Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 28 czerwca 2012 r. w sprawie sposobu stosowania i dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego oraz dokonywania oceny zasadności jego zastosowania

Rozporządzenie określa sposób

1)

stosowania przymusu bezpośredniego wobec osoby z zaburzeniami psychicznymi;

2)

dokumentowania zastosowania przymusu bezpośredniego;

3)

dokonywania oceny zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego.

Zastosowanie przymusu bezpośredniego może nastąpić z użyciem więcej niż jednego środka

spośród wymienionych w art. 3 pkt 6 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego, zwanej dalej „ustawą”.

Przymus bezpośredni może trwać tylko do czasu ustania przyczyn jego zastosowania.

1.

Lekarz zleca zastosowanie przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji

na czas nie dłuższy niż 4 godziny.

2.

Jeżeli nie jest możliwe uzyskanie natychmiastowej decyzji lekarza, o zastosowaniu

przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji decyduje i nadzoruje

osobiście jego wykonanie pielęgniarka, zawiadamiając o tym niezwłocznie lekarza.

3.

W szpitalu psychiatrycznym niezwłocznie po otrzymaniu informacji, o której mowa w

ust. 2, lekarz, po osobistym badaniu osoby z zaburzeniami psychicznymi, zatwierdza

zastosowanie przymusu bezpośredniego zleconego przez pielęgniarkę albo nakazuje zaprzestanie

jego stosowania.

4.

Lekarz, po osobistym badaniu osoby z zaburzeniami psychicznymi, może przedłużyć stosowanie

przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji na następne dwa okresy

nie dłuższe niż 6-godzinne.

5.

Po dwukrotnym przedłużeniu przez lekarza stosowania przymusu bezpośredniego w formie

unieruchomienia lub izolacji dalsze przedłużenie stosowania tych środków przymusu

bezpośredniego na kolejne okresy nie dłuższe niż 6-godzinne jest dopuszczalne wyłącznie

po każdorazowym osobistym badaniu osoby z zaburzeniami psychicznymi oraz uzyskaniu

opinii innego lekarza będącego lekarzem psychiatrą.

6.

Po upływie 24 godzin stosowania przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub

izolacji w przypadku, o którym mowa w ust. 5, lekarz powiadamia również ordynatora

(lekarza kierującego oddziałem albo jednostką lub komórką organizacyjną, w której

zastosowano przymus bezpośredni).

7.

W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, w przypadku braku możliwości uzyskania

zlecenia lekarza, pielęgniarka może przedłużyć stosowanie przymusu bezpośredniego

w formie unieruchomienia lub izolacji na okres nie dłuższy niż 4 godziny.

1.

W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej czas stosowania wobec osoby z zaburzeniami

psychicznymi przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji nie może

przekroczyć 8 godzin. Dalsze przedłużenie stosowania przymusu bezpośredniego w tych

formach jest dopuszczalne jedynie w warunkach szpitalnych.

2.

O przewiezieniu osoby z zaburzeniami psychicznymi, o której mowa w ust. 1, do szpitala

psychiatrycznego kierownik jednostki organizacyjnej pomocy społecznej powiadamia przedstawiciela

ustawowego lub opiekuna faktycznego tej osoby.

1.

Przymus bezpośredni w szpitalu psychiatrycznym, w jednostce organizacyjnej pomocy

społecznej oraz w przypadkach, o których mowa w art. 18 ust. 5, art. 21 ust. 3 oraz

art. 46a ust. 3 ustawy, może być wykonywany wyłącznie przez odpowiednio poinstruowane

w tym zakresie osoby.

2.

