Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie wprowadzenia na 2011 r. programów zwalczania wścieklizny i gąbczastej encefalopatii bydła oraz programu mającego na celu wykrycie występowania zakażeń wirusami wywołującymi grypę ptaków oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby
Table of Provisions (10)
Statutory Text (10 Articles)
§ 1. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wprowadza się program
1) zwalczania
2) mający na celu wykrycie występowania zakażeń
wirusami wywołującymi grypę ptaków (Avian influenza) oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka
wystąpienia tej choroby, który jest określony w załączniku nr 3 do rozporządzenia.
Załącznik nr 1
Załącznik nr 2
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie z dniem ogłoszenia.
ww
w.
rcl
a) wścieklizny (Rabies), który jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia,
b) gąbczastej encefalopatii bydła (Bovine spongiform encephalopathy — BSE), który jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia;
Prezes Rady Ministrów: D. Tusk
.go
v.p
l
Załączniki do programu zwalczania wścieklizny
ww
w.
rcl
Załącznik nr 2
PROGRAM ZWALCZANIA GĄBCZASTEJ ENCEFALOPATII BYDŁA
(BOVINE SPONGIFORM ENCEPHALOPATHY — BSE)
1. Identyfikacja programu
tomstwa, aktywnym nadzorze nad grupą bydła powyżej 30 miesiąca życia przeznaczonego do uboju w celu
spożycia przez ludzi, bydła padłego oraz innych grup
ryzyka bydła powyżej 24 miesiąca życia, zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE)
nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającym zasady dotyczące zapobiegania, kontroli i zwalczania
niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii
(Dz. Urz. WE L 147 z 31.05.2001, str. 1, z późn. zm.; Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 32, str. 289, z późn.
zm.), zwanym dalej „rozporządzeniem nr 999/2001”.
Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska
Choroba: Bovine spongiform encephalopathy (BSE)
Rok wdrażania: 2011
2. Opis programu
Celem realizacji programu jest wykrycie każdego
przypadku gąbczastej encefalopatii bydła, zwanej dalej „BSE”, w populacji bydła w Rzeczypospolitej Polskiej. Wykrywanie jest pierwszym krokiem zapobiegającym przedostaniu się czynnika przenośnych gąbczastych encefalopatii przeżuwaczy, zwanych dalej „TSE”,
do łańcucha pokarmowego ludzi i zwierząt.
3. Opis sytuacji epidemiologicznej choroby
Regularny monitoring BSE, zgodny z wymaganiami UE, rozpoczął się w listopadzie 2001 r. W pierwszych dwóch miesiącach monitoringu zbadano
30 309 sztuk bydła. Odpowiednio w 2002 r. zostało
zbadanych 286 592, w 2003 r. — 455 413, w 2004 r. —
481 116, w 2005 r. — 515 976, w 2006 r. — 594 121,
w 2007 r. — 603 810, w 2008 r. — 611 566, a w 2009 r.
— 639 010 sztuk bydła.
Środki zapobiegawcze oraz zwalczanie polegają
na usuwaniu zwierząt ze stad, w których stwierdzono
przypadki BSE, poddaniu ubojowi kohorty oraz poTabela 1.1
rcl
Dane z podziałem na grupy objęte monitoringiem
Bydło
poddane
ubojowi
sanitarnemu
powyżej 24
mies. życia
Okres
Ubój bydła
powyżej
30 mies. życia
Bydło
poddane
ubojowi
z konieczności
powyżej 24
mies. życia
2001 XI—XII
29 882
347
0
2002 I—XII
278 709
4 709
2003 I—XII
428 452
9 401
Ogółem
80
0
30 309
1 183
1 944
47
286 592
2 757
14 715
88
455 413
w.
Bydło
podejrzane
o chorobę
Bydło padłe
powyżej
24 mies. życia
445 198
9 259
2 134
24 449
76
481 116
2005 I—XII
472 028
10 495
648
32 552
253
515 976
2006 I—XII
540 148
10 035
382
43 328
228
594 121
2007 I—XII
546 243
9 529
61
47 883
94
603 810
2008 I—XII
556 583
8 758
19
46 184
22
611 566
2009 I—XII
587 339
6 811
9
43 958
13
638 133
ww
2004 I—XII
Pierwszy przypadek BSE wykryto w drugim roku
prowadzenia monitoringu (w 2002 r.). W tym też roku
ogólna liczba wykrytych przypadków wyniosła 4.
W 2003 r. wykryto dalszych 5 przypadków,
w 2004 r. obserwowano dalszy wzrost tej liczby; do
końca 2004 r. wykryto 11 przypadków BSE. W 2005 r.
wykryto ogółem 20 przypadków BSE, co stanowi największą roczną liczbę przypadków w Rzeczpospolitej
Polskiej. W 2006 r. wykryto ogółem 10 przypadków,
w 2007 r. wykryto 9 przypadków, w 2008 r. wykryto
5 przypadków, a w 2009 r. wykryto 4 przypadki.
Tabela 1.2
2002
styczeń
luty
marzec
kwiecień
maj
podkarpackie
podlaskie
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
zachodniopomorskie
10
12
14
16
18
20
22
24
26
28
30
32
1
czerwiec
lipiec
sierpień
1
wrzesień
1
1
listopad
grudzień
0
2003
styczeń
0
2
0
0
1
0
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
1
w.
luty
rcl
październik
Suma: 4
.go
v.p
l
08
opolskie
lubuskie
06
mazowieckie
lubelskie
04
małopolskie
kujawsko-pomorskie
02
łódzkie
dolnośląskie
Zestawienie występowania przypadków BSE, z podziałem na lata oraz województwa
marzec
kwiecień
maj
czerwiec
lipiec
sierpień
1
1
ww
wrzesień
1
październik
listopad
1
grudzień
Suma: 5
0
1
0
0
0
1
2
0
0
0
0
0
0
1
2004
styczeń
1
1
luty
marzec
1
maj
1
czerwiec
1
lipiec
sierpień
1
wrzesień
październik
listopad
0
0
1
1
2005
styczeń
2
1
1
0
0
1
1
0
0
0
1
2
1
1
luty
1
marzec
2
kwiecień
1
2
1
1
1
1
1
maj
1
czerwiec
1
lipiec
1
sierpień
1
październik
listopad
rcl
wrzesień
1
grudzień
Suma: 20
1
1
grudzień
Suma: 11
.go
v.p
l
kwiecień
1
1
3
2006
styczeń
0
0
0
2
1
4
0
1
4
1
0
0
0
0
5
0
1
1
w.
luty
1
marzec
kwiecień
1
1
1
1
maj
czerwiec
1
1
lipiec
sierpień
1
ww
wrzesień
październik
listopad
grudzień
Suma: 10
2007
styczeń
luty
marzec
0
1
1
0
1
0
1
0
0
2
0
0
1
maj
1
czerwiec
1
lipiec
1
1
wrzesień
październik
listopad
grudzień
1
0
0
0
0
2008
styczeń
1
1
3
1
1
0
0
0
0
2
0
0
1
luty
marzec
kwiecień
1
maj
czerwiec
1
lipiec
wrzesień
październik
listopad
grudzień
0
2009
0
2
0
0
0
0
0
0
w.
styczeń
rcl
sierpień
Suma: 5
1
1
sierpień
Suma: 9
1
.go
v.p
l
kwiecień
Poz. 452
luty
1
0
1
1
0
0
1
0
2
0
1
marzec
1
kwiecień
1
maj
czerwiec
lipiec
ww
sierpień
wrzesień
październik
listopad
grudzień
Suma: 4
0
0
0
0
1
0
1
0
0
2
0
0
0
0
0
0
3
2
6
1
7
5
11
2
3
9
0
0
2
5
11
2002—2009
Suma: 68
zoru pasywnego” wykryto zaledwie kilka przypadków
BSE.
.go
v.p
l
Największą liczbę przypadków wykryto w ramach
tzw. „aktywnego nadzoru” w grupie zdrowego bydła
kierowanego do normalnego uboju. W ramach „nadTabela 1.3
Poz. 452
Poszczególne grupy, w których stwierdzono przypadki BSE
Rok
Liczba
przypadków
BSE
Poddane
ubojowi
jako zdrowe
Poddane
ubojowi
z konieczności
Z objawami
klinicznymi
Padłe
Kohorta
2002
4
3
0
1
0
0
2003
5
4
0
1
0
0
2004
11
8
2
0
1
0
2005
20
16
0
1
2
1
2006
10
7
0
0
3
0
2007
9
6
1
0
2
0
2008
5
4
1
0
0
0
2009
4
3
0
0
1
0
Suma
68
51
4
3
9
1
każonych. Od 2002 r. liczba tych przypadków systematycznie rosła i przedstawiała się następująco
w okresie
W ostatnich 4 latach sytuacja w zakresie BSE stale podlegała zmianom, przy utrzymującej się przez
pewien okres (2002—2005) tendencji wzrostowej.
Wprowadzenie programu monitoringu, zgodnego
z wytycznymi UE, pozwoliło na wykrycie zwierząt za-
3) od 2004 do 2005 r. wzrost wynosił 82%.
rcl
Wszystkie sztuki bydła, u których wykryto BSE,
były polskiego pochodzenia. Dochodzenia epizootyczne prowadzone w celu wyjaśnienia dróg zakażeń
wskazywały, iż najbardziej prawdopodobną drogą było zakażenie przez spożycie paszy zawierającej białko
pochodzące od ssaków lub preparatów mlekozastępczych zawierających tłuszcz zwierzęcy.
1) od 2002 do 2003 r. wzrost wynosił 25%;
2) od 2003 do 2004 r. wzrost wynosił 120%;
w.
W 2006 r. zaznaczyła się pierwsza tendencja spadkowa, liczba zakażeń osiągnęła poziom niższy niż
w 2004 r.
ww
Liczba przypadków BSE w latach 2002—2009, odzwierciedlająca tendencję wzrostową i spadkową
Biorąc pod uwagę wiek krów, u których stwierdzono BSE, można zauważyć, że najwyższą liczbę przypadków zaobserwowano u bydła urodzonego od 1994
do 2000 r. Najwyższy odsetek zakażeń dotyczy zwierząt
urodzonych w 1996 r. i 1997 r. Najliczniej zakażoną
grupę stanowi bydło w wieku od 5 do 9 roku życia.
Tabela 1.4
.go
v.p
l
Zestawienie liczby przypadków BSE, w odniesieniu do roku urodzenia
Przypadki
1990
1
1991
0
1992
3
1993
2
1994
4
1995
7
1996
11
1997
8
1998
5
1999
10
2000
7
2001
5
2002
0
2003
3
2004
1
2005
1
rcl
Rok urodzenia
ww
w.
SUMA
Tabela 1.5
.go
v.p
l
Zestawienie liczby przypadków BSE, w odniesieniu do wieku zwierząt
Liczba sztuk
2
1
3
1
4
3
5
7
6
7
7
9
8
11
9
12
10
3
11
3
12
6
13
3
14
2
SUMA
68
w.
rcl
Wiek (lata)
4. Środki przewidziane w programie
ww
4.1. Władza centralna odpowiedzialna za nadzór i koordynację w województwach, na których obszarze będzie realizowany program
Za realizację programu będą odpowiedzialne
organy Inspekcji Weterynaryjnej szczebla powiatowego i wojewódzkiego.
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213,
poz. 1342, z późn. zm.) organ szczebla centralnego —
Główny Lekarz Weterynarii — nadzoruje realizację
programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt.
Ponadto, w przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej, Główny Lekarz
Weterynarii informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji, zgodnie z przepisami obowiązującymi w Unii Europejskiej.
4.2. Opis i określenie obszarów geograficznych
i administracyjnych, na których program będzie
realizowany
Program monitorowania i zwalczania BSE jest
i nadal będzie realizowany na całym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie działa 16 organów Inspekcji Weterynaryjnej szczebla wojewódzkiego (wojewódzcy lekarze weterynarii) oraz 305 organów Inspekcji Weterynaryjnej szczebla powiatowego (powiatowi
lekarze weterynarii). Wojewódzki lekarz weterynarii
kieruje działaniem Inspekcji Weterynaryjnej na obszarze województwa.
rcl
.go
v.p
l
Rzeczpospolita Polska — podział na województwa
1) ustawą z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt;
Gospodarstwa w Rzeczypospolitej Polskiej są rejestrowane w Centralnej Bazie Danych Systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) prowadzonej przez
Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa.
Kwestię tę regulują następujące akty prawne
2) rozporządzeniem (WE) nr 1760/2000 Parlamentu
Europejskiego i Rady z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającym system identyfikacji i rejestracji bydła
i dotyczącym etykietowania wołowiny i produktów
z wołowiny oraz uchylającym rozporządzenie
Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE L 204 z 11.08.2000,
str. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 30, str. 248, z późn. zm.);
w.
4.3. Regulacje prawne dotyczące rejestracji gospodarstw
1) ustawa z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r. Nr 10, poz. 76,
z późn. zm.);
ww
2) ustawa z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 204,
poz. 1281, z późn. zm.);
3) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
3) rozporządzeniem Komisji nr 911/2004 z dnia
29 kwietnia 2004 r. w sprawie wykonania rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie kolczyków, paszportów
i rejestrów gospodarstw (Dz. Urz. UE L 163
z 30.04.2004, str. 65, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 242,
z późn. zm.);
4.4. Regulacje prawne dotyczące systemu identyfikacji i rejestracji zwierząt
4) rozporządzeniem Komisji (WE) nr 494/98 z dnia
27 lutego 1998 r. ustanawiającym szczegółowe
przepisy wykonawcze do rozporządzenia Rady
(WE) nr 820/97 w odniesieniu do stosowania minimalnych sankcji administracyjnych w ramach systemu identyfikacji i rejestracji bydła (Dz. Urz. WE
L 60 z 28.02.1998, str. 78, z późn. zm.; Dz. Urz. UE
Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 12,
z późn. zm.).
Identyfikacja i rejestracja bydła w Rzeczypospolitej
Polskiej są prowadzone zgodnie z
W Rzeczypospolitej Polskiej bydło podlega obowiązkowi oznakowania za pomocą pary kolczyków
Wymienione powyżej akty prawne określają szczegółowe zasady dotyczące identyfikacji i rejestracji
zwierząt, gospodarstw oraz osób zajmujących się
utrzymywaniem zwierząt gospodarskich.
zwierząt, ale także z powodów ochrony zdrowia zwierząt. Istniejący system, w przypadku wystąpienia choroby zakaźnej, może zostać użyty do śledzenia przemieszczeń zwierząt.
