Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie świadectwa maszynisty

§ 1. Rozporządzenie określa

1) zakres wiedzy i umiejętności dotyczących pojazdu

kolejowego i infrastruktury kolejowej objętych

szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do

uzyskania świadectwa maszynisty;

2) sposób prowadzenia rejestru świadectw maszynistów;

3) wzór świadectwa maszynisty.

§ 2. 1. Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących

pojazdu kolejowego objętych szkoleniem i egzaminem, które są niezbędne do uzyskania świadectwa

maszynisty, określa załącznik nr 1 do rozporządzenia.

Załącznik nr 2

ZAKRES WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI DOTYCZĄCYCH INFRASTRUKTURY KOLEJOWEJ OBJĘTYCH

SZKOLENIEM I EGZAMINEM, KTÓRE SĄ NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚWIADECTWA MASZYNISTY

1. Po ukończeniu szkolenia dotyczącego infrastruktury kolejowej obejmującego

ww

a) szkolenie teoretyczne — polegające na zdobywaniu wiadomości w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności na stanowisku maszynisty,

również, o ile to możliwe, przy wykorzystaniu urządzeń elektronicznych służących do przetwarzania

informacji oraz symulatorów,

b) szkolenie praktyczne — polegające na zdobywaniu

praktycznych umiejętności niezbędnych na stanowisku maszynisty w miejscu pracy, prowadzeniu

pociągu lub pojazdu kolejowego pod nadzorem

— zakończonego egzaminem, maszynista powinien

umieć wykonywać niżej wymienione zadania.

niającą charakterystykę linii kolejowej i stosować

maksymalną prędkość pociągu odpowiadającą

warunkom pogodowym, obowiązującym dla linii

kolejowej ograniczeniom prędkości oraz przyjętym

od zarządcy infrastruktury kolejowej informacjom.

2 ) Zna jomość linii

Maszynista powinien potrafić przewidywać problemy, które mogą powstać w czasie jazdy, i odpowiednio im zapobiegać, szczególnie w zakresie

bezpieczeństwa ruchu kolejowego oraz związanych z punktualnością prowadzenia pociągu i ekonomicznością jazdy. Powinien posiadać wiedzę na

temat linii kolejowych i urządzeń na trasie jazdy

oraz ewentualnych tras zastępczych.

1) R odz a j e k s pl o atacj i i p ręd ko ść m ak sy ma lna poc ią gu w o d n i esi en i u d o ch ara kte r y s t y k linii

Aspektami istotnymi dla znajomości linii kolejowej

są

Maszynista powinien umieć zastosować odpowiednią technikę prowadzenia pociągu uwzględ-

a) warunki eksploatacji linii kolejowej, w tym zmiany toru i ruch jednokierunkowy,

c) określenie torów, które mogą być wykorzystane

do danego rodzaju przewozów,

d) obowiązujące zasady ruchu oraz system sygnalizacyjny,

e) system blokady liniowej i związane z nim przepisy,

f) nazwy stacji kolejowych ich położenie na linii

kolejowej, warunki widoczności stacji i nastawni,

g) sygnalizacja przejściowa pomiędzy różnymi

systemami sterowania ruchem kolejowym lub

systemami zasilania trakcyjnego,

h) ograniczenia prędkości dla różnych kategorii

prowadzonych pociągów,

i) profile topograficzne,

j) szczególne warunki hamowania, w szczególności

na liniach o stromym nachyleniu,

k) szczególne właściwości eksploatacyjne, w tym

specjalne sygnały, znaki i warunki odjazdu.

3) Pr z e pis y be z p i ecz eń stwa

5) Nie pr a widłowości

Maszynista powinien umieć

a) zwracać uwagę na nieprawidłowości dotyczące

infrastruktury kolejowej i otoczenia, w tym urządzeń sygnalizacyjnych, torów, zasilania w energię trakcyjną, przejazdów kolejowych, otoczenia

torów i ruchu kolejowego,

b) określić odległość dzielącą prowadzony pojazd

kolejowy od przeszkód zagrażających bezpieczeństwu ruchu kolejowego,

c) poinformować zarządcę infrastruktury kolejowej

o miejscu i charakterze zaobserwowanych nieprawidłowości, upewniając się, że informacja ta

została należycie zrozumiana,

d) podjąć działania, uwzględniające infrastrukturę

kolejową, mające na celu zagwarantowanie

bezpieczeństwa ruchu kolejowego i osób.

