Umowa międzynarodowa Konwencja o ochronie dziedzictwa architektonicznego Europy, sporządzona w Grenadzie dnia 3 października 1985 r.

Dla celów niniejszej Konwencji, wyrażenie „dziedzictwo architektoniczne” rozumiane

jest jako dobra trwałe obejmujące

1.

zabytki: wszelkie budowle i obiekty wyróżniające się szczególną wartością historyczną,

archeologiczną, artystyczną, naukową, społeczną lub techniczną, włącznie z ich częściami

składowymi i wyposażeniem;

2.

zespoły budynków: jednolite zespoły zabudowy miejskiej lub wiejskiej wyróżniające

się szczególną wartością historyczną, archeologiczną, artystyczną, naukową, społeczną

lub techniczną, na tyle zwarte, aby tworzyły określoną jednostkę urbanistyczną;

3.

tereny: dzieła stworzone wspólnie przez człowieka i naturę, stanowiące obszary częściowo

zabudowane, dostatecznie wyodrębnione i jednolite, aby tworzyły jednostkę urbanistyczną,

mającą szczególną wartość historyczną, archeologiczną, artystyczną, naukową, społeczną

lub techniczną.

IDENTYFIKACJA DÓBR PODLEGAJĄCYCH OCHRONIE

Celem dokładnego zidentyfikowania zabytków, zespołów budynków i terenów podlegających

ochronie każda ze Stron zobowiązuje się do prowadzenia inwentaryzacji, a w przypadku

zagrożenia dóbr, o których mowa, do niezwłocznego przygotowania właściwej dokumentacji.

SYSTEM OCHRONY PRAWNEJ

Każda ze Stron zobowiązuje się do

1.

wprowadzenia systemu ochrony prawnej dziedzictwa architektonicznego;

2.

zadbania, w ramach tego systemu i w sposób właściwy dla danego Państwa lub regionu,

o ochronę zabytków, zespołów budynków i terenów.

Każda ze Stron zobowiązuje się do

1.

wprowadzenia właściwego nadzoru i zasad wydawania decyzji zgodnie z wymogami ochrony

prawnej dóbr, o których mowa;

2.

zapobiegania niszczeniu, rujnowaniu lub burzeniu dóbr podlegających ochronie. W tym

celu każda ze Stron wprowadzi, jeśli jeszcze nie istnieją, przepisy, które

a)

zobowiązują do przedstawienia właściwemu organowi każdego projektu dotyczącego rozebrania

lub przebudowy obiektów zabytkowych już podlegających ochronie, albo w stosunku do

których podjęto działania mające na celu objęcie ich ochroną, a także wszelkich projektów

mających wpływ na ich otoczenie;

b)

zobowiązują do przedstawienia właściwemu organowi wszelkich projektów dotyczących

zespołu budynków lub jego części, albo terenu, które przewidują

-

rozebranie budynków,

-

budowę nowych obiektów,

-

istotną przebudowę, która narusza charakter zespołu budynków lub terenu;

c)

zezwalają organom publicznym na nałożenie na właściciela dobra chronionego obowiązku

przeprowadzenia prac renowacyjnych, albo na ich wykonanie we własnym zakresie w przypadku

niewykonania ich przez właściciela;

d)

zezwalają na obowiązkowy wykup dobra chronionego.

Każda ze Stron zobowiązuje się do wydania zakazu usuwania całości lub części każdego

obiektu zabytkowego będącego pod ochroną, chyba że ich stan techniczny wymusza taką

konieczność. W takim wypadku właściwy organ podejmuje odpowiednie środki ostrożności

związane z demontażem zabytku, jego przeniesieniem i odbudową we właściwej lokalizacji.

ŚRODKI POMOCNICZE

Każda ze Stron zobowiązuje się do

1.

zapewnienia przez organy publiczne pomocy finansowej na utrzymanie i restaurację dziedzictwa

architektonicznego znajdującego się na jej terytorium, zgodnie z ich właściwością

ogólnokrajową, regionalną lub lokalną i w ramach dostępnego budżetu;

2.

uruchomienia, w razie konieczności, mechanizmów fiskalnych, mogących przyczynić się

do ochrony tego dziedzictwa;

3.

popierania inicjatyw prywatnych związanych z zachowaniem i restauracją dziedzictwa

architektonicznego.

Każda ze Stron zobowiązuje się do podjęcia działań na rzecz poprawy ogólnego stanu

środowiska w otoczeniu zabytków, zespołów budynków i terenów zabytkowych.

