Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 listopada 2011 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów samochodowych, monter nawierzchni kolejowej, optyk-mechanik, tapicer, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym, technik dróg i mostów kolejowych, technik elektroenergetyk transportu szynowego, technik optyk, technik transportu drogowego i technik transportu kolejowego

§ 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją

zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji

zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124,

poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60,

poz. 374)

3) optyk-mechanik — symbol cyfrowy 731[04];

1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji

rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2

rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania

Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,

poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122,

poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249,

poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532

i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542,

Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280

i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145,

poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r.

Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157,

poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705, z 2010 r. Nr 44, poz. 250,

Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991 oraz

z 2011 r. Nr 106, poz. 622, Nr 112, poz. 654, Nr 139, poz. 814,

Nr 149, poz. 887 i Nr 205, poz. 1206.

2) monter nawierzchni kolejowej — symbol cyfrowy

712[05];

4) tapicer — symbol cyfrowy 743[03];

5) technik automatyk sterowania ruchem kolejowym

— symbol cyfrowy 311[46];

6) technik dróg i mostów kolejowych — symbol cyfrowy 311[06];

7) technik elektroenergetyk transportu szynowego —

symbol cyfrowy 311[47];

8) technik optyk — symbol cyfrowy 322[16];

9) technik transportu drogowego — symbol cyfrowy

342[05];

10) technik transportu kolejowego — symbol cyfrowy

311[38].

2. Podstawy programowe, o których mowa

w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia.

§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Edukacji Narodowej: K. Hall

Załącznik nr 2

ww

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MONTER NAWIERZCHNI KOLEJOWEJ

SYMBOL CYFROWY 712[05]

I. OPIS ZAWODU

4) rozróżniać elementy nawierzchni kolejowej;

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

5) opisywać konstrukcję i zasady budowy linii kolejowej, nawierzchni kolejowej i podtorza oraz

podstawowych urządzeń współpracujących

z torem;

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki i elektrotechniki, wykorzystywane w budowie, eksploatacji i utrzymaniu

nawierzchni kolejowej;

2) czytać rysunki techniczne i wykonywać proste

szkice nawierzchni kolejowej;

3) określać właściwości materiałów stosowanych

w nawierzchni kolejowej;

6) opisywać konstrukcję rozjazdów i skrzyżowań

torów;

7) rozróżniać procesy technologiczne i metody wykonawstwa robót torowych;

8) wykonywać podstawowe czynności ślusarskie;

9) rozróżniać i wykonywać podstawowe operacje

z zakresu obróbki plastycznej i spawania;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie monter

nawierzchni kolejowej powinien być przygotowany

do wykonywania następujących zadań zawodowych

w.

rcl

.go

v.p

l

10) wykonywać podstawowe pomiary parametrów

torów i rozjazdów;

Poz. 1632

11) sprawdzać stan techniczny torów i rozjazdów

oraz usuwać stwierdzone usterki;

12) posługiwać się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych

uprawnień;

13) wykonywać podstawowe roboty wchodzące

w zakres bieżącego utrzymania torów;

14) wykonywać montaż przęseł torowych bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie

i mechanicznie;

15) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie;

16) zabezpieczać uszkodzone szyny w torze;

17) usuwać usterki w rozjazdach, skrzyżowaniach

torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach;

18) wymieniać podzespoły rozjazdów i ich części

krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic

i szyn łączących;

19) zrywać i montować w torze rozjazdy i skrzyżowania torów, ręcznie i mechanicznie;

20) zrywać i montować w torze nawierzchnię przejazdów na skrzyżowaniach toru z drogą kołową;

21) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu kolejowego i sygnalizacji;

22) korzystać z materiałów, narzędzi ręcznych oraz

maszyn i urządzeń do robót torowych, zgodnie

z zasadami eksploatacji;

23) sporządzać dokumentację robót torowych;

24) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

25) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

26) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

1) wykonywania podstawowych czynności ślusarskich;

2) regulowania i ustawiania maszyn i urządzeń po

naprawie, według parametrów eksploatacyjnych, i przekazywania ich do kontroli;

3) konserwacji maszyn i urządzeń do robót torowych;

4) wykonywania podstawowych pomiarów parametrów torów i rozjazdów: szerokości toru,

przechyłki, krzywizny toków szynowych, luzów,

zużycia elementów torów i rozjazdów oraz przesunięć toków szynowych na punktach stałych;

5) sprawdzania stanu technicznego torów i rozjazdów oraz usuwania stwierdzonych usterek;

6) posługiwania się narzędziami ręcznymi oraz

maszynami i urządzeniami do robót torowych,

których użytkowanie nie wymaga dodatkowych

uprawnień;

7) wykonywania podstawowych robót wchodzących w zakres bieżącego utrzymania torów

i podtorza, takich jak: wymiana pojedynczych

szyn, podkładów i złączek, nasuwanie szyn odpełzłych i regulacja luzów, uzupełnianie i oczyszczanie podsypki, nasuwanie i podnoszenie toru,

podbijanie podkładów, poprawa szerokości toru, ścinanie ław torowiska i oczyszczanie rowów

bocznych, studzienek odwadniających i przepustów;

8) wykonywania montażu przęseł torowych bezpośrednio w torze i w bazie montażowej, ręcznie

i mechanicznie;

9) zrywania i układania przęseł torowych, ręcznie

i mechanicznie;

10) zabezpieczania uszkodzonych szyn w torze;

11) usuwania usterek w rozjazdach, skrzyżowaniach

torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach;

12) wymiany podzespołów rozjazdów i ich części

krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic

i szyn łączących;

13) zrywania i montażu w torze rozjazdów i skrzyżowań torów, ręcznie i mechanicznie;

28) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

14) zrywania i montażu w torze nawierzchni przejazdów kolejowych.

ww

27) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

29) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

30) korzystać z różnych źródeł informacji;

31) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) techniczne podstawy zawodu;

2) eksploatacja maszyn i urządzeń do robót torowych;

3) budowa i eksploatacja nawierzchni kolejowej;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU

Poz. 1632

BLOK: EKSPLOATACJA MASZYN I URZĄDZEŃ DO

ROBÓT TOROWYCH

w.

rcl

.go

v.p

l

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać pojęcia, prawa i zasady mechaniki

ogólnej i technicznej oraz elektrotechniki;

2) charakteryzować właściwości fizyczne, chemiczne, mechaniczne i technologiczne materiałów

konstrukcyjnych i technologicznych stosowanych w budowie nawierzchni kolejowej;

3) mierzyć wielkości geometryczne, w tym podstawowe parametry toru, odpowiednimi przyrządami pomiarowymi;

4) stosować zasady ruchu kolejowego i sygnalizacji;

5) przedstawiać w uproszczeniach rysunkowych

i szkicować elementy nawierzchni kolejowej;

6) wyjaśniać oznaczenia stosowane na rysunkach

technicznych maszynowych;

7) odczytywać podstawowe symbole i oznaczenia

trakcji elektrycznej;

8) odczytywać podstawowe symbole i oznaczenia

na schematach hydraulicznych i pneumatycznych;

9) rozróżniać typowe elementy instalacji hydraulicznej i pneumatycznej, sprzętu instalacyjnego

oraz przewodów i elementów złącznych;

10) wykonywać typowe połączenia nierozłączne

spawane, zgrzewane, lutowane i klejone;

11) obsługiwać komputer w zakresie niezbędnym

do wykonywania zadań zawodowych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) pojęcia z zakresu mechaniki ogólnej i technicznej oraz elektrotechniki;

2) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w budowie nawierzchni kolejowej;

3) tworzywa sztuczne;

4) jednostki miar i pomiary;

ww

5) zasady ruchu kolejowego i sygnalizacji;

6) podstawowe narzędzia oraz operacje z zakresu

obróbki ręcznej;

7) podstawy elektrotechniki;

8) podstawy hydrauliki siłowej;

9) instalacje hydrauliczne;

10) podstawy pneumatyki;

11) instalacje pneumatyczne;

12) techniki łączenia szyn;

13) podstawy obsługi komputera i posługiwania się

komputerowym oprogramowaniem użytkowym

wspomagającym realizację zadań zawodowych.

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać pojęcia: proces produkcyjny i proces

technologiczny;

2) klasyfikować typowe maszyny i urządzenia do

robót torowych;

3) rozróżniać i charakteryzować mechanizmy napędowe, części przesuwne oraz mechanizmy ruchu postępowego i obrotowego;

4) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie typowych urządzeń do robót torowych

zakrętarki, wiertarki do szyn, piły spalinowej

z uchwytem do cięcia szyn, szlifierki szyn, wiertarki do podkładów, urządzenia do regulacji luzów i obcinarki wypływów spawów termitowych;

5) wyjaśniać budowę, zasady działania i przeznaczenie maszyn do robót torowych, w szczególności podbijarki, oczyszczarki, profilarki, zgarniarki i ścinarki ław torowiska;

6) sprawdzać maszynę po naprawie i przed rozpoczęciem pracy;

7) wyjaśniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń do robót torowych;

8) rozróżniać i charakteryzować podstawowe rodzaje materiałów eksploatacyjnych;

9) wyjaśniać istotę smarowania oraz systemy

smarowania olejem i smarem stałym;

10) określać stan techniczny użytkowanych maszyn

i urządzeń do robót torowych;

11) rozróżniać i charakteryzować rodzaje obsługi

technicznej i napraw okresowych;

12) obsługiwać maszyny i urządzenia do robót torowych, których użytkowanie nie wymaga dodatkowych uprawnień;

13) wykazywać wpływ konstrukcji i warunków eksploatacji maszyn na bezpieczeństwo pracy i środowisko;

14) określać czynniki powodujące powstawanie korozji, rozróżniać podstawowe metody zabezpieczania przed korozją, stosować farby i lakiery

ochronne oraz przestrzegać przepisów i zasad

bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów

ochrony przeciwpożarowej i ochrony środowiska w tym zakresie;

15) stosować zalecenia jednostek dozoru technicznego dotyczące bezpiecznej eksploatacji maszyn i urządzeń do robót torowych.

2. Treść kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) pojęcia: proces produkcyjny i proces technologiczny;

10) wykonywać nasuwanie szyn odpełzłych i regulację luzów;

w.

rcl

.go

v.p

l

2) klasyfikacja maszyn i urządzeń do robót torowych;

Poz. 1632

3) mechanizmy i elementy maszyn;

11) uzupełniać i oczyszczać podsypkę tłuczniową;

4) budowa, zasady działania i przeznaczenie typowych urządzeń do robót torowych;

12) dokonywać nasuwania i podnoszenia toru wraz

z podbiciem podkładów;

5) napędy i sterowanie hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne;

13) poprawiać szerokość toru;

6) podstawowe pojęcia związane z eksploatacją

maszyn i urządzeń do robót torowych;

7) materiały, gazy i płyny eksploatacyjne;

8) rodzaje tarcia i smarowania;

14) ścinać ławy torowiska wraz z oczyszczaniem rowów bocznych, studzienek odwadniających

i przepustów;

15) montować przęsła torowe bezpośrednio w torze

i w bazie montażowej, ręcznie i mechanicznie;

9) uszczelnienia techniczne;

16) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie;

10) zasady rozpoznawania zużycia i uszkodzenia

maszyn i urządzeń do robót torowych;

17) wymieniać szyny klasyczne na szyny bezstykowe;

11) zaplecze obsługowo-naprawcze maszyn i urządzeń do robót torowych;

18) zabezpieczać uszkodzone szyny w torze klasycznym i bezstykowym;

12) obsługa maszyn i urządzeń do robót torowych,

których użytkowanie nie wymaga dodatkowych

uprawnień;

19) usuwać usterki w rozjazdach, skrzyżowaniach

torów i urządzeniach wyrównawczych na mostach;

13) wpływ konstrukcji i warunków eksploatacji maszyn na bezpieczeństwo pracy i środowisko;

20) wymieniać podzespoły rozjazdów i ich części

krzyżownic, półzwrotnic, zwrotnic, kierownic

i szyn łączących;

14) korozja metali i powłoki ochronne;

15) zagrożenia życia i zdrowia związane z obsługą

i naprawą maszyn i urządzeń do robót torowych.

BLOK: BUDOWA I EKSPLOATACJA NAWIERZCHNI

KOLEJOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) czytać dokumentację techniczną dróg kolejowych;

2) posługiwać się normami i instrukcjami w zakresie wykonawstwa nawierzchni kolejowych;

ww

3) wykonywać podstawowe pomiary parametrów

torów i rozjazdów: szerokości toru, przechyłki,

krzywizny toków szynowych, luzów, zużycia elementów torów i rozjazdów oraz przesunięć toków szynowych na punktach stałych;

4) określać budowę i elementy podtorza;

5) obliczać potrzebną ilość materiałów nawierzchniowych dla określonego odcinka toru;

6) sprawdzać stan techniczny torów i rozjazdów

oraz usuwać stwierdzone usterki;

7) posługiwać się narzędziami ręcznymi oraz maszynami i urządzeniami mechanicznymi do robót torowych;

8) wymienić pojedyncze szyny;

9) wymieniać podkłady i złączki;

21) zrywać i montować w torze rozjazdy i skrzyżowania torów, ręcznie i mechanicznie;

22) zrywać i montować w torze nawierzchnię przejazdów na skrzyżowaniach toru z drogą kołową;

23) określać zakresy poszczególnych rodzajów napraw torów, rozjazdów, podtorza i kolejowych

obiektów inżynieryjnych;

24) instalować sygnalizację zabezpieczającą miejsca robót, ograniczającą szybkość pociągów

i informującą o przeszkodach w torze;

25) określać podstawowe źródła zanieczyszczeń

środowiska występujące w transporcie kolejowym oraz wpływ zanieczyszczeń na człowieka

i środowisko;

26) oceniać wpływ zużycia materiałów w procesie

produkcyjnym na środowisko.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) pojęcia: transport, kolej, linia kolejowa i szlak

kolejowy;

2) główne części składowe drogi kolejowej;

3) zadania, elementy i przekroje poprzeczne podtorza;

4) nasypy i przekopy — ich elementy i wymiary;

5) podstawowe zasady utrzymania podtorza;

6) kolejowe obiekty inżynieryjne — rodzaje i charakterystyka ogólna;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

w.

rcl

.go

v.p

l

7) podstawowe części nawierzchni kolejowej i ich

charakterystyka;

Poz. 1632

8) szyny kolejowe — przekrój poprzeczny, typy,

ciężary i wymiary;

9) elementy przytwierdzania szyn do podkładów;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

10) łubki i śruby łubkowe — rodzaje i zastosowanie;

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

11) podkłady — rodzaje i zadania;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

12) konstrukcja toru kolejowego na mostach, wiaduktach, w tunelach i łukach o małych promieniach;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

13) szerokość toru na prostej i w łukach, przechyłka

toru, krzywe przejściowe, rampy przechyłkowe

i wichrowatość toru;

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

14) położenie toru w planie i profilu, profil podłużny

toru i zaokrąglenie jego załomów;

15) poprzeczne pochylenie szyn w torze i współpraca szyny z zestawem kołowym;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

16) skrajnia budowli i skrajnia taboru;

7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

17) konstrukcja złączy izolowanych klasycznych

i klejono-sprężonych;

8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

18) pojęcie toru bezstykowego i jego zalety oraz zachowanie się toru bezstykowego pod wpływem

temperatury;

9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

10) komunikować się i współpracować w zespole;

19) rozjazd kolejowy — elementy składowe i geometryczne;

11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

20) rodzaje rozjazdów i ich charakterystyka;

12) podejmować decyzje;

21) konstrukcja i części składowe zwrotnic;

13) doskonalić umiejętności zawodowe;

14) korzystać z różnych źródeł informacji;

22) konstrukcja i części składowe krzyżownic;

23) pojęcie przejazdu kolejowego;

24) warunki techniczne budowy i eksploatacji skrzyżowań torów z drogami kołowymi;

15) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

26) budowa i utrzymanie toru bezstykowego;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

27) gospodarka materiałami nawierzchniowymi;

3) podejmowanie

gospodarczej;

28) sposoby wykonania napraw nawierzchni kolejowej i odbiory robót nawierzchniowych;

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

ww

25) odwodnienie stacji i szlaków;

29) przeglądy i naprawy bieżące i okresowe oraz

modernizacja torów i rozjazdów;

30) spawalnictwo nawierzchniowe;

i

prowadzenie

działalności

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

6) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń

prądem elektrycznym, ochrona odgromowa

i ochrona środowiska;

31) bezpieczeństwo i higiena pracy podczas robót

nawierzchniowych;

7) elementy ergonomii;

32) podstawowe źródła zanieczyszczeń środowiska

występujące w transporcie kolejowym oraz

wpływ zanieczyszczeń na człowieka i środowisko;

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

33) wpływ zużycia materiałów w procesie produkcyjnym na środowisko.

8) środki ochrony indywidualnej;

10) zasady i metody komunikowania się;

11) elementy socjologii i psychologii pracy;

12) etyka.

12) kamerę umożliwiającą oglądanie zdjęć na ekranie

telewizora lub komputera;

w.

rcl

.go

v.p

l

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Poz. 1632

Nazwa bloku programowego

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

13) egzemplarze przykładowej dokumentacji technicznej stosowanej przy budowie dróg i mostów kolejowych oraz dokumentacji techniczno-ruchowej

(DTR) maszyn i urządzeń do robót torowych.

Techniczne podstawy zawodu

10

Eksploatacja maszyn i urządzeń

do robót torowych

20

Pr a cownia ma szy n i ur zą dze ń do r obót t o ro wy ch powinna by ć wy posa żona w

Budowa i eksploatacja

wierzchni kolejowej

na-

45

1) eksponaty i modele maszyn i urządzeń do robót torowych

Podstawy działalności zawodowej

5

Razem

a) zakrętarki spalinowej,

b) wiertarki do szyn,

80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

c) piły spalinowej do cięcia szyn,

d) nasuwarki toru,

e) drezyny motorowej,

f) automatycznej podbijarki torów i rozjazdów,

g) oczyszczarki tłucznia,

h) zgarniarki i profilarki tłucznia,

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

j) suwnic bramowych,

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

1) pracownia rysunku technicznego;

2) pracownia maszyn i urządzeń do robót torowych;

k) żurawi kolejowych,

l) wagonów samowyładowczych,

m) pociągów zmechanizowanych do układania

i wymiany nawierzchni kolejowej,

n) maszyn do naprawy podtorza;

3) pracownia komputerowa;

4) pracownia budowy i naprawy nawierzchni kolejowej;

2) fazogramy, foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające

a) podziałkę suwmiarki z noniuszem 0,1 mm

i 0,05 mm,

5) warsztaty szkolne;

6) poligon terenowy.

P ra c ow nia r y su n ku

b y ć w y pos a ż on a w

i) stabilizatora toru,

b) połączenia nitowane,

tech n i cz n eg o

p owinna

1) zbiór norm dotyczących rysunku technicznego;

2) modele figur i brył geometrycznych;

c) połączenia spawane,

d) połączenia gwintowe,

e) zestaw łożysk tocznych,

f) nagrzewnicę powietrza,

g) przekładnie mechaniczne i hydrauliczne,

4) schematy elektryczne, pneumatyczne i hydrauliczne maszyn do robót torowych;

h) zestawy elementów hydrauliki siłowej: pompy,

silniki, siłowniki, rozdzielacze i zawory,

ww

3) foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające

typowe części maszyn do robót torowych;

5) rysunki elementów części maszyn do robót torowych i drogi kolejowej;

6) modele części maszyn do robót torowych;

7) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza);

8) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

9) drukarkę;

i) zestawy elementów pneumatyki siłowej: sprężarki, siłowniki, zawory i hamulce;

3) zestaw narzędzi do wiercenia szyn i podkładów;

4) zestaw narzędzi do cięcia szyn;

5) zestaw zaworów hydraulicznych;

6) zestaw zaworów pneumatycznych;

7) filmy dydaktyczne przedstawiające maszyny i urządzenia do robót torowych

10) ploter;

a) podbijarki,

11) oprogramowanie do tworzenia i przetwarzania rysunków technicznych;

b) pociąg zmechanizowany do układania i wymiany

nawierzchni kolejowej;

c) maszynę podtorzową,

e) poszczególnych kategorii przejazdów kolejowych,

w.

rcl

.go

v.p

l

d) ładowarkę,

Poz. 1632

e) maszynę do wymiany rozjazdów,

f) lekki sprzęt do robót torowych,

g) piły do cięcia szyn.

P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

dwóch uczniów/słuchaczy);

2) drukarkę;

3) ploter;

4) oprogramowanie

a) system operacyjny,

b) system zarządzania bazami danych,

c) pakiet oprogramowania: edytor tekstu, edytor

graficzny i arkusz kalkulacyjny,

d) aktualizowane oprogramowanie ochrony antywirusowej,

e) oprogramowanie wspomagające realizację zadań zawodowych;

5) skaner.

P ra c ow nia budo wy i n ap rawy n awi er zchni

k o l e jow e j powi n n a b yć wyp o saż o n a w

1) tablice poglądowe przedstawiające

a) rozwój konstrukcyjny nawierzchni kolejowej,

f) napędów zwrotnicowych;

3) zdjęcia

a) odkształceń podtorza i nawierzchni kolejowej,

b) kolejowych obiektów inżynieryjnych,

c) składowania materiałów nawierzchniowych,

d) różnych typów rozjazdów i części rozjazdowych,

e) przejazdów kolejowych;

4) eksponaty

a) zestaw przekrojów różnych typów szyn,

b) zestaw różnych rodzajów łubków,

c) zestaw szynowych podkładek stalowych,

d) zestaw wkrętów, śrub i pierścieni stalowych stosowanych w torach i rozjazdach,

e) zestaw przekładek instalacyjno-amortyzacyjnych,

f) zestaw dybli do podkładów i podrozjazdnic strunobetonowych,

g) zestaw elementów do przytwierdzenia sprężystego SB3,

h) zestaw opórek przeciwpełznych,

i) zestaw próbek różnych rodzajów podsypki.

Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy pos aż o n e

w stanowiska ślusarskie do obróbki szyn i elementów

podtorza.

b) typowe przekroje drogi kolejowej,

c) przekroje poprzeczne podtorza w przekopach

i nasypach,

d) rodzaje kolejowych obiektów inżynieryjnych,

e) typy i rodzaje podkładów,

f) tor kolejowy na prostej i w łukach,

g) skrajnię budowli i skrajnię taboru,

h) konstrukcje rozjazdów i skrzyżowań torów,

i) urządzenia nastawcze wszystkich typów,

ww

j) rodzaje połączeń torów i dróg zwrotnicowych,

k) schematy stacji kolejowych,

l) przejazdy kolejowe i ich urządzenia,

m) technologie wymiany nawierzchni kolejowej

przy pomocy pociągu zmechanizowanego,

n) technologie wzmacniania podtorza;

2) modele

a) nasypów i przekopów,

b) przytwierdzania szyn do podkładów,

c) złączy szynowych wiszących i podpartych,

d) złączy izolowanych klasycznych i klejonych,

Poligon te r e nowy powinie n by ć wy posaż o n y

w maszyny i narzędzia do robót torowych, umożliwiających wykonywanie ćwiczeń z zakresu

1) montażu przęseł torowych;

2) układania nawierzchni kolejowej;

3) montażu rozjazdów,

i zwrotnic;

krzyżownic,

półzwrotnic

4) naprawy torów i rozjazdów;

5) łączenia torów;

6) regeneracji nawierzchni kolejowej;

7) obsługi maszyn i urządzeń do robót torowych.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

W procesie kształcenia należy stworzyć uczniowi (słuchaczowi) warunki do uzyskania uprawnień do obsługi określonych maszyn i urządzeń do robót torowych.

Załącznik nr 3

w.

rcl

.go

v.p

l

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE OPTYK-MECHANIK

SYMBOL CYFROWY 731[04]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki, optyki, elektroniki i elektrotechniki;

2) sporządzać szkice, schematy i wykresy;

3) odczytywać i sporządzać rysunki konstrukcyjne,

technologiczne i montażowe;

4) posługiwać się dokumentacją technologiczną

oraz instrukcjami obsługi i eksploatacji maszyn,

urządzeń i przyrządów;

5) wykonywać pomiary związane z montażem i demontażem sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego;

6) wykonywać pomiary związane z naprawą i regulacją sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego;

7) stosować zasady tolerancji, pasowań i chropowatości powierzchni w praktyce warsztatowej;

8) określać właściwości i zastosowanie materiałów

metalowych i niemetalowych do produkcji elementów optycznych oraz aparatury optycznej

i optoelektronicznej;

9) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej

i mechanicznej metali i niemetali;

10) dokonywać montażu, konserwacji i naprawy

aparatury optycznej i optoelektronicznej;

11) dokonywać montażu, demontażu, konserwacji

i naprawy sprzętu ciemniowego, laboratoryjnego, geodezyjnego i obserwacyjnego;

12) dokonywać montażu, demontażu, konserwacji

i naprawy sprzętu optycznego i optoelektronicznego;

21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

25) korzystać z różnych źródeł informacji;

26) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie optyk-mechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) wykonywania operacji cięcia i frezowania szkła

oraz nakładania powłok na elementy optyczne;

2) szlifowania i polerowania powierzchni elementów optycznych sposobem ręcznym i z zastosowaniem maszyn wielowrzecionowych;

3) wykonywania znaków na elementach optycznych;

4) dokonywania centrowania soczewek;

5) dobierania i przygotowywania elementów optycznych, mechanicznych i elektronicznych do

montażu;

6) sklejania elementów optycznych;

7) wykonywania montażu instrumentów optycznych oraz zespołów ich wyposażenia;

8) wykonywania montażu, demontażu, obsługi,

konserwacji i naprawy urządzeń noktowizyjnych

i laserowych;

9) wykonywania montażu, demontażu, obsługi,

konserwacji i naprawy urządzeń interferencyjnych;

14) określać stopień zużycia narzędzi roboczych

i przyrządów kontrolno-pomiarowych;

10) wykonywania montażu i demontażu mikroskopów, sprzętu laboratoryjnego i geodezyjnego;

15) zabezpieczać materiały, wyroby, narzędzia,

przyrządy, urządzenia i maszyny przed wpływem szkodliwych czynników;

11) dokonywania weryfikacji oraz naprawy części

i zespołów aparatury optycznej;

16) stosować procedury kontroli jakości produkcji

wyrobów i usług;

13) wykonywania pomiarów i badań elementów,

układów, przyrządów i urządzeń optycznych.

ww

13) dokonywać ustawiania i justowania układów

optycznych;

17) przeprowadzać próby działania sprzętu i aparatury optycznej;

18) sporządzać dokumentację produkcyjną;

19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

12) justowania i ustawiania układów optycznych;

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) techniczne podstawy zawodu;

2) eksploatacja przyrządów i urządzeń optycznych;

3) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU

21) dokonywać montażu, konserwacji i naprawy

elementów, podzespołów i zespołów sprzętu

optycznego i optoelektronicznego;

w.

rcl

.go

v.p

l

1. Cele kształcenia

Poz. 1632

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki, optyki i elektrotechniki;

2) sporządzać szkice i rysunki techniczne elementów urządzeń i aparatury optycznej;

3) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sporządzanie szkiców i rysunków technicznych;

4) stosować układ tolerancji i pasowań, tolerancje

kształtu i położenia oraz parametry chropowatości powierzchni;

5) dokonywać pomiarów i obliczeń wartości wielkości liniowych i kątowych oraz wielkości elektrycznych i świetlnych oraz interpretować wyniki pomiarów;

6) stosować metale i stopy, tworzywa sztuczne

i szkła optyczne oraz materiały ceramiczne

w procesie wytwarzania części, montażu, konserwacji i naprawy sprzętu optycznego, optoelektronicznego i laserowego;

22) dobierać elementy mechanizmów drobnych

i precyzyjnych do budowy sprzętu i aparatury

optycznej;

23) diagnozować stan techniczny sprzętu i aparatury optycznej i optoelektronicznej przed naprawą;

24) wykonywać centrowanie kręgów pomiarowych

i tarcz kodowych;

25) dokonywać oceny działania sprzętu i aparatury

optycznej;

26) sprawdzać szczelność wyrobów zgodnie z warunkami technicznego odbioru;

27) oceniać jakość wykonywanej pracy;

28) posługiwać się dokumentacją technologiczną,

normami oraz instrukcjami obsługi maszyn,

urządzeń, przyrządów optyczno-mechanicznych, optoelektronicznych i mechanicznych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

7) wykonywać podstawowe prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów;

1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu mechaniki, optyki i elektrotechniki;

8) wykonywać proste prace na obrabiarkach do

metali;

2) zasady sporządzania rysunku technicznego;

9) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi;

3) komputerowe

oprogramowanie

użytkowe

wspomagające sporządzanie szkiców i rysunków technicznych;

10) rozróżniać źródła i odbiorniki energii elektrycznej;

4) normy rysunku technicznego;

11) odczytywać proste schematy elektryczne;

5) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zabiegowe

i operacyjne;

12) rozróżniać elementy instalacji elektrycznej;

6) układ tolerancji i pasowań;

13) określać budowę i wyjaśniać zasady działania

podstawowych maszyn i urządzeń elektrycznych;

7) odchyłki i tolerancje kształtu i położenia;

14) określać zastosowanie elementów i układów

elektrycznych i elektronicznych w urządzeniach

optycznych i optoelektronicznych;

9) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w układach optycznych i optoelektronicznych oraz w precyzyjnych maszynach i urządzeniach;

15) dokonywać montażu elementów elektronicznych na płytkach drukowanych;

10) pomiary warsztatowe;

ww

16) wykonywać połączenia krosowe wiązek przewodów;

8) chropowatość powierzchni;

11) obróbka ręczna;

12) obróbka mechaniczna skrawaniem;

17) stosować zasady bezpiecznego użytkowania

maszyn i urządzeń elektrycznych;

13) obwody elektryczne prądu stałego i przemiennego;

18) wyjaśniać budowę i zasady działania układów

optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej;

14) podstawy miernictwa elektrycznego;

19) określać zasady montażu, demontażu, konserwacji i regulacji układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej;

20) przygotowywać elementy optyczne, elektroniczne i mechaniczne do montażu;

15) elementy i układy elektroniczne stosowane

w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych;

16) maszyny i urządzenia elektryczne;

17) instalacje elektryczne;

18) zasady bezpiecznego użytkowania

i urządzeń elektrycznych;

maszyn

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

w.

rcl

.go

v.p

l

19) budowa i działanie elementów i układów optycznych, optoelektronicznych oraz przyrządów

i aparatury optycznej;

Poz. 1632

20) zasady montażu, demontażu, regulacji i konserwacji elementów i układów optycznych, optoelektronicznych oraz przyrządów i aparatury optycznej;

1) budowa i właściwości oka, wady wzroku, obserwacja obuoczna;

21) mechanizmy drobne i precyzyjne stosowane

w sprzęcie i aparaturze optycznej;

3) płytki płaskorównoległe;

22) diagnoza techniczna sprzętu i aparatury optycznej i optoelektronicznej;

5) soczewki;

23) normy, procedury i narzędzia do kontroli jakości

produkcji, wyrobów i usług.

7) klasyfikacja i budowa przyrządów optycznych;

BLOK: EKSPLOATACJA PRZYRZĄDÓW I URZĄDZEŃ

OPTYCZNYCH

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) charakteryzować budowę i właściwości oka;

2) określać wady wzroku i sposoby ich korekcji;

3) posługiwać się terminologią z zakresu fotometrii;

4) interpretować zasady rozchodzenia, odbicia

i załamania światła;

5) charakteryzować budowę i określać zastosowanie płytki płaskorównoległej;

6) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie pryzmatów i zwierciadeł;

7) charakteryzować budowę i określać zastosowanie soczewek;

2) podstawy fotometrii;

4) pryzmaty i zwierciadła;

6) aberracja układów optycznych;

8) montaż, justowanie, regulacja, kontrola i naprawa urządzeń i przyrządów optycznych;

9) technologia wykonania połączeń;

10) pomiary parametrów geometrycznych;

11) pomiary parametrów optycznych;

12) budowa i zastosowanie przyrządów justerskich;

13) kontrola wyrobów optycznych i optoelektronicznych;

14) ocena jakości wykonanych prac;

15) podstawy eksploatacji urządzeń i przyrządów

optycznych;

16) bezpieczeństwo i higiena pracy, ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska podczas

montażu, kontroli i naprawy urządzeń i przyrządów optycznych.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

8) charakteryzować aberracje układów optycznych;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

9) dokonywać klasyfikacji przyrządów optycznych;

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

10) charakteryzować budowę urządzeń i przyrządów optycznych;

11) dokonywać montażu, justowania, regulacji

i kontroli urządzeń i przyrządów optycznych;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

12) dokonywać naprawy urządzeń i przyrządów optycznych;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

13) wykonywać połączenia nierozłączne i rozłączne;

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

ww

14) dokonywać pomiarów parametrów geometrycznych;

15) dokonywać pomiarów parametrów optycznych;

16) charakteryzować budowę i określać zastosowanie przyrządów justerskich;

17) dokonywać oceny jakości wykonanych prac;

18) określać zasady eksploatacji urządzeń i przyrządów optycznych;

19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas montażu, kontroli i naprawy urządzeń i przyrządów

optycznych.

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

10) komunikować się i współpracować w zespole;

11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

Pr a cownia kompute r owa i r y sunku te ch n i c z ne go powinna by ć wy posa żona w

12) podejmować decyzje;

w.

rcl

.go

v.p

l

13) doskonalić umiejętności zawodowe;

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza);

14) korzystać z różnych źródeł informacji;

15) przestrzegać zasad etyki.

2) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

3) drukarkę;

4) pakiet programów biurowych;

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

5) specjalistyczne programy komputerowe;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

6) zestaw materiałów i przyborów rysunkowych;

3) podejmowanie

gospodarczej;

i

prowadzenie

działalności

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

7) wzory pisma technicznego;

8) modele i przekroje brył geometrycznych;

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

9) modele części maszyn;

6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

10) obrotowe elementy maszyn;

7) elementy ergonomii;

12) rysunki brył ściętych ukośnie i przenikających się;

8) środki ochrony indywidualnej;

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

10) zasady i metody komunikowania się;

13) rysunki schematyczne przekładni, napędów i mechanizmów;

14) rysunki złożeniowe, zabiegowe i operacyjne;

15) schematy elektryczne;

11) elementy socjologii i psychologii pracy;

16) przyrządy pomiarowe i wzorce chropowatości powierzchni;

12) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Nazwa bloku programowego

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

Techniczne podstawy zawodu

25

Eksploatacja przyrządów i urządzeń optycznych

55

Podstawy działalności zawodowej

10

Razem

90**

ww

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

1) pracownia komputerowa i rysunku technicznego;

3) pracownia elektrotechniki i elektroniki;

Pr a cownia opty czno-te chnologiczna po w i n n a

by ć wy posa żona w

1) tablice przedstawiające budowę oka, wady narządu wzroku i sposoby ich korekcji;

2) tablice przedstawiające zjawisko odbicia i załamania światła;

4) modele i przekroje: zwierciadeł, pryzmatów, klinów optycznych, soczewek, lunet, lornetek, mikroskopów, aparatów fotograficznych, kamer filmowych, laserów, noktowizorów, interferometrów,

niwelatorów, teodolitów i kolimatorów;

5) ławy optyczne z wyposażeniem;

6) sprzęt optyczny;

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

2) pracownia optyczno-technologiczna;

17) normy rysunku technicznego.

3) tablice przedstawiające budowę: zwierciadeł, pryzmatów, klinów optycznych, soczewek, lunet, lornetek, mikroskopów, aparatów fotograficznych,

kamer filmowych, laserów i noktowizorów;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

4) warsztaty szkolne.

11) rysunki wykonawcze części maszyn;

7) dokumentację konstrukcyjną elementów optycznych;

8) układ tolerancji i pasowań;

9) tablice przedstawiające właściwości fizyczne, mechaniczne i technologiczne szkła optycznego, materiałów ceramicznych i uszczelniających;

10) tablice przedstawiające przebieg montażu i regulacji aparatury optycznej;

11) tablice przedstawiające przebieg justowania niwelatora i teodolitu;

9) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych;

12) próbki surowców i materiałów;

w.

rcl

.go

v.p

l

13) próbki metali i ich stopów;

14) modele połączeń rozłącznych i nierozłącznych stosowanych w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych;

10) instrukcje obsługi urządzeń elektrycznych;

11) zestawy norm elektrotechnicznych.

15) zestaw narzędzi do obróbki mechanicznej;

Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy po s aż o ne w

16) zestawy rodzajów mocowań okrągłych i nieokrągłych elementów optycznych;

1) stanowiska do obróbki ręcznej (jedno stanowisko

dla dwóch uczniów/słuchaczy);

17) przyrządy kontrolno-pomiarowe i narzędzia do

montażu;

2) stanowiska z obrabiarkami uniwersalnymi (jedno

stanowisko dla czterech uczniów/słuchaczy);

18) modele i przekroje: przyrządów kontrolno-pomiarowych, narzędzi do montażu wyrobów optycznych i optoelektronicznych;

3) stanowiska z maszynami i urządzeniami do wykonywania elementów optycznych (jedno stanowisko dla czterech uczniów/słuchaczy);

19) wyroby optyczne i optoelektroniczne oraz ich części i podzespoły;

4) stanowiska do montażu mechanicznego (jedno

stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

20) przekładnie i łożyska oraz ich mechanizmy;

5) stanowiska do montażu optycznego (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

21) instrukcje na poszczególne stanowiska pracy;

22) normy i katalogi szkła optycznego oraz wyrobów

optycznych i optoelektronicznych.

P ra c ow nia e le ktro tech n i ki i el ektro n iki pow i n na by ć w y po saż o n a w

6) stanowiska justerskie (jedno stanowisko dla sześciu uczniów/słuchaczy);

7) stanowiska kontrolne (jedno stanowisko dla sześciu uczniów/słuchaczy);

8) przyrządy justerskie;

1) mierniki podstawowych wielkości elektrycznych;

9) przyrządy kontrolno-pomiarowe;

2) rezystory, cewki i kondensatory;

10) surowce i materiały;

3) zestawy do demonstracji zjawisk w obwodach

elektrycznych;

11) instrukcje na poszczególne stanowiska pracy;

12) instrukcje obsługi maszyn;

4) elementy i układy elektroniczne;

13) dokumentacje techniczne;

5) modele i przekroje transformatorów, prądnic, silników prądu stałego i przemiennego oraz mierników wielkości elektrycznych;

6) podstawowe maszyny i urządzenia elektryczne;

7) model instalacji elektrycznej i jej schematy;

ww

8) tablice przedstawiające wielkości fizyczne i ich jednostki oraz symbole graficzne stosowane w elektrotechnice i elektronice;

14) instrukcje bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Załącznik nr 4

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TAPICER

SYMBOL CYFROWY 743[03]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

3) określać i stosować zasady konstrukcji, funkcjonalności i estetyki wyrobów tapicerowanych;

4) rozróżniać style i typy konstrukcji mebli tapicerowanych;

1) czytać i sporządzać rysunki techniczne oraz szkice z zakresu tapicerstwa;

5) dobierać materiały i półfabrykaty do wykonania

określonych typów mebli, sprzętów i wnętrz;

2) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną

i technologiczną;

6) oceniać jakość materiałów i półfabrykatów oraz

rozpoznawać i usuwać ich wady;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie tapicer

powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

8) określać zasady składowania oraz warunki magazynowania materiałów i półfabrykatów;

1) tapicerowania mebli o różnym stopniu złożoności konstrukcyjnej części tapicerowanych;

9) dobierać i stosować narzędzia do określonych

operacji technologicznych;

2) tapicerowania wyrobów i elementów wyposażenia środków transportu;

10) obsługiwać maszyny i urządzenia stosowane

w tapicerstwie oraz wykonywać ich konserwację;

3) wykonywania części tapicerowanych sprzętu

sportowego, turystycznego i medycznego;

11) przygotowywać materiały i półfabrykaty tapicerskie do montażu;

4) wykonywania prac dekoratorsko-tapicerskich

związanych z wyposażeniem wnętrz;

12) wykonywać operacje szycia ręcznego i maszynowego;

5) naprawy, renowacji i rekonstrukcji części tapicerowanych mebli, środków transportu, sprzętu

sportowego, turystycznego i medycznego.

w.

rcl

.go

v.p

l

7) obliczać zapotrzebowanie na materiały na podstawie dokumentacji konstrukcyjnej i technologicznej;

13) wykonywać i montować części tapicerowane

mebli różnych typów konstrukcji;

14) wykonywać i montować części tapicerowane

wyposażenia środków transportu;

15) wykonywać i montować części tapicerowane

sprzętu sportowego, turystycznego i medycznego;

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) materiałowo-techniczny;

16) wykonywać pomocnicze prace stolarskie i ślusarskie w procesie technologicznym wyrobów

tapicerowanych;

2) technologiczny;

17) wykonywać prace dekoratorsko-tapicerskie

związane z wyposażeniem wnętrz;

BLOK: MATERIAŁOWO-TECHNICZNY

18) rozpoznawać i usuwać błędy produkcyjne;

1. Cele kształcenia

3) podstawy działalności zawodowej.

19) stosować różne metody oceny jakości mebli

i innych wyrobów tapicerowanych;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

20) dokonywać napraw, renowacji i rekonstrukcji

wyrobów tapicerowanych;

1) stosować ogólne zasady wykonywania rysunków technicznych;

21) sporządzać kosztorysy prac tapicerskich;

2) stosować zasady rzutowania, wymiarowania

oraz wykonywania widoków, przekrojów i kładów;

22) stosować zasady pakowania, magazynowania

i transportu wyrobów tapicerowanych;

23) wykorzystywać w sposób racjonalny materiały,

narzędzia, maszyny, urządzenia i energię w procesie pracy;

24) sporządzać dokumentację produkcyjną;

25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

3) czytać i sporządzać rysunki techniczne wyrobów, podzespołów i elementów;

4) czytać i stosować uproszczenia rysunkowe;

5) sporządzać szkice wyrobów, podzespołów i elementów;

6) stosować zasady kolorystyki;

7) określać rolę i znaczenie normalizacji w rysunku

zawodowym;

8) wykonywać rysunki przestrzenne;

28) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

9) stosować oznaczenia graficzne materiałów;

29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

10) sporządzać opisy techniczne;

ww

27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

31) korzystać z różnych źródeł informacji;

32) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

11) określać warunki wykonania tapicerowanych

części wyrobu;

12) określać czynniki wpływające na konstrukcję

wyrobu tapicerowanego;

13) stosować zasady funkcjonalności i estetyki wyrobu tapicerowanego;

14) rozróżniać style mebli tapicerowanych;

15) charakteryzować oraz klasyfikować materiały

i półfabrykaty;

12) podział i charakterystyka wyrobów tapicerowanych;

w.

rcl

.go

v.p

l

16) określać wymagania techniczne dla materiałów

i półfabrykatów;

Poz. 1632

17) określać i stosować zasady prawidłowej gospodarki materiałami;

18) wykonywać pomiary oraz obliczać zapotrzebowanie na materiały podstawowe i pomocnicze;

13) konstrukcje wyrobów tapicerowanych;

14) meble tapicerowane stylowe;

15) materiały włókniste;

19) dokonywać składowania materiałów i półfabrykatów;

16) rodzaje przędzy i nici;

20) charakteryzować oraz klasyfikować maszyny,

urządzenia i narzędzia;

18) materiały i półfabrykaty wyściełające włókniste;

21) określać zasady działania oraz przygotowania

maszyn i narzędzi do pracy;

20) taśmy tapicerskie i wyroby plecione;

22) dobierać narzędzia do ręcznych i maszynowych

prac tapicerskich;

21) drewno, materiały i tworzywa drewnopochodne;

23) rozróżniać zespoły maszyn, urządzeń i narzędzi

zmechanizowanych oraz określać ich przeznaczenie i zadania;

22) kleje;

24) określać zasady przygotowania i mocowania

narzędzi w zespołach roboczych;

25) dobierać maszyny i urządzenia do określonych

operacji technologicznych;

26) dobierać parametry obróbcze;

27) posługiwać się terminologią z zakresu maszynoznawstwa;

28) oceniać stan techniczny maszyn, urządzeń i narzędzi;

29) określać stopień zużycia narzędzi roboczych;

30) kontrolować parametry pracy maszyn, urządzeń

i narzędzi zmechanizowanych;

31) określać zasady konserwacji maszyn, urządzeń

i narzędzi;

32) określać zasady bezpiecznej obsługi maszyn,

urządzeń i narzędzi.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) zasady wykonywania rysunku technicznego;

2) konstrukcje geometryczne;

ww

3) widoki, przekroje i kłady;

4) rzutowanie prostokątne;

5) wymiarowanie;

6) rysunek techniczny wyrobów, podzespołów

i elementów;

7) uproszczenia rysunkowe;

8) rysunek szkicowy;

9) podstawy kolorystyki;

17) materiały pokryciowe;

19) tworzywa sztuczne i wyroby z tworzyw;

23) metale i wyroby metalowe;

24) gospodarka materiałami;

25) podstawy maszynoznawstwa;

26) narzędzia ręczne i przybory;

27) maszyny, urządzenia i narzędzia do rozkroju

materiałów;

28) maszyny do szycia i przeszywania;

29) maszyny i urządzenia do mocowania;

30) maszyny i urządzenia do wytwarzania sprężyn

i formatek sprężynowych;

31) zgrzewarki do tworzyw;

32) maszyny i urządzenia specjalne;

33) środki i urządzenia transportowe;

34) konserwacja maszyn, urządzeń i narzędzi;

35) zasady bezpiecznej obsługi maszyn, urządzeń

i narzędzi.