.go
v.p
l
oraz podlega rejestracji w Centralnej Bazie Danych
IRZ. Każdy kolczyk zawiera indywidualny numer rejestracyjny zwierzęcia oraz zakodowane inne dodatkowe informacje. Posiadacz bydła ma obowiązek oznakować za pomocą pary kolczyków nowo narodzone
cielę niezwłocznie po urodzeniu i przesłać zgłoszenie
o urodzeniu do Centralnej Bazy Danych. Na wykonanie tych czynności posiadacz ma 7 dni od dnia urodzenia zwierzęcia.
Poz. 452
Wszystkie sztuki bydła są zaopatrzone w paszporty, które towarzyszą zwierzętom od urodzenia do
śmierci. Wszystkie zdarzenia, w tym przemieszczenie
z gospodarstwa do gospodarstwa, rzeźni, zakładu utylizacyjnego, padnięcie, powinny być zgłoszone do bazy danych.
Gospodarstwa są zarejestrowane w Centralnej Bazie Danych i każde z nich posiada indywidualny numer
siedziby stada. W każdym gospodarstwie posiadacz
bydła prowadzi rejestr stada. Wszystkie sztuki bydła
znajdujące się w gospodarstwie muszą być wpisane
do tego rejestru. Rejestr zawiera następujące informacje: datę urodzenia, zakupów, sprzedaży, padnięcia
bydła.
Informacje o ww. zdarzeniach są przekazywane
także do Centralnej Bazy Danych.
Tabela 1.6
W Rzeczypospolitej Polskiej BSE jest chorobą podlegającą obowiązkowi zgłaszania. Obowiązek ten wynika bezpośrednio z przepisów
1) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiającego zasady dotyczące zapobiegania, kontroli
i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii;
2) ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Nie naruszając prawa wspólnotowego, w ww.
ustawie określono obowiązek zgłaszania podejrzenia
wystąpienia chorób zakaźnych zwierząt, w tym BSE.
Nie przewiduje się kar za zgłoszenie, w wyniku którego nie zostanie potwierdzona choroba. Nie przewiduje się również zwrotu kosztów przez osobę zgłaszającą
podejrzenie, jeśli podejrzenie to nie potwierdzi się.
4.6. Monitorowanie bydła
rcl
Wszystkie ww. środki są ustanowione zgodnie
z zasadami określonymi w przepisach Unii Europejskiej, nie tylko ze względu na identyfikację i rejestrację
4.5. Regulacje prawne dotyczące obowiązku powiadamiania o BSE
Przewidywana liczba badań bydła w kierunku BSE, które będą przeprowadzone w roku 2011
Szacunkowa liczba badań
60 000
Zwierzęta określone w załączniku III — rozdział A część I pkt 2.2
rozporządzenia nr 999/2001
580 000
w.
Zwierzęta określone w załączniku III — rozdział A część I pkt 2.1,
pkt 3 i 4 rozporządzenia nr 999/2001
Inne: zwierzęta podejrzane o BSE
60
Suma badań
4.7. Regulacje prawne stanowiące podstawę do zwalczania BSE
ww
4.7.1. Środki podejmowane w przypadku stwierdzenia BSE
640 060
W przypadku otrzymania dodatniego wyniku,
w zależności od sytuacji, są podejmowane w szczególności następujące środki
1) wszystkie części tuszy zakażonego zwierzęcia są
całkowicie niszczone;
Działania urzędowych lekarzy weterynarii związane z wystąpieniem przypadku BSE w Rzeczypospolitej
Polskiej regulują następujące akty prawne
2) wszystkie części tuszy zwierząt sąsiadujących z zakażoną tuszą na linii ubojowej (co najmniej jedna
przed i dwie po) są całkowicie niszczone;
1) rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady
(WE) nr 999/2001 z dnia 22 maja 2001 r. ustanawiające zasady dotyczące zapobiegania, kontroli
i zwalczania niektórych pasażowalnych gąbczastych encefalopatii;
3) prowadzone jest dochodzenie epizootyczne.
2) ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia
zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt.
Dochodzenie epizootyczne ma na celu
1) określenie liczby i zidentyfikowanie wszystkich
sztuk przeżuwaczy w gospodarstwie pochodzenia
zwierzęcia zakażonego BSE;
2) ustalenie historii krów i miejsca pobytu potomstwa chorej krowy;
5. Koszty
.go
v.p
l
3) ustalenie kohorty dla tego przypadku;
4) ustalenie możliwej przyczyny choroby i drogi jej
przeniesienia;
5.1. Analiza kosztów
5) ustalenie innych zwierząt, zarówno przebywających w gospodarstwie, w którym stwierdzono
chorobę, jak i przebywających w innych gospodarstwach, które mogły mieć kontakt z tym samym
źródłem zakażenia BSE co zakażona krowa;
Ogólne oszacowanie kosztów programu monitoringu BSE na 2011 r. przewiduje wielkość wydatków
na poziomie 12 801 200 zł, co przy przeliczeniu
1 euro = 3,9690 zł (według średniego kursu NBP na
dzień 3 lutego 2010 r.) stanowi równowartość
3 225 296,04 euro. Do tego należy dodać koszt odszkodowań za bydło, przyznawanych na podstawie pkt 2
lit. a załącznika VII do rozporządzenia nr 999/2001, który szacunkowo wyniesie 105 000 zł, co stanowi równoważność 26 455,03 euro.
6) ustalenie przemieszczenia potencjalnie zakażonej
paszy lub innych czynników mogących być przyczyną zakażenia w tym lub innym gospodarstwie.
Wszystkie zwierzęta, które zostały w trakcie dochodzenia uznane za potencjalnie zakażone, są zabijane,
a produkty z nich pozyskane poddaje się unieszkodliwieniu.
4.7.2. Zwalczanie ogniska BSE
Przewidywana liczba zwierząt, które będą zabite
w ramach zwalczania ogniska BSE, zgodnie z załącznikiem VII rozdział A pkt 2.1 do rozporządzenia
nr 999/2001, wynosi 30 sztuk.
W okresie przygotowania kalkulacji koszt jednego
badania wynosił około 20 zł, co stanowiło równowartość 5,04 euro.
Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2011.
5.2. Szczegółowa analiza kosztów programu
1
1.
Przeznaczenie kosztów
2
Ogółem
kwota
w euro
3
4
5
6
7
8
Test:2)
640 060
20/5,04
Test
N/A3)
12 801 200 3 225 296,04
TAK
Testy na trzęsawkę owiec
2.1. Szybkie badania
NIE
Badania odróżniające
w.
3.
Ogółem
kwota
w zł
Wyszczególnienie
Badania w kierunku BSE1)
1.1. Szybkie badania
2.
Liczba
jednostek
Wniosek
o finansowanie
wspólnotowe
(tak/nie)
rcl
Lp.
Koszt
jednostkowy
w zł/euro
3.1. Wstępne badania molekularne
Test
N/A
NIE
4.1. Określenie genotypu zwierząt
w ramach środków w zakresie
monitorowania i zwalczania
ustanowionych rozporządzeniem nr 999/2001
Metoda
N/A
NIE
4.2. Określenie genotypu zwierząt
w ramach programu hodowlanego ustanowionego zgodnie
z
decyzją
Komisji
2003/100/WE
Metoda
N/A
NIE
Określanie genotypów
ww
4.
5.
Obowiązkowy ubój zwierząt
5.1. Odszkodowanie za bydło, które ma być zabite lub poddane
ubojowi zgodnie z wymogami
określonymi w rozporządzeniu nr 999/2001 w załączniku
VII — rozdział A pkt 2.14)
30
3 500/881,83
105 000
26 455,03
TAK
5.2. Odszkodowanie za owce i kozy, które mają być zabite lub
poddane ubojowi zgodnie
z wymogami określonymi
w rozporządzeniu nr 999/2001
w
załączniku VII — rozdział A pkt 2.1
3
4
Poz. 452
5
6
7
8
.go
v.p
l
1
— 5061 —
N/A
Ogółem w zł: 12 906 200 3 251 751,07
1) Określone w pkt 4.6.
2) Określone w pkt 4.6.
3) Dowolny spośród szybkich testów wymienionych w załączniku X do rozporządzenia nr 999/2001 w odniesieniu do bydła.
4) N/A — nie stosuje się.
Załącznik nr 3
Załącznik nr 4
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
Załącznik nr 3
PROGRAM MAJĄCY NA CELU WYKRYCIE WYSTĘPOWANIA ZAKAŻEŃ WIRUSAMI WYWOŁUJĄCYMI
GRYPĘ PTAKÓW (AVIAN INFLUENZA) ORAZ POSZERZENIE WIEDZY NA TEMAT RYZYKA WYSTĄPIENIA
TEJ CHOROBY
1. Identyfikacja programu
rcl
Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska
Choroba: grypa ptaków (Avian influenza)
2. Realizacja programu u drobiu
2.1. Cele, ogólne wymogi i kryteria nadzoru
2.1.1. Cele
2) wykrywanie zakażeń nisko zjadliwą grypą ptaków
podtypów H5 i H7 u specjalnie wybranych populacji drobiu szczególnie narażonych na zakażenie
z powodu systemu hodowli lub wrażliwości konkretnych gatunków;
ww
w.
Obowiązek prowadzenia nadzoru w celu wykrycia
występowania zakażeń wirusami grypy ptaków podtypami H5 i H7 u różnych gatunków drobiu wynika
z art. 4 dyrektywy Rady 2005/94/WE z dnia 20 grudnia
2005 r. w sprawie wspólnotowych środków zwalczania grypy ptaków i uchylającej dyrektywę
92/40/EWG (Dz. Urz. UE L 10 z 14.01.2006, str. 16,
z późn. zm.). Szczegółowe wytyczne w zakresie wdrażania tego nadzoru zostały określone w decyzji Komisji 2007/268/WE z dnia 13 kwietnia 2007 r. w sprawie
wdrożenia programu nadzoru nad ptasią grypą u drobiu i dzikiego ptactwa w państwach członkowskich
i zmieniającej decyzję 2004/450/WE (Dz. Urz. UE L 115
z 03.05.2007, str. 3, z późn. zm.).
Nadzór u drobiu obejmuje występowanie nisko
zjadliwej grypy ptaków podtypów H5 lub H7.
Nadzór serologiczny nad nisko zjadliwą grypą ptaków podtypów H5 lub H7 u drobiu ma na celu
1) wykrywanie bezobjawowych zakażeń nisko zjadliwą grypą ptaków podtypów H5 i H7, mając na
uwadze wspomaganie systemów wczesnego wykrywania, a następnie zapobieganie możliwej mutacji tych wirusów w wysoce zjadliwą grypę ptaków;
3) wykazanie, że dane państwo, region lub dane gospodarstwo mają status wolny od grypy ptaków,
która podlega zgłoszeniu w ramach międzynarodowego obrotu handlowego zgodnie z zasadami
określonymi przez Światową Organizację Zdrowia
Zwierząt (OIE).
2.1.2. Ogólne wymogi i kryteria
1. Pobieranie próbek w ramach programu trwa od
dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2011 r.
W odniesieniu do drobiu pobieranie próbek dla
każdej kategorii drobiu obejmuje okres odpowiadający jednemu z okresów produkcyjnych.
2. Próbki do badań pobiera powiatowy lekarz weterynarii oraz przesyła je do krajowego laboratorium
referencyjnego ds. grypy ptaków w Państwowym Instytucie Weterynaryjnym — Państwowym Instytucie
Badawczym (PIW-PIB) w Puławach.
3. Krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy
ptaków w PIW-PIB w Puławach przeprowadza badania
próbek, a wyniki tych badań przekazuje właściwemu
miejscowo powiatowemu lekarzowi weterynarii,
Głównemu Lekarzowi Weterynarii oraz Wspólnotowemu Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków.
4. Wykryte izolaty wirusów grypy ptaków krajowe
laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków
w PIW-PIB w Puławach przekazuje Wspólnotowemu
Jeżeli w gospodarstwie znajduje się kilka kurników, należy odpowiednio zwiększyć liczbę próbek do
badań serologicznych z takiego gospodarstwa i pobierać próbki od co najmniej pięciu ptaków z jednego
kurnika.
.go
v.p
l
Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków,
zgodnie z prawem wspólnotowym, chyba że przyznane zostanie odstępstwo zgodnie z rozdziałem V ust. 4
Podręcznika diagnostycznego ustanowionego decyzją
Komisji 2006/437/WE z dnia 4 sierpnia 2006 r. zatwierdzającej podręcznik diagnostyczny dotyczący grypy
ptaków, przewidziany w dyrektywie Rady 2005/94/WE
(Dz. Urz. UE L 237 z 31.08.2006, str. 1). Wirusy podtypu
H5 lub H7 zostaną niezwłocznie przesłane i poddane
standardowym charakterystykom (sekwencjonowanie
nukleotydów/IVPI), zgodnie z Podręcznikiem diagnostycznym.
Poz. 452
2.2. Koncepcja i wdrożenie programu dotyczącego
drobiu
Stada przyzagrodowe nie zostały uwzględnione
w programie z uwagi na bardzo wysoką liczbę tych
stad w relacji do liczby planowanych próbek.
3. Na podstawie oceny ryzyka na obszarze województwa, związanej z planowaniem pobierania próbek, wojewódzki lekarz weterynarii uwzględnia następujące elementy
1. W gospodarstwach, gdzie stwierdzono pozytywne wyniki badań laboratoryjnych, przeprowadza się
badania retrospektywne, a wnioski z tych badań krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków
w PIW-PIB w Puławach przedstawia Głównemu Lekarzowi Weterynarii, Komisji Europejskiej i Wspólnotowemu Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków.
1) rodzaj produkcji (np. chów na wolnym wybiegu)
i związane z nim ryzyko oraz uwzględnienie
innych czynników, takich jak zróżnicowany wiek,
wykorzystanie wód powierzchniowych, stosunkowo dłuższy okres życia, obecność więcej niż jednego gatunku w gospodarstwie lub inne ważne czynniki;
2. Dane dotyczące liczby próbek, które należy pobrać do badań na obszarze każdego z województw
oraz w każdym z gospodarstw hodujących poszczególne kategorie drobiu, określono w tabelach 1—7 na
podstawie analizy ryzyka, przeprowadzonej zgodnie
z lit. B załącznika I do decyzji Komisji 2007/268/WE.
Gospodarstwa zajmujące się hodowlą zwierzyny łownej lub ptaków bezgrzebieniowych zostały również
uwzględnione w niniejszym programie.
2) dostosowanie okresu pobierania próbek do innych
określonych na poziomie lokalnym okresów,
w których obecność innych gatunków drobiu
w danym gospodarstwie mogłaby zwiększyć ryzyko wystąpienia choroby.
rcl
Tabela 1
4. Próbki krwi do badań serologicznych od kaczek
i gęsi powiatowy lekarz weterynarii pobiera, jeżeli to
możliwe, od ptaków trzymanych na wybiegach.