Za przekazanie instrukcji w zakresie sposobu stosowania przymusu bezpośredniego odpowiada

1)

kierownik podmiotu leczniczego - dla osób zatrudnionych w kierowanym przez niego podmiocie

leczniczym lub osób wykonujących w tym podmiocie działalność na podstawie zawartej

umowy lub porozumienia;

2)

kierownik jednostki organizacyjnej pomocy społecznej - dla osób zatrudnionych w kierowanej

przez niego jednostce lub osób wykonujących w tej jednostce działalność na podstawie

zawartej umowy lub porozumienia;

3)

dysponent zespołów ratownictwa medycznego - dla osób wchodzących w skład zespołów

ratownictwa medycznego.

1.

Przymus bezpośredni w formie unieruchomienia jest stosowany w pomieszczeniu jednoosobowym.

2.

W przypadku braku możliwości umieszczenia osoby z zaburzeniami psychicznymi w pomieszczeniu

jednoosobowym przymus bezpośredni w formie unieruchomienia jest stosowany w sposób

umożliwiający oddzielenie tej osoby od innych osób przebywających w tym samym pomieszczeniu

oraz zapewniający poszanowanie jej godności i intymności, w szczególności przez wykonywanie

zabiegów pielęgnacyjnych bez obecności innych osób.

1.

Przymus bezpośredni w formie izolacji jest stosowany w pomieszczeniu urządzonym w

sposób zabezpieczający przed uszkodzeniem ciała osoby z zaburzeniami psychicznymi

oraz w sposób odpowiadający pod względem warunków bytowych i sanitarnych innym pomieszczeniom

szpitala psychiatrycznego lub jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

2.

Pomieszczenie przeznaczone do izolacji wyposaża się w instalację monitoringu umożliwiającą

stały nadzór nad osobą z zaburzeniami psychicznymi w nim przebywającą oraz kontrolę

wykonania czynności, o których mowa w § 10 ust. 1.

3.

Dostęp do urządzeń oraz zapisu z monitoringu, o którym mowa w ust. 2, jest kontrolowany,

możliwy tylko dla osób uprawnionych.

4.

Zapis z monitoringu, o którym mowa w ust. 2, przechowuje się przez okres nie dłuższy

niż 6 miesięcy, jednak nie krócej niż przez 3 miesiące od dnia zakończenia stosowania

przymusu bezpośredniego w formie izolacji.

5.

Po upływie terminu przechowywania zapis z monitoringu, o którym mowa w ust. 2, usuwa

się w sposób uniemożliwiający jego odzyskanie. Z powyższych czynności sporządza się

protokół.

Osobie z zaburzeniami psychicznymi, wobec której jest stosowany przymus bezpośredni

w formie unieruchomienia lub izolacji, należy odebrać przedmioty, które mogą być niebezpieczne

dla życia lub zdrowia tej osoby albo innych osób, w szczególności przedmioty ostre,

okulary, protezy zębowe, pas, szelki, sznurowadła i źródła ognia.

1.

Stan fizyczny osoby z zaburzeniami psychicznymi unieruchomionej lub izolowanej pielęgniarka

kontroluje nie rzadziej niż co 15 minut, również w czasie snu tej osoby.

2.

Adnotację o stanie fizycznym osoby z zaburzeniami psychicznymi unieruchomionej lub

izolowanej pielęgniarka zamieszcza bezzwłocznie w karcie unieruchomienia lub izolacji,

o której mowa w § 17.

1.

W czasie kontroli, o której mowa w § 10 ust. 1, pielęgniarka

1)

ocenia prawidłowość unieruchomienia, w szczególności sprawdza, czy pasy, uchwyty,

prześcieradła, kaftan bezpieczeństwa lub inne urządzenia techniczne nie są założone

zbyt luźno albo zbyt ciasno;

2)

zapewnia krótkotrwałe częściowe albo całkowite uwolnienie osoby z zaburzeniami psychicznymi

od unieruchomienia w celu zmiany jej pozycji lub zaspokojenia potrzeb fizjologicznych

i higienicznych, nie rzadziej niż co 4 godziny.

2.