6) Postę powa nie w r a zie nie pr ze widzian yc h

zda r ze ń i wy pa dków, poża r ów or a z w ypa dków z udzia łe m ludzi

rcl

Maszynista powinien

c) regulować prędkość jazdy pociągu zgodnie

z rozkładem jazdy oraz wydanymi poleceniami,

w szczególności mającymi na celu oszczędność

energii trakcyjnej, przy uwzględnieniu charakterystyk pojazdu trakcyjnego, pociągu oraz linii

kolejowej.

.go

v.p

l

b) znajomość dokumentów zarządcy infrastruktury kolejowej dotyczących linii kolejowej,

Poz. 347

Maszynista powinien umieć

b) umieć obserwować sygnały urządzeń przytorowych i urządzeń znajdujących się w pojeździe

trakcyjnym, odpowiednio je interpretować i postępować zgodnie z ustalonymi procedurami,

b) ocenić, gdzie zatrzymać pociąg w razie pożaru

w pociągu i w razie konieczności umożliwić

ewakuację pasażerów,

w.

a) wiedzieć, że pociąg należy uruchamiać tylko

wtedy, gdy spełnione są wszystkie zalecane warunki, w tym warunki wynikające z rozkładu jazdy, nakazu jazdy lub sygnału odjazdu, podawane przez urządzenia sygnalizacyjne,

ww

c) umieć prowadzić pociąg w sposób bezpieczny

zgodnie z ustalonymi procedurami dotyczącymi

jazdy i stosować, w razie otrzymania takiego polecenia, szczególne warunki prowadzenia pociągu, w szczególności czasowe ograniczenie prędkości, jazdę w kierunku przeciwnym do zasadniczego, pozwolenie na przejazd obok semafora

wskazującego sygnał zabraniający jazdy, wykonanie pracy manewrowej, zmianę kierunku jazdy, przejazd przez miejsce wykonywania prac

budowlanych,

d) umieć przestrzegać terminowości postojów wynikających z rozkładu jazdy i wyznaczonych postojów dodatkowych.

4) Pr ow a dz e nie p o ci ąg u

Maszynista powinien umieć

a) ustalić miejsce położenia pociągu na linii kolejowej,

b) używać hamulców pociągu, uwzględniając warunki linii kolejowej,

a) podejmować działania w celu ochrony pociągu

i wezwania pomocy w razie wypadku kolejowego z udziałem ludzi,

c) przekazać informację dotyczą pożaru odpowiednim służbom, jeżeli pożar nie może być opanowany przez maszynistę i obsługę pociągu,

d) jak najszybciej poinformować zarządcę infrastruktury kolejowej w przypadkach, o których

mowa w lit. a—c,

e) ocenić, czy i w jakich warunkach infrastruktura

kolejowa pozwala na dalsze prowadzenie pociągu lub pojazdu kolejowego.

7) Te sty ję zy kowe

Wymóg znajomości języków obcych dotyczy infrastruktury kolejowej, do której odnosi się świadectwo maszynisty.

Maszynista powinien

a) posiadać umiejętności w zakresie języka wskazanego przez danego zarządcę infrastruktury

kolejowej w przypadku konieczności porozumiewania się z przedstawicielem zarządcy infrastruktury kolejowej w sprawach związanych

z bezpieczeństwem ruchu kolejowego,

2) egzamin praktyczny polega na sprawdzeniu, za

pomocą jazd praktycznych na sieci kolejowej,

umiejętności prowadzenia pojazdu kolejowego

oraz, jeżeli to możliwe, z wykorzystaniem symulatorów, w celu oceny stosowania zasad eksploatacji i działań maszynisty w szczególnie trudnych

sytuacjach.

.go

v.p

l

b) posiadać umiejętności językowe odpowiadające poziomowi znajomości języka umożliwiającego aktywne i skuteczne porozumiewanie się

z przedstawicielem zarządcy infrastruktury kolejowej w sytuacjach rutynowych, trudnych oraz

awaryjnych,

Poz. 347

c) umieć korzystać z wiadomości i metod komunikacji określonych w Technicznych Specyfikacjach Interoperacyjności „Ruch kolejowy”,

d) umieć porozumiewać się w języku wskazanym

przez zarządzającego infrastrukturą kolejową

zgodnie z poziomem znajomości języka pozwalającym co najmniej na radzenie sobie w sytuacjach praktycznych zawierających nieprzewidziany element, opisywanie zdarzenia i podtrzymywanie prostej rozmowy.