BLOK: TECHNOLOGICZNY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) określać proces technologiczny wyrobów tapicerowanych;

2) charakteryzować rodzaje wyrobów tapicerowanych;

3) dokonywać charakterystyki konstrukcyjno-materiałowej wyrobów tapicerowanych oraz określać ich funkcję i przeznaczenie;

4) przygotowywać materiały i półfabrykaty do wykonywania części tapicerowanych o różnym

stopniu złożoności konstrukcyjno-materiałowej;

10) rysunek przestrzenny;

5) wykonywać części tapicerowane o różnym stopniu złożoności konstrukcyjno-materiałowej;

11) dokumentacja projektowa wyrobów tapicerowanych;

6) stosować zasady i techniki rozkroju materiałów,

w zależności od ich rodzaju i przeznaczenia;

7) wykonywać i stosować szablony;

35) obliczać koszty produkcji, napraw i renowacji

wyrobów tapicerowanych;

36) określać zasady gospodarki energią elektryczną

i cieplną;

w.

rcl

.go

v.p

l

8) wycinać ręcznie i maszynowo elementy tapicerowanych części wyrobu;

Poz. 1632

9) oznaczać i kompletować wycięte elementy;

10) dobierać narzędzia i przybory do szycia ręcznego i maszynowego;

11) wykonywać ściegi, ręcznie i maszynowo;

12) określać sposoby i metody łączenia elementów

w tapicerowanych częściach wyrobu;

37) dobierać wyposażenie stanowiska pracy do wykonywanego wyrobu tapicerowanego;

38) określać kierunki techniczno-technologicznego

rozwoju tapicerstwa.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

13) wykonywać różnego rodzaju podłoża w oparciu

o ramy drewniane i szkielety metalowe;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

14) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny, urządzenia i narzędzia zmechanizowane;

1) fazy procesu technologicznego wyrobów tapicerowanych;

15) prowadzić konserwację maszyn, urządzeń i narzędzi;

2) przygotowanie materiałów i półfabrykatów do

wykonywania części tapicerowanych;

16) stosować metody i techniki wykończania tapicerowanych części wyrobu;

3) ściegi tapicerskie, szycie ręczne i maszynowe;

17) wykonywać meble tapicerowane stylowe;

18) wykonywać prace dekoratorskie;

19) wykonywać prace stolarskie i ślusarskie;

20) stosować techniki łączenia materiałów w półfabrykatach, częściach i tapicerowanych elementach wyposażenia środków transportu;

21) montować wyroby oraz mocować części tapicerowane wyposażenia środków transportu;

22) określać kolejność wykonania operacji w procesie produkcji części tapicerowanych różnych

wyrobów;

4) wykonywanie podłoży;

5) metody tapicerowania mebli;

6) technologia tapicerowania wyrobów i wyposażenia środków transportu;

7) zasady tapicerowania mebli stylowych;

8) tapicerowanie sprzętu sportowego, turystycznego i medycznego;

9) podstawy prac dekoratorskich;

10) zasady organizacji i przygotowywania produkcji;

11) naprawa i renowacja wyrobów tapicerowanych;

23) przestrzegać parametrów techniczno-technologicznych dla określonych operacji;

12) podstawy technologii prac stolarskich i ślusarskich;

24) posługiwać się dokumentacją konstrukcyjną

i technologiczną w procesie technologicznym;

13) dokumentacja konstrukcyjna i technologiczna;

25) dokonywać ilościowego i jakościowego odbioru

podzespołów i zespołów wyrobów tapicerowanych;

26) posługiwać się normami w procesie technologicznym;

27) określać przyczyny powstawania błędów produkcyjnych i sposoby ich usuwania;

14) ocena jakości procesów technologicznych i wyrobów tapicerowanych;

15) pakowanie, magazynowanie i transport wyrobów tapicerowanych;

16) koszty produkcji, napraw i renowacji wyrobów

tapicerowanych;

17) kierunki techniczno-technologicznego rozwoju

tapicerstwa.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

29) oceniać jakość i klasyfikować wyroby tapicerowane według określonych kryteriów;

1. Cele kształcenia

ww

28) oceniać jakość procesu wytwarzania tapicerowanych części wyrobu;

30) określać zakres oraz techniki napraw i renowacji

wyrobów tapicerowanych;

31) określać sposoby wykorzystania odpadów produkcyjnych;

32) stosować zasady i warunki odbioru wyrobów

tapicerowanych;

33) stosować zasady pakowania, magazynowania

i zabezpieczania wyrobów tapicerowanych

w środkach transportu;

34) określać zasady normowania materiałów i czasu pracy;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

w.

rcl

.go

v.p

l

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

Poz. 1632

7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

1) pracownia rysunku zawodowego;

9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

2) pracownia materiałoznawstwa;

3) pracownia maszyn i urządzeń;

10) komunikować się i współpracować w zespole;

4) pracownia technologii;

11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

5) warsztaty szkolne.

12) podejmować decyzje;

Pr a cownia r y sunku

by ć wy posa żona w

13) doskonalić umiejętności zawodowe;

15) przestrzegać zasad etyki.

2) wzory pisma technicznego;

3) modele rzutni, figur i brył geometrycznych;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

i

po w i n n a

1) zestawy przyborów i materiałów rysunkowych;

14) korzystać z różnych źródeł informacji;

3) podejmowanie

gospodarczej;

za wodowe go

prowadzenie

działalności

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

4) modele części, podzespołów, zespołów i wyrobów

tapicerowanych;

5) modele złączy i połączeń stolarskich;

6) elementy, podzespoły i zespoły konstrukcji;

7) modele podstawowych typów konstrukcji wyrobów tapicerowanych;

8) rysunki złożeniowe i wykonawcze wyrobów tapicerowanych;

9) dokumentacje projektowe wyrobów tapicerowanych;

6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

10) dokumentacje rysunkowe maszyn i podzespołów;

7) elementy ergonomii;

11) rysunki wykonawcze części maszyn;

8) środki ochrony indywidualnej;

12) mechanizmy stelaży i podnośników;

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

13) okucia i akcesoria;

10) zasady i metody komunikowania się;

14) tablice kolorystyczne przedstawiające zestawy

barw;

11) elementy socjologii i psychologii pracy;

12) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

15) plansze, przezrocza i foliogramy, przedstawiające

rzuty aksonometryczne i prostokątne, widoki,

przekroje, kłady i wymiarowanie;

16) zestawy norm dotyczących rysunku technicznego;

17) dokumentacje projektowe;

ww

Nazwa bloku programowego

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

Materiałowo-techniczny

30

Technologiczny

40

Podstawy działalności zawodowej

10

Razem

80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

18) katalogi i prospekty wyrobów, okuć i akcesoriów.

Pr a cownia ma te r ia łozna wstwa powinn a b yć

wy posa żona w

1) próbki

a) materiałów pokryciowych: tkanin, przędzin, dzianin, tkanin laminowanych, materiałów skóropodobnych i skór naturalnych,

b) przędzy i nici,

c) materiałów i półfabrykatów włóknistych,

d) tworzyw konstrukcyjnych,

e) taśm tapicerskich i wyrobów plecionych,

f) drewna i tworzyw drzewnych,

l) łączniki metalowe i z tworzyw sztucznych,

h) materiałów wykończeniowych i dekoratorskich;

m) części maszyn i mechanizmów,

w.

rcl

.go

v.p

l

g) środków chemicznych,

2) eksponaty

a) sprężyny i formatki sprężynowe,

b) okucia, łączniki, złącza i akcesoria,

c) mechanizmy i podzespoły tapicerskie;

n) sprężyny,

o) formatki sprężynowe;

2) próbki

a) materiałów pokryciowych,

3) instrukcje wykonywania prac tapicerskich;

b) materiałów i półfabrykatów wyściółkowych,

4) przyrządy do pomiaru sprężystości i odkształceń

materiałów;

c) materiałów pomocniczych,

5) narzędzia i przyrządy kontrolno-pomiarowe;

6) katalogi i prospekty materiałów;

7) tablice poglądowe, foliogramy i wykresy, dotyczące

materiałów i akcesoriów tapicerskich;

8) schematy złączy i połączeń stolarskich.

P ra c ow nia m a sz yn i u rz ąd z eń p o wi n na by ć

w y pos a ż ona w

1) modele maszyn i urządzeń oraz ich elementów

i przekrojów;

2) narzędzia do obróbki ręcznej i maszynowej;

d) drewna i tworzyw drzewnych,

e) klejów, lakierów, farb i emalii,

f) środków czyszczących,

g) ściegów ręcznych i maszynowych,

h) wzorów przeszyć warstw pokryciowych;

3) plansze i tablice poglądowe, przedstawiające

a) schematy kinematyczne maszyn i urządzeń,

b) sposoby trasowania i rozkroju materiałów,

c) podłoża tapicerskie o różnych konstrukcjach,

3) części maszyn i urządzeń;

d) konstrukcje nośne mebli i wyrobów tapicerowanych,

4) schematy kinematyczne maszyn i urządzeń;

e) warstwy tapicerskie,

5) mechanizmy, okucia, podzespoły i stelaże;

f) wzory mebli tapicerowanych, współczesnych

i stylowych,

6) katalogi narzędzi, maszyn i urządzeń;

7) katalogi, prospekty i inne materiały informacyjne

firm produkujących narzędzia, maszyny i urządzenia;

8) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy dotyczące

eksploatacji maszyn i urządzeń;

g) wyroby do wystroju i dekoracji wnętrz,

h) wzory sprzętu sportowego i medycznego,

i) schematy procesów technologicznych;

4) dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne wyrobów tapicerowanych;

5) instrukcje obsługi oraz konserwacji maszyn, urządzeń i narzędzi zmechanizowanych;

P ra c ow nia t e c hn o l o g i i p o wi n n a b yć wy posa żo na w

6) instrukcje techniczno-technologiczne na poszczególne stanowiska pracy;

1) modele i eksponaty

a) meble tapicerowane o różnych typach konstrukcji,

7) katalogi, prospekty i inne materiały informacyjne

firm produkujących narzędzia, maszyny i urządzenia;

b) podzespoły i zespoły tapicerowane,

8) zestaw Polskich Norm.

c) podłoża tapicerskie,

Wa r szta ty szkolne powinny by ć wy po s aż o ne w

ww

9) instrukcje obsługi oraz konserwacji maszyn i urządzeń.

d) konstrukcje nośne,

e) warstwy tapicerskie,

1) próbki materiałów i półfabrykatów na warstwy tapicerskie;

f) półfabrykaty, części tapicerowane i wyroby stosowane w środkach transportu,

2) eksponaty: sprężyny i formatki sprężynowe;

g) wzorniki do trasowania i rozkroju materiałów,

h) połączenia stolarskie,

3) próbki drewna i tworzyw drzewnych;

4) okucia, mechanizmy, podzespoły i stelaże;

i) narzędzia i przybory tapicerskie,

5) modele przekrojów układów tapicerskich;

j) narzędzia ręczne oraz przybory stolarskie i ślusarskie,

6) wzory obszyć dekoracyjnych;

k) przyrządy kontrolno-pomiarowe,

7) zestawy elementów wykończeniowych tapicerowanych części wyrobu;

8) schematy budowy maszyn i urządzeń tapicerskich;

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

w.

rcl

.go

v.p

l

9) katalogi wyrobów tapicerowanych;

Poz. 1632

10) filmy instruktażowe przedstawiające produkcję

wyrobów tapicerowanych;

12) instrukcje techniczno-technologiczne na poszczególne stanowiska pracy.

W warsztatach szkolnych powinny być wydzielone

działy i stanowiska: przygotowania produkcji, trasowania i rozkroju materiałów tapicerskich, szycia, przeszywania ręcznego i maszynowego, wykonywania

podzespołów i zespołów tapicerowanych, pomocniczych prac stolarskich i ślusarskich, montażu wyrobów tapicerowanych oraz kontroli jakości materiałów,

wyrobów i procesów technologicznych.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

11) dokumentacje konstrukcyjne i technologiczne wyrobów tapicerowanych;

Załącznik nr 5

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK AUTOMATYK STEROWANIA RUCHEM

KOLEJOWYM

SYMBOL CYFROWY 311[46]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki, elektrotechniki i elektroniki, wykorzystywane w maszynach, urządzeniach

elektrycznych i aparaturze elektronicznej;

2) określać właściwości materiałów przewodzących i elektroizolacyjnych oraz właściwie je dobierać;

3) wykonywać obróbkę ręczną i mechaniczną materiałów stosowanych w automatyce;

4) czytać i wykonywać rysunki techniczne elementów urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

5) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych;

6) dokonywać pomiarów wielkości elektrycznych

i nieelektrycznych, dobierając przyrządy pomiarowe i metody pomiarowe, oraz interpretować

wyniki pomiarów;

11) obsługiwać urządzenia łączności przewodowej

i bezprzewodowej;

12) organizować zaplecza budowy;

13) projektować proste układy automatyki sterowania ruchem kolejowym;

14) montować, regulować i eksploatować urządzenia do przestawiania i kontroli ruchomych części rozjazdu przy zamkniętych torach;

15) montować, regulować i eksploatować urządzenia sterowania ruchem kolejowym na stacji przy

czynnych i zamkniętych torach;

16) montować, regulować i eksploatować systemy

i urządzenia sterowania ruchem kolejowym na

szlaku przy czynnych i zamkniętych torach;

17) montować, regulować i eksploatować urządzenia rogatek przejazdowych, urządzenia samoczynnej sygnalizacji przejazdowej i urządzenia

audiowizualne;

18) wykonywać badania diagnostyczne urządzeń

sterowania ruchem kolejowym;

19) regulować i eksploatować urządzenia detekcji

stanów awaryjnych pojazdów kolejowych;

8) posługiwać się schematami obwodów elektrycznych oraz schematami ideowymi i montażowymi układów automatyki sterowania ruchem kolejowym;

21) posługiwać się sygnalizacją

w transporcie kolejowym;

ww

7) określać przyczyny i skutki przepięć, przeciążeń

i zwarć oraz stosować środki ochrony urządzeń

sterowania ruchem kolejowym od przeniesienia

wysokiego napięcia;

9) rozróżniać i charakteryzować elementy drogi kolejowej;

10) dokonywać oględzin i prowadzić badania techniczne parametrów rozjazdów i elementów

w układzie napęd-zwrotnica, mających wpływ

na współpracę z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

20) klasyfikować pojazdy kolejowe, z uwzględnieniem oddziaływania tor — pojazd;

obowiązującą

22) stosować zasady dotyczące skrajni budowli

i skrajni taboru;

23) sporządzać plany i schematy urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacji i szlaku;

24) prowadzić prace utrzymaniowe w czynnych

urządzeniach sterowania ruchem kolejowym

podczas wykonywania jazd pociągowych i prac

manewrowych;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

automatyk sterowania ruchem kolejowym powinien

być przygotowany do wykonywania następujących

zadań zawodowych

w.

rcl

.go

v.p

l

25) prowadzić dokumentację dotyczącą utrzymania

urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

Poz. 1632

26) dobierać urządzenia sterowania ruchem kolejowym zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR);

27) obsługiwać

urządzenia

telekomunikacyjne

współpracujące z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

28) obsługiwać ręczne, mechaniczne, elektryczne

i komputerowe urządzenia sterowania ruchem

kolejowym;

29) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sterowanie

ruchem kolejowym;

30) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych, w wydarzeniach i wypadkach kolejowych,

w trudnych warunkach atmosferycznych oraz

podczas przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

31) posługiwać się wewnętrznym rozkładem jazdy

pociągów;

32) sporządzać dokumentację produkcyjną;

33) określać wpływ transportu kolejowego na środowisko oraz podejmować działania związane

z ochroną środowiska;

34) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych;

35) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

1) montowania podzespołów i zespołów urządzeń

sterowania ruchem kolejowym;

2) montowania urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach i liniach kolejowych;

3) eksploatacji urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach i liniach kolejowych;

4) eksploatacji urządzeń zabezpieczenia ruchu kolejowego na przejazdach kolejowych;

5) eksploatacji sieci zasilających urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

6) sprawdzania stanu technicznego urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

7) czytania i wykonywania rysunków technicznych

elementów, podzespołów i zespołów urządzeń

sterowania ruchem kolejowym;

8) czytania i wykonywania planów i schematów

urządzeń sterowania ruchem kolejowym na stacjach i szlakach;

9) organizowania prac i nadzoru podczas budowy,

przebudowy, konserwacji, przeglądów okresowych i badań diagnostycznych urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

10) dokonywania pomiarów i prób w czynnych

urządzeniach sterowania ruchem kolejowym

oraz w czasie ich budowy i przebudowy;

11) prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej

urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

12) obsługiwania technicznego i diagnozowania

urządzeń detekcji stanów awaryjnych taboru;

36) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

13) instalowania i sprawdzania urządzeń ochrony

przeciwporażeniowej i odgromowej;

37) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

14) oceniania ogólnego stanu technicznego toru

i rozjazdów w zakresie związanym z urządzeniami sterowania ruchem kolejowym;

38) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

16) obsługiwania systemów informatycznych związanych z eksploatacją urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

39) kierować zespołem pracowników;

17) kwalifikowania urządzeń sterowania ruchem kolejowym do remontu;

ww

40) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

41) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

42) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

43) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

15) obsługiwania urządzeń łączności przewodowej

i bezprzewodowej;

18) wykonywania napraw bieżących, remontów,

pomiarów i regulacji urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

19) zabezpieczania urządzeń sterowania ruchem kolejowym po poważnych wypadkach oraz wypadkach i incydentach na liniach kolejowych;

20) projektowania prostych układów automatyki

sterowania ruchem kolejowym;

21) projektowania i przygotowywania danych

wejściowych prostych systemów informatycznych sterowania ruchem kolejowym;

22) sporządzania dokumentacji budowy i przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym.

5) tor kolejowy i jego elementy;

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

6) rozjazdy, skrzyżowania i połączenia torów;

1) wiedza o transporcie kolejowym;

8) klasyfikacja pojazdów kolejowych;

2) podstawy elektrotechniki, automatyki, teleinformatyki i elektroniki;

9) zasady gospodarki trakcyjnej i taborowej;

w.

rcl

.go

v.p

l

II. BLOKI PROGRAMOWE

3) sterowanie ruchem kolejowym;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: WIEDZA O TRANSPORCIE KOLEJOWYM

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) opisywać historię i organizację kolei;

2) tworzyć i analizować plany i schematy stacji

oraz tablice zależności (karty przebiegów);

7) kontrola i ocena stanu technicznego oraz naprawa rozjazdów;

10) sieć trakcyjna: zasilanie sieci, połączenia sieci

prądów powrotnych i sieci ochronnej;

11) protokoły, sprawozdania, notatki i korespondencja związana z wykonywaniem zadań zawodowych;

12) procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia

bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy urządzeń sterowania ruchem kolejowym i zamknięć torów;

13) język obcy, z uwzględnieniem terminologii

właściwej dla zagadnień sterowania ruchem kolejowym.

3) rozpoznawać konstrukcję drogi kolejowej,

z uwzględnieniem podstawowych zagadnień

związanych z wymaganiami toru kolejowego

i konstrukcji nawierzchni kolejowej;

BLOK: PODSTAWY ELEKTROTECHNIKI, AUTOMATYKI, TELEINFORMATYKI I ELEKTRONIKI

4) powiązać warunki techniczne dróg kolejowych

z oddziaływaniem taboru;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

5) rozpoznawać rodzaje pojazdów kolejowych i ich

oddziaływanie na urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

1) charakteryzować podstawowe zjawiska zachodzące w polu elektrycznym, magnetycznym

i elektromagnetycznym;

6) klasyfikować pojazdy kolejowe według przeznaczenia rozwiązań konstrukcyjnych oraz wymagań technicznych;

2) czytać schematy ideowe i montażowe oraz rysunki techniczne elementów urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

7) rozróżniać i określać elementy sieci trakcyjnej

przewód zasilający, przewód jezdny, tor, sieć

powrotna, konstrukcje wsporcze i uszynienia

ochronne;

3) rozróżniać elementy obwodów elektrycznych

i elektronicznych oraz określać ich funkcje;

8) stosować przepisy prawa dotyczące transportu

kolejowego;

9) sporządzać protokoły, sprawozdania, notatki

i korespondencję związaną z wykonywaniem zadań zawodowych;

ww

10) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy

urządzeń sterowania ruchem kolejowym

i zamknięć torów;

11) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania pracy związanej ze

sterowaniem ruchem kolejowym.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) historia i organizacja kolei;

2) oznaczenia na planach i schematach;

3) podtorze kolejowe i kolejowe obiekty inżynieryjne;

4) nawierzchnia kolejowa;

1. Cele kształcenia

4) dobierać i obrabiać

w automatyce;

materiały

stosowane

5) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych;

6) dobierać materiały konstrukcyjne, przewodzące,

elektroizolacyjne i magnetyczne;

7) rozpoznawać podstawowe elementy układów

mechanicznych, elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych;

8) klasyfikować elementy układów automatyki;

9) sporządzać schematy blokowe;

10) opisywać układy regulacji i układy ze sprzężeniem zwrotnym;

11) opisywać układy automatyki i określać kryteria

ich stabilności;

12) obsługiwać regulatory i urządzenia sterowania

ruchem kolejowym;

13) rozpoznawać typy regulatorów przemysłowych;

14) sporządzać charakterystyki urządzeń i układów

automatyki;

15) obsługiwać i naprawiać urządzenia i układy automatyki;

16) stosować falowniki do sterowania napędów;

6) montować, sprawdzać działanie i regulować obwody torowe, klasyczne i bezłączowe;

w.

rcl

.go

v.p

l

17) projektować proste układy automatyki;

Poz. 1632

18) projektować proste układy elektroniczne;

19) charakteryzować podstawowe zjawiska zachodzące w urządzeniach teleinformatycznych;

20) rozróżniać sprzęt komputerowy i sieci komputerowe stosowane w kolejnictwie.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) budowa atomu, zasady elektryczności i przepływ prądu elektrycznego w obwodach;

2) podstawowe elementy elektroniczne;

3) układy elektroniczne;

4) wzmacniacze, prostowniki i stabilizatory;

5) podstawowe pojęcia automatyki;

6) elementy automatyki;

7) układy ze sprzężeniem zwrotnym;

8) przekaźniki i styczniki elektromagnetyczne;

9) elementy pneumatyki i hydrauliki;

10) układy sterowania napędów elektrycznych;

11) metody opisu własności dynamicznych układów liniowych;

12) kryteria stabilności liniowych układów automatyki;

13) układy regulacji;

14) projektowanie urządzeń i układów automatyki;

15) projektowanie układów elektronicznych;

16) sprzęt komputerowy i sieci komputerowe.

