Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych, sporządzona w Nowym Jorku dnia 13 grudnia 2006 r.

Celem niniejszej konwencji jest popieranie, ochrona i zapewnienie pełnego i równego

korzystania ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności przez wszystkie osoby

niepełnosprawne oraz popieranie poszanowania ich przyrodzonej godności.

Do osób niepełnosprawnych zalicza się te osoby, które mają długotrwale naruszoną sprawność

fizyczną, umysłową, intelektualną lub w zakresie zmysłów co może, w oddziaływaniu

z różnymi barierami, utrudniać im pełny i skuteczny udział w życiu społecznym, na

zasadzie równości z innymi osobami.

W rozumieniu niniejszej konwencji

„Komunikacja” obejmuje języki, wyświetlanie tekstu, alfabet Braille'a, komunikację

przez dotyk, dużą czcionkę, dostępne multimedia, jak i sposoby, środki i formy komunikowania

się na piśmie, przy pomocy słuchu, języka uproszczonego, lektora oraz formy wspomagające

(augmentatywne) i alternatywne, w tym dostępną technologię informacyjno-komunikacyjną.

„Język” obejmuje język mówiony i język migowy oraz inne formy przekazu niewerbalnego.

„Dyskryminacja ze względu na niepełnosprawność” oznacza jakiekolwiek różnicowanie,

wykluczanie lub ograniczanie ze względu na niepełnosprawność, którego celem lub skutkiem

jest naruszenie lub zniweczenie uznania, korzystania z lub wykonywania wszelkich praw

człowieka i podstawowych wolności w dziedzinie polityki, gospodarki, społecznej, kulturalnej,

obywatelskiej lub w jakiejkolwiek innej, na zasadzie równości z innymi osobami. Obejmuje

to wszelkie przejawy dyskryminacji, w tym odmowę racjonalnego usprawnienia.

„Racjonalne usprawnienie” oznacza konieczne i odpowiednie zmiany i dostosowania, nie

nakładające nieproporcjonalnego lub nadmiernego obciążenia, jeśli jest to potrzebne

w konkretnym przypadku, w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości korzystania

z wszelkich praw człowieka i podstawowych wolności oraz ich wykonywania na zasadzie

równości z innymi osobami.

„Uniwersalne projektowanie” oznacza projektowanie produktów, środowiska, programów

i usług w taki sposób, by były użyteczne dla wszystkich, w możliwie największym stopniu,

bez potrzeby adaptacji lub specjalistycznego projektowania. „Uniwersalne projektowanie”

nie wyklucza pomocy technicznych dla szczególnych grup osób niepełnosprawnych, jeżeli

jest to potrzebne.

Niniejsza konwencja opiera się na następujących zasadach

(a)

poszanowanie przyrodzonej godności, autonomii osoby, w tym swobody dokonywania wyborów,

a także poszanowanie niezależności osoby,

(b)

niedyskryminacja,

(c)

pełny i skuteczny udział i włączenie w społeczeństwo,

(d)

poszanowanie odmienności i akceptacja osób niepełnosprawnych, będących częścią ludzkiej

różnorodności i całej ludzkości,

(e)

równość szans,

(f)

dostępność,

(g)

równość mężczyzn i kobiet,

(h)

poszanowanie rozwijających się zdolności niepełnosprawnych dzieci oraz poszanowanie

prawa dzieci niepełnosprawnych do zachowania tożsamości.

1.

Państwa Strony zobowiązują się do zapewnienia i popierania pełnej realizacji wszystkich

praw człowieka i podstawowych wolności wszystkich osób niepełnosprawnych, bez jakiejkolwiek

dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. W tym celu Państwa Strony zobowiązują

się do

(a)

przyjęcia wszelkich odpowiednich środków ustawodawczych, administracyjnych i innych

w celu wdrożenia praw uznanych w niniejszej konwencji,

(b)

podjęcia wszelkich odpowiednich środków, w tym ustawodawczych, w celu zmiany lub uchylenia

obowiązujących ustaw, przepisów wykonawczych, zwyczajów i praktyk, które dyskryminują

osoby niepełnosprawne,

(c)

uwzględniania wymogu ochrony i popierania praw człowieka w odniesieniu do osób niepełnosprawnych

w każdej polityce i każdym programie działania,

(d)

powstrzymywania się od angażowania się w jakiekolwiek działania lub praktyki, które

są niezgodne z niniejszą konwencją i zapewnienia, że władze i instytucje publiczne

będą działały zgodnie z niniejszą konwencją,

(e)

podejmowania wszelkich odpowiednich działań w celu wyeliminowania dyskryminacji ze

względu na niepełnosprawność przez jakąkolwiek osobę, organizację lub prywatne przedsiębiorstwo,

(f)

podejmowania lub popierania badań i wytwarzania oraz zapewnienia dostępności i korzystania

z towarów, usług, wyposażenia i urządzeń uniwersalnie zaprojektowanych, zgodnie z

definicją zawartą w art. 2 niniejszej konwencji, które powinny wymagać możliwie jak

najmniejszych dostosowań i ponoszenia jak najmniejszych kosztów w celu zaspokojenia

szczególnych potrzeb osób niepełnosprawnych; a także zobowiązują się do popierania

zasady uniwersalnego projektowania przy tworzeniu norm i wytycznych,

(g)

podejmowania lub popierania badań i tworzenia oraz popierania dostępności i wykorzystywania

nowych technologii, w tym technologii informacyjno-komunikacyjnych, przedmiotów ułatwiających

poruszanie się, urządzeń i wspomagających technologii, odpowiednich dla osób niepełnosprawnych,

traktując priorytetowo technologie dostępne po przystępnych cenach,

(h)

zapewniania osobom niepełnosprawnym dostępnej informacji o przedmiotach ułatwiających

poruszanie się, urządzeniach i wspomagających technologiach, w tym nowych technologiach,

a także o innych formach pomocy, usług i ułatwień,

(i)

popierania szkoleń specjalistów i personelu pracującego z osobami niepełnosprawnymi,

w zakresie praw uznanych w niniejszej konwencji, tak aby lepiej świadczone były pomoc

i usługi gwarantowane na mocy tych praw.

2.

W odniesieniu do praw gospodarczych, społecznych i kulturalnych, każde z Państw Stron

zobowiązuje się podjąć kroki, wykorzystując maksymalnie dostępne mu środki i, gdy

to potrzebne, w ramach współpracy międzynarodowej, w celu stopniowego osiągnięcia

pełnej realizacji praw, bez uszczerbku dla tych zobowiązań zawartych w niniejszej

konwencji które, zgodnie z prawem międzynarodowym, mają skutek natychmiastowy.

3.

Przy tworzeniu i wdrażaniu ustawodawstwa i polityki celem wprowadzenia w życie niniejszej

konwencji, a także w toku podejmowania decyzji w zakresie spraw dotyczących osób niepełnosprawnych

Państwa Strony będą ściśle konsultować się z osobami niepełnosprawnymi, a także angażować

te osoby, w tym niepełnosprawne dzieci, w te procesy, za pośrednictwem reprezentujących

je organizacji.

4.

Żadne z postanowień niniejszej konwencji nie narusza jakichkolwiek rozwiązań, które

bardziej sprzyjają realizacji praw osób niepełnosprawnych, a które przewiduje ustawodawstwo

Państwa Strony lub prawo międzynarodowe obowiązujące to Państwo. Żadne z praw człowieka

i podstawowych wolności uznanych lub istniejących w którymkolwiek z Państw Stron niniejszej

konwencji na podstawie ustaw, konwencji, przepisów wykonawczych lub zwyczaju nie może

być ograniczone lub uchylone pod pretekstem, że niniejsza konwencja nie uznaje takich

praw lub wolności, lub uznaje je w węższym zakresie.

5.

Postanowienia niniejszej konwencji rozciągają się na wszystkie części państw federalnych,

bez jakichkolwiek ograniczeń lub wyjątków.

1.

Państwa Strony uznają, że wszyscy ludzie są równi wobec prawa i są uprawnieni, bez

jakiejkolwiek dyskryminacji, do jednakowej ochrony prawnej i jednakowych korzyści

wynikających z prawa.

2.

Państwa Strony zakażą jakiejkolwiek dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność

i zagwarantują osobom niepełnosprawnym jednakową dla wszystkich i skuteczną ochronę

przed dyskryminacją z jakichkolwiek względów.

