Umowa międzynarodowa Protokół do Konwencji z 1979 roku w sprawie transgranicznego zanieczyszczania powietrza na dalekie odległości dotyczący kontroli emisji tlenków azotu lub ich przepływu o charakterze transgranicznym, sporządzony w Sofii dnia 31 października 1988 r.

Do celów niniejszego Protokołu

1)

„Konwencja” oznacza Konwencję w sprawie transgranicznego zanieczyszczenia powietrza na dalekie odległości,

przyjętą w Genewie dnia 13 listopada 1979 roku;

2)

„EMEP” oznacza wspólny program monitoringu i oceny transgranicznego przenoszenia zanieczyszczeń

na dalekie odległości w Europie;

3)

„organ wykonawczy” oznacza organ wykonawczy Konwencji ustanowiony artykułem 10 ustęp

1 Konwencji;

4)

„zasięg geograficzny EMEP” oznacza obszar określony w artykule 1 ustęp 4 Protokołu do Konwencji w sprawie transgranicznego zanieczyszczeniu

powietrza na dalekie odległości z 1979 roku poświęconemu długookresowemu finansowaniu

wspólnego programu monitoringu i oceny transgranicznego przenoszenia zanieczyszczeń

na dalekie odległości w Europie (EMEP), przyjętego w Genewie dnia 28 września 1984

roku;

5)

„Strony” oznacza Strony niniejszego Protokołu, chyba że z kontekstu wynika inaczej;

6)

„Komisja” oznacza Europejską Komisję Gospodarczą Narodów Zjednoczonych;

7)

„ładunek krytyczny” oznacza ilościowy szacunek poziomu narażenia na jeden lub więcej

rodzajów zanieczyszczeń, poniżej którego według aktualnego stanu wiedzy nie występują

znaczące szkodliwe skutki dla wrażliwych elementów środowiska;

8)

„duże istniejące źródło stacjonarne” oznacza każde istniejące źródło stacjonarne,

które generuje energię o mocy przynajmniej 100 MW termalnych;

9)

„duże nowe źródło stacjonarne” oznacza każde nowe źródło stacjonarne, które generuje

energię o mocy przynajmniej 50 MW termalnych;

10)

„kategoria dużych źródeł” oznacza każdą kategorię źródeł, które emitują albo mogą

emitować zanieczyszczenia powietrza w formie tlenków azotu, wliczając w to kategorie

opisane w Załączniku technicznym, i które przyczyniają się przynajmniej w 10% do całkowitej

krajowej rocznej emisji tlenków azotu mierzonej lub obliczanej w pierwszym roku kalendarzowym

po dacie wejścia w życie niniejszego Protokołu, i w każdym kolejnym czwartym roku

po tej dacie;

11)

„nowe źródło stacjonarne” oznacza każde źródło stacjonarne, którego konstrukcja lub

znaczna modyfikacja została rozpoczęta po upływie dwóch lat od daty wejścia w życie

niniejszego Protokołu;

12)

„nowe źródło mobilne” oznacza pojazd motorowy lub inne źródło mobilne, które jest

wyprodukowane po upływie dwóch lat od daty wejścia w życie niniejszego Protokołu.

1.

Strony podejmują, w jak najkrótszym czasie i jako pierwszy krok, skuteczne środki

w celu kontroli i/lub ograniczenia swoich krajowych rocznych emisji tlenków azotu

lub ich przepływów o charakterze transgranicznym, tak aby najpóźniej do dnia 31 grudnia

1994 roku nie przekraczały one krajowych rocznych emisji tlenków azotu lub przepływów

o charakterze transgranicznym tych emisji dla roku kalendarzowego 1987 lub któregokolwiek

roku wcześniejszego wskazanego przy podpisaniu lub przystąpieniu do Protokołu, pod

warunkiem że jednocześnie, w odniesieniu do jakiejkolwiek strony wskazującej taki

wcześniejszy rok, krajowa roczna średnia przepływów o charakterze transgranicznym

albo krajowa roczna średnia emisji tlenków azotu za okres od dnia 1 stycznia 1987

roku do dnia 1 stycznia 1996 roku nie przekraczała przepływów o charakterze transgranicznym

lub krajowych emisji dla roku kalendarzowego 1987.

2.

