Legislator Case Law & Legislation
DU_2012_768 PL

Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

76 Articles / Provisions · Poland
Open official source Machine-readable Markdown (.md)

Table of Provisions (76)

Statutory Text (76 Articles)

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa określa zasady odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod

groźbą kary jako przestępstwa lub przestępstwa skarbowe oraz zasady postępowania w

przedmiocie takiej odpowiedzialności.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1

Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest osoba prawna oraz jednostka organizacyjna

niemająca osobowości prawnej, której odrębne przepisy przyznają zdolność prawną, z

wyłączeniem Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego i ich związków.

2.

Podmiotem zbiorowym w rozumieniu ustawy jest również spółka handlowa z udziałem Skarbu

Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub związku takich jednostek, spółka kapitałowa

w organizacji, podmiot w stanie likwidacji oraz przedsiębiorca niebędący osobą fizyczną,

a także zagraniczna jednostka organizacyjna.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności za czyn zabroniony, którym jest zachowanie

osoby fizycznej

1)

działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego w ramach uprawnienia lub

obowiązku do jego reprezentowania, podejmowania w jego imieniu decyzji lub wykonywania

kontroli wewnętrznej albo przy przekroczeniu tego uprawnienia lub niedopełnieniu tego

obowiązku,

2)

dopuszczonej do działania w wyniku przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków

przez osobę, o której mowa w pkt 1,

3)

działającej w imieniu lub w interesie podmiotu zbiorowego, za zgodą lub wiedzą osoby,

o której mowa w pkt 1,

3a

będącej przedsiębiorcą, który bezpośrednio współdziała z podmiotem zbiorowym w realizacji

celu prawnie dopuszczalnego,

4)

(uchylony)

- jeżeli zachowanie to przyniosło lub mogło przynieść podmiotowi zbiorowemu korzyść,

chociażby niemajątkową.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli fakt popełnienia czynu zabronionego,

wymienionego w art. 16, przez osobę, o której mowa w art. 3, został potwierdzony prawomocnym

wyrokiem skazującym tę osobę, wyrokiem warunkowo umarzającym wobec niej postępowanie

karne albo postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe, orzeczeniem o udzielenie

tej osobie zezwolenia na dobrowolne poddanie się odpowiedzialności albo orzeczeniem

sądu o umorzeniu przeciwko niej postępowania z powodu okoliczności wyłączającej ukaranie

sprawcy.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności, jeżeli do popełnienia czynu zabronionego

doszło w następstwie

1)

co najmniej braku należytej staranności w wyborze osoby fizycznej, o której mowa w

art. 3 pkt 2 lub 3, lub co najmniej braku należytego nadzoru nad tą osobą - ze strony

organu lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego;

2)

organizacji działalności podmiotu zbiorowego, która nie zapewniała uniknięcia popełnienia

czynu zabronionego przez osobę, o której mowa w art. 3 pkt 1 lub 3a, podczas gdy mogło

je zapewnić zachowanie należytej staranności, wymaganej w danych okolicznościach,

przez organ lub przedstawiciela podmiotu zbiorowego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Odpowiedzialność albo brak odpowiedzialności podmiotu zbiorowego na zasadach określonych

w niniejszej ustawie nie wyłącza odpowiedzialności cywilnej za wyrządzoną szkodę,

odpowiedzialności administracyjnej ani indywidualnej odpowiedzialności prawnej sprawcy

czynu zabronionego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Wobec podmiotu zbiorowego sąd orzeka karę pieniężną w wysokości od 1000 do 5 000 000

złotych, nie wyższą jednak niż 3% przychodu osiągniętego w roku obrotowym, w którym

popełniono czyn zabroniony będący podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Wobec podmiotu zbiorowego orzeka się przepadek

1)

przedmiotów pochodzących chociażby pośrednio z czynu zabronionego lub które służyły

lub były przeznaczone do popełnienia czynu zabronionego;

2)

korzyści majątkowej pochodzącej chociażby pośrednio z czynu zabronionego;

3)

równowartości przedmiotów lub korzyści majątkowej pochodzących chociażby pośrednio

z czynu zabronionego.

2.

Przepadku wymienionego w ust. 1 nie orzeka się, jeżeli przedmiot, korzyść majątkowa

lub ich równowartość podlega zwrotowi innemu uprawnionemu podmiotowi.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Wobec podmiotu zbiorowego można orzec

1)

zakaz promocji lub reklamy prowadzonej działalności, wytwarzanych lub sprzedawanych

wyrobów, świadczonych usług lub udzielanych świadczeń;

2)

zakaz korzystania z dotacji, subwencji lub innych form wsparcia finansowego środkami

publicznymi;

3)

zakaz korzystania z pomocy organizacji międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska

jest członkiem;

4)

zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne;

5)

(uchylony);

6)

podanie wyroku do publicznej wiadomości.

2

Zakazy, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, orzeka się na okres od 1 roku do lat 5; orzeka

się je w latach.

3.

(uchylony).