3.

W celu popierania równości i likwidacji dyskryminacji, Państwa Strony podejmą wszelkie

odpowiednie kroki celem zapewnienia racjonalnych usprawnień.

4.

Za dyskryminację w rozumieniu niniejszej konwencji nie będą uważane szczególne środki,

które są niezbędne celem przyśpieszenia osiągnięcia lub zagwarantowania faktycznej

równości osób niepełnosprawnych.

1.

Państwa Strony uznają, że niepełnosprawne kobiety i dziewczęta są narażone na wieloraką

dyskryminację i, w związku z tym, podejmą środki w celu zapewnienia pełnego i równego

korzystania przez nie ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności.

2.

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie środki, aby zapewnić pełen rozwój, awans

i wzmocnienie pozycji kobiet, w celu zagwarantowania im możliwości wykonywania i korzystania

z praw człowieka i podstawowych wolności ustanowionych w niniejszej konwencji.

1.

Państwa Strony podejmą wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia pełnego korzystania

przez niepełnosprawne dzieci ze wszystkich praw człowieka i podstawowych wolności,

na zasadzie równości z innymi dziećmi.

2.

We wszystkich działaniach dotyczących dzieci niepełnosprawnych należy przede wszystkim

kierować się najlepszym interesem dziecka.

3.

Państwa Strony zapewnią niepełnosprawnym dzieciom prawo swobodnego wyrażania poglądów

we wszystkich sprawach ich dotyczących, przyjmując je z należytą uwagą, odpowiednio

do wieku i dojrzałości dzieci, na zasadzie równości z innymi dziećmi oraz zapewnią

dzieciom pomoc w wykonywaniu tego prawa, dostosowaną do ich niepełnosprawności i wieku.

1.

Państwa Strony zobowiązują się podjąć natychmiastowe, skuteczne i odpowiednie działania

w celu

(a)

podniesienia świadomości społeczeństwa, w tym na poziomie rodziny, w sprawach dotyczących

osób niepełnosprawnych, a także działania na rzecz wzmocnienia poszanowania praw i

godności osób niepełnosprawnych,

(b)

zwalczania stereotypów, uprzedzeń i szkodliwych praktyk wobec osób niepełnosprawnych,

w tym związanych z płcią i wiekiem, we wszystkich dziedzinach życia,

(c)

promowania wiedzy o zdolnościach i wkładzie osób niepełnosprawnych.

2.

Do działań podejmowanych w tym celu należy

(a)

inicjowanie i prowadzenie skutecznych kampanii nastawionych na podnoszenie poziomu

świadomości społecznej, aby

(i)

rozwijać wrażliwość na prawa osób niepełnosprawnych,

(ii)

popierać pozytywne postrzeganie i większą świadomość społeczną dotyczącą osób niepełnosprawnych,

(iii)

popierać uznawanie umiejętności, zasług i zdolności osób niepełnosprawnych oraz ich

wkładu w miejscu pracy i na rynku pracy,

(b)

rozwijanie, na wszystkich szczeblach systemu edukacji i u wszystkich dzieci od najwcześniejszych

lat, postawy poszanowania praw osób niepełnosprawnych,

(c)

zachęcanie wszystkich środków masowego przekazu do przedstawiania wizerunku osób niepełnosprawnych

w sposób zgodny z celem niniejszej konwencji,

(d)

popieranie programów podnoszenia świadomości w sprawach dotyczących osób niepełnosprawnych

i ich praw.

1.

Aby umożliwić osobom niepełnosprawnym niezależne życie i pełny udział we wszystkich

sferach życia, Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia im, na

zasadzie równości z innymi osobami, dostępu do środowiska fizycznego, środków transportu,

informacji i komunikacji, w tym technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych,

a także do innych urządzeń i usług, powszechnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych,

zarówno na obszarach miejskich, jak i wiejskich. Środki te, obejmujące rozpoznanie

i eliminację przeszkód i barier w zakresie dostępności, stosują się między innymi

do

(a)

budynków, dróg, transportu oraz innych urządzeń wewnętrznych i zewnętrznych, w tym

szkół, mieszkań, instytucji zapewniających opiekę medyczną i miejsc pracy,

(b)

informacji, komunikacji i innych usług, w tym usług elektronicznych i służb ratowniczych.

2.

Państwa Strony podejmą również odpowiednie środki w celu

(a)

opracowywania, ogłaszania i monitorowania wdrażania minimalnych standardów i wytycznych

w sprawie dostępności urządzeń i usług ogólnie dostępnych lub powszechnie zapewnianych,

(b)

zapewnienia, że instytucje prywatne, które oferują urządzenia i usługi ogólnie dostępne

lub powszechnie zapewniane, będą brały pod uwagę wszystkie aspekty ich dostępności

dla osób niepełnosprawnych,

(c)

zapewnienia wszystkim zainteresowanym osobom szkolenia na temat kwestii dostępności

dla osób niepełnosprawnych,

(d)

zapewnienia w ogólnodostępnych budynkach i innych obiektach oznakowania w alfabecie

Braille'a oraz w formach łatwych do czytania i zrozumienia,

(e)

zapewnienia różnych form pomocy i pośrednictwa ze strony innych osób lub zwierząt,

w tym przewodników, lektorów i profesjonalnych tłumaczy języka migowego, w celu ułatwienia

dostępu do ogólnodostępnych budynków i innych obiektów publicznych,

(f)

popierania innych odpowiednich form pomocy i wsparcia osób niepełnosprawnych, aby

zapewnić im dostęp do informacji,

(g)

popierania dostępu osób niepełnosprawnych do nowych technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych,

w tym do Internetu,

(h)

popierania, od wstępnego etapu, projektowania, rozwoju, produkcji i dystrybucji dostępnych

technologii i systemów informacyjno-komunikacyjnych, tak aby technologie te i systemy

były dostępne po najniższych kosztach.

Państwa Strony potwierdzają, że każda istota ludzka ma przyrodzone prawo do życia

i podejmą wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym skutecznego

korzystania z tego prawa, na zasadzie równości z innymi osobami.

Państwa Strony podejmą, zgodnie ze swoimi zobowiązaniami wynikającymi z prawa międzynarodowego,

w tym międzynarodowego prawa humanitarnego oraz międzynarodowego prawa praw człowieka,

wszelkie niezbędne środki w celu zapewnienia ochrony i bezpieczeństwa osób niepełnosprawnych

w sytuacjach zagrożenia, w tym w trakcie konfliktu zbrojnego, w sytuacjach wymagających

pomocy humanitarnej i w przypadku klęsk żywiołowych.

1.

Państwa Strony potwierdzają, że osoby niepełnosprawne mają prawo do uznania ich za

podmioty prawa.

2.

Państwa Strony uznają, że osoby niepełnosprawne mają zdolność prawną, na zasadzie

równości z innymi osobami, we wszystkich aspektach życia.

3.

Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym

dostępu do wsparcia, którego mogą potrzebować przy korzystaniu ze zdolności prawnej.

4.

Państwa Strony zagwarantują, że wszelkie środki związane z korzystaniem ze zdolności

prawnej obejmować będą odpowiednie i skuteczne zabezpieczenia w celu zapobiegania

nadużyciom, zgodnie z międzynarodowym prawem praw człowieka. Zabezpieczenia zapewnią,

że środki związane z korzystaniem ze zdolności prawnej będą respektowały prawa, wolę

i preferencje osoby, będą wolne od konfliktu interesów i bezprawnych nacisków, będą

proporcjonalne i dostosowane do sytuacji danej osoby, będą stosowane przez możliwie

najkrótszy czas i będą podlegały regularnemu przeglądowi przez właściwe niezależne

i bezstronne władze lub organ sądowy. Zabezpieczenia powinny być proporcjonalne do

stopnia, w jakim takie środki wpływają na prawa i interesy danej osoby.

5.

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie i efektywne środki, z uwzględnieniem postanowień

niniejszego artykułu, celem zagwarantowania równego prawa osób niepełnosprawnych do

posiadania i dziedziczenia własności, kontroli własnych spraw finansowych oraz do

jednakowego dostępu do pożyczek bankowych, hipotecznych i innych form kredytów oraz

zapewnią, że osoby niepełnosprawne nie będą samowolnie pozbawiane własności.

1.