Gospodarstwa utrzymujące kury nioski reprodukcyjne
Łączna liczba
gospodarstwb)
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
w.
Kod
NUTS(2)*a)
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
Metody badania
laboratoryjnego
38
3
10
60
HI (H5/H7)
PL12
206
12
10
240
HI (H5/H7)
PL21
17
2
10
40
HI (H5/H7)
PL22
43
4
10
80
HI (H5/H7)
PL31
14
2
10
40
HI (H5/H7)
PL32
5
1
10
20
HI (H5/H7)
PL33
38
3
10
60
HI (H5/H7)
PL34
50
5
10
100
HI (H5/H7)
PL41
52
5
10
100
HI (H5/H7)
PL42
75
6
10
120
HI (H5/H7)
PL43
9
1
10
20
HI (H5/H7)
PL51
27
4
10
80
HI (H5/H7)
PL52
48
5
10
100
HI (H5/H7)
PL61
28
3
10
60
HI (H5/H7)
PL62
11
1
10
20
HI (H5/H7)
ww
PL11
PL63
29
3
10
60
HI (H5/H7)
SUMA
690
60
—
1 200
—
.go
v.p
l
Tabela 2
Gospodarstwa utrzymujące kury nioski towarowe
Kod
NUTS(2)*a)
Łączna liczba
gospodarstwb)
PL11
52
PL12
195
PL21
95
PL22
114
PL31
38
PL32
32
PL33
29
PL34
27
PL41
192
PL42
37
PL43
52
PL51
103
PL52
31
PL61
44
PL62
51
52
1 144
Tabela 3
Metody badania
laboratoryjnego
3
10
60
HI (H5/H7)
9
10
180
HI (H5/H7)
5
10
100
HI (H5/H7)
6
10
120
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
9
10
180
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
3
10
60
HI (H5/H7)
5
10
100
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
2
10
40
HI (H5/H7)
3
10
60
HI (H5/H7)
3
10
60
HI (H5/H7)
1 200
—
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
Metody badania
laboratoryjnego
rcl
PL63
SUMA
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
60
—
Gospodarstwa utrzymujące indyki rzeźne i reprodukcyjne
Łączna liczba
gospodarstwb)
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
w.
Kod
NUTS(2)*a)
39
5
10
100
HI (H5/H7)
PL12
32
5
10
100
HI (H5/H7)
PL21
10
2
10
40
HI (H5/H7)
PL22
9
2
10
40
HI (H5/H7)
PL31
35
5
10
100
HI (H5/H7)
PL32
9
1
10
20
HI (H5/H7)
PL33
7
1
10
20
HI (H5/H7)
PL34
17
3
10
60
HI (H5/H7)
PL41
67
8
10
160
HI (H5/H7)
PL42
24
4
10
80
HI (H5/H7)
PL43
119
10
10
200
HI (H5/H7)
PL51
51
8
10
160
HI (H5/H7)
PL52
3
1
10
20
HI (H5/H7)
ww
PL11
PL61
34
4
10
80
HI (H5/H7)
PL62
375
26
10
520
HI (H5/H7)
PL63
37
5
10
100
HI (H5/H7)
SUMA
868
90
—
1 800
—
Gospodarstwa utrzymujące strusie
Kod
NUTS(2)*a)
Łączna liczba
gospodarstwb)
PL11
11
PL12
16
PL21
3
PL22
14
PL31
2
PL32
0
PL33
0
PL34
14
PL41
14
PL42
8
PL43
13
PL51
10
PL52
1
PL61
7
PL62
4
Tabela 5
5
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
Metody badania
laboratoryjnego
4
5
40
HI (H5/H7)
7
5
70
HI (H5/H7)
1
5
10
HI (H5/H7)
6
5
60
HI (H5/H7)
1
5
10
HI (H5/H7)
0
5
0
HI (H5/H7)
0
5
0
HI (H5/H7)
6
5
60
HI (H5/H7)
6
5
60
HI (H5/H7)
4
5
40
HI (H5/H7)
5
5
50
HI (H5/H7)
5
5
50
HI (H5/H7)
1
5
10
HI (H5/H7)
3
5
30
HI (H5/H7)
2
5
20
HI (H5/H7)
2
5
20
HI (H5/H7)
530
—
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
Metody badania
laboratoryjnego
rcl
PL63
SUMA
.go
v.p
l
Tabela 4
122
53
—
Gospodarstwa utrzymujące ptaki łowne
Łączna liczba
gospodarstwb)
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
w.
Kod
NUTS(2)*a)
6
4
10
80
HI (H5/H7)
PL12
6
4
10
80
HI (H5/H7)
PL21
1
1
10
20
HI (H5/H7)
PL22
6
4
10
80
HI (H5/H7)
PL31
3
1
10
20
HI (H5/H7)
PL32
0
0
10
0
HI (H5/H7)
PL33
2
1
10
20
HI (H5/H7)
PL34
1
1
10
20
HI (H5/H7)
PL41
8
5
10
100
HI (H5/H7)
PL42
0
0
10
0
HI (H5/H7)
PL43
12
9
10
180
HI (H5/H7)
PL51
1
1
10
20
HI (H5/H7)
PL52
7
4
10
80
HI (H5/H7)
PL61
8
5
10
100
HI (H5/H7)
PL62
1
1
10
20
HI (H5/H7)
ww
PL11
PL63
2
1
10
20
HI (H5/H7)
SUMA
64
42
—
—
.go
v.p
l
Tabela 6
Gospodarstwa utrzymujące kaczki rzeźne i reprodukcyjne
Kod
NUTS(2)*a)
Łączna liczba
gospodarstwb)
PL11
1
PL12
5
PL21
8
PL22
3
PL31
28
PL32
29
PL33
1
PL34
0
PL41
93
PL42
4
PL43
4
PL51
4
PL52
0
PL61
10
PL62
5
Tabela 7
2
Metody badania
laboratoryjnego
1
40
80
HI (H5/H7)
2
40
160
HI (H5/H7)
3
40
240
HI (H5/H7)
1
40
80
HI (H5/H7)
14
40
1 120
HI (H5/H7)
14
40
1 120
HI (H5/H7)
1
40
80
HI (H5/H7)
0
40
0
HI (H5/H7)
34
40
2 720
HI (H5/H7)
1
40
80
HI (H5/H7)
1
40
80
HI (H5/H7)
1
40
80
HI (H5/H7)
0
40
0
HI (H5/H7)
4
40
320
HI (H5/H7)
2
40
160
HI (H5/H7)
1
40
80
HI (H5/H7)
6 400
—
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
Metody badania
laboratoryjnego
rcl
PL63
SUMA
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
Szacunkowa
łączna liczba
badań, które
zostaną
wykonane
zgodnie z daną
metodą
197
80
—
Gospodarstwa utrzymujące gęsi rzeźne i reprodukcyjne
Łączna liczba
gospodarstwb)
Łączna liczba
Szacunkowa
gospodarstw,
liczba próbek
z których pobiera
na gospodarstwo
się próbki
w.
Kod
NUTS(2)*a)
60
7
40
560
HI (H5/H7)
PL12
68
7
40
560
HI (H5/H7)
PL21
11
2
40
160
HI (H5/H7)
PL22
14
2
40
160
HI (H5/H7)
PL31
161
11
40
880
HI (H5/H7)
PL32
18
2
40
160
HI (H5/H7)
PL33
91
8
40
640
HI (H5/H7)
PL34
58
6
40
480
HI (H5/H7)
PL41
314
19
40
1 520
HI (H5/H7)
PL42
17
2
40
160
HI (H5/H7)
PL43
53
6
40
480
HI (H5/H7)
PL51
16
2
40
160
HI (H5/H7)
PL52
10
2
40
160
HI (H5/H7)
PL61
83
7
40
560
HI (H5/H7)
PL62
59
6
40
480
HI (H5/H7)
ww
PL11
PL63
7
1
40
80
HI (H5/H7)
SUMA
1 040
90
—
7 200
—
.go
v.p
l
Objaśnienia do tabel 1—7
* Kod NUTS(2) — ang. Nomenclature of Units for Territorial Statistics — standard geokodowania przyjęty w Unii Europej-
skiej na potrzeby identyfikowania statystycznych jednostek terytorialnych, gdzie poszczególne kody oznaczają odpowiednio: PL51 — woj. dolnośląskie, PL61 — woj. kujawsko-pomorskie, PL31 — woj. lubelskie, PL43 —woj. lubuskie, PL11 —
woj. łódzkie, PL21 — woj. małopolskie, PL12 — woj. mazowieckie, PL52 — woj. opolskie, PL32 — woj. podkarpackie, PL34
— woj. podlaskie, PL63 — woj. pomorskie, PL22 — woj. śląskie, PL33 — woj. świętokrzyskie, PL62 — woj. warmińsko-mazurskie, PL41 — woj. wielkopolskie, PL42 — woj. zachodniopomorskie.
a) Położenie gospodarstwa pochodzenia. Jeżeli nie można użyć kodu NUTS(2), należy określić położenie w stopniach długości i szerokości geograficznej.
b) Łączna liczba gospodarstw jednej kategorii drobiu w danym regionie NUTS(2).
2.3. Opis zastosowanych badań laboratoryjnych
1. Procedury pobierania próbek oraz badania laboratoryjne przeprowadza się zgodnie z Podręcznikiem
diagnostycznym dotyczącym grypy ptaków (decyzja
Komisji 2006/437/WE). Badania w kierunku grypy ptaków przeprowadza się w krajowym laboratorium referencyjnym ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach.
2. Wszystkie pozytywne wyniki serologiczne są potwierdzane w krajowym laboratorium referencyjnym
ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach metodą hamowania hemaglutynacji, z użyciem wyznaczonych
szczepów dostarczonych przez Wspólnotowe Laboratorium Referencyjne ds. Grypy Ptaków, przy czym wykonuje się
1) dla H5
b) badanie wszystkich dodatnich próbek za pomocą szczepu chicken/Scotland/59 (H5N1) celem
wyeliminowania przeciwciał reagujących krzyżowo z N3;
2) dla H7
Realizacja programu dotyczącego dzikiego ptactwa obejmuje występowanie wirusów wysoce zjadliwej grypy ptaków oraz nisko zjadliwej grypy ptaków.
Nadzór wirusologiczny nad grypą ptaków dzikiego
ptactwa służy określeniu ryzyka wprowadzenia wirusów grypy ptaków (nisko i wysoce zjadliwej) do drobiu domowego przez
rcl
a) wstępne badanie z użyciem szczepu teal/England/7894/06 (H5N3),
u ptaków wirusami grypy ptaków wynika z art. 4 dyrektywy Rady 2005/94/WE z dnia 20 grudnia 2005 r.
w sprawie wspólnotowych środków zwalczania grypy
ptaków i uchylającej dyrektywę 92/40/EWG. Szczegółowe wytyczne w zakresie wdrażania tego nadzoru zostały określone w decyzji Komisji 2007/268/WE z dnia
13 kwietnia 2007 r. w sprawie wdrożenia programu
nadzoru nad ptasią grypą u drobiu i dzikiego ptactwa
w państwach członkowskich i zmieniającej decyzję
2004/450/WE.
a) wstępne badanie z użyciem szczepu Turkey/England/647/77 (H7N7),
w.
b) badanie wszystkich dodatnich próbek za pomocą szczepu African Starling/983/79 (H7N1) celem wyeliminowania przeciwciał reagujących
krzyżowo z N7.
3. Opis programu dotyczącego dzikiego ptactwa
3.1. Cele, ogólne wymogi i kryteria nadzoru
3.1.1. Cele
ww
Obowiązek prowadzenia nadzoru w celu poszerzenia wiedzy na temat zagrożeń pochodzących od dzikich ptaków związanych z wszelkimi występującymi
1) zapewnienie wczesnego wykrywania wysoce zjadliwej grypy ptaków podtypu H5N1, w drodze badania wzrostu zachorowalności lub śmiertelności
wśród dzikiego ptactwa;
2) prowadzenie obserwacji i badań żywego i padłego
dzikiego ptactwa w przypadku wykrycia u niego
wysoce zjadliwej grypy ptaków podtypu H5N1;
3) kontynuację obserwacji i badań różnych gatunków
ptaków wędrownych żyjących na wolności, jako
części ciągłego monitorowania wirusów nisko
zjadliwej grypy ptaków. Próbki pobiera się głównie od ptactwa z rzędu blaszkodziobych (ptactwo
wodne) i siewkowych (ptactwo brzegowe i mewy),
aby ocenić, czy są one nosicielami wirusa nisko
zjadliwej grypy ptaków podtypu H5 i H7 (badanie
to również wykryłoby, jeżeli występują, wirusy
wysoce zjadliwej grypy ptaków podtypu H5N1 i inne wirusy wysoce zjadliwej grypy ptaków). Badaniu należy poddać zwłaszcza gatunki o podwyższonym ryzyku związanym z grypą ptaków, wymienione w tabeli 8 programu.
.go
v.p
l
Tabela 8
Gatunki o podwyższonym ryzyku związanym z grypą ptaków*
Nazwa zwyczajowa
Łabędź czarnodzioby
Łabędź krzykliwy
Łabędź niemy
Nazwa naukowa
Cygnus columbianus
Cygnus cygnus
Cygnus olor
Gęsi
Gęś krótkodzioba
Gęś zbożowa
Anser brachyrhynchus
Anser fabalis
Gęś białoczelna (europejska rasa)
Anser albifrons albifrons
Gęś mała
Anser erythropus
Gęś gęgawa
Bernikla białolica
Bernikla obrożna
Bernikla rdzawoszyja
Bernikla kanadyjska
Anser anser
Branta leucopsis
Branta bernicla
Branta ruficollis
Branta canadensis
Kaczki
Świstun
Anas crecca
rcl
Cyraneczka
Anas penelope
Anas platyrhynchos
Rożeniec
Anas acuta
Cyranka
Anas querquedula
Płaskonos
Anas clypeata
Marmurka
Marmaronetta angustirostris
Hełmiatka
Netta rufina
Głowienka
Aythya ferina
Czernica
Aythya fuligula
w.