BLOK: STEROWANIE RUCHEM KOLEJOWYM

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

ww

1) montować, zabudowywać, sprawdzać działanie,

regulować i konserwować napęd zwrotnicowy

mechaniczny i elektryczny, rygiel oraz zamki

zwrotnicowe, wykolejnicowe i zależnościowe;

2) zabudowywać, sprawdzać działanie, regulować

i konserwować semafory kształtowe i semafory

świetlne;

3) zabudowywać, regulować i konserwować pędnie drutowe, naprężacze i osprzęt pędniowy;

4) zabudowywać, sprawdzać działanie, regulować

i konserwować skrzynie kluczowe, suwaki i poprzeczki zależności oraz dźwignie nastawcze,

zwrotnicowe, ryglowe i sygnałowe;

5) montować, sprawdzać działanie, regulować

i wymieniać aparaty blokowe oraz zastawki

elektryczne, zatrzaskowe i poddźwigniowe;

7) montować, sprawdzać działanie i wymieniać

elementy pulpitu nastawczego kostkowego;

8) czytać schematy i montować obwody sterujące,

zależnościowe i sygnałowe, w urządzeniach mechanicznych i przekaźnikowych sterowania ruchem kolejowym i w urządzeniach zdalnego sterowania oraz sprawdzać poprawność wykonanych połączeń;

9) wymieniać przekaźniki zaciskowe i wtykowe

w czynnych urządzeniach sterowania ruchem

kolejowym;

10) sprawdzać i konserwować urządzenia zasilające

prądu stałego i prądu przemiennego;

11) układać kable sygnalizacyjne, wykonywać połączenia kabli sygnalizacyjnych i przeprowadzać

pomiary parametrów elektrycznych kabli sygnalizacyjnych;

12) wbudowywać torowe urządzenia samoczynnego hamowania pociągów (SHP) i sprawdzać ich

parametry;

13) zabudowywać, sprawdzać i regulować czujniki

torowe różnych typów;

14) montować, sprawdzać, regulować i konserwować urządzenia zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych;

15) analizować działanie obwodów nastawczych,

zależnościowych i sygnałowych, w urządzeniach sterowania ruchem kolejowym w systemie półsamoczynnej blokady stacyjnej i samoczynnej blokady liniowej;

16) przeprowadzać diagnostykę i konserwować

urządzenia detekcji stanów awaryjnych pojazdów kolejowych;

17) określać oraz usuwać usterki w obwodach sterowania ruchem kolejowym;

18) obsługiwać urządzenia telekomunikacyjne, radiokomunikacyjne i telewizję przemysłową służącą prowadzeniu ruchu kolejowego;

19) odczytywać i interpretować stany podawane

przez komputerowe systemy diagnostyki urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

20) nadzorować działanie urządzeń zdalnego sterowania;

21) montować i sprawdzać urządzenia automatyki

rozrządu;

22) dokonywać oględzin i przeprowadzać badania

techniczne urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

23) projektować proste układy automatyki sterowania ruchem kolejowym;

24) charakteryzować zasady funkcjonowania Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym (European Rail Traffic Management

System — ERTMS).

2. Treści kształcenia (działy programowe)

30) układy automatyki sterowania ruchem kolejowym;

w.

rcl

.go

v.p

l

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Poz. 1632

1) ręczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

31) Europejski System Zarządzania Ruchem Kolejowym (European Rail Traffic Management

System — ERTMS).

2) sygnalizacja kolejowa;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

3) mechaniczne urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

1. Cele kształcenia

4) urządzenia blokowe oraz blokady stacyjne

i liniowe;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

5) projektowanie urządzeń z sygnalizacją świetlną;

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

6) mechaniczne i elektryczne urządzenia zabezpieczenia ruchu na przejazdach kolejowych;

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

7) układy niezajętości torów i rozjazdów;

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

8) sieć kablowa;

9) przekaźniki stosowane w urządzeniach sterowania ruchem kolejowym;

4) opracowywać plan marketingowy;

10) obwody elektryczne sygnalizacji świetlnej;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

11) elektryczne napędy zwrotnicowe i sygnałowe;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

12) elektryczne urządzenia suwakowe;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

13) zasady projektowania urządzeń elektrycznych

i mechanicznych z sygnalizacją świetlną;

14) urządzenia przekaźnikowe;

15) zasady projektowania urządzeń przekaźnikowych;

16) półsamoczynna blokada stacyjna i samoczynna

blokada liniowa;

17) sygnalizacja kabinowa;

18) samoczynna sygnalizacja przejazdowa;

19) urządzenia detekcji stanów awaryjnych pojazdów kolejowych;

20) urządzenia telekomunikacyjne, radiokomunikacyjne i telewizji przemysłowej;

21) komputerowe systemy diagnostyki urządzeń

sterowania ruchem kolejowym;

22) układy zdalnego sterowania;

ww

23) urządzenia automatyki rozrządu;

24) montaż urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo

pracy;

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16) prowadzić negocjacje;

25) utrzymanie urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

26) eksploatacja urządzeń sterowania ruchem kolejowym w zimie;

18) podejmować decyzje;

27) urządzenia rozgłoszeniowe;

28) urządzenia monitoringu i sygnalizacji pożarowej;

29) procedury stosowane w łączności telekomunikacyjnej i radiokomunikacyjnej;

19) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji

technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

w.

rcl

.go

v.p

l

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Poz. 1632

1) gospodarka rynkowa;

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

1) pracownia elektrotechniki, automatyki, teleinformatyki i elektroniki;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

2) pracownia urządzeń sterowania ruchem kolejowym

i łączności;

6) strategie marketingowe;

3) pracownia zajęć praktycznych;

7) metody poszukiwania pracy;

4) pracownia infrastruktury kolejowej;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

5) laboratorium elektryczne;

9) podejmowanie

gospodarczej;

i

prowadzenie

działalności

6) laboratorium sterowania ruchem kolejowym.

10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności

gospodarczej;

Pr a cownia e le ktr ote chniki, a utoma ty ki, t el einfor ma ty ki i e le ktr oniki powinna by ć w yp o sa żona w

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

1) wzmacniacze;

12) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń

prądem elektrycznym, ochrona odgromowa

i ochrona środowiska;

2) generatory;

13) elementy ergonomii;

4) elementy i układy scalone;

14) środki ochrony indywidualnej;

5) urządzenia elektroakustyczne;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

6) urządzenia zapisu i odtwarzania dźwięku;

16) elementy fizjologii i higieny pracy;

3) elementy i układy elektroniczne;

7) regulatory czynników fizycznych;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

8) czujniki i elementy

w automatyce;

18) zasady i metody komunikowania się;

9) przetworniki A/C i C/A;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

10) układy transmisji szeregowej i równoległej;

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe, w tym w języku obcym;

11) przekaźniki prądu stałego i przemiennego oraz

przekaźniki elektroniczne i czasowe;

21) formy doskonalenia zawodowego;

12) układy prostownicze.

22) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

wykonawcze

stosowane

Pr a cownia ur zą dze ń ste r owa nia r uche m k o l ejowy m i łą czności powinna by ć wy po s aż o na w

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

1) napędy zwrotnicowe i rogatkowe wraz z układami

sterowania;

Wiedza o transporcie kolejowym

5

Podstawy elektrotechniki, automatyki, teleinformatyki i elektroniki

25

3) aparat blokowy z podstawą blokową blokady stacyjnej i liniowej, kostkowy i komputerowy;

Sterowanie ruchem kolejowym

60

Podstawy działalności zawodowej

5

ww

Nazwa bloku programowego

Razem

2) ławę nastawczą z dźwigniami nastawczymi i skrzynią zależności;

4) układ sterujący sygnalizacją przejazdową;

95**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

5) układy połączeń blokady półsamoczynnej i samoczynnej;

6) urządzenia łączności ruchowej z koncentratorem

elektromechanicznym i komputerowym;

7) sieci radiotelefoniczne wraz z wyposażeniem

w koncentratory i radiotelefony;

8) urządzenia łączności dyspozytorskiej;

9) urządzenia rozgłoszeniowe i wizualnej informacji

dla podróżnych;

2) mierniki analogowe i cyfrowe;

3) generatory i oscyloskopy;

w.

rcl

.go

v.p

l

10) komputerowe pulpity nastawcze stosowane w ruchu kolejowym;

Poz. 1632

11) programy komputerowe do symulacji działania

urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

12) urządzenia telewizji przemysłowej;

13) urządzenia informatyczne zabezpieczenia ruchu.

P ra c ow nia z a jęć p raktycz n ych p o wi n na by ć

w y pos a ż ona w

1) stanowiska ślusarskie do obróbki ręcznej i mechanicznej metali (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

2) stanowiska do montażu i demontażu podzespołów

i urządzeń sterowania ruchem kolejowym (jedno

stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

3) stanowiska do wykonywania połączeń nierozłącznych i rozłącznych (jedno stanowisko dla trzech

uczniów/słuchaczy);

4) stanowiska do obróbki przewodów kabli oraz montażu podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/

słuchaczy);

5) stanowiska do montażu układów i urządzeń automatyki (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy).

4) makiety (trenażery) umożliwiające wykonanie pomiarów napięcia, prądu, rezystancji, pojemności

i indukcyjności

a) obwodów RLC,

b) transformatora,

c) silnika małej mocy,

d) instalacji elektrycznych,

e) linii przesyłowych,

f) zabezpieczeń elektrycznych,

g) prądnicy małej mocy;

5) stanowiska komputerowe do opracowywania wyników (jedno stanowisko dla pięciu uczniów/słuchaczy).

L a bor a tor ium ste r owa nia r uche m kole j o w ym

powinno by ć wy posa żone w

1) wielofunkcyjną makietę symulacyjną sterowania

ruchem kolejowym wyposażoną w

a) systemy sygnalizacji kształtowej i świetlnej,

P ra c ow nia inf rastru ktu ry ko l ej o wej p owinna

b y ć w y pos a ż on a w

1) modele, foliogramy i przezrocza, przedstawiające

a) skrajnię budowli i skrajnię taboru,

b) oznakowania szlaków i stacji,

c) systemy urządzeń stacyjnych sterowania ruchem kolejowym (okręgi nastawcze powiązane

blokadami stacyjnymi)

b) przekroje poprzeczne podtorza i toru,

— system mechaniczny kluczowy,

c) kolejowe obiekty inżynieryjne, budynki i urządzenia stacyjne,

— system mechaniczny scentralizowany,

d) konstrukcje toru i rozjazdów z zamknięciami nastawczymi na poziomie szyn,

— system elektromechaniczny,

e) konstrukcje przejazdów i urządzenia zabezpieczające,

— system komputerowy;

f) złącza izolowane,

g) łączniki szynowe,

h) maszyny i urządzenia do robót torowych,

i) sieć trakcyjną;

ww

2) filmy dydaktyczne przedstawiające budowę i remonty torów i rozjazdów oraz montaż urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

3) komplet przyrządów do pomiaru toru, zwrotnic

i zamknięć nastawczych;

4) oznaczniki na planach i schematach;

— system przekaźnikowy,

2) wielofunkcyjną makietę symulacyjną sterowania

ruchem kolejowym wyposażoną w systemy urządzeń sterowania ruchem kolejowym

a) półsamoczynną blokadę stacyjną,

b) samoczynną blokadę liniową,

c) samoczynną sygnalizację przejazdową,

d) przejazd kolejowy obsługiwany na miejscu oraz

przejazd kolejowy obsługiwany z odległości,

wyposażony w system telewizji przemysłowej

umożliwiający jego obserwację;

5) dokumentacje budowy urządzeń na szlakach i stacjach.

3) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

Lab or a t or ium el ektrycz n e p o wi n n o b yć wy p os a ż one w

4) drukarkę;

1) stanowiska pomiarowe zasilane napięciem stabilizowanym w zakresie 0÷150 V= i 3x400/230 V~ (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

5) ploter;

6) systemy automatycznej kontroli jazdy pociągu

(urządzenia SHP, ERTMS i balisy);

12) urządzenia telewizji przemysłowej;

7) oprogramowanie

13) przepisy prawa niezbędne do wykonywania zadań

zawodowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

a) programy symulacyjne prowadzenia ruchu kolejowego,

b) programy symulacyjno-demonstracyjne urządzeń i układów sterowania ruchem kolejowym,

c) programy użytkowe do nadzoru sterowania ruchem kolejowym;

8) urządzenia łączności telefonicznej i radiotelefonicznej;

9) urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

10) urządzenia zabezpieczenia ruchu;

11) urządzenia sygnalizacyjne;

14) dokumentacje techniczno-ruchowe (DTR) urządzeń sterowania ruchem kolejowym.

Laboratorium sterowania ruchem kolejowym może

być połączone z pracownią urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

Załącznik nr 6

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK DRÓG I MOSTÓW KOLEJOWYCH

SYMBOL CYFROWY 311[06]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki budowli i wytrzymałości

materiałów;

2) wymiarować podstawowe elementy konstrukcji

budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

3) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu hydrologii, hydrogeologii, hydrauliki

i mechaniki gruntów;

4) rozróżniać i charakteryzować podstawowe elementy torowisk oraz konstrukcji budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

5) rozróżniać i charakteryzować podstawowe materiały budowlane stosowane w kolejowych robotach drogowych i mostowych oraz oceniać

i określać ich przydatność;

6) czytać i wykonywać rysunki techniczne elementów dróg kolejowych, konstrukcji budynków,

mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

ww

7) wykonywać pomiary sytuacyjno-wysokościowe

oraz wytyczać i niwelować trasy komunikacyjne;

8) rozpoznawać grunty i typowe materiały do budowy dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz

określać ich właściwości;

9) projektować nieskomplikowane kolejowe obiekty inżynieryjne;

10) projektować nieskomplikowane i krótkie odcinki

dróg kolejowych;

11) opracowywać procesy technologiczne i harmonogramy kolejowych robót drogowych i mostowych;

12) stosować zasady organizacji kolejowych robót

drogowych i mostowych;

13) organizować zaplecza budowy;

14) organizować i prowadzić roboty związane z budową, modernizacją i utrzymaniem dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych

obiektów inżynieryjnych;

15) stosować właściwe materiały do budowy dróg

kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

16) kwalifikować maszyny i urządzenia do robót

ziemnych, drogowych, mostowych i budowlanych, zgodnie z zasadami działania i przeznaczeniem;

17) oceniać efektywność i celowość stosowania

maszyn do kolejowych robót drogowych i mostowych;

18) prowadzić dokumentację budowy oraz dokonywać odbiorów i rozliczeń robót;

19) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym projektowanie, budowę i utrzymanie nawierzchni kolejowej, podtorza i kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz kosztorysowanie i rozliczanie robót;

20) przeprowadzać kontrole stanu technicznego,

w tym oględziny, badania i pomiary, dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych, za pomocą aparatury kontrolno-pomiarowej, ustalać usterki

oraz zakres napraw;

21) stosować zasady prowadzenia ruchu kolejowego, sygnalizacji i oznakowania podczas kolejowych robót drogowych i mostowych;

22) opracowywać projekty planów finansowych budowy, utrzymania i ochrony dróg kolejowych,

budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

8) organizowania i nadzorowania przebiegu procesów budowlanych, ze szczególnym uwzględnieniem doboru materiałów, narzędzi, maszyn i parametrów technologicznych procesu, zgodnie

z dokumentacją;

w.

rcl

.go

v.p

l

23) określać wpływ transportu kolejowego na środowisko oraz podejmować działania związane

z ochroną środowiska;

Poz. 1632

24) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych;

25) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

9) prowadzenia racjonalnej gospodarki elementami odzyskanymi podczas kolejowych robót drogowych i mostowych;

26) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

10) przeprowadzania kontroli jakości wykonywanych robót;

27) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

11) nadzorowania i kierowania pracą maszyn i urządzeń drogowych oraz dokonywania oceny ich

stanu technicznego;

28) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

29) kierować zespołem pracowników;

30) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

31) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

32) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

33) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

dróg i mostów kolejowych powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) czytania i wykonywania rysunków technicznych

elementów dróg kolejowych, konstrukcji budynków, mostów i innych kolejowych obiektów

inżynieryjnych;

2) projektowania i wymiarowania nieskomplikowanych i krótkich odcinków dróg kolejowych

oraz nieskomplikowanych kolejowych obiektów

inżynieryjnych, a także sporządzania ich dokumentacji konstrukcyjno-technologicznej;

ww

3) projektowania podstawowych procesów budowy i naprawy dróg kolejowych, budynków,

mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz sporządzania ich dokumentacji

technologicznej;

4) wykonywania pomiarów sytuacyjno-wysokościowych oraz wytyczania i niwelowania tras komunikacyjnych;

5) organizowania zaplecza budowy;

6) organizowania zaopatrzenia w materiały do kolejowych robót drogowych i mostowych oraz

określania warunków składowania i transportu

tych materiałów do miejsca ich wbudowania;

7) organizowania przyobiektowych wytwórni prefabrykatów;

12) przeprowadzania kontroli stanu technicznego,

w tym oględzin, badań i pomiarów, dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych

obiektów inżynieryjnych;

13) oceniania stanu technicznego obiektów budownictwa kolejowego;

14) kwalifikowania obiektów budownictwa kolejowego do napraw i remontów;

15) sporządzania kosztorysów powykonawczych

i dokumentacji technicznej wykonanych prac;

16) prowadzenia dokumentacji planistycznej, ewidencyjnej i sprawozdawczej dróg kolejowych,

budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

17) opracowywania projektów planów finansowych

budowy, utrzymania i ochrony dróg kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych

obiektów inżynieryjnych;

18) wykonywania robót interwencyjnych oraz bieżącej konserwacji dróg kolejowych, budynków,

mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

19) wykonywania zadań na rzecz obronności oraz

w stanach kryzysowych podczas klęsk żywiołowych;

20) przeciwdziałania niszczeniu dróg kolejowych,

budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych.

3. Zawód technik dróg i mostów kolejowych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła

określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod

uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów (słuchaczy). Tematyka specjalizacji może dotyczyć

1) dróg kolejowych;

2) mostów kolejowych.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) wiedza budowlana;

2) budowa dróg i mostów kolejowych;

3) eksploatacja dróg i mostów kolejowych;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: WIEDZA BUDOWLANA

22) wytyczać w terenie odcinki proste, prostopadłe

i równoległe;

23) wyznaczać łuk i krzywą przejściową;

w.

rcl

.go

v.p

l

1. Cele kształcenia

Poz. 1632

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

24) wykonywać samodzielnie podstawowe pomiary

sytuacyjno-wysokościowe;

1) charakteryzować kolejowe obiekty inżynieryjne;

25) sporządzać dokumentację pomiarową na potrzeby budownictwa drogowego i mostowego;

2) charakteryzować podstawowe elementy dróg

kolejowych, budynków, mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

26) projektować i przenosić w teren elementy geometryczne drogi;

3) określać rodzaje kolejowych obiektów inżynieryjnych;

27) charakteryzować podstawowe pojęcia z zakresu

mechaniki budowli i wytrzymałości materiałów;

4) rozpoznawać i charakteryzować typowe elementy instalacji budowlanych;

5) określać podstawy prawne realizacji budowy;

28) obliczać wielkości obciążeń i sił wewnętrznych

w podstawowych elementach konstrukcji budowlanych;

6) określać organy państwowego nadzoru budowlanego;

29) wymiarować drewniane, stalowe i żelbetowe

elementy konstrukcji budowlanych;

7) czytać i wykonywać rysunki techniczne,

z uwzględnieniem specyfiki rysunku mechanicznego, budowlanego i drogowo-mostowego,

ręcznie i z wykorzystaniem komputerowego

oprogramowania użytkowego wspomagającego projektowanie, zgodnie z obowiązującymi

normami;

30) ustalać w terenie wymiary podstawy fundamentu i głębokość jego posadowienia;

8) postrzegać przestrzennie elementy konstrukcji

przedstawiane w rzutach i przekrojach;

9) rozróżniać i określać poszczególne części składowe dokumentacji technicznej;

10) korzystać z informacji zawartych w opisie technicznym;

11) odczytywać z dokumentacji technicznej informacje dotyczące technologii wykonania robót

i zastosowanych materiałów;

12) określać właściwości materiałów budowlanych

stosowanych do kolejowych robót drogowych

i mostowych;

31) posługiwać się tablicami i literaturą techniczną

w rozwiązywaniu zagadnień konstrukcyjnych;

32) posługiwać się kalkulatorem z funkcjami matematycznymi;

33) posługiwać się komputerem przy obliczeniach

i wykresach;

34) analizować i kontrolować poprawność uzyskiwanych wyników obliczeń;

35) łączyć elementy konstrukcji budowlanych;

36) wykorzystywać drewniane, stalowe i żelbetowe

elementy konstrukcji budowlanych podczas wykonywania zadań zawodowych;

37) stosować podstawowe technologie budowlane;

38) rozwiązywać podstawowe problemy występujące podczas robót budowlanych;

13) rozpoznawać materiały budowlane;

39) rozróżniać podstawowe narzędzia i sprzęt budowlany oraz opisywać zakres ich stosowania;

14) oceniać jakość materiałów budowlanych do kolejowych robót drogowych i mostowych oraz

właściwie je stosować;

40) stosować przepisy prawa budowlanego, przepisy techniczno-budowlane i normy stosowane

w budownictwie;

15) określać bezpieczne warunki transportowania,

magazynowania i stosowania materiałów budowlanych do kolejowych robót drogowych

i mostowych;

41) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska podczas prowadzenia kolejowych robót drogowych i mostowych.

ww

16) rozpoznawać i określać przydatność gruntów do

celów budowlanych;

17) projektować skład mieszanek betonowych;

18) określać podstawowe metody pomiarów geodezyjnych;

19) posługiwać się podstawową terminologią dotyczącą miernictwa i geodezji;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) kolejowe obiekty inżynieryjne i ich rodzaje;

2) podstawy prawne realizacji budowy;

20) interpretować oznaczenia stosowane w miernictwie i geodezji;

3) organy państwowego nadzoru budowlanego;

21) rozpoznawać i posługiwać się przyrządami pomiarowymi i podstawowymi instrumentami

geodezyjnymi;

5) zasady rysunku technicznego, z uwzględnieniem specyfiki rysunku mechanicznego, budowlanego i drogowo-mostowego;

4) normalizacja w rysunku technicznym;

6) elementy dokumentacji technicznej;

12) omawiać podstawowe cele i zasady dotyczące

wykonywania próbnych obciążeń kolejowych

obiektów mostowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

7) materiały do konstrukcji budowlanych;

Poz. 1632

8) działanie sił w gruntach;

9) przyrządy pomiarowe i instrumenty geodezyjne;

10) prace pomiarowe w terenie;

11) mechanika budowli i wytrzymałość materiałów

— obciążenia zewnętrzne i rozkłady sił wewnętrznych: zginanie, ścinanie, ściskanie, rozciąganie i wyboczenie;

12) belki, słupy, ramy, łuki, kratownice i mury oporowe;

13) konstruowanie drewnianych, stalowych i żelbetowych elementów konstrukcji budowlanych;

14) ochrona przed rozprzestrzenianiem się hałasu

i wibracji;

15) podstawowe narzędzia i sprzęt budowlany;

16) przepisy prawa budowlanego, przepisy techniczno-budowlane i normy stosowane w budownictwie;

17) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony

odgromowej oraz ochrony środowiska podczas

prowadzenia kolejowych robót drogowych

i mostowych.