Państwa Strony zapewnią osobom niepełnosprawnym, na zasadzie równości z innymi osobami,

skuteczny dostęp do wymiaru sprawiedliwości, w tym poprzez wprowadzenie dostosowań

proceduralnych i dostosowań odpowiednich do ich wieku, w celu ułatwienia skutecznego

udziału, bezpośrednio lub pośrednio, zwłaszcza jako świadków, we wszelkich postępowaniach

prawnych, w tym na etapie śledztwa i innych form postępowania przygotowawczego.

2.

Aby wesprzeć gwarancje skutecznego dostępu osób niepełnosprawnych do wymiaru sprawiedliwości,

na zasadzie równości z innymi osobami, Państwa Strony będą popierać odpowiednie szkolenia

osób pracujących w wymiarze sprawiedliwości, w tym w policji i więziennictwie.

1.

Państwa Strony zapewnią, że osoby niepełnosprawne, na zasadzie równości z innymi osobami

(a)

będą korzystały z prawa do wolności i bezpieczeństwa osobistego,

(b)

nie będą pozbawiane wolności bezprawnie lub samowolnie, a także, że każde pozbawienie

wolności będzie zgodne z prawem oraz że niepełnosprawność w żadnym przypadku nie będzie

uzasadniać pozbawienia wolności.

2.

Państwa Strony zapewnią osobom niepełnosprawnym, które zostaną pozbawione wolności

w wyniku jakiegokolwiek postępowania, prawo, na zasadzie równości z innymi osobami,

do gwarancji zgodnych z międzynarodowym prawem praw człowieka i traktowanie zgodne

z celami i zasadami niniejszej konwencji, włączając w to zapewnienie racjonalnych

usprawnień.

1.

Nikt nie będzie poddany torturom lub okrutnemu, nieludzkiemu, lub poniżającemu traktowaniu,

lub karaniu. W szczególności, nikt nie będzie poddany, bez swobodnie wyrażonej zgody,

eksperymentom medycznym lub naukowym.

2.

Państwa Strony podejmą skuteczne środki ustawodawcze, administracyjne, sądowe i inne

w celu zapobiegania, na zasadzie równości z innymi osobami, poddawaniu osób niepełnosprawnych

torturom lub okrutnemu, nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu, lub karaniu.

1.

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie środki ustawodawcze, administracyjne,

społeczne, w dziedzinie edukacji i inne w celu ochrony osób niepełnosprawnych, zarówno

w domu, jak i poza nim, przed wszelkimi formami wykorzystywania, przemocy i nadużyć,

w tym związanymi z płcią.

2.

Państwa Strony podejmą również wszelkie odpowiednie środki w celu zapobiegania wszelkim

formom wykorzystywania, przemocy i nadużyć, poprzez zapewnienie osobom niepełnosprawnym,

ich rodzinom oraz opiekunom, między innymi, właściwych form pomocy i wsparcia odpowiednich

ze względu na płeć i wiek, w tym poprzez zapewnienie informacji i edukacji na temat

unikania, rozpoznawania i zgłaszania przypadków wykorzystywania, przemocy i nadużyć.

Państwa Strony zapewnią, że formy pomocy i wsparcia będą dostosowane do wieku, płci

i niepełnosprawności.

3.

Aby zapobiegać wszelkim formom wykorzystywania, przemocy i nadużyć, Państwa Strony

zapewnią, że wszelkie ułatwienia i programy mające służyć osobom niepełnosprawnym

będą efektywnie monitorowane przez niezależne władze.

4.

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie środki w celu wspierania powrotu do zdrowia

fizycznego i psychicznego oraz w zakresie zdolności poznawczych, a także wspierania

rehabilitacji i społecznej reintegracji osób niepełnosprawnych, które stały się ofiarami

jakiejkolwiek formy wykorzystywania, przemocy i nadużyć, w tym poprzez zapewnienie

pomocy i wsparcia. Proces powrotu do zdrowia i reintegracja powinny następować w środowisku

sprzyjającym zdrowiu, dobrobytowi, szacunkowi dla samego siebie, godności i samodzielności

oraz powinny uwzględniać potrzeby wynikające z płci i wieku.

5.

Państwa Strony ustanowią skuteczne ustawodawstwo i politykę, w tym ustawodawstwo i

politykę na rzecz kobiet i dzieci, w celu zapewnienia, że przypadki wykorzystywania,

przemocy i nadużyć wobec osób niepełnosprawnych będą identyfikowane, badane i, gdy

to właściwe, ścigane.

Każda osoba niepełnosprawna ma prawo do poszanowania jej integralności fizycznej i

psychicznej, na zasadzie równości z innymi osobami.

1.

Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do swobody przemieszczania się,

swobody wyboru miejsca zamieszkania i do obywatelstwa, na zasadzie równości z innymi

osobami, między innymi poprzez zapewnienie, że osoby niepełnosprawne

(a)

będą miały prawo uzyskać i zmienić obywatelstwo i nie będą pozbawiane obywatelstwa

arbitralnie lub ze względu na niepełnosprawność,

(b)

nie będą pozbawiane, ze względu na niepełnosprawność, możliwości uzyskania, posiadania

i korzystania z dokumentu poświadczającego obywatelstwo lub innego dokumentu tożsamości,

ani możliwości korzystania z odpowiednich procedur, takich jak procedury imigracyjne,

które mogą być konieczne celem ułatwienia korzystania z prawa do swobody przemieszczania

się,

(c)

będą mogły swobodnie opuścić jakikolwiek kraj, włączając w to własny,

(d)

nie będą pozbawiane, arbitralnie lub ze względu na niepełnosprawność, prawa wjazdu

do własnego kraju.

2.

Niepełnosprawne dzieci będą rejestrowane niezwłocznie po urodzeniu i od urodzenia

mają prawo do nazwiska, prawo do nabycia obywatelstwa oraz, w miarę możliwości, mają

prawo znać rodziców i podlegać ich opiece.

Państwa Strony niniejszej konwencji uznają równe prawo wszystkich osób niepełnosprawnych

do życia w społeczeństwie, wraz z prawem dokonywania wyborów, na równi z innymi osobami,

oraz podejmą skuteczne i odpowiednie środki w celu ułatwienia pełnego korzystania

przez osoby niepełnosprawne z tego prawa oraz ich pełnego włączenia i udziału w społeczeństwie,

w tym poprzez zapewnienie, że

(a)

osoby niepełnosprawne będą miały możliwość wyboru miejsca zamieszkania i podjęcia

decyzji co do tego, gdzie i z kim będą mieszkać, na zasadzie równości z innymi osobami,

a także, że nie będą zobowiązywane do mieszkania w szczególnych warunkach,

(b)

osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do szerokiego zakresu usług wspierających

świadczonych w domu lub w placówkach zapewniających zakwaterowanie oraz do innych

usług wspierających, świadczonych w społeczności lokalnej, w tym do pomocy osobistej

niezbędnej do życia i włączenia w społeczność oraz zapobiegającej izolacji i segregacji

społecznej,

(c)

świadczone w społeczności lokalnej usługi i urządzenia dla ogółu ludności będą dostępne

dla osób niepełnosprawnych, na zasadzie równości z innymi osobami oraz będą odpowiadać

ich potrzebom.

Państwa Strony podejmą skuteczne środki celem umożliwienia osobom niepełnosprawnym

mobilności osobistej i możliwie największej samodzielności w tym zakresie, między

innymi poprzez

(a)

ułatwianie mobilności osób niepełnosprawnych, w sposób i w czasie przez nie wybranym

i po przystępnej cenie,

(b)

ułatwianie osobom niepełnosprawnym dostępu do wysokiej jakości przedmiotów ułatwiających

poruszanie się, urządzeń i technologii wspomagających oraz do pomocy i pośrednictwa

ze strony innych osób lub zwierząt, w tym poprzez ich udostępnianie po przystępnej

cenie,

(c)

zapewnianie osobom niepełnosprawnym i wyspecjalizowanemu personelowi pracującemu z

osobami niepełnosprawnymi szkolenia w zakresie umiejętności poruszania się,

(d)

zachęcanie jednostek wytwarzających przedmioty ułatwiające poruszanie się, urządzenia

i technologie wspomagające, do uwzględniania wszystkich aspektów mobilności osób niepełnosprawnych.