Krzyżówka
Ptaki siewkowe
Vanellus vanellus
Siewka złota
Pluvialis apricaria
Rycyk
Limosa limosa
Batalion
Philomachus pugnax
ww
Czajka
Mewy
Mewa śmieszka
Larus ridibundus
Mewa pospolita
Larus canus
* Wykaz nie jest wyczerpujący i służy jedynie wskazaniu gatunków wędrownych, które mogą stanowić wysokie ryzyko wpro-
wadzenia grypy ptaków do Wspólnoty, na podstawie ich tras wędrówek obejmujących obszary, na których u dzikiego ptactwa lub drobiu wystąpiła wysoce zjadliwa grypa ptaków H5N1. Wykaz ten opracowano na podstawie opinii naukowej na
temat ptaków wędrownych i ich prawdopodobnej roli w rozprzestrzenianiu wysoce zjadliwej grypy ptaków, przyjętej dnia
12 maja 2006 r. przez Panel ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA),
a także na podstawie prac przeprowadzonych przez Komitet ORNIS i wykonawców usług zleconych przez Dyrekcję Generalną ds. Środowiska Komisji Europejskiej. Aktualizacja tego wykazu jest możliwa po udostępnieniu wyników dalszych
badań naukowych i na podstawie oceny ryzyka przeprowadzonej przez organy krajowe z uwzględnieniem konkretnej sytuacji ornitologicznej.
Przy wyborze badanych gatunków na obszarze powiatu powiatowy lekarz weterynarii uwzględnia sytuację pod względem dominacji gatunków oraz wielkości populacji ptaków. Podczas pobierania próbek należy
uwzględnić sezonowość wędrówek, sposoby zachowania się gatunków ptaków, jeżeli dotyczy tras wędrówek, główne siedliska, instynkt stadny i mieszanie się
podczas przelotu, a także wyniki programów realizowanych w latach 2003—2008.
3.1.2. Ogólne wymogi i kryteria
W odniesieniu do wysoce zjadliwej grypy ptaków
H5N1 należy uwzględnić wszystkie czynniki, aby móc
określić prawdopodobieństwo narażenia dzikiego ptactwa na zarażenie się od zakażonego drobiu i dzikich
ptaków na obszarach wystąpienia tej choroby oraz
prawdopodobieństwo kontaktu dzikiego ptactwa z drobiem domowym w wybiegowych systemach hodowli
drobiu.
.go
v.p
l
U dzikiego ptactwa nie stosuje się badań serologicznych, gdyż na ich podstawie nie można rozróżnić
wysoce i nisko zjadliwych szczepów wirusa, a stwierdzenie obecności przeciwciał nie umożliwia określenia
miejsca zarażenia dzikiego ptactwa. Metody te umożliwiają jednak rozróżnienie, u których gatunków ptaków
(osiadłych lub wędrownych) występuje zakażenie
wirusami H5/H7 lub wirusy te występują endemicznie.
1. Pobieranie próbek będzie miało miejsce od dnia
1 stycznia do dnia 31 grudnia 2011 r.
2. Próbki do badań pobiera powiatowy lekarz weterynarii oraz przesyła je do krajowego laboratorium
referencyjnego ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach.
3. Krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy
ptaków w PIW-PIB w Puławach przeprowadza badania próbek, a wyniki tych badań przekazuje właściwemu miejscowo powiatowemu lekarzowi weterynarii,
Głównemu Lekarzowi Weterynarii oraz Wspólnotowemu Laboratorium Referencyjnemu ds. Grypy Ptaków.
1) obszary, na których występuje wzrost zachorowalności lub śmiertelności wśród dzikiego ptactwa;
2) obszary w pobliżu morza, jezior i wód, na których znaleziono padłe ptaki, a zwłaszcza jeżeli
obszary znajdują się w pobliżu gospodarstw
utrzymujących drób;
3) ptaki należące do gatunków o podwyższonym
ryzyku związanym z grypą ptaków oraz inne
dzikie ptactwo żyjące w ich bezpośrednim
sąsiedztwie.
rcl
4. Wykryte izolaty wirusów grypy ptaków występujące u dzikiego ptactwa krajowe laboratorium referencyjne ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach przekazuje do Wspólnotowego Laboratorium Referencyjnego ds. Grypy Ptaków zgodnie z prawem wspólnotowym, chyba że przyznane zostanie odstępstwo zgodnie z rozdziałem V ust. 4 Podręcznika diagnostycznego
ustanowionego decyzją Komisji 2006/437/WE. Wirusy
podtypu H5 lub H7 niezwłocznie przesyła się i poddaje
standardowym charakterystykom (sekwencjonowanie
nukleotydów/IVPI), zgodnie z Podręcznikiem diagnostycznym.
1. Nadzór bierny nad chorym i padłym dzikim ptactwem obejmuje przede wszystkim
w.
3.2. Koncepcja i wdrożenie programu dotyczącego
dzikiego ptactwa
3.2.1. Koncepcja programu dotyczącego dzikiego ptactwa
ww
Do celów opracowania programu dotyczącego
dzikiego ptactwa przy określeniu gatunków i optymalizacji pobierania próbek organy Inspekcji Weterynaryjnej współpracują z epidemiologami, ornitologami
i organami właściwymi ds. ochrony przyrody, a także
z instytucjami zajmującymi się ochroną lub obserwacją ptaków oraz ze stacjami obrączkowania.
Pobieranie próbek od żywych ptaków dzikich objętych ochroną gatunkową ścisłą lub częściową wymaga uzyskania zezwolenia Generalnego Dyrektora
Ochrony Środowiska lub właściwego miejscowo
regionalnego dyrektora ochrony środowiska.
2. Nadzór czynny nad żywymi i klinicznie zdrowymi
lub klinicznie chorymi, zranionymi lub upolowanymi ptakami koncentruje się na
1) ptakach wędrownych z rzędu blaszkodziobych
(ptactwo wodne) i siewkowych (ptactwo brzegowe i mewy);
2) obszarach zidentyfikowanych pod względem
występowania dużej liczby ptaków wędrownych, na których dochodzi do mieszania się różnych gatunków tych ptaków, a zwłaszcza na obszarach w pobliżu gospodarstw drobiu;
3) wyborze gatunków o podwyższonym ryzyku
związanym z grypą ptaków.
3. Badania żywego i padłego dzikiego ptactwa na obszarach, gdzie wykryto przypadki H5N1 (nadzór
czynny i bierny), koncentrują się na
1) dzikim ptactwie w celu wykrycia nosicieli bezobjawowych;
2) ptakach na obszarach, na których istnieją związki epidemiologiczne z wykrytymi przypadkami;
3) ptakach, które mogą mieć bezpośrednią styczność z hodowlą drobiu (obszar zapowietrzony,
obszar zagrożony i obszar B) i które mogłyby
być „nosicielami pośrednimi”.
.go
v.p
l
Tabela 9
Liczba próbek, które należy pobrać od dzikiego ptactwa
Dzikie ptactwo,
od którego pobiera się
próbki
PL11
Liczba próbek,
które zostaną pobrane
w ramach czynnego
nadzoru
50
PL12
150
gatunki dzikiego ptactwa
o podwyższonym ryzyku związanym
z grypą ptaków (zgodnie z wykazem)
PL21
PL22
PL31
PL32
PL33
PL34
PL41
PL42
PL43
PL51
PL52
PL61
PL62
50
50
50
50
40
110
80
250
230
170
50
70
170
PL63
230
1 800
około 200
rcl
SUMA
Liczba próbek,
które zostaną pobrane
w ramach biernego
nadzoru
200 z całego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
KOD NUTS (2)a)
a) Odesłanie do miejsca pobrania próbek. Jeżeli nie można użyć kodu NUTS (2), należy określić położenie w stopniach dłu-
gości i szerokości geograficznej.
3.2.2. Procedury pobierania próbek
w.
1. Do badań wirusologicznych pobiera się wymazy
z jamy ustno-gardłowej i z kloaki od ptaków niewykazujących klinicznych objawów choroby, żyjących na
wolności. Jeżeli z jakiegokolwiek powodu pobranie
wymazów z kloaki od żywych ptaków jest niemożliwe,
można je zastąpić zebranymi próbkami świeżego kału.
Niemniej należy zapewnić spójność pomiarową
w przypadku miejsc mieszania się różnych gatunków
ptaków.
ww
2. W celu wyodrębnienia wirusa i wykrycia molekularnego (PCR) pobiera się próbki z kloaki i tchawicy
lub jamy ustno-gardłowej lub próbki tkanek (z mózgu,
serca, płuc, nerek i jelit) dzikich ptaków padłych lub
odstrzelonych.
3. Należy zwrócić uwagę na przechowywanie
i transport próbek. Wymazy muszą zostać natychmiast
schłodzone lodem lub żelowymi wkładami chłodzącymi i dostarczone do laboratorium w jak najkrótszym
czasie. Próbki nie powinny być zamrażane, chyba że
jest to bezwzględnie konieczne.
Wymazy muszą być umieszczone (zanurzone całkowicie) w specjalnym podłożu do transportu wirusów lub zbuforowanym płynie fizjologicznym (PBS)
z antybiotykami. Umieszczenie próbek we wspomnianym podłożu podczas transportu jest nieodzownym
i uzupełniającym działaniem i nie zastępuje schłodzenia.
W razie braku takiego podłoża wymazy należy
umieścić w pojemnikach i dostarczyć w postaci suchej.
Jeżeli niemożliwe jest zagwarantowanie szybkiego
przewiezienia do laboratorium w ciągu 48 godzin
(w podłożu transportowym i temperaturze 4°C), próbki należy niezwłocznie zamrozić, a następnie przewieźć
w suchym lodzie. Na przechowywanie i transport mogą wpływać różnorodne czynniki, zatem wybrana metoda musi być odpowiednia do zamierzonego celu.
4. Procedury pobierania próbek przeprowadza się
zgodnie z Podręcznikiem diagnostycznym dotyczącym
grypy ptaków (decyzja Komisji 2006/437/WE), ustanawiającym procedury diagnostyczne służące do stwierdzenia oraz rozpoznania różnicowego grypy ptaków.
3.3. Opis zastosowanych badań laboratoryjnych
1. Badania laboratoryjne przeprowadza się zgodnie z Podręcznikiem diagnostycznym dotyczącym grypy ptaków (decyzja Komisji 2006/437/WE), ustanawiającym procedury diagnostyczne służące do stwierdzenia oraz rozpoznania różnicowego grypy ptaków.
2. Wszystkie próbki pobrane w ramach programu
dotyczącego ptaków dzikich są możliwie najszybciej
poddane badaniu przy zastosowaniu technik molekularnych, jeżeli są dostępne, zgodnie z Podręcznikiem
diagnostycznym. Badania w kierunku grypy ptaków
przeprowadza się w krajowym laboratorium referen-
4) informacje o decyzjach administracyjnych wydanych w stosunku do podmiotu;
.go
v.p
l
cyjnym ds. grypy ptaków w PIW-PIB w Puławach.
Zaleca się wstępne badanie przesiewowe metodą PCR
dla genu M z szybkim przeprowadzeniem badań próbek pozytywnych na identyfikację podtypu H5 i H7
(w terminie 2 tygodni), a w przypadku pozytywnego
wyniku jak najszybciej należy przeprowadzić analizę
miejsca cięcia hemaglutyniny w celu ustalenia, czy
mamy do czynienia z wirusem wysoce zjadliwej grypy
ptaków czy nisko zjadliwej grypy ptaków. Jeżeli zostanie potwierdzona obecność wysoce zjadliwej grypy
ptaków podtyp H5, należy przeprowadzić dodatkowe
badania na określenie podtypu N (nawet jeżeli tym
sposobem możliwe jest tylko wykluczenie N1).
Poz. 452
3. W laboratorium można pulować do pięciu próbek pobranych od tego samego gatunku ptaków,
w tym samym miejscu i czasie, jeżeli zapewniona jest
możliwość powtórnego zidentyfikowania i zbadania
pojedynczych próbek w przypadku uzyskania pozytywnego wyniku.
4. Opis sytuacji epidemiologicznej w zakresie wysoce
zjadliwej grypy ptaków u drobiu w ostatnich pięciu
latach
4.1. Środki objęte programem dotyczącym drobiu
Powiatowy lekarz weterynarii przekazuje, za pośrednictwem wojewódzkiego lekarza weterynarii,
Głównemu Lekarzowi Weterynarii dane zawarte w rejestrze, a także informacje o każdej zmianie stanu faktycznego lub prawnego ujawnionego w tym rejestrze.
Ponadto powiatowy lekarz weterynarii rejestruje
podmioty prowadzące produkcję podstawową. Obowiązek ten wynika z rozporządzenia (WE) nr 853/2004
Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia
2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia
zwierzęcego (Dz. Urz. UE L 139 z 30.04.2004, str. 55,
z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne,
rozdz. 3, t. 45, str. 14) oraz z ustawy z dnia 16 grudnia
2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego
(Dz. U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127, z późn. zm.).
4.1.3. Regulacje prawne w zakresie przeprowadzania
szczepień
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt grypa ptaków należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających zakazowi szczepień.
5. Sytuacja epidemiologiczna w zakresie choroby
u dzikiego ptactwa w ostatnich pięciu latach
rcl
W 2007 r. na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
wykryto 9 ognisk wysoce zjadliwej grypy ptaków podtypu H5N1 u drobiu hodowlanego. W latach wcześniejszych choroba nie występowała u drobiu hodowlanego. Program nadzoru prowadzony w latach
2003—2010 obejmował fermy kur niosek reprodukcyjnych, kur niosek towarowych, indyków, gęsi i kaczek,
strusi, ptaków łownych oraz ptaki dzikie. Próbki były
pobierane i badane w ciągu całego roku objętego programem.
5) datę wpisu i wykreślenia z rejestru.
4.1.1. Wyznaczenie organu centralnego odpowiedzialnego za realizację programu
w.
Organem centralnym odpowiedzialnym za realizację programu jest Główny Lekarz Weterynarii. Na
szczeblu województw organami odpowiedzialnymi za
nadzór nad wdrażaniem programu są wojewódzcy lekarze weterynarii. Za właściwe pobieranie i przesyłanie próbek odpowiedzialni są powiatowi lekarze weterynarii.
4.1.2. Wprowadzenie
darstw
systemu
rejestracji
gospo-
ww
Zgodnie z art. 11 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342,
z późn. zm.) powiatowy lekarz weterynarii prowadzi
rejestr podmiotów prowadzących działalność podlegającą nadzorowi.
Rejestr ten zawiera w szczególności
1) imię, nazwisko, miejsce zamieszkania i adres albo
nazwę, siedzibę i adres podmiotu;
2) weterynaryjny numer identyfikacyjny, jeżeli został
nadany;
3) określenie rodzaju i zakresu prowadzonej działalności nadzorowanej;
5.1. Środki objęte programem dotyczącym dzikiego
ptactwa
W 2006 r. wykryto 9 ognisk wysoce zjadliwej grypy
ptaków u ptaków dzikich podtyp H5N1. W 2007 r. wykryto jedno ognisko choroby. W latach wcześniejszych
wysoce zjadliwa grypa ptaków nie występowała na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Program dotyczący
dzikiego ptactwa w kierunku grypy ptaków w latach
2003—2010 obejmował monitoring czynny oraz bierny.
