PL
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 lutego 2011 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej
Table of Provisions (57)
Statutory Text (57 Articles)
§ 1. Rozporządzenie określa warunki bezpiecznego
stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej, o których mowa
w art. 33a ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. —
Prawo atomowe, zwanej dalej „ustawą”, w tym
1) zasady i metody dobrej praktyki medycznej, zmierzającej do ograniczenia dawek dla pacjentów
w rentgenodiagnostyce, diagnostyce radioizotopowej i radiologii zabiegowej, włączając w to
poziomy referencyjne oraz fizyczne parametry badań rentgenowskich warunkujących uznanie postępowania za zgodne z dobrą praktyką medyczną;
4) szczególne zasady dotyczące ekspozycji na promieniowanie jonizujące w diagnostyce i terapii
dzieci, kobiet w wieku rozrodczym, kobiet w ciąży
i kobiet karmiących piersią;
5) zasady zabezpieczenia przed nadmierną ekspozycją osób z otoczenia i rodzin pacjentów po terapii
przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych;
6) szczegółowe wymagania dotyczące badań przesiewowych i eksperymentów medycznych wynikające ze specyfiki wykonywania ekspozycji w celach
medycznych;
7) szczegółowe zasady zapobiegania nieszczęśliwym
wypadkom radiologicznym w radioterapii, medycynie nuklearnej, radiologii zabiegowej i rentgenodiagnostyce oraz sposoby i tryb postępowania po
ich wystąpieniu;
rcl
2) wymagania i szczegółowe zasady realizacji systemu zarządzania jakością w rentgenodiagnostyce,
radiologii zabiegowej, medycynie nuklearnej i radioterapii;
f) tryb wydawania certyfikatu i jego wzór,
3) wymagania dotyczące szkolenia specjalistycznego
osób wykonujących i nadzorujących wykonywanie
badań i zabiegów leczniczych przy użyciu promieniowania jonizującego, w tym
w.
a) tryb dokonywania wpisu do rejestru podmiotów
prowadzących szkolenia prowadzonego przez
Głównego Inspektora Sanitarnego,
b) sposób sprawowania przez Głównego Inspektora Sanitarnego nadzoru nad podmiotami wpisanymi do rejestru,
8) ograniczniki dawek dla osób, o których mowa
w art. 33a ust. 1 pkt 3 i 5 ustawy;
9) zasady wykonywania kontroli fizycznych parametrów urządzeń radiologicznych oraz klinicznych
audytów wewnętrznych i zewnętrznych nad przestrzeganiem wymogów ochrony radiologicznej
pacjenta.
§ 2. 1. Użyte w rozporządzeniu określenia oznacza-
c) ramowy program szkolenia,
ją
d) sposób powoływania komisji egzaminacyjnej,
szczegółowe wymagania dotyczące członków
komisji egzaminacyjnej i tryb jej pracy,
1) fizyk medyczny — osobę posiadającą tytuł specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej stosownie do
przepisów wydanych na podstawie art. 10 ust. 5
ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej (Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89,
z późn. zm.4));
ww
1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej
— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa
Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie
szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U.
Nr 216, poz. 1607).
2) Niniejsze rozporządzenie dokonuje w zakresie swojej regulacji częściowego wdrożenia dyrektywy Rady 97/43/Euratom z dnia 30 czerwca 1997 r. w sprawie ochrony zdrowia
osób fizycznych przed niebezpieczeństwem wynikającym
z promieniowania jonizującego związanego z badaniami
medycznymi oraz uchylającej dyrektywę 84/466/Euratom
(Dz. Urz. WE L 180 z 09.07.1997, str. 22; Dz. Urz. UE Polskie
wydanie specjalne, rozdz. 15, t. 3, str. 332).
3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 93, poz. 583 i Nr 227,
poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 168, poz. 1323 oraz
z 2010 r. Nr 107, poz. 679.
2) inżynier medyczny — osobę posiadającą tytuł specjalisty w dziedzinie inżynierii medycznej stosownie do przepisów wydanych na podstawie art. 10
ust. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach
opieki zdrowotnej;
4) Zmiany
tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 123, poz. 849, Nr 166,
poz. 1172, Nr 176, poz. 1240 i Nr 181, poz. 1290, z 2008 r.
Nr 171, poz. 1056 i Nr 234, poz. 1570, z 2009 r. Nr 19,
poz. 100, Nr 76, poz. 641, Nr 98, poz. 817, Nr 157, poz. 1241
i Nr 219, poz. 1707, z 2010 r. Nr 96, poz. 620, Nr 107,
poz. 679 i Nr 230, poz. 1507 oraz z 2011 r. Nr 45, poz. 235.
Załącznik nr 2
POZIOMY REFERENCYJNE DLA BADAŃ I ZABIEGÓW Z ZASTOSOWANIEM PROMIENIOWANIA
RENTGENOWSKIEGO
A. Radiografia i mammografia dla standardowego dorosłego pacjenta o wzroście 170 cm i masie 70 kg
Lp.
Rodzaj badania
DAP(1)
[cGy x cm2]
Dawka wejściowa(2)
[mGy]
Wejściowa dawka
powierzchniowa(3)
[mGy]
110
3,7
5,0
100
2,3
3,0
20
0,21
0,3
100
1,1
1,5
220
5,2
7,0
320
9,0
12
320
7,4
10
800
22
30
500
7,0
10
550
7,0
10
czaszka AP/PA
2
czaszka LAT
3
klatka piersiowa PA
4
klatka piersiowa LAT
5
kręgosłup piersiowy AP
6
kręgosłup piersiowy LAT
7
kręgosłup lędźwiowy AP
8
kręgosłup lędźwiowy LAT
9
miednica AP
10
jama brzuszna
11
zęby — zdjęcie wewnątrzustne
—
4,0(4)
5
12
mammografia(5) CC i MLO
—
—
10
rcl
1
(1) Iloczyn kermy w powietrzu i pola powierzchni wiązki promieniowania rentgenowskiego prostopadłego do osi wiązki.
(2) Kerma w powietrzu w punkcie przecięcia osi wiązki z powierzchnią ciała pacjenta.
(3) Kerma w powietrzu w punkcie przecięcia osi wiązki z powierzchnią ciała pacjenta z uwzględnieniem promieniowania roz-
proszonego.
(4) Kerma w powietrzu mierzona na końcu tubusa dla standardowego zdjęcia zęba trzonowego szczęki.
(5) Wartości wejściowej dawki powierzchniowej odnoszą się do 5 cm ściśnięcia piersi dla standardowego pacjenta przy zdję-
w.
ciu z wykorzystaniem kratki przeciwrozproszeniowej.
Do określenia zgodności z poziomem referencyjnym stosować DAP albo dawkę wejściową, albo wejściową
dawkę powierzchniową.
Podane wartości poziomów odpowiadają wzmocnieniu 200 konwencjonalnych zestawów błona — folia
wzmacniająca. Dla zestawów odpowiadających wzmocnieniu z zakresu 400—600 podane wartości poziomów
powinny być obniżone 2 do 3 razy.
B. Radiografia pediatryczna
ww
Tabela 1
Lp.
Rodzaj badania
Wiek
DAP
[cGy x cm2]
1
2
3
4
Wcześniak (ok. 1000 g)
0,3
Noworodek (ok. 3000 g)
0,8
10 ± 2 miesiące
2
5 ± 2 lata
3
10 ± 2 lata
Klatka piersiowa AP/PA
3
4
5
6
7
2
Klatka piersiowa LAT
Jama brzuszna AP/PA
Miednica AP
Czaszka AP
Czaszka LAT
2
7
10 ± 2 lata
8
10 ± 2 miesiące
25
5 ± 2 lata
50
10 ± 2 lata
60
5 ± 2 lata
25
10 ± 2 lata
30
10 ± 2 miesiące
30
10 ± 2 lata
40
10 ± 2 miesiące
30
10 ± 2 lata
30
Noworodek (ok. 3000 g)
60
10 ± 2 miesiące
90
5 ± 2 lata
120
10 ± 2 lata
240
Wejściowa dawka
powierzchniowa
[mGy]
Rodzaj badania
Radiografia klatki piersiowej(1)
— projekcja PA/AP
— projekcja LAT
0,1
0,2
Radiografia klatki piersiowej noworodków
— projekcja AP
0,08
Radiografia czaszki(1)
— projekcja PA/AP
— projekcja LAT
1,5
1,0
Radiografia miednicy
— niemowlęta
— starsze dzieci(1)
0,2
0,9
Radiografia brzucha z użyciem wiązki poziomej lub pionowej(1)
1,0
w.
3
5 ± 2 lata
rcl
1
4
Urografia pęcherza moczowego
Tabela 2
Lp.
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
4
5
(1) Poziomy referencyjne odnoszą się do standardowego pacjenta w wieku 5 lat.
ww
Do określenia zgodności z poziomem referencyjnym stosować DAP albo wejściową dawkę powierzchniową.
C. Tomografia komputerowa
Dawka(1)
Lp.
Rodzaj badania
CTDI w(4)
[mGy]
DLP(5)
[mGy cm]
1
2
3
4
1
Rutynowe badania głowy lub mózgu(2)
60
1050
2
Badanie twarzy i zatok(2)
3
Badanie urazów kręgów(3)
4
3
4
.go
v.p
l
1
Poz. 265
70
460
Rutynowe badania klatki piersiowej(3)
30
650
5
Wysokorozdzielcze badania płuc(3)
35
280
6
Rutynowe badanie brzucha lub jamy brzusznej(3)
35
780
7
Badanie wątroby i śledziony(3)
35
900
8
Rutynowe badania miednicy lub narządów miednicy(3)
35
570
9
Badanie kości miednicy lub obręczy biodrowej(3)
25
520
(1) Referencyjne poziomy dawek określone na podstawie dawki pochłoniętej w powietrzu.
(2) Dane odnoszą się do fantomu głowy (PMMA o średnicy 16 cm).
(3) Dane odnoszą się do fantomu ciała (PMMA o średnicy 32 cm).
(4) Ważony tomograficzny indeks dawki dla jednej warstwy lub w technice spiralnej dla jednego obrotu.
(5) Dawka dla całego badania wykonanego na fantomie głowy albo ciała przy zastosowaniu protokołu dla standardowego
pacjenta.
Do określenia zgodności z poziomem referencyjnym stosować CTDIw albo DLP.
D. Fluoroskopia i radiologia zabiegowa dla osób dorosłych
Lp.
Rodzaj badania
DAP
[Gy x cm2]
Czas ekspozycji
[min]
70
—
70
—
Jelito cienkie
2
Dwukontrastowe badanie okrężnicy
3
Flebografia kończynowo-miednicowa
9
—
4
Arteriografia miednicowo-kończynowa
85
—
5
Angiografia naczyń wieńcowatych
60
—
6
PTA — przezskórna wewnątrznaczyniowa plastyka naczyń
100
18
7
PTCA — angioplastyka naczyń wieńcowatych serca
120
20
rcl
1
w.
Do określenia zgodności z poziomem referencyjnym stosować DAP albo czas ekspozycji.
§ 3. 1. Udzielanie świadczeń zdrowotnych związanych z narażeniem na promieniowanie jonizujące odbywa się na podstawie udokumentowanych roboczych medycznych procedur radiologicznych.
4) kontrola jakości — zespół działań wchodzących
w skład systemu zarządzania jakością, polegający
na planowaniu, koordynowaniu, realizacji, mający
na celu utrzymanie lub poprawę jakości funkcjonowania urządzeń radiologicznych; obejmuje monitorowanie, ocenę i utrzymanie na wymaganym
poziomie wartości wszystkich parametrów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych, które można
określić, zmierzyć i skontrolować;
2. Badanie lub leczenie z zastosowaniem promieniowania jonizującego wykonuje się na podstawie
pisemnego skierowania będącego częścią dokumentacji medycznej.
.go
v.p
l
3) istotna naprawa urządzenia radiologicznego — naprawę przeprowadzoną w zakresie, który może
mieć wpływ na jakość diagnostyczną uzyskiwanego obrazu lub na dawkę, jaką otrzymuje pacjent;
5) narządy krytyczne — zdrowe narządy lub tkanki,
których wrażliwość na promieniowanie jonizujące
może mieć znaczący wpływ na planowanie leczenia lub dawkę otrzymywaną przez pacjenta;
6) osoba kierująca na badanie lub leczenie z zastosowaniem promieniowania jonizującego — lekarza,
lekarza dentystę lub felczera uprawnionych, na
podstawie odrębnych przepisów, do kierowania
pacjenta na zabieg związany z ekspozycją na promieniowanie jonizujące w celach medycznych;
7) radiofarmaceuta — osobę posiadającą tytuł specjalisty w dziedzinie radiofarmacji stosownie do
przepisów wydanych na podstawie art. 10 ust. 5
ustawy z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej;
1) cel i uzasadnienie badania;
2) wstępne rozpoznanie kliniczne;
3) informacje istotne do prawidłowego przeprowadzenia medycznej procedury radiologicznej.
4. Bez skierowania może być wykonane badanie
z zastosowaniem promieniowania jonizującego przeprowadzane w ramach badań przesiewowych, stomatologicznych badań wewnątrzustnych wykonywanych
aparatami do celów stomatologicznych, w przypadku
densytometrii kostnej wykonywanej aparatami przeznaczonymi wyłącznie do tego celu oraz w przypadkach bezpośredniego zagrożenia życia pacjenta.
5. Badania rentgenodiagnostyczne dla celów planowania leczenia w radioterapii wykonuje się na podstawie skierowania na to leczenie.
rcl
8) ryzyko radiacyjne — prawdopodobieństwo wystąpienia określonego szkodliwego efektu zdrowotnego w wyniku narażenia na promieniowanie jonizujące; ryzyko obejmuje także nasilenie i charakter
niepożądanych następstw;
3. Skierowanie, o którym mowa w ust. 2, poza wymaganiami określonymi w odrębnych przepisach, zawiera
9) technik elektroradiologii — osobę posiadającą
a) tytuł technika elektroradiologii lub
b) dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunkach kształcących w zakresie elektroradiologii i tytuł zawodowy licencjata lub magistra;
w.
10) teleradiologia — usługę polegającą na elektronicznym przesyłaniu obrazów radiologicznych, w celu
ich opisu lub konsultacji, z jednego miejsca do innego za pomocą łączy do transmisji zapewnionych
przez niezależnego dostawcę.
ww
2. Jeżeli w rozporządzeniu jest mowa o konsultancie wojewódzkim lub konsultancie krajowym w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej, medycyny
nuklearnej, radioterapii onkologicznej, w przypadku
jednostek ochrony zdrowia podległych Ministrowi
Obrony Narodowej lub przez niego nadzorowanych
albo dla których ten minister jest organem założycielskim, odnosi się to odpowiednio do właściwych konsultantów wojskowej służby zdrowia.
3. Jeżeli w rozporządzeniu jest mowa o państwowym wojewódzkim inspektorze sanitarnym, w przypadku jednostek ochrony zdrowia podległych Ministrowi Obrony Narodowej oraz Ministrowi Spraw Wewnętrznych i Administracji lub przez nich nadzorowanych albo dla których są oni organami założycielskimi,
odnosi się to odpowiednio do komendanta wojskowego ośrodka medycyny prewencyjnej lub państwowego inspektora sanitarnego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.
6. Obrazy zapisane w postaci elektronicznej, które
są częścią dokumentacji medycznej, przekazywane
i archiwizowane są w standardzie DICOM zgodnym
z normą ISO 12052.
7. Wymagania, o których mowa w ust. 6, nie dotyczą stomatologicznych badań wewnątrzustnych.
8. Przepis ust. 6 stosuje się odpowiednio w teleradiologii.
9. Opis i przegląd obrazów rejestrowanych w postaci cyfrowej odbywa się zgodnie z wymaganiami
określonymi w załączniku nr 1 do rozporządzenia.
10. Lekarz biorący udział w wykonywaniu badań
medycznych związanych z narażeniem na działanie
promieniowania jonizującego ponosi odpowiedzialność kliniczną odpowiednio do wykonanych czynności, obejmującą w szczególności
1) uzasadnienie ekspozycji;
2) optymalizację ochrony przed promieniowaniem
jonizującym;
3) kliniczną ocenę wyniku oraz przekazywanie informacji lub dokumentacji radiologicznej innym lekarzom;
4) udzielanie informacji pacjentom
uprawnionym osobom;
oraz
innym
5) współpracę z innymi specjalistami i personelem
w zakresie aspektów praktycznych, a także uzyskiwania informacji o wynikach poprzednich badań
lub leczenia z zastosowaniem promieniowania jonizującego, jeżeli zachodzi taka potrzeba.
2. Osoby uczestniczące w eksperymencie, o którym mowa w ust. 1, przed przystąpieniem do niego
.go
v.p
l
11. Lekarz prowadzący radioterapię, po jej zakończeniu, informuje o przebiegu leczenia lekarza kierującego na leczenie promieniowaniem jonizującym.
Poz. 265
Załącznik nr 3
POZIOMY REFERENCYJNE AKTYWNOŚCI PRODUKTÓW RADIOFARMACEUTYCZNYCH DLA BADAŃ
DIAGNOSTYCZNYCH
ww
A. Badania diagnostyczne dla standardowego dorosłego pacjenta o wzroście 170 cm i masie 70 kg
Rodzaj badania
Radionuklid i produkt radiofarmaceutyczny
Aktywność na
badanie
[MBq]
1
2
3
Kościec — obrazowanie
99mTc fosforany, fosfoniany
750
Szpik kostny — obrazowanie
99mTc — koloidy
400
Perfuzja mózgu
99mTc — HmPAO
99mTc — ECD
750
750
Cysternografia
111In DTPA
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
99mTcO
4
123I — jodki
131I — jodki
80
20
4
Poszukiwanie przerzutów raka tarczycy po
ablacji gruczołu
131I — jodki
240
Obrazowanie przytarczyc i gruczolaków tego
narządu
99mTc MIBI
750
Obrazowanie wentylacji płuc
133Xe — gaz w roztworze
127Xe — gaz w roztworze
99mTc — DTPA — aerozol
400
200
200
99mTc — mikrosfery
100
Tomograficzne obrazowanie perfuzji płuc
99mTc — mikrosfery
400
Obrazowanie wątroby i śledziony
99mTc — znakowane koloidy
200
Obrazowanie dynamiczne układu żółciowego
99mTc — pochodne iminodwuoctanu
200
Obrazowanie śledziony zdenaturowanymi
erytrocytami
99mTc — erytrocyty zdenaturowane
100
Badanie pierwszego przejścia krwi przez
krążenie płucne i serce
99mTcO — roztwór
4
99mTc DTPA
400
800
Obrazowanie puli krwi w lewej komorze
i dynamika jej pracy (bramkowanie)
99mTc — erytrocyty (znakowane in vivo)
800
Obrazowanie i perfuzja mięśnia sercowego
lewej komory
99mTc — fosfoniany, izonitryle i równoważne
201TI — chlorek
800
100
Obrazowanie uchyłku Meckela
99mTcO
400
Obrazowanie tarczycy
4 — roztwór
rcl
Planarne obrazowanie perfuzji płuc
Badanie przejścia pokarmu przez przełyk,
badanie refluksu przełykowego
99mTc — koloidy i związki niewchłanialne
40
Badanie opróżniania żołądka
99mTc — niewchłanialne związki
40
Statyczne obrazowanie nerek
99mTc — DMSA
200
Dynamiczne badanie układu moczowego
99mTc — DTPA
99mTc — EC, MAG—3
123I — o—hipuran
200
100
20
w.
Krwawienie z przewodu pokarmowego —
lokalizacja
99mTc — erytrocyty i równoważne
400
131I — metylocholesterol
Obrazowanie wybranych nowotworów i ropni
67Ga — cytrunian
400
Obrazowanie wybranych nowotworów
99mTc — analogi somatostatycznych
800
Obrazowanie guzów neuroektodermalnych
123I — metajodobenzyloguanidyna
131I — metajodobenzyloguanidyna
400
40
Obrazowanie rozległości procesu
nowotworowego wybranych guzów
99mTc — MIBI
1000
Obrazowanie strażniczych węzłów chłonnych
99mTc — koloidy
Obrazowanie ropni i ognisk zapalnych
99mTc — znakowane leukocyty
99mTc — immunoglobulina
Oznaczenie klirensu nerkowego kłębkowego
994Tc DTPA
40
Oznaczenie efektywnego przepływu osocza
przez nerki
99mTc — EC
123I — ortohipuran
131I — ortohipuran
99mTc MAG3
40
20
6
40
99mTc HEPIDA
40
ww
Obrazowanie nadnerczy
Szybkość oczyszczania osocza na drodze
sekrecji kanalikowej
Wątrobowy klirens 99mTc — HEPIDA
40
Masa ciała [kg]
3
4
6
8
10
12
14
16
18
20
22
24
26
rcl
28
.go
v.p
l
B. Wartość czynnika do obliczania aktywności radiofarmaceutyków podawanych dzieciom w odniesieniu do
aktywności podawanych dorosłym pacjentom o typowej budowie ciała (masa — 70 kg, wzrost — 170 cm),
w zależności od wagi ciała
Wartość czynnika
0,10
0,14
0,19
0,23
0,27
0,32
0,36
0,40
0,44
0,46
0,50
0,53
0,56
0,58
0,62
32
0,65
34
0,68
36
0,71
38
0,73
40
0,76
42
0,78
44
0,80
46
0,83
48
0,85
50
0,88
ww
w.
30
52—54
0,90
56—58
0,92
60—62
0,96
64—66
0,98
68
0,99
≥ 70
.go
v.p
l
§ 4. 1. Badania diagnostyczne z zastosowaniem
promieniowania jonizującego oraz zabiegi z zakresu
radiologii zabiegowej wykonuje się w sposób gwarantujący osiągnięcie wymaganego rezultatu przy możliwie najmniejszej dawce promieniowania jonizującego.
2. Poziomy referencyjne dla badań i zabiegów,
o których mowa w ust. 1, określono w załącznikach nr 2 i 3 do rozporządzenia.
3. Systematyczne przekraczanie poziomów referencyjnych, o których mowa w ust. 2, w okresie od
ostatniego klinicznego audytu wewnętrznego jest
wskazaniem do przeprowadzenia w trybie doraźnym
klinicznego audytu wewnętrznego.
4. Dawki dla osób, o których mowa w art. 33a ust. 1
pkt 4 ustawy, powinny być możliwie jak najmniejsze,
a procedury — wykonane przy zastosowaniu urządzeń
radiologicznych przeznaczonych wyłącznie do tego
celu lub innych urządzeń, o ile posiadają pozytywną
opinię wojewódzkiego konsultanta w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej.
2) potwierdzają pisemnie, że uzyskały informację
określoną w pkt 1, zrozumiały jej treść oraz uzyskały odpowiedź na wszelkie pytania i wątpliwości
oraz wyrażają zgodę na udział w eksperymencie.
3. Dawki, o których mowa w ust. 1 pkt 2, zależą od
rodzaju i wielkości potencjalnych korzyści, o których
mowa w ust. 4.
4. Wymaganą zależność między oczekiwaną potencjalną korzyścią eksperymentu medycznego na
ochotnikach przy użyciu źródeł promieniowania jonizującego a wielkością ryzyka i dawką skuteczną wyrażoną w milisiwertach (mSv) określa załącznik nr 4 do
rozporządzenia.
5. Jeżeli w ramach eksperymentu medycznego realizowana jest procedura radiologiczna niebędąca
w wykazie, o którym mowa w art. 33g ust. 7 ustawy, to
procedura ta podlega zatwierdzeniu przez krajowego
konsultanta właściwego dla danej dziedziny zastosowania promieniowania jonizującego.
Załącznik nr 4
WYMAGANA ZALEŻNOŚĆ MIĘDZY OCZEKIWANĄ POTENCJALNĄ KORZYŚCIĄ EKSPERYMENTU
MEDYCZNEGO NA OCHOTNIKACH PRZY UŻYCIU ŹRÓDEŁ PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO
A WIELKOŚCIĄ RYZYKA I DAWKĄ SKUTECZNĄ WYRAŻONĄ W MILISIWERTACH (mSv)
Poziom ryzyka radiacyjnego
w ciągu całego życia
(prawdopodobieństwo)
znikomy (<10–6)
Dawka skuteczna
(mSv)
<0,1
b. mały (∼10–5)
pośredni (∼10–4)
umiarkowany (>10–3)
Rodzaj oczekiwanej potencjalnej korzyści z badania
jedynie rozwój wiedzy
0,1—1,0
rozwój wiedzy prowadzący do potencjalnych korzyści zdrowotnych
1—10
bezpośredni cel w postaci polepszenia leczenia lub
zapobiegania chorobie
>10
znaczny, bezpośrednio związany z ratowaniem życia,
zapobieganiem i ograniczaniem skutków ciężkiej
choroby
rcl
Załącznik nr 5
WYMAGANIA DOTYCZĄCE SYSTEMU ZARZĄDZANIA JAKOŚCIĄ W RADIOTERAPII, MEDYCYNIE
NUKLEARNEJ, RENTGENODIAGNOSTYCE I RADIOLOGII ZABIEGOWEJ
stanowi zwięzły opis wdrożonego systemu zarządzania jakością i zawiera co najmniej informacje o
2. Jeżeli w jednostce ochrony zdrowia jest wdrożony
system zarządzania jakością na podstawie ustaw innych niż ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo
atomowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 276, z późn.
zm.1)), to niniejsze wymagania powinny być logicznym rozwinięciem działań i dokumentacji jednostki
nadrzędnej.
4) zakresie kompetencji personelu;
ww
w.
1. Zarządzanie jakością i jej kontrola obejmuje wszystkie etapy działania zmierzające do osiągnięcia jak
najlepszych wyników działalności diagnostycznej
i leczniczej związanej ze stosowaniem promieniowania jonizującego. Jeżeli przepisy nie narzucają
rozstrzygnięć merytorycznych, natomiast nakazują
uregulowanie określonych działań, jednostka ochrony zdrowia jest obowiązana do ich uregulowania
samodzielnie w systemie zarządzania jakością.
3. Przepis ust. 2 stosuje się także, jeżeli jednostka
ochrony zdrowia podlega administracyjnie jednostce, w której wdrożony jest system zarządzania jakością na podstawie odrębnych przepisów.