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Orzekając karę pieniężną, zakazy lub podanie wyroku do publicznej wiadomości, sąd

uwzględnia w szczególności wagę nieprawidłowości w wyborze lub nadzorze, o których

mowa w art. 5, rozmiary korzyści uzyskanej lub możliwej do uzyskania przez podmiot

zbiorowy, jego sytuację majątkową, społeczne następstwa ukarania oraz wpływ ukarania

na dalsze funkcjonowanie podmiotu zbiorowego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1

Orzekając karę pieniężną lub przepadek, sąd uwzględnia prawomocne orzeczenie o nałożeniu

na podmiot zbiorowy odpowiedzialności posiłkowej za karę grzywny lub ściągnięcie równowartości

pieniężnej przepadku przedmiotów orzeczone wobec osoby fizycznej, o której mowa w

art. 3, za przestępstwo skarbowe.

2.

Orzekając przepadek korzyści majątkowej lub jej równowartości, sąd uwzględnia prawomocne

orzeczenie wydane na podstawie art. 52 Kodeksu karnego lub art. 24 § 5 Kodeksu karnego skarbowego, nakładające na podmiot zbiorowy obowiązek zwrotu korzyści majątkowej osiągniętej

w wyniku przestępstwa osoby fizycznej, o której mowa w art. 3.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

W szczególnie uzasadnionych wypadkach, gdy czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności

podmiotu zbiorowego nie przyniósł temu podmiotowi korzyści, sąd może odstąpić od orzeczenia

kary pieniężnej, poprzestając na orzeczeniu przepadku, zakazu lub podania wyroku do

publicznej wiadomości, z zastrzeżeniem przepisów art. 8 ust. 2 i art. 11.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1 pkt

18 i 28, art. 3 oraz art. 6, które wchodzą w życie z dniem 1 czerwca 2009 r.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Jeżeli przed upływem 5 lat od orzeczenia kary pieniężnej zostanie ponownie popełniony

czyn zabroniony stanowiący podstawę odpowiedzialności podmiotu zbiorowego, wobec tego

podmiotu można orzec karę pieniężną w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia

zwiększonego o połowę.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie

orzeka się wobec podmiotu zbiorowego, jeżeli od dnia wydania orzeczenia, o którym

mowa w art. 4, upłynęło 10 lat.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Kary pieniężnej, przepadku, zakazów ani podania wyroku do publicznej wiadomości nie

wykonuje się, jeżeli od uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego odpowiedzialność

podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony pod groźbą kary upłynęło 10 lat.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 maja 2007 r., z wyjątkiem

1)

art. 54 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w

zakresie dotyczącym informacji o przyznanej kategorii dostępności, o cenie urzędowej

detalicznej oraz o maksymalnej kwocie dopłaty ponoszonej przez pacjenta, oraz art.

55 ust. 1 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, w zakresie

dotyczącym osób znanych publicznie, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od

dnia ogłoszenia;

2)

art. 132e ustawy zmienianej w art. 1, który wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy

od dnia ogłoszenia.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Podmiot zbiorowy podlega odpowiedzialności na podstawie ustawy, jeżeli osoba, o której

mowa w art. 3, popełniła przestępstwo

1)

przeciwko obrotowi gospodarczemu, określone w

a

art. 296, art. 297-306 oraz art. 308 Kodeksu karnego,

b

art. 224-232 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej

(Dz. U. z 2010 r. Nr 11, poz. 66, z późn. zm.,

c)

art. 38-43a ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o obligacjach

(Dz. U. z 2001 r. Nr 120, poz. 1300, z późn. zm.,

d)

art. 171 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe

(Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.,

e

art. 303-305 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. - Prawo własności przemysłowej

(Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117, z późn. zm.,

f)

art. 585-592 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych

(Dz. U. Nr 94, poz. 1037, z późn. zm.,

g

art. 33 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami

i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania

międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa

(Dz. U. z 2004 r. Nr 229, poz. 2315, z 2009 r. Nr 18, poz. 97 oraz z 2012 r. poz. 707),

h)

art. 36 oraz art. 37 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej

w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami

i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym

(Dz. U. Nr 67, poz. 679, z późn. zm.,

i

art. 58 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

(Dz. U. Nr 126, poz. 715, Nr 165, poz. 984 i Nr 201, poz. 1181);

2)

przeciwko obrotowi pieniędzmi i papierami wartościowymi, określone w

a)

art. 310-314 Kodeksu karnego,

b

art. 178-180 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi

(Dz. U. z 2010 r. Nr 211, poz. 1384, z późn. zm.,

c)

art. 37 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o listach zastawnych i bankach hipotecznych

(Dz. U. z 2003 r. Nr 99, poz. 919, z późn. zm.;

d

art. 99-101 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania

instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych

(Dz. U. z 2009 r. Nr 185, poz. 1439 oraz z 2010 r. Nr 167, poz. 1129);

3

łapownictwa i płatnej protekcji, określone w

a

art. 228-230a, art. 250a i art. 296a Kodeksu karnego,

b)

art. 192b i art. 192c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych

ze środków publicznych

(Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.,

c

art. 46-48 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie

(Dz. U. Nr 127, poz. 857, z późn. zm.;

4

przeciwko ochronie informacji, określone w art. 267-269b Kodeksu karnego;

5)

przeciwko wiarygodności dokumentów, określone w art. 270-273 Kodeksu karnego;