5.1.1. Wyznaczenie organu centralnego odpowiedzialnego za realizację programu
Organem centralnym odpowiedzialnym za realizację programu jest Główny Lekarz Weterynarii. Na poziomie województw organami odpowiedzialnymi za
nadzór nad wdrażaniem programu są wojewódzcy lekarze weterynarii. Za właściwe pobieranie i przesyłanie próbek są odpowiedzialni powiatowi lekarze weterynarii.
5.1.2. Opis i określenie obszarów geograficznych
i administracyjnych, na których program zostanie wdrożony
Program dotyczący dzikiego ptactwa realizowany
jest na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, z uwagi
na fakt, że na całym terytorium państwa występuje
duże zagęszczenie gospodarstw hodujących drób.
Przeprowadzona analiza potwierdziła, że ryzyko wystąpienia grypy ptaków jest wysokie na obszarze całego państwa. Nadzór u ptaków dzikich podzielony jest
na czynny oraz bierny.
Zgodnie z art. 51 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt podmioty świadczące usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej oraz laboratoria przekazują powiatowemu lekarzowi weterynarii informacje o podejrzeniu wystąpienia grypy ptaków niezwłocznie po powzięciu takiego podejrzenia.
.go
v.p
l
6. Regulacje prawne w zakresie powiadamiania o grypie ptaków
Poz. 452
Zgodnie z art. 42 ustawy z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt w przypadku podejrzenia wystąpienia grypy ptaków posiadacz zwierzęcia obowiązany jest do
1) niezwłocznego zawiadomienia o tym organu
Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego usługi z zakresu medycyny
weterynaryjnej, albo wójta (burmistrza, prezydenta miasta);
2) pozostawienia zwierząt w miejscu ich przebywania i niewprowadzania tam innych zwierząt;
3) uniemożliwienie osobom postronnym dostępu do
pomieszczeń lub miejsc, w których znajdują się
zwierzęta podejrzane o zakażenie lub chorobę lub
zwłoki zwierzęce;
4) wstrzymania się od wywożenia, wynoszenia i zbywania produktów, w szczególności mięsa, zwłok
zwierzęcych, środków żywienia zwierząt, wody,
ściółki, nawozów naturalnych;
5) udostępnienia organom Inspekcji Weterynaryjnej
zwierząt i zwłok zwierzęcych do badań i zabiegów
weterynaryjnych, a także udzielania pomocy przy
ich wykonywaniu;
Powiatowy lekarz weterynarii natychmiast informuje wojewódzkiego lekarza weterynarii, w tym w formie elektronicznej, o podejrzeniu lub wystąpieniu grypy ptaków oraz o czynnościach podjętych w celu wykrycia lub wykluczenia tej choroby.
Wojewódzki lekarz weterynarii przekazuje natychmiast Głównemu Lekarzowi Weterynarii, w tym w formie elektronicznej, informacje o podejrzeniu lub wystąpieniu grypy ptaków oraz o czynnościach podjętych
w celu wykrycia lub wykluczenia tej choroby.
Główny Lekarz Weterynarii
1) informuje, wykonując postanowienia umów międzynarodowych, których Rzeczpospolita Polska
jest stroną, właściwe organizacje międzynarodowe o występowaniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej grypy ptaków;
rcl
6) udzielania organom Inspekcji Weterynaryjnej oraz
osobom działającym w imieniu tych organów wyjaśnień i podawania informacji, które mogą mieć
znaczenie dla wykrycia grypy ptaków i źródeł zakażenia lub zapobiegania jej szerzeniu.
Powiatowy lekarz weterynarii po otrzymaniu zawiadomienia o podejrzeniu wystąpienia grypy ptaków
podejmuje natychmiast czynności w celu wykrycia lub
wykluczenia grypy ptaków.
Wójt (burmistrz, prezydent miasta) niezwłocznie
informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej o otrzymaniu zawiadomienia.
7. Koszty
7.1. Program dotyczący drobiu
w.
Tabela 10
2) powiadamia Komisję Europejską oraz inne państwa członkowskie Unii Europejskiej o przypadku
wystąpienia grypy ptaków oraz o wygaszaniu
ognisk tej choroby.
Środki kwalifikujące się do współfinansowania programu dotyczącego drobiu
ww
Metody badania
laboratoryjnego
Liczba
badań do
wykonania
według
danej
metody
Koszt
Koszt
jednostkowy jednostkowy
badań
badań
według
według
danej
danej
metody
metody
(w euro*)
(w zł)
Koszt
całkowity
(w zł)
Koszt
całkowity
(w euro*)
Finansowanie
unijne
(tak/nie)
1
2
3
4
5
6
7
Wstępne
serologiczne
badanie
przesiewowea)
—
—
—
—
—
—
Test zahamowania
hemaglutynacji
HI na obecność
H5/H7b)
19 170 + 960
(powtórne
badanie)
= 20 130
34/1 test
8,57/1 test
684 420
172 441,42
tak
Test izolacji
wirusa (bad.
retrospektywne)
8
280
70,55
2 240
564,37
tak
Test PCR (bad.
retrospektywne)
16
Inne środki, jakie
mają być objęte
—
Kontrola
wyrywkowa
—
Pozostałe
Pobieranie
i przesyłanie
próbek do
laboratorium
3
4
5
6
7
.go
v.p
l
1
Poz. 452
240
60,47
3 840
967,5
tak
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
8/próbkę
x 9 585
próbek
2,02/próbkę
x 9 585
próbek
76 680
19 319,73
tak
Razem
767 180
193 293,02
—
a) Określić badanie laboratoryjne, które należy zastosować.
b) Określić liczbę testów na obecność H5 i H7.
* Wyliczenie kosztów — według średniego kursu NBP na dzień 3 lutego 2010 r. (1 euro = 3,969 zł).
Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwal-
czanie chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2011.
7.2. Program dotyczący dzikiego ptactwa
Tabela 11
Środki kwalifikujące się do współfinansowania programu dotyczącego dzikiego ptactwa
Wstępne
serologiczne
badanie
przesiewowe
Koszt
jednostkowy
testów
według
danej
metody
(w euro*)
Koszt
całkowity
(w zł)
Koszt
całkowity
(w euro*)
Finansowanie
unijne
(tak/nie)
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
—
tak
w.
Test zahamowania
hemaglutynacji
HI na obecność
H5/H7
Koszt
jednostkowy
testów
według
danej
metody
(w zł)
rcl
Metody
badania
laboratoryjnego
Liczba
testów do
wykonania
według
danej
metody
20
280
70,55
5 600
1 410,93
Badanie PCR
500 (2000
próbek)
50
240
60,47
120 000
30 234,32
80
20,16
4 000
1 007,81
Inne środki, jakie
należy uwzględnić
—
—
—
—
—
—
Kontrola
wyrywkowa
—
—
—
—
—
—
Pobieranie
i przesyłanie
próbek do
laboratorium
20/próbkę x
2000 próbek
5,04 /próbkę x
2000 próbek
40 000
10 078,11
tak
Razem
169 600
42 731,17
—
ww
Test izolacji
wirusa
Pozostałe
tak
Szacunkowe koszty łącznie (badanie drobiu i ptaków dzikich)*
767 180 zł + 169 600 zł = 936 780 zł (236 024,19 euro)
Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków przewidzianych na zwalczanie
chorób zakaźnych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2011.
* Wyliczenie kosztów — według średniego kursu NBP na dzień 3 lutego 2010 r. (1 euro = 3,969 zł).
rcl
w.
ww
.go
v.p
l
rcl
w.
ww
.go
v.p
l
rcl
w.
ww
.go
v.p
l
ww
w.
rcl
.go
v.p
l
— 5076 —
Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego
al. J. Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56
Skład, druk i kolportaż: Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii,
ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52; faks 22 694-60-48
Bezpłatna infolinia: 800 287 581 (czynna w godz. 730–1530)
www.wydawnictwa.cuw.gov.pl
e-mail: wydawnictwa@cuw.gov.pl
Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii,
ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa
Zam. 1239/W/C/2011
ISSN 0867-3411
Cena 8,50 zł (w tym VAT)
Załącznik nr 5
Załącznik nr 6
.go
v.p
l
Elektronicznie
podpisany przez
Grzegorz Paczowski
Data: 2011.04.19
21:26:02 +02'00'
Poz. 452
.go
v.p
l
452
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW
z dnia 23 marca 2011 r.
w sprawie wprowadzenia na 2011 r. programów zwalczania wścieklizny i gąbczastej encefalopatii bydła
oraz programu mającego na celu wykrycie występowania zakażeń wirusami wywołującymi grypę ptaków
oraz poszerzenie wiedzy na temat ryzyka wystąpienia tej choroby
Na podstawie art. 57 ust. 7 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213,
poz. 1342 oraz z 2010 r. Nr 47, poz. 278, Nr 60, poz. 372
i Nr 78, poz. 513) zarządza się, co następuje
Załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 23 marca 2011 r. (poz. 452)
Załącznik nr 1
PROGRAM ZWALCZANIA WŚCIEKLIZNY (RABIES)
1. Identyfikacja programu
Państwo członkowskie: Rzeczpospolita Polska
Choroba: wścieklizna (Rabies)
Wniosek o współfinansowanie na rok: 2011
Wysłano do Komisji Europejskiej dnia: 30 kwietnia
2010 r.
2. Dane historyczne dotyczące sytuacji epizootycznej
w zakresie wścieklizny
W 1994 r. stwierdzono 2238 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym u zwierząt dzikich 1788, z czego
1506 u lisów.
W 1995 r. stwierdzono 1973 przypadki u zwierząt,
w tym 1528 u zwierząt dzikich, z czego 1280 u lisów.
W 1996 r. stwierdzono 2527 przypadków u zwierząt, w tym 2064 u zwierząt dzikich, z czego 1779
u lisów.
W 1997 r. stwierdzono 1494 przypadki u zwierząt,
w tym 1239 u zwierząt dzikich, z czego 1091 u lisów.
Efektem nieustającego przeprowadzania szczepień
w zachodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej był spadek liczby przypadków wścieklizny,
a zwłaszcza bardziej zadowalający fakt braku jej występowania od dłuższego czasu na obszarach województw: zachodniopomorskiego, lubuskiego i dolnośląskiego.
rcl
W okresie międzywojennym oraz w pierwszych latach po II wojnie światowej głównym nosicielem
wścieklizny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
były psy. Wprowadzenie w 1949 r. obowiązkowego
szczepienia psów przeciwko wściekliźnie pozwoliło na
opanowanie problemu występowania tej choroby.
Liczba przypadków wścieklizny wśród zwierząt obniżyła się z ponad 3600 w 1946 r. do 73 przypadków
w 1956 r. Problem wścieklizny ponownie się pojawił,
kiedy zaczęto rejestrować coraz więcej przypadków tej
choroby w środowisku zwierząt wolno żyjących. W latach 1946—1956 zgłaszano rocznie od 1 do 6 przypadków wścieklizny wśród zwierząt dzikich. W 1956 r.
i 1957 r. nie zanotowano żadnego przypadku wścieklizny u zwierząt dzikich. W latach następnych zauważalny był wzrost zachorowań wśród zwierząt dzikich,
a w szczególności u lisów. Pod koniec lat siedemdziesiątych zachorowania u zwierząt dzikich przekraczały
liczbę zachorowań u zwierząt domowych.
W 1993 r. stwierdzono 2648 przypadków wścieklizny u zwierząt, w tym 2166 u zwierząt dzikich, z czego
1803 u lisów.
w.
W 1990 r. w Rzeczypospolitej Polskiej stwierdzono
2045 przypadków wścieklizny, w tym 1668 przypadków wśród zwierząt dzikich (1374 przypadki u lisów).
Najwięcej przypadków wścieklizny zanotowano w ówczesnych województwach: poznańskim (157), opolskim (139), koszalińskim (133), szczecińskim (130),
bydgoskim (123), słupskim (103). Nie notowano ich
w bialskopodlaskim, a pojedyncze przypadki odnotowano w lubelskim, łomżyńskim, łódzkim, przemyskim.
ww
W 1991 r. stwierdzono 2287 przypadków wścieklizny, w tym 1864 u zwierząt dzikich, z czego 1513 przypadków u lisów. Wścieklizny nie odnotowano w ówczesnym województwie lubelskim, a pojedyncze przypadki wystąpiły w przemyskim, łódzkim, łomżyńskim,
krośnieńskim.
W 1992 r. stwierdzono 3084 przypadki wścieklizny, w tym u zwierząt dzikich 2549, z czego 2079
u lisów.
Z uwagi na rozprzestrzenianie się wścieklizny
w 1993 r. rozpoczęto akcję doustnych szczepień lisów
wolno żyjących przeciwko wściekliźnie.
W 1998 r. stwierdzono 1329 przypadków u zwierząt, w tym 1120 u zwierząt dzikich, z czego 927
u lisów.
W 1999 r. stwierdzono 1148 przypadków u zwierząt, w tym 721 u lisów.
W 2000 r. stwierdzono 2224 przypadki u zwierząt,
w tym u lisów 1583, a w 2001 r. stwierdzono 2964
przypadki u zwierząt, w tym u lisów 2224.
W trakcie przeprowadzanych akcji szczepień zaobserwowano „przemieszczanie się” wścieklizny do
wschodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, czyli na obszary nieobjęte do tej pory szczepieniami, oraz występowanie pojedynczych przypadków
wścieklizny na terenach przygranicznych z Republiką
Czeską.
W 2002 r. liczba przypadków wścieklizny u zwierząt na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wyniosła
1119, z czego 1038 przypadków zanotowano u zwierząt dzikich, w tym 884 u lisów. W 2002 r. największą
liczbę przypadków wścieklizny zanotowano w województwie wielkopolskim — 339 przypadków.
W 2003 r. stwierdzono 388 przypadków u zwierząt,
w tym 314 u zwierząt dzikich, z czego 233 u lisów. Jak
wykazują dane za lata 2004—2009, liczba przypadków
wścieklizny na terytorium państwa uległa dalszemu,
znacznemu zmniejszeniu (załączniki nr 1—6 do programu).
W 1999 r. zmieniony został podział administracyjny państwa z 49 województw na 16 województw
i wówczas szczepieniami objęto całkowicie województwa: dolnośląskie, lubuskie, zachodniopomorskie,
wielkopolskie, śląskie, pomorskie, opolskie, małopolskie, natomiast częściowo województwa: kujawsko-pomorskie, lubelskie, łódzkie, warmińsko-mazurskie,
mazowieckie, podkarpackie. Natomiast w województwie podlaskim i świętokrzyskim nie prowadzono
szczepień.