4. Jeżeli w jednostce ochrony zdrowia system zarządzania jakością został wprowadzony tylko na podstawie ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo
atomowe, księga jakości utworzona w tej jednostce
1) Zmiany
tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 93, poz. 583 i Nr 227,
poz. 1505, z 2009 r. Nr 18, poz. 97 i Nr 168, poz. 1323 oraz
z 2010 r. Nr 107, poz. 679.
1) strukturze i podległości administracyjnej;
2) zakresie działalności klinicznej;
3) posiadanym i eksploatowanym wyposażeniu medycznym;
5) sposobie zapewnienia poufności informacji zawartych w dokumentacji medycznej.
I. Wymagania systemu zarządzania jakością
w radioterapii (teleradioterapii
i brachyterapii)
1. Wszystkie procedury medyczne teleradioterapii
i brachyterapii pacjentów planuje się i realizuje
w sposób pozwalający na uwzględnienie przerw
w pracy aparatu terapeutycznego powodujących
odstępstwa od przyjętych standardów leczenia.
2. Dokumentacja systemu zarządzania jakością w zakresie ruchu chorych i prowadzenia dokumentacji
obejmuje co najmniej
1) procedurę informowania pacjenta o sposobie
przygotowania do leczenia i naturze procedur medycznych, którym pacjent zostanie poddany; infor-
2) zasady zmiany aparatu terapeutycznego, na którym jest napromieniany pacjent w przypadku
awarii aparatu terapeutycznego, uwzględniające
przeliczenie i sprawdzenie parametrów planu leczenia;
.go
v.p
l
macje powinny być pacjentowi udzielone przez
lekarza w czasie badania, podczas którego została
podjęta decyzja o zakwalifikowaniu pacjenta do
leczenia (teleradioterapii lub brachyterapii);
Poz. 265
2) procedurę prowadzenia dokumentacji pacjenta
poddawanego leczeniu (teleradioterapii, brachyterapii) zawierającą wzorcowe dokumenty, w tym
wzór karty napromieniania, wzory dokumentów
opisujących ostateczny plan leczenia. W procedurze ponadto należy opisać sposób dokumentowania ułożenia pacjenta podczas napromieniania
i dokumentowania kontroli przebiegu napromieniania. Należy zapewnić taki sposób archiwizowania dokumentacji, który umożliwia uzyskanie
pełnej informacji w okresie takim, w jakim przechowywana jest dokumentacja medyczna, o której mowa w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r.
o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta
(Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 i Nr 76, poz. 641
oraz z 2010 r. Nr 96, poz. 620);
3) procedurę postępowania z pacjentami i kobietami w ciąży;
4) procedurę identyfikacji pacjenta poddawanego
leczeniu, która uniemożliwia pomyłkowe napromienienie pacjenta innym układem wiązek lub
innym rodzajem promieniowania jonizującego
lub inną energią;
II. Wymagania systemu zarządzania jakością
w medycynie nuklearnej
Zarządzanie jakością i jej kontrola obejmuje wszystkie
etapy działania zmierzające do osiągnięcia jak najlepszych wyników działalności diagnostycznej i leczniczej
związanej ze stosowaniem produktów radiofarmaceutycznych. Zakres merytoryczny systemu zarządzania
jakością obejmuje co najmniej poniżej opisane procedury.
1. Procedurę informowania pacjenta o sposobie przygotowania do badania lub leczenia i naturze procedur medycznych, którym pacjent zostanie poddany.
Informacje powinny być pacjentowi udzielone podczas ustalenia terminu wykonania badania lub rozpoczęcia leczenia.
2. Procedurę weryfikacji skierowania przez lekarza
otrzymującego skierowanie pacjenta na badanie
lub leczenie, w której wprowadza się obowiązek weryfikacji celowości i uzasadnienia skierowania. Podjęcie decyzji o zmianie lub zaniechaniu wykonania
procedury medycznej wymienionej w skierowaniu
wymaga odnotowania, wraz z uzasadnieniem,
w dokumentacji pacjenta i wręczenia jej odpisu pacjentowi w celu przekazania decyzji do wiadomości
lekarzowi, który wydał skierowanie.
rcl
5) procedurę jednoznacznej identyfikacji z pacjentem indywidualnych akcesoriów stosowanych
podczas napromieniania, w szczególności masek
i podpórek;
3) informacje o udziale, zakresach zadań i obecności osób biorących udział w przygotowaniu pacjenta do leczenia i podczas leczenia (napromieniania), w tym lekarzy specjalistów radioterapii,
fizyków medycznych, inżynierów medycznych
i techników elektroradiologii.
6) wymagania dotyczące dokumentowania wybranej metody leczenia (frakcjonowania, dawek, czasu leczenia, rodzaju i energii promieniowania jonizującego, układu wiązek terapeutycznych
i ewentualnych sposobów modyfikacji wiązek)
w dokumentacji leczenia pacjenta;
w.
7) protokół sprawdzania dawki poprzez pomiary dozymetrii in vivo w uzasadnionych przypadkach
i weryfikacji wiązki dla określonych w odpowiednich procedurach systemu zarządzania jakością
grup pacjentów;
ww
8) protokół weryfikacji prawidłowości ułożenia pacjenta względem układu wiązek terapeutycznych
w teleradioterapii prowadzonej z wykorzystaniem promieniowania megawoltowego poprzez
zdjęcia portalowe (na błonie lub nośniku cyfrowym) dla określonych w odpowiednich procedurach systemu zarządzania jakością grup pacjentów;
9) system okresowej analizy wyników dozymetrii in
vivo, jeżeli taka jest prowadzona, i zdjęć portalowych.
3. W teleradioterapii i brachyterapii procedury realizacji leczenia zawierają co najmniej
1) informacje o wszystkich etapach leczenia,
a w szczególności: kwalifikacji do leczenia, obliczenia czasów napromieniania, planowania leczenia, symulacji, dozymetrii in vivo, kontroli
zgodności pól i zmiany w procesie leczenia;
3. Procedurę prowadzenia dokumentacji pacjenta
poddawanego diagnostyce lub leczeniu przy użyciu
produktów radiofarmaceutycznych, zawierającą
wzorcowe opisy badań lub leczenia. Należy zapewnić taki sposób archiwizowania dokumentacji, który
umożliwia uzyskanie pełnej informacji o badaniach
i leczeniu pacjentów w okresie takim, w jakim przechowywana jest dokumentacja medyczna, o której
mowa w ustawie z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.
4. Procedurę wykonania badania diagnostycznego
przy użyciu produktu radiofarmaceutycznego szczegółowo opisującą następujące elementy
1) zlecenie na wykonanie badania i ewentualnie
procedury pomocniczej. Lekarz jest obowiązany
do wydania pisemnego zlecenia na wykonanie
badania przy użyciu produktu radiofarmaceutycznego i procedury pomocniczej. Zlecenie takie
musi zawierać informacje o rodzaju produktu radiofarmaceutycznego, jego aktywności i sposobie podania do ustroju pacjenta. Zlecane aktywności muszą być zgodne z diagnostycznymi poziomami referencyjnymi. Należy odnotować
uwzględnienie czynników modyfikujących aktyw-
6. Procedurę kontroli jakości produktów radiofarmaceutycznych, w której są opisane metody stosowane do kontroli produktów radiofarmaceutycznych
i generatora radionuklidów. W szczególności procedura powinna zawierać i uregulować
2) w przypadku kobiet przed wydaniem zlecenia na
wykonanie badania lekarz jest obowiązany do
uzyskania informacji od pacjentek o tym, czy są
one lub mogą być w ciąży. Pacjentki w ciąży mogą być poddawane badaniu przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych jedynie w sytuacji,
gdy badanie to nie może być odłożone do okresu
po porodzie. Decyzję o podjęciu badania kobiety
w ciąży wraz z uzasadnieniem lekarz zamieszcza
w dokumentacji badania;
1) listę produktów radiofarmaceutycznych niepodlegających kontroli w jednostce organizacyjnej
i wskazania do kontroli produktów radiofarmaceutycznych przed podaniem ich pacjentowi;
.go
v.p
l
ności określone przez poziomy referencyjne
(wiek, ciężar i wzrost) zgodnie z instrukcjami roboczymi, a także wskazania kliniczne, które stanowić mogą istotne okoliczności wymagające
przekroczenia poziomu referencyjnego;
3) identyfikację pacjenta. Identyfikacja pacjenta poddawanego badaniu z użyciem produktów radiofarmaceutycznych musi być oparta na takich cechach, które uniemożliwiają pomyłkowe podanie
pacjentowi niewłaściwego produktu radiofarmaceutycznego lub niewłaściwej aktywności. Sposób identyfikacji jest określony w procedurze wykonania badania diagnostycznego przy użyciu
produktu radiofarmaceutycznego;
3) sposób prowadzenia i dokumentowania okresowej kontroli stopnia czystości i jakości pomieszczeń i ewentualnie urządzeń stosowanych w pracowni radiofarmaceutycznej zgodnie z zaleceniami właściwych organów Państwowej Inspekcji
Sanitarnej.
7. Procedury wynikające z przepisów o ochronie radiologicznej pracowników i środowiska (gospodarka
odpadami promieniotwórczymi) zgodnie z odrębnymi przepisami.
III. Wymagania systemu zarządzania jakością
w radiologii — diagnostyce obrazowej
(radiologii diagnostycznej i zabiegowej)
rcl
4) pomiar i oznaczenie aktywności produktu radiofarmaceutycznego. Aktywność produktu radiofarmaceutycznego przygotowanego dla określonego pacjenta jest oparta na właściwym i pisemnie udokumentowanym pomiarze. Sposób zapisu i oznaczenie strzykawki lub pojemnika dla
przygotowanej porcji produktu radiofarmaceutycznego musi być zgodna z instrukcją roboczą.
Osoba podająca pacjentowi produkt radiofarmaceutyczny zapisuje w jego dokumentacji (zleceniu na wykonanie badania) przebieg procesu podania i ewentualne zauważone zakłócenia podczas wykonywania tej procedury medycznej.
2) sposób dokumentowania wyników kontroli jakości produktów radiofarmaceutycznych i generatora nuklidów w księdze kontroli. Wyniki te powinny być potwierdzane podpisem osoby badającej;
w.
5. Procedurę realizacji procesu leczenia przy użyciu
produktów radiofarmaceutycznych szczegółowo
opisującą następujące elementy
1) kwalifikacje lekarza podejmującego leczenie. Leczenie może być podjęte przez specjalistę z dziedziny medycyny nuklearnej na podstawie skierowania otrzymanego od innego lekarza lub na
podstawie skierowania wystawionego przez specjalistę leczącego pacjenta;
ww
2) formę skierowania. Skierowanie musi zawierać
przesłanki uzasadniające podjęcie leczenia i proponowaną procedurę leczniczą;
3) wybór procedury leczniczej. Wybór metody leczenia i określenie aktywności podanej lub podawanej pacjentowi muszą być zawarte w dokumentacji pacjentów;
4) dokumentację leczenia. Dokumentację leczenia
prowadzi się zgodnie z zaleceniami Komisji do
spraw Procedur i Audytów w Medycynie Nuklearnej, zachowując ciągłość zapisów w trakcie i po
zakończeniu leczenia. Wzór dokumentacji stanowi załącznik do procedury realizacji procesu leczenia przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych.
Jednostka ochrony zdrowia realizująca procedury medyczne z zakresu radiologii — diagnostyki obrazowej
jest obowiązana do realizowania następujących wymagań, zgodnie z zakresem działalności klinicznej
i posiadanego wyposażenia
1) wszystkie etapy realizacji procedury medycznej
z zakresu radiologii — diagnostyki obrazowej
podlegają systemowi zarządzania jakością;
2) postępowanie i nadzór nad dokumentacją medyczną powinny obejmować co najmniej
a) sposób zapisu i oznaczenia informacji związanych z realizacją procedury, w szczególności
danych administracyjnych pacjenta, jego pozycji i lateralizacji, danych wykorzystywanych
urządzeń i zastosowanych fizycznych parametrów i dawek, identyfikatorów osób realizujących procedurę,
b) sposób i zakres archiwizacji medycznej,
c) zakres uprawnień związanych z wykonywaniem opisu wyniku procedury oraz wydawania
wyniku procedury;
3) postępowanie z pacjentem powinno obejmować
co najmniej
a) sposób wykonywania procedury,
b) tok postępowania przy realizacji procedury,
uwzględniający zasady ochrony radiologicznej
pacjenta,
c) szczegółowe
zakresy
odpowiedzialności
wszystkich osób uczestniczących w realizacji
procedury medycznej,
c) zakresy szkoleń i uprawnień do obsługi poszczególnych urządzeń medycznych i kontrolno-pomiarowych;
.go
v.p
l
d) sposób postępowania i zakresy obowiązków
w sytuacji zagrożenia życia pacjenta,
Poz. 265
e) szczegółowe prawa i obowiązki pacjenta związane z realizacją procedur medycznych na terenie jednostki oraz sposób informowania
o nich pacjenta;
5) zasady prowadzenia analizy wyników niezgodnych z założonymi kryteriami powinny obejmować co najmniej
4) zasady eksploatacji wyposażenia medycznego
i kontrolno-pomiarowego powinny obejmować
co najmniej
a) metodę rejestracji wyników niezgodnych, sposób ich opisywania i przedstawiania do analizy,
a) prowadzenie kart eksploatacyjnych, w których
należy zapisywać wszelkie nieprawidłowości
stwierdzone podczas eksploatacji urządzenia
oraz wszelkie ingerencje dotyczące napraw
i regulacji,
b) ściśle opisane kryteria uznawania wyniku za
niezgodny z oczekiwaniami,
b) okresowe wykonywanie testów eksploatacyjnych,
c) formularze i tok postępowania przy prowadzeniu analizy wyników niezgodnych, ze szczególnym uwzględnieniem wykonanych czynności
korygujących i zapobiegawczych oraz ich skuteczności.
Załącznik nr 6
ZAKRES ORAZ DOPUSZCZALNE ODCHYLENIA BADANYCH FIZYCZNYCH PARAMETRÓW
I CZĘSTOŚĆ WYKONYWANIA TESTÓW EKSPLOATACYJNYCH
I. Rentgenodiagnostyka i radiologia zabiegowa
TESTY PODSTAWOWE
Lp.
1
rcl
RADIOGRAFIA OGÓLNA
Zakres testu
Wartości
graniczne
Częstość
2
3
4
Geometria
1.1.
Zgodność pola promieniowania rentgenowskiego z polem świetlnym
1.1.1.
Suma różnic między krawędzią pola świetlnego a krawędzią pola
promieniowania rentgenowskiego w kierunku równoległym, jak
i prostopadłym do osi lampy, w odniesieniu do odległości ognisko lampy — płaszczyzna pola świetlnego nie powinna przekraczać
3%
1.1.2.
Jednocześnie suma odchyleń w obu kierunkach nie powinna przekraczać
4%
1.2.
Prostopadłość osi wiązki promieniowania rentgenowskiego
Dopuszczalne odchylenie od kąta prostego pomiędzy osią wiązki
promieniowania rentgenowskiego a płaszczyzną rejestratora
obrazu nie powinno przekraczać
1,5°
2.
w.
1.
raz w miesiącu
Powtarzalność ekspozycji/dawki
ww
Uwaga: Podstawą do oceny powtarzalności ekspozycji/dawki jest wartość średnia z testu prowadzonego przez pięć dni dla całkowicie sprawnego aparatu rentgenowskiego (bezpośrednio po jego instalacji), zwana dalej „wartością odniesienia”. Wartość odniesienia należy powtórnie wyznaczać po
wprowadzeniu jakichkolwiek poważnych zmian w aparacie (np.: wymiana lampy).
2.1.
Dla ekspozycji wykonanej z użyciem fantomu testowego różnica
wartości dawki ekspozycyjnej od wartości odniesienia nie powinna być większa niż
20%
2.2.
Różnica wartości gęstości optycznej na polu kryterialnym obrazu
fantomu schodkowego od wartości odniesienia nie powinna być
większa niż
0,1
3.
Rozdzielczość przestrzenna
Wartość rozdzielczości przestrzennej powinna być zgodna z wartością wyznaczoną podczas testów akceptacyjnych.
—
raz w miesiącu
co 6 miesięcy
3
4
.go
v.p
l
1
Poz. 265
Kratka przeciwrozproszeniowa
4.1.
Ocena obrazu kratki
Brak znaczących artefaktów w polu rejestratora obrazu dla ekspozycji wykonanej przy wysokim napięciu równym 50kV.
—
4.2.
Ocena obrazu kratki ruchomej
Brak obrazu pasków kratki przy najkrótszych stosowanych klinicznie czasach.
—
4.3.
Jednorodność obrazu kratki
4.3.1.
Różnica gęstości optycznych między środkiem a brzegami obrazu
mierzona w kierunku ruchu kratki nie powinna przekraczać
30%
4.3.2.
Profil rozkładu gęstości powinien spełniać warunek, że w centrum
kratki gęstość optyczna powinna być największa, a spadek gęstości optycznej w kierunku brzegów powinien być symetryczny.
—
5.
System automatycznej kontroli ekspozycji (AEC)
5.1.
Ocena systemu AEC przy zmianie wysokiego napięcia
Maksymalna różnica gęstości optycznych obrazów jednorodnego
fantomu wykonanych dla różnych wartości wysokiego napięcia
z zakresu używanego klinicznie nie powinna być większa niż
0,3
5.2.
Ocena systemu AEC przy zmianie grubości fantomu
Różnica gęstości optycznych obrazów jednorodnych fantomów
o dwóch grubościach z zakresu używanego klinicznie wykonanych
dla tej samej wartości wysokiego napięcia nie powinna być większa niż
0,3
5.3.
Ocena systemu AEC przy zmianie natężenia prądu
Różnica gęstości optycznych dla dwóch ekspozycji jednorodnego
fantomu wykonanych dla jednakowych ustawień systemu AEC,
jednej dla krótkiego czasu ekspozycji, drugiej dla długiego czasu
ekspozycji, nie powinna być większa niż
0,3
5.4.
Ocena czułości komór systemu AEC
Maksymalna różnica gęstości optycznych obrazów jednorodnego
fantomu wykonanych dla każdej z komór systemu AEC nie powinna być większa niż
0,3
6.
Kasety
6.1.
Przyleganie ekranu wzmacniającego do błony
Dla każdej kasety powierzchnia słabego przylegania ekranu
wzmacniającego do błony (w obszarze istotnym diagnostycznie)
nie powinna być większa niż
1,0 cm2
6.2.
Szczelność kaset
Na błonach ze wszystkich kaset nie powinno być żadnych ciemniejszych krawędzi świadczących o nieszczelności kasety.
—
7.
Proces wywoływania
w.
rcl
4.
raz na kwartał
co 6 miesięcy
co 6 miesięcy
ww
Uwaga: Podstawą do oceny procesu wywoływania są wartości średnie z testu, prowadzonego przez
pięć dni po przeprowadzeniu przez serwis optymalizacji obróbki, zwane dalej „wartościami odniesienia”. Optymalizacja polega na dobraniu takich fizycznych parametrów procesu wywoływania,
dla których przy optymalnym kontraście jest uzyskiwana najwyższa czułość i najniższa gęstość minimalna błony rentgenowskiej.
7.1.
Gęstość minimalna
Gęstość minimalna nie powinna być większa niż
0,3
7.2.
Wskaźnik światłoczułości
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,15
7.3.
Wskaźnik kontrastowości wyrażony średnim gradientem
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,2
7.4.
Temperatura wywoływacza
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,5°C
codziennie
3
4
.go
v.p
l
1
Poz. 265
8.
Ciemnia
8.1.
Szczelność ciemni
Brak widocznych źródeł światła.
Wzrost minimalnej gęstości optycznej (Dmin) na błonie po 4 minutach przy wyłączonym oświetleniu roboczym nie powinien być
większy niż
0,1
8.2.
Oświetlenie robocze
Wzrost minimalnej gęstości optycznej (Dmin) na błonie po 4 minutach przy włączonym oświetleniu roboczym nie powinien być
większy niż
0,1
9.
Warunki oceny zdjęć rentgenowskich
9.1.
Wizualne sprawdzenie czystości powierzchni negatoskopu.
—
9.2.
Wizualne sprawdzenie równomierności i stabilności świecenia
powierzchni negatoskopu.
—
9.3.
Wizualne sprawdzenie barw światła negatoskopu.
—
10.
Warunki przechowywania błon
Temperatura, wilgotność względna w pomieszczeniu magazynowania błon oraz sposób składowania błon powinny być zgodne
z zaleceniami producenta.
—
raz na rok
przed rozpoczęciem pracy
raz na tydzień
STOMATOLOGIA
Uwaga: Poniższe wymagania odnoszą się do aparatów przeznaczonych do zdjęć wewnątrzustnych i stanowią
uzupełnienie testów obowiązujących dla radiografii ogólnej. Aparaty do zdjęć panoramicznych oraz cefalometrii powinny być kontrolowane tak, jak aparaty stosowane w radiografii ogólnej. W obu przypadkach należy
uwzględnić fizyczne parametry techniczne urządzeń pod kątem możliwości wykonania poszczególnych testów.
1.
Zakres testu
rcl
Lp.
Wartości
graniczne
Częstość
60 mm
—
Szerokość wiązki promieniowania X
Średnica pola promieniowania X na wyjściu tubusu lampy rentgenowskiej nie powinna przekraczać
FLUOROSKOPIA I ANGIOGRAFIA
Uwaga: Aparaty do badań fluoroskopowych i angiograficznych powinny być kontrolowane tak, jak aparaty
stosowane w radiografii ogólnej przy uwzględnieniu ich fizycznych parametrów technicznych pod kątem
możliwości wykonania poszczególnych testów.
1.
Zakres testu
w.
Lp.
Wartości
graniczne
Częstość
10%
co 6 miesięcy
Wartości
graniczne
Częstość
Zniekształcenie obrazu
Odchylenie długości obrazu 1 cm odcinka zmierzonej na monitorze przy każdej jego krawędzi w stosunku do długości obrazu 1 cm
odcinka zmierzonej w centrum pola widzenia w odniesieniu do
wartości wyznaczonej podczas pierwszego testu nie może przekraczać
MAMMOGRAFIA
Zakres testu
ww
Lp.
1.
System AEC
Uwaga: Podstawą do oceny systemu AEC są wartości średnie z testu prowadzonego przez pięć dni
dla całkowicie sprawnego mammografu (bezpośrednio po jego instalacji), zwane dalej „wartościami odniesienia”. Wartości odniesienia należy powtórnie wyznaczyć po wprowadzeniu jakichkolwiek
poważnych zmian w aparacie (np.: wymiana lampy).
1.1.
Stałość ekspozycji
1.1.1.
Dla obrazu fantomu (4,5 cm PMMA) wykonanego w warunkach
klinicznych gęstość optyczna w punkcie referencyjnym (6 cm od
strony klatki piersiowej) powinna zawierać się w przedziale
1.1.2.
Różnica gęstości optycznej od wartości odniesienia powinna być
większa niż
codziennie
1,3—1,8
0,15
3
Kompensacja zmian grubości fantomu i wartości wysokiego napięcia
Dla ekspozycji fantomów z PMMA o grubościach 2,0 cm, 4,5 cm
i 6,5 cm wartości gęstości optycznej mierzone na obrazach fantomów nie powinny różnić się od wartości odniesienia o więcej niż
0,15
raz na tydzień
raz na tydzień
2.
Jakość obrazu
2.1.
Rozdzielczość przestrzenna
Rozdzielczość w kierunku równoległym i prostopadłym do osi
anoda—katoda dla każdego typu ogniska lampy nie powinna być
mniejsza niż
12lp/mm
2.2.
Progowy kontrast obrazu
Liczba widocznych obiektów o niskim kontraście nie powinna się
zmieniać o więcej niż o 1 w stosunku do liczby obiektów określonych w trakcie testów akceptacyjnych.
—
3.
Kompresja piersi
Siła kompresji
Maksymalna wartość siły kompresji powinna zawierać się w granicach
13—20 kg
raz na 6 miesięcy
raz na 6 miesięcy
Kasety
4.1.
Przyleganie ekranu wzmacniającego do błony
Dla każdej kasety powierzchnia słabego przylegania ekranu
wzmacniającego do błony (w obszarze istotnym diagnostycznie)
nie powinna być większa niż
1 cm2
4.2.
Szczelność kaset
Na błonach ze wszystkich kaset nie powinno być żadnych ciemniejszych krawędzi świadczących o nieszczelności kasety.
—
5.
Ciemnia
5.1.
Szczelność ciemni
Dodatkowe tło od nieszczelności w ciemni w ciągu 2 minut nie powinno być większe niż
rcl
4.
raz na 6 miesięcy
0,02
5.2.
Oświetlenie robocze
Dodatkowe tło od oświetlenia roboczego w ciągu 2 minut nie powinno być większe niż
0,05
5.3.
Przepust
Dodatkowe tło od przepustu w ciągu kilku godzin nie powinno być
większe niż
0,02
Proces wywoływania
w.
6.
4
.go
v.p
l
1
1.2.
Poz. 265
Uwaga: Podstawą do oceny procesu wywoływania są wartości średnie z testu prowadzonego przez
pięć dni po przeprowadzeniu przez serwis optymalizacji obróbki, zwane dalej „wartościami odniesienia”. Optymalizacja polega na dobraniu takich fizycznych parametrów procesu wywoływania,
dla których przy optymalnym kontraście jest uzyskiwana najwyższa czułość i najniższa gęstość minimalna błony rentgenowskiej.
Gęstość minimalna
Gęstość minimalna nie powinna być większa niż
0,25
6.2.
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,02
6.3.
Wskaźnik światłoczułości
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,1
6.4.
Wskaźnik kontrastowości wyrażony średnim gradientem
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,15
6.5.
Wartość średniego gradientu nie powinna być mniejsza niż
2,8
6.6.
Temperatura wywoływacza
Różnica od wartości odniesienia nie powinna przekraczać
0,5°C
7.
Warunki oceny mammografów
7.1.
Wizualne sprawdzenie czystości powierzchni negatoskopu.
—
7.2.
Wizualne sprawdzenie równomierności i stabilności świecenia
powierzchni negatoskopu.