BLOK: BUDOWA DRÓG I MOSTÓW KOLEJOWYCH

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) określać znaczenie komunikacji i transportu kolejowego dla gospodarki narodowej;

13) charakteryzować nawierzchnię na kolejowych

obiektach mostowych;

14) wprowadzać charakterystykę techniczną kolejowego obiektu inżynieryjnego do komputerowego systemu wspomagającego zarządzanie

obiektami;

15) rozpoznawać i charakteryzować poszczególne

kategorie oraz typy torów kolejowych;

16) odróżniać tor klasyczny od toru bezstykowego;

17) określać podstawowe zasady projektowania

dróg kolejowych;

18) charakteryzować tor kolejowy w planie i profilu;

19) definiować, klasyfikować i charakteryzować rozjazdy kolejowe oraz skrzyżowania torów;

20) klasyfikować, określać warunki projektowania

oraz zasady budowy i utrzymania przejazdów

kolejowych jako skrzyżowań drogi kołowej

z drogą kolejową w poziomie szyn;

21) rozpoznawać na podstawie dokumentacji projektowej technologię wykonawstwa i rodzaj mechanizacji robót;

22) wyszczególniać kolejność występujących po sobie etapów wykonawstwa kolejowych robót

drogowych i mostowych;

23) oceniać wykorzystanie nawierzchniowych robót

spawalniczych przy budowie nowych torów

oraz nawierzchni na kolejowych obiektach mostowych;

24) stosować przepisy prawa, normy i instrukcje,

dotyczące budowy dróg i mostów kolejowych;

2) charakteryzować podstawowe elementy infrastruktury transportu kolejowego;

25) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym projektowanie dróg i mostów kolejowych;

3) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu transportu kolejowego;

26) wykorzystywać dokumentację projektową do

budowy drogi kolejowej;

4) charakteryzować sieć kolejową;

27) wykonywać przedmiary robót, kosztorysy inwestorskie, pomiary inwentaryzacyjne i obmiary

dla kolejowych robót drogowych i mostowych;

5) klasyfikować linie kolejowe;

6) definiować kolejowe punkty eksploatacyjne i ich

podstawowe elementy;

ww

7) określać budowę, elementy i podstawowe zadania podtorza;

8) definiować i klasyfikować kolejowe obiekty inżynieryjne oraz ich podstawowe elementy;

9) opisywać podstawowe etapy budowy kolejowych obiektów inżynieryjnych;

10) określać podstawowe warunki przygotowania,

realizacji i odbioru robót związanych z budową

kolejowych obiektów inżynieryjnych;

11) prowadzić nadzór nad jakością i poprawnością

wykonywania prac związanych z budową kolejowych obiektów inżynieryjnych w oparciu

o dokumentację projektową;

28) sporządzać i weryfikować kosztorysy wykonywanych kolejowych robót drogowych i mostowych;

29) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym opracowywanie kosztorysów;

30) rozróżniać, klasyfikować oraz charakteryzować

maszyny i urządzenia do budowy i utrzymania

dróg i mostów kolejowych;

31) charakteryzować podstawowe zasady eksploatacji i utrzymania maszyn i urządzeń do kolejowych robót drogowych i mostowych;

32) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) maszyn i urządzeń do kolejowych

robót drogowych i mostowych;

7) konstrukcja nawierzchni na kolejowych obiektach mostowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

33) sprawować nadzór nad wykonawstwem kolejowych robót drogowych i mostowych;

Poz. 1632

34) dokonywać odbioru wykonanych robót;

35) charakteryzować wpływ eksploatacji na trwałość i niezawodność nawierzchni kolejowej;

36) definiować i charakteryzować podstawowe parametry toru;

37) określać cele oraz zasady wykonywania pomiarów i badań stanu technicznego torów i rozjazdów;

38) posługiwać się podstawowym sprzętem do wykonywania bezpośrednich pomiarów w torach

i rozjazdach;

39) wykonywać pomiary toru i sporządzać dokumentację z wykonanych pomiarów;

40) charakteryzować pośrednie pomiary torów wykonywane wagonami pomiarowymi;

41) analizować wyniki pośrednich i bezpośrednich

pomiarów torów oraz rozjazdów dla określenia

stopnia niezawodności eksploatacyjnej nawierzchni kolejowej oraz bezpieczeństwa drogi

kolejowej;

42) prowadzić dokumentację stanu technicznego

torów, rozjazdów i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

43) wykonywać pomiary diagnostyczne związane

z określeniem stanu technicznego torów, rozjazdów i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

44) organizować i wykonywać montaż przęseł torowych bezpośrednio w torze i bazie montażowej,

ręcznie i mechanicznie;

45) zrywać i układać przęsła torowe, ręcznie i mechanicznie;

46) organizować montaż rozjazdów i skrzyżowań

w torze, ręcznie i mechanicznie;

47) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska podczas budowy, utrzymania oraz

diagnozowania dróg i mostów kolejowych.

ww

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) znaczenie komunikacji i transportu kolejowego

dla gospodarki narodowej;

8) zasady ewidencjonowania stosowane w komputerowym systemie wspomagającym zarządzanie kolejowymi obiektami inżynieryjnymi;

9) skrajnia budowli i skrajnia taboru;

10) nawierzchnia kolejowa — podstawowe elementy i ich charakterystyka;

11) szyny kolejowe — zadania, podstawowe typy

i ich charakterystyka;

12) podkłady kolejowe — zadania, klasyfikacja i charakterystyka;

13) podsypka kolejowa — zadania i podstawowe rodzaje;

14) złączki przytwierdzające — zadania, rodzaje

i charakterystyka;

15) złączki szynowe — zadania, rodzaje i charakterystyka;

16) budowa, utrzymanie i dokumentacja toru bezstykowego;

17) charakterystyka toru w planie — prosta, łuk,

krzywa przejściowa i rampa przechyłkowa;

18) charakterystyka toru w profilu — wzniesienia,

spadki i zaokrąglenia załomów profilu;

19) podstawowe parametry toru i ich charakterystyka;

20) zadania, klasyfikacja oraz charakterystyka rozjazdów kolejowych i skrzyżowań torów;

21) konstrukcje i części składowe rozjazdów kolejowych i skrzyżowań torów;

22) zasady prowadzenia oględzin oraz badań technicznych rozjazdów kolejowych i skrzyżowań torów;

23) klasyfikacja, warunki techniczne, budowa i wyposażenie przejazdów kolejowych;

24) procesy technologiczne i organizacyjne przy budowie drogi kolejowej;

25) zasady organizacji i normowania pracy przy budowie drogi kolejowej;

26) zasady gospodarowania materiałami nawierzchniowymi oraz ich składowanie;

27) rodzaje i charakterystyka maszyn i urządzeń

zmechanizowanych do budowy dróg kolejowych i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

2) pojęcia: transport kolejowy, sieć kolejowa, linia

kolejowa i obszar kolejowy;

28) podstawowe zasady eksploatacji maszyn i urządzeń zmechanizowanych do budowy dróg kolejowych i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

3) elementy drogi kolejowej;

29) zasady diagnozowania drogi kolejowej;

4) zadania i charakterystyka podtorza;

30) prowadzenie pomiarów i badania stanu torów;

5) budowa podtorza;

31) wpływ eksploatacji drogi kolejowej na zużywanie się jej podstawowych elementów;

6) przeznaczenie, podział i charakterystyka kolejowych obiektów inżynieryjnych;

32) ocena stanu technicznego drogi kolejowej;

17) klasyfikować rodzaje napraw, w zależności od

wielkości zakresu prac naprawczych, oraz podstawowe metody ich wykonywania;

w.

rcl

.go

v.p

l

33) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony

odgromowej oraz ochrony środowiska podczas

budowy, utrzymania oraz diagnozowania dróg

i mostów kolejowych.

Poz. 1632

BLOK: EKSPLOATACJA DRÓG I MOSTÓW KOLEJOWYCH

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) stosować zasady prowadzenia ruchu kolejowego, sygnalizacji na szlakach, stacjach i na bocznicach kolejowych oraz oznakowania podczas

kolejowych robót drogowych i mostowych;

2) klasyfikować i charakteryzować podstawowe

urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

3) definiować, klasyfikować i charakteryzować pojazdy szynowe;

4) opisywać zasady współpracy nawierzchni kolejowej z pojazdem szynowym oraz określać

wpływ oddziaływań mechanicznych i dynamicznych pojazdów szynowych na trwałość i niezawodność nawierzchni kolejowej;

5) charakteryzować system diagnozowania podstawowych elementów drogi kolejowej;

6) charakteryzować rodzaje przeglądów technicznych linii kolejowych i kolejowych obiektów inżynieryjnych oraz określać częstotliwość ich wykonywania;

7) wykonywać czynności związane z oględzinami

i badaniami technicznymi rozjazdów kolejowych;

8) wykonywać czynności związane z obchodem

i badaniem stanu technicznego torów;

9) mierzyć za pomocą przyrządów pomiarowych

zużycie podstawowych elementów nawierzchni

kolejowej;

10) określać zasady techniczno-organizacyjne badań defektoskopowych szyn oraz klasyfikować

ukryte wady w szynach;

18) określać zakresy poszczególnych rodzajów napraw podtorza, torów, rozjazdów i kolejowych

obiektów inżynieryjnych;

19) usuwać usterki w torach i rozjazdach;

20) wykonywać bieżące naprawy torów, rozjazdów

i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

21) montować izolacje torowe i zwrotnicowe;

22) organizować naprawę pękniętych szyn w torze;

23) organizować prace okołotorowe dotyczące

utrzymania podtorza i renowacji rowów;

24) sporządzać dokumentację i organizować bieżącą naprawę torów, z wykorzystaniem zestawu

wysokowydajnych maszyn utrzymaniowych;

25) nadzorować i organizować prace związane z wymianą pojedynczych elementów w rozjeździe,

takich jak: zwrotnice, szyny łączące i krzyżownice;

26) organizować i kontrolować prace spawalnicze

dotyczące spawania termitowego i zgrzewania

elektrooporowego szyn bezpośrednio w torze

oraz prowadzić prace związane z regeneracją

elementów szyn i rozjazdów;

27) nadzorować i organizować prace związane z wymianą torów i rozjazdów;

28) charakteryzować proces technologiczny wzmacniania podtorza z wykorzystaniem maszyn;

29) charakteryzować nowoczesne technologie wymiany nawierzchni kolejowej wykonywanej

przy pomocy zespołu do potokowej wymiany

nawierzchni kolejowej;

30) prowadzić nadzór nad jakością i bezpieczeństwem prowadzonych prac utrzymaniowych;

31) weryfikować i przygotowywać dokumentację

powykonawczą;

32) wykonywać odbiory przejściowe i końcowe

prac;

33) definiować ogólne zasady utrzymania dróg

i mostów kolejowych w okresie zimy;

12) wykonywać pomiar pełzania torów i prowadzić

dokumentację eksploatacyjną toru bezstykowego;

34) określać zasady działania służb utrzymujących

drogi i mosty kolejowe w warunkach kryzysowych;

13) wykorzystywać wyniki badań i pomiarów torów

do ustalania zakresów prac utrzymaniowych

poszczególnych elementów drogi kolejowej;

35) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym projektowanie procesów technologicznych oraz prognozowanie i planowanie napraw.

ww

11) wyznaczać dopuszczalne zużycie szyn, podkładów, podsypki i złączek;

14) charakteryzować ogólne zasady utrzymania

podstawowych elementów drogi kolejowej;

15) określać zasady planowania napraw podtorza,

nawierzchni kolejowej i kolejowych obiektów

inżynieryjnych;

16) stosować przepisy prawa, normy i instrukcje,

dotyczące utrzymania dróg i mostów kolejowych;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) zasady prowadzenia ruchu kolejowego, sygnalizacji i oznakowania podczas kolejowych robót

drogowych i mostowych;

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

w.

rcl

.go

v.p

l

2) charakterystyka urządzeń sterowania ruchem

kolejowym;

Poz. 1632

3) ogólna charakterystyka pojazdów szynowych;

4) opracowywać plan marketingowy;

4) zasady diagnozowania podstawowych elementów drogi kolejowej;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

5) eksploatacja taboru a eksploatacja drogi kolejowej;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

6) eksploatacja drogi kolejowej a zużywanie się jej

podstawowych elementów;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

7) zasady wykonywania pomiarów zużycia podstawowych elementów nawierzchni kolejowej;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

8) wpływ ruchu na stan techniczny i bezpieczeństwo drogi kolejowej;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym

i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

9) podstawowe zasady utrzymania dróg i mostów

kolejowych;

10) zasady planowania napraw podtorza, nawierzchni kolejowej i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

11) przepisy prawa, normy i instrukcje, dotyczące

utrzymania dróg i mostów kolejowych;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) technologia i wykonawstwo robót konserwacyjnych i bieżących napraw torów, rozjazdów i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

13) organizacja i wykonawstwo remontów torów,

rozjazdów i kolejowych obiektów inżynieryjnych;

14) mechanizacja w utrzymaniu dróg i mostów kolejowych;

15) nawierzchniowe roboty spawalnicze;

16) dokumentacja eksploatacyjna dróg i mostów

kolejowych;

17) zasady przygotowywania dokumentacji przetargowej i powykonawczej w robotach utrzymaniowych dróg i mostów kolejowych;

18) odbiór robót związanych z budową, modernizacją i utrzymaniem dróg kolejowych i kolejowych

obiektów inżynieryjnych;

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo

pracy;

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16) prowadzić negocjacje;

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

18) podejmować decyzje;

19) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji

technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym;

19) ogólne zasady utrzymania dróg i mostów kolejowych w okresie zimy;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

20) zasady działania służb utrzymujących drogi

i mosty kolejowe w warunkach kryzysowych;

21) przestrzegać zasad etyki.

ww

21) komputerowe

oprogramowanie

użytkowe

wspomagające projektowanie procesów technologicznych oraz prognozowanie i planowanie

napraw.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) gospodarka rynkowa;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

1. Cele kształcenia

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

6) strategie marketingowe;

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

7) metody poszukiwania pracy;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

w.

rcl

.go

v.p

l

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

Poz. 1632

10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności

gospodarczej;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

12) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń

prądem elektrycznym, ochrona odgromowa

i ochrona środowiska;

13) elementy ergonomii;

2) pracownia budowlana;

3) pracownia miernicza (geodezyjna);

5) pracownia maszyn i urządzeń do robót torowych;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

18) zasady i metody komunikowania się;

Pr a cownia r y sunku i kosztor y sowa nia p o w i n na by ć wy posa żona w

1) zbiór norm dotyczących rysunku technicznego;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

2) model trzech rzutni do rzutowania prostokątnego;

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe, w tym w języku obcym;

21) formy doskonalenia zawodowego;

3) plansze figur płaskich i modele brył geometrycznych;

4) rysunki brył ściętych i przenikających się;

22) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Minimalna liczba godzin

w okresie kształcenia w %*

Podbudowa

Podbudowa

programowa

programowa

zasadnicza

gimnazjum,

szkoła

liceum

ogólnokształcące, zawodowa;

zawód

liceum

monter

profilowane,

nawierzchni

technikum,

kolejowej

uzupełniające

liceum

ogólnokształcące,

technikum

uzupełniające

Wiedza budowlana

30

30

Budowa

dróg

i mostów kolejowych

30

35

Eksploatacja dróg

i mostów kolejowych

25

20

Podstawy działalności zawodowej

5

5

90**

90**

ww

6) pracownia komputerowa;

7) laboratorium techniki drogowej i mostowej.

16) elementy fizjologii i higieny pracy;

Razem

1) pracownia rysunku i kosztorysowania;

4) pracownia drogowo-mostowa;

14) środki ochrony indywidualnej;

Nazwa bloku

programowego

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

5) zestaw modeli wspomagających kształtowanie

wyobraźni przestrzennej;

6) Katalogi Nakładów Rzeczowych i Scalonych Nakładów Rzeczowych w zakresie kolejowych robót

drogowych i mostowych (jeden katalog dla jednego ucznia/słuchacza);

7) projekty typowych dróg kolejowych, budynków,

mostów i innych kolejowych obiektów inżynieryjnych;

8) zestawy map w skalach umożliwiających projektowanie dróg kolejowych;

9) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza);

10) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

11) drukarkę;

12) ploter;

13) oprogramowanie

a) programy do tworzenia i przetwarzania rysunków technicznych,

b) programy do kosztorysowania.

Pr a cownia budowla na powinna by ć wyp o s ażona w

1) modele konstrukcji budowlanych i ich elementów;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

2) modele rusztowań i deskowań;

3) próbki materiałów budowlanych;

4) modele elementów konstrukcji drewnianych: słupów, belek, wiązarów i połączeń;

5) modele elementów konstrukcji stalowych: słupów,

belek, dźwigarów, wiązarów i połączeń;

3) modele

a) nasypów i przekopów,

w.

rcl

.go

v.p

l

6) modele elementów konstrukcji żelbetowych: słupów, belek, dźwigarów i płyt;

Poz. 1632

7) filmy i plansze, przedstawiające konstrukcje budynków i ich elementów, tymczasowe zaplecza budowy i wykonawstwo podstawowych robót budowlanych;

b) przytwierdzenia szyn do podkładów,

8) przykładowe dokumentacje budowlane.

e) poszczególnych kategorii przejazdów kolejowych,

P ra c ow nia m ie rn i cz a (g eo d ez yj n a) p owinna

b y ć w y pos a ż on a w

1) podstawowe przyrządy pomiarowe geodezyjne

i diagnostyczne w liczbie umożliwiającej prowadzenie ćwiczeń w grupach liczących do trzech uczniów

(słuchaczy);

2) przyrządy do kartowania oraz obliczania powierzchni;

3) mapy warstwicowe, sytuacyjne i schematyczne

oraz profile dróg kolejowych;

4) dzienniki pomiarowe;

5) wzorcowe dokumentacje pomiarowe;

c) złączy szynowych wiszących i podpartych,

d) złączy izolowanych klasycznych i klejonych,

f) napędów zwrotnicowych;

4) zdjęcia

a) odkształceń podtorza i nawierzchni kolejowej,

b) kolejowych obiektów inżynieryjnych,

c) składowania materiałów nawierzchniowych,

d) różnych typów rozjazdów i części rozjazdowych,

e) przejazdów kolejowych;

5) eksponaty

a) zestaw przekrojów różnych typów szyn,

b) zestaw różnych rodzajów łubków,

6) filmy i plansze, przedstawiające budowę przyrządów geodezyjnych, sposoby i metody pomiarów,

zasady wytyczania tras komunikacyjnych oraz osi

mostów;

7) oprogramowanie

a) programy do obliczeń geodezyjnych,

b) programy do kartowania.

c) zestaw szynowych podkładek stalowych,

d) zestaw wkrętów, śrub i pierścieni stalowych

stosowanych w torach i rozjazdach,

e) zestaw

nych,

przekładek

instalacyjno-amortyzacyj-

f) zestaw dybli do podkładów i podrozjazdnic strunobetonowych,

P ra c ow nia dr og o wo -m o sto wa p o wi n na by ć

w y pos a ż ona w

g) zestaw elementów do przytwierdzenia sprężystego SB3,

1) próbki podstawowych materiałów do budowy

dróg i mostów kolejowych;

h) zestaw opórek przeciwpełznych,

2) tablice poglądowe przedstawiające

a) rozwój konstrukcyjny nawierzchni kolejowej,

i) zestaw próbek różnych rodzajów podsypki;

6) modele kolejowych obiektów inżynieryjnych i ich

elementów;

b) typowe przekroje drogi kolejowej,

7) plansze i filmy instruktażowe, przedstawiające wykonawstwo robót;

c) przekroje poprzeczne podtorza w przekopach

i nasypach,

8) podstawowy sprzęt ochrony indywidualnej;

f) tor kolejowy na prostej i w łukach,

9) komplety dokumentacji projektowych i robót wykonawczych oraz świadectw dopuszczenia materiałów do stosowania w budowie dróg i mostów

kolejowych;

g) skrajnię budowli i skrajnię taboru,

10) zbiór norm stosowanych w drogownictwie;

h) konstrukcje rozjazdów i skrzyżowań torów,

11) oprogramowanie komputerowe wspomagające

zarządzanie utrzymaniem dróg i mostów kolejowych.

d) rodzaje kolejowych obiektów inżynieryjnych,

ww

e) typy i rodzaje podkładów,

i) urządzenia nastawcze wszystkich typów,

j) rodzaje połączeń torów i dróg zwrotnicowych,

k) schematy stacji kolejowych,

l) przejazdy kolejowe i ich urządzenia,

m) technologie wymiany nawierzchni kolejowej

przy pomocy pociągu zmechanizowanego,

n) technologie wzmacniania podtorza;

Pr a cownia ma szy n i ur zą dze ń do r obót t o ro wy ch powinna by ć wy posa żona w

1) eksponaty i modele maszyn i urządzeń do robót

torowych

a) zakrętarki spalinowej,

b) wiertarki do szyn,

8) modele podstawowych części maszyn;

d) nasuwarki toru,

9) filmy instruktażowe przedstawiające wykonawstwo poszczególnych robót;

w.

rcl

.go

v.p

l

c) piły spalinowej do cięcia szyn,

e) drezyny motorowej,

f) automatycznej podbijarki torów i rozjazdów,

10) instrukcje obsługi poszczególnych rodzajów maszyn i urządzeń;

g) oczyszczarki tłucznia,

11) wzory dokumentacji niezbędnych przy eksploatacji maszyn i urządzeń;

h) zgarniarki i profilarki tłucznia,

i) stabilizatora toru,

12) układy symulacyjne (programy komputerowe)

przedstawiające zasady pracy, obsługi i eksploatacji maszyn i urządzeń.

j) suwnic bramowych,

k) żurawi kolejowych,

Pr a cownia kompute r owa powinna by ć w yp o sa żona w

l) wagonów samowyładowczych,

m) pociągów do automatycznej wymiany torów,

n) maszyny do naprawy podtorza,

o) elementy z gwintami wewnętrznymi i zewnętrznymi;

2) fazogramy, foliogramy i tablice poglądowe, przedstawiające

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

dwóch uczniów/słuchaczy);

2) drukarkę;

3) ploter;

4) oprogramowanie

a) skalę suwmiarki z noniuszem 0,1 i 0,05 mm,

a) system operacyjny,

b) połączenia nitowane,

b) system zarządzania bazami danych,

c) połączenia spawane,

c) pakiet oprogramowania: edytor tekstu, edytor

graficzny i arkusz kalkulacyjny,

d) połączenia gwintowe,

d) aktualizowane oprogramowanie ochrony antywirusowej,

e) zestawy łożysk tocznych,

f) nagrzewnicę powietrza,

g) przekładnie mechaniczne i hydrauliczne,

h) zestawy elementów hydrauliki siłowej: pompy,

silniki, siłowniki, rozdzielacze i zawory,

i) zestawy elementów pneumatyki siłowej: sprężarki, siłowniki, zawory i hamulce;

3) zestaw narzędzi do wiercenia szyn i podkładów;

e) oprogramowanie wspomagające realizację zadań zawodowych.

