Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 31 marca 2011 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych

§ 1. Rozporządzenie określa

1) szczegółowe wymagania, jakie powinny spełniać

naturalne wody mineralne, wody źródlane i wody

stołowe, w tym wymagania mikrobiologiczne,

maksymalne dopuszczalne poziomy naturalnych

składników mineralnych tych wód, warunki poddawania tych wód procesom usuwania składników lub nasycania dwutlenkiem węgla;

2) wzorcowy zakres badań, sposób przeprowadzania

oceny i kwalifikacji rodzajowej wód, o których mowa w pkt 1;

3) szczególne wymagania dotyczące oznakowania,

prezentacji i reklamy wód, o których mowa

w pkt 1;

4) szczegółowe wymagania higieniczne dotyczące

wydobywania, transportu i rozlewu wód, o których mowa w pkt 1.

Rozdział 2

Naturalne wody mineralne

§ 2. 1. Naturalne wody mineralne w opakowaniach

nie mogą zawierać składników potencjalnie toksycznych naturalnego pochodzenia w stężeniach szkodliwych dla zdrowia.

3. Skład chemiczny i inne właściwości naturalnej

wody mineralnej powinny pozostać stałe (w ramach

naturalnych wahań) w trakcie czerpania wody z danego otworu lub zespołu otworów tworzących ujęcie

w granicach zatwierdzonej wydajności eksploatacyjnej.

4. Wymagania dotyczące metod oznaczania składników wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

Załącznik nr 2

WYMAGANIA*) DOTYCZĄCE METOD OZNACZANIA SKŁADNIKÓW WYMIENIONYCH

W ZAŁĄCZNIKU NR 1 DO ROZPORZĄDZENIA

Lp.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Składniki

Precyzja

Dokładność

wartości

wartości

parametrycznej parametrycznej

w % (uwaga 1) w % (uwaga 2)

Granica

wykrywania

w % wartości

parametrycznej

(uwaga 3)

Antymon

25

25

25

Arsen

10

10

10

Bar

25

25

25

Bor

Uwagi

patrz załącznik nr 1 do rozporządzenia

Kadm

10

10

10

Chrom

10

10

10

Miedź

10

10

10

Cyjanki

10

10

10

Fluorki

10

10

10

Ołów

10

10

10

Mangan

10

10

10

Rtęć

20

10

20

Nikiel

10

10

10

Azotany

10

10

10

Azotyny

10

10

10

Selen

10

10

10

uwaga 4

ww

O b jaśnienia

*) Wymagane jest, aby analityczne metody ilościowego oznaczania składników wymienionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia umożliwiały co najmniej pomiar stężenia odpowiadający wartości parametrycznej z określoną dokładnością, precyzją i granicą wykrywania. Niezależnie od czułości zastosowanej metody analitycznej, wynik wyraża się, przynajmniej tą

samą liczbą miejsc dziesiętnych, jaka została podana dla maksymalnych stężeń ustanowionych w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

Uwaga 1: Dokładność jest błędem systematycznym i stanowi różnicę między wartością średnią dużej liczby powtórzonych

pomiarów a wartością rzeczywistą.

Uwaga 2: Precyzja jest błędem przypadkowym i jest na ogół wyrażana jako odchylenie standardowe (w serii i między seriami) dla próbki wyników ze średniej. Dopuszczalna precyzja jest dwukrotnością względnego odchylenia standardowego.

Uwaga 3: Granicą wykrywania jest stężenie badanego składnika

— równe trzykrotności względnego odchylenia standardowego w serii próbek o niskich stężeniach oznaczanego

składnika,

— albo pięciokrotności względnego odchylenia standardowego w serii próbek wzorcowych.

Uwaga 4: Metoda musi umożliwić oznaczenie łącznej zawartości cyjanków we wszystkich postaciach.

w.

rcl

.go

v.p

l

§ 3. Naturalne wody mineralne kwalifikuje się po

przeprowadzeniu oceny pod względem

1) geologicznym i hydrogeologicznym;

2) fizycznym, chemicznym i fizykochemicznym;

3) mikrobiologicznym;

4) farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym, jeżeli jest to uzasadnione ze względu na konieczność

potwierdzenia szczególnych właściwości.