—
7.3.
Wizualne sprawdzenie barwy światła negatoskopu.
—
ww
6.1.
codziennie
przed
przystąpieniem
do pracy
8.
2
3
4
.go
v.p
l
1
Poz. 265
Warunki przechowywania błon
Temperatura, wilgotność względna w pomieszczeniu magazynowania błon oraz sposób ich składowania są zgodne z wymaganiami producenta błon.
9.
Analiza zdjęć odrzuconych
Ogólny wskaźnik powtórzeń (stosunek całkowitej liczby powtórzeń do całkowitej liczby filmów eksponowanych w danym okresie) nie powinien przekraczać
—
raz na tydzień
5%
co 250 badań
TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA
Uwaga: Sformułowanie „wartość odniesienia” oznacza średni wynik z kilkukrotnie przeprowadzanego testu
dla całkowicie sprawnego tomografu (bezpośrednio po instalacji i odbiorze). Wartości odniesienia należy powtórnie wyznaczyć po wprowadzeniu jakichkolwiek poważnych zmian w aparacie (wymiana lampy, instalacja
nowej wersji oprogramowania).
Lp.
1.
2.
Zakres testu
Wartości
graniczne
Częstość
Wzrokowa ocena obrazu jednorodnego fantomu wodnego lub
ekwiwalentnego tkance miękkiej: nie powinno być znaczących artefaktów.
—
raz w miesiącu
4HU
raz w miesiącu
±4HU
raz w miesiącu
±20%
raz w miesiącu
—
raz w miesiącu
—
raz w miesiącu
±1 mm
raz w miesiącu
±2 mm
raz w miesiącu
Artefakty
Wartość HU
3.
rcl
Odchylenie w wartościach HU dla fantomu wodnego lub wykonanego z materiału ekwiwalentnego tkance miękkiej oraz materiałów o różnej gęstości, od wartości odniesienia, dla poszczególnych materiałów, powinno być mniejsze niż
Jednorodność
Ocenę jednorodności przeprowadza się na podstawie obrazu fantomu wodnego lub wykonanego z materiału ekwiwalentnego
tkance miękkiej. Miarą jednorodności jest różnica między średnimi wartościami HU zmierzonymi w dwóch obszarach zainteresowania wielkości około 500 mm2: w środku oraz w pobliżu brzegu
obrazu fantomu.
Różnica ta powinna pozostawać stała w czasie, to znaczy nie odbiegać bardziej od wartości odniesienia niż o
Poziom szumu
w.
4.
Odchylenie standardowe wartości HU w obszarze zainteresowania wielkości około 500 mm2 w środkowej części obrazu fantomu
wodnego lub fantomu wykonanego z materiału ekwiwalentnego
tkance miękkiej nie powinno różnić się względem wartości odniesienia bardziej niż
5.
Rozdzielczość przestrzenna
ww
Rozdzielczość przestrzenna nie powinna być niższa niż wartość
odniesienia.
6.
Progowy kontrast obrazu
Liczba widocznych obiektów o niskim kontraście nie powinna być
niższa niż wartość odniesienia.
7.
Geometria obrazu
Odległości zmierzone w obrazie fantomu zawierającego struktury
o znanych rozmiarach (pomiar na ekranie monitora z użyciem
oprogramowania tomografu) nie powinny różnić się od wartości
rzeczywistych o więcej niż
8.
Światła lokalizacyjne
Dokładność wskazań świetlnych wskaźników położenia obrazowanej warstwy powinna wynosić
3
4
.go
v.p
l
1
Poz. 265
9.
Ruch stołu
9.1.
Dla stołu obciążonego masą ok. 70 kg przy przesunięciu o zadaną
odległość różnica między położeniem wyświetlanym a zmierzonym nie powinna być większa niż
2 mm
9.2.
Po przesunięciu o taką samą zadaną odległość w przeciwnym kierunku — różnica między położeniem początkowym a końcowym
nie powinna być większa niż
1 mm
10.
Grubość warstwy tomograficznej
10.1.
Grubość obrazowanej warstwy zmierzona zgodnie z instrukcją obsługi tomografu i fantomu nie powinna różnić się od wartości nastawionej więcej niż
11.
Obraz testowy
raz w miesiącu
±20%
raz w miesiącu
—
raz w miesiącu
Zakres testu
Wartości
graniczne
Częstość
1.
Kalibracja wykonywana przy pomocy fantomów dostarczonych
przez producenta aparatu, procedura i zakres dopuszczalnych odchyleń powinny być zgodne z zaleceniami producenta.
—
raz na tydzień
2.
Powtarzalność pomiarów wykonywana przy pomocy fantomów
dostarczonych przez producenta aparatu, procedura i zakres dopuszczalnych odchyleń powinny być zgodne z zaleceniami producenta.
—
codziennie
3.
Oznaczenia błędu pomiaru wykonywane przy pomocy fantomów
do fantomów dostarczonych przez producenta aparatu, procedura
i zakres dopuszczalnych odchyleń powinny być zgodne z zaleceniami producenta.
—
codziennie
Wzrokowa ocena jakości obrazu testowego wyświetlanego na
monitorze tomografu, w tym rozróżnialność obszarów o różnym
zaczernieniu, powinna wykazać, że obraz jest ostry, bez zniekształceń i są rozróżnialne wszystkie poziomy szarości.
DENSYSTOMETRIA KOSTNA
rcl
Lp.
w.
TESTY SPECJALISTYCZNE
Uwaga: Testy specjalistyczne wykonuje się co najmniej raz na 12 miesięcy.
RADIOGRAFIA OGÓLNA
Lp.
Zakres testu
Wartości
graniczne
1
2
3
Dokładność ustawienia wysokiego napięcia
Różnica pomiędzy zmierzoną wartością wysokiego napięcia a wartością nominalną dla pełnego zakresu wysokiego napięcia, w odniesieniu do wartości nominalnej, nie powinna przekraczać
10%
1.2.
Powtarzalność wartości wysokiego napięcia
Dla wszystkich typów generatorów dla wielokrotnych pomiarów odchylenie wysokiego napięcia na lampie, w odniesieniu do wartości średniej, nie powinno
być większe niż
5%
1.3.
Wartość wysokiego napięcia przy zmianie natężenia prądu
Dla różnych wartości natężenia prądu różnica pomiędzy zmierzoną wartością
wysokiego napięcia a wartością średnią, w odniesieniu do wartości średniej, nie
powinna być większa niż
10%
2.
Całkowita filtracja
1.
Wysokie napięcie
ww
1.1.
Dla wiązki użytecznej całkowita filtracja powinna być równoważna co najmniej
2,5 mm Al
3.
2
Czas ekspozycji
Dla czasu ekspozycji większego niż 100 ms różnica pomiędzy wartością zmierzoną a wartością nominalną, w odniesieniu do wartości nominalnej, nie powinna
przekraczać
4.
Warstwa półchłonna
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
Warstwa półchłonna nie powinna być mniejsza niż wartość minimalna określona dla danej wartości wysokiego napięcia tak, jak to przedstawia tabela 1.
10%
tabela 1
5.
Wydajność lampy
5.1.
Wydajność lampy
Dla całkowitej filtracji lampy 2,5 mm Al i rzeczywistej wartości wysokiego napięcia 80 kV oraz odległości ognisko—komora równej 1 m wydajność nie powinna
być mniejsza niż
25μGy/mAs
5.2.
Powtarzalność wydajności lampy
Dla wysokiego napięcia i filtracji używanych w warunkach klinicznych np. 80 kV
i filtracji 2,5 mm Al dla wielokrotnych pomiarów odchylenie wydajności, w odniesieniu do wartości średniej, nie powinno być większe niż
20%
5.3.
Wydajność lampy w funkcji natężenia prądu
Dla ekspozycji wykonanych przy różnych wartościach natężenia prądu i stałym
obciążeniu prądowo-czasowym odchylenie wydajności lampy, w odniesieniu
do wartości średniej, nie powinno być większe niż
15%
5.4.
Dawka ekspozycyjna w funkcji obciążenia prądowo-czasowego
Dla ekspozycji wykonanych przy różnych wartościach obciążenia prądowo-czasowego odchylenie wydajności lampy, w odniesieniu do wartości średniej, nie
powinno być większe niż
20%
6.
Wielkość ogniska
rcl
Dla pomiaru z użyciem fantomu ze szczeliną.
Wartości graniczne zmierzonych wielkości ognisk lampy rentgenowskiej zmieniają się w zależności od nominalnej wielkości ogniska, co zestawiono w tabeli 2.
tabela 2
Geometria wiązki promieniowania X
7.1.
Prostopadłość osi wiązki (promienia centralnego) promieniowania rentgenowskiego
Dopuszczalne odchylenie od kąta prostego pomiędzy osią wiązki promieniowania rentgenowskiego a płaszczyzną rejestratora obrazu nie powinno przekraczać
1,5°
7.2.
Zgodność osi wiązki (promienia centralnego) promieniowania rentgenowskiego ze środkiem rejestratora obrazu
Odległość pomiędzy osią wiązki promieniowania rentgenowskiego a środkiem
rejestratora obrazu w odniesieniu do odległości ognisko — rejestrator obrazu
nie powinna przekraczać
2%
7.3.
Zgodność środka pola rentgenowskiego ze środkiem pola świetlnego
Odległość pomiędzy środkiem pola rentgenowskiego a środkiem pola świetlnego w odniesieniu do odległości ognisko — rejestrator obrazu nie powinna być
większa niż
1%
7.4.
Zgodność środka pola świetlnego ze środkiem rejestratora w szufladzie
Odległość między środkiem pola świetlnego a środkiem rejestratora w szufladzie w odniesieniu do odległości ognisko — rejestrator obrazu nie powinna być
większa niż
1%
ww
w.
7.
7.5.
Zgodność pola promieniowania rentgenowskiego z polem świetlnym dla kolimatorów z ręcznym ustawieniem pola
7.5.1.
Suma różnic między krawędzią pola świetlnego a krawędzią pola promieniowania rentgenowskiego w kierunku równoległym, jak i prostopadłym do osi lampy
w odniesieniu do odległości ognisko lampy — płaszczyzna pola świetlnego nie
powinna przekraczać
3%
7.5.2.
Jednocześnie suma odchyleń w obu kierunkach nie powinna przekraczać
4%
7.5.3.
Ręczna kolimacja wiązki promieniowania rentgenowskiego powinna być tak
ograniczona, aby cały obszar promieniowania rentgenowskiego znajdował się
wewnątrz pola wybranego rejestratora.
—
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
7.6.
Zgodność pola promieniowania rentgenowskiego z polem rejestratora obrazu
dla kolimatorów z automatycznym ustawieniem pola
Różnica między krawędzią pola promieniowania rentgenowskiego a krawędzią
pola rejestratora obrazu z każdej strony w odniesieniu do odległości ognisko —
rejestrator obrazu (przy jednoczesnej możliwości ograniczenia pola promieniowania do obszaru mniejszego niż pole rejestratora obrazu) nie powinna być
większa niż
8.
Oświetlenie pola symulującego pole promieniowania rentgenowskiego
Oświetlenie pola symulującego pole promieniowania rentgenowskiego dla odległości ognisko — rejestrator obrazu równej 1 m nie powinno być mniejsze niż
2%
100 lux
9.
Kratka przeciwrozproszeniowa
9.1.
Ocena obrazu kratki
Brak znaczących artefaktów w polu rejestratora obrazu dla ekspozycji wykonanej przy wysokim napięciu równym 50 kV.
—
9.2.
Ocena obrazu kratki ruchomej
Brak obrazu pasków kratki przy najkrótszych stosowanych klinicznie czasach.
—
9.3.
Jednorodność obrazu kratki
—
9.3.1.
Różnica gęstości optycznych między środkiem a brzegami obrazu mierzona
w kierunku ruchu kratki nie powinna przekraczać
30%
9.3.2.
Profil rozkładu gęstości optycznych powinien spełniać warunek taki, że w centrum kratki gęstość optyczna powinna być największa, a spadek gęstości optycznej w kierunku brzegów powinien być symetryczny.
—
10.
Odległość ognisko — rejestrator obrazu
rcl
Zmierzona odległość ognisko — rejestrator obrazu nie powinna różnić się od
wartości nominalnej o więcej niż
5%
System automatycznej kontroli ekspozycji (AEC)
11.1.
Ograniczenie ekspozycji
Maksymalne obciążenie prądowo-czasowe lampy nie powinno być większe niż
(z wyjątkiem fluoroskopii i tomografii)
11.2.
Ograniczenie czasu ekspozycji
Czas pojedynczej ekspozycji nie powinien być większy niż
6s
11.3.
Ocena systemu AEC przy zmianie natężenia prądu
Różnica gęstości optycznych dla dwóch ekspozycji jednorodnego fantomu wykonanych dla jednakowych ustawień systemu AEC, jednej dla krótkiego czasu
ekspozycji, drugiej dla długiego czasu ekspozycji, nie powinna być większa niż
0,3
11.4.
Ocena systemu AEC przy zmianie wysokiego napięcia
Maksymalna różnica gęstości optycznych obrazów jednorodnego fantomu wykonanych dla różnych wartości wysokiego napięcia z zakresu używanego klinicznie nie powinna być większa niż
0,3
11.5.
Ocena systemu AEC przy zmianie grubości fantomu
Maksymalna różnica gęstości optycznych obrazów jednorodnych fantomów
o różnych grubościach z zakresu używanego klinicznie wykonanych dla tej samej wartości wysokiego napięcia nie powinna być większa niż
0,3
11.6.
Ocena czułości komór systemu AEC
Maksymalna różnica gęstości optycznych obrazów jednorodnego fantomu wykonanych dla każdej z komór systemu AEC nie powinna być większa niż
0,3
12.
Ekrany wzmacniające
ww
w.
11.
600mAs
Dla każdej klasy wzmocnienia ekranu
12.1.
Odchylenie standardowe gęstości optycznej dla wszystkich obrazów fantomu
wykonanych z użyciem kasety kontrolnej nie powinno przekraczać
0,05
12.2.
Różnica między maksymalną a minimalną wartością gęstości optycznej obrazów fantomu wykonanych z użyciem wszystkich kaset danej klasy nie powinna
przekraczać
0,3
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
13.
Pomieszczenie ciemni
13.1.
Szczelność ciemni
Brak widocznych źródeł światła.
Wzrost minimalnej gęstości optycznej (Dmin) na błonie po 4 minutach przy wyłączonym oświetleniu roboczym nie powinien być większy niż
0,10
13.2.
Oświetlenie robocze
Wzrost minimalnej gęstości optycznej (Dmin) na błonie po 4 minutach przy włączonym oświetleniu roboczym nie powinien być większy niż
0,10
14.
Warunki oceny zdjęć rentgenowskich
14.1.
Luminancja w środku negatoskopu nie powinna być mniejsza niż
14.2.
Niejednorodność negatoskopu nie powinna być większa niż
30%
14.3.
Natężenie oświetlenia zewnętrznego powierzchni negatoskopu nie powinno być
większe niż
50 lux
15.
Proces wywoływania
1700 cd/m2
Uwaga: Podstawą do oceny procesu wywoływania są wartości ujęte w protokole optymalizacji obróbki wykonanej przez serwis. Optymalizacja polega na dobraniu takich fizycznych parametrów
procesu wywoływania, dla których przy optymalnym kontraście jest uzyskiwana najwyższa czułość
i najniższa gęstość minimalna błony rentgenowskiej. Wartości ujęte w protokole optymalizacji są
wartościami wyjściowymi.
Gęstość minimalna
Gęstość minimalna nie powinna być większa niż
0,3
15.2.
Wskaźnik światłoczułości
Różnica od wartości wyjściowej nie powinna przekraczać
15%
15.3.
Wskaźnik kontrastowości wyrażony średnim gradientem
Różnica od wartości wyjściowej nie powinna przekraczać
rcl
15.1.
0,2
STOMATOLOGIA
Uwaga: Poniższe wymagania odnoszą się do aparatów przeznaczonych do zdjęć wewnątrzustnych i stanowią
uzupełnienie testów obowiązujących dla radiografii ogólnej.
Aparaty do zdjęć panoramicznych oraz cefalometrii powinny być kontrolowane tak, jak aparaty stosowane
w radiologii ogólnej przy uwzględnieniu ich fizycznych parametrów technicznych pod kątem możliwości wykonania poszczególnych testów.
1.
Zakres testu
w.
Lp.
Wartości
graniczne
Całkowita filtracja
Dla użytecznej wiązki promieniowania X całkowita filtracja powinna być równoważna wartościom
1,5mm Al
— dla wysokiego napięcia powyżej 70 kV co najmniej
2,5mm Al
Odległość ognisko lampy—skóra
ww
2.
— dla wysokiego napięcia do 70 kV co najmniej
Odległość ognisko lampy — skóra powinna wynosić
— dla aparatów mających ograniczenie wysokiego napięcia do 60 kV co najmniej
10 cm
— dla aparatów mających możliwość ustawiania wysokiego napięcia powyżej
60 kV co najmniej
20 cm
3.
Zegar
3.1.
Różnica między wartością nominalną i zmierzoną nie może być większa niż
20%
3.2.
Dla wielokrotnych pomiarów czasu ekspozycji odchylenie poszczególnych wartości od wartości nominalnej nie powinno być większe niż
10%
4.
2
Wydajność lampy
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
Wydajność lampy dla wysokiego napięcia w zakresie wartości 50—70 kV powin- 30— 80 μGy/mAs
na dla odległości 1 m od ogniska lampy wynosić
FLUOROSKOPIA
Uwaga: Poniższe wymagania stanowią uzupełnienie testów obowiązujących dla radiografii ogólnej.
Lp.
Zakres testu
Wartości
graniczne
1.
Moc dawki
Spełniony musi być co najmniej jeden z poniższych warunków
1.1.
Dla wysokich napięć używanych klinicznie moc dawki na wejściu konwencjonalnego wzmacniacza obrazu o średnicy 25 cm dla ekspozycji bez kratki przeciwrozproszeniowej z użyciem filtra ekwiwalentnego pacjentowi przy zastosowaniu
automatycznej kontroli ekspozycji i jasności nie powinna przekraczać
0,8 μGy/s
1.2.
W procedurach specjalnych wykorzystujących wysoką moc dawki (np. w radiologii zabiegowej) wartość ta nie powinna przekraczać
1,0 μGy/s
1.3.
Dla innych wielkości wzmacniacza obrazu moc dawki jest odwrotnie proporcjonalna do kwadratu średnicy wzmacniacza.
—
1.4.
Moc dawki uwzględniająca promieniowanie rozproszone, mierzona na powierzchni wejściowej fantomu ekwiwalentnego pacjentowi, nie powinna przekraczać
100 mGy/min
2.
Rozdzielczość wysokokontrastowa toru wizyjnego
Dla wzmacniacza o średnicy
0,8 lp/mm
23 cm—25 cm wynosi co najmniej
1,0 lp/mm
15 cm—18 cm wynosi co najmniej
1,4 lp/mm
rcl
3.
30 cm—35 cm wynosi co najmniej
Progowy kontrast obrazu
Próg rozróżnialności obiektów niskokontrastowych, przy zastosowaniu automatyki, nie powinien być większy niż
4%
Zegar
4.1.
Ekspozycja powinna być automatycznie przerywana co najwyżej po
10 min
4.2.
Ostrzegawczy sygnał akustyczny powinien się pojawiać przed przerwaniem ekspozycji nie później niż
30 s
5.
w.
4.
Zgodność pola promieniowania X z polem widzenia wzmacniacza
Stosunek pola promieniowania X do pola widzenia wzmacniacza nie powinien
przekraczać
6.
1,15
Kinematografia
Dla wzmacniacza obrazu o średnicy 23 cm dawka wejściowa na jeden obraz nie
powinna być większa niż
0,2 μGy
ww
MAMMOGRAFIA
Lp.
1.
Zakres testu
Ognisko lampy rentgenowskiej
Dla pomiaru z użyciem fantomu z wzorem radialnym
Zmierzona wielkość ogniska lampy rentgenowskiej zarówno w kierunku równoległym, jak i prostopadłym do osi anoda—katoda nie powinna być większa niż
dwukrotna nominalna wielkość ogniska.
Dla pomiaru z użyciem fantomu ze szczeliną
2.
Wartości
graniczne
—
tabela 3
Odległość ognisko—błona
Zmierzona odległość ognisko—błona nie powinna różnić się od wartości nominalnej o więcej niż
2%
3.
Geometria wiązki promieniowania X
3.1.
Położenie pola promieniowania X względem błony
Pole promieniowania X powinno wykraczać poza krawędź błony z każdej strony,
ale nie więcej niż
3.2.
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
Położenie krawędzi kratki przeciwrozproszeniowej względem krawędzi błony
od strony klatki piersiowej
Kratka przeciwrozproszeniowa od strony klatki piersiowej powinna wykraczać
poza krawędź błony, ale nie więcej niż
5 mm
4 mm
4.
Wydajność i moc dawki dla lampy rentgenowskiej
4.1.
Wydajność lampy rentgenowskiej w odległości 1 m od ogniska lampy nie powinna być mniejsza niż
30 μGy/mAs
4.2.
Moc dawki dla odległości ognisko—błona nie powinna być mniejsza niż
7,5 mGy/s
5.
Wysokie napięcie
5.1.
Dla całego zakresu wysokiego napięcia.
Różnica między nominalną i zmierzoną wartością wysokiego napięcia nie powinna być większa niż
1 kV
Dla wysokiego napięcia najczęściej używanego w badaniach klinicznych.
Różnica między średnią z 5 pomiarów i poszczególną zmierzoną wartością wysokiego napięcia nie powinna być większa niż
0,5 kV
5.2.
6.
Warstwa półchłonna
Grubość warstwy półchłonnej dla wysokiego napięcia o wartości 28 kV dla
wszystkich typów dodatkowego filtru nie powinna być mniejsza niż
System AEC
7.1.
Gęstość optyczna w punkcie referencyjnym
Dla obrazu fantomu (4,5 cm PMMA) wykonanego w warunkach klinicznych gęstość optyczna w punkcie referencyjnym, zwana dalej „wartością odniesienia”,
powinna zawierać się w przedziale
rcl
7.
0,30mmAl
1,3÷1,8
Ocena systemu AEC przy różnych poziomach zaczernienia
Zmiana wartości gęstości optycznej przy zmianie poziomu zaczernienia o jeden
stopień nie powinna być większa niż
0,2
7.3.
Przy zmianie poziomów zaczernienia od najniższego do najwyższego dostępny
zakres wartości gęstości optycznej nie powinien być mniejszy niż
1
7.4.
Powtarzalność ekspozycji
Odchylenie dawki od wartości średniej nie powinno być większe niż
7.2.
0,15
13—20 kg
i powinna być stała przez co najmniej
1 min
7.6.
8.
Kompensacja zmian grubości fantomu i wartości wysokiego napięcia
Wszystkie wartości gęstości optycznej nie powinny różnić się od wartości odniesienia o więcej niż
w.
7.5.
5%
8.1.
Bezpiecznik czasowy
Nieprawidłowy dobór fizycznych parametrów ekspozycji powinien być sygnalizowany w postaci alarmu lub kodu błędu, a ekspozycja powinna być przerwana.
—
Kompresja piersi
Siła kompresji
ww
Maksymalna wartość siły kompresji powinna zawierać się w granicach
8.2.
Ustawienie płytki uciskowej
8.2.1.
Dla symetrycznego podparcia płytki uciskowej różnica w położeniu płytki uciskowej nad stolikiem pomiędzy przodem i tyłem płytki oraz lewą i prawą stroną
płytki nie powinna być większa niż
0,5 cm
Dla niesymetrycznego podparcia płytki uciskowej różnica w położeniu płytki uciskowej nad stolikiem pomiędzy przodem i tyłem płytki oraz lewą i prawą stroną
płytki nie powinna być większa niż
1,5 cm
8.2.2.
9.
Kratka przeciwrozproszeniowa
9.1.
Współczynnik pochłaniania dla kratki nie powinien być większy niż
3
9.2.
Na obrazach kratki nie powinno być żadnych artefaktów świadczących o jej
uszkodzeniu.
—
10.3.
11.
11.1.
11.2.
11.3.
12.
12.1.
12.2.
12.3.
12.3.1.
12.3.2.
13.
13.1.
13.1.1.
w.
13.1.2.
13.2.
13.3.
ww
14.
15.
15.1.
15.2.
3
Ekran wzmacniający
Dla ekspozycji z kasetą kontrolną odchylenie obciążenia prądowo-czasowego
2%
od wartości średniej nie powinno być większe niż
Dla ekspozycji z wszystkimi kasetami odchylenie obciążenia prądowo-czasowe5%
go od wartości średniej nie powinno być większe niż
Zakres gęstości optycznej dla obrazów fantomu z —PMMA o grubości 4,5 cm
0,1
wykonanych z użyciem wszystkich kaset nie powinien być większy niż
Ciemnia
Szczelność ciemni
Dodatkowe tło od nieszczelności w ciemni w ciągu 2 minut nie powinno być
0,02
większe niż
Oświetlenie robocze
Dodatkowe tło od oświetlenia roboczego w ciągu 2 minut nie powinno być
0,05
większe niż
Przepust
Dodatkowe tło od przepustu w ciągu kilku godzin nie powinno być większe niż
0,02
Proces wywoływania
Uwaga: Podstawą do oceny procesu wywoływania są wartości ujęte w protokole optymalizacji obróbki wykonywanej przez serwis. Optymalizacja polega na dobraniu takich fizycznych parametrów
procesu wywoływania, dla których przy optymalnym kontraście jest uzyskiwana najwyższa czułość
i najniższa gęstość minimalna błony rentgenowskiej. Wartości ujęte w protokole optymalizacji są
wartościami wyjściowymi.