Poza tym, Strony w szczególności, i nie później niż w dwa lata po dacie wejścia w

życie niniejszego Protokołu

a)

stosują krajowe standardy emisji w stosunku do dużych nowych stacjonarnych źródeł

i/lub kategorii źródeł, i do głęboko zmodyfikowanych źródeł stacjonarnych należących

do kategorii dużych źródeł, w oparciu o najlepsze dostępne technologie, które są uzasadnione

gospodarczo, przy uwzględnieniu Załącznika technicznego;

b)

stosują krajowe standardy emisji w stosunku do nowych źródeł mobilnych we wszystkich

kategoriach dużych źródeł, w oparciu o najlepsze dostępne technologie, które są uzasadnione

gospodarczo, przy uwzględnieniu Załącznika technicznego i odpowiednich decyzji podjętych

w ramach Komitetu Transportu Wewnętrznego Komisji; oraz

c)

wprowadzają środki kontroli zanieczyszczeń w odniesieniu do dużych istniejących źródeł

stacjonarnych, przy uwzględnieniu Załącznika technicznego i specyfiki zakładu, jego

wieku i stopnia eksploatacji, oraz potrzeby uniknięcia niezamierzonego zastoju w funkcjonowaniu.

3.

a)

Strony, w ramach drugiego etapu, rozpoczynają negocjacje, nie później niż w sześć

miesięcy po dacie wejścia w życie niniejszego Protokołu, na temat dalszych kroków

redukcji krajowych emisji tlenków azotu lub przepływów o charakterze transgranicznym

takich emisji, biorąc pod uwagę najlepsze dostępne rozwiązania naukowe i technologiczne,

ładunki krytyczne zaakceptowane na forum międzynarodowym, i inne elementy wynikające

z programu pracy podjętego zgodnie z artykułem 6;

b)

w tym celu Strony współpracują w celu ustanowienia

i)

ładunków krytycznych;

ii)

redukcji krajowych rocznych emisji tlenków azotu lub przepływów o charakterze transgranicznym

takich emisji, jak wymaga tego osiągnięcie uzgodnionych celów opartych na ładunkach

krytycznych; oraz

iii)

środków i harmonogramu osiągnięcia takich redukcji, rozpoczynającego się nie później

niż dnia 1 stycznia 1996 roku.

4.

Strony mogą podjąć bardziej restrykcyjne środki niż te wymagane w ramach niniejszego

artykułu.

1.

Strony, w zgodzie ze swoimi krajowymi aktami prawnymi, regulacjami i praktyką, ułatwiają

wymianę technologii służącej redukcji emisji tlenków azotu, szczególnie poprzez promocję

a)

wymiany handlowej dostępnej technologii;

b)

bezpośrednich kontaktów i współpracy w sektorze przemysłowym, w tym wspólnych przedsiębiorstw;

c)

wymiany informacji i doświadczenia; oraz

d)

dostarczania pomocy technicznej.

2.

Przy promowaniu działalności wymienionej w literach a)-d) powyżej, Strony tworzą sprzyjające

warunki poprzez ułatwianie kontaktów i współpracę pomiędzy odpowiednimi organizacjami

i jednostkami w sektorze prywatnym i publicznym, które są zdolne do dostarczania technologii,

usług w dziedzinie wzornictwa i inżynierii, wyposażenia lub finansów.

3.

Strony, nie później niż w sześć miesięcy po dacie wejścia w życie niniejszego Protokołu,

rozpoczynają rozpatrywanie procedur mających na celu stworzenie bardziej sprzyjających

warunków dla wymiany technologii służących redukcji emisji tlenków azotu.

Strony, w jak najkrótszym czasie i nie później niż w dwa lata po dacie wejścia w życie

niniejszego Protokołu, umożliwiają właściwą dostępność paliwa bezołowiowego, w szczególnych

przypadkach jako minimum wzdłuż międzynarodowych dróg tranzytowych, w celu ułatwienia

ruchu pojazdom wyposażonym w katalizatory spalin.

1.

Strony dokonują regularnego przeglądu niniejszego Protokołu, biorąc pod uwagę najlepsze

dostępne rozwiązania naukowe i rozwój technologiczny.

2.

Pierwszy przegląd odbywa się nie później niż w rok po dacie wejścia w życie niniejszego

Protokołu.