Załącznik nr 3

WZORCOWY ZAKRES BADAŃ NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH

Rodzaj i zakres badań

Wskaźniki jakości

wody

Badania wstępne1)

Badania pełne

w związku z oceną

i kwalifikacją wody2)

Monitoring3)

Sytuacje wyjątkowe

— awaryjne4)

2

3

4

5

1

Wskaźniki

organoleptyczne

zapach,

smak

zapach, smak,

mętność, barwa

zapach, smak,

mętność, barwa

zgodnie

z zaleceniem

organów urzędowej

kontroli żywności

Wskaźniki fizyczno-chemiczne

przewodność

elektryczna,

temperatura

przewodność

elektryczna,

temperatura,

pH, radionuklidy

przewodność

elektryczna,

pH

Składniki

niepożądane

i toksyczne

w nadmiernych

stężeniach

azotyny, azotany,

amon, ChZT

wszystkie składniki

wymienione

w załączniku nr 1

do rozporządzenia

oraz pestycydy,

detergenty,

wielopierścieniowe

węglowodory

aromatyczne

(WWA),

polichlorowane

bifenyle (PCB)

azotyny, azotany,

amon, żelazo, ChZT

zgodnie

z zaleceniem

organów urzędowej

kontroli żywności

Składniki

podstawowe

sód, wapń, magnez,

żelazo, mangan,

chlorki,

wodorowęglany,

siarczany

amon, lit, sód,

potas, stront,

żelazo, chlorki,

fluorki, bromki,

siarczany,

wodorowęglany,

kwas

metakrzemowy,

dwutlenek węgla

składniki

charakterystyczne

wymienione

w znakowaniu

wody

zgodnie

z zaleceniem

organów urzędowej

kontroli żywności

Wskaźniki

mikrobiologiczne

bakterie grupy coli,

Escherichia coli,

ogólna liczba

bakterii

w temp. 20—22oC

i 37oC

w zakresie określonym w § 4 ust. 3—5

rozporządzenia

ww

O b jaśnienia

1) Badania pozwalające na wstępną charakterystykę wody z ujęcia.

2) Badania niezbędne do oceny jakości wody z ujęcia, która ma być wykorzystywana do produkcji wody opakowanej oraz

wody w opakowaniu przeznaczonej do obrotu.

3) Badania kontrolne — systematyczne — wody ujmowanej oraz pobranej w krytycznych punktach kontroli określonych

w ramach systemu HACCP wdrożonego w zakładzie.

4) Badania zalecane w przypadku zmian jakości wody czerpanej z ujęcia.

w.

rcl

.go

v.p

l

§ 4. 1. Ocena i kwalifikacja rodzajowa wody jako

naturalnej wody mineralnej są przeprowadzane na

podstawie

1) dokumentacji hydrogeologicznej dotyczącej otworu, z którego czerpana jest woda, opracowanej

zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. —

Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. z 2005 r.

Nr 228, poz. 1947, z późn. zm.3));

2) określenia obszaru ochrony bezpośredniej i pośredniej ujęcia wody oraz innych środków jego

ochrony przed zanieczyszczeniami;

3) zatwierdzonych zasobów eksploatacyjnych ujęcia;

2. Składniki potencjalnie toksyczne naturalnego

pochodzenia występujące w naturalnych wodach mineralnych w opakowaniach oraz ich maksymalne poziomy, których przekroczenie może stanowić ryzyko

dla zdrowia, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej

ww

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie

szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U.

Nr 216, poz. 1607).

2) Rozporządzenie wdraża postanowienia

1) dyrektywy Komisji 2003/40/WE z dnia 16 maja 2003 r.

ustanawiającej wykaz, stężenia graniczne i wymogi

w zakresie etykietowania dla składników naturalnych

wód mineralnych oraz warunki zastosowania powietrza

wzbogaconego w ozon do oczyszczania naturalnych

wód mineralnych i wód źródlanych (Dz. Urz. UE L 126

z 22.05.2003, str. 34; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 31, str. 193);

2) dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/54/WE

z dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie wydobywania

i wprowadzania do obrotu naturalnych wód mineralnych (Dz. Urz. UE L 164 z 26.06.2009, str. 45).

4) temperatury wody pobranej z ujęcia oraz temperatury otoczenia w czasie pobierania próbek wody

do badań, o których mowa w ust. 3;

5) związków między warunkami geologicznymi i rodzajem składników mineralnych występujących

w wodzie.

2. Niezależnie od danych określonych w ust. 1, wymagane jest przedstawienie wyników następujących

analiz chemicznych i pomiarów fizykochemicznych

1) ilości pobieranej wody u źródła;

2) suchej pozostałości w temperaturze 180°C i 260°C;

3) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 133, poz. 934, Nr 170,

poz. 1217, Nr 190, poz. 1399 i Nr 249, poz. 1834, z 2007 r.