6)

przeciwko mieniu, określone w art. 286 i 287 oraz w art. 291-293 Kodeksu karnego;

7

przeciwko wolności seksualnej i obyczajności, określone w art. 199-200, art. 202 § 3-4b i art. 203-204 Kodeksu karnego;

8)

przeciwko środowisku, określone w

a)

art. 181-184 oraz art. 186-188 Kodeksu karnego,

b

art. 31-34 ustawy z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach

(Dz. U. Nr 63, poz. 322),

c)

(uchylona),

d)

art. 58-64 ustawy z dnia 22 czerwca 2001 r. o organizmach genetycznie zmodyfikowanych

(Dz. U. z 2007 r. Nr 36, poz. 233 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97),

e

art. 37b ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej

(Dz. U. z 2011 r. Nr 212, poz. 1263 oraz z 2012 r. poz. 460),

f

art. 127a i art. 128a ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody

(Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, z późn. zm.,

g

art. 47a ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o substancjach zubożających warstwę ozonową

(Dz. U. Nr 121, poz. 1263, z późn. zm.,

h

art. 35a ustawy z dnia 16 marca 1995 r. o zapobieganiu zanieczyszczaniu morza przez

statki

(Dz. U. z 2006 r. Nr 99, poz. 692, z późn. zm.;

9

przeciwko ludzkości określone w art. 119 Kodeksu karnego oraz przeciwko wolności i porządkowi publicznemu, określone w art. 189a i w art. 252, art. 255, art. 256-258, art. 263 oraz w art. 264 Kodeksu karnego;

10

określone w art. 23-24b ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

(Dz. U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503, z późn. zm.;

11)

przeciwko własności intelektualnej, określone w art. 115-118

(Dz. U. z 2006 r. Nr 90, poz. 631, z późn. zm.;

12

o charakterze terrorystycznym oraz określone w art. 165a i art. 255a Kodeksu karnego;

13

określone w art. 53, art. 55 ust. 1 i 3, art. 56 ust. 1 i 3, art. 57, art. 58, art. 59 ust. 1

i 2, art. 61, art. 62 ust. 1 i 2, art. 63, art. 64 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r.

o przeciwdziałaniu narkomanii

(Dz. U. z 2012 r. poz. 124);

14

określone w art. 124, 124a, 126, 130 i 132d ustawy z dnia 6 września 2001 r. - Prawo farmaceutyczne

(Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271, z późn. zm.;

15

określone w art. 58 ustawy z dnia 20 marca 2009 r. o bezpieczeństwie imprez masowych

(Dz. U. Nr 62, poz. 504, z późn. zm.;

16

określone w art. 45-51 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o udostępnianiu informacji gospodarczych

i wymianie danych gospodarczych

(Dz. U. Nr 81, poz. 530, z późn. zm..

2

Podmiot zbiorowy podlega również odpowiedzialności na podstawie ustawy, jeżeli osoba,

o której mowa w art. 3, popełniła przestępstwo skarbowe

1)

przeciwko obowiązkom podatkowym i rozliczeniom z tytułu dotacji lub subwencji, określone

w art. 54 § 1 i 2, art. 55 § 1 i 2, art. 56 § 1 i 2, art. 58 § 2 i 3, art. 59 § 1-3, art. 60 § 1-3, art. 61 § 1, art. 62 § 1-4, art. 63 § 1-4, art. 64 § 1, art. 65 §

1-3, art. 66 § 1, art. 67 § 1 i 2, art. 68 § 1, art. 69 § 1-3, art. 70 § 1-4, art.

71-72, art. 73 § 1, art. 73a § 1 i 2, art. 74 § 1-3, art. 75 § 1 i 2, art. 76 § 1 i 2, art. 77 § 1 i 2, art. 78 § 1 i 2, art. 80 § 1-3, art. 80a § 1,

art. 82 § 1 oraz art. 83 § 1 Kodeksu karnego skarbowego;

2)

przeciwko obowiązkom celnym oraz zasadom obrotu z zagranicą towarami i usługami, określone

w art. 85 § 1 i 2, art. 86 § 1-3, art. 87 § 1-3, art. 88 § 1 i 2, art. 89 § 1 i 2, art.

90 § 1 i 2, art. 91 § 1-3, art. 92 § 1 i 2, art. 93, 94 § 1 i 2 oraz art. 95 § 1 Kodeksu

karnego skarbowego;

3)

przeciwko obrotowi dewizowemu, określone w art. 97 § 1-3, art. 98 § 1, art. 99 § 1 i 2, art. 101 § 1, art. 102 § 1, art. 103 § 1, art. 104 § 1, art. 105 § 1, art. 106 § 1, art. 106a § 1, art. 106b § 1, art. 106c § 1, art. 106d § 1, art. 106i § 1 oraz art. 106j § 1 Kodeksu karnego skarbowego;