L a bor a tor ium te chniki dr ogowe j i mos t o w ej

powinno by ć wy posa żone w

1) przyrządy i aparaty do badania gruntów;

2) przyrządy i aparaty do badania materiałów budowlanych i drogowych;

4) zestaw narzędzi do cięcia szyn;

3) przyrządy i aparaty do badania betonów i elementów betonowych;

5) zestaw zaworów hydraulicznych;

6) zestaw zaworów pneumatycznych;

ww

7) filmy dydaktyczne przedstawiające

i urządzenia do robót torowych

maszyny

a) podbijarki,

b) pociąg do potokowego układania nawierzchni

(PUN),

c) maszynę podtorzową,

d) ładowarkę,

4) przyrządy i aparaty do badania bitumów i mas bitumicznych;

5) przyrządy i aparaty do badania cech eksploatacyjnych nawierzchni drogowych;

6) próbki materiałów do wykonywania ćwiczeń.

Ilość przyrządów i aparatów w laboratorium techniki

drogowej i mostowej powinna umożliwiać wykonywanie ćwiczeń w grupach liczących od trzech do czterech uczniów (słuchaczy).

e) maszynę do wymiany rozjazdów,

f) lekki sprzęt do robót torowych,

g) piły do cięcia szyn,

h) drezyny pomiarowe;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

Załącznik nr 7

w.

rcl

.go

v.p

l

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK ELEKTROENERGETYK TRANSPORTU

SZYNOWEGO

SYMBOL CYFROWY 311[47]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki, elektrotechniki i elektroniki, wykorzystywane w maszynach, urządzeniach

i sieciach elektrycznych;

2) dobierać materiały przewodzące i izolacyjne;

3) wykonywać obróbkę ręczną i mechaniczną materiałów stosowanych w elektroenergetyce;

4) czytać i wykonywać rysunki techniczne elementów maszyn i urządzeń elektrycznych, sieci

i urządzeń zasilania elektroenergetycznego oraz

schematy urządzeń i sieci elektroenergetycznych;

5) wykonywać połączenia elementów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych;

6) dokonywać pomiarów wielkości elektrycznych

i nieelektrycznych, dobierając przyrządy pomiarowe i metody pomiarowe, oraz interpretować

wyniki pomiarów;

7) określać przyczyny i skutki przepięć, przeciążeń

i zwarć oraz stosować środki ochrony od porażeń prądem elektrycznym;

8) posługiwać się schematami ideowymi i montażowymi sieci elektrycznych oraz układów maszyn i urządzeń elektrycznych;

20) posługiwać się przepisami prawa dotyczącymi

prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji

w zakresie elektroenergetyki;

21) stosować zasady dotyczące skrajni budowli

i skrajni taboru, w szczególności zasady dotyczące bezpiecznej przerwy izolacyjnej między

przewodem jezdnym a pojazdem szynowym

oraz między przewodami w rozdzielniach elektroenergetycznych i trakcyjnych;

22) klasyfikować silniki elektryczne, urządzenia pomocnicze i urządzenia występujące w instalacjach elektrycznych i w elektroenergetyce, zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową (DTR);

23) obsługiwać ręczne, mechaniczne, elektryczne

i komputerowe urządzenia stosowane w pojazdach szynowych i elektroenergetyce;

24) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym kontrolowanie pracy pojazdów szynowych oraz sterowanie

urządzeniami elektroenergetycznymi;

25) posługiwać się wewnętrznymi rozkładami jazdy

pociągów, tramwajów i metra;

26) sporządzać dokumentację produkcyjną;

27) określać wpływ transportu kolejowego na środowisko oraz podejmować działania związane

z ochroną środowiska;

28) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych;

9) rozróżniać i charakteryzować elementy drogi kolejowej;

29) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

10) dokonywać oględzin i prowadzić badania techniczne urządzeń elektrycznych;

30) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

11) obsługiwać urządzenia łączności przewodowej

i bezprzewodowej;

31) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

12) organizować zaplecza budowy;

13) projektować i realizować nieskomplikowane

zmiany w układach maszyn i urządzeń elektroenergetycznych;

ww

14) montować i eksploatować instalacje elektryczne

i zasilające sieci elektroenergetyczne;

15) montować i eksploatować podstacje trakcyjne

i kabiny sekcyjne;

16) montować i eksploatować systemy zasilania pojazdów szynowych oraz urządzenia elektryczne

w pojazdach szynowych;

17) montować i eksploatować urządzenia wyposażenia elektrycznego pojazdów szynowych;

18) opracowywać instrukcję eksploatacji i obsługi

urządzeń i sieci elektroenergetycznych;

19) klasyfikować pojazdy szynowe, z uwzględnieniem oddziaływania tor — pojazd;

32) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

33) kierować zespołem pracowników;

34) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

35) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

36) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

37) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

3. Zawód technik elektroenergetyk transportu szynowego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne,

biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku

pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć

w.

rcl

.go

v.p

l

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

elektroenergetyk transportu szynowego powinien

być przygotowany do wykonywania następujących

zadań zawodowych

Poz. 1632

1) instalowania podzespołów i zespołów maszyn

i urządzeń elektrycznych w pojazdach szynowych;

2) montowania sieci zasilającej, trakcyjnej i powrotnej na stacjach i liniach kolejowych oraz

rozdzielniach elektroenergetycznych;

3) eksploatowania trakcji elektrycznej;

4) eksploatowania urządzeń w pojazdach szynowych;

5) eksploatowania sieci i urządzeń zasilania elektroenergetycznego;

6) sprawdzania i oceniania stanu technicznego pojazdów szynowych;

7) czytania i wykonywania schematów elektrycznych i mechanicznych maszyn i urządzeń znajdujących się w pojazdach szynowych oraz

w urządzeniach i sieciach elektroenergetycznych i trakcyjnych;

8) organizowania prac i nadzoru podczas budowy,

przebudowy, konserwacji, przeglądów okresowych i badań diagnostycznych urządzeń trakcji

elektrycznej;

9) organizowania prac i nadzoru podczas przeglądów, napraw i awarii pojazdów szynowych oraz

dokonywania pomiarów i prób w czynnych

urządzeniach znajdujących się w pojazdach szynowych oraz w urządzeniach elektroenergetycznych;

10) prowadzenia dokumentacji eksploatacyjnej pojazdów szynowych;

11) instalowania i sprawdzania urządzeń ochrony

przeciwporażeniowej;

12) obsługiwania urządzeń łączności przewodowej

i bezprzewodowej;

13) obsługiwania systemów informatycznych związanych z eksploatacją pojazdów szynowych,

trakcji elektrycznej i sieci elektroenergetycznych;

1) zasilania trakcyjnego;

2) trakcji elektrycznej;

3) kolejowych pojazdów pasażerskich.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) wiedza o transporcie szynowym;

2) elektroenergetyka;

3) pojazdy szynowe;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: WIEDZA O TRANSPORCIE SZYNOWYM

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) opisywać historię i organizację transportu szynowego;

2) klasyfikować środki transportu szynowego;

3) rozpoznawać oznaczenia pojazdów szynowych;

4) czytać i analizować plany i schematy stacji kolejowych, metra, pętli i zajezdni tramwajowych;

5) rozpoznawać konstrukcję drogi szynowej i budowli inżynieryjnych;

6) rozpoznawać urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

7) analizować warunki techniczne dróg szynowych;

8) analizować oddziaływanie pojazdów szynowych

na tor izolowany;

9) określać współdziałanie urządzeń sterowania

ruchem kolejowym ze zwrotnicami i torami;

15) wykonywania pomiarów i regulacji urządzeń zasilania i sieci trakcyjnej;

10) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację

procesu przewozowego oraz zadań w zakresie

automatyki transportu szynowego, diagnostyki

pojazdów szynowych, torów i rozjazdów;

16) wykonywania konserwacji i remontów urządzeń

zasilania i sieci trakcyjnej;

11) stosować przepisy prawa dotyczące transportu

szynowego;

17) projektowania prostych układów zasilania urządzeń i trakcji elektrycznej;

12) stosować przepisy Międzynarodowego Związku

Kolejowego (Union Internationale des Chemins

de Fer — UIC) i Organizacji Współpracy Kolei

(Organizacji Sotrudnicziestwa Żelieznych Dorog

— OSŻD), dotyczące eksploatacji i naprawy pojazdów szynowych;

ww

14) kwalifikowania pojazdów szynowych i sieci trakcyjnej do remontu;

18) projektowania i przygotowywania danych wejściowych prostych systemów informatycznych

wspomagających realizację zadań zawodowych;

19) sporządzania dokumentacji budowy i przebudowy urządzeń zasilania i trakcji elektrycznej.

13) sporządzać protokoły, sprawozdania, notatki

i korespondencję związaną z wykonywaniem zadań zawodowych;

obowiązującą

15) sygnalizacja w transporcie szynowym;

16) zasady i organizacja przewozów osób i ładunków;

w.

rcl

.go

v.p

l

14) posługiwać się sygnalizacją

w transporcie szynowym;

— 15957 —

15) określać rodzaj pociągu i jego relację kierunkową na podstawie numeru pociągu;

16) stosować zasady dotyczące skrajni budowli

i skrajni taboru;

17) dokonywać oględzin torów i rozjazdów, zgodnie

z procedurami;

18) opisywać wagon, jego urządzenia i wyposażenie, z uwzględnieniem wymagań technicznych

i bezpieczeństwa ruchu;

19) opisywać procedury i technikę prowadzenia ruchu pojazdów szynowych w warunkach normalnych i awaryjnych;

17) pojazdy szynowe w transporcie;

18) wewnętrzne rozkłady jazdy;

19) telekomunikacja w transporcie;

20) procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia

bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach pojazdów

szynowych oraz podczas przebudowy i awarii

urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

21) pożary — akcje ratownicze;

22) język obcy, z uwzględnieniem terminologii

właściwej dla transportu szynowego.

20) posługiwać się wewnętrznymi rozkładami jazdy

pociągów, tramwajów i metra;

BLOK: ELEKTROENERGETYKA

21) posługiwać się urządzeniami łączności podczas

wykonywania zadań zawodowych;

1. Cele kształcenia

22) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach pojazdów szynowych oraz podczas

przebudowy i awarii urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

23) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) historia i organizacja transportu szynowego;

2) środki transportu szynowego;

3) budowa i oznakowanie pojazdów szynowych;

4) oznaczenia na planach i schematach;

5) podtorze i budowle inżynieryjne;

6) nawierzchnie torowe;

7) tor i jego elementy;

8) rozjazdy, skrzyżowania i połączenia torów;

9) kontrola i ocena stanu technicznego toru oraz

naprawy rozjazdów;

10) urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

ww

11) komputerowe

oprogramowanie

użytkowe

wspomagające realizację procesu przewozowego oraz zadań w zakresie automatyki transportu

szynowego, diagnostyki pojazdów szynowych,

torów i rozjazdów;

12) przepisy prawa dotyczące transportu szynowego;

13) przepisy Międzynarodowego Związku Kolejowego (Union Internationale des Chemins de Fer

— UIC) i Organizacji Współpracy Kolei (Organizacji Sotrudnicziestwa Żelieznych Dorog —

OSŻD);

14) protokoły, sprawozdania, notatki i korespondencja związana z wykonywaniem zadań zawodowych;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) czytać schematy ideowe i montażowe oraz rysunki techniczne elementów konstrukcyjnych

z zakresu elektrotechniki i elektroniki;

2) rozróżniać elementy obwodów elektrycznych

i energetycznych oraz określać ich funkcje;

3) dobierać i obrabiać materiały stosowane w elektroenergetyce;

4) wykonywać połączenia elementów elektrycznych i mechanicznych;

5) wyjaśniać podstawowe zjawiska zachodzące

w polu elektrycznym, magnetycznym i elektromagnetycznym;

6) klasyfikować sieci i urządzenia elektroenergetyczne;

7) opisywać proces wytwarzania, przesyłania, rozdziału i odbioru energii elektrycznej;

8) charakteryzować

sieć

elektroenergetyczną

i trakcyjną oraz określać ich parametry eksploatacyjne;

9) posługiwać się dokumentacją sieci elektroenergetycznej i trakcyjnej;

10) wykonywać montaż, naprawy, konserwacje i regulacje sieci trakcyjnej;

11) opisywać podstacje trakcyjne i kabiny sekcyjne

wraz z urządzeniami pomocniczymi oraz określać ich funkcje;

12) posługiwać się dokumentacją techniczną urządzeń zasilania elektrotrakcyjnego oraz sieci, instalacji i urządzeń elektroenergetycznych;

13) dokonywać montażu, demontażu, napraw, konserwacji i regulacji urządzeń w podstacjach sieciowych i trakcyjnych, kabinach sekcyjnych

i stacjach transformatorowych;

14) określać i usuwać przyczyny i skutki przepięć,

przeciążeń i zwarć;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

w.

rcl

.go

v.p

l

15) dokonywać pomiarów parametrów trakcji elektrycznej i urządzeń zasilających, w tym uziomów, instalacji odgromowej i prostowników

oraz strojenia filtrów, prób napięciowych kabli

i badań transformatora;

Poz. 1632

16) wyznaczać trasy kabli wysokiego, średniego

i niskiego napięcia;

17) badać sprzęt dielektryczny i olej transformatorowy;

18) prowadzić dokumentację materiałową urządzeń

zasilania elektroenergetycznego i osprzętu;

19) dokonywać obliczeń trakcyjnych i zużycia energii elektrycznej;

20) dobierać i przygotowywać kable, przewody oraz

osprzęt do wykonywania połączeń;

21) nadzorować sterowanie urządzeniami elektroenergetycznymi;

22) prowadzić pomiary badawcze i kontrolne gotowych wyrobów, modeli i prototypów urządzeń

elektroenergetycznych;

23) dokonywać oceny stanu urządzeń sieci trakcyjnej i urządzeń zasilania sieci, na podstawie pomiarów, regulacji i przeglądów;

24) prowadzić prace budowlano-montażowe związane z instalowaniem urządzeń zasilania elektroenergetycznego trakcji;

25) opracowywać dokumentację technologiczną

i harmonogramy przeglądów oraz napraw urządzeń zasilania elektroenergetycznego;

26) prowadzić dokumentację z wykonywanych zadań zawodowych;

27) stosować i dobierać środki ochrony przeciwporażeniowej;

28) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym, ochrony odgromowej i ochrony układów

elektrycznych przed przeniesieniem na nie wysokiego napięcia oraz ochrony środowiska;

29) posługiwać się sprzętem przeciwpożarowym;

ww

30) korzystać z przepisów prawa energetycznego

oraz literatury i publikacji zawodowych;

1) podstawy rysunku technicznego: mechanicznego, elektrycznego i geodezyjnego;

2) schematy maszyn i urządzeń oraz sieci zasilających;

3) rysunki urządzeń elektrycznych i elektronicznych;

4) dokumentacje konstrukcyjno-technologiczne;

5) materiałoznawstwo elektryczne: przewodniki,

półprzewodniki i izolatory;

6) źródła energii elektrycznej i podstawowe pojęcia elektryczne;

7) działanie prądu elektrycznego na organizm ludzki;

8) prąd stały — pojęcia, obwody, przebiegi i stany

nieustalone;

9) prąd przemienny jednofazowy i trójfazowy —

pojęcia, obwody, przebiegi i stany nieustalone;

10) elektrownie;

11) mikrosekwencyjne metody wytwarzania, przetwarzania i przesyłania energii elektrycznej;

12) przewody i kable elektroenergetyczne;

13) oświetlenie elektryczne i instalacje elektroenergetyczne;

14) środki ochrony przed porażeniem prądem elektrycznym;

15) stacje i urządzenia elektroenergetyczne;

16) przepięcia, przeciążenia i zwarcia w systemie

elektroenergetycznym;

17) linie napowietrzne;

18) linie kablowe;

19) straty sieciowe i regulacja napięcia w sieciach

elektrycznych;

20) gospodarka mocą i energią elektryczną;

21) sieć trakcyjna;

22) budowa sieci trakcyjnej;

23) sekcjonowanie sieci trakcyjnej;

31) organizować zaplecze budowy sieci i instalacji

elektroenergetycznych;

24) sieć powrotna i prądy błądzące;

32) stosować ustalone procedury dotyczące zasilania elektroenergetycznego w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu i w wypadkach pojazdów szynowych;

26) przekształtniki i łączniki półprzewodnikowe;

33) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sterowanie

zasilaniem elektroenergetycznym;

28) eksploatacja urządzeń elektroenergetycznych;

34) posługiwać się terminologią z zakresu elektroenergetyki i trakcji elektrycznej w języku obcym.

30) urządzenia rozdzielcze prądu stałego i przemiennego;

25) zasilanie za pośrednictwem trzeciej szyny;

27) układy automatycznej regulacji w urządzeniach

elektroenergetycznych;

29) rozdzielnie elektroenergetyczne prądu stałego

i przemiennego oraz kabiny sekcyjne;

31) zespoły przekształtnikowe;

7) montować i eksploatować urządzenia wyposażenia elektrycznego pojazdów szynowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

32) stany transformatora;

Poz. 1632

33) maszyny wirujące prądu stałego (silniki i prądnice) oraz maszyny wirujące prądu przemiennego (silniki, prądnice i transformatory), jednofazowe i wielofazowe;

34) zasady eksploatacji sieci trakcyjnej i urządzeń

elektroenergetycznych;

35) gospodarka energetyczna w transporcie szynowym;

36) prowadzenie dokumentacji wykonywanych zadań zawodowych;

37) zabezpieczenia przewodów i odbiorników;

38) przyrządy pomiarowe do diagnozowania urządzeń elektroenergetycznych;

39) pomiar parametrów sieci trakcyjnej, sieci elektrycznych i instalacji elektrycznych;

40) ochrona przepięciowa w sieci trakcyjnej;

8) dokonywać wymiany i regeneracji podzespołów

w pojazdach szynowych;

9) wyszukiwać i usuwać usterki w urządzeniach

i instalacjach elektrycznych pojazdów szynowych;

10) dokonywać pomiarów wielkości elektrycznych

w urządzeniach i maszynach trakcyjnych;

11) dokonywać pomiarów dopuszczalnego zużycia

części i elementów ruchomych w pojazdach

szynowych;

12) klasyfikować, sprawdzać i obsługiwać urządzenia hamujące w pojazdach szynowych oraz

urządzenia kontroli ich działania;

13) klasyfikować i porównywać zalety oraz wady systemów hamowania pojazdów trakcyjnych

i wagonów;

41) ochrona przeciwporażeniowa człowieka;

14) wykonywać próby hamulców

w pojazdach szynowych;

42) przepisy prawa energetycznego oraz literatura

i publikacje zawodowe;

15) rozpoznawać typowe usterki w układzie hamulcowym i określać sposoby ich usuwania;

43) organizacja zaplecza budowy;

16) dokonywać oceny stanu technicznego pojazdu

szynowego;

44) organizacja budowy sieci trakcyjnej i urządzeń

energetycznych;

45) zasady bezpiecznej pracy przy urządzeniach sieci trakcyjnej oraz urządzeniach zasilania sieci

trakcyjnej;

46) komputerowe

oprogramowanie

użytkowe

wspomagające sterowanie zasilaniem elektroenergetycznym;

47) język obcy, z uwzględnieniem terminologii z zakresu elektroenergetyki i trakcji elektrycznej.