W przypadku wystąpienia zagrożenia dla zdrowia lub życia osoby z zaburzeniami psychicznymi

unieruchomionej lub izolowanej pielęgniarka jest obowiązana natychmiast zawiadomić

o tym lekarza.

3.

W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej, która nie zatrudnia lekarza, w przypadku,

o którym mowa w ust. 2, pielęgniarka zawiadamia jednostkę systemu Państwowe Ratownictwo

Medyczne.

Zastosowanie każdego środka przymusu bezpośredniego podlega odnotowaniu w indywidualnej

i zbiorczej dokumentacji medycznej.

1.

W przypadku gdy zastosowanie przymusu bezpośredniego ma miejsce w szpitalu psychiatrycznym,

informacja o jego zastosowaniu jest zamieszczana w historii choroby, w której odnotowuje

się

1)

zastosowany środek przymusu bezpośredniego;

2)

przyczyny zastosowania przymusu bezpośredniego, w tym uzasadniające wybór środka przymusu

bezpośredniego;

3)

czas stosowania przymusu bezpośredniego oraz przyczyny jego ewentualnego przedłużenia;

4)

informację o uprzedzeniu osoby z zaburzeniami psychicznymi przed zastosowaniem przymusu

bezpośredniego, że środek ten ma zostać wobec niej podjęty.

2.

Informację o zastosowaniu przymusu bezpośredniego pielęgniarka zamieszcza w księdze

raportów pielęgniarskich, w której, poza informacjami wskazanymi w ust. 1, odnotowuje

się również informacje o

1)

osobie zlecającej zastosowanie przymusu bezpośredniego, zwanej dalej „zlecającym”;

2)

osobach wykonujących przymus bezpośredni;

3)

przebiegu stosowania przymusu bezpośredniego, w tym o skutkach stosowania przymusu

bezpośredniego dla zdrowia osoby z zaburzeniami psychicznymi, wobec której został

on podjęty.

1.

W przypadku gdy zastosowanie przymusu bezpośredniego ma miejsce w podmiocie leczniczym

innym niż określony w § 13 ust. 1 albo zlecającym jego zastosowanie jest lekarz udzielający

świadczeń zdrowotnych w ramach indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej

praktyki lekarskiej, grupowej praktyki lekarskiej albo grupowej specjalistycznej praktyki

lekarskiej, jest ono odnotowywane odpowiednio w historii choroby lub historii zdrowia

i choroby.

2.

W przypadku określonym w ust. 1 w historii choroby lub historii zdrowia i choroby

odnotowywane są informacje i okoliczności, o których mowa w § 13.

W jednostce organizacyjnej pomocy społecznej informację o zastosowaniu przymusu bezpośredniego

zamieszcza się w prowadzonym przez kierownika tej jednostki rejestrze, którego wzór

określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

1.

O zastosowaniu przymusu bezpośredniego zlecający niezwłocznie zawiadamia

1)

kierownika podmiotu leczniczego, jeżeli zlecającym jest lekarz tego podmiotu;

2)

lekarza podmiotu leczniczego, jeżeli zlecającym jest pielęgniarka podmiotu leczniczego;

3)

lekarza, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy, jeżeli zlecającym jest inny

lekarz niż lekarz, o którym mowa w pkt 1;

4)

lekarza, jeżeli zlecającym jest pielęgniarka jednostki organizacyjnej pomocy społecznej;

5)

kierownika jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, jeżeli zlecającym jest pielęgniarka

jednostki organizacyjnej pomocy społecznej, która nie zatrudnia lekarza;

6)

dysponenta zespołów ratownictwa medycznego właściwego dla danego zespołu, jeżeli zlecającym

jest kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.

2.

Zawiadomienie, o którym mowa w

1)

ust. 1 pkt 1 i 2, jest dokonywane zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 2 do

rozporządzenia;

2)

ust. 1 pkt 3-5, jest dokonywane zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 3 do

rozporządzenia;

3)

ust. 1 pkt 6, jest dokonywane zgodnie ze wzorem określonym w załączniku nr 4 do rozporządzenia.