4

przeciwko organizacji gier hazardowych, określone w art. 107 § 1-3, art. 107a § 1, art. 108, art. 109, art. 110 i art. 110a Kodeksu karnego

skarbowego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki, w tym techniczne

i organizacyjne, sposób oraz tryb gromadzenia danych osobowych oraz danych o podmiotach

zbiorowych w Rejestrze oraz usuwania tych danych z Rejestru, mając na uwadze konieczność

zapewnienia sprawnego funkcjonowania Rejestru oraz zabezpieczenia gromadzonych w nim

danych osobowych oraz danych o podmiotach zbiorowych przed dostępem osób nieuprawnionych,

wykorzystywaniem przez osoby nieuprawnione, uszkodzeniem lub zniszczeniem.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 1 pkt 48 lit. c, pkt 60 w zakresie art. 118 ust. 1, ust. 2 pkt 1 lit. a i b,

pkt 2 i ust. 3-6, pkt 63 w zakresie art. 124 ust. 1-9, pkt 66 w zakresie art. 129

ust. 1-4 i 6, które wchodzą w życie z dniem ogłoszenia;

2)

art. 1 pkt 48 lit. d, pkt 60 w zakresie art. 118 ust. 2 pkt 1 lit. c, pkt 63 w zakresie

art. 124 ust. 10 i 11, pkt 66 w zakresie art. 129 ust. 5, oraz art. 11, które wchodzą

w życie z dniem 1 października 2007 r.;

3)

art. 1 pkt 70, który wchodzi w życie po upływie 3 miesięcy od dnia ogłoszenia ustawy;

4)

art. 1 pkt 13-15, 41, 42 lit. b i c, pkt 48 lit. a, pkt 58, 59 i 88 lit. d, które

wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2008 r.;

5)

art. 1 pkt 35 lit. b, który wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2009 r.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki, sposób i tryb

udzielania informacji o osobach oraz informacji o podmiotach zbiorowych na podstawie

danych zgromadzonych w Rejestrze, mając na uwadze potrzebę przekazywania takich informacji

w określonych przypadkach, także za pomocą urządzeń służących do automatycznego ich

przekazywania, a także określi wzór zapytania o udzielenie informacji o osobie, o

którym mowa w art. 19 ust. 2, wzór zapytania o udzielenie informacji o podmiocie zbiorowym,

o którym mowa w art. 19 ust. 2a, wzór formularza informacji o osobie, o której mowa

w art. 20 ust. 1, oraz wzór formularza informacji o podmiocie zbiorowym, o której

mowa w art. 20 ust. 2.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

W postępowaniu karnym albo w postępowaniu w sprawie o przestępstwo skarbowe przeciwko

osobie, o której mowa w art. 3, o czyn zabroniony określony w art. 16, jeżeli zachodzi

uzasadnione podejrzenie, że przyniósł on lub mógł przynieść podmiotowi zbiorowemu

korzyść, chociażby niemajątkową, podmiot ten może zgłosić udział swojego przedstawiciela

w postępowaniu przed sądem, nie później niż przed zamknięciem przewodu sądowego w

pierwszej instancji.

2.

Przedstawicielem podmiotu zbiorowego nie może być osoba, o której mowa w art. 3, przeciwko

której toczy się postępowanie karne albo postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe.

3.

Zgłoszenie udziału przedstawiciela podmiotu zbiorowego następuje w formie pisemnej.

Przepisy art. 119 i 120 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

4.

Jeżeli w postępowaniu przygotowawczym zostanie ustalony podmiot, o którym mowa w ust.

1, należy niezwłocznie powiadomić ten podmiot o przysługujących mu uprawnieniach i

obowiązkach, o których mowa w ust. 1-3 oraz w art. 21a.

5.

Jeżeli podmiot, o którym mowa w ust. 1, zostanie ustalony w postępowaniu przed sądem

pierwszej instancji, przed zamknięciem przewodu sądowego, przepis ust. 4 stosuje się

odpowiednio.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

W postępowaniu sądowym, w którym bierze udział przedstawiciel podmiotu zbiorowego,

podmiotowi temu przysługują uprawnienia określone w art. 156, art. 167, art. 171 § 2, art. 350 § 1 pkt 3, art. 352, art. 406, art. 422

§ 1, art. 423 § 2, art. 425, art. 444 i art. 459 Kodeksu postępowania karnego.

2.

Sąd może przesłuchać przedstawiciela podmiotu zbiorowego w charakterze świadka. Osoba

ta może odmówić zeznań. Przepisy art. 72, art. 75, art. 87 i art. 89 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

3.

W przypadku skorzystania z uprawnienia określonego w art. 171 § 2 lub art. 406 § 1 Kodeksu postępowania karnego przedstawiciel podmiotu zbiorowego może, uwzględniając kolejność wskazaną w art. 370 § 1 oraz w art. 406 § 1 Kodeksu postępowania karnego, odpowiednio zadawać pytania stronom lub zabrać głos po zamknięciu przewodu sądowego

przed wystąpieniem obrońcy oskarżonego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Do postępowania w sprawie odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione

pod groźbą kary stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej. Nie stosuje się jednak przepisów

Kodeksu postępowania karnego o oskarżycielu prywatnym, powodzie cywilnym, przedstawicielu społecznym, postępowaniu

przygotowawczym, postępowaniach szczególnych oraz o postępowaniu karnym w sprawach

podlegających orzecznictwu sądów wojskowych.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Informacja o osobie, o której mowa w art. 20 ust. 1, oraz informacja o podmiocie zbiorowym,

o którym mowa w art. 20 ust. 2, stanowi zaświadczenie w rozumieniu przepisów działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Za wydanie z Rejestru informacji o osobie pobiera się opłatę stanowiącą dochód budżetu

państwa. Od uiszczenia opłaty zwolnione są podmioty wymienione w art. 6 ust. 1 pkt

1-9 i 11.