.go
v.p
l
W ostatnich latach przypadki wścieklizny u zwierząt występują najczęściej na terenach położonych
wzdłuż północno-wschodniej i wschodniej granicy
Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie zauważono przechodzenie zwierząt zakażonych wścieklizną z terenów
Ukrainy oraz z terenów Federacji Rosyjskiej (obwód
kaliningradzki).
Poz. 452
Na przełomie 1991 r. i 1992 r. opracowano założenia do programu zwalczania wścieklizny w Rzeczypospolitej Polskiej.
1) w województwie zachodniopomorskim powiat
wałecki;
2) w województwie dolnośląskim powiaty: dzierżoniowski, ząbkowicki i kłodzki;
3) w województwie mazowieckim powiaty: warszawski zachodni, gostyniński, sochaczewski, żyrardowski, grodziski, pruszkowski, piaseczyński, grójecki, białobrzeski, przysuski, radomski, szydłowiecki, zwoleński, lipski, kozienicki, sierpecki, płoński,
nowodworski, ciechanowski, mławski, żuromiński,
przasnyski, ostrołęcki, makowski, legionowski
i pułtuski;
rcl
W pierwszym etapie realizacji programu zwalczania wścieklizny wykładanie szczepionki przeciwko
wściekliźnie miało objąć teren położony w pasie przygranicznym z Republiką Federalną Niemiec (Szczecin,
Gorzów Wielkopolski, Zielona Góra, Jelenia Góra,
Wałbrzych, Legnica, Opole, Wrocław, Poznań, Piła,
Leszno, Koszalin), gdzie wścieklizna u lisów wystąpiła
endemicznie i stwierdzano najczęściej przypadki tej
choroby. Zaproponowano wykładanie szczepionki
dwa razy w roku — wiosną i jesienią — po 16 dawek
(przynęt) na km2. Wykładanie szczepionki miało być
przeprowadzane ręcznie. Stopniowo akcja miała być
rozszerzana o kolejne województwa w kierunku
wschodnim. Wraz z wykładaniem szczepionki miała
być prowadzona kontrola szczepień określająca wskaźnik przyjęcia szczepionki przez lisy oraz wskaźnik nabytej odporności.
W 2000 r. obszar szczepień nie uległ zmianie.
W wyniku gwałtownego wzrostu zachorowań zwierząt
na wściekliznę na terenach, gdzie nie prowadzono
szczepień lisów przeciwko wściekliźnie, oraz na granicy „obszaru szczepionego” z „obszarem nieszczepionym” w 2001 r. wprowadzono zmodernizowany program szczepień lisów wolno żyjących przeciwko
wściekliźnie, w którym zrezygnowano w akcji wiosennej ze szczepień w zachodniej części terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, gdzie od dłuższego czasu nie
odnotowywano przypadków wścieklizny u zwierząt.
Obszar objęty szczepieniami to
Jednak w 1992 r. zmieniono sposób rozrzucania
szczepionki z ręcznego na wyrzucanie z samolotów,
a liczbę województw objętych szczepieniem zmieniono z 12 do 6. Odstąpiono od rozrzucania szczepionki
w ówczesnych województwach: opolskim, wrocławskim, leszczyńskim, pilskim, poznańskim, koszalińskim.
w.
Ostatecznie na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej rozpoczęto program szczepień lisów przeciwko
wściekliźnie w 1993 r.
W 1994 r. obszar szczepień został powiększony
o 6 ówczesnych województw: koszalińskie, słupskie,
pilskie, katowickie, bielskie, skierniewickie.
ww
W 1995 r. obszar szczepień został powiększony
o kolejne 10 ówczesnych województw: gdańskie, bydgoskie, konińskie, leszczyńskie, poznańskie, kaliskie,
wrocławskie, opolskie, częstochowskie, warszawskie.
W 1996 r. obszar szczepień został powiększony
o dalsze 4 ówczesne województwa: krośnieńskie, nowosądeckie, elbląskie, piotrkowskie.
W 1997 r. obszar szczepień został powiększony
o województwo krakowskie.
W 1998 r. obszar szczepień został powiększony
o kolejnych 5 województw: tarnowskie, sieradzkie, radomskie, łódzkie, lubelskie — 1 gmina.
4) w województwie lubelskim gmina Janowiec i część
gminy Puławy;
5) w województwie podkarpackim powiaty: bieszczadzki, brzozowski, dębicki, jasielski, kolbuszowski, krośnieński, łańcucki, mielecki, ropczycki, rzeszowski, sanocki, strzyżowski i tarnobrzeski w całości oraz powiat jarosławski, leżajski, niżański,
przemyski, przeworski i stalowowolski w części na
południe od linii rzeki San;
6) województwo warmińsko-mazurskie, kujawsko-pomorskie, wielkopolskie, małopolskie, opolskie,
śląskie, łódzkie, świętokrzyskie;
7) województwo pomorskie, z wyjątkiem powiatów
słupskiego, lęborskiego i bytowskiego.
Natomiast w akcji jesiennej 2001 r. szczepieniami
objęto większość terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
poza województwem podlaskim oraz częścią województw: lubelskiego i podkarpackiego.
Od 2002 r. akcja szczepień obejmuje całe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
.go
v.p
l
Tabela 1
Wyniki badań monitoringowych akcji szczepień
Akcje szczepień
Obecność TC (%)
RFFIT (%)
Różnicowanie
szczepów wirusa
jesień 1998 r.
67,70
68,00
0
64,30
66,70
0
64,40
82,90
0
55,30
75,30
0
64,40
81,70
0
52,40
62,10
0
66,70
72,90
0
78,40
92,60
0
82,50
94,00
0
85,56
83,60
0
87,17
82,12
43
83,17
80,21
42
86,87
79,66
19
89,32
81,11
6
wiosna 1999 r.
jesień 1999 r.
wiosna 2000 r.
jesień 2000 r.
wiosna i jesień 2001 r.
wiosna i jesień 2002 r.
wiosna i jesień 2003 r.
wiosna i jesień 2004 r.
wiosna i jesień 2005 r.
wiosna i jesień 2006 r.
wiosna i jesień 2007 r.
wiosna i jesień 2008 r.
wiosna i jesień 2009 r.*
* Na podstawie wstępnych wyników badań.
Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale
nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni.
rcl
3. Opis przedłożonego programu
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (Dz. U. z 2008 r. Nr 213, poz. 1342,
z późn. zm.) wścieklizna należy do chorób zakaźnych
zwierząt podlegających obowiązkowi zwalczania na
terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (załącznik nr 2 do
ustawy).
w.
Lisy wolno żyjące na obszarach określonych przez
ministra właściwego do spraw rolnictwa, zgodnie
z art. 56 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie
zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych
zwierząt, podlegają obowiązkowemu szczepieniu
ochronnemu przeciwko wściekliźnie.
ww
Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie
szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania
ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie (Dz. U. Nr 142, poz. 1509) szczepienia
ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach
bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka może
być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa
i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia
wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast
szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na
terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono
wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat.
Badania monitoringowe, wykonywane w celu
określenia efektywności doustnych szczepień lisów
wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, przeprowadza
się na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia 2004 r. w sprawie
określenia jednostek chorobowych, sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań kontrolnych zakażeń zwierząt (Dz. U. Nr 282, poz. 2813, z późn. zm.).
Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od 8 lisów odstrzelonych na każdych
100 km2 obszaru, na którym lisy wolno żyjące zostały
objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących, u których w badaniu laboratoryjnym potwierdzono wściekliznę.
4. Środki przewidziane w programie
4.1. Skrócony opis środków przewidzianych w programie
Rok: 2011
S kontrola
S zwalczanie
S badania
S badania
S szczepienia
S monitorowanie
Białymstoku, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Olsztynie, Poznaniu, Szczecinie oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach — przy użyciu
immunofluorescencji odcisków mózgowych z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym. Ponadto badania izolacji wirusa na myszach wykonywane są przez 8 ZHW: we Wrocławiu, w Bydgoszczy,
Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim, Krakowie, Krośnie,
Białymstoku i Szczecinie. Natomiast badania izolacji
wirusa na kulturach komórkowych neuroblastomy
wykonuje się w ZHW w Opolu oraz Poznaniu, a także
w krajowym laboratorium referencyjnym PIW-PIB
w Puławach. Genotypizację izolatów wirusa wścieklizny przeprowadza wyłącznie krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach.
.go
v.p
l
4.2. Organizacja i nadzór nad realizacją programu
Poz. 452
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii
nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków pochodzących z Unii Europejskiej — informuje Komisję Europejską o postępach
w jego realizacji zgodnie z obowiązującymi przepisami Unii Europejskiej.
Organem odpowiedzialnym za nadzór i koordynację działań zapewniających realizację programu monitoringu i zwalczania wścieklizny jest na poziomie krajowym Główny Lekarz Weterynarii.
Odpowiedzialność terenowych organów Inspekcji
Weterynaryjnej za realizację programów została określona w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji
Weterynaryjnej (Dz. U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744,
z późn. zm.) oraz w ustawie z dnia 11 marca 2004 r.
o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób
zakaźnych zwierząt.
1) immunofluorescencji odcisków mózgowych —
badanie w kierunku wścieklizny w 16 ZHW
we Wrocławiu, w Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie
Wielkopolskim, Łodzi, Krakowie, Warszawie, Opolu, Krośnie, Białymstoku, Gdańsku, Katowicach,
Kielcach, Olsztynie, Poznaniu, Szczecinie oraz
w krajowym laboratorium referencyjnym PIW-PIB
w Puławach;
2) szlifów kostnych żuchwy — badania na obecność
markera (TC — tetracykliny) w 6 ZHW: w Opolu,
Ostrołęce, Bydgoszczy, Łodzi, Krośnie i Poznaniu
oraz w krajowym laboratorium referencyjnym
PIW-PIB w Puławach;
rcl
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi
z dnia 23 grudnia 2010 r. w sprawie krajowych laboratoriów referencyjnych (Dz. U. z 2011 r. Nr 8, poz. 38)
wyznaczyło Zakład Wirusologii Państwowego Instytutu Weterynaryjnego — Państwowego Instytutu Badawczego (PIW-PIB) w Puławach jako krajowe laboratorium referencyjne dla wścieklizny.
Badania monitoringowe w celu sprawdzenia skuteczności szczepienia lisów wolno żyjących przeprowadza się przy zastosowaniu
w.
Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie
szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania
ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadzają wojewódzcy lekarze weterynarii. Diagnostyka wścieklizny przy wystąpieniu podejrzenia tej jednostki chorobowej jest przeprowadzana
przez 16 zakładów higieny weterynaryjnej (ZHW): we
Wrocławiu, w Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim, Łodzi, Krakowie, Warszawie, Opolu, Krośnie,
3) testu seroneutralizacji (RFFIT) — określenie miana
przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep
z serca lub płyn z klatki piersiowej) w 3 ZHW
w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy oraz w krajowym
laboratorium referencyjnym PIW-PIB w Puławach;
4) zbierania i analizowania danych epidemiologicznych na temat zdiagnozowanych przypadków
wścieklizny na obszarze objętym szczepieniem.
4.3. Opis regionów administracyjnych, na których program ma być wdrożony
Terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Całkowita powierzchnia województwa
(km2)
Powierzchnia objęta doustnym
szczepieniem lisów wolno żyjących
przeciwko wściekliźnie (km2)
1
2
3
19 947,00
15 958,00
kujawsko-pomorskie
17 972,00
16 533,40
lubelskie
25 122,00
22 441,00
lubuskie
13 988,00
13 054,00
łódzkie
18 219,00
16 970,00
małopolskie
15 183,00
15 183,00
mazowieckie
35 558,00
32 069,00
opolskie
9 412,00
8 000,00
podkarpackie
17 845,00
16 133,00
podlaskie
20 187,00
18 162,00
ww
Województwo
dolnośląskie
3
.go
v.p
l
1
Poz. 452
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
zachodniopomorskie
Razem
18 310,00
16 559,00
12 334,00
10 130,50
11 710,00
10 500,00
24 173,00
21 483,00
29 827,00
27 637,66
22 892,00
20 000,00
312 679,00
280 813,56
4.4. Opis środków przewidzianych w programie
4.4.1. Powiadomienie o chorobie
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt (załącznik nr 2 do ustawy) wścieklizna
należy do chorób zakaźnych zwierząt podlegających
obowiązkowi zwalczania na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Zgodnie z art. 42 tej ustawy w przypadku podejrzenia wystąpienia choroby zakaźnej zwierząt obowiązek
niezwłocznego zawiadomienia organu Inspekcji Weterynaryjnej albo najbliższego podmiotu świadczącego
usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej, albo wójta
(burmistrza, prezydenta miasta) dotyczy wszystkich
osób mających kontakt ze zwierzętami, w szczególności w związku z wykonywaniem obowiązków służbowych lub zawodowych. Wójt (burmistrz, prezydent
miasta) niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej o otrzymaniu ww. zawiadomienia. Podmiot
świadczący usługi z zakresu medycyny weterynaryjnej
niezwłocznie informuje organ Inspekcji Weterynaryjnej, jeżeli na podstawie otrzymanego zawiadomienia
podejrzewa wystąpienie choroby zakaźnej zwierząt
podlegającej obowiązkowi zwalczania.
4.4.2. Zwierzęta i populacja zwierząt objęte programem
Programem jest objęta populacja lisów wolno żyjących na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
rcl
Metoda obliczania populacji: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
Szacunki liczebności populacji lisów wolno żyjących
Region
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
2007 r.
2008 r.
2009 r.
204 064
202 740
209 500
203 300
204 064
202 740
209 500
203 300
badania
i
plany
pobierania
w.
4.4.3. Zastosowane
próbek
2006 r.
