Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

§ 1. Rozporządzenie określa

1) tryb, metody, rodzaj i częstotliwość wykonywania

badań i pomiarów czynników szkodliwych dla

zdrowia występujących w środowisku pracy;

.go

2) przypadki, w których jest konieczne prowadzenie

pomiarów ciągłych;

działywanie tych czynników, ze szczególnym uwzględnieniem

1) rodzaju tych czynników oraz ich właściwości;

2) procesów technologicznych i ich parametrów;

3) wyposażenia technicznego, w tym maszyn, urządzeń, instalacji i narzędzi, które mogą być źródłem

emisji czynników szkodliwych dla zdrowia,

z uwzględnieniem wyników pomiarów tej emisji

dostarczanych przez producentów;

4) środków ochrony zbiorowej i danych dotyczących

ich użytkowania;

5) organizacji pracy i sposobu wykonywania pracy;

6) rzeczywistego czasu narażenia na oddziaływanie

czynników szkodliwych dla zdrowia, z uwzględnieniem obowiązującego u pracodawcy systemu

i rozkładu czasu pracy.

3) wymagania, jakie powinny spełniać laboratoria

wykonujące badania i pomiary;

4) sposób rejestrowania i przechowywania wyników

badań i pomiarów;

5) wzory dokumentów oraz sposób udostępniania

wyników badań i pomiarów pracownikom.

1) rozpoznania i typowania czynników szkodliwych

dla zdrowia w środowisku pracy;

w.

rcl

§ 2. 1. Pracodawca wskazuje czynniki szkodliwe

dla zdrowia w środowisku pracy, dla których wykonuje się badania i pomiary, po przeprowadzeniu rozpoznania źródeł ich emisji oraz warunków wykonywania

pracy, które mają wpływ na poziom stężeń lub natężeń tych czynników lub na poziom narażenia na od-

2. Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich

przedstawicielami, w trybie przyjętym u danego pracodawcy, działania dotyczące

2) wykonywania badań, pomiarów i pobierania próbek tych czynników na stanowisku pracy.

1) Minister Zdrowia kieruje działem administracji rządowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia Prezesa Rady

Ministrów z dnia 16 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 216, poz. 1607).

2) Przepisy niniejszego rozporządzenia częściowo wdrażają postanowienia dyrektyw

ww

1) 98/24/EWG Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa

pracowników przed ryzykiem związanym ze środkami chemicznymi w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/931/EWG) (Dz. Urz. WE L 131 z 05.05.1998, str. 11, z późn. zm.; Dz. Urz. UE

Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 3, str. 279, z późn. zm.);

2) 2002/44/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 25 czerwca 2002 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie

ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (wibracji) (szesnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 177

z 06.07.2002, str. 13, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 235, z późn. zm.);

3) 2003/10/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie

ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (hałasem) (siedemnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 42

z 15.02.2003, str. 38, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 4, str. 300, z późn. zm.);

4) 2004/37/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie ochrony pracowników przed zagrożeniem dotyczącym narażenia na działanie czynników rakotwórczych lub mutagenów podczas pracy (szósta dyrektywa

szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy Rady 89/391/EWG) (Dz. Urz. WE L 158 z 30.04.2004, str. 50; Dz. Urz. UE

Polskie wydanie specjalne, rozdz. 5, t. 5, str. 35);

5) 2006/25/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych wymagań w zakresie

ochrony zdrowia i bezpieczeństwa dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym) (dziewiętnasta dyrektywa szczegółowa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG) (Dz. Urz. UE L 114 z 27.04.2006, str. 38);

6) 2009/148/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 30 listopada 2009 r. w sprawie ochrony pracowników przed ryzykiem związanym z narażeniem na działanie azbestu w miejscu pracy w zakresie pobierania próbek w przedsiębiorstwach lub w zakładach (Dz. Urz. UE L 330 z 16.12.2009, str. 28).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717,

z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,

poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154,

poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r.

Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407,

z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732 i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133, poz. 935,

Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r. Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz. 589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181, poz. 1288 i Nr 225,

poz. 1672, z 2008 r. Nr 93, poz. 586, Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460 i Nr 237, poz. 1654, z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 56,

poz. 458, Nr 58, poz. 485, Nr 98, poz. 817, Nr 99, poz. 825, Nr 115, poz. 958, Nr 157, poz. 1241 i Nr 219, poz. 1704 oraz

z 2010 r. Nr 105, poz. 655, Nr 135, poz. 912, Nr 182, poz. 1228, Nr 224, poz. 1459, Nr 249, poz. 1655 i Nr 254, poz. 1700.