2.

Za wydanie z Rejestru informacji o podmiocie zbiorowym pobiera się opłatę stanowiącą

dochód budżetu państwa. Od uiszczenia opłaty zwolnione są podmioty wymienione w art.

6 ust. 1 pkt 1, 4-9 i 11.

3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat, o których

mowa w ust. 1 i 2, mając na uwadze faktyczne koszty wydania informacji.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

W sprawach odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary

orzeka w pierwszej instancji sąd rejonowy, w którego okręgu popełniono czyn zabroniony,

a jeżeli czyn taki popełniono w okręgu kilku sądów, na polskim statku wodnym lub powietrznym

albo za granicą - sąd rejonowy, w którego okręgu znajduje się siedziba podmiotu zbiorowego,

a w przypadku zagranicznej jednostki organizacyjnej - siedziba jej przedstawiciela

w Rzeczypospolitej Polskiej.

2.

Środki odwoławcze od wyroków oraz orzeczeń i zarządzeń zamykających drogę do wydania

wyroku rozpoznaje sąd okręgowy właściwy według przepisów Kodeksu postępowania karnego, a środki odwoławcze od pozostałych postanowień, zarządzeń i czynności - sąd rejonowy

w innym równorzędnym składzie.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Sąd apelacyjny, na wniosek sądu rejonowego, może przekazać do rozpoznania sądowi okręgowemu,

jako sądowi pierwszej instancji, sprawę ze względu na jej szczególną wagę lub zawiłość.

Przepis art. 24 ust. 2 stosuje się odpowiednio do sądu apelacyjnego lub okręgowego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

W celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania, jeszcze przed jego wszczęciem,

można wystąpić do właściwego sądu o wydanie postanowienia o zabezpieczeniu na mieniu

podmiotu zbiorowego grożącej kary pieniężnej lub przepadku.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Postępowanie wszczyna się na wniosek prokuratora lub pokrzywdzonego, z zastrzeżeniem

ust. 2.

2.

W sprawach, w których podstawą odpowiedzialności podmiotu zbiorowego jest czyn zabroniony

uznany przez ustawę za czyn nieuczciwej konkurencji, postępowanie wszczyna się również

na wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Wniosek złożony przez pokrzywdzonego powinien być sporządzony i podpisany przez osobę

uprawnioną do obrony według przepisów o ustroju adwokatury lub osobę uprawnioną do

świadczenia pomocy prawnej według przepisów o radcach prawnych.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Wniosek powinien zawierać

1)

oznaczenie wnioskodawcy oraz jego adres dla doręczeń;

2)

oznaczenie podmiotu zbiorowego oraz jego adres dla doręczeń;

3)

dokładne określenie czynu zabronionego stanowiącego podstawę odpowiedzialności podmiotu

zbiorowego, z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa w art. 3 i 5;

4)

wskazanie prawomocnego wyroku lub innego orzeczenia, o którym mowa w art. 4, wraz

z oznaczeniem sądu lub organu, który wydał to orzeczenie;

5)

wskazanie sądu właściwego do rozpoznania sprawy;

6)

uzasadnienie;

7)

wykaz dowodów, których przeprowadzenia na rozprawie głównej domaga się wnioskodawca.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Wniosek podlega wstępnej kontroli sądu; przepisy Kodeksu postępowania karnego o wstępnej kontroli oskarżenia stosuje się odpowiednio, z tym że udział stron w posiedzeniu

nie jest obowiązkowy.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Jeżeli wniosek w tej samej sprawie złożyli prokurator i pokrzywdzony, rozpoznaniu

podlega wniosek prokuratora; sąd orzeka o dopuszczeniu pokrzywdzonego do udziału w

postępowaniu obok prokuratora, chyba że sprzeciwia się temu interes wymiaru sprawiedliwości;

art. 53 Kodeksu postępowania karnego stosuje się odpowiednio.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

W imieniu podmiotu zbiorowego w postępowaniu występuje osoba wchodząca w skład organu

uprawnionego do reprezentowania tego podmiotu.

2.

Podmiot zbiorowy może ustanowić obrońcę spośród radców prawnych lub adwokatów.

3.

Osoba, o której mowa w ust. 1, ma prawo składania wyjaśnień, może jednak bez podania

powodów odmówić odpowiedzi na poszczególne pytania lub odmówić składania wyjaśnień.

Osoba ta ma prawo składania wyjaśnień do każdego dowodu przeprowadzonego na rozprawie.

4.

W imieniu podmiotu zbiorowego w postępowaniu nie może występować osoba, o której mowa

w art. 3.

5.

W przypadku wyznaczenia przez podmiot zbiorowy osoby, o której mowa w art. 3, sąd

wzywa podmiot zbiorowy do wskazania, w terminie 30 dni, innej osoby, która będzie

występowała w postępowaniu w jego imieniu.

6.