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie środki, aby osoby niepełnosprawne mogły

korzystać z prawa do wolności wypowiadania się i wyrażania opinii, w tym wolności

poszukiwania, otrzymywania i rozpowszechniania informacji i poglądów, na zasadzie

równości z innymi osobami i poprzez wszelkie formy komunikacji, według ich wyboru,

zgodnie z definicją zawartą w art. 2 niniejszej konwencji, między innymi poprzez

(a)

dostarczanie osobom niepełnosprawnym informacji przeznaczonych dla ogółu społeczeństwa,

w dostępnych dla nich formach i technologiach, odpowiednio do różnych rodzajów niepełnosprawności,

na czas i bez dodatkowych kosztów,

(b)

akceptowanie i ułatwianie korzystania przez osoby niepełnosprawne w sprawach urzędowych

z języków migowych, alfabetu Braille'a, komunikacji wspomagającej (augmentatywnej)

i alternatywnej oraz wszelkich innych dostępnych środków, sposobów i form komunikowania

się przez osoby niepełnosprawne, według ich wyboru,

(c)

nakłanianie instytucji prywatnych, które świadczą usługi dla ogółu społeczeństwa,

w tym przez Internet, do dostarczania informacji i usług w formie dostępnej i użytecznej

dla osób niepełnosprawnych,

(d)

zachęcanie środków masowego przekazu, w tym dostawców informacji przez Internet, do

zapewnienia, by ich usługi były dostępne dla osób niepełnosprawnych,

(e)

uznanie i popieranie korzystania z języków migowych.

1.

Żadna osoba niepełnosprawna, bez względu na miejsce zamieszkania lub warunki życiowe,

nie może być narażona na arbitralną lub bezprawną ingerencję w życie prywatne, sprawy

rodzinne, dom lub korespondencję, czy innego typu komunikację międzyludzką, ani też

na bezprawne naruszanie jej czci i reputacji. Osoby niepełnosprawne mają prawo do

ochrony prawnej przed tego rodzaju ingerencjami.

2.

Państwa Strony będą chronić poufność informacji osobistych, o zdrowiu i rehabilitacji

osób niepełnosprawnych, na zasadzie równości z innymi osobami.

1.

Państwa Strony podejmą efektywne i odpowiednie środki w celu likwidacji dyskryminacji

osób niepełnosprawnych we wszystkich sprawach dotyczących małżeństwa, rodziny, rodzicielstwa

i związków, na zasadzie równości z innymi osobami, w taki sposób, aby zapewnić

(a)

uznanie prawa wszystkich osób niepełnosprawnych, które są w odpowiednim do zawarcia

małżeństwa wieku, do zawarcia małżeństwa i do założenia rodziny, na podstawie swobodnie

wyrażonej i pełnej zgody przyszłych małżonków,

(b)

uznanie prawa osób niepełnosprawnych do podejmowania swobodnych i odpowiedzialnych

decyzji o liczbie i czasie urodzenia dzieci oraz do dostępu do dostosowanych do wieku

edukacji i informacji dotyczących prokreacji i planowania rodziny, a także do środków

niezbędnych do korzystania z tych praw,

(c)

zachowanie zdolności rozrodczych przez osoby niepełnosprawne, w tym przez dzieci,

na zasadzie równości z innymi osobami.

2.

Państwa Strony zagwarantują prawa i obowiązki osób niepełnosprawnych w zakresie opieki

nad dziećmi, kurateli, powiernictwa, adopcji lub podobnych instytucji, jeśli takie

instytucje przewiduje ustawodawstwo krajowe; we wszystkich przypadkach nadrzędne będzie

dobro dziecka. Państwa Strony zapewnią osobom niepełnosprawnym odpowiednią pomoc w

wykonywaniu obowiązków związanych z wychowywaniem dzieci.

3.

Państwa Strony zapewnią dzieciom niepełnosprawnym jednakowe prawa do życia w rodzinie.

Mając na uwadze realizację tych praw i w celu zapobiegania ukrywaniu, porzuceniu,

zaniedbywaniu i segregacji dzieci niepełnosprawnych, Państwa Strony dostarczać będą

odpowiednio wcześnie i wszechstronne informacje, oferować pomoc i usługi dzieciom

niepełnosprawnym i ich rodzinom.

4.

Państwa Strony zapewnią, że dziecko nie będzie odłączane od rodziców bez ich zgody,

z wyjątkiem sytuacji, kiedy właściwe władze, podlegające kontroli sądowej, postanowią,

zgodnie z obowiązującym prawem i procedurami, że takie odłączenie jest konieczne ze

względu na najlepszy interes dziecka. W żadnym przypadku nie można odłączać dziecka

od rodziców z powodu jego niepełnosprawności lub niepełnosprawności jednego lub obojga

rodziców.

5.

W przypadku, gdy najbliższa rodzina nie jest w stanie sprawować opieki nad dzieckiem

niepełnosprawnym, Państwa Strony podejmą wszelkie wysiłki, aby zapewnić alternatywną

opiekę przez dalszą rodzinę, a jeżeli okaże się to niemożliwe, w ramach społeczności

w warunkach rodzinnych.

1.

Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do edukacji. W celu realizacji

tego prawa bez dyskryminacji i na zasadach równych szans, Państwa Strony zapewnią

włączający system kształcenia umożliwiający integrację na wszystkich poziomach edukacji

i w kształceniu ustawicznym, zmierzające do

(a)

pełnego rozwoju potencjału oraz poczucia godności i własnej wartości, a także wzmocnienia

poszanowania praw człowieka, podstawowych wolności i różnorodności ludzkiej,

(b)

rozwijania przez osoby niepełnosprawne ich osobowości, talentów i kreatywności, a

także zdolności umysłowych i fizycznych, przy pełnym wykorzystaniu ich możliwości,

(c)

umożliwienia osobom niepełnosprawnym skutecznego udziału w wolnym społeczeństwie.

2.

Realizując to prawo, Państwa Strony zapewnią, że

(a)

osoby niepełnosprawne nie będą wykluczane z powszechnego systemu edukacji ze względu

na niepełnosprawność, a także, że dzieci niepełnosprawne nie będą wykluczane z bezpłatnej

i obowiązkowej nauki w szkole podstawowej lub z nauczania na poziomie średnim,

(b)

osoby niepełnosprawne będą korzystać z włączającego, bezpłatnego nauczania obowiązkowego

wysokiej jakości, na poziomie podstawowym i średnim, na zasadzie równości z innymi

osobami, w społecznościach, w których żyją,

(c)

wprowadzane będą racjonalne usprawnienia, zgodnie z indywidualnymi potrzebami,

(d)

osoby niepełnosprawne będą uzyskiwać niezbędne wsparcie, w ramach powszechnego systemu

edukacji, celem ułatwienia ich skutecznej edukacji,

(e)

stosowane będą skuteczne środki zindywidualizowanego wsparcia w środowisku, które

maksymalizuje rozwój edukacyjny i społeczny, zgodnie z celem pełnego włączenia.

3.

Państwa Strony umożliwią osobom niepełnosprawnym zdobycie umiejętności życiowych i

społecznych, aby ułatwić im pełny i równy udział w edukacji i w życiu społeczności.

W tym celu Państwa Strony będą podejmować odpowiednie środki, w tym

(a)

ułatwianie nauki alfabetu Braille'a, alternatywnego pisma, wspomagających (augmentatywnych)

i alternatywnych sposobów, środków i form komunikacji i orientacji oraz umiejętności

poruszania się, a także ułatwianie wsparcia przez rówieśników i doradztwa,

(b)

ułatwianie nauki języka migowego i popieranie tożsamości językowej społeczności osób

głuchych,

(c)

zapewnienie, że edukacja osób, w szczególności dzieci, które są niewidome, głuche

lub głuchoniewidome będzie prowadzona w najodpowiedniejszych językach i przy pomocy

sposobów i środków komunikacji najodpowiedniejszych dla jednostki, a także w środowisku,

które maksymalizuje rozwój edukacyjny i społeczny.

4.

Aby wesprzeć realizację tego prawa, Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu

zatrudniania nauczycieli, w tym nauczycieli niepełnosprawnych, którzy mają kwalifikacje

w zakresie używania języka migowego i/lub alfabetu Braille'a, oraz w celu szkolenia

specjalistów i personelu pracujących na wszystkich szczeblach edukacji. Takie szkolenie

będzie obejmować wiedzę na temat niepełnosprawności i korzystanie ze wspomagających

(augmentatywnych) i alternatywnych sposobów, środków i form komunikacji, technik i

materiałów edukacyjnych, w celu wspierania osób niepełnosprawnych.