W celu zmniejszenia ryzyka pogorszenia stanu dziedzictwa architektonicznego każda

ze Stron zobowiązuje się do

1.

wspierania badań naukowych, których celem jest określenie i analiza szkodliwych skutków

zanieczyszczenia środowiska oraz określenia środków i sposobów ich ograniczenia lub

likwidacji;

2.

uwzględniania specyficznych problemów ochrony dziedzictwa architektonicznego w ramach

polityki ochrony środowiska.

SANKCJE

Każda ze Stron zobowiązuje się, w ramach swoich kompetencji, do zagwarantowania odpowiedniej

i stosownej reakcji właściwych organów w przypadku naruszenia przepisów prawa o ochronie

dziedzictwa architektonicznego. Reakcja ta może, w uzasadnionych okolicznościach,

polegać na nałożeniu na sprawcę wykroczenia obowiązku rozebrania nowo wzniesionego

budynku, który nie spełnia określonych warunków, albo przywróceniu dobra chronionego

do stanu poprzedniego.

POLITYKA W ZAKRESIE KONSERWACJI ZABYTKÓW

Każda ze Stron zobowiązuje się do przyjęcia zintegrowanej polityki konserwacji zabytków,

która

1.

traktuje ochronę dziedzictwa architektonicznego jako istotny cel planowania przestrzennego

miast i kraju oraz zapewni, żeby ten wymóg był brany pod uwagę zarówno na etapie opracowywania

planów zagospodarowania przestrzennego, jak i przy wydawaniu decyzji zezwalających

na podejmowanie prac;

2.

wspiera programy restaurowania i zachowania dziedzictwa architektonicznego;

3.

uwzględnia konserwację, promocję i wzbogacanie dziedzictwa architektonicznego jako

podstawowy element polityki kulturalnej oraz dotyczącej środowiska i planowania przestrzennego;

4.

ułatwia, tam gdzie to możliwe, w procesie planowania przestrzennego miast i wsi, zachowanie

i wykorzystanie niektórych budynków, których faktyczne znaczenie nie uzasadnia ochrony

w rozumieniu art. 3 ust. 1 niniejszej Konwencji, ale które są interesujące z punktu

widzenia ich lokalizacji w środowisku miejskim lub wiejskim, albo z punktu widzenia

jakości życia;

5.

sprzyja kultywowaniu umiejętności oraz stosowaniu tradycyjnych materiałów, uznając

że jest to niezwykle istotne dla przyszłości dziedzictwa architektonicznego.

Każda ze Stron, szanując architektoniczny i historyczny charakter dziedzictwa, zobowiązuje

się do popierania

-

wykorzystywania dóbr chronionych dla potrzeb współczesności;

-

adaptacji, jeśli to możliwe, starych budynków do nowych celów.

Uznając znaczenie, jakie odgrywa publiczne udostępnianie dóbr chronionych, każda ze

Stron zobowiązuje się do podejmowania odpowiednich działań w celu zapewnienia, by

skutki tej dostępności, w szczególności jakikolwiek rozwój strukturalny, nie wpływały

negatywnie na charakter architektoniczny i historyczny tych dóbr lub ich otoczenia.

W celu ułatwienia realizacji takiej polityki każda ze Stron zobowiązuje się popierać,

w ramach własnych struktur politycznych i administracyjnych, skuteczną współpracę

na wszystkich szczeblach między służbami odpowiedzialnymi za konserwację, kulturę,

ochronę środowiska i planowanie.

WSPÓŁUDZIAŁ ORAZ STOWARZYSZENIA

W celu zwiększenia wpływu organów publicznych na identyfikację, ochronę, restaurację,

zachowanie, administrowanie i promocję dziedzictwa architektonicznego każda ze Stron

zobowiązuje się do

1.

stworzenia na różnych etapach podejmowania decyzji właściwych mechanizmów wymiany

informacji, konsultacji i współpracy między Państwem, organami władzy regionalnej

i lokalnej, instytucjami kulturalnymi, stowarzyszeniami i społeczeństwem;

2.

popierania rozwoju mecenatu i stowarzyszeń nienastawionych na zysk, działających w

tej dziedzinie.