Strony nadają wysoki priorytet badaniom i monitoringowi związanemu z rozwojem i stosowaniem

podejścia opartego na ładunkach krytycznych w celu określenia z naukowego punktu widzenia

niezbędnych redukcji emisji tlenków azotu. Strony w szczególności, poprzez krajowe

programy badań, w planie pracy organu wykonawczego i poprzez inne programy współpracy

w ramach Konwencji, dążą do

a)

zidentyfikowania i oszacowania skutków emisji tlenków azotu dla ludzi, życia roślin

i zwierząt, wód, gleb i materiałów, biorąc pod uwagę wpływ na nie tlenków azotu z

innych źródeł niż depozycja atmosferyczna;

b)

określenia geograficznego położenia obszarów wrażliwych;

c)

opracowania sposobów pomiaru i szacowania, łącznie ze zharmonizowanymi metodologiami

dla szacowania emisji, w celu obliczenia przepływów tlenków azotu i pochodnych zanieczyszczeń

na dalekie odległości;

d)

poprawienia szacunków efektywności i kosztów technologii redukcji emisji tlenków azotu

i prowadzenia ewidencji opracowywania ulepszonych i nowych technologii; oraz

e)

rozwijania, w kontekście podejścia opartego na ładunkach krytycznych, metody integrowania

danych naukowych, technicznych i ekonomicznych w celu określenia odpowiednich strategii

redukcji.

Strony opracowują bez zbędnych opóźnień programy krajowe, politykę i strategie w celu

wykonania zobowiązań w ramach niniejszego Protokołu, które służą jako środki kontroli

i redukcji emisji tlenków azotu lub ich przepływów o charakterze transgranicznym.

1.

Strony wymieniają informacje poprzez zawiadamianie organu wykonawczego o krajowych

programach, politykach i strategiach opracowanych zgodnie z artykułem 7 oraz poprzez

składanie corocznych sprawozdań z postępu osiągniętego w ramach tych programów, a

także o jakichkolwiek zmianach w tych programach, politykach i strategiach, w szczególności

dotyczących

a)

poziomów krajowych rocznych emisji tlenków azotu i podstaw, na których zostały oszacowane;

b)

postępu w stosowaniu krajowych standardów emisji wymaganych w ramach artykułu 2 ustęp

2 litera a) i b), i krajowych standardów emisji stosowanych lub do zastosowania, a

także odpowiednich źródeł i/lub kategorii źródeł;

c)

postępu we wprowadzaniu środków kontroli emisji wymaganych w artykule 2 ustęp 2 litera

c), źródeł, do których mają one zastosowanie, oraz środków wprowadzonych lub planowanych

do wprowadzenia;

d)

postępów w udostępnianiu bezołowiowego paliwa;

e)

środków podjętych w celu ułatwienia wymiany technologii;

oraz

f)

postępu w określaniu ładunków krytycznych.

2.

Taka informacja, w najszerszym możliwym zakresie, jest przedkładana zgodnie z jednolitymi

zasadami sprawozdania.

EMEP, przy użyciu odpowiednich modeli i w odpowiednim wyprzedzeniu w czasie przed

dorocznymi spotkaniami organu wykonawczego, dostarcza organowi wykonawczemu obliczenia

limitów azotu, a także przepływów o charakterze transgranicznym i depozycji tlenków

azotu w ramach geograficznego zakresu EMEP. Na terenach poza geograficznym zasięgiem

EMEP używa się modeli odpowiednich dla specyfiki Stron Konwencji.

Załącznik techniczny do Protokołu ma charakter rekomendacji. Stanowi on integralną

część Protokołu.

1.

Każda Strona może zaproponować zmiany do niniejszego Protokołu.

2.

Proponowane zmiany składa się w formie pisemnej w Sekretariacie Wykonawczym Komisji,

który zawiadamia o nich Strony. Organ wykonawczy omawia zaproponowane zmiany na najbliższym

dorocznym spotkaniu pod warunkiem że te propozycje zostały dostarczone Stronom przez

Sekretariat Wykonawczy przynajmniej na 90 dni wcześniej.

3.

Zmiany do Protokołu, inne niż zmiany do Załącznika technicznego, przyjmuje się w wyniku

porozumienia Stron obecnych na posiedzeniu organu wykonawczego, i wchodzą w życie

w odniesieniu do Stron, które je przyjęły, w 90-tym dniu po dniu, w którym dwie trzecie

Strony złożyły swoje instrumenty przyjęcia. Zmiany wchodzą w życie w odniesieniu do

każdej Strony, która je przyjęła, po tym, jak dwie trzecie Stron złożyło swoje instrumenty

przyjęcia, w 90-tym dniu po dniu, w którym ta Strona złożyła swój instrument przyjęcia.