5.

Państwa Strony zapewnią, że osoby niepełnosprawne będą miały dostęp do powszechnego

szkolnictwa wyższego, szkolenia zawodowego, kształcenia dorosłych i możliwości uczenia

się przez całe życie, bez dyskryminacji i na zasadzie równości z innymi osobami. W

tym celu Państwa Strony zagwarantują, że zapewnione będą racjonalne usprawnienia dla

osób niepełnosprawnych.

Państwa Strony uznają, że osoby niepełnosprawne mają prawo do osiągnięcia najwyższego

możliwego poziomu stanu zdrowia, bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność.

Państwa Strony podejmą wszelkie odpowiednie środki w celu zapewnienia osobom niepełnosprawnym

dostępu do usług opieki zdrowotnej biorących pod uwagę szczególnie wymogi związane

z płcią, w tym rehabilitacji zdrowotnej. W szczególności, Państwa Strony

(a)

zapewnią osobom niepełnosprawnym taki sam jak w przypadku innych osób zakres, jakość

i standard bezpłatnej lub zapewnianej po przystępnych cenach opieki zdrowotnej i programów

zdrowotnych, w tym w zakresie zdrowia seksualnego i prokreacyjnego oraz adresowanych

do całej populacji programów w zakresie zdrowia publicznego,

(b)

zapewnią te usługi zdrowotne, które są potrzebne osobom niepełnosprawnym, szczególnie

ze względu na ich niepełnosprawność, w tym wczesne rozpoznawanie i leczenie, o ile

konieczne, a także usługi mające na celu ograniczenie i zapobieganie pogłębianiu się

niepełnosprawności, w tym u dzieci i osób starszych,

(c)

zapewnią świadczenie usług opieki zdrowotnej możliwie blisko społeczności, w których

żyją osoby niepełnosprawne, w tym na obszarach wiejskich,

(d)

zobowiążą osoby wykonujące zawody medyczne do zapewniania osobom niepełnosprawnym,

na podstawie swobodnie przez nie wyrażonej i świadomej zgody, opieki takiej samej

jakości jak innym osobom poprzez, między innymi, podnoszenie świadomości w zakresie

praw człowieka, godności, niezależności i potrzeb osób niepełnosprawnych w drodze

szkoleń i upowszechniania standardów etycznych w publicznej i prywatnej opiece zdrowotnej,

(e)

zakażą dyskryminacji osób niepełnosprawnych w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego,

a także ubezpieczenia na życie, jeśli takie ubezpieczenie jest dozwolone przez ustawodawstwo

krajowe, przy czym ubezpieczenia będą zapewniane w sposób sprawiedliwy i racjonalny,

(f)

będą zapobiegać przypadkom odmowy udzielenia, ze względu na niepełnosprawność, opieki

zdrowotnej lub usług zdrowotnych, albo pożywienia i płynów.

1.

Państwa Strony podejmą skuteczne i odpowiednie środki, uwzględniając wzajemne wsparcie,

w celu umożliwienia osobom niepełnosprawnym uzyskania i utrzymania możliwie największej

niezależności, pełnych zdolności fizycznych, umysłowych, społecznych i zawodowych

oraz pełnego włączenia i udziału we wszystkich aspektach życia. W tym celu Państwa

Strony zorganizują, wzmocnią i rozwiną usługi i programy w zakresie wszechstronnej

rehabilitacji, w szczególności w obszarze zdrowia, zatrudnienia, edukacji i usług

socjalnych, w taki sposób, aby usługi i programy

(a)

były dostępne od możliwie najwcześniejszego etapu życia i były oparte na wielodyscyplinarnej

ocenie indywidualnych potrzeb i potencjału,

(b)

wspierały udział i włączanie w społeczność lokalną oraz we wszystkie aspekty życia

społecznego, były dobrowolne i dostępne dla osób niepełnosprawnych możliwie blisko

społeczności, w których żyją, w tym na obszarach wiejskich,

2.

Państwa Strony będą popierać rozwój szkolenia wstępnego i ustawicznego personelu i

specjalistów pracujących w usługach rehabilitacyjnych.

3.

Państwa Strony będą promować dostępność, znajomość i korzystanie w procesie rehabilitacji

z urządzeń i technologii wspomagających, zaprojektowanych dla osób niepełnosprawnych.

1.

Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do pracy, na zasadzie równości

z innymi osobami; obejmuje to prawo do możliwości zarabiania na życie poprzez pracę

swobodnie wybraną lub przyjętą na rynku pracy oraz w otwartym, integracyjnym i dostępnym

dla osób niepełnosprawnych środowisku pracy. Państwa Strony będą chronić i popierać

realizację prawa do pracy, również tych osób, które staną się niepełnosprawne w okresie

zatrudnienia, poprzez podjęcie odpowiednich kroków, w tym na drodze ustawodawczej,

między innymi w celu

(a)

zakazania dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność w odniesieniu do wszelkich

kwestii dotyczących wszystkich form zatrudnienia, w tym warunków rekrutacji, przyjmowania

do pracy i zatrudnienia, kontynuacji zatrudnienia, awansu zawodowego oraz bezpiecznych

i higienicznych warunków pracy,

(b)

ochrony praw osób niepełnosprawnych, na zasadzie równości z innymi osobami, do sprawiedliwych

i korzystnych warunków pracy, w tym do równych szans i jednakowego wynagrodzenia za

pracę jednakowej wartości, bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, włączając

w to ochronę przed molestowaniem i zadośćuczynienie za doznane krzywdy,

(c)

zapewnienia, by osoby niepełnosprawne korzystały z praw pracowniczych i prawa do organizowania

się w związki zawodowe, na zasadzie równości z innymi osobami,

(d)

umożliwienia osobom niepełnosprawnym skutecznego dostępu do ogólnych programów poradnictwa

specjalistycznego i zawodowego, usług pośrednictwa pracy oraz szkolenia zawodowego

i kształcenia ustawicznego,

(e)

popierania możliwości zatrudnienia i rozwoju zawodowego osób niepełnosprawnych na

rynku pracy oraz pomocy w znalezieniu, uzyskaniu i utrzymaniu zatrudnienia oraz powrocie

do zatrudnienia,

(f)

popierania możliwości samozatrudnienia, przedsiębiorczości, tworzenia spółdzielni

i zakładania własnych przedsiębiorstw,

(g)

zatrudniania osób niepełnosprawnych w sektorze publicznym,

(h)

popierania zatrudniania osób niepełnosprawnych w sektorze prywatnym, poprzez odpowiednią

politykę i środki, które mogą obejmować programy działań pozytywnych, zachęty i inne

działania,

(i)

zapewnienia wprowadzania racjonalnych usprawnień dla osób niepełnosprawnych w miejscu

pracy,

(j)

popierania zdobywania przez osoby niepełnosprawne doświadczenia zawodowego na otwartym

rynku pracy,

(k)

popierania programów rehabilitacji zawodowej, utrzymania pracy i powrotu do pracy,

adresowanych do osób niepełnosprawnych.

2.

Państwa Strony zagwarantują, że osoby niepełnosprawne nie będą utrzymywane w stanie

niewolnictwa lub poddaństwa i będą chronione, na zasadzie równości z innymi osobami,

przed pracą przymusową lub obowiązkową.

1.

Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do odpowiednich warunków życia

ich samych i ich rodzin, włączając w to odpowiednie wyżywienie, odzież i mieszkanie

oraz prawo do stałego polepszania warunków życia, i podejmą odpowiednie kroki w celu

zagwarantowania i popierania realizacji tych praw bez dyskryminacji ze względu na

niepełnosprawność.

2.

Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do ochrony socjalnej i do korzystania

z tego prawa bez dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność oraz podejmą odpowiednie

kroki w celu zagwarantowania i popierania realizacji tego prawa, włączając środki

w celu

(a)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym jednakowego dostępu do usług w zakresie dostarczania

czystej wody oraz do odpowiednich usług, urządzeń i innego rodzaju pomocy w zaspokajaniu

potrzeb związanych z niepełnosprawnością, po przystępnych cenach,

(b)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym, w szczególności niepełnosprawnym kobietom i dziewczętom

oraz niepełnosprawnym osobom w starszym wieku, dostępu do ochrony socjalnej i programów

ograniczania ubóstwa,

(c)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym i ich rodzinom, żyjącym w ubóstwie, dostępu do

pomocy państwa w pokrywaniu wydatków związanych z niepełnosprawnością, w tym wydatków

na odpowiednie szkolenia, poradnictwo, pomoc finansową i tymczasową opiekę dającą

wytchnienie stałym opiekunom,

(d)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do programów mieszkań komunalnych,

(e)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym jednakowego dostępu do ubezpieczenia i świadczeń

emerytalnych.