Nr 21, poz. 125 i Nr 82, poz. 556, z 2008 r. Nr 138, poz. 865,

Nr 154, poz. 958, Nr 199, poz. 1227 i Nr 227, poz. 1505,

z 2009 r. Nr 18, poz. 97 oraz z 2010 r. Nr 47, poz. 278 i Nr 76,

poz. 489.

6. Wzorcowy zakres badań naturalnych wód mineralnych określa załącznik nr 3 do rozporządzenia.

w.

rcl

.go

v.p

l

3) przewodności lub oporności elektrycznej w określonej temperaturze pomiaru;

Poz. 466

4) stężenia jonów wodorowych (pH);

7. Kryteria klasyfikacji naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych według pochodzenia i stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla

określa załącznik nr 4 do rozporządzenia.

5) zawartości anionów i kationów;

6) zawartości składników niezjonizowanych;

7) zawartości pierwiastków śladowych;

8) radioaktywności wody przy ujęciu;

9) izotopów tlenu (16O—18O) i wodoru (prot — wodór

lekki, deuter — wodór ciężki, tryt — wodór promieniotwórczy) i proporcji pomiędzy tymi izotopami,

jeżeli jest to konieczne dla ustalenia pochodzenia

oznaczonej globalnej radioaktywności;

10) wykluczających obecność organicznych składników antropogenicznych, takich jak: pestycydy, detergenty, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne, polichlorowane bifenyle.

3. Badania mikrobiologiczne wody przy ujęciu mają na celu

1) wykluczenie obecności

a) pasożytów

czych,

i

drobnoustrojów

chorobotwór-

b) bakterii z grupy coli w 250 ml w temperaturze 37°C,

c) Escherichia coli w 250 ml w temperaturze 44,5°C,

d) paciorkowców kałowych w 250 ml,

e) Clostridia redukujących siarczyny

z przetrwalnikami) w 50 ml,

(łącznie

f) Pseudomonas aeruginosa w 250 ml;

2) określenie ogólnej liczby bakterii w 1 ml wody

a) w temperaturze 20—22°C w czasie 72 godzin

w ilości nie większej niż 20 wyhodowanych na

agarze lub mieszance agaru i żelatyny,

b) 37°C w czasie 24 godzin w ilości nie większej niż

5 wyhodowanych na agarze.

ww

4. Wzrost ogólnej liczby bakterii wyhodowanych

na agarze lub mieszance agaru i żelatyny w wodzie

rozlanej do butelek nie może być wynikiem zanieczyszczenia wody w procesie produkcji i nie powinien przekraczać 100 w 1 ml wody w temperaturze 20—22°C po 72 godzinach i 20 w 1 ml w temperaturze 37°C po 24 godzinach. Pomiar ogólnej liczby

bakterii wykonywany jest w czasie do 12 godzin od

rozlania wody do opakowań, przechowywanej w temperaturze 4°C.

5. Woda wprowadzana do obrotu w opakowaniu

musi spełniać wymagania mikrobiologiczne określone w ust. 3 pkt 1 i nie może wykazywać żadnych negatywnych cech organoleptycznych. Ogólna liczba bakterii, o których mowa w ust. 4, namnażających się

w naturalnej wodzie mineralnej może wynikać tylko

z normalnego wzrostu liczby bakterii, które znajdowały się w niej przy pobraniu z ujęcia.

Załącznik nr 4

KRYTERIA KLASYFIKACJI NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, WÓD ŹRÓDLANYCH I WÓD STOŁOWYCH

WEDŁUG POCHODZENIA I STOPNIA NASYCENIA DWUTLENKIEM WĘGLA1)

1. Według pochodzenia dwutlenku węgla w wodzie

Naturalne wody mineralne, które wydzielają u źródła lub po rozlaniu do opakowań, samorzutnie i w sposób

zauważalny dwutlenek węgla w warunkach normalnych temperatury i ciśnienia (naturalne wody mineralne gazowane (musujące)), dzielą się na trzy kategorie, do których stosuje się, odpowiednio, następujące oznakowanie

1) „naturalna woda mineralna, naturalnie nasycona dwutlenkiem węgla” (gazowana) — dla oznaczenia wody,

w której zawartość dwutlenku węgla pochodzącego ze źródła, po ewentualnej dekantacji i butelkowaniu,

jest taka sama jak przy ujęciu, a w razie potrzeby woda jest ponownie nasycona pewną ilością dwutlenku

węgla pochodzącego z tego samego złoża podziemnego równą ilości utraconej podczas wymienionych

procesów;

2) „naturalna woda mineralna wzbogacona dwutlenkiem węgla (CO2) ze źródła” — dla oznaczania wody,

w której zawartość dwutlenku węgla pochodzącego ze złoża podziemnego, po odżelazieniu wody i butelkowaniu, jest wyższa od stwierdzonej przy ujęciu;

3) „naturalna woda mineralna, woda źródlana lub woda stołowa nasycona CO2”(gazowana) — dla oznaczania

wody, która w procesie rozlewania została nasycona CO2 ze złoża podziemnego lub CO2 o jakości wymaganej dla środków spożywczych.