4.

Zmiany do Załącznika technicznego przyjmuje się w wyniku porozumienia Stron obecnych

na spotkaniu organu wykonawczego, i wchodzą one w życie trzydzieści dni po dacie ich

przekazania zgodnie z ustępem 5 poniżej.

5.

Poprawki przyjęte na mocy ustępu 3 i 4 powyżej, są w możliwie jak najkrótszym czasie

po przyjęciu, przekazywane przez Sekretariat Wykonawczy wszystkim Stronom.

Jeżeli między dwoma lub więcej Stronami pojawi się spór dotyczący interpretacji lub

stosowania niniejszego Protokołu, Strony poszukują rozwiązania w drodze negocjacji

lub poprzez jakąkolwiek inną metodę rozstrzygania sporów, która jest do przyjęcia

przez Strony sporu.

1.

Niniejszy Protokół jest otwarty do podpisu w Sofii od dnia 1 listopada 1988 roku do

dnia 4 listopada 1988 roku włącznie, a następnie w Kwaterze Głównej Organizacji Narodów

Zjednoczonych w Nowym Jorku do dnia 5 maja 1989 roku dla Państw Członkowskich Komisji,

jak również dla państw o statusie doradczym w Komisji, zgodnie z ustępem 8 rezolucji

Rady Ekonomiczno-Społecznej 36 (IV) z dnia 28 marca 1947 roku, a także dla regionalnych

organizacji integracji gospodarczej ustanowionych przez suwerenne państwa - członków

Komisji, które posiadają kompetencje w dziedzinie negocjacji, zawierania i stosowania

międzynarodowych porozumień w dziedzinach objętych Protokołem, pod warunkiem że te

państwa i organizacje są Stronami Konwencji.

2.

W sprawach leżących w zakresie ich kompetencji, takie regionalne organizacje integracji

gospodarczej korzystają, we własnym imieniu, z praw i wypełniają obowiązki, które

niniejszy Protokół przyznaje ich Państwom Członkowskim. W takich przypadkach Państwa

Członkowskie tych organizacji, nie są uprawnione do indywidualnego korzystania z takich

praw.

1.

Niniejszy Protokół jest przedmiotem ratyfikacji, przyjęcia lub zatwierdzenia przez

sygnatariuszy.

2.

Niniejszy Protokół jest otwarty do przystąpienia od dnia 6 maja 1989 roku dla państw

i organizacji, określonych w artykule 13 ustęp 1.

3.

Państwo lub organizacja, które przystępują do niniejszego Protokołu po dniu 31 grudnia

1993 roku mogą wykonać artykuł 2 i 4 nie później niż dnia 31 grudnia 1995 roku.

4.

Instrumenty ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia są składane Sekretarzowi

Generalnemu Narodów Zjednoczonych, który będzie pełnił funkcję depozytariusza.

1.

Niniejszy Protokół wchodzi w życie dziewięćdziesiątego dnia następującego po dniu,

w którym złożono szesnasty instrument ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.

2.

Dla każdego państwa i organizacji, określonych w artykule 13 ustęp 1, które ratyfikują,

przyjmują, zatwierdzają lub przystępują do niniejszego Protokołu po złożeniu szesnastego

instrumentu ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia, Protokół wchodzi

w życie w dziewięćdziesiątym dniu po dniu, w którym taka Strona złożyła swój instrument

ratyfikacji, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia.

W każdej chwili po upływie pięciu lat od daty wejścia w życie niniejszego Protokołu

w odniesieniu do Strony, Strona ta może, w drodze złożenia pisemnej notyfikacji depozytariuszowi,

wystąpić z niniejszego Protokołu. Każde takie wystąpienie staje się skuteczne 90-tego

dnia po dniu jego otrzymania przez depozytariusza, lub w dniu, jaki został określony

w notyfikacji wystąpienia.

Oryginał niniejszego Protokołu, którego wersje angielska, francuska i rosyjska są

na równi autentyczne, jest złożony Sekretarzowi Generalnemu Narodów Zjednoczonych.

W dowód czego niżej podpisani, będąc należycie do tego upoważnieni, podpisali niniejszy

Protokół.

Sporządzono w Sofii, dnia trzydziestego pierwszego października tysiąc dziewięćset

osiemdziesiątego ósmego roku.