Państwa Strony zagwarantują osobom niepełnosprawnym prawa polityczne i możliwość korzystania

z nich, na zasadzie równości z innymi osobami oraz zobowiązują się do

(a)

zapewnienia, że osoby niepełnosprawne będą mogły efektywnie i w pełni uczestniczyć

w życiu politycznym i publicznym, na zasadzie równości z innymi osobami, bezpośrednio

lub za pośrednictwem swobodnie wybranych przedstawicieli, włączając w to prawo i możliwość

korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego, między innymi poprzez

(i)

zapewnienie, że tryb głosowania oraz stosowane w związku z nim urządzenia i materiały

będą odpowiednie, dostępne i łatwe do zrozumienia i zastosowania,

(ii)

ochronę praw osób niepełnosprawnych do tajnego głosowania w wyborach i referendach

publicznych bez zastraszania, a także do kandydowania w wyborach, efektywnego sprawowania

urzędu i pełnienia wszelkich funkcji publicznych na wszystkich szczeblach rządzenia,

ułatwianie korzystania ze wspomagających i nowych technologii tam, gdzie to właściwe,

(iii)

gwarancje swobody wyrażania woli przez osoby niepełnosprawne występujące jako wyborcy

i, w tym celu, tam gdzie to konieczne, zezwalanie osobom niepełnosprawnym, na ich

życzenie, na korzystanie z pomocy w głosowaniu ze strony wybranej przez nie osoby;

(b)

aktywnego promowania środowiska, w którym osoby niepełnosprawne będą mogły efektywnie

i w pełni uczestniczyć w kierowaniu sprawami publicznymi, bez dyskryminacji i na zasadzie

równości z innymi osobami, oraz zachęcania ich do udziału w sprawach publicznych,

w tym do

(i)

udziału w organizacjach pozarządowych i stowarzyszeniach uczestniczących w życiu publicznym

i politycznym kraju, a także w działalności partii politycznych i zarządzania nimi,

(ii)

tworzenia organizacji osób niepełnosprawnych w celu reprezentowania osób niepełnosprawnych

na szczeblu międzynarodowym, krajowym, regionalnym i lokalnym oraz przystępowania

do takich organizacji.

1.

Państwa Strony uznają prawo osób niepełnosprawnych do udziału, na zasadzie równości

z innymi osobami, w życiu kulturalnym i podejmą wszelkie odpowiednie środki w celu

zapewnienia, że osoby niepełnosprawne

(a)

będą miały dostęp do materiałów w dziedzinie kultury w dostępnych dla nich formach,

(b)

będą miały dostęp do programów telewizyjnych, filmów, teatru i innego rodzaju działalności

kulturalnej, w dostępnych dla nich formach,

(c)

będą miały dostęp do miejsc działalności kulturalnej lub usług z nią związanych, takich

jak teatry, muzea, kina, biblioteki i usługi turystyczne oraz, w miarę możliwości,

będą miały dostęp do zabytków i miejsc ważnych dla kultury narodowej.

2.

Państwa Strony podejmą odpowiednie środki w celu zapewnienia, że osoby niepełnosprawne

będą miały możliwości rozwoju i wykorzystywania potencjału twórczego, artystycznego

i intelektualnego, nie tylko dla własnej korzyści, ale także dla wzbogacenia społeczeństwa.

3.

Państwa Strony podejmą odpowiednie środki, zgodne z prawem międzynarodowym, w celu

zapewnienia, że przepisy chroniące prawa autorskie nie będą stanowiły nieuzasadnionej

lub dyskryminacyjnej bariery dla osób niepełnosprawnych w dostępie do materiałów w

dziedzinie kultury.

4.

Osoby niepełnosprawne będą uprawnione, na zasadzie równości z innymi osobami, do uznania

ich szczególnej tożsamości kulturowej i językowej, w tym języków migowych i kultury

osób niesłyszących, a także do uzyskania wsparcia w tym zakresie.

5.

W celu umożliwienia osobom niepełnosprawnym udziału, na zasadzie równości z innymi

osobami, w działalności rekreacyjnej, wypoczynkowej i sportowej, Państwa Strony podejmą

odpowiednie środki w celu

(a)

zachęcania osób niepełnosprawnych do udziału, w możliwie najszerszym zakresie, w powszechnej

działalności sportowej na wszystkich poziomach i popierania tego udziału,

(b)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym możliwości organizacji i rozwoju działalności

sportowej i rekreacyjnej uwzględniającej niepełnosprawność oraz możliwości udziału

w takiej działalności i, w tym celu, zachęcania do zapewniania, na zasadzie równości

z innymi osobami, odpowiedniego instruktażu, szkolenia i zasobów,

(c)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do miejsc uprawiania sportu, rekreacji

i turystyki,

(d)

zapewnienia dzieciom niepełnosprawnym dostępu, na zasadzie równości z innymi dziećmi,

do udziału w zabawie, rekreacji i wypoczynku oraz działalności sportowej, włączając

taką działalność w ramy systemu szkolnego,

(e)

zapewnienia osobom niepełnosprawnym dostępu do usług świadczonych przez organizatorów

działalności w zakresie rekreacji, turystyki, wypoczynku i sportu.

1.

Państwa Strony zobowiązują się zbierać odpowiednie informacje, w tym dane statystyczne

i wyniki badań, które umożliwią im kształtowanie i realizowanie polityki służącej

wykonywaniu niniejszej konwencji. Proces zbierania i przechowywania tych informacji

powinien być

(a)

zgodny z prawnie określonymi gwarancjami, w tym z ustawodawstwem w zakresie ochrony

danych, w celu zagwarantowania poufności i poszanowania prywatności osób niepełnosprawnych,

(b)

zgodny z normami zaakceptowanymi na szczeblu międzynarodowym w zakresie ochrony praw

człowieka i podstawowych wolności oraz z zasadami etycznymi w zakresie zbierania danych

statystycznych i korzystania z nich.

2.

Informacje zbierane zgodnie z niniejszym artykułem będą odpowiednio segregowane i

będą służyły pomocą w ocenie realizacji przez Państwa Strony zobowiązań wynikających

z niniejszej konwencji oraz w rozpoznawaniu i likwidowaniu barier, które napotykają

osoby niepełnosprawne przy korzystaniu z ich praw.

3.

Państwa Strony przyjmą na siebie odpowiedzialność za rozpowszechnianie danych statystycznych

oraz zapewnią ich dostępność dla osób niepełnosprawnych i innych osób.

1.

Państwa Strony uznają znaczenie, jakie współpraca międzynarodowa i jej popieranie

mają dla wspierania krajowych wysiłków na rzecz realizacji celów niniejszej konwencji

oraz podejmą odpowiednie i efektywne środki w tym zakresie, razem z innymi Państwami

oraz, jeżeli to właściwe, w partnerstwie z odpowiednimi organizacjami międzynarodowymi

i regionalnymi oraz społeczeństwem obywatelskim, w szczególności z organizacjami osób

niepełnosprawnych. Takie środki mogą, między innymi, obejmować

(a)

zapewnienie, że współpraca międzynarodowa, w tym międzynarodowe programy rozwoju,

będzie miała charakter włączający osoby niepełnosprawne i będzie dostępna dla osób

niepełnosprawnych,

(b)

ułatwianie i wspieranie budowania potencjału, w tym poprzez wymianę i udostępnianie

informacji, doświadczeń, programów szkoleniowych i najlepszych praktyk,

(c)

ułatwianie współpracy w zakresie badań i dostępu do wiedzy naukowej i technicznej,

(d)

zapewnianie, jeżeli to właściwe, pomocy technicznej i ekonomicznej, w tym poprzez

ułatwianie dostępu i dzielenie się technologiami dotyczącymi dostępności i wspomagania

oraz poprzez transfer technologii.

2.