Badania i analizy używane do diagnostyki wścieklizny i nadzoru nad programem szczepień
ww
1) badania serologiczne: test seroneutralizacji
(RFFIT) — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13. B.2.b) — wykonywany przez ZHW
w Opolu, Ostrołęce i Bydgoszczy, wyznaczone do
przeprowadzania badań monitoringowych określających efektywność szczepień doustnych lisów
wolno żyjących przeciwko wściekliźnie, oraz przez
krajowe laboratorium referencyjne dla wścieklizny
PIW-PIB w Puławach;
c) izolacja wirusa
— izolacja wirusa na myszach — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.ii) — wykonywana przez 8 ZHW: we Wrocławiu, Bydgoszczy, Lublinie, Gorzowie Wielkopolskim,
Krakowie, Krośnie, Białymstoku i Szczecinie,
— izolacja wirusa wścieklizny w hodowli komórek mysiej neuroblastomy — zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13 B.1.c.ii) — wykonywana jedynie przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach oraz
przez ZHW w Opolu i Poznaniu;
a) immunofluorescencja odcisków mózgowych
z monowalentnym koniugatem antynukleokapsydowym (FAT fluorescent antibody test) —
zgodnie z Podręcznikiem OIE (rozdział 2.1.13
B.1.c.i) — test w kierunku wścieklizny wykonywany przez 16 ZHW,
3) inne badania to szlify kostne żuchwy — badanie
na obecność markera (TC) — wykonywane przez
6 ZHW: w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy, Łodzi,
Krośnie i Poznaniu, wyznaczonych do przeprowadzania testów monitoringowych w celu określenia
poziomu podjęcia szczepionki przez lisy wolno żyjące, oraz przez krajowe laboratorium referencyjne
PIW-PIB w Puławach;
b) różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny —
badanie wykonywane jedynie przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach,
4) monitoring szczepień w Rzeczypospolitej Polskiej
obejmuje przeprowadzenie następujących badań
2) badania wirusologiczne i immunochemiczne
Badania monitoringowe (RFFIT, TC), wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie,
przeprowadza się zgodnie z rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 grudnia
2004 r. w sprawie określenia jednostek chorobowych,
sposobu prowadzenia kontroli oraz zakresu badań
kontrolnych zakażeń zwierząt. Zgodnie z tym rozporządzeniem w celu kontroli wścieklizny pobiera się do
badań tkankę mózgową, surowicę i żuchwę od
8 lisów odstrzelonych na każdych 100 km2 obszaru,
na którym lisy zostały objęte szczepieniem ochronnym przeciwko wściekliźnie. Natomiast w celu izolacji
i określenia szczepu wirusa wścieklizny do badań
przesyła się tkankę mózgową lisów wolno żyjących,
u których badaniem laboratoryjnym potwierdzono
wściekliznę.
.go
v.p
l
a) test seroneutralizacji (RFFIT) w celu określenia
poziomu uodpornienia lisów wolno żyjących,
a tym samym efektywności szczepień doustnych, wykonywany przez 3 wyznaczone ZHW
w Bydgoszczy, Ostrołęce i Opolu oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach,
b) badanie na obecność markera (TC) w celu określenia poziomu podjęcia szczepionki przez lisy
wolno żyjące, wykonywane przez 6 wyznaczonych ZHW: w Opolu, Ostrołęce, Bydgoszczy, Łodzi, Krośnie i Poznaniu oraz przez krajowe laboratorium referencyjne PIW-PIB w Puławach,
c) różnicowanie szczepów wirusa wścieklizny
w celu rozróżnienia terenowych szczepów wirusa od szczepów szczepionkowych, wykonywane przez krajowe laboratorium referencyjne
PIW-PIB w Puławach.
Poz. 452
Badania monitoringowe (RFFIT, TC) wykonywane w celu określenia efektywności doustnych szczepień
lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie
Powierzchnia
objęta programem
szczepień (km2)
1
dolnośląskie
kujawsko-pomorskie
lubelskie
lubuskie
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
opolskie
podkarpackie
podlaskie
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
zachodniopomorskie
Razem
2
19 947,00
17 972,00
25 122,00
13 988,00
18 219,00
15 183,00
35 558,00
9 412,00
17 845,00
20 187,00
18 310,00
12 334,00
11 710,00
24 173,00
29 827,00
22 892,00
312 679,00
3
15 958,00
16 533,40
22 441,00
13 054,00
16 970,00
15 183,00
32 069,00
8 000,00
16 133,00
18 162,00
16 559,00
10 130,50
10 500,00
21 483,00
27 637,66
20 000,00
280 813,56
Liczba lisów,
która powinna
zostać odstrzelona
w ramach
programu
monitoringu,
w ciągu roku
ww
w.
rcl
Województwo
Całkowita
powierzchnia
województwa
(km2)
Całkowita
powierzchnia bytowania
lisów wolno żyjących
na terenie województwa,
z którego lisy powinny
zostać odstrzelone
i dostarczone do badań
monitoringowych (km2)
4
15 410,35
16 132,28
22 441,00
12 108,00
16 970,00
15 183,00
32 069,00
8 000,00
16 133,00
14 687,00
15 424,00
10 042,00
10 500,00
21 483,00
27 637,66
16 018,26
270 238,55
5
1 233
1 291
1 795
969
1 358
1 215
2 566
640
1 291
1 175
1 234
803
840
1 719
2 211
1 281
21 621
Choroba: wścieklizna Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Region
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
Rodzaj badania
Populacja docelowa
Rodzaj
próbki
Cel
Liczba
planowanych
badań
RFFIT
lisy wolno żyjące
surowica
kontrola szczepień,
monitoring akcji
21 621
test na obecność
markera (TC)
lisy wolno żyjące
żuchwa
kontrola szczepień,
monitoring akcji
21 621
43 242
powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni.
.go
v.p
l
4.4.4. Zastosowane szczepionki i programy szczepień
Stosowane szczepionki: zgodne z wytycznymi
Światowej Organizacji Zdrowia Zwierząt (OIE), Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) oraz standardami
UE (Raport Komitetu Naukowego ds. Zdrowia Zwierząt i Ochrony Zwierząt przyjęty dnia 23 października
2002 r.), dopuszczone do stosowania w Polsce zgodnie z odrębnymi przepisami krajowymi. Szczepionkami obecnie zarejestrowanymi w Polsce są Fuchsoral
(SAD B19) i Lysvulpen (SAD Bern). Jest dostępna także szczepionka Rabigen SAG2 (SAG2) zarejestrowana
w EMEA. Szczepionki używane w akcji szczepień są
wybierane corocznie w trybie ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. — Prawo zamówień publicznych (Dz. U.
z 2010 r. Nr 113, poz. 759, z późn. zm.). Oferty na zakup
szczepionki są składane na początku roku w każdym
województwie. Szczepionka jest poddawana badaniu,
w celu kontroli jakości, w kierunku określenia miana
wirusa.
4.4.5. Środki podejmowane w przypadku uzyskania
dodatniego wyniku badania laboratoryjnego
Zgodnie z ustawą z dnia 11 marca 2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu chorób zakaźnych zwierząt oraz rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie
zwalczania wścieklizny (Dz. U. Nr 13, poz. 103), w przypadku stwierdzenia choroby powiatowy lekarz weterynarii wyznacza ognisko choroby oraz obejmuje je
nadzorem, a także niezwłocznie powiadamia państwowego powiatowego inspektora sanitarnego o wyznaczeniu ogniska choroby oraz wyznacza obszar zagrożony wokół ogniska choroby.
Powiatowy lekarz weterynarii podejmuje również
pozostałe czynności, zgodnie z przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 7 stycznia 2005 r. w sprawie zwalczania wścieklizny.
Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie
szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania
ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii.
Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy
w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów
oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno
żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku,
jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie
stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny
w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień
ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie
województwa i na terenach województw graniczących
z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny
w okresie trzech kolejnych lat.
4.4.6. Kontrola wdrażania programu i sprawozdawczość
rcl
Zgodnie z art. 57 ust. 8 ustawy z dnia 11 marca
2004 r. o ochronie zdrowia zwierząt oraz zwalczaniu
chorób zakaźnych zwierząt Główny Lekarz Weterynarii
nadzoruje realizację programu zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, a w przypadku programu współfinansowanego ze środków Unii Europejskiej — informuje Komisję Europejską o postępach w jego realizacji zgodnie z przepisami Unii Europejskiej.
Celem programu jest spadek liczby przypadków
wścieklizny u zwierząt dzikich.
6. Dane epidemiologiczne dotyczące rozwoju choroby w ciągu ostatnich pięciu lat
w.
Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich
oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie
5. Korzyści programu
Rok: 2005
6.1. Dane rozwarstwione dotyczące nadzoru i przeprowadzonych badań laboratoryjnych
Choroba: wścieklizna
Badania serologiczne: RFFIT
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek*
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
13 936
83,60%
24 456
84
20 038
85,56%
Razem
13 936
83,60%
24 456
84
20 038
85,56%
ww
Region
* W tym 258 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach.
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie
miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz badanie przy wystąpieniu
podejrzenia tej jednostki chorobowej).
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny).
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2006
— 5035 —
Badania serologiczne: RFFIT
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek*
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
14 155
82,12%
23 257
43
20 572
87,17%
Razem
14 155
82,12%
23 257
43
20 572
87,17%
Region
* W tym 198 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach.
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie
miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz badanie przy wystąpieniu
podejrzenia tej jednostki chorobowej).
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny).
Rok: 2007
Choroba: wścieklizna
Region
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Inne testy: TC
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek*
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
13 592
80,21%
22 055
42
19 217
83,17%
13 592
80,21%
22 055
42
19 217
83,17%
w.
Razem
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
rcl
Badania serologiczne: RFFIT
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
* W tym 182 próbki przebadano również testem izolacji wirusa na myszach oraz 5 próbek przebadano testem izolacji wirusa
na kulturach komórkowych neuroblastomy.
ww
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie
miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz przy wystąpieniu podejrzenia
tej jednostki chorobowej).
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny).
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2008
— 5036 —
Badania serologiczne: RFFIT
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek*
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
14 744
79,66%
21 293
19
19 788
86,87%
Razem
14 744
79,66%
21 293
19
19 788
86,87%
Region
* W tym 117 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach oraz 10 próbek przebadano testem izolacji wiru-
sa na kulturach komórkowych neuroblastomy.
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie
miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz badanie przy wystąpieniu
podejrzenia tej jednostki chorobowej).
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny).
Choroba: wścieklizna
Badania serologiczne: RFFIT
Region
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek**
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
10 204*
81,11%
23 153
6
16 494
89,32%
10 204*
81,11%
23 153
6
16 494
89,32%
w.
Razem
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
rcl
Rok: 2009
* Na podstawie wstępnych wyników badań.
** W tym 107 próbek przebadano również testem izolacji wirusa na myszach oraz 7 próbek przebadano testem izolacji wirusa
na kulturach komórkowych neuroblastomy.
ww
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test seroneutralizacji — RFFIT [określenie
miana przeciwciał wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny (badanie w ramach monitoringu oraz przy wystąpieniu podejrzenia
tej jednostki chorobowej).
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (tetracykliny).
Rok: 2005
Choroba: wścieklizna
Region
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
Rok: 2005
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
Rok: 2006
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
—
84
—
84
Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
—
54
—
54
Choroba: wścieklizna
Region
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
—
43
—
43
rcl
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
Rok: 2006
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Choroba: wścieklizna
Region
Razem
.go
v.p
l
6.2. Dane dotyczące zakażenia
Choroba: wścieklizna
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
—
39
Razem
—
39
w.
Region
Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Rok: 2007
Choroba: wścieklizna
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
—
42
Razem
—
42
ww
Region
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Rok: 2007
Choroba: wścieklizna
Region
Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
—
28
Razem
—
Choroba: wścieklizna
Region
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
Rok: 2008
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
Rok: 2009
Liczba zakażonych zwierząt
—
19
—
19
Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
—
10
—
10
Choroba: wścieklizna
Region
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
—
6
—
6
rcl
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
Rok: 2009
Liczba zakażonych stad
Choroba: wścieklizna
Region
Razem
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2008
Poz. 452
Choroba: wścieklizna
Liczba zakażonych stad
Liczba zakażonych zwierząt
terytorium Rzeczypospolitej
Polskiej
—
2
Razem
—
2
w.
Region
Gatunek zwierząt: inne gatunki wrażliwe
6.3. Dane dotyczące programów szczepień lub leczenia
Choroba: wścieklizna
ww
Rok: 2004
Region
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Informacja o programach szczepień lub leczenia
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
leczeniu leczeniu dawek leku
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
—
—
—
—
—
11 269 876
—
—
Razem
—
—
—
—
—
11 269 876
—
—
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2005
Poz. 452
Informacja o programach szczepień lub leczenia
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
—
—
Razem
—
—
Rok: 2006
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
leczeniu leczeniu dawek leku
—
—
—
11 271 760
—
—
—
—
—
11 271 760
—
—
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Informacja o programach szczepień lub leczenia
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
leczeniu leczeniu dawek leku
—
—
—
—
—
12 906 008
—
—
—
—
—
—
—
12 906 008
—
—
w.
Razem
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
rcl
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
Rok: 2007
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Informacja o programach szczepień lub leczenia
ww
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
leczeniu leczeniu dawek leku
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
—
—
—
—
—
11 735 940
—
—
Razem
—
—
—
—
—
11 735 940
—
—
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2008
Poz. 452
Informacja o programach szczepień lub leczenia
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
—
—
Razem
—
—
Rok: 2009
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
leczeniu leczeniu dawek leku
—
—
—
11 713 553
—
—
—
—
—
11 713 553
—
—
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Informacja o programach szczepień lub leczenia
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
leczeniu leczeniu dawek leku
—
—
—
—
—
11 681 566
—
—
—
—
—
—
—
11 681 566
—
—
w.
Razem
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
rcl
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
Rok: 2010
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Informacja o programach szczepień lub leczenia
ww
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastozaszcze- zaszczesowanych
danych danych
pionych pionych
*
leczeniu leczeniu dawek leku
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
—
—
—
—
—
11 269 876
—
—
Razem
—
—
—
—
—
11 269 876
—
—
* Planowana do wyłożenia liczba dawek szczepionki.
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2011
Poz. 452
Informacja o programach szczepień lub leczenia
Region
Całkowita Całkowita
liczba
liczba
zwierząt
stad
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
—
—
Razem
—
—
liczba stad
objętych
programem
szczepień
lub
leczenia
liczba
liczba
liczba
liczba
liczba
zwierząt wyłożonych
stad
młodorosdawek
zaszcze- zaszczedych
łych
pionych pionych szczepionki
zwierząt zwierząt
lub pod- lub pod- lub zastosozaszcze- zaszczewanych
danych danych
pionych pionych
*
leczeniu leczeniu dawek leku
—
—
—
11 232 542
—
—
—
—
—
11 232 542
—
—
* Planowana do wyłożenia liczba dawek szczepionki.
Opis stosowanych szczepień, działań terapeutycznych lub innych: wiosenna i jesienna akcja szczepień
w 2011 r. obejmie terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na obszarze 280 813,56 km2. Akcje będą prowadzone na
tych samych zasadach co w latach poprzednich. Planuje się wyłożenie co najmniej 20 dawek szczepionki/km2.
W sumie zostaną zastosowane 11 232 542 dawki szczepionki.
6.4. Dane dotyczące dzikiej zwierzyny
6.4.1. Oszacowanie liczebności populacji dzikiej zwierzyny
Rok: 2005
Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
gatunek
lis wolno żyjący
gatunek: sarna
gatunek: jeleń
gatunek: dzik
186 737
620 980
109 960
152 393
186 737
620 980
109 960
152 393
Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
w.