BLOK: POJAZDY SZYNOWE

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) posługiwać się schematami obwodów elektrycznych oraz schematami ideowymi i montażowymi układów maszyn i urządzeń elektrycznych stosowanych w pojazdach szynowych;

ww

2) obsługiwać urządzenia elektryczne i komputerowe stosowane w pojazdach szynowych;

3) klasyfikować silniki elektryczne i urządzenia pomocnicze stosowane w pojazdach szynowych,

zgodnie z dokumentacją techniczno-ruchową

(DTR);

4) dokonywać oględzin i prowadzić badania techniczne urządzeń elektrycznych pojazdów szynowych;

zespolonych

17) czytać charakterystyki pracy pojazdów trakcyjnych;

18) klasyfikować elementy pojazdów szynowych

wózki, zestawy kołowe, silniki trakcyjne, przekładnie, prądnice i przetwornice;

19) rozróżniać i klasyfikować konstrukcje nadwozi

pojazdów szynowych;

20) obsługiwać urządzenia sprzęgowe i zderzne

oraz ich połączenia elektryczne;

21) rozróżniać przekładnie mechaniczne, hydrauliczne i elektryczne, opisywać ich zalety i wady

oraz porównywać ich sprawność;

22) obsługiwać urządzenia nastawcze zespołów

grzejnych, wentylacyjnych i klimatyzacji pojazdów szynowych;

23) dokonywać oględzin i badań urządzeń elektrycznych taboru, w szczególności urządzeń ogrzewania, wentylacji i klimatyzacji;

24) oceniać stan techniczny komutatorów, szczotek

oraz innych elementów maszyn elektrycznych;

25) diagnozować urządzenia stosowane w pojazdach szynowych i kwalifikować je do naprawy;

26) określać cechy charakterystyczne nastawnika

jazdy i styczników grupowych w pojazdach trakcyjnych;

5) eksploatować akumulatory i montować je w pojazdach szynowych;

27) sprawdzać, regulować i naprawiać urządzenia

elektryczne w obwodach pomocniczych pojazdów trakcyjnych i wagonach;

6) montować, regulować i eksploatować elementy

pobierające prąd dla pojazdów szynowych;

28) charakteryzować technologię przygotowania

pojazdów trakcyjnych i wagonów do ruchu;

13) urządzenia pneumatyczne pojazdów szynowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

29) oceniać przydatność do ruchu pojazdów trakcyjnych i wagonów;

Poz. 1632

30) określać liczbę pojazdów trakcyjnych niezbędnych do realizacji zadań przewozowych;

14) systemy urządzeń odbioru prądu elektrycznego;

31) dokonywać codziennej obsługi pojazdów trakcyjnych i wagonów;

15) maszyny, urządzenia elektryczne, przekształtniki

i przetwornice w obwodzie głównym i pomocniczym w pojazdach szynowych;

32) określać czas wykorzystania pojazdów trakcyjnych;

16) obwody ogrzewania i oświetlenia oraz przetwornice;

33) sporządzać plany pracy pojazdów trakcyjnych

i ich obsługi;

17) urządzenia automatyki w obwodach sterowania

pojazdów trakcyjnych;

34) wykorzystywać charakterystyki prędkości i sił

pociągowych pojazdów trakcyjnych;

18) regulatory w pojazdach szynowych;

35) oceniać wpływ oporów ruchu pociągów na

prędkość jazdy pociągów;

36) obliczać czas jazdy i prędkość pojazdów szynowych dla potrzeb rozkładu jazdy;

19) schematy elektryczne i automatyki obwodów

w pojazdach szynowych;

20) układy sterowania w pojazdach trakcyjnych;

21) układy hamulcowe pojazdów szynowych, ich

systemy i typy;

37) obliczać dopuszczalną w określonych warunkach masę wagonów w składzie pociągu, zespole tramwaju i metra;

22) układy sterownicze i diagnostyka hamulców;

38) posługiwać się urządzeniami komputerowymi

w diagnostyce i obsłudze pojazdów szynowych;

24) organizacja obsługi i naprawy pojazdów szynowych;

39) sprawdzać przygotowanie, pod względem bezpieczeństwa, składu pociągu do przewozu ładunków niebezpiecznych i specjalnych;

25) zasady organizowania przewozów pojazdami

szynowymi;

40) obsługiwać systemy lokalizacji pojazdów szynowych;

27) zasady gospodarki pojazdami szynowymi;

41) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych oraz podczas incydentów, wypadków i poważnych wypadków kolejowych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) schematy obwodów elektrycznych, schematy

ideowe i montażowe układów maszyn i urządzeń elektrycznych stosowanych w pojazdach

szynowych;

23) elementy elektroniki w pojazdach szynowych;

26) praca posterunków rewizji technicznej;

28) wymagania dla pojazdów szynowych w komunikacji międzynarodowej: napięcia zasilania,

zmiany rozstawu kół (wymiana wózków, systemy Talgo, Rafil i SUW);

29) przydział i ewidencja pojazdów trakcyjnych;

30) praca pojazdu trakcyjnego;

31) zasady wykorzystania pojazdów trakcyjnych;

32) dysponowanie pojazdami trakcyjnymi;

33) charakterystyka sił pociągowych;

34) ruch pociągu, tramwaju i metra;

3) silniki prądu stałego;

35) opory ruchu pociągu, tramwaju i metra;

4) maszyny elektryczne prądu przemiennego;

36) obliczanie dopuszczalnej masy wagonów

w składzie pociągu, zespole tramwaju i metra;

5) zabezpieczenia przeciwporażeniowe i przeciwzwarciowe stosowane w pojazdach szynowych;

37) badania pojazdów trakcyjnych;

ww

2) prądnice prądu stałego i przemiennego;

6) akumulatory w pojazdach szynowych;

7) zabezpieczenia prądowe silników i transformatorów;

8) przyrządy pomiarowe do diagnozowania pojazdów szynowych;

9) technika pomiarów;

10) klasyfikacja pojazdów szynowych;

11) budowa pojazdów szynowych (układ biegowy,

nadwozie, urządzenia cięgłowo-zderzne i układ

hamulcowy);

12) napęd pojazdów szynowych;

38) urządzenia komputerowe w diagnostyce i obsłudze pojazdów szynowych oraz rejestratory;

39) przygotowanie wagonów do przewozu ładunków niebezpiecznych i specjalnych;

40) systemy lokalizacji pojazdów szynowych;

41) procedury w stanach awaryjnych oraz podczas

incydentów, wypadków i poważnych wypadków kolejowych;

42) pogotowia techniczne, pociągi ratunkowe i pociągi utrzymania sieci trakcyjnej;

43) zasady bezpiecznej pracy z pojazdami trakcyjnymi.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

w.

rcl

.go

v.p

l

1. Cele kształcenia

Poz. 1632

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

6) strategie marketingowe;

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

7) metody poszukiwania pracy;

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności

gospodarczej;

4) opracowywać plan marketingowy;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

12) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń

prądem elektrycznym, ochrona odgromowa

i ochrona środowiska;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

13) elementy ergonomii;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

14) środki ochrony indywidualnej;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym

i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

16) elementy fizjologii i higieny pracy;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

18) zasady i metody komunikowania się;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe, w tym w języku obcym;

21) formy doskonalenia zawodowego;

22) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

Nazwa bloku programowego

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo

pracy;

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

Wiedza o transporcie szynowym

10

Elektroenergetyka

40

Pojazdy szynowe

40

Podstawy działalności zawodowej

5

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16) prowadzić negocjacje;

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

ww

18) podejmować decyzje;

19) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji

technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Razem

95**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 5% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

1) gospodarka rynkowa;

1) laboratorium elektryczne i elektroniczne;

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

2) pracownia zajęć praktycznych;

3) pracownia infrastruktury kolejowej;

4) stanowiska do obróbki przewodów, kabli oraz montażu podzespołów, zespołów i urządzeń elektrycznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

w.

rcl

.go

v.p

l

4) pracownia pojazdów szynowych;

Poz. 1632

5) pracownia sieci i rozdzielni elektroenergetycznych.

L a bor a t or ium el ektrycz n e i el ektro n i czne pow i n no by ć w y p o saż o n e w

5) zestaw elektronarzędzi do obróbki elementów maszyn i urządzeń elektroenergetycznych i pojazdów

szynowych.

1) stanowiska pomiarowe zasilane napięciem stabilizowanym w zakresie 0÷150 V= i 3x400/230 V~ (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

Pr a cownia infr a str uktur y kole jowe j po w i n n a

by ć wy posa żona w

2) mierniki analogowe i cyfrowe;

1) modele, foliogramy i przezrocza, przedstawiające

3) generatory funkcji;

a) skrajnię budowli i skrajnię taboru,

4) oscyloskopy o paśmie 20 MHz z sondami pomiarowymi;

b) przekroje poprzeczne podtorza i toru,

5) makiety (trenażery) umożliwiające wykonywanie

pomiarów napięcia, prądu, rezystancji, pojemności i indukcyjności

a) obwodów RLC,

c) budowle inżynieryjne, budynki i urządzenia stacyjne,

d) konstrukcje toru i rozjazdów z zamknięciami nastawczymi na poziomie szyn,

b) transformatora,

e) konstrukcje przejazdów i urządzenia zabezpieczające,

c) silnika małej mocy,

f) złącza izolowane,

d) instalacji elektrycznych,

g) łączniki szynowe,

e) linii przesyłowych,

h) maszyny i sprzęt do robót torowych,

f) zabezpieczeń elektrycznych,

i) sieć trakcyjną;

g) prądnicy małej mocy;

6) stanowiska komputerowe do opracowywania wyników (jedno stanowisko dla pięciu uczniów/słuchaczy);

2) filmy dydaktyczne przedstawiające budowę i remonty torów kolejowych, rozjazdów i montaż

urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

7) wzmacniacze;

3) komplet przyrządów do pomiaru toru, zwrotnic

i zamknięć nastawczych;

8) generatory;

4) oznaczniki na planach i schematach;

9) elementy i układy elektroniczne;

5) dokumentacje budowy urządzeń na szlakach i stacjach kolejowych;

10) elementy i układy scalone;

11) regulatory czynników fizycznych;

6) urządzenia łączności ruchowej z koncentratorem

elektromechanicznym i komputerowym;

12) czujniki i elementy wykonawcze stosowane w automatyce;

7) sieci radiotelefoniczne wyposażone w koncentratory i radiotelefony;

13) przetworniki A/C i C/A;

8) urządzenia łączności dyspozytorskiej;

14) układy transmisji szeregowej i równoległej;

9) urządzenia rozgłoszeniowej i wizualnej informacji

dla podróżnych;

15) przekaźniki prądu stałego i przemiennego, elektroniczne i czasowe;

ww

16) układy prostownicze.

P ra c ow nia z a jęć p raktycz n ych p o wi n na by ć

w y pos a ż ona w

1) stanowiska do obróbki ręcznej i mechanicznej materiałów stosowanych w elektroenergetyce (jedno

stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

2) stanowiska do wykonywania połączeń nierozłącznych i rozłącznych (jedno stanowisko dla trzech

uczniów/słuchaczy);

3) stanowiska do montażu i demontażu podzespołów,

zespołów i urządzeń pojazdów szynowych oraz

urządzeń elektroenergetycznych (jedno stanowisko

dla trzech uczniów/słuchaczy);

10) programy komputerowe do symulacji działania

urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

11) urządzenia telewizji przemysłowej;

12) model rozjazdu torów tramwajowych z napędem

i ogrzewaniem.

Pr a cownia poja zdów szy nowy ch powinna b yć

wy posa żona w

1) modele lub przezrocza przedstawiające pojazdy

szynowe;

2) modele elementów połączeń pojazdów szynowych;

3) modele wózków i zestawów kołowych pojazdów

szynowych;

4) modele i schematy układów oświetlenia, ogrzewania i klimatyzacji pojazdów szynowych, tramwajów i metra;

3) model trzeciej szyny;

5) modele i urządzenia sprzęgowe i zderzne;

5) modele fundamentów konstrukcji wsporczych

oraz sieci przesyłowych i trakcyjnych;

w.

rcl

.go

v.p

l

4) modele konstrukcji wsporczych;

6) modele i schematy urządzeń hamulcowych;

7) modele, rysunki i elementy instalacji hamulcowej;

8) przekroje zaworów hydraulicznych, pneumatycznych i elektropneumatycznych stosowanych w instalacji hamulcowej pojazdów szynowych;

9) modele napędów pojazdów trakcyjnych;

10) modele i schematy obwodów głównych i pomocniczych oraz urządzeń ochrony odgromowej w pojazdach trakcyjnych;

11) urządzenia kontrolno-pomiarowe taboru;

12) schematy obwodów działania urządzeń elektrycznych w układzie sterowania pojazdów trakcyjnych;

13) nastawniki jazdy pojazdów szynowych;

6) modele sieci trakcyjnej stacji;

7) model przęsła naprężenia sieci trakcyjnej;

8) elementy i modele osprzętu sieci zasilającej, przesyłowej, trakcyjnej, powrotnej i ochronnej;

9) elementy układu ochrony przepięciowej, przeciążeniowej, od porażeń prądem elektrycznym i odgromowej;

10) przyrządy pomiarowe do lokalizowania uszkodzonych kabli oraz układów zabezpieczających podstacje trakcyjne;

11) sprzęt ochronny zabezpieczający przed porażeniem prądem elektrycznym, instrukcje i przepisy

prawa z zakresu ochrony przeciwporażeniowej;

14) elementy maszyn elektrycznych i regulatory napięcia w pojazdach szynowych;

12) przekształtniki i ich elementy;

15) przekaźniki stosowane w obwodach elektrycznych;

13) makietę z wyposażeniem obiektów rozdzielni: prądu przemiennego, prądu stałego i kabiny selekcyjnej;

16) układy rozrządowe pojazdów trakcyjnych;

17) styczniki, wyłączniki, przełączniki, odłączniki, wyłączniki szybkie i ich modele;

18) elektroniczne tablice informacyjne;

19) model instalacji nagłaśniającej w pojazdach szynowych;

20) tachografy i rejestratory rejestrujące przebieg pracy pojazdów szynowych;

21) model systemu nadzoru ruchu tramwajów w oparciu o system GPS;

22) programy komputerowe do symulacji działania

pojazdów trakcyjnych.

14) eksponaty i modele rozdzielni prądu stałego;

15) modele urządzeń pomocniczych, w tym filtrów

podstacyjnych wygładzających;

16) stanowisko do pokazu oddziaływania prądu elektrycznego na obwody sterowania ruchem kolejowym i metrem;

17) model układu sterowania zwrotnicami tramwajowymi i trolejbusowymi;

18) program komputerowy do symulacji sterowania

zasilaniem elektroenergetycznym.

1) model układu zasilania trakcji elektrycznej;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

2) modele odbieraków prądu elektrycznego pojazdów trakcyjnych;

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

P ra c ow nia s ie ci i ro z d z i el n i el ektro ene r ge t y c z ny c h pow inn a b yć wyp o saż o n a w

ww

Załącznik nr 8

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK OPTYK

SYMBOL CYFROWY 322[16]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu optomechaniki, optoelektroniki i optyki fizycznej;

2) posługiwać się terminologią z zakresu optyki instrumentalnej, optyki oftalmicznej, optometrii,

kontaktologii i fotometrii;

3) odczytywać oraz sporządzać dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;

4) wykonywać pomiary elementów, zespołów oraz

wyrobów optycznych i optoelektronicznych;

5) dobierać materiały konstrukcyjne i technologiczne do montażu, napraw i kontroli zespołów

oraz wyrobów optycznych i optoelektronicznych;

6) wykonywać operacje obróbki mechanicznej;

7) wykonywać elementy oraz zespoły optyczne

i optoelektroniczne;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

optyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

w.

rcl

.go

v.p

l

8) dokonywać montażu i demontażu oraz napraw

i konserwacji zespołów oraz wyrobów optycznych i optoelektronicznych;

Poz. 1632

1) wykonywania elementów oraz zespołów optycznych i optoelektronicznych;

9) justować i ustawiać układy, zespoły oraz wyroby optyczne i optoelektroniczne;

2) dokonywania montażu i demontażu instrumentów optycznych i optoelektronicznych;

10) określać stopień zużycia narzędzi i przyrządów

kontrolno-pomiarowych;

3) dokonywania weryfikacji oraz naprawy części

i zespołów aparatury optycznej i optoelektronicznej;

11) przestrzegać procedur kontroli jakości materiałów, wyrobów i usług;

12) wykorzystywać wiedzę z zakresu anatomii i fizjologii oka;

4) justowania i ustawiania układów, zespołów oraz

wyrobów optycznych i optoelektronicznych;

13) określać wady refrakcji i akomodacji oraz sposoby ich korekcji;

5) wykonywania pomiarów i badań elementów,

układów, zespołów oraz wyrobów optycznych

i optoelektronicznych;

14) określać techniki dopasowywania soczewek

kontaktowych;

6) określania wad refrakcji i akomodacji oraz sposobów ich korekcji;

15) przestrzegać zasad pielęgnacji soczewek kontaktowych;

7) dobierania oraz wykonywania pomocy wzrokowych i przyrządów optycznych;

16) dobierać materiały do wykonania pomocy wzrokowych;

8) poradnictwa dotyczącego doboru opraw okularowych, soczewek i powłok ochronnych;

17) dobierać i wykonywać pomoce wzrokowe;

9) prowadzenia sprzedaży wyrobów i akcesoriów

optycznych.

18) oceniać jakość wykonania pomocy wzrokowych

i przyrządów optycznych;

19) wyposażać warsztat optyczny, gabinet optometrystyczno-kontaktologiczny i salon optyczny;

20) przestrzegać zasad dezynfekcji i sterylizacji;

21) posługiwać się przyrządami i urządzeniami stosowanymi w optyce instrumentalnej, optyce oftalmicznej, optometrii i kontaktologii;

3. Zawód technik optyk jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec

okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności

specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka specjalizacji może dotyczyć

1) oftalmiki;

22) udzielać porad z zakresu stosowania i konserwacji pomocy wzrokowych;

2) optometrii i refrakcji;

23) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych;

4) wykonywania elementów optycznych;

24) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

ww

28) kierować zespołem pracowników;

29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

31) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

32) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

3) kontaktologii;

5) montażu sprzętu optycznego i optoelektronicznego;

6) napraw sprzętu optycznego i optoelektronicznego.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) podstawy zawodu;

2) przyrządy i urządzenia optyczne i optoelektroniczne;

3) optyka oftalmiczna;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: PODSTAWY ZAWODU

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu optyki, mechaniki, elektrotechniki i optoelektrotechniki;

26) określać znaczenie higieny osobistej w profilaktyce chorób oczu;

w.

rcl

.go

v.p

l

2) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi;

Poz. 1632

3) dokonywać pomiarów wielkości geometrycznych, elektrycznych i świetlnych oraz interpretować wyniki tych pomiarów;

27) przestrzegać zasad dezynfekcji i sterylizacji.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

4) sporządzać szkice i rysunki techniczne elementów aparatury optycznej i optoelektronicznej;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

5) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym sporządzanie szkiców i rysunków technicznych;

1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu optyki,

mechaniki, elektroniki i optoelektrotechniki;

6) posługiwać się instrukcjami i dokumentacją

techniczną;

7) sporządzać dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;

8) charakteryzować budowę oraz zasady działania

elementów, układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów kontrolno-pomiarowych;

9) określać zasady montażu, demontażu, regulacji

i konserwacji elementów i układów optycznych

i optoelektronicznych oraz przyrządów kontrolno-pomiarowych;

10) dobierać elementy optyczne, mechaniczne,

elektroniczne i optoelektroniczne do montażu;

11) dokonywać montażu, konserwacji i napraw

części, podzespołów i zespołów sprzętu optycznego i optoelektronicznego;

2) obwody, układy elektroniczne i optoelektroniczne;

3) podstawy miernictwa optycznego, elektrycznego i mechanicznego;

4) zasady sporządzania rysunku technicznego;

5) komputerowe

oprogramowanie

użytkowe

wspomagające sporządzanie szkiców i rysunków technicznych;

6) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zabiegowe

i operacyjne;

7) elementy, układy optyczne i optoelektroniczne

oraz przyrządy kontrolno-pomiarowe;

8) montaż, demontaż, regulacja i konserwacja elementów i układów optycznych i optoelektronicznych oraz przyrządów kontrolno-pomiarowych;

12) oceniać stan techniczny sprzętu, aparatury optycznej i optoelektronicznej;

9) mechanizmy drobne i precyzyjne stosowane

w urządzeniach i aparaturze optycznej i optoelektronicznej;

13) dobierać materiały do procesów wytwarzania,

montażu, konserwacji i napraw sprzętu optycznego i optoelektronicznego;

10) ocena stanu technicznego sprzętu, aparatury

optycznej i optoelektronicznej;

14) wykonywać podstawowe operacje ręcznej i mechanicznej obróbki materiałów;

11) materiały konstrukcyjne i technologiczne stosowane w układach i urządzeniach optycznych

i optoelektronicznych;

15) oceniać zgodność wykonania wyrobów z warunkami technicznymi;

12) podstawowe operacje obróbki ręcznej i mechanicznej;

16) charakteryzować budowę i fizjologię oka;

13) symbole i schematy elektroniczne;

17) określać funkcje i właściwości narządu wzroku;

18) charakteryzować oko miarowe, krótkowzroczne,

nadwzroczne i astygmatyczne;

ww

19) charakteryzować widzenie obuoczne i przestrzenne;

20) rozróżniać wady rogówki, tęczówki, twardówki,

naczyniówki, siatkówki i soczewki;

14) elementy, układy elektroniczne stosowane

w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych;

15) zasady konserwacji maszyn i urządzeń;

16) zabezpieczenia przeciwpożarowe;

17) normy, procedury i narzędzia kontroli jakości

produkcji, wyrobów i usług;

21) określać funkcje dodatkowych narządów oka

i charakteryzować ich budowę;

18) budowa oka;

22) rozróżniać wady powieki, spojówki, narządu łzowego i mięśni gałki ocznej;

19) widzenie barw, adaptacja, akomodacja, ostrość

wzroku i refrakcja;

23) określać wpływ szkieł kontaktowych na funkcjonowanie narządu wzroku;

20) oko miarowe i oko niemiarowe;

24) określać wpływ promieniowania światła na narząd wzroku;

22) astygmatyzm;

25) charakteryzować metody profilaktyki chorób

oczu;

21) krótkowzroczność i nadwzroczność;

23) konwergencja oczu i rodzaje zeza;

24) starczowzroczność;

6) klasyfikacja i budowa przyrządów optycznych

i optoelektronicznych;

25) oko bezsoczewkowe;

w.

rcl

.go

v.p

l

26) widzenie przestrzenne;

7) montaż, justowanie i kontrola jakości przyrządów optycznych;

27) anizometria i anizeikonia;

28) szkła kontaktowe;

29) profilaktyka chorób oczu;

8) naprawy przyrządów optycznych i optoelektronicznych;

30) dezynfekcja i sterylizacja.

9) technologia wykonania połączeń;

BLOK: PRZYRZĄDY I URZĄDZENIA

I OPTOELEKTRONICZNE

OPTYCZNE

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

10) pomiary parametrów urządzeń optycznych i optoelektronicznych;

11) budowa i zastosowanie narzędzi i przyrządów

justerskich;

12) podstawy eksploatacji przyrządów optycznych

i optoelektronicznych.