Postanowienia niniejszego artykułu nie wpływają na obowiązek żadnego Państwa Strony

wywiązywania się z zobowiązań wynikających z niniejszej konwencji.

1.

Państwa Strony, zgodnie ze swoim systemem organizacyjnym, wyznaczą w ramach rządu

jeden lub więcej punktów kontaktowych w sprawach dotyczących wdrażania niniejszej

konwencji, poświęcając należytą uwagę ustanowieniu lub wyznaczeniu mechanizmu koordynacji

w ramach rządu, w celu ułatwienia działań związanych z wdrażaniem konwencji w różnych

sektorach i na różnych szczeblach.

2.

Państwa Strony, zgodnie ze swoim systemem prawnym i administracyjnym, utrzymywać będą,

wzmocnią, wyznaczą lub ustanowią strukturę, obejmującą jeden lub więcej niezależnych

mechanizmów, tam, gdzie to właściwe, w celu popierania, ochrony i monitorowania wdrażania

niniejszej konwencji. Wyznaczając lub ustanawiając taki mechanizm, Państwa Strony

uwzględnią zasady dotyczące statusu i funkcjonowania krajowych instytucji ochrony

i popierania praw człowieka.

3.

Społeczeństwo obywatelskie, w szczególności osoby niepełnosprawne i reprezentujące

je organizacje, będzie włączone w proces monitorowania i będą w pełni w nim uczestniczyć.

1.

Ustanawia się Komitet do spraw praw osób niepełnosprawnych (zwany dalej „Komitetem”),

który sprawuje funkcje wymienione poniżej.

2.

W chwili wejścia w życie niniejszej konwencji Komitet będzie się składać z dwunastu

ekspertów. Po dodatkowych sześćdziesięciu ratyfikacjach lub przystąpieniach do konwencji

liczba członków Komitetu wzrośnie o sześciu, osiągając maksymalną liczbę osiemnastu

członków.

3.

Członkowie Komitetu będą pełnić funkcje we własnym imieniu i powinni mieć wysokie

kwalifikacje moralne oraz uznane kompetencje i doświadczenie w dziedzinie objętej

zakresem niniejszej konwencji. Przy nominowaniu kandydatów Państwa Strony proszone

są o poświęcenie należytej uwagi postanowieniom art. 4 ust. 3 niniejszej konwencji.

4.

Członkowie Komitetu zostaną wybrani przez Państwa Strony, z uwzględnieniem sprawiedliwej

reprezentacji geograficznej, reprezentacji różnych form cywilizacji i głównych systemów

prawnych, zrównoważonej reprezentacji obu płci i zapewnienia udziału ekspertów niepełnosprawnych.

5.

Członkowie Komitetu będą wybierani w tajnym głosowaniu, z listy osób nominowanych

przez Państwa Strony spośród swoich obywateli, na posiedzeniach konferencji Państw

Stron. Na posiedzeniach tych, dla których kworum wynosi dwie trzecie liczby Państw

Stron, za wybranych uznani zostaną ci kandydaci, którzy uzyskają największą liczbę

głosów i absolutną większość głosów przedstawicieli Państw Stron obecnych i głosujących.

6.

Pierwsze wybory odbędą się nie później niż w sześć miesięcy od dnia wejścia w życie

niniejszej konwencji. Co najmniej na cztery miesiące przed terminem każdych wyborów

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych skieruje do Państw Stron pisemne

zaproszenie do zgłaszania, w ciągu dwóch miesięcy, kandydatów na członków Komitetu.

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych sporządzi listę, w porządku

alfabetycznym, wszystkich zgłoszonych w ten sposób kandydatów, ze wskazaniem Państw,

które ich zgłosiły, oraz przedłoży ją Państwom Stronom niniejszej konwencji.

7.

Członkowie Komitetu będą wybierani na cztery lata. Mogą oni być ponownie wybrani jeden

raz. Mandat sześciu spośród członków wybranych w pierwszych wyborach wygaśnie po upływie

dwóch lat; niezwłocznie po pierwszych wyborach nazwiska tych sześciu członków zostaną

wybrane drogą losowania przez przewodniczącego posiedzenia, o którym mowa w ust. 5

niniejszego artykułu.

8.

Wybór dodatkowych sześciu członków będzie dokonywany przy okazji regularnych wyborów,

zgodnie z odpowiednimi postanowieniami niniejszego artykułu.

9.

W przypadku śmierci członka Komitetu lub gdy zrezygnuje on, lub oświadczy, że z jakiejkolwiek

innej przyczyny nie jest w stanie dłużej wykonywać swoich obowiązków, Państwo Strona,

które wysunęło kandydaturę tego członka wyznaczy innego eksperta posiadającego kwalifikacje

i spełniającego wymogi określone w odpowiednich postanowieniach niniejszego artykułu,

aby pełnił funkcję przez okres do zakończenia kadencji.

10.

Komitet ustali swój regulamin.

11.

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych zapewni niezbędny personel i

ułatwienia konieczne do skutecznego wykonywania funkcji Komitetu przewidzianych w

niniejszej konwencji oraz zwoła jego pierwsze posiedzenie.

12.

Członkowie Komitetu ustanowionego na mocy mniejszej konwencji będą otrzymywać, za

zgodą Zgromadzenia Ogólnego, honorarium z funduszy Organizacji Narodów Zjednoczonych,

na zasadach i warunkach, jakie ustali Zgromadzenie Ogólne, uwzględniając znaczenie

zadań Komitetu.

13.

Członkowie Komitetu będą korzystać z ułatwień, przywilejów i immunitetów, jakie przysługują

ekspertom działającym z ramienia Organizacji Narodów Zjednoczonych, zgodnie z postanowieniami

odpowiednich rozdziałów konwencji dotyczącej przywilejów i immunitetów Organizacji

Narodów Zjednoczonych.

1.

Każde Państwo Strona przedłoży Komitetowi, za pośrednictwem Sekretarza Generalnego

Organizacji Narodów Zjednoczonych, szczegółowe sprawozdanie dotyczące środków podjętych

w celu realizacji zobowiązań wynikających z niniejszej konwencji oraz na temat postępu

dokonanego w tym zakresie, w terminie dwóch lat od daty wejścia w życie niniejszej

Konwencji w stosunku do danego Państwa Strony.

2.

Następnie Państwa Strony będą składać kolejne sprawozdania przynajmniej co cztery

lata oraz zawsze wtedy, gdy Komitet o to wystąpi.

3.

Komitet ustali wytyczne co do treści sprawozdań.

4.

Państwo Strona, które przedłoży Komitetowi szczegółowe sprawozdanie wstępne, w kolejnych

sprawozdaniach nie jest zobowiązane do powtarzania wcześniej udzielonych informacji.

Państwa Strony wzywa się do rozważenia możliwości przygotowywania sprawozdania w otwartej

i przejrzystej procedurze oraz proszone są o poświęcenie należytej uwagi postanowieniom

art. 4 ust. 3 niniejszej konwencji.

5.

Sprawozdania mogą wskazywać czynniki i trudności wpływające na stopień realizacji

zobowiązań wynikających z niniejszej konwencji.

1.

Każde sprawozdanie będzie rozpatrywane przez Komitet, który poczyni takie uwagi i

zalecenia ogólne w stosunku do sprawozdania, jakie uzna za właściwe i przekaże je

zainteresowanemu Państwu Stronie. Państwo Strona może odpowiedzieć Komitetowi, przekazując

mu informacje, według swego wyboru. Komitet może zwrócić się do Państw Stron z prośbą

o dalsze informacje dotyczące wdrażania niniejszej konwencji.

2.

Jeśli Państwo Strona znacznie spóźnia się z przedłożeniem sprawozdania, Komitet może

powiadomić dane Państwo Stronę o konieczności zbadania wdrażania niniejszej konwencji

przez to Państwo-Stronę na podstawie rzetelnych informacji dostępnych Komitetowi,

o ile odpowiednie sprawozdanie nie zostanie przedłożone w ciągu trzech miesięcy od

daty powiadomienia. Komitet zwróci się do danego Państwa Strony o udział w takim badaniu.

W sytuacji, gdy w odpowiedzi Państwo Strona przedłoży odpowiednie sprawozdanie, stosuje

się postanowienia ust. 1 niniejszego artykułu.

3.

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych udostępni sprawozdania wszystkim

Państwom Stronom.

4.