Gęstość minimalna
0,25
Gęstość minimalna nie powinna być większa niż
(docelowo 0,20)
Wskaźnik światłoczułości
Różnica od wartości wyjściowej nie powinna przekraczać
10%
Wskaźnik kontrastowości wyrażony średnim gradientem
Różnica od wartości wyjściowej nie powinna przekraczać
0,15
Wartość średniego gradientu nie powinna być mniejsza niż
2,8
Warunki oceny mammografów
Luminancja negatoskopu
Luminancja zmierzona na środku powierzchni negatoskopu powinna zawierać
3000—6000
się w granicach
cd/m2
Odchylenie luminancji zmierzonej na środku powierzchni każdego negatoskopu
od średniej wartości luminancji dla wszystkich negatoskopów używanych w pra15%
cowni nie powinno być większe niż
Jednorodność powierzchni negatoskopu
30%
Odchylenie luminancji zmierzonej w dowolnym punkcie na powierzchni negatoskopu od wartości zmierzonej na środku powierzchni negatoskopu nie powinno
być większe niż
Natężenie oświetlenia zewnętrznego
Natężenie oświetlenia zewnętrznego powierzchni negatoskopu nie powinno być
50lux
większe niż
Dawka wejściowa
Wartość dawki wejściowej dla ekspozycji referencyjnej nie powinna być większa
niż
(Ekspozycja referencyjna oznacza ekspozycję wykonaną przy 28 kV dla fantomu
12mGy
referencyjnego (4,5 cm PMMA), dla której gęstość optyczna mierzona w punkcie
referencyjnym obrazu fantomu (6 cm od strony klatki piersiowej) wynosi 1,4
powyżej gęstości minimalnej.)
Jakość obrazu
Rozdzielczość przestrzenna
Rozdzielczość w kierunku równoległym i prostopadłym do osi anoda—katoda
12lp/mm
dla każdego typu ogniska lampy nie powinna być mniejsza niż
Progowy kontrast obrazu
Kontrast dla najsłabiej widocznego obiektu (o średnicy nie większej niż 6 mm)
1,5%
umieszczonego w środku fantomu PMMA o grubości 4,5 cm nie powinien być
większy niż
rcl
10.2.
2
.go
v.p
l
1
10.
10.1.
Czas ekspozycji
Czas rutynowej ekspozycji dla fantomu PMMA o grubości 4,5 cm nie powinien
być większy niż
3
.go
v.p
l
1
15.3.
Poz. 265
2s
TOMOGRAFIA KOMPUTEROWA
Uwaga: Dla tomografii komputerowej dodatkowo obowiązują wybrane testy specjalistyczne dla radiografii
ogólnej opisane w punktach: wysokie napięcie, całkowita filtracja, warstwa półchłonna, wydajność lampy
(z wyłączeniem testu pierwszego), ciemnia, proces wywoływania.
Sformułowanie „wartość odniesienia” oznacza średni wynik z kilkukrotnie przeprowadzonego testu dla całkowicie sprawnego tomografu (bezpośrednio po jego instalacji i odbiorze). Wartości odniesienia należy powtórnie wyznaczać po wprowadzeniu jakichkolwiek poważnych zmian w aparacie (wymiana lampy, instalacja nowej wersji oprogramowania).
Lp.
Zakres testu
Poziom szumu
Odchylenie standardowe wartości HU w obszarze zainteresowania wielkości ok.
20%
500 mm2 w środkowej części obrazu fantomu wodnego lub fantomu wykonanego z materiału ekwiwalentnego tkance miękkiej względem wartości odniesienia
nie powinno różnić się bardziej niż
2.
Wartość HU
4 HU
Odchylenie w wartościach HU dla fantomu wodnego lub fantomu wykonanego
z materiału ekwiwalentnego tkance miękkiej oraz materiałów o różnej gęstości
od wartości odniesienia dla poszczególnych materiałów powinno być mniejsze
niż
3.
Jednorodność HU
Ocenę jednorodności przeprowadza się na podstawie obrazu fantomu wodnego
lub wykonanego z materiału ekwiwalentnego tkance miękkiej. Miarą jednorodności jest różnica między średnimi wartościami HU zmierzonymi w dwóch obszarach zainteresowania wielkości około 500 mm2: w środku oraz w pobliżu
4 HU
brzegu obrazu fantomu.
Różnica ta powinna pozostawać stała w czasie, to znaczy nie odbiegać od wartości odniesienia bardziej niż o
4.
Progowy kontrast
Liczba widocznych obiektów o niskim kontraście powinna być zgodna z kryteria—
mi producenta.
5.
Rozdzielczość wysokokontrastowa
Różnica między zmierzoną szerokością w połowie wysokości funkcji odpowiedzi
na źródło punktowe a wartością odniesienia w stosunku do wartości odniesie20%
nia nie powinna być większa niż
6.
Indeks dawki
Odchylenie wartości indeksu dawki wyznaczonego dla pojedynczej warstwy dla
każdego dostępnego filtru i dla każdej grubości warstwy od wartości odniesie20%
nia nie powinno być większe niż
7.
Grubość warstwy
Różnica między szerokością profilu dawki w połowie maksymalnej wysokości
a wartością odniesienia w stosunku do wartości odniesienia nie powinna być
20%
większa niż
TOMOGRAFIA KONWENCJONALNA
Uwaga: Poniższe wymagania stanowią uzupełnienie testów obowiązujących dla radiografii ogólnej.
1.
Głębokość warstwy tomograficznej
Odchylenie wartości zmierzonej od wartości nominalnej nie powinno być więk5 mm
sze niż
2.
Zmiana głębokości warstwy tomograficznej
Powtarzalność ustawienia głębokości warstwy przy przejściu z jednej warstwy
2 mm
do drugiej nie powinna być gorsza niż
3.
Kąt ekspozycji
Różnica między nominalną a zmierzoną wielkością kąta ekspozycji dla kątów
5°
większych niż 30° nie powinna być większa niż
dla mniejszych kątów zgodność powinna być lepsza.
—
ww
w.
rcl
1.
Wartości
graniczne
4.
2
3
.go
v.p
l
1
Poz. 265
Jednorodność obrazu warstwy
Obraz otworu w płycie ołowianej powinien być jednorodny, a wszelkie niejednorodności powinny być zgodne z cechami charakterystycznymi dla poszczególnego typu tomografu.
5.
Rozdzielczość przestrzenna
—
Tomograf konwencjonalny powinien obrazować wzór kratki o gęstości drutów
odpowiadającej rozdzielczości
1,6lp/mm
Tabela 1. Minimalne wartości warstwy półchłonnej dla różnych napięć w radiografii ogólnej
Wysokie napięcie [kV]
Minimalna warstwa półchłonna [mm Al]
50
1,5
60
70
80
90
100
110
120
130
140
150
1,8
2,1
2,3
2,5
2,7
3,0
3,2
3,5
3,8
4,1
rcl
Tabela 2. Dopuszczalne rozmiary ogniska w radiografii ogólnej
Nominalna wielkość ogniska
lampy [mm]
0,60
0,70
0,80
0,90
szerokość [mm]
długość [mm]
0,60—0,90
0,90—1,30
0,70—1,10
1,00—1,50
0,80—1,20
1,10—1,60
0,90—1,30
1,30—1,80
1,00—1,40
1,40—2,00
1,10
1,10—1,50
1,60—2,20
1,20
1,20—1,70
1,70—2,40
w.
1,00
Dopuszczalne rozmiary ogniska
1,30—1,80
1,90—2,60
1,40—1,90
2,00—2,80
1,50
1,50—2,00
2,10—3,00
1,60
1,60—2,10
2,30—3,10
1,70
1,70—2,20
2,40—3,20
ww
1,30
1,40
Tabela 3. Dopuszczalne rozmiary ogniska w mammografii
Nominalna wielkość ognisk
lampy [mm]
Dopuszczalne rozmiary ogniska
w kierunku prostopadłym do osi
anoda—katoda [mm]
w kierunku równoległym do osi
anoda—katoda [mm]
0,10 x 0,10
0,15
0,15
0,15 x 0,15
0,23
0,23
0,20 x 0,20
0,30
0,30
0,30 x 0,30
0,45
0,65
0,40 x 0,40
0,60
0,85
.go
v.p
l
II. Medycyna nuklearna
TESTY PODSTAWOWE
MIERNIKI AKTYWNOŚCI BEZWZGLĘDNEJ
Lp.
Zakres testu
Wartości
graniczne
Częstość
1
2
3
4
—
w każdym dniu
pracy miernika
przed
rozpoczęciem
pracy
5%
w każdym dniu
pracy miernika
10%
w każdym dniu
pracy miernika
—
raz na kwartał
Wartości
graniczne
Częstość
1.
Pomiar tła
Fluktuacje tła mieszczą się w zakresie dwóch odchyleń standardowych wartości średniej wyznaczonej w tekście odbiorczym.
2.
Precyzja pomiarów
Precyzja w odniesieniu do średniej aktywności zmierzonej nie
powinna być gorsza niż
3.
Dokładność pomiarów
Względny błąd systematyczny w odniesieniu do aktywności
zmierzonej wynosi maksymalnie
4.
Liniowość wskazań
Liniowość zachowana w granicach błędu pomiarowego.
(Wykonać w całym zakresie stosowanych aktywności.)
PLANARNE KAMERY SCYNTYLACYJNE
Lp.
Zakres testu
Pomiar tła
1.1.
Typowe wartości tła ustalone w drodze codziennych pomiarów.
—
1.2.
Sumaryczna liczba zliczeń mieści się w zakresie dwóch odchyleń standardowych.
—
1.3.
Równomierne rozmieszczenie zliczeń w obrazie.
—
2.
Sprawdzenie energetycznych warunków pracy
rcl
1.
3.
w.
Położenie fotoszczytu w odniesieniu do wartości ustalonej wynosi maksymalnie
10%
codziennie
w zależności
od typu kamery
codziennie lub co
tydzień
Jednorodność detektora
3.1.
3.2.
W ocenie wizualnej rozmieszczenie zliczeń jednorodne bez wyraźnych lokalnych maksimów.
—
Obraz porównywalny z obrazem dla testu odbiorczego.
—
codziennie
ROTACYJNE KAMERY SCYNTYLACYJNE
Zakres testu
ww
Lp.
Wartości
graniczne
1.
Pomiar tła
1.1.
Typowe wartości tła ustalone w drodze codziennych pomiarów.
—
1.2.
Sumaryczna liczba zliczeń mieści się w zakresie dwóch odchyleń standardowych.
—
1.3.
Równomierne rozmieszczenie zliczeń w obrazie.
—
2.
Sprawdzenie energetycznych warunków pracy
Położenie fotoszczytu w odniesieniu do wartości ustalonej wynosi maksymalnie
10%
Częstość
codziennie
w zależności
od typu kamery
codziennie lub co
tydzień
3
5
.go
v.p
l
1
Poz. 265
3.
Jednorodność detektora
3.1.
W ocenie wizualnej rozmieszczenie zliczeń jednorodne bez wyraźnych lokalnych maksimów.
—
3.2.
Obraz porównywalny z obrazem dla testu odbiorczego
—
4.
Test jednorodności detektora dla dużej liczby zliczeń
4.1.
Całkowita miara jednorodności nie przekracza
4%
4.2.
Ocena wizualna nie wykazuje wyraźnych lokalnych maksimów.
—
5.
Precyzja środka obrotu
5.1.
Wahanie korekt położenia środka obrotu nie przekracza
5.2.
Wyniki testu są powtarzalne.
0,5 piksela
—
6.
Rozdzielczość tomograficzna
6.1.
Okrągły kształt obrazu źródła punktowego.
—
6.2.
Różnica między planarnymi i tomograficznymi miarami rozdzielczości nie przekracza
2 mm
6.3.
Miary rozdzielczości dla poszczególnych detektorów nie różnią
się od rozdzielczości wszystkich detektorów równocześnie
o więcej niż
5%
codziennie
nie rzadziej niż co
miesiąc; zależnie
od stabilności
detektora
zgodnie
z zaleceniami
producenta,
ale nie rzadziej
niż co miesiąc
zgodnie z zaleceniami producenta, ale nie rzadziej
niż co miesiąc
rcl
TESTY SPECJALISTYCZNE
Uwaga: Testy specjalistyczne wykonuje się co najmniej raz na 12 miesięcy.
MIERNIKI AKTYWNOŚCI BEZWZGLĘDNEJ
Lp.
Zakres testu
1.
W przypadku prowadzenia terapii izotopowej dokładność pomiarów należy ocenić raz w roku za pomocą źródła posiadającego atest metrologiczny.
1.
Rozdzielczość wewnętrzna i przestrzenna liniowość detektora
Wartości
graniczne
—
w.
PLANARNE KAMERY SCYNTYLACYJNE
Uwaga: Test wykonać za pomocą fantomu szczelinowego.
1.1.
1.2.
2.
Miara rozdzielczości nie różni się od wartości podanej przez producenta o więcej niż
10%
Obrazy szczelin wzdłuż osi detektora nie wykazują odchyleń od linii prostej.
—
Ilościowa kontrola jednorodności detektora
ww
Różnice miar jednorodności pomiędzy bieżącymi i poprzednimi pomiarami nie
mogą być większe niż
1.
1%
ROTACYJNE KAMERY SCYNTYLACYJNE
Rozmiar piksela
Uwaga: Test wykonywać dla każdego detektora osobno.
1.1.
Wyniki pomiarów wzdłuż osi X i Y nie różnią się więcej niż o
5%
1.2.
Różnice dla poszczególnych detektorów nie są większe niż
5%
1.3.
Rozmiar piksela nie różni się od wartości podanej przez producenta więcej niż
10%
2.
Całościowe działanie systemu obrazującego
Uwaga: Test wykonywać za pomocą fantomu Jaszczaka.
2.1.
Ocena wizualna i ilościowa.
—
2.2.
Kontrast między artefaktami kołowymi (jeżeli występują) i jednorodnym tłem
nie większy niż
10%
3
5
.go
v.p
l
1
Poz. 265
2.3.
Ocena wykrywalności zimnych ognisk.
—
2.4.
Przy zastosowaniu korekcji efektu pochłaniania różnice wysokości profilu obrazu nie przekraczają
10%
3.
Rozdzielczość wewnętrzna i przestrzenna liniowość detektora
Uwaga: Test wykonać za pomocą fantomu szczelinowego.
3.1.
Miara rozdzielczości nie różni się od wartości podanej przez producenta o więcej niż
10%
3.2.
Obrazy szczelin wzdłuż osi detektora nie wykazują odchyleń od linii prostej.
—
4.
Ilościowa kontrola jednorodności detektora
Różnice miar jednorodności pomiędzy bieżącymi i poprzednimi pomiarami nie
mogą być większe niż
1%
PRODUKTY RADIOFARMACEUTYCZNE
Lp.
1.
Zakres testu
Wartości
graniczne
Generatory nuklidów krótkożyciowych
Uwaga: Testy kontrolne nie są obowiązkowe.
rcl
Należy sprawdzić wydajność elucji nuklidu przez wykonanie pomiaru aktywności poszczególnych frakcji eluatu z generatora, stosując odpowiedni miernik aktywności posiadający aktualne świadectwo wzorcowania. W kontroli czystości
radionuklidowej i czystości chemicznej eluatu należy ściśle stosować się do zaleceń producenta. W przypadku generatora molibdenowo-technetowego wskazane jest przeprowadzenie kontroli czystości radionuklidowej (zawartość 99Mo
w eluacie z generatora) i czystości chemicznej (zawartość Al+3 w eluacie) w przypadku trudności z uzyskaniem deklarowanej przez producenta wydajności elucji
oraz w sytuacji, gdy uzyskane obrazy scyntygraficzne są nieprawidłowe lub nieczytelne i na przykład sugerują możliwość obecności w eluacie radionuklidu
emitującego promieniowanie o energii fotonów większej niż fotonów emitowanych przez 99mTc.
—
Produkty radiofarmaceutyczne
2.1.
Gotowe do użycia nie podlegają kontroli jakości u użytkownika, z wyjątkiem pomiaru aktywności podawanej pacjentom.
—
2.2.
Przygotowane u użytkownika z zestawów do znakowania i eluatu z generatora.
Nie ma obowiązku rutynowej kontroli jakości wyznakowanego preparatu (z wyjątkiem pomiaru aktywności każdej porcji podawanej pacjentowi), jeżeli produkt
radiofarmaceutyczny jest przygotowany przez wykwalifikowanego pracownika
i zgodnie z instrukcja producenta. Zalecane jest sprawdzanie czystości radiochemicznej wyznakowanego preparatu (ocena zawartości nadtechnecjanu
i tlenku technetu zredukowanego, niezwiązanego w formę kompleksu) w przypadku wątpliwości co do jakości przygotowanego produktu radiofarmaceutycznego.
—
Pozostałe przygotowane u użytkownika.
W przypadku znakowania komórek krwi bądź przygotowania produktów radiofarmaceutycznych według własnych metod obowiązują wszystkie wymagania
dla producenta leków przewidziane przez przepisy prawa farmaceutycznego.
—
ww
2.3.
w.
2.
III. Radioterapia (teleradioterapia, brachyterapia)
ny od producenta na podstawie testów odbiorczych producenta;
1. Testy fizycznych parametrów technicznych i dozymetrycznych zapewniających bezpieczne stosowanie klinicznych aparatów terapeutycznych do teleradioterapii i brachyterapii, symulatorów i komputerowych systemów planowania leczenia oraz odbiory
techniczne i przeglądy okresowe przeprowadza się
według następujących zasad
2) dopuszczenie urządzeń, o których mowa w pkt 1,
do stosowania klinicznego może nastąpić po przeprowadzeniu pełnej oceny ich fizycznych parametrów technicznych i dozymetrycznych oraz sprawdzeniu działania wszystkich systemów dozymetrii,
mechanicznych, elektrycznych i elektronicznych;
1) po instalacji urządzeń klinicznych aparatów terapeutycznych do teleradioterapii i brachyterapii,
symulatorów i komputerowych systemów planowania leczenia przeprowadza się odbiór technicz-
3) urządzenia, o których mowa w pkt 1, podlegają
obowiązkowym okresowym przeglądom technicznym wykonywanym przez autoryzowany serwis
i dozymetrycznym wykonywanym przez fizyków
h) fizyczne parametry, które wynikają z indywidualnych rozwiązań konstrukcyjnych danego akceleratora;
.go
v.p
l
medycznych zgodnie z harmonogramem uzgodnionym z użytkownikiem oraz okresowej kontroli
(testom) fizycznych parametrów technicznych i dozymetrycznych zgodnie z niniejszym rozporządzeniem, odrębnymi przepisami i harmonogramem
określonym w systemie zarządzania jakością;
Poz. 265
3) parametry dozymetryczne aparatu kobaltowego
a) pole wiązki promieniowania,
4) sposób
wykonania
testów
wymienionych
w ust. 3—9 niniejszego załącznika należy opisać
w systemie zarządzania jakością opracowanym
w jednostce organizacyjnej.
b) moc dawki zmierzona w wodzie w warunkach
referencyjnych,
2. Osobami odpowiedzialnymi za odbiór od dostawcy, dopuszczenie do stosowania klinicznego
i okresową kontrolę urządzeń, o których mowa w ust. 1
pkt 1, są przedstawiciele autoryzowanego serwisu
urządzeń, serwisu użytkownika (jednostki organizacyjnej), fizycy medyczni, inżynierowie medyczni i technicy elektroradiologii.
4. Fizyczne parametry techniczne i dozymetryczne
podlegające okresowej kontroli dokonywanej przez
osoby uprawnione do ich przeprowadzania wraz z częstotliwością kontroli
3. Fizyczne parametry podlegające sprawdzeniu
i ocenie przed dopuszczeniem do stosowania klinicznego, o którym mowa w ust. 1 pkt 2
a) system blokady drzwi wejściowych do pomieszczenia terapeutycznego,
1) parametry techniczne akceleratora, aparatu kobaltowego i symulatora
c) symulacja świetlna pola promieniowania,
a) skala ruchu obrotowego ramienia i kolimatora,
b) położenie izocentrum mechanicznego,
d) telemetr,
1) parametry akceleratorów, aparatów kobaltowych
i symulatorów sprawdzane codziennie przez techników elektroradiologii lub fizyków medycznych
b) telemetr,
d) centratory,
e) względna wartość mocy dawki dla wszystkich
wiązek promieniowania stosowanych w praktyce klinicznej (tylko dla akceleratora);
2) parametry akceleratorów, aparatów kobaltowych
i symulatorów sprawdzane raz w tygodniu przez
pracowników serwisu aparatury użytkownika lub
fizyków medycznych
rcl
c) centratory,
c) „czas martwy” przesuwu źródła.
e) symulacja świetlna pola promieniowania,
f) akcesoria aparatu,
g) liczniki dawki (dla akceleratora) i zegar (dla
aparatu kobaltowego),
h) stół terapeutyczny,
a) telemetr,
b) symulacja świetlna pola promieniowania,
c) centratory,
j) system blokady drzwi wejściowych do pomieszczenia terapeutycznego,
d) akcesoria aparatu: (kolimatory wiązek elektronów — tylko dla akceleratora, kliny mechaniczne, osłony i podpórki do osłon),
w.
i) wyłączniki bezpieczeństwa,
k) interwizja i interfonia,
l) sygnalizacja świetlna i dźwiękowa,
m) fizyczne parametry, które wynikają z indywidualnych rozwiązań konstrukcyjnych danego
aparatu;
2) parametry dozymetryczne akceleratora
ww
a) jakość wiązek promieniowania fotonowego
i elektronowego,
b) jednorodność i symetria wiązek promieniowania,
c) pole wiązki promieniowania,
d) moc dawki promieniowania zmierzona w wodzie w warunkach referencyjnych,
e) powtarzalność i stabilność w czasie względnej
wartości mocy dawki podczas dnia pracy,
e) zegar (tylko dla aparatu kobaltowego);
3) inne parametry sprawdzane przez fizyków medycznych, techników elektroradiologii lub inżynierów medycznych pod nadzorem fizyków medycznych
moc dawki wiązek promieniowania akceleratora pochłonięta w wodzie lub względna wartość
dawki wyznaczona w fantomie stałym jest mierzona nie rzadziej niż raz w tygodniu;
4) parametry symulatorów sprawdzane nie rzadziej
niż raz na kwartał przez fizyków medycznych
i pracowników serwisu aparatury użytkownika
a) skala ruchu obrotowego ramienia i kolimatora,
b) izocentrum mechaniczne,
f) liniowość zależności dawki od jednostek monitorowych,
c) centratory,
g) względna wartość mocy dawki wiązek promieniowania w położeniach ramienia aparatu
określonych kątami: 0°, 90°, 180°, 270°,
e) symulacja świetlna pola promieniowania,
d) telemetr,
f) akcesoria aparatu,
h) wyłączniki bezpieczeństwa,
i) system blokady drzwi wejściowych do pomieszczenia symulatora,
j) system interfonii,
k) systemy sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej,
l) tor wizyjny,
m) fizyczne parametry, które wynikają z indywidualnych rozwiązań konstrukcyjnych danego
aparatu;
5) parametry techniczne i dozymetryczne akceleratora i aparatu kobaltowego sprawdzane nie rzadziej
niż co 6 miesięcy przez fizyków medycznych lub
pracowników serwisu aparatury użytkownika
a) skala ruchu obrotowego ramienia i kolimatora,
b) izocentrum mechaniczne,
c) centratory,
d) telemetr,
e) symulacja świetlna pola promieniowania,
f) akcesoria aparatu (kolimatory wiązek elektronów — tylko dla akceleratora, kliny mechaniczne, osłony i podpórki do osłon),
g) awaryjny licznik dawki (tylko dla akceleratora),
h) zegar (tylko dla aparatu kobaltowego),
5. Poprawność działania komputerowych systemów planowania leczenia sprawdza się w następujący sposób
1) po instalacji nowego aparatu terapeutycznego
fizycy medyczni wykonują pomiary dozymetryczne wiązek promieniowania aparatu terapeutycznego dla potrzeb komputerowego systemu planowania leczenia, zgodnie z wymaganiami danego systemu;
2) warunkiem dopuszczenia do użytku klinicznego
komputerowego systemu planowania leczenia
w zakresie nowo wprowadzonych danych dozymetrycznych jest wykonanie kontroli (testów) określonej w systemie zarządzania i kontroli jakości;
3) minimalny zakres testów kontroli komputerowego
systemu planowania leczenia po wprowadzeniu
nowych danych dozymetrycznych obejmuje
sprawdzenie poprawności obliczeń w warunkach
geometrycznych, w jakich mierzono dane wejściowe do systemu, w tym
a) czas napromieniania odpowiednio w jednostkach monitorowych dla akceleratorów i jednostkach czasu dla aparatów kobaltowych co najmniej dla pola kwadratowego o boku 10 cm, dla
dwóch stosowanych odległości SSD, dla przypadku wiązki bez modyfikatorów wiązki, dla
wiązki z użyciem każdego ze stosowanych modyfikatorów, w tym klinów, dla wiązek z osłonami,
b) procentowe dawki głębokie dla wiązek promieniowania fotonowego, dla co najmniej czterech
wielkości pól kwadratowych, dla przypadku
wiązki bez modyfikatorów i dla wiązki z użyciem
każdego ze stosowanych modyfikatorów, w tym
klinów,
c) profile wiązek fotonów dla czterech pól kwadratowych, na głębokości 10 cm,
d) procentowe dawki głębokie w wodzie dla wiązek promieniowania elektronowego, dla pola
kwadratu o boku 10 cm,
e) profile wiązek elektronów kolejno na zwiększających się głębokościach: 1 cm, na głębokości,
na której dawka osiąga swoją wartość maksymalną i 80% swojej wartości maksymalnej, dla
czterech pól kwadratowych.
rcl
i) stół terapeutyczny,
c) stabilność względnej wartości mocy dawki dla
wiązek promieniowania podczas całego dnia
pracy (tylko dla akceleratora).