2. Według stopnia nasycenia dwutlenkiem węgla

1) wody nienasycone dwutlenkiem węgla — niegazowane;

2) wody niskonasycone dwutlenkiem węgla — do stężenia 1500 mg/l CO2;

3) wody średnionasycone dwutlenkiem węgla — od 1500 do 4000 mg/l CO2;

4) wody wysokonasycone dwutlenkiem węgla — powyżej 4000 mg/l CO2.

ww

O b jaśnienia

1) Klasyfikacja wód stołowych odnosi się do tych wód w opakowaniach.

w.

rcl

.go

v.p

l

§ 5. 1. Badania kliniczne i farmakologiczne, o których mowa w § 3 pkt 4, obejmują badania wykonane

uznanymi metodami naukowymi dostosowanymi do

szczególnych właściwości danej naturalnej wody mineralnej oraz jej wpływu na funkcje organizmu ludzkiego, takie jak

1) diureza;

2) funkcje żołądkowe lub jelitowe;

3) wyrównanie niedoboru substancji mineralnych.

2. Badania, o których mowa w ust. 1, mogą być

zastąpione, jeżeli jest to możliwe, obserwacjami klinicznymi.

załącznik nr 5 do rozporządzenia.

7. Naturalne wody mineralne o zawartości soli mineralnych na poziomie pomiędzy 500—1500 mg/l mogą być znakowane jako „średniozmineralizowane”.

8. W przypadku znakowania wód informacjami,

o których mowa w ust. 3 pkt 8, napis nanosi się wyraźną czcionką i zamieszcza bezpośrednio obok nazwy

handlowej naturalnej wody mineralnej.

Załącznik nr 5

KRYTERIA KLASYFIKACJI CHEMICZNEJ STOSOWANE W ZNAKOWANIU NATURALNYCH

WÓD MINERALNYCH

Lp.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Określenia

Kryteria

Bardzo niskozmineralizowana

Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 50 mg/l

Niskozmineralizowana

Ogólna zawartość soli mineralnych nie jest większa od 500 mg/l

Wysokozmineralizowana

Ogólna zawartość soli mineralnych jest większa od 1500 mg/l

Zawiera wodorowęglany

Zawartość wodorowęglanów jest wyższa od 600 mg/l

Zawiera siarczany

Zawartość siarczanów jest wyższa od 200 mg/l

Zawiera chlorki

Zawartość chlorków jest wyższa od 200 mg/l

Zawiera wapń

Zawartość wapnia jest wyższa od 150 mg/l

Zawiera magnez

Zawartość magnezu jest wyższa od 50 mg/l

Zawiera fluorki

Zawartość fluorków jest wyższa od 1 mg/l

Zawiera żelazo

Zawartość żelaza dwuwartościowego jest wyższa od 1 mg/l

Kwasowęglowa

Zawartość naturalnego dwutlenku węgla w wodzie przy ujęciu jest

wyższa od 250 mg/l

Zawiera sód

Zawartość sodu jest wyższa od 200 mg/l

Odpowiednia dla przygotowania Zawartość

żywności dla niemowląt

— sodu lub chlorków nie jest wyższa od 20 mg/l

— fluorków nie jest wyższa od 0,7 mg/l

— azotynów nie jest wyższa od 0,02 mg/l

— azotanów nie jest wyższa od 10 mg/l

Odpowiednia dla diety ubogiej Zawartość sodu jest niższa od 20 mg/l

w sód

Może działać przeczyszczająco

Dla wód ocenionych klinicznie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 2

rozporządzenia

Może działać moczopędnie

Dla wód ocenionych klinicznie zgodnie z § 5 ust. 1 pkt 1

rozporządzenia

§ 6. 1. Do znakowania naturalnych wód mineralnych stosuje się przepisy w sprawie znakowania środków spożywczych, wydane na podstawie art. 50 ust. 1

ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie

żywności i żywienia, zwanej dalej „ustawą”.

