Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 8 kwietnia 2011 r. w sprawie urządzenia do symulowania jazdy w warunkach specjalnych

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Infrastruktury: C. Grabarczyk

.go

§ 1. Rozporządzenie określa wymagania techniczno-organizacyjne oraz zakres funkcjonalności realizowanej przez urządzenie do symulowania jazdy w warunkach specjalnych, zwane dalej „symulatorem”.

§ 2. Wymagania techniczno-organizacyjne oraz zakres funkcjonalności realizowanej przez symulator

określa załącznik do rozporządzenia.

1) Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rządowej — transport, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia

w.

rcl

Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Infrastruktury

(Dz. U. Nr 216, poz. 1594).

2) Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 24 grudnia 2010 r., pod numerem 2010/0811/PL,

zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego

systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdraża dyrektywę 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającą procedurę udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, str. 37, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337,

z późn. zm.).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238 i Nr 192, poz. 1381,

z 2008 r. Nr 218, poz. 1391, Nr 227, poz. 1505 i Nr 234, poz. 1574, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 31, poz. 206, Nr 86, poz. 720

i Nr 98, poz. 817, z 2010 r. Nr 43, poz. 246, Nr 164, poz. 1107, Nr 225, poz. 1466, Nr 247, poz. 1652 i Nr 249, poz. 1656 oraz

z 2011 r. Nr 5, poz. 13, Nr 30, poz. 151 i Nr 48, poz. 247.

§ 6. 1. Symulator powinien umożliwiać realizację

programu szkolenia w następującym zakresie

.go

§ 4. Symulator powinien być oznakowany tabliczką znamionową umieszczoną w łatwo dostępnym

miejscu na zasadniczym elemencie konstrukcyjnym

symulatora, zawierającą co najmniej

Poz. 444

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 81

§ 5. 1. Symulator powinien być zaopatrzony w dokumentację w postaci

2) stosowania się do przepisów ruchu drogowego,

reakcji na znaki i sygnały drogowe, w tym w szczególności

a) zachowania w ruchu drogowym,

b) wykorzystania właściwej infrastruktury (ogólnodostępne obszary, drogi komunikacyjne zastrzeżone dla konkretnych uczestników ruchu),

w.

rcl

1) instrukcji obsługi — w języku polskim;

1) prawidłowego posługiwania się mechanizmami

sterowania pojazdem oraz wykorzystywania wyposażenia „kabiny” kierowcy samochodu ciężarowego/ciągnika siodłowego lub autobusu, a także

obserwacji wskazań wskaźników i ich zastosowania do dalszej jazdy;

2) oprogramowania na nośniku danych, przy użyciu

którego posiadacz symulatora może je ponownie

zainstalować;

3) oświadczenia o spełnianiu warunków wynikających z niniejszego rozporządzenia.

2. Do celów certyfikacji symulatora, do dokumentacji, o której mowa w ust. 1, dołącza się

c) jazdy w szerokim zakresie momentu obrotowego i śledzenia wskaźnika zużycia paliwa,

d) jazdy w optymalnym przedziale prędkości silnika i utrzymywania się w sektorze elastycznej

prędkości optymalnej, z zachowaniem zaleceń

producenta silnika pojazdu,

e) nauki jazdy z kontrolą wskazań prędkościomierza i obrotomierza na różnych biegach,

2) opis modelu ruchu zastosowanego w symulatorze, który zawiera

3) praktycznych umiejętności bezpiecznego prowadzenia pojazdu oraz zespołu pojazdów przewożących ładunek lub pasażerów (różne rodzaje pojazdów, masa i jej rozmieszczenie, a w przypadku

autobusów różna liczba pasażerów), w różnych

warunkach atmosferycznych i drogowych, przy

różnym natężeniu ruchu drogowego, w tym

w szczególności

ww

1) opis podstawowych danych symulowanego pojazdu oraz sposobu i zakresu ich zmiany, w tym

w szczególności: położenia środka masy pojazdu,

parametrów współpracy koła ogumionego z nawierzchnią drogi, mocy silnika, przełożeń w układzie napędowym, zmiany parametrów pojazdu

wynikających z symulowanych awarii;

a) opis dynamiki wzdłużnej i poprzecznej,

z uwzględnieniem zmian reakcji normalnych

drogi, nieliniowości charakterystyk kół ogumionych, w tym łącznego opisu sił wzdłużnych

i bocznych opony, typowych nierówności drogi

o charakterze losowym i zdeterminowanym,

wynikającym z konstrukcji i stanu nawierzchni

drogi (przejazdy kolejowe i tramwajowe itp.),

b) prezentację układów współrzędnych, w których

opisywany jest ruch pojazdu,

2) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone

w Dz. U. z 2008 r. Nr 67, poz. 413, Nr 126, poz. 813 i Nr 235,

poz. 1596 oraz z 2010 r. Nr 65, poz. 411.