2. Egzamin składa się z egzaminu teoretycznego

oraz egzaminu praktycznego

1) znajomości infrastruktury kolejowej, włącznie ze

znajomością trasy i zasad eksploatacji — co trzy

lata lub po każdej nieobecności przekraczającej

okres jednego roku na danej trasie;

2) znajomości języka dla osób niebędących rodzimymi użytkownikami języka, z zastrzeżeniem, że dotyczy infrastruktury kolejowej, do której odnosi się

świadectwo maszynisty — co trzy lata lub po każdej nieobecności przekraczającej okres jednego

roku.

ww

w.

rcl

1) egzamin teoretyczny obejmuje sprawdzenie wiedzy i umiejętności określonych w ust. 1;

3. Minimalna częstotliwość sprawdzianów okresowych wiedzy wynosi w przypadku

§ 5. Po przeprowadzeniu okresowego sprawdzenia

wiedzy i umiejętności w celu zachowania ważności

świadectwa maszynisty, przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury kolejowej potwierdza, poprzez

odnotowanie w rejestrze świadectw maszynistów, że

maszynista spełnia wymagania określone w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia.

§ 6. Wzór świadectwa maszynisty określa rozporządzenie Komisji (UE) nr 36/2010 z dnia 3 grudnia

2009 r. w sprawie wspólnotowych wzorów licencji

maszynisty, świadectw uzupełniających, uwierzytelnionych odpisów świadectw uzupełniających oraz

wniosków o wydanie licencji maszynisty zgodnie z dyrektywą 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady

(Dz. Urz. UE L 13 z 19.01.2010, str. 1, z późn. zm.).

rcl

2. Zakres wiedzy i umiejętności dotyczących infrastruktury kolejowej objętych szkoleniem i egzaminem,

które są niezbędne do uzyskania świadectwa maszynisty, określa załącznik nr 2 do rozporządzenia.

§ 4. Przewoźnik kolejowy i zarządca infrastruktury

kolejowej umożliwia dostęp do informacji o treści wydanych przez nich świadectw maszynisty oraz dostarcza te informacje zgodnie z załącznikiem II do decyzji

Komisji nr 2010/17/WE z dnia 29 października 2009 r.

w sprawie przyjęcia podstawowych parametrów rejestrów licencji maszynisty i świadectw uzupełniających

określonych w dyrektywie 2007/59/WE Parlamentu

Europejskiego i Rady.

w.

§ 3. Sposób prowadzenia rejestru świadectw maszynistów określa załącznik II do decyzji Komisji

nr 2010/17/WE z dnia 29 października 2009 r. w sprawie przyjęcia podstawowych parametrów rejestrów

licencji maszynisty i świadectw uzupełniających określonych w dyrektywie 2007/59/WE Parlamentu Europejskiego i Rady (Dz. Urz. UE L 8 z 13.01.2010, str. 17).

Rejestr uaktualnia się regularnie.

1) Minister Infrastruktury kieruje działem administracji rzą-

ww

dowej — transport, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 4 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r.

w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra

Infrastruktury (Dz. U. Nr 216, poz. 1594).

2) Niniejsze rozporządzenie w zakresie swojej regulacji wdraża postanowienia dyrektywy 2007/59/WE Parlamentu

Europejskiego i Rady z dnia 23 października 2007 r. w sprawie przyznawania uprawnień maszynistom prowadzącym

lokomotywy i pociągi w obrębie systemu kolejowego

Wspólnoty (Dz. Urz. UE L 315 z 03.12.2007, str. 51).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238 i Nr 191,

poz. 1374, z 2008 r. Nr 59, poz. 359, Nr 144, poz. 902,

Nr 206, poz. 1289 i Nr 227, poz. 1505, z 2009 r. Nr 1, poz. 3,

Nr 18, poz. 97, Nr 19, poz. 100, Nr 98, poz. 817, Nr 115,

poz. 966, Nr 157, poz. 1241 i Nr 214, poz. 1658 oraz

z 2011 r. Nr 5, poz. 13.

§ 7. Osobie, która posiada ważne uprawnienie do

prowadzenia pojazdów kolejowych wydane zgodnie

z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia

16 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu stanowisk bezpośrednio związanych z prowadzeniem i bezpieczeństwem ruchu kolejowego i warunków, jakie powinny

spełniać osoby zatrudnione na tych stanowiskach oraz

prowadzący pojazdy kolejowe (Dz. U. Nr 212, poz. 2152,

z późn. zm.4)), przewoźnik kolejowy albo zarządca infrastruktury kolejowej wydaje w trybie, o którym mowa w art. 22b ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 marca

2003 r. o transporcie kolejowym, świadectwo maszynisty odpowiedniej kategorii uprawniające do prowadzenia pociągu lub pojazdu kolejowego po infrastrukturze kolejowej, po której osoby te wykonują przejazdy lub przewozy, bez konieczności odbycia szkolenia

i złożenia egzaminu, o których mowa w § 2.