INFORMACJA I SZKOLENIE

Każda ze Stron zobowiązuje się do

1.

rozwijania społecznej świadomości znaczenia ochrony dziedzictwa architektonicznego,

zarówno jako elementu tożsamości kulturowej, jak i źródła inspiracji i twórczości

obecnych i przyszłych pokoleń;

2.

popierania w tym celu, zwłaszcza poprzez wykorzystanie współczesnej techniki przekazu

i promocji, polityki upowszechniania informacji i pogłębiania świadomości społecznej,

mających w szczególności na celu

a)

pobudzanie lub poszerzanie zainteresowania społeczeństwa, począwszy od wieku szkolnego,

ochroną dziedzictwa, jakością tworzonego środowiska i architektury;

b)

wskazywanie na jedność dziedzictwa kulturalnego i istniejących powiązań między architekturą,

sztuką, tradycjami i stylem życia w skali europejskiej, krajowej i regionalnej.

Każda ze Stron zobowiązuje się do popierania szkolenia w zakresie różnych zawodów

i rzemiosł związanych z ochroną dziedzictwa architektonicznego.

EUROPEJSKA KOORDYNACJA POLITYKI KONSERWACJI ZABYTKÓW

Strony zobowiązują się do wymiany informacji na temat polityki konserwacji zabytków

w zakresie

1.

metod badań przeglądowych, ochrony i konserwacji dóbr, uwzględniając zarówno rozwój

historyczny jak i zwiększanie się liczby rzeczonych dóbr;

2.

optymalnych form godzenia potrzeb w zakresie ochrony dziedzictwa architektonicznego

z potrzebami współczesnego życia gospodarczego, społecznego i kulturalnego;

3.

stworzonych przez nowe technologie możliwości identyfikowania i inwentaryzowania zabytków

architektury oraz walki z ich niszczeniem, a także w dziedzinie badań naukowych, prac

restauracyjnych oraz metod zarządzania i propagowania tego dziedzictwa;

4.

form popierania twórczości w dziedzinie architektury, jako wkładu naszej epoki do

dziedzictwa europejskiego.

Strony zobowiązują się do zapewnienia, ilekroć okaże się to konieczne, wzajemnej pomocy

technicznej w postaci wymiany doświadczeń i specjalistów w dziedzinie konserwacji

dziedzictwa architektonicznego.

Strony zobowiązują się, w ramach ustawodawstwa państwowego lub porozumień międzynarodowych

do popierania europejskiej wymiany specjalistów z zakresu konserwacji dziedzictwa

architektonicznego, w tym także w dziedzinie szkoleń.

Dla celów niniejszej Konwencji, Komitet ekspertów, powołany przez Komitet Ministrów

Rady Europy w trybie art. 17 Statutu Rady Europy, nadzoruje stosowanie przepisów niniejszej

Konwencji, a w szczególności

1.

przedstawia Komitetowi Ministrów Rady Europy okresowe sprawozdania dotyczące sytuacji

w dziedzinie ochrony zabytków architektury w Państwach Stronach niniejszej Konwencji,

realizacji jej zasad oraz działań własnych;

2.

przedstawia Komitetowi Ministrów Rady Europy propozycje środków realizacji postanowień

niniejszej Konwencji; takie środki mogą obejmować propozycje działań wielostronnych,

rewizję lub zmiany w postanowieniach Konwencji oraz informowanie opinii publicznej

o celach Konwencji;

3.

przedstawia Komitetowi Ministrów Rady Europy zalecenia dotyczące zaproszenia do przystąpienia

do niniejszej Konwencji Państw niebędących członkami Rady Europy.

Postanowienia niniejszej Konwencji nie ograniczają możliwości stosowania szczególnych,

bardziej korzystnych przepisów dotyczących ochrony dóbr określonych w art. 1, a zawartych

w

-

Konwencji w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturalnego i naturalnego, przyjętej

w Paryżu dnia 16 listopada 1972 roku przez Konferencję Generalną Organizacji Narodów Zjednoczonych dla Wychowania, Nauki

i Kultury na jej siedemnastej sesji,

-

Europejskiej konwencji o ochronie dziedzictwa archeologicznego z dnia 6 maja 1969

roku.

PRZEPISY KOŃCOWE

1.

Niniejsza Konwencja jest otwarta do podpisu dla Państw członkowskich Rady Europy.

Podlega ratyfikacji, przyjęciu lub zatwierdzeniu. Dokumenty ratyfikacyjne, przyjęcia

lub zatwierdzenia składa się Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy.

2.

Niniejsza Konwencja wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie

trzech miesięcy od dnia, w którym trzy Państwa członkowskie Rady Europy wyrażą zgodę

na związanie się Konwencją, zgodnie z postanowieniami ustępu poprzedzającego.

3.

W odniesieniu do każdego Państwa członkowskiego, które wyrazi zgodę na związanie się

Konwencją w terminie późniejszym, wejdzie ona w życie pierwszego dnia miesiąca następującego

po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia dokumentu ratyfikacyjnego, przyjęcia lub

zatwierdzenia.