f) nauki jazdy ciężarówką z ładunkiem: ruszanie

pod górę, rozpędzanie pojazdu do 50 km/h

i mierzenie czasu w przypadku pojazdu z ładunkiem i bez ładunku;

a) siły działającej na pojazd podczas jazdy,

b) jazdy w szerokim zakresie momentu obrotowego i śledzenia wskaźnika zużycia paliwa,

c) nauki przez ostrożne próby hamowania w specjalnym terenie, pokazującej działanie hamulców, ze zwróceniem uwagi na wpływ hamowania na prowadzenie pojazdu,

d) nauki jazdy ze wzniesienia z użyciem obu układów hamulcowych jednocześnie albo osobno,

e) nauki jazdy ciężarówką lub autobusem, odpowiednio z ładunkiem lub z pasażerami: ruszanie

pod górę, rozpędzanie pojazdu do 50 km/h

i mierzenie czasu w przypadku pojazdu z ładunkiem i bez ładunku,

Poz. 444

4) symulację oporów występujących na kole kierownicy (opór aktywny zależny od wypadkowego momentu stabilizującego symulowanego pojazdu

w danych warunkach ruchu), pedale hamulca, pedale sprzęgła (dla ręcznej skrzyni biegów), dźwigni

zmiany biegów (dla ręcznej skrzyni biegów);

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 81

5) symulowanie ruchu drogowego;

6) jednoczesne generowanie (i obrazowanie) wielu

uczestników ruchu drogowego w polu widzenia

osoby szkolonej;

4) rozpoznawania potencjalnych zagrożeń oraz reagowania w sytuacjach niebezpiecznych w ruchu

drogowym, w tym w szczególności

7) obrazowanie zachowania uczestników ruchu przestrzegających i nieprzestrzegających przepisów ruchu drogowego;

a) nauki przez ostrożne próby hamowania w specjalnym terenie, pokazującej działanie hamulców, ze zwróceniem uwagi na wpływ hamowania na prowadzenie pojazdu,

8) symulację rożnych rodzajów dróg z wykorzystaniem elementów infrastruktury drogowej;

b) ostrożnej próby układów hamulcowych podczas

jazdy ze wzniesienia; poznanie zjawiska spadku

siły hamowania i sposobu reagowania na nie;

10) symulowanie warunków atmosferycznych i warunków jazdy, pory roku i doby;

.go

f) ostrożnej próby układów hamulcowych podczas

jazdy ze wzniesienia; poznanie zjawiska spadku

siły hamowania i sposobu reagowania na nie;

5) dostosowania techniki jazdy do warunków drogowych (np.: różne warunki atmosferyczne, utrudnienia w ruchu, zanieczyszczenia nawierzchni drogi, jazda pod górę i z góry), w tym w szczególności

9) odwzorowywanie zróżnicowanej rzeźby terenu;

11) odwzorowanie wybranych awarii i niesprawności

poszczególnych układów, instalacji i systemów

pojazdu;

b) umiejętności jazdy ekonomicznej i planowania

trasy,

§ 8. 1. Symulator powinien umożliwiać dokumentowanie przebiegu realizowanych na nim ćwiczeń.

c) jazdy w optymalnym przedziale prędkości silnika i utrzymywania się w sektorze elastycznej

prędkości optymalnej, z zachowaniem zaleceń

producenta silnika pojazdu,

2. Symulator powinien umożliwić tworzenie powtarzalnych, pod względem zadań stawianych osobom szkolonym, scenariuszy ćwiczeń.

d) prawidłowej oceny wzdłużnych i poprzecznych

ruchów pojazdu na drodze,

3. Symulator powinien umożliwiać gromadzenie

danych obejmujących informacje co najmniej o następujących wielkościach

w.

rcl

a) doboru przełożeń skrzyni biegów w celu odpowiedniego wykorzystania momentu obrotowego,

12) zmianę danych pojazdu, w tym w szczególności

położenia środka masy pojazdu, parametrów

współpracy koła ogumionego z nawierzchnią drogi, mocy silnika, przełożeń w układzie napędowym, zmiany parametrów pojazdu wynikających

z symulowanych awarii.

e) prawidłowego postępowania w przypadku awarii, w tym w szczególności sposobu zachowania

się podczas symulowanych awarii w pojeździe.

ww

2. Zajęcia na symulatorze realizuje się w formie

ćwiczeń podzielonych na poszczególne zadania, jakie

w ramach ćwiczenia musi wykonać osoba szkolona.