§ 8. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

7 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Infrastruktury: C. Grabarczyk

4) Zmiany wymienionego rozporządzenia zostały ogłoszone

w Dz. U. z 2004 r. Nr 218, poz. 2212, z 2005 r. Nr 235,

poz. 1999, z 2006 r. Nr 190, poz. 1407 oraz z 2007 r. Nr 170,

poz. 1204.

.go

v.p

l

Elektronicznie

podpisany przez

Grzegorz Paczowski

Data: 2011.03.29

19:49:27 +02'00'

— 4211 —

Poz. 347

.go

v.p

l

347

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1)

z dnia 18 lutego 2011 r.

w sprawie świadectwa maszynisty2)

Na podstawie art. 22b ust. 21 ustawy z dnia

28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U.

z 2007 r. Nr 16, poz. 94, z późn. zm.3)) zarządza się, co

następuje

Załączniki do rozporządzenia Ministra Infrastruktury

z dnia 18 lutego 2011 r. (poz. 347)

Załącznik nr 1

ZAKRES WIEDZY I UMIEJĘTNOŚCI DOTYCZĄCYCH POJAZDU KOLEJOWEGO OBJĘTYCH SZKOLENIEM

I EGZAMINEM, KTÓRE SĄ NIEZBĘDNE DO UZYSKANIA ŚWIADECTWA MASZYNISTY

1. Po ukończeniu szkolenia dotyczącego taboru

obejmującego

b) zawieszeniem i urządzeniami mocującymi,

a) szkolenie teoretyczne — polegające na zdobywaniu wiadomości w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności na stanowisku maszynisty,

również, o ile to możliwe, przy wykorzystaniu urządzeń elektronicznych służących do przetwarzania

informacji oraz symulatorów,

d) urządzeniami związanymi z bezpieczeństwem

ruchu pociągów,

b) szkolenie praktyczne — polegające na zdobywaniu

praktycznych umiejętności niezbędnych na stanowisku maszynisty w miejscu pracy, prowadzeniu

pociągu lub pojazdu kolejowego pod nadzorem

— zakończonego egzaminem, maszynista powinien

umieć wykonywać niżej wymienione zadania.

1 ) Pr óby i k on tro l e p rz ed j az d ą

Maszynista powinien umieć

a) zgromadzić dokumentację i niezbędne wyposażenie,

e) konstrukcją zbiorników paliwa, układem zasilania paliwem, układem wydechowym,

f) znaczeniem oznaczeń znajdujących się wewnątrz i na zewnątrz pojazdów kolejowych,

w szczególności symboli używanych przy przewozie towarów niebezpiecznych,

g) systemem rejestracji jazd,

h) układami: elektrycznym i pneumatycznym,

i) systemem pobierania prądu trakcyjnego i układami wysokiego napięcia,

j) sprzętem łączności, w tym systemem transmisji radiowej i łącznością tor—pojazd,

k) organizacją jazd pojazdem trakcyjnym,

l) budową pojazdów kolejowych i ich przeznaczeniem oraz urządzeniami wykorzystywanymi do

prowadzenia pociągu i pracy manewrowej,

a w szczególności z systemem zatrzymywania

pociągu przy użyciu samoczynnego hamulca

zespolonego,

rcl

b) sprawdzić, czy wyznaczony pojazd trakcyjny

może być użyty do obsługi wyznaczonego pociągu,

c) częściami biegowymi,

c) wprowadzić i sprawdzić informacje zapisane

w dokumentacji dotyczącej pojazdu trakcyjnego

i pociągu,

d) sprawdzić, poprzez dokonanie określonych prób

i kontroli, czy urządzenia związane z bezpieczeństwem są sprawne,

w.

e) sprawdzić wyposażenie pojazdu trakcyjnego

w sprzęt ochronny i sprzęt związany z bezpieczeństwem oraz jego sprawność,

f) wykonać wszelkie należące do obowiązków maszynisty czynności zapobiegawczo-utrzymaniowe.

2) Zna jom oś ć p o j az d u ko l ej o weg o

ww

Aby prowadzić pojazd trakcyjny, maszynista powinien być zapoznany ze wszystkimi obsługiwanymi

przez niego regulatorami i wskaźnikami, w szczególności z tymi, które dotyczą funkcjonowania

a) napędu,

b) hamowania,

c) elementów związanych z bezpieczeństwem ruchu.