.go
v.p
l
g) stół terapeutyczny,
Poz. 265
j) wyłączniki bezpieczeństwa,
k) system blokady drzwi wejściowych do pomieszczenia terapeutycznego,
l) system interwizji i interfonii,
m) systemy sygnalizacji świetlnej i dźwiękowej,
w.
n) fizyczne parametry, które wynikają z indywidualnych rozwiązań konstrukcyjnych danego
aparatu,
o) jakość wiązek promieniowania fotonowego
i elektronowego (tylko dla akceleratora),
p) jednorodność i symetria wiązek promieniowania (tylko dla akceleratora),
r) pole wiązek promieniowania,
s) moc dawki zmierzona w wodzie w warunkach
referencyjnych dla wszystkich wiązek promieniowania,
ww
t) względna wartość mocy dawki dla wszystkich
wiązek promieniowania w położeniach ramienia aparatu określonych kątami 0°, 90°, 180°,
270° (tylko dla akceleratora),
u) „czas martwy” przesuwu źródła (tylko dla aparatu kobaltowego);
6) testy techniczne i dozymetryczne akceleratora
i aparatu kobaltowego sprawdzane nie rzadziej
niż raz w roku przez fizyków medycznych lub pracowników serwisu aparatury użytkownika
a) współczynniki klinów mechanicznych,
b) liniowość zależności dawki od jednostek monitorowych (dla akceleratora),
6. Fizyczne parametry techniczne i dozymetryczne
aparatów terapeutycznych do brachyterapii przy zastosowaniu niskiej (LDR) lub średniej mocy dawki
(MDR) podlegające okresowej kontroli, osoby uprawnione do przeprowadzania kontroli wraz z częstotliwością kontroli
1) parametry sprawdzane codziennie przez techników elektroradiologii
a) światła ostrzegawcze,
b) interfonia i interwizja,
c) stan wyposażenia potrzebnego w czasie awarii,
d) przerwanie napromieniania po zadanym czasie;
a) przerwanie napromieniania w przypadku zmian
ciśnienia w urządzeniach pneumatycznych,
b) poprawność działania połączeń aplikator—prowadnica wewnątrz aplikatora,
c) poprawność działania połączeń aplikator—prowadnica przesyłająca,
d) funkcja informująca o utrudnieniu w poruszaniu
się źródeł w prowadnicach,
e) pozycja i aktywna długość źródeł;
.go
v.p
l
2) parametry sprawdzane nie rzadziej niż co 6 miesięcy przez techników elektroradiologii
a) przerwanie napromieniania przyciskiem awaryjnym,
b) przerwanie napromieniania otwarciem drzwi do
pomieszczenia terapeutycznego,
c) działanie zastępczego zasilania w przypadku
utraty zasilania z sieci;
Poz. 265
3) parametry sprawdzane nie rzadziej niż co 6 miesięcy przez fizyków medycznych
a) przerwanie napromieniania w przypadku zmian
ciśnienia w urządzeniach pneumatycznych,
b) poprawność działania połączeń aplikator—prowadnica wewnątrz aplikatora,
c) poprawność działania połączeń aplikator—prowadnica przesyłająca,
d) funkcja informująca o utrudnieniu w poruszaniu
się źródeł w prowadnicach,
e) pozycja i aktywna długość źródeł;
4) parametry sprawdzane nie rzadziej niż raz w roku
przez fizyków medycznych
a) prawidłowość wskazań czasomierza,
b) szczelność źródeł,
c) szczelność pojemnika ze źródłami,
d) znajomość postępowania w czasie awarii;
4) inne parametry sprawdzane przez fizyków medycznych (po każdej wymianie źródła)
a) aktywność źródła,
b) prawidłowość odczytu pozycji źródła i jego aktywnej długości.
rcl
5) inne parametry sprawdzane przez fizyków medycznych
3) parametry sprawdzane nie rzadziej niż raz w roku
przez fizyków medycznych
a) prawidłowość wskazań czasomierza,
b) szczelność źródeł,
c) szczelność pojemnika ze źródłami,
d) znajomość zasad postępowania przez personel
w czasie awarii,
e) poprawność funkcjonowania mechanizmu awaryjnego (ręcznego) wycofywania źródła,
f) poprawność funkcjonowania „szybkozłączki”
z aplikatorem,
g) czas przejścia źródła z aparatu do pozycji leczenie;
aktywności źródeł wykonywane przez fizyka medycznego po każdej ich wymianie.
w.
7. Fizyczne parametry techniczne i dozymetryczne
aparatów terapeutycznych do brachyterapii przy zastosowaniu wysokiej mocy dawki (HDR) i brachyterapii pulsacyjnej (PDR) podlegające okresowej kontroli,
osoby uprawnione do przeprowadzania kontroli wraz
z częstotliwością kontroli
1) parametry sprawdzane codziennie przez techników elektroradiologii
a) poprawne działanie świateł ostrzegawczych,
b) poprawne działanie interfonii i interwizji,
c) stan wyposażenia potrzebnego w czasie awarii,
ww
d) przerwanie napromieniania po zadanym czasie,
e) przerwanie napromieniania przyciskiem awaryjnym,
f) przerwanie napromieniania otwarciem drzwi do
pomieszczenia terapeutycznego,
g) działanie zastępczego zasilania w przypadku
utraty zasilania z sieci,
h) poprawność wpisu daty, godziny i aktywności
źródła;
2) parametry sprawdzane nie rzadziej niż co 6 miesięcy przez fizyków medycznych lub inżynierów
medycznych
8. Parametry techniczne i dozymetryczne podlegające okresowej kontroli przy stosowaniu permanentnych aplikacji źródeł radioaktywnych oraz czasowych
aplikacji z użyciem drutu irydu—192 metodą LDR,
osoby uprawnione do przeprowadzania kontroli wraz
z częstotliwością kontroli
1) parametry sprawdzane przez fizyków medycznych przed każdą aplikacją
a) działanie podręcznego monitora promieniowania i aktualności jego świadectwa kalibracji,
b) czystość (kontaminacja izotopem radioaktywnym) powierzchni stołu do przygotowywania
aplikatorów,
c) określenie aktywności źródeł i ich identyfikacja;
2) parametry sprawdzane przez fizyków medycznych lub techników elektroradiologii pod nadzorem fizyka medycznego po zakończonej aplikacji
inwentaryzacja źródeł;
3) parametry sprawdzane przez fizyków medycznych co trzy miesiące
kontrola urządzeń do lokalizacji źródeł (siatka obrazowa na ekranie USG).
9. Osoby wymienione w części III, które stwierdzają podczas przeprowadzenia kontroli niezgodność parametrów zmierzonych z wartościami określonymi
w systemie zarządzania i kontroli jakości, wpisują ten
fakt do dokumentacji i przedstawiają do wiadomości
kierownikowi zakładu (pracowni) teleradioterapii lub
brachyterapii, który potwierdza przyjęcie wiadomości
podpisem.
w.
Budowa atomu, wytwarzanie promieniowania rentgenowskiego, oddziaływanie promieniowania z materią.
Promieniotwórczość.
Wielkości i jednostki radiologiczne stosowane w danej dziedzinie.
Fizyczne właściwości urządzeń radiologicznych stosowanych w danej dziedzinie.
Podstawy detekcji promieniowania jonizującego.
Podstawy radiobiologii, biologiczne
efekty działania promieniowania jonizującego.
Dawka skuteczna i ekwiwalentna a ryzyko radiacyjne.
Efekty deterministyczne.
Ogólne założenia ochrony radiologicznej.
Specyficzne dla danej dziedziny aspekty ochrony radiologicznej pacjenta (w
tym dzieci i młodzież).
Specyficzne dla danej dziedziny aspekty ochrony radiologicznej personelu.
Dawki otrzymywane przez pacjenta w
efekcie stosowania właściwych dla danej dziedziny procedur radiologicznych. Zasady optymalizacji.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
LMN2)
LRZ2)
1
2
O
3
O
O
2
1
O
N
2
2
O
O
1
1
O
N
1
O
1
1
O
N
4
3
O
O
O
O
N
O
O
O
2
1
3
2
1
2
2
2
1
2
2
1
6
O
O
O
O
O
O
O
N
O
O
N
O
7
1
2
3
2
2
N
O
O
O
O
O
O
N
O
O
ND
N
9
Tryb3)
1
1
10
Lg4)
LIX2)
1
1
3
1
1
1
1
1
1
N
O
O
O
N
O
N
N
O
O
ND
N
11
Tryb3)
FT2)
1
1
12
1
1
1
1
1
1
1
1
1
O
O
O
O
O
O
O
N
O
N
N
N
13
Lg4) Tryb3)
LST2)
2
2
2
2
1
2
1
2
2
2
2
1
14
Lg4)
ND
O
O
O
N
O
N
N
ND
O
ND
ND
15
Tryb3)
1
16
Lg4)
PMN2)
1
1
1
1
1
1
1
O
O
O
O
N
N
N
O
O
O
N
N
17
Tryb3)
2
2
3
2
2
2
2
1
2
2
2
2
18
Lg4)
LRT2)
.go
v.p
l
1
2
1
1
1
1
1
8
rcl
O
O
O
N
5
Tryb3) Lg4) Tryb3) Lg4) Tryb3) Lg4)
LR2)
RAMOWY PROGRAM SZKOLENIA W DZIEDZINIE OCHRONY RADIOLOGICZNEJ PACJENTA
1
Lp. Zagadnienie1)
ww
§ 7. 1. Osoby, które poza obowiązkami zawodowymi świadomie i z własnej woli udzielają pomocy pacjentom i opiekują się pacjentami poddawanymi terapeutycznej ekspozycji na promieniowanie jonizujące
w postaci produktów radiofarmaceutycznych lub zamkniętych źródeł promieniowania jonizującego wprowadzanych na stałe do organizmu, nie mogą być narażone na promieniowanie jonizujące, którego dawka skuteczna przekracza 5 mSv rocznie.
rcl
5. Za właściwe wykonanie badań diagnostycznych
i zabiegów z zakresu radiologii zabiegowej oraz za
ograniczenie do minimum ekspozycji pacjenta na promieniowanie jonizujące odpowiada osoba wykonująca takie badanie lub zabieg, odpowiednio do wykonanych czynności.
1) są pisemnie, szczegółowo informowane o rodzaju
i stopniu spodziewanego ryzyka skutków ubocznych eksperymentu;
6. Wykonanie procedury radiologicznej u osób poniżej 16. roku życia należy odnotować w książce zdrowia dziecka.
w.
§ 5. Medyczne procedury radiologiczne mogą wykonywać wyłącznie osoby o kwalifikacjach określonych we wzorcowych procedurach radiologicznych,
o których mowa w art. 33g ust. 5 ustawy.
§ 6. 1. Eksperyment medyczny z zastosowaniem
źródeł promieniowania jonizującego dla celów diagnostycznych lub terapeutycznych, poza określonymi w odrębnych przepisach wymaganiami dla eksperymentów
medycznych, może być przeprowadzony, jeżeli
1) oczekiwane potencjalne korzyści przewyższają niepożądane skutki napromienienia dla osób badanych;
ww
2) będzie w nim brać udział jak najmniejsza liczba
osób, przy możliwie małych dawkach promieniowania jonizującego lub małych aktywnościach
produktów radiofarmaceutycznych, zapewniających uzyskanie wyników diagnostycznie przydatnych na założonym poziomie prawdopodobieństwa znamienności statystycznej; wartości dawek
lub aktywności są określane przez pomiar i spełniają warunek optymalizacji ochrony przed promieniowaniem jonizującym;
3) lekarz kierujący na badanie lub zabieg lub lekarz
wykonujący badanie lub zabieg określi docelowe
poziomy dawek indywidualnie dla każdej z osób
oczekujących, że wyniosą korzyści diagnostyczne
lub terapeutyczne z eksperymentu.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1, otrzymują
szczegółową instrukcję postępowania opracowaną
przez lekarza prowadzącego leczenie zgodnie z zaleceniami krajowego konsultanta w dziedzinie medycyny
nuklearnej lub radioterapii onkologicznej.
Załącznik nr 7
Ustawodawstwo krajowe i europejskie, zalecenia międzynarodowe.
4
2
1
2
2
1
1
6
21/23
O
O
O
7
2
1
2
8
rcl
23/25
O
O
O
5
13/17
O
N
O
9
2
1
1
10
O
N
N
7/14
11
1
1
1
12
19/26
O
O
O
13
2
1
2
14
O
6/10
ND
N
15
1
1
16
17/28
O
O
N
17
2
1
1
18
.go
v.p
l
radiologii zabiegowej; LIX — lekarze wykonujący inne medyczne procedury radiologiczne z wykorzystaniem promieniowania rentgenowskiego; LST — lekarze
dentyści wykonujący medyczne procedury radiologiczne i personel obsługujący aparaty do densytometrii kości; FT — fizycy medyczni, technicy elektroradiologii oraz inny personel techniczny wykonujący procedury radiologiczne; PMN — pielęgniarki uczestniczące w procedurach z zakresu medycyny nuklearnej;
LRT — lekarze wykonujący procedury z zakresu radioterapii.
3) Tryb: O — zajęcia obowiązkowe; N — zajęcia nieobowiązkowe; ND — nie dotyczy.
4) Lg: liczba godzin lekcyjnych (45 min).
2) Specjalności: LR — lekarze radiolodzy; LMN — lekarze wykonujący procedury z zakresu medycyny nuklearnej; LRZ — lekarze wykonujący procedury z zakresu
tection for Medical Exposures” dla wszystkich zagadnień określonych w kolumnie „Tryb” jako O i N.
1) Egzamin obejmuje materiał określony w Przewodniku Komisji Europejskiej „Radiation Protection 116 Guidelines on Education and Training in Radiation Pro-
20/23
O
O
O
w.
System zarządzania jakością.
14
Razem O/(O+N)3)
Ryzyko radiacyjne związane z ekspozycją płodu.
13
ww
2
1
.go
v.p
l
§ 8. 1. Dokumentacja systemu zarządzania jakością
w radioterapii, medycynie nuklearnej, rentgenodiagnostyce i radiologii zabiegowej zawiera przynajmniej
1) procedury nadzoru nad dokumentacją i nadzoru
nad zapisami oraz formularze niezbędne do prowadzenia zapisów;
2) instrukcje obsługi urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych;
3) procedury i instrukcje dotyczące sposobu wykonywania testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych przeprowadzanych przez jednostkę ochrony zdrowia we
własnym zakresie;
4) zapisy dotyczące wyników przeprowadzanych testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych
i urządzeń pomocniczych oraz testów odbiorczych;
5) informacje dotyczące kwalifikacji i szkoleń personelu;
7) zapisy dotyczące wyników klinicznych audytów
wewnętrznych oraz podjętych działań korygujących i naprawczych;
8) informacje dotyczące okresowych przeglądów systemu zarządzania jakością dokonywanych przez
kierownika jednostki ochrony zdrowia.
2. Wymagania dotyczące systemu zarządzania jakością w radioterapii, medycynie nuklearnej, rentgenodiagnostyce i radiologii zabiegowej określa załącznik nr 5 do rozporządzenia.
Załącznik nr 8
WZÓR
…………….........................., dnia ...................................
(pieczęć lub logo organizatora)
CERTYFIKAT Nr …..../........
(rok)
ZDANIA EGZAMINU
w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta
Na podstawie art. 33c ust. 5c ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 42,
poz. 276, z późn. zm.)
Pan(i)
..........................................................................................................................................................................................
(imię i nazwisko)
..........................................................................................................................................................................................
(numer PESEL lub — gdy nie został nadany — rodzaj, seria i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość)
rcl
zdał(a) egzamin w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta w zakresie …………….. .
Certyfikat jest ważny przez okres 5 lat od daty jego wystawienia.
Podstawa art. 33c ust. 5d ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe.
w.
(pieczęć organizatora)
……..............................................................…
(Przewodniczący komisji egzaminacyjnej)
(Kierownik podmiotu prowadzącego szkolenie)
ww
……….................................................……
.go
v.p
l
§ 9. 1. Urządzenia radiologiczne podlegają testom
z zakresu kontroli fizycznych parametrów.
2. Testy, o których mowa w ust. 1, dzielą się na
1) testy odbiorcze (akceptacyjne);
2) testy eksploatacyjne.
2) testy eksploatacyjne nie są wykonywane z częstością określoną w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
.go
v.p
l
6) procedurę przeprowadzania klinicznych audytów
wewnętrznych;
Poz. 265
3. Nowo instalowane urządzenia radiologiczne
i programy komputerowe z nimi współpracujące,
a także urządzenia radiologiczne poddane istotnej naprawie, podlegają testom odbiorczym przeprowadzanym po instalacji lub naprawie urządzenia.
4. Testy odbiorcze mają na celu sprawdzenie co
najmniej
10. Jeżeli urządzenia radiologiczne są stosowane
w działalności niewymagającej zgody na udzielanie
świadczeń, o której mowa w art. 33d albo 33e ustawy,
pierwsze testy eksploatacyjne wykonuje się przed rozpoczęciem udzielania świadczeń zdrowotnych.
11. Testy eksploatacyjne są wykonywane na koszt
użytkownika urządzenia radiologicznego.
12. W radioterapii testy eksploatacyjne są wykonywane przez
1) podmioty posiadające akredytację w rozumieniu
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny
zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138, poz. 935);
2) fizyków medycznych posiadających certyfikat Krajowego Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia.
13. Fizycy medyczni, o których mowa w ust. 12,
mogą zlecić wykonywanie niektórych testów technikom elektroradiologii lub inżynierom medycznym.
Fizycy medyczni sprawują nadzór nad wykonywaniem
zleconych przez nich testów.
14. W rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej
i medycynie nuklearnej testy eksploatacyjne dzielą się
na testy
2) kompletności dokumentacji i specyfikacji technicznej;
1) podstawowe;
rcl
1) kompletności i jednoznaczności oznaczeń i opisów
na elementach urządzenia;
3) zgodności wartości parametrów zawartych w specyfikacji technicznej urządzenia z wartościami
zmierzonymi i odczytanymi.
w.
5. Testy odbiorcze są wykonywane przez uprawnionych przedstawicieli dostawcy i użytkownika.
6. Zakres oraz dopuszczalne odchylenia badanych
fizycznych parametrów i częstość wykonywania testów eksploatacyjnych określa załącznik nr 6 do rozporządzenia.
ww
7. Niezależnie od częstości wykonywanych testów
eksploatacyjnych po każdej istotnej naprawie urządzenia radiologicznego należy ponownie wykonać testy
eksploatacyjne przynajmniej w zakresie uzasadnionym specyfikacją wykonanej naprawy.
8. Jeżeli urządzenia radiologiczne są stosowane
w działalności wymagającej zgody na udzielanie
świadczeń, o której mowa w art. 33d albo 33e ustawy,
testy eksploatacyjne wykonuje się w zakresie wynikającym z wydanej zgody, a w przypadku gdy taka zgoda nie została jeszcze wydana, w zakresie wynikającym z wniosku o wydanie takiej zgody.
9. Niedopuszczalne jest stosowanie urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych, gdy
1) uzyskane wyniki testów eksploatacyjnych przekraczają wartości graniczne, jeżeli takie wartości zostały określone, lub
2) specjalistyczne.
15. Testy podstawowe są wykonywane przez pracowników jednostki ochrony zdrowia upoważnionych
do obsługi urządzeń radiologicznych.
16. Testy specjalistyczne są wykonywane przez
1) podmioty posiadające akredytację w rozumieniu
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny
zgodności;
2) fizyków medycznych posiadających certyfikat Krajowego Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia.
17. Zakres akredytacji podmiotów, o których mowa w ust. 12 i 16, musi obejmować wszystkie testy
związane z pomiarem fizycznych parametrów urządzeń, odpowiednio do zakresu testów ustalonych
w załączniku nr 6 do rozporządzenia.
18. Certyfikat, o którym mowa w ust. 12 i 16, wydaje się fizykom medycznym posiadającym przynajmniej
3-letni staż pracy odpowiednio w radioterapii, medycynie nuklearnej, rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej wyłącznie na wniosek kierownika jednostki
ochrony zdrowia, w której są zatrudnieni, na zasadach
określonych przez Krajowe Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia.
20. Fizycy medyczni, o których mowa w ust. 12
i 16, mogą wykonywać testy eksploatacyjne jedynie
w jednostce ochrony zdrowia, w której są zatrudnieni
i na wniosek której uzyskają certyfikat.
21. Przepisy ust. 18—20 stosuje się odpowiednio
do fizyków medycznych wykonujących działalność na
własny rachunek.
22. Jeżeli ze względów konstrukcyjnych nie jest
możliwe wykonanie testów eksploatacyjnych, dopuszcza się stosowanie przez podmioty wymienione
w ust. 12 i 16 metod opisanych w
1) polskich normach albo
2) europejskich normach, albo
3) zwalidowanych metodach badawczych, albo
4) instrukcjach producenta
Rozdział 2
.go
v.p
l
19. W odniesieniu do jednego fizyka medycznego
może być wydany w tym samym czasie tylko jeden
ważny certyfikat, o którym mowa w ust. 12 i 16.
Poz. 265
— w zakresie uwzględniającym ograniczenie wynikające z uwarunkowań konstrukcyjnych.
Załącznik nr 9
OKRESY ZAPRZESTANIA KARMIENIA PIERSIĄ PO PODANIU PRODUKTÓW RADIOFARMACEUTYCZNYCH
1. Okresy zaprzestania karmienia piersią po podaniu produktów radiofarmaceutycznych dla celów diagnostycznych
Lp.
Izotop
Produkt radiofarmaceutyczny
Okres po podaniu,
w którym konieczne jest
przerwanie karmienia
[godz.]
1
99mTc
HEPIDA i podobne, DMSA, DTPA, ECD, fosfoniany, glukoniany, glukoheptonian, Hm—PaO, MAG—3, MIBI, krwinki
czerwone (in vitro), Technegas, Tetrofosmin, EC, nanokoloid, mikrosfery (makroagregaty albuminy)
0
2
14C
trioleina, kwas glikochilowy, mocznik
0
3
11C, 15O, 18F
FDG, różne substancje
0
4
51Cr
EDTA
0
5
121In
Oktreotyd, białe krwinki
0
6
133Xe
Gaz
0
7
99mTc
wszystkie inne niż w lp. 1
8
123,125,131I
Jodohipuran
9
201Tl
Chlorek
10
123,125,131I
inne poza hipuranem
całkowite zaprzestanie
karmienia piersią
11
Inne
inne podawane dla celów diagnostycznych
całkowite zaprzestanie
karmienia piersią
12
12
rcl
48
2. Po podaniu produktów radiofarmaceutycznych dla celów leczniczych obowiązuje całkowite zaprzestanie
karmienia piersią.
w.
3. W przypadku podania produktów radiofarmaceutycznych, dla których nie jest konieczne zaprzestanie karmienia piersią, nie należy podawać dziecku pierwszej porcji pokarmu uzyskanej po podaniu związków promieniotwórczych.
§ 10. 1. Wpis do rejestru podmiotów prowadzących szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej
pacjenta, zwanego dalej „rejestrem”, następuje na
wniosek kierownika podmiotu prowadzącego szkolenie. Do wniosku powinny być dołączone dokumenty
potwierdzające spełnienie wymagań określonych
w art. 33c ust. 5a ustawy.
2. Główny Inspektor Sanitarny wydaje odpis z rejestru Kierownikowi podmiotu wpisanego do rejestru.
3. Ramowy program szkolenia w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta określa załącznik nr 7 do
rozporządzenia.
4. Dopuszcza się następujące formy szkolenia
w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta
1) szkolenie stacjonarne — w procesie dydaktycznym
uczestnicy szkolenia i wykładowcy znajdują się
w tym samym czasie i w tym samym miejscu;
2) szkolenie na odległość — w procesie dydaktycznym uczestnicy szkolenia i wykładowcy nie znajdują się w tym samym miejscu.
5. W przypadku szkolenia na odległość podmiot
prowadzący szkolenie przekazuje uczestnikom
rcl
23. Przeprowadzenie testów w ograniczonym zakresie powinno być jednoznacznie udokumentowane
w zapisach potwierdzających ich wykonanie.
Szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej
pacjenta
w.
24. Zapisy wyników przeprowadzonych testów
z zakresu kontroli fizycznych parametrów urządzeń
radiologicznych są przechowywane przynajmniej
przez taki okres jak zdjęcia rentgenowskie przechowywane poza dokumentacją medyczną pacjenta, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz. U. z 2009 r. Nr 52, poz. 417 i Nr 76, poz. 641
oraz z 2010 r. Nr 96, poz. 620).
ww
25. W rentgenodiagnostyce, radiologii zabiegowej
i medycynie nuklearnej jednostka ochrony zdrowia
jest obowiązana do przekazania państwowemu wojewódzkiemu inspektorowi sanitarnemu w terminie
7 dni od dnia otrzymania wyników wykonanych testów specjalistycznych informacji o uzyskanych wynikach negatywnych oraz podjętych działaniach korygujących.
26. W radioterapii jednostka ochrony zdrowia jest
obowiązana do przekazania Głównemu Inspektorowi
Sanitarnemu w terminie 7 dni od dnia otrzymania wyników wykonanych testów eksploatacyjnych informacji o uzyskanych wynikach negatywnych z testów wykonywanych nie częściej niż raz na 6 miesięcy oraz
podjętych działaniach korygujących.
27. Wyposażenie pomiarowe używane do wykonywania testów eksploatacyjnych obejmujących pomiar fizycznych parametrów urządzeń podlega wzorcowaniu i sprawdzaniu. Pozostałe wyposażenie używane do wykonywania testów powinno być sprawdzane.
1) treści kształcenia oraz wykaz materiałów źródłowych;
2) informacje o warunkach korzystania z zastosowanych technik komunikacyjnych;
3) informacje o terminach i sposobach kontaktowania się z konsultantami;
4) informacje o sposobach sprawdzania wiedzy po
zakończeniu każdego bloku tematycznego oraz
warunkach udostępniania do wglądu wyników takiego sprawdzenia.
6. W przypadku szkolenia na odległość podmiot
prowadzący szkolenie dodatkowo zapewnia
1) system autoryzowanej weryfikacji uczestników
szkolenia;
2) w przypadku korzystania z sieci teleinformatycznej
szyfrowanie transmisji danych w trakcie procesu
szkolenia;
3) administrowanie, śledzenie i raportowanie wszelkich działań związanych z procesem szkolenia;
4) system kontroli dostępu uczestników szkolenia do
poszczególnych jego części.
7. W ramach nadzoru wykonywanego na podstawie art. 33c ust. 5b ustawy osoba prowadząca z upoważnienia Głównego Inspektora Sanitarnego kontrolę
podmiotu prowadzącego szkolenie w dziedzinie
ochrony radiologicznej pacjenta sporządza na miejscu
protokół z kontroli i przekazuje jego kopię kierownikowi podmiotu prowadzącego to szkolenie.