Poszczególnym ćwiczeniom i zadaniom nadaje się indywidualny numer pozwalający na precyzyjne wskazanie go w systemie informatycznym symulatora.

1) położeniu pedału przyspieszenia, sprzęgła i hamulca;

2) kącie obrotu koła kierownicy;

3) numerze biegu skrzyni przekładniowej;

4) położeniu dźwigni kierunkowskazów;

5) położeniu, prędkości i przyspieszeniu (w przyjętym

układzie współrzędnych) bryły nadwozia pojazdu;

§ 7. Symulator powinien pozwalać na

1) symulację zjawisk fizycznych związanych z ruchem

pojazdu po nawierzchni drogi (model ruchu, dynamiki pojazdu, jego interakcji z otoczeniem);

2) symulację otaczającego pojazd środowiska wraz

z innymi pojazdami (symulacja obrazu, dźwięku

oraz odczuć związanych z ruchem pojazdu i sytuacją drogową);

3) symulację jazdy z co najmniej 6-biegową ręczną

lub automatyczną skrzynią biegów;

6) prędkości obrotowej wału korbowego silnika;

7) włączeniu kierunkowskazu lewego i prawego;

8) włączeniu świateł postojowych;

9) włączeniu świateł mijania;

10) włączeniu świateł drogowych;

11) włączeniu świateł przeciwmgłowych przednich;

12) włączeniu świateł przeciwmgłowych tylnych;

13) włączeniu lub wyłączeniu elementów sterowania

wyposażenia pojazdu typu: hamulec silnikowy, retarder, ABS, ASR, ESP i innych znajdujących się

na wyposażeniu symulowanego pojazdu.

4. Symulator powinien umożliwić automatyczną

ocenę ćwiczeń wykonywanych przez osoby szkolone,

zarówno w przypadku wykonania ćwiczenia pozytywnie, jak i wykonania ćwiczenia negatywnie. Powinien

także umożliwić wprowadzanie, do automatycznie generowanego w systemie informatycznym raportu

z wykonanego ćwiczenia, uwag instruktora z zaznaczeniem, które elementy raportu zostały ocenione

automatycznie, a które uzupełnił instruktor.

6. Symulator powinien umożliwić

6) wykaz zarejestrowanych nieprawidłowości związanych z obsługą i prowadzeniem pojazdu, wykaz

zarejestrowanych przekroczeń przepisów ruchu

drogowego, ocenę wykonanego ćwiczenia pod kątem ekonomiki jazdy (zużycie paliwa, sterowanie

zespołem napędowym, wykorzystanie układu hamulcowego itp.);

7) automatyczną ocenę wykonanego ćwiczenia;

8) miejsce przeznaczone na wpis indywidualnej opinii instruktora oraz jego ostateczną ocenę wykonanego ćwiczenia.

Funkcjonalność techniczna symulatora

— wymagania techniczne pozwalające na realizację

funkcjonalności metodycznej symulatora

§ 9. Właściwa realizacja funkcjonalności metodycznej symulatora jest zapewniana przez

.go

5. Symulator powinien umożliwić rejestrację i archiwizację ćwiczeń oraz raportów z wykonanych ćwiczeń, w tym danych wymienionych w ust. 3. Rejestracja i archiwizacja powinna się odbywać na typowych

informatycznych nośnikach danych.