1.

Po wejściu w życie niniejszej Konwencji Komitet Ministrów Rady Europy może zaprosić

każde Państwo niebędące członkiem Rady Europy i Europejską Wspólnotę Gospodarczą do

przystąpienia do niniejszej Konwencji, podejmując w tym celu decyzję większością głosów,

o której mowa w art.20.d Statutu Rady Europy, przy wymogu jednomyślnej zgody przedstawicieli

Umawiających się Państw uprawnionych do zasiadania w Komitecie.

2.

W odniesieniu do każdego Państwa przystępującego lub, jeżeli przystąpi, Europejskiej

Wspólnoty Gospodarczej, Konwencja wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego

po upływie trzech miesięcy od dnia złożenia dokumentu przystąpienia Sekretarzowi Generalnemu

Rady Europy.

1.

Każde Państwo, w czasie podpisywania albo składania dokumentów ratyfikacyjnych, przyjęcia,

zatwierdzenia lub przystąpienia, może określić terytorium lub terytoria, do których

stosuje się niniejsza Konwencja.

2.

Każde Państwo, w dowolnym późniejszym terminie, poprzez złożenie oświadczenia Sekretarzowi

Generalnemu Rady Europy, może rozszerzyć stosowanie przepisów niniejszej Konwencji

także na inne terytoria wskazane w oświadczeniu. W odniesieniu do tego terytorium

Konwencja wchodzi w życie pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie trzech

miesięcy od dnia otrzymania oświadczenia przez Sekretarza Generalnego.

3.

Każde oświadczenie, złożone w trybie określonym w dwóch poprzedzających ustępach,

może zostać cofnięte w stosunku do terytoriów wymienionych w tym oświadczeniu poprzez

notyfikację skierowaną do Sekretarza Generalnego. Cofnięcie takie wywołuje skutek

pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie sześciu miesięcy od dnia otrzymania

notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.

1.

Każde Państwo, w czasie podpisywania albo składania dokumentów ratyfikacyjnych, zatwierdzenia,

przyjęcia lub przystąpienia, może oświadczyć, że zastrzega sobie prawo niestosowania

art. 4 pkt c) i d), w całości lub w części. Składanie innych zastrzeżeń jest niedopuszczalne.

2.

Każde Umawiające się Państwo, które złożyło zastrzeżenie, o którym mowa w ustępie

poprzedzającym, może je wycofać, w całości lub części, poprzez złożenie notyfikacji

Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy. Wycofanie zastrzeżenia wywołuje skutek z dniem

otrzymania notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.

3.

Strona, która złożyła zastrzeżenie w stosunku do przepisów wymienionych w ust. 1,

nie może żądać stosowania tych przepisów przez inną Stronę; jeżeli jednak zastrzeżenie

jest częściowe lub warunkowe, może żądać stosowania tych przepisów w takim zakresie,

w jakim sama to czyni.

1.

Każda ze Stron może w dowolnym czasie wypowiedzieć niniejszą Konwencję, w drodze notyfikacji

skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy.

2.

Wypowiedzenie wywołuje skutek pierwszego dnia miesiąca następującego po upływie sześciu

miesięcy od otrzymania notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.

Sekretarz Generalny Rady Europy powiadamia Państwa członkowskie Rady Europy, Państwa

które przystąpiły do niniejszej Konwencji oraz Europejską Wspólnotę Gospodarczą, jeśli

do niej przystąpi, o

a)

każdym złożeniu podpisu;

b)

złożeniu dokumentów ratyfikacyjnych, przyjęcia, zatwierdzenia lub przystąpienia;

c)

każdej dacie wejścia w życie niniejszej Konwencji, zgodnie z art. 22, 23 i 24;

d)

dokonaniu jakichkolwiek czynności, notyfikacjach lub powiadomieniach odnoszących się

do niniejszej Konwencji.

Na dowód powyższego, niżej podpisani, będąc do tego należycie upoważnieni, podpisali

niniejszą Konwencję.

Sporządzono w Grenadzie 3 dnia października 1985 roku, w językach angielskim i francuskim,

przy czym oba teksty są jednakowo autentyczne, w jednym egzemplarzu, który zostanie

złożony w archiwach Rady Europy. Sekretarz Generalny Rady Europy przekaże uwierzytelnione

odpisy każdemu Państwu członkowskiemu Rady Europy i każdemu Państwu lub Europejskiej

Wspólnocie Gospodarczej zaproszonym do przystąpienia do niniejszej Konwencji.