2. Naturalne wody mineralne powinny być oznakowane nazwą „naturalna woda mineralna”. W przypadku naturalnych wód mineralnych gazowanych

(musujących) w oznakowaniu stosuje się nazwy określone w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych

musi zawierać informacje obejmujące

1) zawartość charakterystycznych składników mineralnych w litrze wody oraz ogólną zawartość rozpuszczonych składników mineralnych;

2) nazwę otworu lub zespołu otworów tworzących

ujęcie oraz ich położenie ze wskazaniem miejsca

lub miejscowości;

3) nazwę handlową (wymyśloną) wody w opakowaniu;

4) nazwę producenta wody i miejsca produkcji wraz

z adresami;

5) w przypadku stosowania powietrza wzbogaconego w ozon — informację o treści: „woda poddana

dopuszczonej technice traktowania powietrzem

wzbogaconym w ozon” zamieszczoną obok informacji o zawartości charakterystycznych dla danej

wody składników mineralnych;

6) w przypadku stosowania procesów, o których mowa w § 21 ust. 1 pkt 3, innych niż traktowanie powietrzem wzbogaconym w ozon — informację

o tych procesach;

7) w przypadku całkowitego lub częściowego usunięcia dwutlenku węgla metodami fizycznymi — informację o treści: „całkowicie odgazowana” albo

„częściowo odgazowana”, dodaną do nazwy naturalnej wody mineralnej;

2. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych nie

może zawierać informacji przypisujących naturalnej

wodzie mineralnej właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich

właściwości.

4. W odniesieniu do wód ocenionych pod względem farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym

stopień nasycenia dwutlenkiem węgla i jego pochodzenie oraz zalecana dzienna ilość wody do spożycia,

podane w ocenie i kwalifikacji rodzajowej danej wody,

mogą być podawane w oznakowaniu tych wód.

3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych informacjami: „pobudza trawienie”, „stymuluje funkcje

wątrobowo-żółciowe” lub oznaczeniami podobnymi

może być użyte pod warunkiem, że wody te spełniają

odpowiednie wymagania potwierdzone wynikami

udokumentowanych badań klinicznych i farmakologicznych, o których mowa w § 5.

5. Naturalne wody mineralne są znakowane określeniami odnoszącymi się do ich klasyfikacji chemicznej, jeżeli wody te spełniają odpowiednie kryteria

określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia.

4. Wymagania, o których mowa w ust. 1—3, dotyczą również prezentacji i reklamy naturalnych wód

mineralnych.

w.

rcl

.go

v.p

l

8) w przypadku wód zawierających powyżej 1,5 mg/l

fluorków — informację o treści: „Zawiera ponad

1,5 mg/l fluorków. Nie powinna być regularnie

spożywana przez niemowlęta i dzieci poniżej 7 roku życia”.

6. Kryteria klasyfikacji chemicznej stosowane

w znakowaniu naturalnych wód mineralnych określa

Załącznik nr 6

ww

MAKSYMALNE DOPUSZCZALNE ZAWARTOŚCI SKŁADNIKÓW POZOSTAŁYCH LUB POWSTAŁYCH

PODCZAS NAPOWIETRZANIA NATURALNEJ WODY MINERALNEJ LUB WODY ŹRÓDLANEJ POWIETRZEM

WZBOGACONYM W OZON

Lp.

Rodzaj składnika

Maksymalne limity1) (μg/l)

1

Ozon rozpuszczony

50

2

Bromiany

3

3

Bromopochodne metanu

1

O b jaśnienia

1) Zgodność z maksymalnymi limitami jest monitorowana przez organy urzędowej kontroli żywności podczas butelkowania

lub stosowania innej formy pakowania z przeznaczeniem bezpośrednio dla konsumenta finalnego.

§ 7. 1. Nazwa miejsca lub miejscowości albo nazwy pochodne tego miejsca lub tej miejscowości mogą być użyte jako nazwa handlowa wody pod warunkiem, że

1) odnoszą się do wody wydobywanej w tym miejscu, miejscowości lub sąsiadującym rejonie;

2) ich użycie nie wprowadzi w błąd co do miejsca wydobywania wody.

2. Naturalna woda mineralna pochodząca z jednego otworu lub z zespołu otworów tworzących ujęcie

może być rozlewana do opakowań i wprowadzana do

obrotu tylko pod jedną nazwą handlową.

ww

3. Jeżeli nazwa handlowa (wymyślona) naturalnej

wody mineralnej różni się od nazwy własnej otworu

lub określonego ujęcia albo miejsca wydobywania tej

wody, to określenie tego miejsca lub nazwa otworu

lub zespołu otworów tworzących ujęcie muszą być naniesione czcionką, której wysokość i szerokość stanowi co najmniej 1,5 wysokości i szerokości największej

czcionki użytej w tej nazwie handlowej.