Poz. 444

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 81

1) odtwarzanie w sposób ciągły zarejestrowanego

ćwiczenia z podglądem otoczenia i ruchu symulowanego pojazdu z różnych ujęć wirtualnej kamery,

a w szczególności kamery umieszczonej na zewnątrz pojazdu poruszającego się w wirtualnym

otoczeniu;

a) kabinę symulatora sprzężoną z układami umożliwiającymi osobie szkolonej odbiór wielkości

charakteryzujących aktualny stan symulowanego obiektu: układem generowania i prezentacji

obrazu, układem do symulacji efektów dźwiękowych, układem ruchu, rzeczywistą lub wirtualną

deską rozdzielczą, mechanizmami sterowania

pojazdem — kołem kierownicy wraz z aktywnym jej oporem, pedałem hamulca, pedałem

przyspieszenia, pedałem sprzęgła (dla sterowania manualnego), dźwignią zmiany biegów,

w.

rcl

2) obserwację w sposób ciągły, podczas odtwarzania

zarejestrowanego ćwiczenia, wirtualnego otoczenia widzianego z miejsca osoby szkolonej pojazdu.

1) urządzenia techniczne składające się na symulator,

w tym

7. Raport z ćwiczenia wykonanego na symulatorze

powinien zawierać

1) dane identyfikujące osobę szkoloną

b) układ wizualizacji,

c) układ ruchu,

a) numer osoby na liście obecności,

d) stanowisko instruktora,

b) rodzaj i zakres szkolenia — kwalifikacja wstępna

lub kwalifikacja wstępna przyspieszona w zakresie kat. C1, C1+E,C i C+E lub D1, D1+E,D i D+E

prawa jazdy,

e) układ zasilania symulatora,

c) numer kursu w danym roku, oznaczenie ośrodka szkolenia z podaniem miejsca wykonywania

działalności objętej wpisem,

d) rok kalendarzowy, w którym osoba szkolona

odbywa szkolenie, poprzez wskazanie dwóch

ostatnich cyfr roku,

ww

e) imię/imiona i nazwisko; (np. 01/C/01/10 Jan Włodzimierz Malinowski-Kowalski);

2) imię i nazwisko instruktora;

3) datę i godzinę rozpoczęcia i zakończenia wykonywania ćwiczenia;

4) czas trwania ćwiczenia;

5) rodzaj (numer) realizowanych ćwiczeń i zadań,

w tym: konfigurację prowadzonego pojazdu, rodzaj przewożonego ładunku, rejon jazdy, panujące

warunki atmosferyczne i drogowe, zainscenizowane awarie i zagrożenia, ingerencje ze strony

instruktora, graficzne zobrazowanie rejestrowanych parametrów jazdy;

f) układy zapewniające bezpieczeństwo osób szkolonych i instruktora;

2) system informatyczny symulatora, sterujący symulacją

a) oparty o odpowiedni model ruchu pojazdu o co

najmniej 6 stopniach swobody,

b) pozwalający na realizację ćwiczeń określonych

w funkcjonalności metodycznej symulatora,

c) zawierający układ zbierania danych niezbędnych dla rejestracji i dokumentowania przebiegu i wyników ćwiczeń.

§ 10. 1. Symulator powinien być wyposażony

w kabinę współczesnego samochodu ciężarowego,

ciągnika siodłowego lub autobusu, wyposażoną co

najmniej w następujące elementy

1) regulowany fotel kierowcy lub regulowany fotel

kierowcy i pasażera;

2) tablicę rozdzielczą wraz z prędkościomierzem i obrotomierzem (dopuszcza się stosowanie deski wirtualnej — wyświetlaczy zastępujących przyrządy

i wskaźniki analogowe);

System powinien umożliwiać osobie szkolonej

ocenę kierunku źródła emisji każdego z generowanych

dźwięków.

4) dźwignię kierunkowskazów, włącznik lub dźwignię

zwalniacza, włączniki świateł postojowych, świateł

drogowych, świateł przeciwmgłowych, a także

dźwignię hamulca awaryjnego, postojowego;

§ 12. 1. Symulator powinien być wyposażony

w komputerowy układ generowania „trójwymiarowego”, barwnego obrazu wirtualnego środowiska widzianego z kabiny symulatora.

5) wskaźnik włączenia hamulca awaryjnego, postojowego;

2. Minimalna odległość ekranu od punktu ocznego

osoby szkolonej powinna być nie mniejsza niż 2,5 m,

przy czym za punkt oczny osoby szkolonej przyjmuje

się punkt leżący w pionowej podłużnej płaszczyźnie

symetrii fotela osoby szkolonej na wysokości 0,75 m

nad siedziskiem nieobciążonego fotela osoby szkolonej, oddalony o 0,25 m od płaszczyzny stycznej do zagłówka lub oparcia fotela na tej wysokości. Dopuszcza

się stosowanie projekcji obrazu na szybach kabiny.