W razie niewyznaczenia w terminie innej osoby, o której mowa w ust. 5, albo gdy nie

działają organy uprawnione do reprezentowania podmiotu zbiorowego, sąd wyznacza temu

podmiotowi obrońcę z urzędu, spośród osób wymienionych w ust. 2.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

W rozprawie mogą wziąć udział: wnioskodawca, pokrzywdzony dopuszczony do udziału w

postępowaniu obok prokuratora, przedstawiciel podmiotu zbiorowego i jego obrońca.

2.

Nieusprawiedliwione niestawiennictwo strony nie wstrzymuje rozpoznania sprawy.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Dowody dopuszcza się na wniosek stron, a w uzasadnionych wypadkach także z urzędu;

niedopuszczalny jest dowód oczywiście zmierzający do przedłużenia postępowania.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Sąd rozstrzyga samodzielnie zagadnienia faktyczne i prawne w granicach wniosku; orzeczenia,

o których mowa w art. 4, są jednak wiążące.

2.

Powagę rzeczy osądzonej lub zawisłość sprawy ustala się wyłącznie według czynu zabronionego,

za który podmiot zbiorowy poniósł albo ma ponieść odpowiedzialność.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Sąd może odczytywać na rozprawie głównej protokoły przesłuchań świadków, oskarżonych

i obwinionych, a także zawiadomienia o przestępstwie sporządzone w postępowaniu prowadzonym

na podstawie odrębnych przepisów.

2.

Wolno również odczytywać na rozprawie protokoły oględzin, przeszukania i zatrzymania

rzeczy, opinie biegłych, instytutów, zakładów lub instytucji oraz wszelkie dokumenty

urzędowe złożone w postępowaniu prowadzonym na podstawie odrębnych przepisów.

3.

Jeżeli czynność procesowa była utrwalona za pomocą stenogramu lub urządzenia rejestrującego

dźwięk lub obraz, zapis taki można również odtworzyć na rozprawie.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

Protokoły i dokumenty podlegające odczytaniu na rozprawie można uznać bez ich odczytania

za ujawnione w całości lub części; należy je jednak odczytać, jeżeli którakolwiek

ze stron tego zażąda.

2.

Żądanie strony, której protokół lub dokument nie dotyczy, nie stoi na przeszkodzie

uznaniu tego protokołu lub dokumentu za ujawnione bez ich odczytania.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

1.

W sprawach dotyczących odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za czyny zabronione

pod groźbą kary sąd i prokurator udzielają pomocy prawnej na wniosek właściwego organu

państwa obcego.

2.

W sprawach, w których czynem zabronionym jest czyn uznany przez ustawę za czyn nieuczciwej

konkurencji, pomocy prawnej udziela również Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Do wykonania orzeczonej kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do

publicznej wiadomości stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu karnego wykonawczego dotyczące wykonania grzywny, przepadku, zakazów oraz podania wyroku do publicznej

wiadomości, przy czym kara pieniężna jest płatna z przychodu podmiotu zbiorowego.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Zatarcie orzeczenia stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony

pod groźbą kary następuje z mocy prawa z upływem 10 lat od wykonania lub darowania

albo przedawnienia wykonania kary pieniężnej, przepadku, zakazów oraz podania wyroku

do publicznej wiadomości.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

W ustawie z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji

(Dz. U. Nr 47, poz. 211, z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, z 2000 r. Nr 29, poz. 356 i Nr 93, poz. 1027 oraz z 2002 r. Nr 126, poz. 1068 i 1071 i Nr 129, poz. 1102) skreśla się rozdział 3a „Odpowiedzialność przedsiębiorców za przekupstwo osoby pełniącej

funkcję publiczną”.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

W ustawie z dnia 10 czerwca 1994 r. o zamówieniach publicznych

(Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 664 i Nr 113, poz. 984) w art. 19 w ust. 1 pkt 6 otrzymuje brzmienie

„

6)

podmioty zbiorowe, wobec których sąd orzekł zakaz ubiegania się o zamówienia publiczne,

na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za

czyny zabronione pod groźbą kary

(Dz. U. Nr 197, poz. 1661),

”

.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

W ustawie z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym

(Dz. U. Nr 50, poz. 580, z 2001 r. Nr 56, poz. 579 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 1 dodaje się ust. 3 w brzmieniu

„

3.

W Rejestrze gromadzi się również dane o podmiotach zbiorowych, wobec których prawomocnie

orzeczono karę pieniężną, przepadek, zakaz lub podanie wyroku do publicznej wiadomości,

na podstawie ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za

czyny zabronione pod groźbą kary

(Dz. U. Nr 197, poz. 1661).

”

;

2)

w art. 4 w ust. 1 w pkt 1, 2 i 3 po wyrazach „danych osobowych” dodaje się wyrazy

„oraz danych o podmiotach zbiorowych”;

3)

w art. 5 po wyrazach „Dane osobowe” dodaje się wyrazy „oraz dane o podmiotach zbiorowych”;

4)

w art. 6 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 oraz dodaje się ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Przepisy ust. 1 pkt 1, 4-9 i 11 stosuje się odpowiednio do uzyskiwania zgromadzonych

w Rejestrze informacji o podmiotach zbiorowych.