4. Wymagania określone w ust. 3 odnoszą się również do reklamy naturalnej wody mineralnej.

§ 8. 1. Opakowania naturalnych wód mineralnych

nie mogą zawierać oznaczeń, zastrzeżonych nazw,

znaków towarowych lub firmowych, nazw gatunkowych, obrazów, sugerujących właściwości, których

woda nie posiada, w szczególności w odniesieniu do

pochodzenia, wyników analiz lub wszelkich innych danych dotyczących uznania tej wody i jej kwalifikacji

rodzajowej.

Rozdział 3

Wody źródlane

§ 9. 1. Wody źródlane podlegają ocenie i kwalifikacji rodzajowej zgodnie z wymaganiami, o których mowa w § 3 pkt 1—3 oraz § 4 ust. 1—5.

2. W badaniach wód źródlanych stosuje się wzorcowy zakres badań naturalnych wód mineralnych

określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.

§ 10. Wody źródlane przy ujęciu i w opakowaniu

muszą spełniać wymagania

1) mikrobiologiczne,

ust. 3—5;

o

których

mowa

w

§

4

2) chemiczne i fizykochemiczne oraz organoleptyczne określone dla wody przeznaczonej do spożycia

przez ludzi.

§ 11. Do znakowania, prezentacji i reklamy wód

źródlanych stosuje się przepisy § 6 ust. 1 i ust. 3

pkt 2—6, § 7 i § 8 ust. 1, 2 i 4.

Rozdział 4

Wody stołowe

§ 12. 1. Wody stołowe w opakowaniach muszą

spełniać wymagania

1) mikrobiologiczne, określone w § 4 ust. 3 pkt 1

i ust. 4 i 5;

2) dotyczące dopuszczalnego poziomu składników

chemicznych, których przekroczenie może stanowić ryzyko dla zdrowia publicznego, określone dla

wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi.

2. Składniki mineralne użyte w toku produkcji wody stołowej

1) chlorek wapnia,

2) chlorek lub siarczan magnezu,

3) chlorki, siarczany lub wodorowęglany sodu i potasu

— pod względem czystości chemicznej muszą spełniać wymagania określone dla środków spożywczych.

3. Wody, o których mowa w ust. 1, pochodzące

z jednego otworu lub zespołu otworów tworzących

ujęcie, rozlane do opakowań, posiadają jedną nazwę

handlową.

§ 13. Oceny i kwalifikacje rodzajowe wód stołowych są dokonywane zgodnie z wymogami określonymi w § 9 ust. 1 dla wody źródlanej oraz naturalnej

wody mineralnej określonymi w § 3 pkt 1—3 i § 4

ust. 1—5.

§ 17. Wodę z otworu lub zespołu otworów tworzących ujęcie doprowadza się do rozlewni wyłącznie za

pomocą instalacji wykonanej z materiału spełniającego wymagania określone w przepisach, o których mowa w art. 54 ustawy.

§ 14. 1. Wody stołowe są wprowadzane do obrotu

pod nazwą „woda stołowa”, która nie może być zastąpiona nazwą handlową (wymyśloną). Jeżeli woda stołowa jest oznakowana nazwą handlową (wymyśloną),

to określenie „woda stołowa” jest zamieszczane

w bezpośrednim sąsiedztwie tej nazwy czcionką, której wysokość i szerokość stanowią co najmniej połowę wysokości i szerokości największej czcionki nazwy

handlowej (wymyślonej).

§ 18. Materiały i wyroby mające bezpośredni kontakt z wodą we wszystkich pomieszczeniach rozlewni

oraz w trakcie transportu spełniają wymagania określone w przepisach, o których mowa w art. 54 ustawy.

2. W oznakowaniu wód stołowych podaje się informacje o wchodzących w skład danej wody

2. Rozlewnię wyposaża się w instalację doprowadzającą wodę z ujęcia i ciąg technologiczny, w którym

odbywa się przygotowanie wody do rozlewania

w opakowania.

w.

rcl

.go

v.p

l

3. Zawartość składników mineralnych wymienionych w ust. 2 w wodzie stołowej powinna być równa

albo wyższa od poziomów określonych w poz. 4—8

i 12 załącznika nr 5 do rozporządzenia.

1) naturalnej wodzie mineralnej;

2) wodzie źródlanej;

3) solach mineralnych.