W takim przypadku wymaga się, aby prezentowany

na nich obraz pozorny odpowiadał projekcji na ekranie oddalonym co najmniej 2,5 m od punktu ocznego

osoby szkolonej. Zastrzeżenie to nie odnosi się do

efektów wizualnych związanych z szybą (krople deszczu, płatki śniegu, zanieczyszczenia powierzchni szyby, praca wycieraczek i spryskiwaczy).

6) wskaźnik działania kierunkowskazów;

7) system oświetlenia wnętrza oraz podświetlania

przyrządów i wyposażenia kabiny;

9) pasy bezpieczeństwa;

.go

8) tachograf;

v.p

l

3) elementy sterowania: koło kierownicy, pedał przyspieszenia, sprzęgła i hamulca oraz dźwignię zmiany biegów;

10) łatwo dostępny i wyraźnie oznaczony awaryjny

wyłącznik układu ruchu symulatora.

Dopuszcza się możliwość adaptacji kabiny i jej wyposażenia w zakresie uwarunkowanym wymaganiami

konstrukcyjnymi symulatora, lecz niezmieniającym

cech funkcjonalnych w zakresie układów sterowania

i pól widzenia.

1) pole widzenia (na wysokości punktu ocznego osoby szkolonej) nie mniejsze niż 180° w poziomie

(plus widzenie wsteczne w lusterkach) i 30° w pionie, chyba że kabina ogranicza to pole widzenia;

w.

rcl

2. Symulator powinien umożliwiać jazdę z co najmniej 6-biegową ręczną albo automatyczną skrzynią

biegów.

3. Układ projekcji obrazu powinien spełniać następujące parametry optyczne

3. Kabina symulatora powinna być wyposażona

w system komunikacji głosowej między osobą szkoloną a instruktorem oraz w kamerę skierowaną na osobę szkoloną i kierownicę, umożliwiającą obserwację

osoby szkolonej.

4. Symulator powinien generować opory występujące na kole kierownicy (opór aktywny zależny od

wypadkowego momentu stabilizującego symulowanego pojazdu w danych warunkach ruchu), pedale hamulca, pedale sprzęgła (dla ręcznej skrzyni biegów),

dźwigni zmiany biegów (dla ręcznej skrzyni biegów).

§ 11. Symulator powinien być wyposażony w system generujący efekty dźwiękowe słyszane przez

osobę szkoloną w kabinie rzeczywistego pojazdu

1) odgłosy pracy silnika i układu napędowego;

ww

2) opływ powietrza;

3) szumy generowane przez ogumienie pojazdu podczas normalnej jazdy;

4) dźwięki charakterystyczne dla dużych poślizgów

wzdłużnych i bocznych opon;

5) efekty akustyczne towarzyszące przejazdowi po

nierównościach drogi;

6) odgłosy innych pojazdów uczestniczących w ruchu;

7) sygnały dźwiękowe i alarmowe;

8) dźwięki charakterystyczne dla określonych awarii

lub niesprawności.

2) minimalna rozdzielczość

1024 × 768 pikseli;

na

kanał

graficzny

3) rozdzielczość kątowa co najwyżej 4 minuty kątowe

na jeden piksel;

4) częstotliwość generowania klatek obrazu, co najmniej 30 Hz;

5) częstotliwość wyświetlania klatek obrazu, co najmniej 60 Hz i nie mniej niż częstotliwość generowania klatek obrazu;

6) kontrast min. 300.

4. Obraz w imitatorach lusterek wstecznych powinien odpowiadać właściwościom obrazu widzianego

w rzeczywistych lusterkach wstecznych pojazdu, którego kabina jest wykorzystywana w symulatorze —

w przypadku kabiny autobusu dotyczy także wewnętrznego lusterka wstecznego.

§ 13. 1. Symulator powinien być wyposażony

w układ ruchu o sześciu stopniach swobody, to znaczy

umożliwiający zmianę położenia kabiny symulatora

wzdłuż i wokół osi podłużnej, poprzecznej i pionowej.