”

;

5)

w art. 7 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 oraz dodaje się ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Każdemu podmiotowi zbiorowemu przysługuje prawo do uzyskania informacji, czy jego

dane są zgromadzone w Rejestrze. Podmiotowi, którego dane znajdują się w zbiorach

danych zgromadzonych w Rejestrze, na jego wniosek, udostępnia się informację o treści

wszystkich zapisów dotyczących tego podmiotu.

”

;

6)

w art. 10 w ust. 1 po wyrazach „o których mowa w art. 1 ust. 2,” dodaje się wyrazy

„oraz dane o podmiotach zbiorowych, o których mowa w art. 1 ust. 3,”;

7)

w art. 11

a)

w ust. 1

-

po wyrazach „dane osobowe” dodaje się wyrazy „lub dane o podmiotach zbiorowych”,

-

w pkt 2 kropkę zastępuje się przecinkiem oraz dodaje się pkt 3 w brzmieniu

„

3)

zawiadomienie dotyczące podmiotu zbiorowego.

”

,

b)

w ust. 2 po wyrazach „art. 1 ust. 2 pkt 1-7” dodaje się wyrazy „, lub wobec podmiotu

zbiorowego, o którym mowa w art. 1 ust. 3”;

c)

dodaje się ust. 4 w brzmieniu

„

4.

Zawiadomienie dotyczące podmiotu zbiorowego sporządza organ wykonujący orzeczenie

w postępowaniu karnym w sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe.

”

;

8)

w art. 12

a)

w ust. 1 po wyrazie „rejestracyjnej” dodaje się wyrazy „dotyczącej osoby”,

b)

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu

„

1a.

W karcie rejestracyjnej dotyczącej podmiotu zbiorowego umieszcza się

1)

oznaczenie podmiotu zbiorowego oraz jego siedziby,

2)

oznaczenie sądu, który wydał wyrok oraz sygnaturę akt sprawy,

3)

datę wydania oraz uprawomocnienia się wyroku,

4)

orzeczoną karę pieniężną, przepadek, zakaz oraz podanie wyroku do publicznej wiadomości,

5)

kwalifikację prawną czynu zabronionego osoby fizycznej stanowiącego podstawę odpowiedzialności

podmiotu zbiorowego,

6)

nazwisko, imię, stanowisko oraz podpis osoby sporządzającej.

”

,

c)

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu

„

2a.

Zawiadomienie dotyczące podmiotu zbiorowego zawiera dane, o których mowa w ust. 1a

pkt 1, 2 i 6, oraz informacje o

1)

wykonaniu kary pieniężnej, przepadków, zakazów oraz podania wyroku do publicznej wiadomości,

o których mowa w art. 7, 8 i 9 ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów

zbiorowych za czyny zabronione pod groźbą kary,

2)

zatarciu orzeczenia stwierdzającego odpowiedzialność podmiotu zbiorowego za czyn zabroniony

pod groźbą kary,

3)

likwidacji podmiotu zbiorowego, którego dane zgromadzono w Rejestrze.

”

;

9)

w art. 13 w pkt 3 kropkę zastępuje się przecinkiem oraz dodaje się pkt 4 w brzmieniu

„

4)

kart rejestracyjnych i zawiadomień, zawierających informacje o podmiotach zbiorowych

podlegających odpowiedzialności na podstawie przepisów ustawy z dnia 28 października 2002 r. o odpowiedzialności podmiotów zbiorowych za

czyny zabronione pod groźbą kary.

”

;

10)

w art. 14 w ust. 1 po wyrazach „art. 1 ust. 2 pkt 1-4 i 7,” dodaje się wyrazy „oraz

dane o podmiotach zbiorowych, o których mowa w art. 1 ust. 3,”;

11)

art. 17 otrzymuje brzmienie

„

Art. 17.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki, w tym techniczne

i organizacyjne, sposób oraz tryb gromadzenia danych osobowych oraz danych o podmiotach

zbiorowych w Rejestrze oraz usuwania tych danych z Rejestru, mając na uwadze konieczność

zapewnienia sprawnego funkcjonowania Rejestru oraz zabezpieczenia gromadzonych w nim

danych osobowych oraz danych o podmiotach zbiorowych przed dostępem osób nieuprawnionych,

wykorzystywaniem przez osoby nieuprawnione, uszkodzeniem lub zniszczeniem.

”

;

12)

w art. 18 w ust. 1 po wyrazach „danych osobowych” dodaje się wyrazy „lub danych o

podmiotach zbiorowych”;

13)

w art. 19

a)

w ust. 1 po wyrazach „art. 6” oraz po wyrazach „art. 7” dodaje się wyrazy „ust. 1”,

b)

po ust. 1 dodaje się ust. 1a w brzmieniu

„

1a.

Informacji o podmiocie zbiorowym na podstawie danych o tym podmiocie zgromadzonych

w Rejestrze udziela się na zapytanie podmiotów wymienionych w art. 6 ust. 1 pkt 1,

4-9 i 11 lub na wniosek podmiotu, o którym mowa w art. 7 ust. 2.

”

,

c)

po ust. 2 dodaje się ust. 2a w brzmieniu

„

2a.