§ 15. Do znakowania, prezentacji i reklamy wód

stołowych stosuje się odpowiednio przepisy § 6 ust. 1,

ust. 3 pkt 1 i 3—7 oraz § 8 ust. 1, 2 i 4.

Rozdział 5

Wymagania dotyczące wydobywania, transportu

i rozlewu do opakowań naturalnych wód

mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych

§ 16. 1. Eksploatacja ujęcia naturalnych wód mineralnych i wód źródlanych może odbywać się na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. z 2005 r. Nr 239, poz. 2019, z późn.

zm.4)) lub koncesji wydanej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze.

2. Każdy otwór lub zespół otworów, z którego czerpie się naturalną wodę mineralną lub wodę źródlaną,

posiada nazwę własną używaną w

ww

1) dokumentacji hydrogeologicznej, o której mowa

w § 4 ust. 1;

2) ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody;

3) dokumentacji z badań laboratoryjnych;

4) znakowaniu naturalnej wody mineralnej i wody

źródlanej.

4) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 267, poz. 2255, z 2006 r.

Nr 170, poz. 1217 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 21,

poz. 125, Nr 64, poz. 427, Nr 75, poz. 493, Nr 88, poz. 587,

Nr 147, poz. 1033, Nr 176, poz. 1238, Nr 181, poz. 1286

i Nr 231, poz. 1704, z 2008 r. Nr 199, poz. 1227 i Nr 227,

poz. 1505, z 2009 r. Nr 168, poz. 1323 i Nr 215, poz. 1664,

z 2010 r. Nr 44, poz. 253, Nr 96, poz. 620 i Nr 182, poz. 1228

oraz z 2011 r. Nr 32, poz. 159.

§ 19. 1. Rozlewnię wód lokalizuje się możliwie

najbliżej ujęcia wody, w specjalnie do tego celu przeznaczonym budynku albo jego wyodrębnionej części.

3. Woda z ujęcia może być wykorzystana również

do innych celów niż określone w ust. 2 pod warunkiem rozdziału poszczególnych instalacji w hydroforni.

4. Jeżeli ciąg technologiczny produkcji wody ma

być wykorzystany również do rozlewania napojów

bezalkoholowych, państwowy powiatowy inspektor

sanitarny określa, w drodze decyzji wydanej w trybie

określonym w art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy, warunki

1) zapewnienia odpowiedniego stanu sanitarnego

ciągu technologicznego przed rozlewem naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych;

2) dokumentowania systematycznie prowadzonej

kontroli skuteczności procesów mycia i dezynfekcji ciągu technologicznego.

§ 20. 1. Naturalna woda mineralna lub woda źródlana rozlewane do opakowań, posiadające określoną

nazwę handlową, mogą być czerpane z określonych

zasobów wody podziemnej jednym lub kilkoma otworami, stanowiącymi ujęcie.

2. Dopuszczalne odchylenia zawartości charakterystycznych składników mogą wynosić nie więcej niż

± 20%.

3. Dopuszcza się łączenie naturalnych wód mineralnych pochodzących z różnych otworów i określanie

ich jedną nazwą handlową, jeżeli woda czerpana z tych

otworów spełnia te same wymagania w zakresie kwalifikacji chemicznej określone w załączniku nr 5 do rozporządzenia. W przypadku wód źródlanych woda czerpana z różnych otworów jest wodą tego samego rodzaju.

§ 21. 1. Naturalna woda mineralna i woda źródlana w stanie surowym z ujęcia mogą być poddawane

wyłącznie następującym procesom

7. Nie dopuszcza się

1) odgazowywania wody podziemnej, która została

zakwalifikowana jako naturalna woda mineralna

ze względu na naturalną zawartość dwutlenku węgla;

w.

rcl

.go

v.p

l

1) usuwania składników nietrwałych, takich jak

związki żelaza, manganu i siarki (II), poprzez filtrację albo dekantację poprzedzoną ewentualnie napowietrzaniem i sedymentacją osadów;

Poz. 466

2) usuwania związków żelaza, manganu, siarki (II)

i arsenu z niektórych wód poprzez traktowanie wody powietrzem wzbogaconym w ozon tylko w ilości niezbędnej do przeprowadzenia tego procesu;

3) usuwania innych niż wymienione w pkt 1 i 2 nietrwałych składników metodami zatwierdzonymi;

2) dodawania środków bakteriostatycznych lub stosowania wszelkich innych zabiegów, które mogą

zmienić mikroflorę naturalnej wody mineralnej lub

wody źródlanej;

4) częściowego lub całkowitego usuwania z wody

dwutlenku węgla wyłącznie metodami fizycznymi;

3) dodawania do naturalnej wody mineralnej innych

składników niż dwutlenek węgla.