3. Komisja egzaminacyjna składa się z przewodniczącego, sekretarza i członka.
1) uzyskały uprawnienia technika elektroradiologii
lub
4. Do komisji egzaminacyjnej mogą zostać powołane osoby posiadające wyższe wykształcenie w dziedzinie nauk przyrodniczych lub technicznych, w szczególności w dziedzinie medycyny, fizyki lub chemii oraz
legitymują się stażem w zakresie zastosowania promieniowania jonizującego w medycynie i ochronie
radiologicznej, co najmniej
.go
v.p
l
8. Osoby, o których mowa w art. 33c ust. 5 ustawy,
które
2) uzyskały tytuł fizyka medycznego albo inżyniera
medycznego, lub
3) uzyskały uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej w rozumieniu przepisów wydanych na
podstawie art. 12 ust. 2 lub 3 ustawy, lub
4) ukończyły studia wyższe w rozumieniu ustawy
z dnia 27 lipca 2005 r. — Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365, z późn. zm.5)) i uzyskały tytuł zawodowy, lub
5) ukończyły specjalizację z radiologii i diagnostyki
obrazowej, medycyny nuklearnej lub radioterapii
onkologicznej
— i wykażą komisji egzaminacyjnej, o której mowa
w § 11 ust. 1, że program nauczania obejmował zagadnienia z zakresu ochrony radiologicznej pacjenta
z danego zakresu specjalności w wymiarze co najmniej takim jak określony w załączniku nr 7 do rozporządzenia, mogą przystąpić do egzaminu w terminie
do 6 miesięcy od daty uzyskania odpowiednio uprawnień, tytułu, dyplomu lub specjalizacji.
1) 10 lat, w przypadku przewodniczącego komisji egzaminacyjnej;
2) 2 lata, w przypadku pozostałych członków komisji
egzaminacyjnej.
5. Po zasięgnięciu opinii pozostałych członków
komisji, przewodniczący komisji egzaminacyjnej jest
obowiązany do przygotowania zestawu pytań egzaminacyjnych.
6. Komisja egzaminacyjna podejmuje decyzje
w pełnym składzie zwykłą większością głosów.
7. Sekretarz komisji egzaminacyjnej sporządza
protokół egzaminacyjny dla każdego zdającego egzamin, zawierający
1) imię i nazwisko;
1) imię i nazwisko;
2) numer PESEL albo rodzaj, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, gdy numer PESEL
nie został nadany;
rcl
9. Osoby przystępujące do egzaminu składają do
komisji egzaminacyjnej wniosek o dopuszczenie do
egzaminu, zawierający
2) numer PESEL albo datę urodzenia i miejsce urodzenia, gdy numer PESEL nie został nadany;
3) adres korespondencyjny;
4) datę egzaminu;
5) liczbę pytań oraz liczbę prawidłowych odpowiedzi;
6) wynik egzaminu (zdał(a) / nie zdał(a)).
1) kserokopię dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzającego tożsamość;
8. Protokół podpisują wszyscy członkowie komisji
egzaminacyjnej.
2) oświadczenie o posiadaniu pełnej zdolności do
czynności prawnych.
9. Podmiot prowadzący szkolenie przechowuje
przez okres 6 lat następujące dokumenty
Załącznik nr 10
OGRANICZNIKI DAWEK DLA PLANOWANIA OCHRONY PRZED PROMIENIOWANIEM JONIZUJĄCYM OSÓB
Z RODZINY PACJENTA LECZONEGO OTWARTYMI ŹRÓDŁAMI JODU—131 ORAZ OSÓB POSTRONNYCH
Grupa osób
Dzieci do lat 10 oraz płody
Ogranicznik dawki
1 mSv
3 mSv
Dorośli powyżej 60. roku życia
15 mSv
Osoby postronne
0,3 mSv
ww
Dorośli do 60. roku życia
Wydawca: Kancelaria Prezesa Rady Ministrów
Redakcja: Rządowe Centrum Legislacji — Departament Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego
al. J. Ch. Szucha 2/4, 00-582 Warszawa, tel. 22 622-66-56
Skład, druk i kolportaż: Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii,
ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa, tel. 22 694-67-52; faks 22 694-60-48
Bezpłatna infolinia: 800 287 581 (czynna w godz. 730–1530)
www.wydawnictwa.cuw.gov.pl
e-mail: wydawnictwa@cuw.gov.pl
Tłoczono z polecenia Prezesa Rady Ministrów w Centrum Usług Wspólnych — Wydział Wydawnictw i Poligrafii,
ul. Powsińska 69/71, 02-903 Warszawa
Zam. 823/W/C/2011
ISSN 0867-3411
Cena 6,70 zł (w tym VAT)
§ 11. 1. Główny Inspektor Sanitarny powołuje na
wniosek podmiotu prowadzącego szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta komisję egzaminacyjną, która przygotowuje i przeprowadza egzamin.
1) dziennik zajęć;
2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, podmiot prowadzący szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta składa nie później niż 30 dni przed planowanym terminem egzaminu.
10. Podmiot prowadzący szkolenie w dziedzinie
ochrony radiologicznej pacjenta w razie zaprzestania
działalności obowiązany jest do przekazania Głównemu Inspektorowi Sanitarnemu dokumentów, o których mowa w ust. 9.
ww
10. Do wniosku dołącza się
w.
4) rodzaj specjalności.
3) zakres specjalności, której dotyczył egzamin;
5) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U.
z 2006 r. Nr 46, poz. 328, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 144,
poz. 1043 i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 80, poz. 542,
Nr 120, poz. 818, Nr 176, poz. 1238 i 1240 i Nr 180, poz. 1280,
z 2008 r. Nr 70, poz. 416, z 2009 r. Nr 68, poz. 584, Nr 157,
poz. 1241, Nr 161, poz. 1278 i Nr 202, poz. 1553, z 2010 r.
Nr 57, poz. 359, Nr 75, poz. 471, Nr 96, poz. 620 i Nr 127,
poz. 857 oraz z 2011 r. Nr 45, poz. 235.
2) protokoły egzaminacyjne;
3) kopie wydanych certyfikatów.
§ 12. 1. Podmiot prowadzący szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta wydaje nieodpłatnie uczestnikowi tego szkolenia zaświadczenie o ukończeniu szkolenia uprawniające do zdawania egzaminu,
zawierające
1) imię i nazwisko;
3) zakres specjalności, której dotyczyło szkolenie
w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta;
4) formę zastosowanego szkolenia, o której mowa
w § 10 ust. 4;
5) datę rozpoczęcia i zakończenia szkolenia w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta;
6) nazwę podmiotu prowadzącego szkolenie;
7) datę wydania zaświadczenia.
§ 13. 1. Opłata za egzamin wynosi 140 zł.
.go
v.p
l
2) numer PESEL albo rodzaj, serię i numer dokumentu potwierdzającego tożsamość, gdy numer PESEL
nie został nadany;
Poz. 265
2. Do egzaminu mogą przystąpić osoby, które
ukończyły szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta, oraz osoby, o których mowa w § 10
ust. 8.
3. Egzamin jest przeprowadzany w formie testu
obejmującego od 30 do 40 pytań i trwa 60 minut od
chwili rozdania zestawów egzaminacyjnych.
4. Pytania mają formę testu z trzema możliwościami odpowiedzi do wyboru i przynajmniej jedną odpowiedzią prawidłową.
3. Wynagrodzenie członków komisji egzaminacyjnej jest wypłacane przez podmiot prowadzący szkolenie po przeprowadzeniu egzaminu.
4. Wynagrodzenie przewodniczącego komisji egzaminacyjnej wynosi za każdą osobę przystępującą do
egzaminu 56 zł.
5. Wynagrodzenie sekretarza oraz członków komisji egzaminacyjnej wynosi za każdą osobę przystępującą do egzaminu odpowiednio 42 zł i 28 zł.
Rozdział 3
Medycyna nuklearna
§ 14. Bezpieczne stosowanie produktów radiofarmaceutycznych do celów diagnostycznych i leczniczych wymaga przestrzegania następujących zasad
postępowania
1) wszelkie czynności związane z przygotowaniem
produktów radiofarmaceutycznych polegające na
znakowaniu gotowych zestawów lub dzieleniu
większych porcji gotowych produktów radiofarmaceutycznych, w celu podania pacjentom, jest
wykonywane wyłącznie w przeznaczonych do tego celu pomieszczeniach wyposażonych w komory z laminarnym przepływem powietrza, zapewniających zachowanie jałowości w procesie znakowania;
rcl
5. Poprawnie udzielona odpowiedź na pytanie jest
równoznaczna z uzyskaniem jednego punktu. Brak odpowiedzi, odpowiedź nieprawidłowa lub niepełna jest
równoznaczna z brakiem punktu.
2. Opłatę, o której mowa w ust. 1, wnosi się bezpośrednio do podmiotu prowadzącego szkolenie lub na
rachunek bankowy przez niego wskazany. Dowód
wpłaty przedstawia się komisji egzaminacyjnej przed
rozpoczęciem egzaminu.
6. Zestawy egzaminacyjne są przechowywane
w warunkach uniemożliwiających ich nieuprawnione
ujawnienie oraz dostarczane na miejsce egzaminu
przez przewodniczącego komisji w dniu, w którym ma
być przeprowadzony egzamin.
w.
7. W trakcie egzaminu jest zabronione kopiowanie
zestawów egzaminacyjnych oraz wynoszenie lub usuwanie w inny sposób zestawu egzaminacyjnego z sali
egzaminacyjnej.
8. Warunkiem zdania egzaminu jest udzielenie
prawidłowych odpowiedzi na co najmniej 70% pytań.
ww
9. Podmiot prowadzący szkolenie wydaje nieodpłatnie certyfikat potwierdzający zdanie egzaminu
w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta, którego
wzór określa załącznik nr 8 do rozporządzenia.
10. Osoba, która nie zdała egzaminu lub która nie
przystąpiła do egzaminu, może przystąpić do niego
bez uczestniczenia w szkoleniu w dziedzinie ochrony
radiologicznej pacjenta w terminie 6 miesięcy od daty
zakończenia tego szkolenia wskazanej w zaświadczeniu, o którym mowa w ust. 1.
11. Osoby wymienione w ust. 10 oraz w § 10 ust. 8
mogą zdawać egzamin przed dowolną komisją egzaminacyjną powołaną zgodnie z § 11 ust. 1 po uprzednim zawiadomieniu podmiotu prowadzącego szkolenie w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta, na
wniosek którego powołana została komisja egzaminacyjna, oraz wniesieniu opłaty egzaminacyjnej.
2) w przypadku gdy w zakładzie medycyny nuklearnej znakuje się radionuklidem pobrany od pacjenta materiał biologiczny, wydzielone do tego celu
pomieszczenia i tryb pracy zapewniają utrzymanie
stopnia czystości bakteriologicznej klasy A w rozumieniu przepisów wydanych na podstawie art. 39
ust. 4 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. — Prawo farmaceutyczne (Dz. U. z 2008 r. Nr 45, poz. 271,
z późn. zm.6));
3) przy podawaniu pacjentom produktów radiofarmaceutycznych w celach diagnostycznych należy
stosować — jeżeli jest to możliwe — metody postępowania ograniczające odkładanie się znacznika promieniotwórczego w narządach niepodlegających badaniu oraz przyspieszające wydalanie
znacznika z organizmu pacjenta;
4) każdorazowe podanie pacjentowi produktu radiofarmaceutycznego jest poprzedzone zmierzeniem
aktywności tego produktu, tak aby pacjent otrzymał ilość (aktywność) produktu przepisaną przez
lekarza nadzorującego lub wykonującego badanie
lub leczenie;
6) Zmiany
tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały
ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 227, poz. 1505 i Nr 234,
poz. 1570, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 31, poz. 206, Nr 92,
poz. 753, Nr 95, poz. 788 i Nr 98, poz. 817 oraz z 2010 r.
Nr 78, poz. 513 i Nr 107, poz. 679.
6) pacjent poddawany terapii radioizotopowej jest
informowany na piśmie o właściwym zachowaniu
się w stosunku do najbliższego otoczenia zgodnie
z zaleceniami komisji do spraw procedur i audytów klinicznych zewnętrznych w zakresie medycyny nuklearnej.
§ 15. 1. Badania diagnostyczne przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych u kobiet w ciąży są
ograniczone do przypadków, które nie mogą być wykonane po porodzie.
2. W przypadkach, o których mowa w ust. 1, należy
1) ograniczyć aktywności produktów radiofarmaceutycznych do najmniejszej wartości umożliwiającej
badanie;
2) zwiększyć podaż płynów badanej;
4. Ograniczniki dawek dla planowania ochrony
przed promieniowaniem jonizującym osób z rodziny
pacjenta leczonego otwartymi źródłami jodu—131
oraz osób postronnych określa załącznik nr 10 do rozporządzenia.
.go
v.p
l
5) podawanie produktu radiofarmaceutycznego dorosłym pacjentom uwzględnia — w przypadkach,
w których jest to uzasadnione — masę lub powierzchnię ciała, a w przypadku osób do 16. roku
życia — masę ciała zgodnie z załącznikiem nr 3 do
rozporządzenia;
Poz. 265
3) pouczyć badaną o konieczności częstego oddawania moczu.
Rozdział 4
Rentgenodiagnostyka
§ 18. 1. Podczas dokonywania diagnostycznych
badań rentgenowskich przestrzega się następujących
zasad postępowania
1) stosuje się wyłącznie aparaturę rentgenodiagnostyczną wyposażoną w co najmniej sześciopulsowe zasilacze, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 46
ustawy;
2) ogranicza się liczbę projekcji, czas ekspozycji oraz
rozmiary wiązki promieniowania jonizującego padającej na ciało pacjenta do wartości niezbędnych
dla uzyskania żądanej informacji diagnostycznej;
3) stosuje się osłony osobiste chroniące przed promieniowaniem jonizującym części ciała i narządy
pacjenta niebędące przedmiotem badania,
a w szczególności znajdujące się w obrębie wiązki
pierwotnej tego promieniowania, jeżeli nie umniejsza to diagnostycznych wartości wyniku badania;
rcl
3. W przypadku badań, o których mowa w ust. 1,
gdy dawka dla zarodka lub płodu może przekroczyć
5 mSv, uzasadnienie badania musi być potwierdzone
w dokumentacji medycznej przez lekarza wykonującego lub nadzorującego to badanie.
§ 17. Produkty radiofarmaceutyczne podlegają wewnętrznym testom kontroli jakości przeprowadzanym
przez przeszkolony w tym zakresie personel jednostki
ochrony zdrowia.
4. Niedopuszczalne jest stosowanie do celów diagnostycznych i leczniczych jodków znakowanych jodem—131 u kobiet w ciąży po 8 tygodniach od zapłodnienia.
w.
5. W przypadku konieczności wykonania badania
lub leczenia przy użyciu produktów radiofarmaceutycznych u kobiety karmiącej, lekarz wykonujący lub
nadzorujący badanie lub leczenie jest obowiązany poinformować pacjentkę o konieczności przerwania karmienia piersią lub okresowego zaprzestania karmienia, z podaniem długości tego okresu. Okresy zaprzestania karmienia piersią po podaniu produktów radiofarmaceutycznych określa załącznik nr 9 do rozporządzenia.
ww
§ 16. 1. W leczeniu ambulatoryjnym otwartymi
źródłami jodu—131 podana jednorazowa aktywność
nie może przekraczać 800 MBq.
2. Jeżeli podana jednorazowa aktywność przekracza wartość określoną w ust. 1, pacjent może być
zwolniony ze szpitala po spadku aktywności w ciele
poniżej tej wartości.
3. Przy podejmowaniu decyzji o zwolnieniu ze szpitala pacjenta leczonego otwartymi źródłami jodu—131
uwzględnić należy każdorazowo warunki mieszkaniowe i rodzinne pacjenta oraz możliwości przestrzegania
przez niego ograniczeń warunkujących zmniejszenie
ryzyka radiacyjnego dla osób z otoczenia, tak aby
dawki efektywne dla tych osób nie przekroczyły wartości, o których mowa w ust. 4. Przepisu nie stosuje
się do osób, o których mowa w § 7.
4) stosuje się materiały, fizyczne parametry pracy
aparatu rentgenowskiego i wyposażenie do akwizycji i prezentacji obrazu zmniejszające do minimum narażenie na promieniowanie jonizujące
przy jednoczesnym zapewnieniu uzyskania obrazu
o wartości diagnostycznej;
5) przy analogowej rejestracji obrazów stosuje się
wyłącznie automatyczną obróbkę fotochemiczną
podlegającą procesowi optymalizacji, z wyłączeniem stomatologicznych badań wewnątrzustnych;
6) w dokumentacji medycznej pacjenta zapisuje się
fizyczne parametry ekspozycji w sposób umożliwiający odtworzenie warunków badania i dawki,
którą otrzymał pacjent, z wyłączeniem stomatologicznych zdjęć wewnątrzustnych, gdzie wymagane jest zapisanie informacji o wykonaniu badania;
7) ogranicza się stosowanie jezdnego i przenośnego
sprzętu radiologicznego wyłącznie do przypadków, gdy przybycie pacjenta do stacjonarnego
urządzenia radiologicznego jest przeciwwskazane
ze względów medycznych.
2. Podczas dokonywania diagnostycznych badań za
pomocą rentgenowskiego tomografu komputerowego,
poza wymaganiami określonymi w ust. 1, należy
1) w technice spiralnej z istniejących danych rekonstruować obraz warstw pośrednich zamiast wykonywania dodatkowych obrazów;
2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1
.go
v.p
l
2) w technice spiralnej zapewnić, aby stosunek skoku
spirali do szerokości wiązki był nie mniejszy od
jedności;
Poz. 265
3) w technice stacjonarnej zapewnić, aby przesunięcie stołu między kolejnymi skanami było nie mniejsze niż szerokość kolimowanej wiązki;
4) stosować osłony osobiste w szczególności na tarczycę, piersi, soczewki oczu i gonady, jeżeli znajdują się one w odległości mniejszej niż 10 cm od
obszaru badanego, zwłaszcza u osób poniżej
16. roku życia, jeżeli nie umniejszają one diagnostycznych wartości wyniku badania.
3. Podczas diagnostycznych badań za pomocą
mammografu, poza wymaganiami określonymi
w ust. 1, należy
1) ograniczać do niezbędnego minimum stosowanie
geometrycznego powiększenia obrazu;
2) stosować osłony osobiste ochraniające przed promieniowaniem jonizującym jamę brzuszną,
w szczególności w przypadku pacjentek w wieku
rozrodczym;
3) w analogowej akwizycji do oceny obrazu używać
negatoskopów zapewniających luminancję z zakresu 3000—6000 cd/m2.
2) zawiera informację o wdrożonym systemie zarządzania jakością w jednostkach ochrony zdrowia,
które zostały wyznaczone do prowadzenia badań
przesiewowych;
3) wykazuje, że
a) korzyści zdrowotne związane z badaniem przesiewowym przewyższają znacznie możliwe
szkodliwe następstwa badania,
b) nie ma innych metod rozpoznawczych o podobnej skuteczności, obciążonych mniejszym ryzykiem.
3. Do rozpatrzenia wniosku minister właściwy do
spraw zdrowia powołuje zespół do opiniowania badania przesiewowego; skład zespołu przedstawia właściwy konsultant krajowy, który wystąpił z wnioskiem
o przeprowadzenie badań przesiewowych, w uzgodnieniu z konsultantem krajowym w dziedzinie radiologii i diagnostyki obrazowej.
4. Przeprowadzanie badań przesiewowych podlega okresowej ocenie w zakresie jakości wykonywania
tych badań oraz ich wyników przez zespół, o którym
mowa w ust. 3.
5. Zespół, o którym mowa w ust. 3, po każdej przeprowadzonej ocenie przedstawia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia wniosek dotyczący kontynuowania lub zaprzestania przeprowadzania badań przesiewowych.
rcl
4. Podczas rentgenodiagnostycznych badań stomatologicznych wewnątrzustnych należy
1) określa cel i uzasadnienie konieczności przeprowadzenia badania;
1) stosować napięcie w przedziale 60—70 kV;
2) jeżeli jest to możliwe, stosować kolimację prostokątną wraz z układem trzymającym rejestrator
obrazu; przy stosowaniu kolimacji okrągłej nie
przekraczać średnicy wiązki 60 mm;
3) stosować błony o czułości E lub F według klasyfikacji ISO;
w.
4) stosować osłony indywidualne dla pacjentów
obejmujące w szczególności tarczycę.
5. Podczas rentgenowskich badań stomatologicznych pantomograficznych należy
1) stosować układ błona — folia wzmacniająca o czułości 400;
ww
2) rozmiar napromienionego pola ograniczyć do rozmiaru nieprzekraczającego rozmiaru błony lub rejestratora obrazu;
3) szczególnie starannie ograniczać pole badane do
obszaru istotnego klinicznie w cefalometrii;
4) stosować osłony indywidualne dla pacjentów
obejmujące w szczególności tarczycę, jeżeli nie
umniejsza to diagnostycznych wartości wyniku
badania.
§ 19. 1. Badania przesiewowe z zastosowaniem
promieniowania jonizującego mogą być wykonywane za zgodą ministra właściwego do spraw zdrowia wydaną na wniosek właściwego konsultanta krajowego.
6. Ocena, o której mowa w ust. 4, jest wykonywana przynajmniej raz w okresie realizacji programu,
jednak nie rzadziej niż raz na 3 lata, licząc od dnia wydania zgody, o której mowa w ust. 1.
§ 20. 1. Stosowanie fluoroskopii jest dopuszczalne
w przypadkach, w których ze względów diagnostycznych nie może być ona zastąpiona radiografią.
2. Zabrania się stosowania fluoroskopii bez wzmacniacza obrazu lub innego urządzenia spełniającego tę
funkcję.
§ 21. Wykonywanie badań rentgenodiagnostycznych u osób poniżej 16. roku życia, oprócz spełnienia
wymagań określonych w § 18, wymaga ponadto
1) w przypadku niemowląt lub małych dzieci, unieruchamiania przy użyciu bobiksu lub innego urządzenia spełniającego tę funkcję;
2) stosowania osłon na narządy promienioczułe, gdy
w trakcie badania mogą znaleźć się w obrębie lub
pobliżu pierwotnej wiązki promieniowania jonizującego, jeżeli nie uniemożliwi to poprawnego wykonania badania.
§ 22. 1. Wykonywanie badań rentgenodiagnostycznych u kobiet w ciąży jest ograniczone do niezbędnych przypadków, jeżeli nie mogą być one wykonane po porodzie.
Rozdział 5
.go
v.p
l
2. Badania, o których mowa w ust. 1, należy wykonywać w sposób zapewniający maksymalną ochronę
zarodka lub płodu przed ekspozycją na promieniowanie jonizujące, poprzez wybór właściwej techniki badania oraz stosowanie właściwych osłon osobistych
na okolicę brzucha i miednicy.
Poz. 265
3. Uzasadnienie badania, o którym mowa w ust. 1,
powinno być potwierdzone w dokumentacji medycznej przez lekarza wykonującego lub nadzorującego to
badanie.
4. W przypadku gdy doszło do napromienienia zarodka lub płodu bezpośrednią wiązką promieniowania
jonizującego, jednostka ochrony zdrowia jest zobowiązana dokonać obliczenia dawki dla zarodka lub płodu.
§ 23. 1. Podczas wykonywania badania rentgenodiagnostycznego w pomieszczeniu, w którym znajduje
się aparat rentgenowski, mogą przebywać wyłącznie
pacjent oraz osoby, które wykonują czynności bezpośrednio związane z badaniem. Dotyczy to również badania wykonywanego przy łóżku pacjenta.
Radiologia zabiegowa
§ 25. 1. Do przeprowadzania procedur z zakresu
radiologii zabiegowej stosuje się wyłącznie aparaturę
przeznaczoną do tego celu, z wyposażeniem zapewniającym właściwą ochronę pacjenta i personelu przed
promieniowaniem jonizującym.
2. Aparatura, o której mowa w ust. 1, jest wyposażona w rejestrator dawki umożliwiający określenie
dawki na skórę, którą otrzymuje pacjent, z wyświetlaczem dobrze widocznym dla operatora.
3. W dokumentacji medycznej pacjenta zapisuje
się informacje umożliwiające określenie dawki na skórę, którą otrzymał pacjent.
4. W przypadku otrzymania przez pacjenta sumarycznej dawki na skórę przekraczającej 1 Gy, w dokumentacji medycznej zapisuje się informację o wielkości dawki.
§ 26. Wykonywanie zabiegów wymaga
1) stosowania możliwie najkrótszego czasu emisji
promieniowania jonizującego niezbędnego dla
prawidłowego wykonania zabiegu;
1) wiązkę pierwotną promieniowania jonizującego
kierować należy wyłącznie w stronę pacjenta;
2) unikania trybu pracy aparatury rentgenowskiej
w reżimie wysokiej mocy dawki;
rcl
2. W uzasadnionych przypadkach, w szczególności
gdy z uwagi na stan pacjenta nie jest możliwe przeniesienie go do innego pomieszczenia, badanie, o którym
mowa w ust. 1, jest wykonywane w pomieszczeniu,
w którym pacjent się znajduje, przy czym
2) należy stosować przenośne osłony w szczególności w postaci ścianek lub osłon z gumy ołowiowej;
3) inni pacjenci, o ile jest to możliwe, opuszczają to
pomieszczenie na czas badania;
w.
4) jeżeli nie można zapewnić wymagań określonych
w pkt 2 i 3, należy upewnić się, że odległość pomiędzy pacjentem a pozostałymi osobami oraz
pomiędzy wiązką pierwotną a pozostałymi osobami wynosi przynajmniej 2 m.
§ 24. 1. Jeżeli w czasie wykonywania badania rentgenodiagnostycznego zachodzi konieczność podtrzymywania pacjenta, czynność tę może wykonywać
osoba, która
1) ukończyła 18 lat;
2) nie jest w ciąży;
ww
3) została wyposażona w fartuch i rękawice ochronne z gumy ołowiowej;
4) została poinstruowana o sposobie postępowania
i poinformowana o ryzyku radiacyjnym.
2. Czynności, o których mowa w ust. 1, w warunkach ambulatoryjnych może wykonywać również członek rodziny lub opiekun pacjenta spełniający wymagania określone w ust. 1.