Zapytanie o udzielenie informacji o podmiocie zbiorowym powinno zawierać

1)

oznaczenie podmiotu zbiorowego oraz jego siedziby,

2)

określenie rodzaju i zakresu danych o podmiocie zbiorowym, które mają być przedmiotem

informacji,

3)

wskazanie postępowania, w związku z którym zachodzi potrzeba uzyskania danych o podmiocie

zbiorowym,

4)

nazwę podmiotu kierującego zapytanie,

5)

datę wystawienia,

6)

podpis sędziego, prokuratora albo uprawnionej osoby lub organu podmiotu kierującego

zapytanie.

”

,

d)

ust. 3 otrzymuje brzmienie

„

3.

Wniosek osoby, o której mowa w art. 7 ust. 1, o udzielenie informacji z Rejestru powinien

zawierać: nazwisko, w tym także przybrane, imiona, nazwisko rodowe, datę i miejsce

urodzenia, imiona rodziców, nazwisko rodowe matki, miejsce zamieszkania, obywatelstwo

oraz numer PESEL i podpis wnioskodawcy. Wniosek podmiotu zbiorowego, o którym mowa

w art. 7 ust. 2, powinien zawierać oznaczenie tego podmiotu i jego adres. Jeżeli we

wniosku nie określono rodzaju i zakresu danych, które mają być przedmiotem informacji,

informacja ta powinna zawierać odpis wszystkich zapisów dotyczących wnioskodawcy zamieszczonych

na kartach rejestracyjnych i zawiadomieniach.

”

;

14)

w art. 20 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 oraz dodaje się ust. 2 w brzmieniu

„

2.

Informacja o podmiocie zbiorowym, sporządzona na podstawie danych zgromadzonych w

Rejestrze, zawiera

1)

oznaczenie podmiotu zbiorowego wraz z jego siedzibą,

2)

dane o podmiocie zbiorowym w zakresie objętym zapytaniem lub wnioskiem albo stwierdzenie,

że podmiot zbiorowy nie figuruje w Rejestrze,

3)

datę wydania,

4)

nazwisko i imię osoby upoważnionej do jej wydania,

5)

pieczęć urzędową.

”

;

15)

art. 21 otrzymuje brzmienie

„

Art. 21.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, warunki, sposób i tryb

udzielania informacji o osobach oraz informacji o podmiotach zbiorowych na podstawie

danych zgromadzonych w Rejestrze, mając na uwadze potrzebę przekazywania takich informacji

w określonych przypadkach, także za pomocą urządzeń służących do automatycznego ich

przekazywania, a także określi wzór zapytania o udzielenie informacji o osobie, o

którym mowa w art. 19 ust. 2, wzór zapytania o udzielenie informacji o podmiocie zbiorowym,

o którym mowa w art. 19 ust. 2a, wzór formularza informacji o osobie, o której mowa

w art. 20 ust. 1, oraz wzór formularza informacji o podmiocie zbiorowym, o której

mowa w art. 20 ust. 2.

”

;

16)

art. 23 otrzymuje brzmienie

„

Art. 23.

Informacja o osobie, o której mowa w art. 20 ust. 1, oraz informacja o podmiocie zbiorowym,

o którym mowa w art. 20 ust. 2, stanowi zaświadczenie w rozumieniu przepisów działu VII Kodeksu postępowania administracyjnego.

”

;

17)

art. 24 otrzymuje brzmienie

„

Art. 24.

1.

Za wydanie z Rejestru informacji o osobie pobiera się opłatę stanowiącą dochód budżetu

państwa. Od uiszczenia opłaty zwolnione są podmioty wymienione w art. 6 ust. 1 pkt

1-9 i 11.

2.

Za wydanie z Rejestru informacji o podmiocie zbiorowym pobiera się opłatę stanowiącą

dochód budżetu państwa. Od uiszczenia opłaty zwolnione są podmioty wymienione w art.

6 ust. 1 pkt 1, 4-9 i 11.

3.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wysokość opłat, o których

mowa w ust. 1 i 2, mając na uwadze faktyczne koszty wydania informacji.

”

;

18)

w art. 25 po wyrazach „informację o osobie” dodaje się wyrazy „albo informację o podmiocie

zbiorowym”.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie upoważnień zmienionych niniejszą

ustawą zachowują moc przepisy dotychczasowe, jeżeli nie są z nią sprzeczne.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 sierpnia 2009 r., z tym że art. 13 ust. 1 - w zakresie

dotyczącym meczów piłki nożnej organizowanych poza ramami ligi zawodowej - wchodzi

w życie z dniem 1 sierpnia 2010 r.

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lipca 2011 r., z wyjątkiem

1)

art. 36 pkt 3 i 4, które wchodzą w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia;

2)

art. 44 i art. 103, które wchodzą w życie z dniem 1 października 2011 r.;

3)

(uchylony).

Dz.U. 2012 poz. 768 notInForce

Ustawa wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie miesiąca

od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem

1)

art. 95, w zakresie art. 21 ust. 1 pkt 6,

2)

art. 102, art. 106 pkt 1 i pkt 4 lit. a, art. 111 oraz art. 116 pkt 4

- które wchodzą w życie po upływie 6 lat od pierwszego dnia miesiąca następującego

po upływie miesiąca od dnia ogłoszenia.

Need to analyze how this provision applies to your matter?

Cross-reference this statute against case law, commentaries, and related legislative provisions inside Legislator AI.

Open in Legislator →