2. Układ ruchu powinien generować ruchy kabiny

symulatora, które w połączeniu z układem wizualizacji

oraz systemem dźwiękowym umożliwią odwzorowanie odczuć osoby szkolonej związanych z przyspieszaniem i hamowaniem pojazdu, oddziaływaniem sił odśrodkowych podczas dynamicznej zmiany kierunku

jazdy, oddziaływaniem przyczepy lub naczepy, pokonywaniem nierówności nawierzchni drogi, nagłym

uszkodzeniem ogumienia, kolizjami drogowymi itp.

3. Układ ruchu powinien umożliwiać osiąganie

chwilowych wartości wielkości mierzonych na siedzeniu osoby szkolonej

1) przyspieszeń translacyjnych z przedziału co najmniej ± 4 m/s2;

2) prędkości translacyjnych z przedziału co najmniej

± 0,3 m/s;

3) przyspieszeń kątowych z przedziału co najmniej

± 200 stopni/s2;

4) prędkości kątowych z przedziału co najmniej

± 30 stopni/s.

Poz. 444

1) zamykanie ulic (inscenizowanie robót drogowych

i wypadków itp.);

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 81

2) zmianę wybranych znaków drogowych;

3) zmianę w sygnalizacji świetlnej sterującej ruchem

drogowym;

4) wprowadzenie sterowania ruchem drogowym

przez uprawnione osoby.

4. Podczas monitorowania przebiegu ćwiczenia

instruktor powinien mieć możliwość

1) sprawdzanie sprawności technicznej poszczególnych modułów symulatora;

2) sterowania innym pojazdem uczestniczącym w ruchu drogowym;

2) sterowanie pracą symulatora, w tym także niezależne sterowanie układem ruchu;

3) inscenizowania awarii wybranych układów i instalacji symulowanego pojazdu oraz nieprawidłowych i niespodziewanych zachowań ze strony innych użytkowników ruchu drogowego, które stwarzają zagrożenie dla kierującego symulowanym

pojazdem i wymagają od niego natychmiastowej

reakcji;

.go

§ 14. 1. Stanowisko instruktora powinno umożliwiać realizację następujących funkcji

1) korygowania przygotowanego wcześniej scenariusza w zakresie zmian warunków pogodowych, stanu nawierzchni jezdni (sucha, śliska), a także natężenia ruchu;

3) przygotowanie scenariuszy poszczególnych ćwiczeń;

4) monitorowanie przebiegu ćwiczenia;

5) bieżące korygowanie przebiegu ćwiczenia oraz

wprowadzanie nowych jego elementów;

w.

rcl

6) utrzymywanie stałej komunikacji głosowej z osobą szkoloną;

4) zatrzymania prowadzonego ćwiczenia w dowolnym momencie, a następnie jego kontynuowania

lub ponownego rozpoczęcia.

7) rejestrowanie, archiwizowanie i odtwarzanie przebiegu i oceny ćwiczeń oraz raportów z ich wykonania;

8) awaryjne zatrzymanie układu ruchu;

9) awaryjne wyłączanie symulatora;

10) odczyt czasu rzeczywistego;

11) rejestrowanie czasu pracy symulatora oraz układu

ruchu.

2. Monitor zainstalowany na stanowisku instruktora powinien umożliwiać obserwację w czasie rzeczywistym między innymi

1) obrazu zewnętrznego widzianego z kabiny kierowcy;

ww

2) obrazu obserwowanego przez osobę szkoloną

w lusterkach wstecznych;

3) widoku zewnętrznego symulowanego pojazdu

w wirtualnym środowisku;

4) obrazu z kamery zainstalowanej we wnętrzu kabiny kierowcy;

5) dwuwymiarowej mapy rejonu jazdy z odwzorowaniem aktualnego ruchu drogowego.

3. Podczas przygotowywania scenariusza ćwiczenia instruktor powinien mieć możliwość doboru odpowiednich ćwiczeń z programu szkolenia oraz wprowadzania zmian w organizacji ruchu drogowego, obejmujących między innymi

5. Wszystkie ingerencje instruktora powinny być

rejestrowane w raporcie z odbywanego przez osobę

szkoloną ćwiczenia.