3.

W przypadku zastosowania przymusu bezpośredniego przy wykonywaniu czynności, o których

mowa w art. 18 ust. 5, art. 21 ust. 3 oraz art. 46a ust. 3 ustawy, o przyczynach jego

zastosowania, środku i czasie zastosowanego przymusu bezpośredniego zlecający informuje

również lekarza podmiotu leczniczego, do którego została przewieziona osoba z zaburzeniami

psychicznymi, przekazując mu

1)

kopię karty unieruchomienia lub izolacji, o której mowa w § 17, lub

2)

egzemplarz pierwszej strony zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 6, jeżeli zlecającym

jest kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.

4.

Dokument, o którym mowa w ust. 2, jest dołączany do historii choroby lub historii

zdrowia i choroby.

5.

Po otrzymaniu zawiadomienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 2 i 4, lekarz dokonuje oceny

zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego, której wynik odnotowuje w zawiadomieniu,

a następnie przekazuje je odpowiednio kierownikowi podmiotu leczniczego albo kierownikowi

jednostki organizacyjnej pomocy społecznej.

6.

Zawiadomienia, o których mowa w ust. 1 pkt 4-6, po dokonaniu przez zawiadomionego

oceny i zatwierdzeniu zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego, są przekazywane

niezwłocznie lekarzowi, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt 2 ustawy.

1.

Po zleceniu zastosowania przymusu bezpośredniego w formie unieruchomienia lub izolacji

lekarz albo osoba, która podjęła decyzję o zastosowaniu przymusu bezpośredniego w

formie unieruchomienia lub izolacji, wypełnia niezwłocznie kartę unieruchomienia lub

izolacji, uzasadniając przyczyny zastosowania przymusu bezpośredniego, wybór środka

przymusu bezpośredniego i czas jego stosowania.

2.

Kartę unieruchomienia lub izolacji załącza się do historii choroby lub historii zdrowia

i choroby. Kopię karty unieruchomienia lub izolacji przekazuje się w ślad za zawiadomieniem,

o którym mowa w § 16 ust. 1, po zakończeniu stosowania przymusu bezpośredniego, a

w przypadku przedłużenia jego stosowania nie później niż po upływie każdych kolejnych

24 godzin jego stosowania.

3.

Wzór karty unieruchomienia lub izolacji określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.

4.

W przypadku, o którym mowa w § 16 ust. 3, kopię karty unieruchomienia lub izolacji

przekazuje się również lekarzowi podmiotu leczniczego, do którego została przewieziona

osoba z zaburzeniami psychicznymi. Kopia karty unieruchomienia lub izolacji jest dołączana

do historii choroby lub historii zdrowia i choroby.

5.

Przepisów ust. 1-4 nie stosuje się, jeżeli zlecającym zastosowanie przymusu bezpośredniego

w formie unieruchomienia jest kierujący akcją prowadzenia medycznych czynności ratunkowych.

Informacje, o których mowa w ust. 1, są odnotowywane w zawiadomieniu, o którym mowa

w § 16 ust. 1 pkt 6.

1.

Upoważniony przez marszałka województwa lekarz, o którym mowa w art. 18 ust. 10 pkt

2 ustawy, dokonując oceny zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego, uwzględnia

okoliczności, o których mowa w § 13.

2.

Informację o pozytywnej albo negatywnej ocenie zasadności zastosowania przymusu bezpośredniego

lekarz dokonujący oceny odnotowuje w zawiadomieniu, o którym mowa w § 16 ust. 1 pkt

3-6, a jego kopię przekazuje powiadamiającemu o zastosowaniu przymusu. Kopię zawiadomienia

dołącza się do historii choroby lub historii zdrowia i choroby.

Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia, z wyjątkiem § 8 ust. 2-6, które

wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2014 r.