Załącznik nr 2

v.p

l

WZÓR

KARTA BADAŃ I POMIARÓW CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH

ww

w.

rcl

.go

CZYNNIK CHEMICZNY

PYŁ

.go

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 33

ww

w.

rcl

CZYNNIK FIZYCZNY

§ 3. Pracodawca zapewnia wykonanie badań i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia w środowisku pracy, nie później niż w terminie 30 dni od dnia

rozpoczęcia działalności.

§ 4. W przypadku występowania szkodliwego dla

zdrowia czynnika chemicznego lub pyłu, z wyjątkiem

czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,

badania i pomiary wykonuje się

Poz. 166

§ 8. 1. Badania i pomiary promieniowania optycznego nielaserowego wykonuje się, jeżeli są eksploatowane źródła tego promieniowania inne niż źródła

światła służące do oświetlania pomieszczeń lub stanowisk pracy, stosowane w przeznaczonych dla nich

oprawach oświetleniowych oraz w odpowiedniej odległości od eksponowanych części ciała.

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 33

2. Badania i pomiary promieniowania optycznego

nielaserowego wykonuje się

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspozycji powyżej 0,4 do 0,7 wartości maksymalnej

dopuszczalnej ekspozycji (MDE), określonej

w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3

ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy,

zwanej dalej „MDE”;

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,5 wartości

NDS.

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspozycji powyżej 0,7 wartości MDE.

.go

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie

czynnika szkodliwego dla zdrowia powyżej 0,1 do

0,5 wartości najwyższego dopuszczalnego stężenia (NDS), określonego w przepisach wydanych

na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca

1974 r. — Kodeks pracy, zwanego dalej „NDS”;

§ 9. 1. Badania i pomiary promieniowania laserowego wykonuje się, jeżeli eksploatowane są źródła tego promieniowania inne niż

1) lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą5), do klasy 1, 1M, 2, 2M lub 3R, które pracują w warunkach

określonych przez producenta urządzenia, lub

2) lasery zaliczone, zgodnie z Polską Normą5), do klasy 3B lub 4, do których zostały zastosowane środki

ochrony zbiorowej, pozwalające na zaklasyfikowanie urządzenia do klasy 1.

w.

rcl

§ 5. W przypadku występowania szkodliwego dla

zdrowia czynnika chemicznego, dla którego została

ustalona wartość najwyższego dopuszczalnego stężenia pułapowego (NDSP), określonego w przepisach

wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia

26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, pracodawca wykonuje we własnym zakresie pomiary ciągłe stężenia

tego czynnika za pomocą urządzeń lub z uwzględnieniem procedur spełniających wymagania określone

w Polskiej Normie4).

§ 6. 1. W przypadku występowania czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 222 § 3

ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, badania i pomiary wykonuje się

1) co najmniej raz na sześć miesięcy — jeżeli podczas

ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,1 do 0,5 wartości NDS;

2) co najmniej raz na trzy miesiące — jeżeli podczas

ostatniego badania i pomiaru stwierdzono stężenie czynnika o działaniu rakotwórczym lub mutagennym powyżej 0,5 wartości NDS.

ww

2. W przypadku narażenia na pył zawierający azbest, badania i pomiary wykonuje się co najmniej raz

na trzy miesiące. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań

i pomiarów nie przekroczyły 0,5 wartości NDS, częstotliwość ta może być zmniejszona do określonej w ust. 1

pkt 1.

§ 7. Jeżeli wyniki dwóch ostatnich badań i pomiarów szkodliwych dla zdrowia czynników chemicznych

lub pyłów, o których mowa w § 4, wykonanych w odstępie co najmniej dwóch lat, a w przypadku czynników o działaniu rakotwórczym lub mutagennym,

o których mowa w § 6 — co najmniej sześciu miesięcy, nie przekroczyły 0,1 wartości NDS, pracodawca

może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

4) PN-EN 482 lub normie ją zastępującej.