6. Stanowisko instruktora powinno być tak umieszczone, aby nie zakłócać pracy osoby szkolonej podczas ćwiczenia.

§ 15. 1. System informatyczny symulatora, o którym mowa w § 9 pkt 2, powinien

1) umożliwiać

a) symulowanie ruchu drogowego, z charakterystyczną infrastrukturą drogową, pojazdami

i pieszymi,

b) jednoczesne generowanie (i obrazowanie) co

najmniej 25 uczestników ruchu drogowego

w polu widzenia osoby szkolonej (pieszych, rowerzystów, samochodów osobowych, autobusów, samochodów ciężarowych, motocykli, pojazdów uprzywilejowanych i tramwajów oraz

pociągów na przejazdach kolejowych i w ich

pobliżu) przestrzegających i nieprzestrzegających przepisów ruchu drogowego;

2) generować obraz zapewniający symulację różnych

rodzajów dróg z wykorzystaniem elementów infrastruktury drogowej, w tym

a) obszar zabudowany

— miejski — charakteryzujący się drogą twardą

ze skrzyżowaniami, w tym skrzyżowaniami

o ruchu okrężnym i sygnalizacją świetlną oraz

budynkami jedno- i wielokondygnacyjnymi

(w tym co najmniej czterokondygnacyjnymi),

— wiejski — charakteryzujący się drogą twardą

oraz budynkami parterowymi i dwukondygnacyjnymi,

b) obszar niezabudowany

— drogi gruntowe,

— drogi jedno- i dwujezdniowe,

— autostrady z co najmniej dwoma pasami ruchu przypadającymi na jedną jezdnię, z barierami energochłonnymi (rozdzielającymi jezdnie i umieszczonymi na poboczu),

c) mosty, wiadukty, tunele.

4. Rzeźba odwzorowywanego terenu powinna być

zróżnicowana i obejmować teren równinny, górzysty,

w tym drogi o różnym stopniu nachylenia (długie podjazdy i zjazdy o dużym nachyleniu, częste podjazdy

i zjazdy o zmiennym nachyleniu, serpentyny).

5. Symulowane drogi powinny zawierać wszystkie

elementy dróg rzeczywistych, a także wymagane przepisami oznakowanie poziome, pionowe oraz sygnalizację świetlną i inne elementy kierowania ruchem

(np. zapory, półzapory itp.).

6. Łączna długość symulowanych tras jazdy nie

powinna być krótsza niż 100 km.

7. System informatyczny symulatora powinien zapewniać odwzorowanie wybranych awarii i niesprawności poszczególnych układów, instalacji i układów

pojazdu, w tym w szczególności

.go

— drogi ekspresowe jedno- lub dwujezdniowe,

posiadające wielopoziomowe skrzyżowania

z przecinającymi je innymi drogami transportu lądowego i wodnego, z dopuszczeniem

wyjątkowo skrzyżowań jednopoziomowych,

Poz. 444

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 81

2. System informatyczny powinien umożliwiać symulowanie warunków atmosferycznych i warunków

jazdy, pory roku i doby, w tym w szczególności

1) częściowego i całkowitego zaniku działania hamulca roboczego;

1) warunków atmosferycznych obejmujących: śnieg,

deszcz, mgły i wiatr;

3) przebicia ogumienia, zwłaszcza kół kierowanych;

2) zróżnicowanych warunków jazdy obejmujących

nawierzchnię o normalnej oraz zmniejszonej przyczepności.

4) zmiany położenia środka masy pojazdu, wynikającego z przemieszczenia się ładunku;

5) awarii silnika, uniemożliwiającej wytwarzanie

efektywnego momentu obrotowego;

6) awarii układów: przeciwdziałającego blokowaniu

kół przy hamowaniu, kontroli trakcji oraz stabilizacji toru jazdy pojazdu;

w.

rcl

3. Generowany przez symulator obraz powinien

spełniać warunek interaktywności z pozostałymi pojazdami oraz z pieszymi, tzn. uwzględniać zmiany

w symulacji wynikające z zachowania osoby szkolonej

i sposobu wykonywania przez nią ćwiczeń.

2) asymetrii działania hamulców;

7) komunikatów, ostrzeżeń i usterek tachografu.

ww

U w a ga !

Wszystkie wartości podane w niniejszym załączniku, dotyczące wymienionych w nim wielkości, powinny być

określone z dokładnością ± 2,5%.