3. Osoby, o których mowa w ust. 1, nie mogą być
narażone na promieniowanie jonizujące, którego dawka skuteczna przekracza dawkę graniczną dla osób
z ogółu ludności określoną w przepisach wydanych na
podstawie art. 25 pkt 1 ustawy.
3) właściwego doboru fizycznych parametrów pracy
lampy;
4) stosowania możliwie największej odległości lampy od pacjenta;
5) stosowania możliwie najbliższego położenia
wzmacniacza obrazu względem ciała pacjenta;
6) ograniczenia do minimum stosowania powiększenia obrazu poprzez przełączenie pola widzenia
wzmacniacza obrazu;
7) zmieniania położenia miejsca wejścia wiązki pierwotnej promieniowania jonizującego;
8) ograniczenia do koniecznego minimum liczby ekspozycji radiologicznych przeznaczonych do rejestracji obrazów;
9) stosowania fluoroskopii pulsacyjnej oraz funkcji
zatrzymania ostatniego obrazu (LIH), gdy tylko jest
to możliwe z punktu widzenia warunków klinicznych;
10) podawania środka kontrastowego ze strzykawki
automatycznej, gdy jest to możliwe z punktu widzenia warunków klinicznych.
§ 27. 1. U kobiet w wieku rozrodczym można wykonywać procedury z zakresu radiologii zabiegowej
wyłącznie po uzyskaniu negatywnego testu ciążowego, przeprowadzonego u pacjentki bezpośrednio
przed planowanym zabiegiem.
2. Od wykonania testu, o którym mowa w ust. 1,
można odstąpić, jeżeli istnieją bezsporne okoliczności
świadczące o niemożliwości zajścia pacjentki w ciążę.
2. Rejestr eksploatacji zawiera w szczególności informacje o
.go
v.p
l
3. U kobiet w ciąży procedury z zakresu radiologii
zabiegowej mogą być wykonywane tylko wówczas,
gdy są niezbędne dla ratowania zdrowia i życia matki.
Poz. 265
4. W przypadku gdy doszło do napromienienia zarodka lub płodu bezpośrednią wiązką promieniowania
jonizującego, jednostka ochrony zdrowia jest obowiązana dokonać obliczenia dawki dla zarodka lub płodu.
5. Kobietę w ciąży należy niezwłocznie poinformować na piśmie o wynikach obliczeń, o których mowa
w ust. 4, oraz o rodzajach zagrożeń dla zarodka lub
płodu i poziomie ryzyka ich wystąpienia.
§ 28. 1. Pacjent, który w wyniku zabiegu z zakresu
radiologii zabiegowej otrzymał na skórę dawkę sumaryczną przekraczającą 3 Gy, jest poddawany na koszt
jednostki wykonującej zabieg badaniom kontrolnym co
najmniej raz w tygodniu w okresie 21 dni po zabiegu.
2. W stosunku do pacjenta, o którym mowa
w ust. 1, w przypadku gdy jest to konieczne, podejmuje się na koszt jednostki wykonującej zabieg leczenie
specjalistyczne.
2) przeprowadzonych konserwacjach i naprawach;
3) innych zdarzeniach mogących mieć wpływ na pracę aparatu terapeutycznego i symulatora.
3. Wpis do rejestru eksploatacji jest dokonywany
w sposób czytelny przez osobę posiadającą odpowiednie kwalifikacje do stwierdzenia zaistnienia przypadków, o których mowa w ust. 2, i potwierdzony datą
i podpisem osoby dokonującej wpisu.
§ 32. 1. Leczenie z zastosowaniem promieniowania jonizującego musi być udokumentowane i zgodne
z medyczną procedurą radiologiczną obowiązującą
w zakładzie radioterapii, określającą sposób kwalifikacji pacjenta do leczenia, planowania i prowadzenia
radioterapii oraz badań kontrolnych.
2. Odstępstwa od medycznej procedury radiologicznej są każdorazowo uzasadniane w dokumentacji medycznej.
§ 33. Radioterapia ortowoltowa może być stosowana wyłącznie do leczenia paliatywnego oraz leczenia nowotworowych i nienowotworowych zmian powierzchniowych.
§ 34. 1. Podjęcie leczenia z zastosowaniem promieniowania jonizującego jest poprzedzone przygotowaniem planu leczenia zawierającego dane niezbędne
do prawidłowej realizacji napromieniania.
rcl
3. Jeżeli pacjent w wyniku zabiegu z zakresu radiologii zabiegowej, wykonywanego według obowiązujących procedur, a mogącego wymagać powtórzenia,
otrzymał na skórę dawkę sumaryczną przekraczającą
1 Gy, dokumentacja wyników badań i informacja
o dawce jest przekazywana lekarzowi prowadzącemu.
1) awariach;
Rozdział 6
Radioterapia
§ 29. 1. Warunkiem bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego do leczenia jest
1) właściwa struktura organizacyjna i wyposażenie
jednostki ochrony zdrowia;
w.
2) właściwy dobór, liczba i kwalifikacje personelu;
3) przestrzeganie ustalonego regulaminu pracy jednostki ochrony zdrowia, procedur dotyczących jakości i kontroli tej jakości, w tym uczestnictwa
w klinicznych audytach wewnętrznych i zewnętrznych.
ww
2. Minimalne wymagania dotyczące warunków,
o których mowa w ust. 1 pkt 1 i 2, określają odrębne
przepisy.
§ 30. 1. W jednostce prowadzącej radioterapię
megawoltową działa zakład lub pracownia fizyki
medycznej.
2. Zakładem lub pracownią fizyki medycznej kieruje fizyk medyczny odpowiedzialny za planowanie leczenia i kontrolę fizycznych parametrów aparatów
terapeutycznych i symulatorów stosowanych w radioterapii.
§ 31. 1. Przebieg pracy aparatu terapeutycznego
oraz symulatora jest zapisywany w rejestrze eksploatacji prowadzonym oddzielnie dla każdego urządzenia.
2. W przypadku teleradioterapii dane, o których
mowa w ust. 1, obejmują sprawdzenie geometrii pól
terapeutycznych. Procedurę sprawdzenia geometrii
potwierdza się zapisem w postaci zdjęcia rentgenowskiego lub zapisu cyfrowego. Odstąpienie od sprawdzenia geometrii uzasadniać mogą jedynie względy
medyczne każdorazowo odnotowywane w dokumentacji medycznej pacjenta. Sprawdzenie geometrii nie
jest wymagane w przypadku teleradioterapii wiązkami jonów.
3. W odniesieniu do trójwymiarowego planowania
leczenia wymaga się
1) serii zdjęć tomograficznych w odstępach nie większych niż 10 mm;
2) trójwymiarowego odtworzenia objętości tarczowej
i narządów krytycznych;
3) udokumentowania planu leczenia w formie histogramu rozkładu dawki w objętości tarczowej i narządach krytycznych.
4. W przypadku brachyterapii dane, o których mowa w ust. 1, obejmują w szczególności wyznaczenie
1) kolejności prowadnic przeznaczonych do poruszania się źródeł promieniotwórczych i ich oznaczenie;
2) przestrzennych współrzędnych źródeł promieniotwórczych.
6. Plan leczenia, o którym mowa w ust. 1, zatwierdza lekarz specjalista w dziedzinie radioterapii onkologicznej.
§ 35. 1. Lekarz specjalista z dziedziny radioterapii
onkologicznej planujący i prowadzący leczenie z wykorzystaniem promieniowania jonizującego jest odpowiedzialny za prawidłowość proponowanego leczenia i jego skutki kliniczne.
2. Fizycy medyczni wykonujący dozymetrię promieniowania jonizującego, obliczenia określające aplikowaną dawkę oraz kontrolę jakości są odpowiedzialni za bezpieczeństwo leczenia wynikające z zakresu
wykonywanych zadań.
3. Technicy elektroradiologii uczestniczący w symulacji oraz napromienianiu pacjenta są odpowiedzialni za bezpieczeństwo leczenia wynikające z zakresu wykonywanych zadań.
§ 36. 1. Dla każdego pacjenta poddawanego radioterapii jest prowadzona karta napromieniania wchodząca w skład dokumentacji medycznej.
2. Karta napromieniania zawiera
3. Po zrealizowanym napromienieniu każdego pola technik elektroradiologii potwierdza podpisem
zgodność zaplanowanych fizycznych parametrów,
w szczególności jednostek monitorowych (czasu napromieniania), zapisanych w karcie napromieniania
ze zrealizowanymi.
.go
v.p
l
5. Odstąpienie od wykonania czynności, o których
mowa w ust. 4 pkt 2, jest uzasadnione w przypadku,
gdy układ aplikatorów w sposób jednoznaczny określa współrzędne źródeł.
Poz. 265
§ 37. 1. Dane w karcie napromieniania są kontrolowane przez osoby do tego uprawnione. Uprawnienia
są określone w systemie zarządzania jakością. Przeprowadzenie kontroli jest dokumentowane.
2. Kontrola dawki oraz jednostek monitorowych
(czasu napromieniania) jest dokonywana przed rozpoczęciem leczenia.
3. Karta napromieniania jest kontrolowana nie rzadziej niż raz w tygodniu w okresie trwania leczenia
w zakresie dawki otrzymanej przez pacjenta. Szczegółowej kontroli podlegają
1) dawki sumaryczne otrzymywane przez pacjenta;
2) zgodność wpisów w karcie napromieniania z planem leczenia, w tym dotyczących regularności napromieniania.
4. W brachyterapii z zastosowaniem urządzeń ze
zdalnie sterowanymi źródłami promieniotwórczymi
kontrola karty napromieniania obejmuje
1) ocenę prawidłowości obliczeń czasu postoju źródeł w zaplanowanych punktach;
2) nazwisko lekarza prowadzącego, a w przypadku
jego czasowej nieobecności — nazwisko lekarza
zastępującego, a także lekarza nadzorującego
w przypadku, gdy lekarz prowadzący nie jest specjalistą w dziedzinie radioterapii onkologicznej;
2) spełnienie wymagań określonych w ust. 3.
rcl
1) dane jednoznacznie identyfikujące pacjenta oraz
rozpoznanie lekarskie;
w.
3) czytelnie i jednoznacznie sformułowane, opatrzone podpisem lekarza, dyspozycje realizacji napromieniania z uwzględnieniem
a) fizycznych parametrów ekspozycji terapeutycznych pacjenta oraz informacji umożliwiających
odtworzenie ułożenia pacjenta na stole terapeutycznym,
b) wartości dawki frakcyjnej w obszarze tarczowym dla każdego pola napromieniania lub wartości łącznej będącej sumą przyczynków od
wszystkich pól,
ww
c) przedziału czasowego między kolejnymi frakcjami,
d) wartości dawki całkowitej,
5. Przeprowadzający kontrolę potwierdza jej dokonanie podpisem z podaniem daty.
§ 38. Dawka w planie leczenia powinna być zweryfikowana przez niezależne obliczenia lub pomiar.
§ 39. 1. Bezpieczna realizacja teleradioterapii wymaga
1) kontroli klinicznej pacjenta raz w tygodniu w okresie trwania leczenia;
2) uczestnictwa lekarza ze specjalnością w dziedzinie
radioterapii onkologicznej w czasie pierwszego
napromieniania pacjenta leczonego radykalnie i —
w szczególnie uzasadnionych przypadkach —
paliatywnie;
3) udziału fizyka medycznego na wniosek lekarza lub
operatora urządzenia w czasie napromieniania;
e) wartości dawki dla każdego narządu promieniowrażliwego, dla którego obliczono histogram
dawki, na podstawie której zgodnie z procedurą
terapeutyczną jest oceniane ryzyko późnych
uszkodzeń popromiennych; dla narządów, dla
których nie obliczono histogramu, jest określana dawka maksymalna,
4) układania pacjenta leczonego z wykorzystaniem
promieniowania megawoltowego w pozycji terapeutycznej przez dwóch techników elektroradiologii;
f) użytych modyfikatorów (osłon, filtrów, kompensatorów) i przyporządkowania ich odpowiednim
polom napromieniania wraz z opisem ich użycia.
6) zapewnienia odpowiedniego czasu na realizację
seansu terapeutycznego pozwalającego na precyzyjną jego realizację;
5) obserwacji pacjenta w czasie napromieniania
z możliwością porozumiewania się z nim;
2. Z wyjątkiem uzasadnionych przypadków, sekcja
zwłok może być przeprowadzona dopiero, gdy całkowita aktywność izotopów znajdujących się w zwłokach
obniży się do wartości poniżej 1 GBq.
.go
v.p
l
7) wykonania weryfikacji obrazowej ułożenia pacjenta na aparacie terapeutycznym co najmniej przed
pierwszym seansem oraz, jeżeli to technicznie
możliwe, wykonania zdjęć sprawdzających dla pól
terapeutycznych podczas pierwszego lub drugiego seansu każdego etapu leczenia;
Poz. 265
8) kontroli dawki metodą dozymetrii in vivo w uzasadnionych przypadkach.
2. Bezpieczne stosowanie promieniowania jonizującego w brachyterapii wymaga
1) przygotowania pacjenta do leczenia, planowania
i realizacji napromieniania przez lekarza specjalistę w dziedzinie radioterapii onkologicznej oraz
jego uczestnictwa w rozpoczęciu napromieniania;
2) obserwacji pacjenta w czasie napromieniania
z możliwością porozumiewania się z nim;
3) umieszczania pacjenta z wprowadzonymi na stałe
źródłami promieniotwórczymi w odizolowanym
pomieszczeniu do czasu zmniejszenia mocy dawki
ekspozycyjnej do wartości uznanej za dopuszczalną dla osób postronnych;
4) w przypadku bezpośrednich aplikacji źródeł promieniotwórczych — stosowania osłon osobistych
i narzędzi pozwalających zmniejszyć do minimum
narażenie personelu na promieniowanie jonizujące, pod warunkiem że nie utrudni to implantacji;
3. Spalenie zwłok może nastąpić dopiero po
zmniejszeniu znajdującej się w zwłokach aktywności
poniżej wartości wynikającej z podzielenia granicznej
wartości aktywności dla danego izotopu, wynikającej
z przepisów wydanych na podstawie art. 6 pkt 1 ustawy, przez liczbę 5000.
§ 41. 1. Aparat terapeutyczny jest okresowo wyłączany z eksploatacji w celu konserwacji, kontroli
fizycznych parametrów technicznych i dozymetrycznych zgodnie z przyjętym wewnętrznym harmonogramem jego pracy.
2. Harmonogram, o którym mowa w ust. 1, ustala
kierownik zakładu (pracowni) fizyki medycznej w porozumieniu z kierownikiem zakładu radioterapii.
3. Procedurę radioterapii pacjentów planuje się
i realizuje w sposób pozwalający na uwzględnienie
przerw w pracy aparatu terapeutycznego powodujących odstępstwa od przyjętych standardów leczenia.
§ 42. 1. Zastosowanie radioterapii u kobiet w ciąży
wynikające z braku zadowalających alternatywnych
metod postępowania wymaga
1) lokalizacji guza w stosunku do zarodka lub płodu;
6) wykonywania zdjęć sprawdzających położenie zaaplikowanych źródeł promieniotwórczych bezpośrednio w pomieszczeniu, w którym dokonuje się
aplikacji;
3) ustalenia ryzyka dla matki wynikającego z leczenia
innego niż radioterapia;
rcl
5) w zakładach brachyterapii stosujących ręczne aplikacje źródeł promieniotwórczych zapewnienia
możliwości monitorowania wyjścia pracownika
z obszaru kontrolowanego, w szczególności przez
bramkę dozymetryczną z sygnałem dźwiękowym;
w.
7) zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych na czas
aplikacji przed przypadkowym przemieszczeniem;
8) wyboru optymalnych aplikatorów dla danej sytuacji klinicznej, a w przypadku gdy istnieją wskazania, przygotowania indywidualnych aplikatorów;
9) w przypadku długotrwałych aplikacji, okresowego
sprawdzania położenia źródeł promieniotwórczych;
ww
10) porównania po skończonym leczeniu liczby źródeł
promieniotwórczych użytych do aplikacji z liczbą
źródeł wyjętych oraz dodatkowej kontroli pacjenta
za pomocą odpowiedniego do tego celu detektora
promieniowania jonizującego.
§ 40. 1. W przypadku śmierci osoby, która poddana została procedurom z zakresu radioterapii, i nie jest
możliwe usunięcie źródła promieniowania jonizującego, należy
1) oznaczyć zwłoki w widoczny i jednoznaczny sposób;
2) w miarę możliwości usunąć ze zwłok te narządy,
które charakteryzują się szczególnie dużą aktywnością.
2) zastosowania osłon chroniących zarodek lub płód
w przypadku, gdy odległość i położenie guza to
umożliwiają;
4) obliczenia dawki dla zarodka lub płodu, która będzie wynikiem proponowanej radioterapii;
5) ustalenia prawdopodobieństwa uszkodzenia zarodka lub płodu, z uwzględnieniem okresu ciąży,
w którym proponuje się radioterapię.
2. Jeżeli postępowanie, o którym mowa w ust. 1
pkt 4 i 5, wykaże wysokie prawdopodobieństwo powstania ciężkiego uszkodzenia zarodka lub płodu polegającego na powstaniu wad rozwojowych poszczególnych narządów, ciężkiego niedorozwoju umysłowego lub wysokiego prawdopodobieństwa indukcji
nowotworu, który może ujawnić się w okresie pierwszych 20 lat życia dziecka, kobietę w ciąży należy o tym
niezwłocznie poinformować na piśmie.
3. Dla uniknięcia niezamierzonego uszkodzenia zarodka lub płodu w wyniku radioterapii okolicy brzucha
i miednicy w przypadku nierozpoznanej ciąży u kobiet
w okresie reprodukcji, radioterapię można podjąć wyłącznie po uzyskaniu negatywnego testu ciążowego,
przeprowadzonego u pacjentki przed podjęciem decyzji o leczeniu.
4. Od wykonania testu, o którym mowa w ust. 3,
można odstąpić, jeżeli istnieją bezsporne okoliczności
świadczące o niemożliwości zajścia pacjentki w ciążę.
§ 45. 1. Awaria aparatu terapeutycznego jest to
niestandardowa i nieujęta w instrukcji obsługi przerwa w pracy lub niewłaściwa praca aparatu terapeutycznego, która może doprowadzić do wypadku kategorii A lub B.
1) przedstawieniu argumentów przemawiających za
proponowanym sposobem leczenia;
2. W przypadku awarii aparatu terapeutycznego
technik elektroradiologii obsługujący ten aparat jest
obowiązany niezwłocznie przerwać napromienianie
pacjenta i zgłosić awarię osobie odpowiedzialnej za
stan i sprawność aparatury w jednostce ochrony zdrowia.
.go
v.p
l
§ 43. 1. Zakład radioterapii może wprowadzić niekonwencjonalne wysokospecjalistyczne techniki napromieniania lub niekonwencjonalne sposoby frakcjonowania dawki promieniowania jonizującego nieumieszczone w procedurach wzorcowych po
2) uzyskaniu zgody komisji do spraw procedur i audytów klinicznych zewnętrznych w zakresie radioterapii onkologicznej.
2. Dokonując oceny projektu zastosowania proponowanej procedury, komisja, o której mowa w ust. 1
pkt 2, rozpatruje w szczególności
1) właściwość kwalifikacji pacjentów do proponowanej techniki leczenia;
2) jakość i stopień uzasadnienia podjęcia leczenia,
w szczególności teoretyczne i eksperymentalne
dane uzasadniające lepsze wyniki leczenia;
3) prawdopodobieństwo negatywnego wyniku leczenia i wynikające z tego możliwe następstwa dla
zdrowia pacjentów.
3. Zakład radioterapii może ubiegać się o uzyskanie zgody, o której mowa w ust. 1 pkt 2, jeżeli
4. Kierownik zakładu radioterapii jest obowiązany
prowadzić rejestr i dokumentację błędów technicznych i dozymetrycznych oraz wszelkich niezgodności
między fizycznymi parametrami zapisanymi w karcie
napromieniania a fizycznymi parametrami zrealizowanymi w trakcie napromieniania, które mogą prowadzić
do wystąpienia wypadku kategorii A lub B w radioterapii.
5. Kierownik zakładu, o którym mowa w ust. 4, jest
obowiązany
1) wyjaśnić przyczynę i uwarunkowania stwierdzonego błędu lub niezgodności;
rcl
1) dysponuje personelem o kwalifikacjach koniecznych do realizacji tej procedury;
3. Technik elektroradiologii może użytkować aparat terapeutyczny, który miał awarię, po otrzymaniu
protokołu dopuszczenia aparatu do dalszej pracy podpisanego przez kierownika zakładu radioterapii.
2) udokumentuje wdrożenie wszystkich wymaganych zasad systemu zarządzania jakością;
3) udokumentuje zakres możliwości technicznych
aparatury symulacyjnej i terapeutycznej do planowania i realizacji proponowanej procedury.
Rozdział 7
w.
Wypadki związane ze stosowaniem
promieniowania jonizującego w radioterapii
oraz szczegółowe zasady zapobiegania
tym wypadkom
ww
§ 44. 1. Medycznym wypadkiem radiologicznym
w radioterapii jest w szczególności niezamierzona różnica między całkowitą przepisaną dawką promieniowania jonizującego a dawką rzeczywiście zaaplikowaną w trakcie całego cyklu radioterapii, albo między
przepisaną aktywnością produktu radiofarmaceutycznego a rzeczywiście zaaplikowaną pacjentowi w medycynie nuklearnej, zwiększająca ryzyko powikłań
u pacjenta, z utratą życia włącznie, lub spadku wyleczalności.
2. Wypadkiem w radioterapii jest również napromienienie niewłaściwego pacjenta, a także błędna
anatomicznie lokalizacja obszaru napromienienia
oraz niewłaściwy rozkład dawki, w tym przy użyciu
nieprawidłowego typu wiązki lub energii wiązki lub
niewłaściwego produktu radiofarmaceutycznego,
a także niewłaściwe frakcjonowanie, jeżeli prowadzą
one do nieosiągnięcia założonych efektów terapeutycznych lub odległych w czasie ciężkich następstw
zdrowotnych.
2) powiadomić bezpośredniego przełożonego o powstałym błędzie lub niezgodności;
3) podjąć działania zmierzające do eliminacji przyczyn błędu lub niezgodności.
§ 46. 1. Ze względu na wielkość zagrożenia dla
zdrowia pacjentów wypadki w teleradioterapii i brachyterapii dzieli się na dwie kategorie
1) kategoria A — wypadek zagraża bezpośrednio lub
w dłuższym czasie życiu pacjenta;
2) kategoria B — wypadek grozi powikłaniem szkodliwym dla zdrowia lub spadkiem wyleczalności, ale
nie zagraża z istotnym prawdopodobieństwem życiu pacjenta.
2. Do wypadków kategorii A zalicza się sytuacje
spowodowane w szczególności przez
1) błędne wykonanie procedury wyznaczenia dawki
całkowitej lub frakcyjnej prowadzące do zaaplikowanej dawki całkowitej większej niż 125% dawki
przepisanej;
2) awarię urządzenia radiologicznego prowadzącą do
zaaplikowania dawki całkowitej większej niż 125%
dawki przepisanej;
3) zaaplikowanie dawki całkowitej mniejszej niż 75%
dawki przepisanej w wyniku błędnego wykonania
procedury lub awarii urządzenia, czego efektem
mogą być skutki zdrowotne wynikające ze znacznego zmniejszenia wyleczalności;
2) błędne wykonanie procedury prowadzące do podania produktu radiofarmaceutycznego o aktywności terapeutycznej zamiast diagnostycznej;
.go
v.p
l
4) napromienienie wynikające z błędnej identyfikacji
pacjenta;
Poz. 265
5) napromienienie związane z błędną lokalizacją objętości tarczowej;
6) napromienienie frakcyjne lub całkowite niewłaściwym rodzajem promieniowania jonizującego lub
niewłaściwą jego energią.
3) podanie produktu radiofarmaceutycznego o aktywności terapeutycznej niewłaściwemu pacjentowi;
3. Do wypadków kategorii B zalicza się sytuacje
spowodowane w szczególności przez
4) podanie pacjentowi produktu radiofarmaceutycznego znakowanego nuklidem tego samego pierwiastka co przepisany, ale będącego źródłem wyższej dawki równoważnej na jednostkę aktywności.
1) błędne wykonanie procedury wyznaczenia dawki
całkowitej lub frakcyjnej prowadzące do zaaplikowania dawki całkowitej w granicach 110—125%
dawki przepisanej;
2. Kwalifikacji wypadku w medycynie nuklearnej
do kategorii A lub B, w rozumieniu przepisów § 46
ust. 1, dokonuje konsultant wojewódzki w dziedzinie
medycyny nuklearnej.
2) awarię urządzenia radiologicznego prowadzącą
do zaaplikowania dawki całkowitej w granicach
110—125% dawki przepisanej;
3. Do postępowania dotyczącego następstw wypadku w medycynie nuklearnej stosuje się przepisy
dotyczące wypadków kategorii A lub B w teleradioterapii i brachyterapii, z tym że osobami właściwymi
w tym postępowaniu są: kierownik zakładu medycyny
nuklearnej oraz krajowy i wojewódzki konsultant
w dziedzinie medycyny nuklearnej.
3) zaaplikowanie dawki całkowitej w granicach
75—90% dawki przepisanej, w wyniku błędnego
wykonania procedury lub awarii urządzenia.
§ 47. 1. W przypadku stwierdzenia, że w trakcie
radioterapii wystąpił wypadek kategorii B, kierownik
zakładu radioterapii jest obowiązany do powiadomienia o tym fakcie krajowego i wojewódzkiego konsultanta w dziedzinie radioterapii onkologicznej.
rcl
2. Konsultant krajowy w dziedzinie radioterapii
onkologicznej nakazuje niezwłocznie przeprowadzenie
klinicznego audytu zewnętrznego celem wykrycia
przyczyn i zapobieżenia w przyszłości zdarzeniom,
o których mowa w ust. 1.
§ 50. 1. Konsultant krajowy w dziedzinie radioterapii onkologicznej lub medycyny nuklearnej powiadamia o wypadku kategorii A w radioterapii ministra
właściwego do spraw zdrowia, który, po porozumieniu się z Głównym Inspektorem Sanitarnym, Prezesem Państwowej Agencji Atomistyki oraz Krajowym
Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia, w terminie 48 godzin powołuje komisję dla oceny
przyczyn i okoliczności wypadku.
w.