2. Badania i pomiary promieniowania laserowego

wykonuje się

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspozycji powyżej 0,4 do 0,8 wartości MDE;

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono poziom ekspozycji powyżej 0,8 wartości MDE.

§ 10. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów promieniowania optycznego nielaserowego

albo laserowego, o których mowa w § 8 i 9, wykonanych w odstępie dwóch lat, poziom ekspozycji nie

przekraczał 0,4 wartości MDE, pracodawca może odstąpić od wykonywania pomiarów.

§ 11. 1. Badania i pomiary pól lub promieniowania

elektromagnetycznego o częstotliwości z zakresu

0 Hz—300 GHz wykonuje się w przypadku występowania w miejscach wykonywania pracy stref ochronnych, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. —

Kodeks pracy

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie tylko

strefy pośredniej;

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego pomiaru stwierdzono występowanie również

strefy zagrożenia albo strefy zagrożenia i strefy

niebezpiecznej.

5) PN-EN 60825-1 lub normą ją zastępującą.

2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów pól lub promieniowania elekromagnetycznego,

wykonanych w odstępie dwóch lat, nie stwierdzono

występowania stref ochronnych w miejscach wykonywania pracy, pracodawca może odstąpić od wykonywania badań i pomiarów.

§ 12. 1. W przypadku występowania mikroklimatu

zimnego albo gorącego badania i pomiary wskaźników mikroklimatu, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3 ustawy z dnia

26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy, wykonuje się raz

w roku.

2) laboratoria Państwowej Inspekcji Sanitarnej, Wojskowej Inspekcji Sanitarnej i Państwowej Inspekcji

Sanitarnej Ministerstwa Spraw Wewnętrznych

i Administracji — jeżeli mają wdrożony system zapewnienia jakości lub

3) laboratoria prowadzone przez jednostki organizacyjne lub osoby fizyczne, które uzyskały certyfikat

kompetencji w zakresie wykonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy na podstawie przepisów ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodności, dysponujące aparaturą do badań i pomiarów tych czynników, która podlega udokumentowanemu nadzorowi metrologicznemu obejmującemu okresowe wzorcowania lub sprawdzania

i konserwację.

§ 16. Badania i pomiary wykonuje się zgodnie

z metodami określonymi w Polskich Normach,

a w przypadku braku takich norm, metodami rekomendowanymi i zwalidowanymi przez laboratoria,

o których mowa w § 15 ust. 1 i ust. 2 pkt 1.

.go

2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań wartości

wskaźników mikroklimatu nie przekraczały wartości

dopuszczalnych dla 8-godzinnego dobowego wymiaru czasu pracy, pracodawca może wykonywać je raz

na dwa lata.

Poz. 166

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 33

§ 13. 1. Badania i pomiary szkodliwego dla zdrowia czynnika fizycznego, występującego w postaci

hałasu, hałasu ultradźwiękowego, drgań mechanicznych działających na organizm człowieka przez kończyny górne lub drgań mechanicznych o ogólnym

działaniu na organizm człowieka wykonuje się

2. Pracodawca niezwłocznie informuje pracowników narażonych na oddziaływanie czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy o aktualnych

wynikach badań i pomiarów oraz udostępnia im te

wyniki i wyjaśnia ich znaczenie.

w.

rcl

1) co najmniej raz na dwa lata — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie

czynnika powyżej 0,2 do 0,5 wartości najwyższego

dopuszczalnego natężenia (NDN), określonego

w przepisach wydanych na podstawie art. 228 § 3

ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy,

zwanego dalej „NDN”;

§ 17. 1. Wyniki badań i pomiarów, o których mowa

w § 3—13, pracodawca przechowuje przez okres 3 lat,

licząc od daty ich wykonania.

2) co najmniej raz w roku — jeżeli podczas ostatniego badania i pomiaru stwierdzono natężenie czynnika powyżej 0,5 wartości NDN.

2. Jeżeli podczas dwóch ostatnich badań i pomiarów hałasu lub drgań mechanicznych, wykonanych

w odstępie dwóch lat, natężenie czynnika nie przekraczało 0,2 wartości NDN, pracodawca może odstąpić

od wykonywania badań i pomiarów.