Rok: 2006
rcl
Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących
Region
Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących
Region
gatunek: sarna
gatunek: jeleń
gatunek: dzik
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
204 064
635 215
115 748
156 043
Razem
204 064
635 215
115 748
156 043
ww
gatunek
lis wolno żyjący
Rok: 2007
Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących
Region
gatunek
lis wolno żyjący
gatunek: sarna
gatunek: jeleń
gatunek: dzik
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
202 740
646 006
123 038
159 268
Razem
202 740
646 006
123 038
159 268
Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
.go
v.p
l
Rok: 2008
— 5042 —
Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących
Region
gatunek
lis wolno żyjący
gatunek: sarna
gatunek: jeleń
gatunek: dzik
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
209 500
760 200
163 700
211 800
Razem
209 500
760 200
163 700
211 800
Rok: 2009
Metody szacowania: statystyki myśliwskie, wskaźnik nocnego liczenia, liczenie lisich jam
Szacunki liczebności populacji danego gatunku zwierząt wolno żyjących
Region
gatunek
lis wolno żyjący
gatunek: sarna
gatunek: jeleń
gatunek: dzik
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
203 300
827 500
176 100
251 000
Razem
203 300
827 500
176 100
251 000
6.4.2. Monitorowanie dzikiej zwierzyny
Rok: 2005
Choroba: wścieklizna
Badania serologiczne
— RFFIT
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
odsetek
liczba
próbek
przebadanych
z dodatnim
próbek
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
13 936
83,60%
20 636
84
20 038
85,56%
13 936
83,60%
20 636
84
20 038
85,56%
rcl
Region
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
w.
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał
wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny.
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny).
Rok: 2006
Choroba: wścieklizna
Badania serologiczne
— RFFIT
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
odsetek
liczba
próbek
przebadanych
z dodatnim
próbek
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
14 155
82,12%
21 418
43
20 572
87,17%
Razem
14 155
82,12%
21 418
43
20 572
87,17%
ww
Region
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał
wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny.
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny).
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
.go
v.p
l
Rok: 2007
Poz. 452
Badania serologiczne
— RFFIT
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
odsetek
liczba
próbek
przebadanych
z dodatnim
próbek
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
13 592
80,21%
20 296
42
19 217
83,17%
Razem
13 592
80,21%
20 296
42
19 217
83,17%
Region
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał
wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny.
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny).
Rok: 2008
Choroba: wścieklizna
Badania serologiczne
— RFFIT
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
Razem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
liczba
przebadanych
próbek
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
rcl
Region
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Inne testy: TC
odsetek
liczba
próbek
przebadanych
z dodatnim
próbek
wynikiem
14 744
79,66%
20 166
19
19 788
86,87%
14 744
79,66%
20 166
19
19 788
86,87%
w.
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał
wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny.
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny).
Rok: 2009
Choroba: wścieklizna
Badania serologiczne
— RFFIT
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Badania mikrobiologiczne
lub wirusologiczne
Inne testy: TC
odsetek
liczba
próbek
przebadanych
z dodatnim
próbek
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek
odsetek
próbek
z dodatnim
wynikiem
liczba
przebadanych
próbek*
liczba
próbek
z dodatnim
wynikiem
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
10 204
81,11%
20 308
6
16 494
89,32%
Razem
10 204
81,11%
20 308
6
16 494
89,32%
ww
Region
* Na podstawie wstępnych wyników badań.
Opis zastosowanych badań serologicznych: badanie serologiczne — test RFFIT [określenie miana przeciwciał
wirusa wścieklizny w surowicy (skrzep krwi z serca lub płyn z klatki piersiowej)].
Opis zastosowanych badań mikrobiologicznych lub wirusologicznych: immunofluorescencja odcisków mózgowych — badanie w kierunku wścieklizny.
Opis innych zastosowanych badań: szlify kości żuchwy — badanie na obecność markera (TC — tetracykliny).
Rok: 2011
Choroba: wścieklizna
Region
(województwo)
Powierzchnia
(km2)
dolnośląskie
kujawsko-pomorskie
lubelskie
lubuskie
łódzkie
małopolskie
mazowieckie
opolskie
pomorskie
śląskie
świętokrzyskie
19 947,00*
15 958,00**
17 972,00*
16 533,40**
25 122,00*
22 441,00**
13 988,00*
13 054,00**
18 219,00*
16 970,00**
15 183,00*
15 183,00**
35 558,00*
32 069,00**
9 412,00*
8 000,00**
17 845,00*
16 133,00**
20 187,00*
18 162,00**
18 310,00*
16 559,00**
12 334,00*
10 130,50**
11 710,00*
10 500,00**
24 173,00*
21 483,00**
29 827,00*
27 637,66**
22 892,00*
20 000,00**
312 679,00***
280 813,56****
Program szczepienia lub leczenia
całkowita liczba
liczba dawek
dawek szczepionki
szczepionki
lub produktu
lub produktu
liczba akcji
leczniczego, która
leczniczego, która
zostanie wyłożona
zostanie wyłożona
lub podana
lub podana
638 320
2 (wiosenna i jesienna)
638 320
661 336
2 (wiosenna i jesienna)
661 336
897 640
2 (wiosenna i jesienna)
897 640
522 160
2 (wiosenna i jesienna)
522 160
678 800
2 (wiosenna i jesienna)
678 800
607 320
2 (wiosenna i jesienna)
607 320
1 282 760
2 (wiosenna i jesienna)
1 282 760
320 000
2 (wiosenna i jesienna)
320 000
645 320
2 (wiosenna i jesienna)
645 320
726 480
2 (wiosenna i jesienna)
726 480
662 360
2 (wiosenna i jesienna)
662 360
405 220
2 (wiosenna i jesienna)
405 220
420 000
2 (wiosenna i jesienna)
420 000
859 320
2 (wiosenna i jesienna)
859 320
1 105 506
2 (wiosenna i jesienna)
1 105 506
800 000
2 (wiosenna i jesienna)
800 000
11 232 542
2 (wiosenna i jesienna)
11 232 542
w.
warmińsko-mazurskie
wielkopolskie
zachodniopomorskie
Razem
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
rcl
podkarpackie
podlaskie
.go
v.p
l
6.4.3. Dane dotyczące szczepień lub leczenia dzikiej zwierzyny
ww
* Całkowita powierzchnia województwa.
** Powierzchnia województwa objęta szczepieniem.
*** Całkowita powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej.
**** Powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej objęta programem szczepień.
Opis zastosowanego programu szczepień, terapeutycznego lub innego
Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii. Zgodnie z ww.
rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno żyjących. Szczepionka
może być podana raz w roku, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast
szczepień ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny w okresie trzech kolejnych lat.
Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz
przyjętego sposobu podania szczepionki, ale nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni.
7.1. Założenia związane z badaniami
.go
v.p
l
7. Założenia programu
7.1.1. Założenia w zakresie badań diagnostycznych
Rok: 2011
Choroba: wścieklizna
Gatunek zwierząt: lisy wolno żyjące
Populacja
docelowa
Rodzaj
próbki
Cel
Liczba
planowanych
badań
terytorium
immunofluorescencja
Rzeczypospolitej
odcisków mózgowych
Polskiej
lisy wolno żyjące
mózg
kontrola szczepień,
monitoring akcji
21 621
terytorium
Rzeczypospolitej
Polskiej
lisy wolno żyjące
surowica
kontrola szczepień,
monitoring akcji
21 621
lisy wolno żyjące
żuchwa
kontrola szczepień,
monitoring akcji
21 621
Region
Rodzaj badania
RFFIT
terytorium
test na obecność marRzeczypospolitej
kera (TC)
Polskiej
Razem
64 863
7.1.2. Założenia w zakresie szczepień lub leczenia
dzikiej zwierzyny
rcl
Na podstawie rozporządzenia Ministra Rolnictwa
i Rozwoju Wsi z dnia 2 czerwca 2004 r. w sprawie
szczegółowych warunków i sposobu przeprowadzania
ochronnych szczepień lisów wolno żyjących przeciwko wściekliźnie szczepienia ochronne lisów wolno żyjących przeprowadza wojewódzki lekarz weterynarii.
Zgodnie z tym rozporządzeniem szczepionka jest rozrzucana z samolotu lub wykładana ręcznie dwa razy
w ciągu roku kalendarzowego na obszarach lasów
oraz we wszystkich miejscach bytowania lisów wolno
żyjących. Szczepionka może być podana raz w roku,
jeżeli na terenie województwa i na terenach województw graniczących z tym województwem nie
stwierdzono przypadków wystąpienia wścieklizny
w okresie dwóch kolejnych lat. Natomiast szczepień
ochronnych nie przeprowadza się, jeżeli na terenie
województwa i na terenach województw graniczących
z tym województwem nie stwierdzono wścieklizny
w okresie trzech kolejnych lat.
Choroba: wścieklizna
w.
Rok: 2011
Liczba dawek szczepionki zależy od stopnia zalesienia i ukształtowania terenu, populacji zwierząt dzikich oraz przyjętego sposobu podania szczepionki, ale
nie powinna być mniejsza niż 20 dawek na 1 km2 powierzchni.
Gatunek zwierzęcia: lisy wolno żyjące
Cele programu szczepienia lub leczenia
liczba dawek
szczepionki lub
produktu leczniczego
planowana
do wyłożenia
lub podania
w ramach akcji
planowana
liczba akcji
całkowita liczba
dawek szczepionki
lub produktu
leczniczego
planowana
do wyłożenia
lub podania
Powierzchnia
(km2)
1
2
3
4
5
dolnośląskie
19 947,00*
15 958,00**
319 160
2 (wiosenna i jesienna)
638 320
kujawsko-pomorskie
17 972,00*
16 533,40**
330 668
2 (wiosenna i jesienna)
661 336
lubelskie
25 122,00*
22 441,00**
448 820
2 (wiosenna i jesienna)
897 640
lubuskie
13 988,00*
13 054,00**
261 080
2 (wiosenna i jesienna)
522 160
łódzkie
18 219,00*
16 970,00**
339 400
2 (wiosenna i jesienna)
678 800
małopolskie
15 183,00*
15 183,00**
303 660
2 (wiosenna i jesienna)
607 320
ww
Region
(województwo)
3
4
5
.go
v.p
l
1
Poz. 452
mazowieckie
35 558,00*
32 069,00**
opolskie
9 412,00*
8 000,00**
podkarpackie
17 845,00*
16 133,00**
podlaskie
20 187,00*
18 162,00**
pomorskie
18 310,00*
16 559,00**
śląskie
12 334,00*
10 130,50**
świętokrzyskie
11 710,00*
10 500,00**
warmińsko-mazurskie
24 173,00*
21 483,00**
wielkopolskie
29 827,00*
27 637,66**
zachodniopomorskie
22 892,00*
20 000,00**
Razem
312 679,00***
280 813,56****
641 380
2 (wiosenna i jesienna)
1 282 760
160 000
2 (wiosenna i jesienna)
320 000
322 660
2 (wiosenna i jesienna)
645 320
363 240
2 (wiosenna i jesienna)
726 480
331 180
2 (wiosenna i jesienna)
662 360
202 610
2 (wiosenna i jesienna)
405 220
210 000
2 (wiosenna i jesienna)
420 000
429 660
2 (wiosenna i jesienna)
859 320
552 753
2 (wiosenna i jesienna)
1 105 506
400 000
2 (wiosenna i jesienna)
800 000
5 616 271
2 (wiosenna i jesienna)
11 232 542
rcl
* Całkowita powierzchnia województwa.
** Powierzchnia województwa objęta szczepieniem.
*** Całkowita powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej.
**** Powierzchnia Rzeczypospolitej Polskiej objęta programem szczepień.
8. Szacunkowa analiza kosztów programu1)
Kwota
całkowita
w zł*
Koszt
jednostkowy
w euro**
Kwota
całkowita
w euro*
Wniosek
o dofinansowanie
z funduszy
Wspólnoty
(tak/nie)
4
5
6
7
8
1. Badania laboratoryjne — w 2011
21 621
1.1. Koszty
test: RFFIT
badań
21 621
test: TC
20,81
449 933,01
5,24
113 361,81
tak
2,73
59 025,33
0,69
14 871,59
tak
30
150,00
4 500,00
37,79
1 133,79
tak
test: jakość
szczepionki
(kontrola serii)
56
233,61
13 082,16
58,86
3 296,08
tak
test: immunofluorescencja odcisków
mózgowych
— badanie
w ramach
monitoringu
21 621
20,22
437 176,62
5,09
110 147,80
tak
Wyszczególnienie
Ilość
jednostek
Koszt
jednostkowy
w zł
w.
Koszty
związane z
1
2
ww
test: różnicowanie szczepów wirusa
wścieklizny
1) Nie wlicza się kosztów stałych. Wszystkie wartości podane bez VAT.
test: immunofluorescencja odcisków
mózgowych
— badanie
przy wystąpieniu podejrzenia wścieklizny
1 443
20,22
29 177,46
5,09
7 351,34
tak
test: izolacji
wirusa na
myszach
149
1 009,84
150 466,16
254,43
37 910,34
tak
7
352,46
2 467,22
88,80
621,62
tak
1.2. Koszty po- dostarczenie
lisów do babierania
dania
próbek
21 621
35,00
756 735,00
8,82
190 661,37
tak
dowóz próbek do laboratorium (do
badań przy
wystąpieniu
podejrzenia
wścieklizny
oraz badań
w ramach
monitoringu)
769
partii
(po
30 lisów)
x 160 km
0,83
102 123,20
0,21
25 730,21
nie
Razem
rcl
test: izolacji
wirusa na
kulturach komórkowych
neuroblastomy
5
6
7
8
.go
v.p
l
2
1
4
Poz. 452
2 004 686,16
505 085,95
2. Szczepienie — w 2011 r.
2.1. Zakup
szczepionki
1,86
20 892 528,12
0,47
5 263 927,47
tak
11 232 542
1,05
11 794 169,10
0,26
2 971 571,96
tak
w.
2.2. Koszty
dystrybucji
11 232 542
Razem (poz. 2.1 i 2.2)
32 686 697,22
8 235 499,43
tak
Razem
34 691 383,38
8 740 585,38
tak
* Są to szacunkowe koszty, które zostaną dostosowane do wielkości wydatków zaplanowanych na zwalczanie chorób zakaź-
nych zwierząt w ustawie budżetowej na rok 2011.
ww
** Wyliczenie kosztów według średniego kursu NBP na dzień 3 lutego 2010 r. (1 euro = 3,9690 zł).
.go
v.p
l