Państwa Strony udostępnią swoje sprawozdania opinii publicznej w swoich krajach oraz

ułatwią dostęp do uwag i ogólnych zaleceń dotyczących tych sprawozdań.

5.

Jeżeli Komitet uzna to za właściwe, może przesłać sprawozdania Państw Stron wyspecjalizowanym

agencjom, funduszom i programom Organizacji Narodów Zjednoczonych oraz innym właściwym

organom, odpowiednio do zawartej w sprawozdaniu prośby lub zgodnie ze wskazaniem potrzeby

uzyskania porady technicznej lub pomocy, wraz z ewentualnymi uwagami i zaleceniami

Komitetu dotyczącymi takich próśb lub wskazań.

1.

Każde Państwo Strona będzie współpracować z Komitetem i udzielać jego członkom pomocy

w wypełnianiu ich mandatu.

2.

W kontaktach z Państwami Stronami Komitet będzie poświęcał należytą uwagę metodom

i sposobom zwiększania zdolności krajowych w zakresie wdrażania niniejszej konwencji,

w tym poprzez współpracę międzynarodową.

W celu sprzyjania skutecznemu wdrażaniu niniejszej konwencji i zachęcania do współpracy

międzynarodowej w dziedzinie objętej zakresem niniejszej konwencji

(a)

wyspecjalizowane agencje i inne organy Organizacji Narodów Zjednoczonych mają prawo

być reprezentowane przy rozpatrywaniu wykonywania tych postanowień niniejszej konwencji,

które objęte są ich mandatem. Komitet może prosić wyspecjalizowane agencje i inne

odpowiednie organy, które uzna za właściwe, o specjalistyczną poradę na temat stosowania

konwencji w obszarach leżących w zakresie ich mandatu. Komitet może prosić agencje

wyspecjalizowane i inne organy Organizacji Narodów Zjednoczonych o przedłożenie sprawozdań

na temat stosowania konwencji w obszarach należących do zakresu ich działania.

(b)

Komitet, w ramach wypełniania swojego mandatu, będzie prowadzić konsultacje, jeżeli

to właściwe, z innymi odpowiednimi organami powołanymi przez umowy międzynarodowe

dotyczące praw człowieka, w celu zapewnienia spójności odpowiednich wytycznych dotyczących

przedkładania sprawozdań, uwag i ogólnych zaleceń oraz w celu unikania dublowania

realizowanych przez nie zadań.

Co dwa lata Komitet składać będzie sprawozdanie ze swojej działalności Zgromadzeniu

Ogólnemu oraz Radzie Gospodarczo-Społecznej, a także może przekazywać uwagi i ogólne

zalecenia wynikające z badania sprawozdań i informacji otrzymywanych od Państw Stron.

Takie uwagi i ogólne zalecenia zostaną dołączone do sprawozdania Komitetu, wraz z

ewentualnymi uwagami Państw Stron.

1.

Państwa Strony spotykać się będą regularnie na konferencji Państw Stron, w celu rozpatrzenia

każdej sprawy związanej z wdrażaniem niniejszej konwencji.

2.

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych zwoła konferencję Państw Stron

nie później niż sześć miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej konwencji. Kolejne

posiedzenia będą zwoływane przez Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych

co dwa lata lub zgodnie z decyzją konferencji Państw Stron.

Sekretarz Generalny Organizacji Narodów Zjednoczonych jest depozytariuszem niniejszej

konwencji.

Niniejsza konwencja zostanie otwarta do podpisu dla wszystkich państw i dla organizacji

integracji regionalnej w siedzibie Organizacji Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku

30 marca 2007 roku.

Niniejsza konwencja będzie podlegać ratyfikacji przez państwa-sygnatariuszy i formalnemu

zatwierdzeniu przez organizacje integracji regionalnej, które ją podpisały. Jest ona

otwarta do przystąpienia dla każdego państwa lub każdej organizacji integracji regionalnej,

która nie podpisała konwencji.

1.

„Organizacja integracji regionalnej” oznacza organizację powołaną przez suwerenne

państwa danego regionu, której państwo członkowskie przekazało kompetencje w zakresie

spraw regulowanych przez niniejszą konwencję. Organizacje takie zadeklarują, w dokumencie

formalnego zatwierdzenia lub przystąpienia, zakres swoich kompetencji w sprawach regulowanych

przez niniejszą konwencję. Następnie będą one informować depozytariusza o wszelkich

istotnych zmianach zakresu kompetencji.

2.

Określenie „Państwo Strona” użyte w niniejszej konwencji stosuje się do takich organizacji,

w ramach ich kompetencji.

3.

Dla celów stosowania art. 45 ust. 1 oraz art. 47 ust. 2 i 3 nie będzie liczony jakikolwiek

dokument złożony przez organizację integracji regionalnej.

4.

Organizacje integracji regionalnej, w sprawach należących do ich kompetencji, mogą

korzystać z przysługującego im prawa głosu na konferencji Państw Stron, w liczbie

głosów równej liczbie państw członkowskich tych organizacji będących stronami niniejszej

konwencji. Organizacja nie może korzystać z prawa głosu, jeżeli którekolwiek z państw

członkowskich korzysta ze swego prawa głosu i odwrotnie.

1.

Niniejsza konwencja wejdzie w życie trzydziestego dnia od dnia złożenia dwudziestego

dokumentu ratyfikacyjnego lub dokumentu przystąpienia.

2.

Dla wszystkich państw i organizacji integracji regionalnej ratyfikujących, formalnie

zatwierdzających lub przystępujących do mniejszej konwencji po złożeniu dwudziestego

dokumentu, niniejsza konwencja wejdzie w życie trzydziestego dnia od dnia złożenia

przez to państwo lub organizację odpowiedniego dokumentu.

1.

Nie są dopuszczalne zastrzeżenia niezgodne z przedmiotem i celem niniejszej konwencji.

2.

Zastrzeżenia mogą zostać wycofane w każdym czasie.

1.

Każde z Państw Stron niniejszej konwencji może zaproponować poprawkę do niniejszej

konwencji i przedłożyć ją Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Sekretarz Generalny przekaże każdą zaproponowaną poprawkę Państwom Stronom, z prośbą

o powiadomienie go, czy opowiadają się za zwołaniem konferencji Państw Stron w celu

rozważenia propozycji i podjęcia decyzji w jej sprawie. Jeżeli w ciągu czterech miesięcy

od daty takiego przekazania przynajmniej jedna trzecia Państw Stron wypowie się za

zwołaniem konferencji, Sekretarz Generalny zwoła ją pod auspicjami Organizacji Narodów

Zjednoczonych. Każda poprawka przyjęta większością dwóch trzecich głosów Państw Stron

obecnych i głosujących zostanie przedłożona przez Sekretarza Generalnego Zgromadzeniu

Ogólnemu do zatwierdzenia, a następnie wszystkim Państwom Stronom do przyjęcia.

2.

Poprawka, przyjęta i zatwierdzona zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu wejdzie w

życie trzydziestego dnia od dnia, kiedy liczba złożonych dokumentów przystąpienia

osiągnie dwie trzecie liczby Państw Stron w dacie przyjęcia poprawki. Następnie poprawka

wejdzie w życie w odniesieniu do każdego Państwa Strony trzydziestego dnia od daty

złożenia jego dokumentu przyjęcia. Poprawka będzie wiązać tylko Państwa Strony, które

ją przyjęły.

3.

Jeśli tak postanowi konferencja Państw Stron w drodze konsensusu, poprawka przyjęta

i zatwierdzona zgodnie z ust. 1 niniejszego artykułu, która dotyczy wyłącznie art.

34, 38, 39 i 40, wejdzie w życie w stosunku do wszystkich Państw Stron trzydziestego

dnia od dnia, kiedy liczba złożonych dokumentów przystąpienia osiągnie dwie trzecie

liczby Państw Stron w dacie przyjęcia poprawki.

Państwo Strona może wypowiedzieć niniejszą konwencję w drodze pisemnego powiadomienia

Sekretarza Generalnego Organizacji Narodów Zjednoczonych. Wypowiedzenie wejdzie w

życie po upływie roku od daty otrzymania powiadomienia przez Sekretarza Generalnego.

Tekst niniejszej konwencji będzie udostępniony w formach dostępnych dla osób niepełnosprawnych.

Teksty angielski, arabski, chiński, francuski, hiszpański i rosyjski niniejszej konwencji

są jednakowo autentyczne.