§ 14. Badania i pomiary chemicznych i fizycznych

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy, o których mowa w § 4—13, wykonuje się każdorazowo, jeżeli nastąpiły zmiany w wyposażeniu technicznym, w procesie technologicznym lub w warunkach wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na

zmianę poziomu emisji, poziomu narażenia albo wystąpiły okoliczności, które uzasadniają ich ponowne

wykonanie.

ww

§ 15. 1. Badania i pomiary czynników szkodliwych

dla zdrowia w środowisku pracy wykonują laboratoria, które uzyskały akredytację w tym zakresie na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.

o systemie oceny zgodności (Dz. U. z 2010 r. Nr 138,

poz. 935).

2. W przypadku braku wymienionych w ust. 1

laboratoriów akredytowanych do badania lub pomiarów określonego czynnika, badania i pomiary wykonują

1) laboratoria szkół wyższych, instytutów naukowych

Polskiej Akademii Nauk lub instytutów badawczych, które prowadzą badania i pomiary czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy

i mają wdrożony system zapewnienia jakości lub

§ 18. 1. Pracodawca prowadzi na bieżąco rejestr

czynników szkodliwych dla zdrowia występujących na

stanowisku pracy, zwany dalej „rejestrem”, którego

wzór jest określony w załączniku nr 1 do rozporządzenia.

2. Pracodawca wpisuje na bieżąco wyniki badań

i pomiarów czynnika szkodliwego dla zdrowia do karty badań i pomiarów, zwanej dalej „kartą”, której wzór

jest określony w załączniku nr 2 do rozporządzenia.

3. W przypadku likwidacji zakładu pracy, pracodawca niezwłocznie przekazuje rejestr oraz kartę właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu,

a w odniesieniu do jednostek, o których mowa

w art. 20 ust. 1 i art. 20a ust. 1 ustawy z dnia 14 marca

1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U.

z 2006 r. Nr 122, poz. 851, z późn. zm.6)) — odpowiednio właściwemu państwowemu inspektorowi sanitarnemu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji albo właściwemu komendantowi wojskowego

ośrodka medycyny prewencyjnej.

4. Pracodawca i podmiot, o którym mowa w ust. 3,

przechowują rejestr oraz karty przez okres 40 lat,

licząc od daty ostatniego wpisu.

6) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 104, poz. 708, Nr 143,

poz. 1032, Nr 170, poz. 1217, Nr 171, poz. 1225 i Nr 220,

poz. 1600, z 2007 r. Nr 176, poz. 1238, z 2008 r. Nr 227,

poz. 1505 i Nr 234, poz. 1570, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 20,

poz. 106, Nr 92, poz. 753 i Nr 157, poz. 1241 oraz z 2010 r.

Nr 21, poz. 105, Nr 81, poz. 529, Nr 130, poz. 871, Nr 182,

poz. 1228 i Nr 213, poz. 1396.

§ 20. Traci moc rozporządzenie Ministra Zdrowia

z dnia 20 kwietnia 2005 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy (Dz. U. Nr 73, poz. 645 oraz z 2007 r. Nr 241,

poz. 1772).

2. Osoba, o której mowa w ust. 1, może wystąpić

do pracodawcy lub podmiotu przechowującego rejestr oraz karty o sporządzenie wyciągów, odpisów

lub kopii zawartych w nich wyników badań i pomiarów.

§ 21. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

v.p

l

§ 19. 1. Wyniki badań i pomiarów wpisane do rejestru i karty są niezwłocznie udostępniane pracownikowi, byłemu pracownikowi, ich przedstawicielowi ustawowemu lub pełnomocnikowi, na jego pisemne żądanie.

ww

w.

rcl

.go

Minister Zdrowia: E. Kopacz

v.p

l

Elektronicznie

podpisany przez

Grzegorz Paczowski

Data: 2011.02.16

14:35:45 +01'00'

— 2526 —

Poz. 166

166

v.p

l

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 2 lutego 2011 r.

w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy2)

Na podstawie art. 227 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21,

poz. 94, z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje

Załączniki do rozporządzenia Ministra Zdrowia

z dnia 2 lutego 2011 r. (poz. 166)

Załącznik nr 1

WZÓR

ww

w.

rcl

.go

REJESTR CZYNNIKÓW SZKODLIWYCH DLA ZDROWIA WYSTĘPUJĄCYCH NA STANOWISKU PRACY

ww

w.

rcl

.go

v.p

l