Aby wykryć i zlokalizować nieprawidłowości występujące w pojazdach kolejowych, ustalić, co jest

potrzebne do ich usunięcia, a także w określonych

przypadkach podjąć działania naprawcze maszynista powinien być zapoznany z

a) konstrukcjami mechanicznymi pojazdów kolejowych,

m) układem hamulcowym,

n) częściami charakterystycznymi dla pojazdów

kolejowych,

o) łączeniem pojazdów kolejowych.

3 ) Pr óby ha mulców

Maszynista powinien umieć

a) sprawdzić i obliczyć przed jazdą, czy faktyczna

masa hamująca pociągu odpowiada masie

hamującej wymaganej dla danej linii, zgodnie

z wartościami podanymi w dokumentach pociągu,

b) sprawdzić działanie różnych składników układu

hamulcowego pojazdu trakcyjnego oraz pociągu odpowiednio przed jazdą, przy jego uruchamianiu i w czasie jazdy.

4 ) Sposób funkcjonowa nia i pr ę dkość m ak sy ma lna pocią gu w odnie sie niu do c h ar a kte r y sty k linii

Maszynista powinien umieć zastosować odpowiednią technikę prowadzenia pociągu i stosować

maksymalną prędkość pociągu na podstawie takich zmiennych, jak obowiązujące dla danej linii

kolejowej ograniczenia prędkości, panujące warunki pogodowe, wprowadzone zmiany w urządzeniach sygnalizacyjnych oraz przyjęte do wiadomości informacje przekazane maszyniście przed

jazdą i w czasie jazdy.

Maszynista powinien umieć

a) korzystać zgodnie z obowiązującymi zasadami

ze wszystkich dostępnych układów sterowania,

b) uruchomić pociąg, uwzględniając przyczepność

i ograniczenia mocy pojazdu trakcyjnego,

c) używać hamulców pociągu.

6 ) Nie pr a w idłowo ści

Maszynista powinien

a) zwracać uwagę na nadzwyczajne zdarzenia zaistniałe podczas prowadzenia pociągu,

b) umieć dokonać oględzin technicznych pociągu,

umieć rozpoznać oznaki nieprawidłowości, zapobiegać ich powstawaniu i umieć reagować

odpowiednio do ich znaczenia, mając na uwadze konieczność zapewnienia bezpieczeństwa

ruchu kolejowego i bezpieczeństwa osób,

c) wykazać się znajomością stosowania dostępnych środków zabezpieczenia ruchu kolejowego i środków łączności.

7 ) Pos t ę pow a ni e w raz i e n i ep rz ewi d zia ny ch

z da r z e ń i wyp ad kó w, p o ż aró w o ra z wy pa dk ów z ud z i ał em l u d z i

8 ) Wa r unki okr e śla ją ce konty nuowa nie j az d y

po wy pa dku z udzia łe m poja zdu ko l ej o we go

Po zaistnieniu wypadku kolejowego maszynista

powinien umieć ocenić, czy i przy zachowaniu jakich warunków pojazd kolejowy może kontynuować jazdę.

Maszynista powinien

a) umieć określić, czy przed kontynuacją jazdy

przez pociąg potrzebna jest ocena innego specjalisty,

b) znać, określone przez zarządcę infrastruktury

kolejowej, procedury informowania o możliwości kontynuowania jazdy po wypadku.

9 ) Unie r uchomie nie pocią gu

Maszynista powinien posiadać wiedzę na temat

środków umożliwiających zatrzymanie pociągu

lub jego części, umieć je stosować w celu zabezpieczenia przed niespodziewanym uruchomieniem

lub zbiegnięciem pociągu lub jego części.

2. Egzamin składa się z egzaminu teoretycznego

oraz egzaminu praktycznego.

rcl

Maszynista powinien

c) znać procedury ewakuacji podróżnych z pociągu pasażerskiego w sytuacji awaryjnej.

.go

v.p

l

5 ) Pr ow a dz e nie p o ci ąg u w sp o só b , któr y nie

pow oduje u sz ko d z eń i n frastru ktu ry kole jow e j lub po j az d ó w

Poz. 347

3. Egzamin obejmuje sprawdzenie wiedzy i umiejętności określonych w ust. 1.

b) umieć ustalić, czy pociąg przewozi towary niebezpieczne i ustalić ich rodzaj oraz lokalizację

na podstawie dokumentów pociągu,

4. Okresowe sprawdzanie wiedzy i umiejętności

dotyczących pojazdów kolejowych jest przeprowadzane co najmniej co trzy lata.

w.

a) znać obowiązujące procedury zabezpieczenia

pociągu i wezwania pomocy w razie wypadku

z udziałem ludzi znajdujących się w pociągu,