5) nasycania albo ponownego nasycania wody dwutlenkiem węgla, zgodnie z warunkami określonymi

w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia.

§ 22. We wszystkich pomieszczeniach rozlewni naturalnej wody mineralnej, wody źródlanej i wody stołowej zapewnia się warunki higieniczne i technologiczne wykluczające

2. Działania, o których mowa w ust. 1, mogą być

stosowane, jeżeli nie spowodują pogorszenia jakości

wody pod względem mikrobiologicznym i zmian charakterystycznego składu mineralnego wody.

3. Naturalne wody mineralne i wody źródlane poddane procesom, o których mowa w ust. 1, mogą być

używane do produkcji napojów bezalkoholowych.

4. Maksymalne dopuszczalne zawartości składników pozostałych lub powstałych podczas napowietrzania naturalnej wody mineralnej lub wody źródlanej powietrzem wzbogaconym w ozon określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.

5. Traktowanie naturalnych wód mineralnych

i wód źródlanych powietrzem wzbogaconym w ozon

stosowanym w celu usunięcia składników, o których

mowa w ust. 1 pkt 2, może być stosowane po uprzednim powiadomieniu przez producenta wody właściwego państwowego inspektora sanitarnego. Powiadamianie dotyczy również procesów innych niż traktowanie powietrzem wzbogaconym w ozon w celu usunięcia składników, o których mowa w ust. 1 pkt 3.

1) wtórne zanieczyszczenie wody podczas gromadzenia wody w zbiornikach, napowietrzania wody i filtracji lub nasycania wody dwutlenkiem węgla, rozlewania wody do opakowań i magazynowania;

2) zmiany charakterystycznego składu mineralnego

wody.

Rozdział 6

Przepisy przejściowe i końcowe

§ 23. Wody stołowe zawierające na etykietach

oznakowanie niespełniające wymagań, o których mowa w § 14 ust. 2, wprowadzone do obrotu lub przeznaczone do wprowadzenia do obrotu przed datą wejścia

w życie rozporządzenia mogą pozostawać w obrocie

przez okres dwunastu miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia.

§ 24. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.5)

6. Procesy, o których mowa w ust. 1 pkt 3, mogą

być stosowane pod warunkiem, że

1) ich stosowanie jest uzasadnione składem chemicznym danej wody;

2) producent wody będzie w stanie zapewnić, że proces ten jest bezpieczny ze względu na jakość tej

wody pod względem zdrowotnym;

ww

3) woda z ujęcia spełnia wymagania mikrobiologiczne określone w § 4 ust. 3.

Minister Zdrowia: E. Kopacz

5) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządze-

niem Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych (Dz. U. Nr 120, poz. 1256 i Nr 276,

poz. 2738).

w.

rcl

.go

v.p

l

Elektronicznie

podpisany przez

Jaroslaw Deminet

Data: 2011.04.22

14:52:10 +02'00'

Poz. 466

466

w.

rcl

.go

v.p

l

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 31 marca 2011 r.

w sprawie naturalnych wód mineralnych, wód źródlanych i wód stołowych2)

Na podstawie art. 39 ustawy z dnia 25 sierpnia

2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz. U.

z 2010 r. Nr 136, poz. 914, Nr 182, poz. 1228 i Nr 230,

poz. 1511) zarządza się, co następuje

Rozdział 1

Przepisy ogólne

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia

z dnia 31 marca 2011 r. (poz. 466)

Załącznik nr 1

SKŁADNIKI POTENCJALNIE TOKSYCZNE NATURALNEGO POCHODZENIA WYSTĘPUJĄCE

W NATURALNYCH WODACH MINERALNYCH W OPAKOWANIACH ORAZ ICH MAKSYMALNE POZIOMY,

KTÓRYCH PRZEKROCZENIE MOŻE STANOWIĆ RYZYKO DLA ZDROWIA

Lp.

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

Składniki

Maksymalne poziomy (mg/l)

Antymon

0,0050

Arsen ogólny

0,010 (łącznie)

Bar

1,0

Bor

5,0

Kadm

0,003

Chrom

0,050

Miedź

1,0

Cyjanki

0,070

Fluorki

5,0

Ołów

0,010

Mangan

0,50

Rtęć

0,0010

Nikiel

0,020

Azotany

50,0/10,01)

Azotyny

0,1

Selen

0,010

ww

1) Poziom 10,0 (mg/l) odnosi się do naturalnych wód mineralnych wydobywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

w.

rcl

.go

v.p

l