§ 48. 1. W przypadku gdy istnieje co najmniej uzasadnione podejrzenie, że w radioterapii miał miejsce
wypadek kategorii A, kierownik zakładu radioterapii,
na którego terenie zdarzenie to wystąpiło, powiadamia niezwłocznie o tym właściwego terenowo wojewódzkiego i krajowego konsultanta w dziedzinie radioterapii onkologicznej.
2. Gdy przyczyną wypadku w radioterapii była lub
mogła być awaria aparatu terapeutycznego, kierownik
zakładu
1) wstrzymuje napromienianie terapeutyczne przy
zastosowaniu tego urządzenia;
ww
2) zabezpiecza urządzenie, o którym mowa w pkt 1,
i pomieszczenie, w którym się ono znajduje, przed
dostępem osób.
3. Gdy medyczny wypadek radiologiczny w radioterapii powstał w wyniku błędnego wykonania procedury, kierownik zakładu radioterapii do czasu wyjaśnienia przyczyn wypadku zakazuje uczestniczenia w leczeniu pacjentów osobom, które brały udział w procesie
leczenia pacjentów, którzy ulegli wypadkowi.
§ 49. 1. Do wypadków w terapii produktami radiofarmaceutycznymi zalicza się w szczególności sytuacje spowodowane przez
1) błędne wykonanie procedury prowadzące do podania produktu radiofarmaceutycznego o aktywności większej o 50% lub więcej w stosunku do
przepisanej;
2. Komisja, o której mowa w ust. 1, przystępuje do
wykonywania czynności wyjaśniających niezwłocznie
i przygotowuje oraz przekazuje niezwłocznie raport
ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.
§ 51. Pacjent będący ofiarą wypadku w radioterapii jest poddawany właściwym badaniom lub właściwemu leczeniu, jeżeli jest to konieczne.
§ 52. Dla zapobieżenia dalszym medycznym wypadkom radiologicznym analiza przyczyn i okoliczności wypadków są podawane przez krajowego konsultanta w dziedzinie radioterapii onkologicznej lub medycyny nuklearnej do wiadomości wszystkim placówkom radioterapii lub medycyny nuklearnej w kraju.
Rozdział 8
Audyty kliniczne wewnętrzne i zewnętrzne
§ 53. 1. Kliniczny audyt wewnętrzny jest przeprowadzany co najmniej raz na rok, a także doraźnie w razie potrzeby, na pisemne polecenie kierownika jednostki ochrony zdrowia.
2. Do przeprowadzenia klinicznego audytu wewnętrznego kierownik jednostki ochrony zdrowia powołuje zespół audytorski składający się przynajmniej
z dwóch osób o różnych specjalnościach, posiadających kwalifikacje określone w przepisach wydanych
na podstawie art. 33d ust. 5 lub art. 33e ust. 6 ustawy
odpowiednio do zakresu udzielanych świadczeń zdrowotnych.
4) opisów wyników badań;
.go
v.p
l
3. W jednostkach ochrony zdrowia wykonujących
procedury wyłącznie z zakresu stomatologicznych
zdjęć wewnątrzustnych lub procedury wyłącznie z zakresu densytometrii kości, do przeprowadzenia klinicznego audytu wewnętrznego kierownik jednostki
powołuje przynajmniej dwie osoby, które są uprawnione do wykonywania procedur podlegających temu
audytowi.
Poz. 265
4. Zakres przedmiotowy klinicznego audytu wewnętrznego z zakresu rentgenodiagnostyki obejmuje
sprawdzenie co najmniej
5) jakości uzyskiwanych obrazów scyntygraficznych;
6) znakowania produktów radiofarmaceutycznych;
7) sposobu postępowania z podstawową dokumentacją medyczną;
8) częstości wykonywania i wyników bieżących testów eksploatacyjnych.
1) zgodności procedur roboczych z wzorcowymi;
7. Zakres przedmiotowy klinicznego audytu wewnętrznego z zakresu radioterapii obejmuje sprawdzenie co najmniej
2) analizy zdjęć odrzuconych;
1) zgodności procedur roboczych z wzorcowymi;
3) sposobu postępowania z podstawową dokumentacją medyczną;
2) prawidłowości skierowań na leczenie i kwalifikacji
do radioterapii;
4) częstości wykonywania i wyników bieżących testów eksploatacyjnych;
3) techniki i sposobu frakcjonowania dawki promieniowania jonizującego;
5) wielkości dawek otrzymywanych przez pacjentów
w stosowanych procedurach radiologicznych i porównania ich z odpowiadającymi tym procedurom
wartościami poziomów referencyjnych określonych w załączniku nr 2 do rozporządzenia, jeżeli
takie wartości określono.
4) poprawności wyznaczenia obszarów geometrycznych (obszary tarczowe, obszary narządów krytycznych);
5. Zakres przedmiotowy klinicznego audytu wewnętrznego z zakresu radiologii zabiegowej obejmuje
sprawdzenie co najmniej
6) dwu- lub trójwymiarowego rozkładu dawki promieniowania jonizującego w planowanej objętości
tkanek i narządów;
rcl
5) poprawności przeprowadzanych kontroli ułożenia
pacjenta;
1) zgodności procedur roboczych z wzorcowymi;
7) wykonywania dozymetrii in vivo w uzasadnionych
przypadkach;
2) prawidłowości wyboru procedury i jej adekwatności do potrzeb klinicznych;
8) prawidłowości zapisów w
3) prowadzenia analizy zabiegów, które nie przyniosły oczekiwanych rezultatów lub doprowadziły do
powikłań;
w.
4) sposobu postępowania z podstawową dokumentacją medyczną;
5) częstości wykonywania i wyników bieżących testów eksploatacyjnych;
ww
6) wielkości dawek otrzymywanych przez pacjentów
w stosowanych procedurach radiologicznych oraz
wartości czasów ekspozycji i porównanie ich z odpowiadającymi tym procedurom wartościami poziomów referencyjnych określonych w załączniku
nr 2 do rozporządzenia, jeżeli takie wartości określono;
7) wartości dawek na skórę otrzymywanych przez pacjentów.
6. Zakres przedmiotowy klinicznego audytu wewnętrznego w zakresie medycyny nuklearnej obejmuje sprawdzenie co najmniej
1) zgodności procedur roboczych z wzorcowymi;
2) prawidłowości skierowań na badania i leczenie;
3) aktywności i rodzaju podawanych pacjentom produktów radiofarmaceutycznych;
a) rejestrze eksploatacji, o którym mowa w § 31,
b) planie leczenia, o którym mowa w § 34,
c) karcie napromieniania, o której mowa w § 36;
9) zapisów dotyczących wyników eksploatacyjnych
testów fizycznych parametrów urządzeń radiologicznych;
10) ważności świadectw wzorcowania dawkomierzy.
8. Szczegółowy zakres audytu i termin jego przeprowadzenia określa kierownik jednostki ochrony
zdrowia w poleceniu, o którym mowa w ust. 1.
9. Zespół audytorski może dokonywać bieżącej obserwacji realizacji procedur roboczych.
10. Zespół audytorski w terminie 30 dni od dnia zakończenia audytu przekazuje kierownikowi jednostki
ochrony zdrowia sprawozdanie z przeprowadzonego
audytu.
11. Kierownik jednostki ochrony zdrowia odpowiada za usunięcie wszelkich nieprawidłowości stwierdzonych w trakcie audytu.
§ 54. W radiologii zabiegowej, po każdym incydencie prowadzącym do stwierdzonego uszkodzenia popromiennego u pacjenta, przeprowadza się doraźnie
kliniczny audyt wewnętrzny.
3. Audyt dozymetryczny jest przeprowadzany co
roku.
.go
v.p
l
§ 55. 1. Kliniczny audyt zewnętrzny w jednostce
ochrony zdrowia przeprowadza zespół audytorski powołany przez właściwą komisję do spraw procedur
i audytów klinicznych zewnętrznych.
Poz. 265
2. Komisja, o której mowa w ust. 1, opracowuje
plany audytów zewnętrznych w jednostkach ochrony
zdrowia, zapewniając częstotliwość audytów zgodnie
z art. 33g ust. 14 ustawy, i określa główne cele i zakresy planowanych audytów.
3. Komisja, o której mowa w ust. 1, wyznacza osobę koordynującą działania zespołu audytorskiego.
4. Audytorzy nie mogą pozostawać w stosunku do
kierownika jednostki audytowanej w takim stosunku
prawnym lub faktycznym, który może budzić uzasadnione wątpliwości co do ich bezstronności.
4. Uczestnictwo w audycie dozymetrycznym jest
obowiązkowe.
5. Audyt dozymetryczny przeprowadzają laboratoria należące do sieci Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej i Światowej Organizacji Zdrowia lub inne laboratoria akredytowane w zakresie wzorcowania
dawkomierzy terapeutycznych.
§ 57. Zakres przedmiotowy klinicznego audytu zewnętrznego obejmuje przynajmniej ocenę dokonanej
optymalizacji ochrony radiologicznej pacjenta, w tym
porównanie dawek otrzymywanych przez pacjenta
z odpowiednimi poziomami referencyjnymi, jeżeli są
określone.
Rozdział 9
5. Audytorzy powinni zostać zobowiązani do zachowania poufności odnośnie do informacji uzyskanych podczas przeprowadzania audytu.
Przepisy przejściowe i końcowe
6. Zespół audytorski ustala termin rozpoczęcia
i czas trwania audytu w porozumieniu z kierownikiem
jednostki udzielającej świadczeń zdrowotnych.
§ 58. 1. Do czasu opublikowania wzorcowych procedur radiologicznych, o których mowa w art. 33g
ustawy, ale nie dłużej niż do dnia 31 grudnia 2014 r.,
badania, zabiegi i procedury mogą być wykonywane
zgodnie z ust. 2—9.
2. Procedury z zakresu radiologii zabiegowej są
wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację w dziedzinach, w których są one stosowane, i jedynie w zakresie odpowiadającym tej specjalizacji.
rcl
7. Nie później niż 14 dni przed rozpoczęciem audytu zespół audytorski przekazuje kierownikowi jednostki ochrony zdrowia szczegółowy harmonogram
audytu.
8. Kierownik jednostki audytowanej odpowiada za
przygotowanie i udostępnienie niezbędnej dokumentacji, personelu i obszarów audytu.
w.
9. Zespół sporządza i przekazuje kierownikowi audytowanej jednostki ochrony zdrowia sprawozdanie
z audytu w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia
zakończenia audytu; kopia sprawozdania jest przekazywana wojewódzkiemu konsultantowi w dziedzinie
właściwej dla zakresu audytu oraz do komisji, o której
mowa w ust. 1.
10. Kopia sprawozdania z audytu w zakresie radioterapii jest dodatkowo przekazywana w terminie określonym w ust. 9 krajowemu konsultantowi z dziedziny
fizyki medycznej.
ww
11. Za wykonanie zaleceń wynikających z audytu
jest odpowiedzialny kierownik audytowanej jednostki
ochrony zdrowia.
12. Zastrzeżenia wniesione przez kierownika jednostki do sprawozdania są rozpatrywane przez zespół
audytorski w terminie do 14 dni od dnia ich otrzymania.
§ 56. 1. Kliniczny audyt zewnętrzny w zakresie
radioterapii dzieli się na audyt
1) procedur;
2) dozymetryczny.
2. Audyt dozymetryczny przeprowadza się metodami, które pozwalają stwierdzić 5-procentowe lub mniejsze różnice w wartościach kontrolowanych dawek.
3. Badania diagnostyczne i zabiegi lecznicze przy
użyciu produktów radiofarmaceutycznych są wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację z medycyny nuklearnej lub, pod ich nadzorem, przez lekarzy będących w trakcie takiej specjalizacji.
4. Lekarze, o których mowa w ust. 3, mogą zlecić innym lekarzom, radiofarmaceutom, technikom elektroradiologii lub pielęgniarkom wykonanie technicznych
elementów procedur medycznych, w których używane
są produkty radiofarmaceutyczne. Lekarze ci sprawują
nadzór nad wykonywaniem zleconych czynności.
5. Badania rentgenodiagnostyczne są wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację z radiologii i diagnostyki obrazowej lub, pod ich nadzorem,
przez lekarzy będących w trakcie takiej specjalizacji.
Technicy elektroradiologii są uprawnieni do wykonywania radiografii. Inne elementy procedury medycznej zlecone technikom elektroradiologii przez lekarzy
radiologów wykonywane są pod ich nadzorem.
6. Procedury densytometrii kostnej są wykonywane przez techników elektroradiologii lub przez inne
osoby posiadające udokumentowane umiejętności
w tym zakresie.
7. Rentgenowskie badania stomatologiczne są wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację
z radiologii i diagnostyki obrazowej, lekarzy dentystów lub techników elektroradiologii. Rentgenowskie
badania stomatologiczne inne niż wewnątrzustne są
opisywane przez lekarza radiologa lub lekarza dentystę, który odbył odpowiednie przeszkolenie w zakresie
radiologii szczękowo-twarzowej.
§ 61. Czynności wykonywane w ramach bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego wykonane w okresie od dnia 26 grudnia 2010 r. do dnia
wejścia w życie przepisów niniejszego rozporządzenia
są uznawane za ważne, jeżeli zostały przeprowadzone
zgodnie z procedurami określonymi w rozporządzeniu
Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2005 r. w sprawie
warunków bezpiecznego stosowania promieniowania
jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz. U. Nr 194, poz. 1625).
.go
v.p
l
8. Zabiegi lecznicze z zakresu radioterapii powierzchniowej, teleradioterapii i brachyterapii oraz
procedury diagnostyczne związane z tym leczeniem
są wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację z radioterapii onkologicznej lub, pod ich nadzorem, przez lekarzy będących w trakcie takiej specjalizacji i przez techników elektroradiologii.
Poz. 265
9. Procedury z zakresu radioterapii okulistycznej są
wykonywane przez lekarzy posiadających specjalizację z okulistyki pod nadzorem lekarza specjalisty z zakresu radioterapii onkologicznej i przy współpracy
z fizykiem medycznym w zakresie dozymetrii.
§ 59. Do dnia 31 grudnia 2011 r. testy, o których
mowa w § 9 ust. 12 i 16, mogą być również wykonywane przez nieposiadające akredytacji: laboratoria
Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz podmioty upoważnione przez państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego.
Minister Zdrowia: E. Kopacz
7) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządze-
niem Ministra Zdrowia z dnia 25 sierpnia 2005 r. w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania
jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej (Dz. U. Nr 194, poz. 1625), które na podstawie art. 2
ust. 1 ustawy z dnia 11 kwietnia 2008 r. o zmianie ustawy
— Prawo atomowe (Dz. U. Nr 93, poz. 583) utraciło moc
z dniem 26 grudnia 2010 r.
rcl
§ 60. We wszystkich czynnościach, w których rozporządzenie przewiduje udział fizyka medycznego lub
inżyniera medycznego, dopuszcza się do dnia 31 grudnia 2012 r. udział fizyka lub inżyniera bez specjalizacji,
posiadających co najmniej 5-letni staż pracy w jednostce ochrony zdrowia w zakresie medycznych zastosowań promieniowania jonizującego.
§ 62. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie
7 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem § 9 ust. 12 pkt 2
oraz ust. 16 pkt 2, które wchodzą w życie po upływie
6 miesięcy od dnia ogłoszenia.7)
Elektronicznie
podpisany przez
Grzegorz Paczowski
Data: 2011.03.09
19:50:56 +01'00'
Poz. 265
.go
v.p
l
265
ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)
z dnia 18 lutego 2011 r.
w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów
ekspozycji medycznej2)
Na podstawie art. 33c ust. 9 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe (Dz. U. z 2007 r. Nr 42,
poz. 276, z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje
e) warunki dopuszczenia do egzaminu i sposób jego przeprowadzenia,
Rozdział 1
g) tryb wnoszenia opłaty za egzamin, jej wysokość
oraz wynagrodzenie członków komisji egzaminacyjnej;
Przepisy ogólne
Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia
z dnia 18 lutego 2011 r. (poz. 265)
Załącznik nr 1
WYMAGANIA DOTYCZĄCE OPISU I PRZEGLĄDU OBRAZÓW REJESTROWANYCH W POSTACI CYFROWEJ
I. Wymagania ogólne
w.
1. W radiologii cyfrowej używa się dwóch podstawowych rodzajów stanowisk
1) opisowych;
2) przeglądowych.
ww
2. Radiologiczne obrazy cyfrowe, otrzymywane zarówno w cyfrowej radiografii pośredniej (CR), jak
i bezpośredniej (DDR), mogą być interpretowane jedynie za pomocą przeznaczonych do tego celu stanowisk opisowych. Badania nie mogą być opisywane ze zdjęć wykonanych wtórnie lub wydruków
komputerowych.
3. Jeżeli w załączniku jest mowa o monitorze, należy
przez to rozumieć również czynny obszar obrazowania medycznego definiowany na panelu większym
niż wymagany rozmiar monitora.
4. Fabryczne świadectwo parowania nie jest wymagane, jeżeli dwa czynne obszary obrazowania definiowane są na tym samym panelu.
5. Monitory stosowane na stacjach opisowych radiologii klasycznej muszą mieć pola obrazowania
dostosowane do prezentacji monochromatycznej
i zapewniać, że uzyskiwana na nich krzywa kalibracji nie może odbiegać o więcej niż 10% od krzywej
DICOM.
6. Stanowisko opisowe musi być wyposażone w komputer z dedykowaną kartą graficzną, obsługującą
monitory, których liczba i minimalne parametry są
określone poniżej. Wymagania nie dotyczą dodatkowych monitorów tekstowych, w które może być
wyposażone stanowisko opisowe. Każdy z elementów przekazywania i prezentacji obrazu (w tym i karta graficzna) musi zapewnić możliwość przekazania
1) w stanowisku opisowym 1024 poziomów szarości (10 bitów);
2) w stanowisku przeglądowym 256 poziomów szarości (8 bitów).
Wymagania określone w pkt 1 i 2 nie dotyczą stomatologii wewnątrzustnej.
7. W systemie radiologii cyfrowej należy zapewnić
bezstratną archiwizację, zabezpieczoną przed zmianą danych podstawowych, spełniającą wymagania
dotyczące rodzajów i zakresu dokumentacji medycznej w zakładach opieki zdrowotnej oraz sposobu jej przetwarzania.
3. Warunki pomieszczenia opisowego
.go
v.p
l
II. Wymagania szczegółowe — radiologia ogólna
Poz. 265
1) oświetlenie powierzchni roboczej monitora nie
większe niż 15 lux;
1. Monitory
1.1. Stanowisko opisowe
2) ściany pomieszczenia powinny być wykończone
ciemną, niepołyskliwą powierzchnią; ubranie
osób opisujących nie może zawierać elementów
odbijających światło.
1) co najmniej 2 monitory monochromatyczne
pracujące w układzie pionowym, w standardzie DICOM, stanowiące parę i posiadające
świadectwo parowania wydane przez producenta;
III. Wymagania szczegółowe — mammografia
2) minimalna rozdzielczość: 1,92 megapiksela;
1. Monitory
3) minimalna, robocza przekątna ekranu lub pola obrazowego: 47,5 cm;
4) minimalna luminancja: 400 cd/m2;
5) minimalny kontrast: 400/1;
6) minimalna częstotliwość odchylania pionowego: dla monitorów CRT — 70 Hz; jako odpowiednik tej wartości dla innych monitorów
jest wymagane cyfrowe złącze przesyłania
obrazów.
1.2. Stanowisko przeglądowe
2) minimalna rozdzielczość: 1 megapiksel;
robocza
1) co najmniej 2 monitory monochromatyczne
pracujące w układzie pionowym, w standardzie DICOM, stanowiące parę i posiadające
świadectwo parowania wydane przez producenta;
2) minimalna rozdzielczość: 5 megapikseli;
3) minimalna, robocza przekątna ekranu: 50 cm;
4) minimalna luminancja: 500 cd/m2;
5) minimalny kontrast: 500/1;
1) co najmniej 1 monitor, z możliwością przełączenia w tryb DICOM;
3) minimalna,
47,5 cm;
1.1. Stanowisko opisowe
przekątna
ekranu
6) minimalna częstotliwość odchylania pionowego: dla monitorów CRT — 70 Hz; jako odpowiednik tej wartości dla innych monitorów
jest wymagane cyfrowe złącze przesyłania
obrazów.
1.2. Stanowisko przeglądowe
5) minimalny kontrast: 100/1;
— co najmniej jeden monitor o parametrach opisanych w pkt 1.1.
rcl
4) minimalna luminancja: 200 cd/m2;
6) minimalna częstotliwość odchylania pionowego: dla monitorów CRT — 70 Hz; jako odpowiednik tej wartości dla innych monitorów
jest wymagane cyfrowe złącze przesyłania
obrazów.
w.
2. Oprogramowanie
2.1. Stanowisko opisowe powinno być wyposażone
w oprogramowanie umożliwiające co najmniej
1) pełny zakres, szerokość i środek, zmian okna
wyświetlania;
2) możliwość podziału pola czynnego na kilka
obrazów;
ww
3) zmianę tablic odwzorowania poziomów szarości (LUT);
2. Oprogramowanie
2.1. Stanowisko opisowe powinno być wyposażone
w oprogramowanie umożliwiające co najmniej
1) zmianę okna wyświetlania w pełnym zakresie w odniesieniu do wielkości obrazu i położenia środka obrazu;
2) możliwość podziału pola czynnego na kilka
obrazów;
3) zmianę tablic odwzorowania poziomów szarości (LUT);
4) powiększenie co najmniej 4-krotne;
5) możliwość wykonania kalibracji liniowej;
4) powiększenie co najmniej 4-krotne;
6) pomiar co najmniej odległości i gęstości
(punktów i ROI);
5) możliwość wykonania kalibracji liniowej;
7) wyświetlenie negatywu;
6) pomiar co najmniej odległości i gęstości
(punktów i ROI);
8) kalibrację parametrów monitora w standardzie DICOM.
7) wyświetlenie negatywu;
8) kalibrację parametrów monitora w standardzie DICOM.
2.2. Stanowisko przeglądowe — dopuszcza się
przeglądanie obrazów w formacie stratnym
(np. JPG).
2.2. Dla potrzeb badań przesiewowych zastosowane
oprogramowanie musi być zgodne z zaleceniami EUREF (European Reference Organisation
for Quality Assured Breast Screening and Diagnostic Services); w tym posiadać możliwość
jednoczesnej prezentacji kompletu czterech
obrazów mammograficznych jednej pacjentki.
1) oświetlenie powierzchni roboczej monitora nie
większe niż 10 lux;
2) ściany pomieszczenia powinny być wykończone
ciemną, niepołyskliwą powierzchnią; ubranie
osób opisujących nie może zawierać elementów
odbijających światło.
IV. Wymagania szczegółowe — tomografia, angiografia
1. Monitory
1.1. Stanowisko opisowe
2) oprogramowanie dedykowane zależne od zakresu klinicznego ocenianych obrazów, o parametrach określonych we wzorcowych procedurach
medycznych.
.go
v.p
l
3. Warunki pomieszczenia opisowego
Poz. 265
1) co najmniej 1 monitor; jeżeli interpretowane
są obrazy w standardzie DICOM, monitor
musi mieć możliwość wyświetlania zgodnie
ze standardem DICOM;
2) jeżeli obrazy są zapisywane w kolorze, to monitor powinien być kolorowy;
3) minimalna rozdzielczość: 1 megapiksel;
3. Warunki pomieszczenia opisowego
1) oświetlenie powierzchni roboczej monitora nie
większe niż 15 lux;
2) ściany pomieszczenia powinny być wykończone
ciemną, niepołyskliwą powierzchnią; ubranie
osób opisujących nie może zawierać elementów
odbijających światło.
V. Wymagania szczegółowe — stomatologia
Dla pantomografii i tomografii stomatologicznej wymagania dla stanowisk opisowych i przeglądowych
są takie same jak dla tomografii i angiografii. Dla
zdjęć wewnątrzustnych wymagania, jak poniżej
1. Monitory
1.1. Stanowisko opisowe
4) minimalna robocza przekątna ekranu: 45 cm;
1) co najmniej 1 monitor;
5) minimalna luminancja: 200 cd/m2;
2) minimalna rozdzielczość: 0,7 megapiksela;
6) minimalny kontrast: 250/1;
3) minimalna,
37,5 cm;
robocza
przekątna
ekranu
4) minimalna luminancja: 200 cd/m2;
rcl
7) minimalna częstotliwość odchylania pionowego: dla monitorów CRT — 70 Hz; jako odpowiednik tej wartości dla innych monitorów
jest wymagane cyfrowe złącze przesyłania
obrazów.
1.2. Stanowisko przeglądowe
1) co najmniej 1 monitor;
2) minimalna rozdzielczość: 1 megapiksel;
3) minimalna robocza przekątna ekranu: 45 cm;
4) minimalna luminancja: 100 cd/m2;
w.
5) minimalny kontrast: 100/1;
6) minimalna częstotliwość odchylania pionowego: dla monitorów CRT — 70 Hz; jako odpowiednik tej wartości dla innych monitorów
jest wymagane cyfrowe złącze przesyłania
obrazów.
2. Oprogramowanie
ww
1) przeglądarka w systemie DICOM z dodatkową
funkcją projekcji sekwencji (CINE);
5) kontrast: 250/1;
6) minimalna częstotliwość odchylania pionowego: dla monitorów CRT — 70 Hz; jako odpowiednik tej wartości dla innych monitorów
jest wymagane cyfrowe złącze przesyłania
obrazów.
1.2. Stanowisko przeglądowe
1) co najmniej 1 monitor;
2) minimalna rozdzielczość: 0,7 megapiksela;
3) minimalna,
37,5 cm;
robocza
przekątna
ekranu
4) minimalna luminancja: 100 cd/m2;
5) minimalny kontrast: 100/1.
2. Oprogramowanie dedykowane zależne od zakresu
klinicznego ocenianych obrazów określonych we
wzorcowych procedurach medycznych.
.go
v.p
l