Elektronicznie

podpisany przez

Grzegorz

Paczowski

Data: 2011.04.18

16:17:13 +02'00'

— 4978 —

Poz. 444

444

v.p

l

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1)

z dnia 8 kwietnia 2011 r.

w sprawie urządzenia do symulowania jazdy w warunkach specjalnych2)

Na podstawie art. 39g ust. 12 ustawy z dnia

6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U.

z 2007 r. Nr 125, poz. 874, z późn. zm.3)) zarządza się,

co następuje

Załącznik do rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 8 kwietnia 2011 r. (poz. 444)

WYMAGANIA TECHNICZNO-ORGANIZACYJNE ORAZ ZAKRES FUNKCJONALNOŚCI

REALIZOWANEJ PRZEZ SYMULATOR

I . O gólne w y m ag an i a

cy jne s y m ulato ra

tech n i czn o -o rga niza -

ruchu drogowego powinny odpowiadać przepisom

określonym w

§ 1. Symulator powinien spełniać wymagania

określone w

1) ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908,

z późn. zm.1));

1) ustawie z dnia 13 kwietnia 2007 r. o kompatybilności elekromagnetycznej (Dz. U. Nr 82, poz. 556 oraz

z 2010 r. Nr 107, poz. 679);

ww

2) rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. Nr 199, poz. 1228);

3) rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 sierpnia 2007 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla

sprzętu elektrycznego (Dz. U. Nr 155, poz. 1089).

§ 2. Symulator powinien spełniać wymagania

następujących norm

1) PN-EN 61010-1:2004;

2) PN-ISO 7000:2007.

§ 3. 1. System informatyczny symulatora, a w szczególności użyte w nim: wzory znaków i sygnałów drogowych, sytuacje drogowe, rodzaje dróg i zasady

2) rozporządzeniu Ministrów Infrastruktury oraz

Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 31 lipca 2002 r. w sprawie znaków i sygnałów drogowych (Dz. U. Nr 170, poz. 1393, z 2008 r. Nr 179,

poz. 1104 oraz z 2010 r. Nr 65, poz. 412);

1) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 109, poz. 925, Nr 175,

poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497,

z 2006 r. Nr 17, poz. 141, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 190,

poz. 1400, Nr 191, poz. 1410 i Nr 235, poz. 1701, z 2007 r.

Nr 52, poz. 343, Nr 57, poz. 381, Nr 99, poz. 661, Nr 123,

poz. 845 i Nr 176, poz. 1238, z 2008 r. Nr 37, poz. 214,

Nr 100, poz. 649, Nr 163, poz. 1015, Nr 209, poz. 1320,

Nr 220, poz. 1411 i 1426, Nr 223, poz. 1461 i 1462 i Nr 234,

poz. 1573 i 1574, z 2009 r. Nr 3, poz. 11, Nr 18, poz. 97,

Nr 79, poz. 663, Nr 91, poz. 739, Nr 92, poz. 753, Nr 97,

poz. 802 i 803, Nr 98, poz. 817 i Nr 168, poz. 1323, z 2010 r.

Nr 40, poz. 230, Nr 43, poz. 246, Nr 122, poz. 827, Nr 151,

poz. 1013, Nr 152, poz. 1018, Nr 182, poz. 1228, Nr 219,

poz. 1443, Nr 225, poz. 1466 i Nr 257, poz. 1726 oraz

z 2011 r. Nr 30, poz. 151.

3) rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków

technicznych dla znaków i sygnałów drogowych

oraz urządzeń bezpieczeństwa ruchu drogowego

i warunków ich umieszczania na drogach (Dz. U.

Nr 220, poz. 2181, z późn. zm.2)).

2. System informatyczny symulatora powinien

wydawać komunikaty posiadaczowi, użytkownikowi

oraz instruktorowi prowadzącemu zajęcia w języku

polskim.

3. System informatyczny symulatora musi umożliwiać wykonanie przez jego posiadacza aktualizacji

oprogramowania z wykorzystaniem materiałów dostarczonych przez producenta symulatora.

1) nazwę lub znaki identyfikujące producenta oraz

importera;

2) nazwę/typ/model symulatora;

3) rok produkcji;

4) numer seryjny.

c) liczbę i opis stopni swobody ruchu,

d) opis modelu kontaktu koła z nawierzchnią drogi,

e) wyniki przykładowych weryfikacji eksperymentalnych modelu dla co najmniej trzech manewrów opisywanych testami ISO, ECE (hamowania w ruchu prostoliniowym, ruchu ustalonego

po okręgu, podwójnej zmiany pasa ruchu).

II. Za k r e s funk cjona lności r e a lizow a ne j p rz ez

sy mula t or or a z szcze gółow e w y ma g an i a

t e chniczno-or ga niza cy jne

Funkcjonalność metodyczna