1) posługiwać się terminologią z zakresu fotometrii;

BLOK: OPTYKA OFTALMICZNA

2) wyjaśniać zjawisko rozchodzenia się, odbicia

i załamania światła;

1. Cele kształcenia

3) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie pryzmatów i zwierciadeł;

4) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie płytek płaskorównoległych;

5) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie soczewek;

6) charakteryzować aberracje układów optycznych;

7) charakteryzować połączenia nierozłączne i rozłączne;

8) dokonywać klasyfikacji przyrządów optycznych

i optoelektronicznych;

9) charakteryzować budowę przyrządów optycznych i optoelektronicznych;

10) dokonywać montażu, justowania i kontroli jakości przyrządów optycznych;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) charakteryzować rodzaje i układy soczewek okularowych;

2) charakteryzować materiały stosowane w przemyśle oftalmicznym;

3) określać jakość materiałów stosowanych w optyce oftalmicznej;

4) charakteryzować narzędzia, sprzęt i aparaturę

oftalmiczną;

5) charakteryzować metody montażu stosowane

w optyce oftalmicznej;

6) charakteryzować metody przemysłowej produkcji elementów oftalmicznych;

7) wykonywać czynności wstępne przed sprawdzaniem wzroku;

8) rozpoznawać wady refrakcji;

11) dokonywać napraw przyrządów optycznych

i optoelektronicznych;

9) sprawdzać przedni odcinek oka za pomocą mikroskopu optometrystycznego;

12) dokonywać pomiarów parametrów urządzeń

optycznych i optoelektronicznych;

10) sprawdzać przezierność soczewki;

13) charakteryzować budowę oraz określać zastosowanie narzędzi i przyrządów justerskich;

ww

14) dokonywać oceny jakości wykonanych prac;

15) określać zasady eksploatacji przyrządów optycznych i optoelektronicznych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

11) sprawdzać wzrok metodami obiektywnymi i subiektywnymi;

12) posługiwać się oprawą do szkieł próbnych;

13) posługiwać się dioptromierzem;

14) dokonywać pomiaru przedniego odcinka oka;

15) rozpoznawać rodzaje zeza;

16) rozpoznawać anizeikonię;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

17) posługiwać się pupilometrem i głębokościomierzem;

1) podstawy fotometrii;

18) charakteryzować metody korekcji oka niemiarowego i starczowzrocznego;

2) pryzmaty i zwierciadła;

3) płytki płaskorównoległe;

4) soczewki;

5) aberracja układów optycznych;

19) charakteryzować pomoce wzrokowe oraz zasady ich użytkowania;

20) dopasowywać, aplikować i dokonywać konserwacji szkieł kontaktowych;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

w.

rcl

.go

v.p

l

21) udzielać porad dotyczących stosowania pomocy wzrokowych;

Poz. 1632

22) wykonywać pomoce wzrokowe i przyrządy optyczne;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

23) dokonywać obróbki soczewek okularowych;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

24) dobierać oprawy okularowe;

25) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem specjalistycznym.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo

pracy;

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

1) rodzaje i układy soczewek okularowych;

16) prowadzić negocjacje;

2) materiały, narzędzia, sprzęt i aparatura stosowana w optyce oftalmicznej;

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

3) metody produkcji soczewek okularowych;

18) podejmować decyzje;

4) zasady prowadzenia wywiadu z klientem;

19) korzystać z różnych źródeł informacji, dokumentacji technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym;

5) metody wykrywania i korekcji wad wzroku oraz

oka starczowzrocznego;

6) szkła kontaktowe i techniki dopasowywania

szkieł kontaktowych;

7) opieka nad klientem posługującym się szkłami

kontaktowymi;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

8) poradnictwo dotyczące stosowania pomocy

wzrokowych;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

9) zasady dobierania i wykonywania pomocy

wzrokowych;

1) gospodarka rynkowa;

10) obsługa komputerowego oprogramowania specjalistycznego.

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

ww

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

4) opracowywać plan marketingowy;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

6) strategie marketingowe;

7) metody poszukiwania pracy;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności

gospodarczej;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

13) elementy ergonomii;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

14) środki ochrony indywidualnej;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

16) elementy fizjologii i higieny pracy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

18) zasady i metody komunikowania się;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

3) specjalistyczne oprogramowanie komputerowe;

4) pakiet programów graficznych;

w.

rcl

.go

v.p

l

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe, w tym w języku obcym;

Poz. 1632

21) formy doskonalenia zawodowego;

5) materiały i przybory kreślarskie;

22) etyka.

6) wzory pisma technicznego;

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Minimalna liczba godzin

w okresie kształcenia w %*

Nazwa bloku

programowego

Podbudowa

programowa

Podbudowa

liceum

ogólnokształcące, programowa

zasadnicza

liceum

szkoła

profilowane,

zawodowa

technikum,

zawód

uzupełniające

optykliceum

ogólnokształcące, -mechanik

technikum

uzupełniające

7) modele i przekroje brył geometrycznych;

8) modele i przekroje części maszyn;

9) rysunki wykonawcze modeli części maszyn;

10) rysunki brył ściętych ukośnie i przenikających się;

11) rysunki schematyczne przekładni, napędów i mechanizmów;

12) rysunki złożeniowe, zabiegowe i operacyjne;

13) schematy elektryczne;

14) normy dotyczące rysunku technicznego;

15) przyrządy pomiarowe i wzorce chropowatości powierzchni.

Podstawy zawodu

25

20

Przyrządy i urządzenia optyczne

i optoelektroniczne

25

20

Optyka oftalmiczna

25

30

2) tablice przedstawiające zjawisko odbicia i załamania światła;

Podstawy działalności zawodowej

10

15

85**

85**

3) tablice przedstawiające budowę: zwierciadeł, pryzmatów, klinów optycznych, soczewek, lunet, kolimatorów, lornetek, mikroskopów, interferometrów, niwelatorów, teodolitów, aparatów fotograficznych, kamer filmowych, laserów i noktowizorów;

Razem

Pr a cownia te chnologiczna powinna by ć w yposa żona w

1) tablice przedstawiające budowę oka, wady narządu wzroku i sposoby ich korekcji;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 15% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

ww

1) pracownia komputerowa;

4) elementy i przyrządy optyczne: zwierciadła, pryzmaty, kliny optyczne, soczewki, lunety, kolimatory, lornetki, mikroskopy, interferometry, niwelatory, teodolity, aparaty fotograficzne, kamery filmowe, lasery i noktowizory;

5) testy do justowania przyrządów i urządzeń optycznych;

6) ławy optyczne z wyposażeniem;

7) przyrządy pomiarowe;

8) dokumentację konstrukcyjną elementów optycznych;

2) pracownia technologiczna;

9) tablice tolerancji i chropowatości powierzchni;

3) pracownia elektroniczna;

10) tablice właściwości fizycznych, mechanicznych

i technologicznych szkła optycznego, materiałów

ceramicznych i uszczelniających;

4) pracownia oftalmiczna;

5) pracownia optometrystyczno-kontaktologiczna;

6) pracownia obsługi klienta.

P ra c ow nia k om p u tero wa p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

2) oprogramowanie systemowe i użytkowe;

11) tablice przedstawiające przebieg montażu, regulacji i justowania podzespołów i wyrobów optycznych;

12) próbki surowców i materiałów optycznych;

13) próbki metali i ich stopów;

14) połączenia rozłączne i nierozłączne stosowane

w urządzeniach optycznych i optoelektronicznych;

11) lutownicę elektryczną i mikropalnik;

12) materiały konstrukcyjne i technologiczne;

w.

rcl

.go

v.p

l

15) zestawy narzędzi do obróbki mechanicznej i plastycznej;

Poz. 1632

16) zestawy różnych rodzajów mocowań elementów

optycznych;

17) przyrządy i narzędzia do montażu, justowania i napraw podzespołów i urządzeń optycznych;

18) wyroby optyczne i optoelektroniczne oraz ich części i podzespoły;

13) narzędzia ręczne do obróbki szkła, tworzyw sztucznych i metalu;

14) instalację wodno-kanalizacyjną;

15) instalację wentylacyjną.

19) instrukcje stanowiskowe;

Pr a cownia optome tr y sty czno-konta ktol o g i c z na powinna by ć wy posa żona w

20) normy i katalogi szkła optycznego oraz wyrobów

optycznych i optoelektronicznych.

1) fotel optometrystyczny o zmiennym położeniu;

2) foropter z podstawą i rzutnik testów;

P ra c ow nia e le k tro n i cz n a p o wi n n a b yć wy pos a ż ona w

3) kasety z soczewkami i oprawami próbnymi;

1) mierniki podstawowych wielkości elektrycznych;

4) głębokościomierz;

2) typowe elementy elektryczne i elektroniczne: rezystory, cewki, kondensatory, diody, tranzystory, tyrystory, układy scalone, złącza, wtyki i przełączniki;

5) frontofokometr;

3) zestawy do demonstracji zjawisk w obwodach

elektrycznych;

8) oftalmoskop;

4) zespoły oraz układy elektryczne i elektroniczne

transformatory, przekaźniki, silniki prądu stałego

i zmiennego, silniki krokowe, liczniki impulsów,

generatory, wzmacniacze, prostowniki, wzmacniacze obrazu, oświetlacze, diody laserowe, matryce

CCD i mierniki wielkości elektrycznych;

5) podstawowe maszyny i urządzenia elektryczne;

6) modele i schematy instalacji elektrycznych;

6) keratometr i autokeratometr elektroniczny;

7) oftalmometr Javala;

9) mikroskop optometrystyczny;

10) optotypy Snellena;

11) przyrząd i skala stycznych Maddoxa;

12) eikonometr do badania anizeikonii;

13) keratoskop Placido;

14) pupilometr ręczny i elektroniczny;

15) linijki do skiaskopii;

7) tablice przedstawiające wielkości fizyczne i ich jednostki oraz symbole graficzne stosowane w elektrotechnice i optoelektronice;

16) refraktometr optyczny;

8) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych;

18) stanowisko komputerowe z oprogramowaniem

specjalistycznym.

9) instrukcje obsługi urządzeń elektrycznych;

10) normy i katalogi.

P ra c ow nia of t al m i cz n a p o wi n n a b yć w y posa żo na w

17) autorefraktrometr elektroniczny;

Pr a cownia obsługi klie nta powinna być w yposa żona w

1) uchwyty do ekspozycji opraw okularowych;

2) tablicę z optotypami do dali i bliży;

3) dioptromierz;

2) szlifierkę automatyczną z oprzyrządowaniem;

4) pupilometr ręczny i elektroniczny;

3) dioptromierz;

5) linijkę oftalmiczną;

4) polaryskop;

6) pojemniki na przyjęte i zrealizowane zamówienia;

5) podgrzewacz opraw okularowych;

6) barwiarkę soczewek organicznych;

7) stanowisko komputerowe z oprogramowaniem do

ewidencji i obliczania kosztów wykonania pomocy

wzrokowych;

7) rowkarkę;

8) lustra.

ww

1) szlifierkę ręczną;

8) polerkę do polerowania brzegów soczewek;

9) polerkę do polerowania opraw;

10) wiertarkę do wykonywania otworów w soczewkach okularowych;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

Załącznik nr 9

w.

rcl

.go

v.p

l

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TRANSPORTU DROGOWEGO

SYMBOL CYFROWY 342[05]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) charakteryzować środki transportu drogowego;

2) charakteryzować transport drogowy osób i rzeczy oraz organizację rynku przewozów drogowych;

24) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

25) kierować zespołem pracowników;

26) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

27) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

3) posługiwać się dokumentami eksploatacyjnymi

środków transportu drogowego;

28) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

4) dobierać materiały stosowane podczas eksploatacji środków transportu drogowego;

29) prowadzić działalność gospodarczą.

5) posługiwać się mapami drogowymi, tradycyjnymi i elektronicznymi;

6) dobierać środki transportu drogowego do rodzaju przewożonego towaru;

7) wykorzystywać środki transportu drogowego

zgodnie z ich przeznaczeniem;

8) prowadzić i obsługiwać pojazdy samochodowe

w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii C+E;

9) wykonywać usługi transportowe;

10) oceniać stan techniczny środków transportu

drogowego;

11) wykonywać obsługę techniczną środków transportu drogowego;

12) charakteryzować rodzaje ubezpieczeń środków

transportu drogowego i przewożonych ładunków;

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

Kandydat na ucznia (słuchacza) szkoły prowadzącej

kształcenie w zawodzie technik transportu drogowego powinien posiadać prawo jazdy kategorii B.

W trakcie kształcenia zawodowego jest prowadzone

szkolenie w ramach kwalifikacji wstępnej i kwalifikacji wstępnej przyspieszonej w rozumieniu ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

(Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874, z późn. zm.1)). Zakres tematyczny i czas trwania bloków programowych realizowanych w trakcie szkolenia określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 1 kwietnia 2010 r. w sprawie szkolenia kierowców wykonujących przewóz drogowy (Dz. U. Nr 53, poz. 314).

13) organizować i nadzorować transport drogowy;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

transportu drogowego powinien być przygotowany

do wykonywania następujących zadań zawodowych

14) obliczać koszty eksploatacji środków transportu

drogowego;

1) kierowania pojazdami samochodowymi w zakresie posiadanych uprawnień;

15) sporządzać kalkulacje i obliczać koszty przewozu

osób i rzeczy;

2) wykonywania czynności związanych z bieżącą

obsługą środków transportu drogowego;

16) kształtować wizerunek przedsiębiorstwa transportu drogowego;

3) świadczenia usług w zakresie transportu drogowego rzeczy;

17) stosować programy komputerowe wspomagające wykonywanie zadań zawodowych;

4) prowadzenia dokumentacji związanej z pracą kierowcy oraz eksploatacją środków transportu drogowego;

ww

18) sporządzać dokumentację pracy kierowcy;

19) określać wpływ transportu drogowego na środowisko oraz podejmować działania związane

z ochroną środowiska;

20) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych;

21) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

22) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

5) prowadzenia dokumentacji dotyczącej przewozu

rzeczy;

6) organizowania transportu drogowego osób i rzeczy.

1) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 176, poz. 1238 i Nr 192,

poz. 1381, z 2008 r. Nr 218, poz. 1391, Nr 227, poz. 1505

i Nr 234, poz. 1574, z 2009 r. Nr 18, poz. 97, Nr 31, poz. 206,

Nr 86, poz. 720 i Nr 98, poz. 817, z 2010 r. Nr 43, poz. 246,

Nr 164, poz. 1107, Nr 225, poz. 1466, Nr 247, poz. 1652

i Nr 249, poz. 1656 oraz z 2011 r. Nr 5, poz. 13, Nr 30,

poz. 151, Nr 48, poz. 247, Nr 92, poz. 530, Nr 106, poz. 622,

Nr 134, poz. 780, Nr 159, poz. 945, Nr 168, poz. 1005,

Nr 227, poz. 1367 i Nr 244, poz. 1454.

II. BLOKI PROGRAMOWE

19) dokonywać pomiarów wielkości fizycznych oraz

interpretować wyniki pomiarów;

w.

rcl

.go

v.p

l

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

Poz. 1632

1) środki transportu drogowego;

20) odczytywać rysunki techniczne, szkice i schematy;

21) dokonywać analizy sił działających na środki

transportu drogowego;

2) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: ŚRODKI TRANSPORTU DROGOWEGO

22) charakteryzować układy pneumatyczne i hydrauliczne;

1. Cele kształcenia

23) dokonywać pomiarów wielkości elektrycznych

oraz interpretować wyniki pomiarów;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

24) odczytywać schematy elektryczne i elektroniczne;

1) klasyfikować środki transportu drogowego według ich przeznaczenia i rozwiązań konstrukcyjnych;

25) odczytywać instrukcje eksploatacyjne środków

transportu drogowego;

2) określać dane pojazdu na podstawie charakterystyki technicznej;

26) wyjaśniać budowę oraz zasady działania układów elektronicznych środków transportu drogowego;

3) interpretować zjawiska występujące podczas ruchu pojazdów;

4) określać właściwości trakcyjne środków transportu drogowego;

5) wyjaśniać budowę i zasadę działania układu napędowego pojazdu;

27) określać parametry techniczne urządzeń elektrycznych i elektronicznych na podstawie oznaczeń i dokumentacji technicznej;

28) określać wpływ środków transportu drogowego

na zanieczyszczanie środowiska;

6) charakteryzować silniki stosowane do napędu

pojazdów;

29) określać warunki techniczne dopuszczania środków transportu drogowego do ruchu na drogach publicznych;

7) określać zastosowanie napędów alternatywnych w pojazdach;

30) dokonywać bieżącej obsługi środków transportu drogowego;

8) określać budowę i zasadę działania układów silnika;

31) rozpoznawać usterki i uszkodzenia środków

transportu drogowego;

9) określać warunki optymalnego wykorzystania

układu przenoszenia napędu;

32) kierować pojazdami w zakresie niezbędnym do

uzyskania prawa jazdy kategorii C+E.

10) opisywać krzywe momentu obrotowego;

11) opisywać krzywe mocy i jednostkowego zużycia

paliwa przez silnik;

12) określać optymalny zakres prędkości obrotowej

dla poszczególnych biegów przy wykorzystaniu

obrotomierza;

13) wyjaśniać budowę i zasadę działania układów

kierowniczego, hamulcowego, nośnego i zawieszenia w środkach transportu drogowego;

ww

14) charakteryzować nadwozia pojazdów oraz przyczepy i naczepy;

15) wyjaśniać budowę i zasady działania układów

sprzęgających przyczepy i naczepy;

16) wyjaśniać budowę i zasady działania osprzętu

dodatkowego stosowanego w środkach transportu drogowego: agregatów chłodniczych,

wind załadunkowych i przystawek odbioru mocy;

17) wyjaśniać budowę i zasady działania systemów

bezpieczeństwa biernego i czynnego środków

transportu drogowego;

18) klasyfikować materiały eksploatacyjne

określać ich właściwości i zastosowanie;

oraz

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) klasyfikacja środków transportu drogowego;

2) podstawy mechaniki, elektrotechniki, elektroniki

i automatyki;

3) charakterystyka techniczna pojazdu;

4) podstawy teorii ruchu pojazdu;

5) napędy alternatywne;

6) budowa silników;

7) układy napędowe pojazdów samochodowych;

8) krzywe momentu obrotowego i mocy silnika;

9) krzywe zużycia paliwa przez silnik;

10) obrotomierz i jego wykorzystanie do zmiany

biegów;

11) układy nośne i jezdne środków transportu drogowego;

12) nadwozia pojazdów samochodowych, przyczepy i naczepy;

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

w.

rcl

.go

v.p

l

13) systemy bezpieczeństwa czynnego i biernego

w środkach transportu drogowego;

Poz. 1632

14) materiały eksploatacyjne stosowane w środkach transportu drogowego;

15) rysunki techniczne, szkice i schematy;

16) układy pneumatyczne i hydrauliczne;

17) dokumentacja eksploatacyjna i instrukcje obsługi środków transportu drogowego;

18) wyposażenie elektryczne i elektroniczne środków transportu drogowego;

19) zanieczyszczenia środowiska

transportem drogowym;

spowodowane

20) podstawy eksploatacji środków transportu drogowego;

21) warunki techniczne dopuszczania do ruchu

środków transportu drogowego;

22) bieżąca obsługa środków transportu drogowego;

23) usterki i uszkodzenia środków transportu drogowego;

24) nauka jazdy pojazdami samochodowymi w zakresie umożliwiającym uzyskanie prawa jazdy

kategorii C+E.

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo

pracy;

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16) prowadzić negocjacje;

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

18) podejmować decyzje;

19) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji

technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) gospodarka rynkowa;

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

6) strategie marketingowe;

7) metody poszukiwania pracy;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności

gospodarczej;

4) opracowywać plan marketingowy;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

13) elementy ergonomii;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

14) środki ochrony indywidualnej;

ww

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

16) elementy fizjologii i higieny pracy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

18) zasady i metody komunikowania się;

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe, w tym w języku obcym;

21) formy doskonalenia zawodowego;

22) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

4) eksponaty i modele części maszyn;

5) modele maszyn i urządzeń;

w.

rcl

.go

v.p

l

Minimalna liczba godzin

w okresie kształcenia w %*

Poz. 1632

Nazwa bloku

programowego

Podbudowa

Podbudowa

programowa

programowa

zasadnicza

liceum

szkoła

ogólnokształzawodowa;

cące,

zawody

liceum

mechanik

profilowane,

pojazdów

technikum,

samochodouzupełniające

wych,

liceum

ogólnokształ- elektromechanik

pojazdów

cące,

samochodotechnikum

wych

uzupełniające

Środki transportu

drogowego

25

15

Podstawy działalności zawodowej

10

10

35**

25***

Razem

7) modele i eksponaty urządzeń transportowych instalowanych w pojazdach samochodowych;

8) modele i eksponaty układów hydraulicznych

i pneumatycznych;

9) urządzenia grzewcze, chłodnicze i klimatyzacyjne;

10) przyrządy do pomiaru wielkości fizycznych.

Pr a cownia r uchu dr ogowe go powinna b yć

wy posa żona w

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

2) drukarkę;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych wyłącznie w formie stacjonarnej.

** Pozostałe 65% godzin jest przeznaczone

1) 50% godzin — na szkolenie prowadzone w ramach

kwalifikacji wstępnej i kwalifikacji wstępnej przyspieszonej;

2) 15% godzin — na dostosowanie kształcenia do potrzeb

rynku pracy, do rozdysponowania przez autorów programów nauczania.

*** Pozostałe 75% godzin jest przeznaczone

1) 60% godzin — na szkolenie prowadzone w ramach

kwalifikacji wstępnej i kwalifikacji wstępnej przyspieszonej;

2) 15% godzin — na dostosowanie kształcenia do potrzeb

rynku pracy, do rozdysponowania przez autorów programów nauczania.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

6) modele i eksponaty: silników cieplnych, pomp,

sprężarek i wentylatorów;

TREŚCI

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

3) oprogramowanie wspomagające

transportu drogowego;

wykonywanie

4) programy do symulowania techniki jazdy;

5) programy specjalistyczne;

6) programy do symulowania obsługi środków transportu drogowego;

7) środki dydaktyczne do nauki przepisów ruchu drogowego i techniki kierowania pojazdami.

Pr a cownia śr odków tr a nspor tu dr ogow eg o

powinna by ć wy posa żona w

1) normy rysunkowe;

2) eksponaty i modele środków transportu drogowego;

3) zespoły i elementy pojazdów;

4) dokumentacje eksploatacyjne pojazdów samochodowych;

5) materiały eksploatacyjne;

6) modele obrazujące etapy zużycia elementów pojazdów;

1) pracownia podstaw techniki;

7) instrukcje obsługi środków transportu drogowego;

2) pracownia ruchu drogowego;

8) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów mechanicznych.

ww

3) pracownia środków transportu drogowego;

4) pracownia elektrotechniki i elektroniki samochodowej;

5) pracownia ratownictwa medycznego.

P ra c ow nia pod staw tech n i ki p o wi n na by ć

w y pos a ż ona w

1) normy rysunkowe;

Pr a cownia e le ktr ote chniki i e le ktr oniki s am o chodowe j powinna by ć wy posa żona w

1) podstawowe mierniki wielkości elektrycznych;

2) zestawy elementów i układów elektrycznych i elektronicznych pojazdów samochodowych;

3) programy komputerowe do symulacji pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych;

2) katalogi typowych części maszyn, podzespołów

i zespołów;

4) maszyny i urządzenia elektryczne;

3) przykładowe dokumentacje techniczne środków

transportu drogowego;

6) urządzenia elektryczne i elektroniczne wyposażenia

pojazdów samochodowych.

5) schematy instalacji elektrycznych;

P ra c ow nia r a t own i ctwa m ed ycz n eg o powinn a by ć w y pos a ż o n a w

Poz. 1632

8) nóż do cięcia pasów;

w.

rcl

.go

v.p

l

9) folie izotermiczne;

1) worki samorozprężalne dla dzieci i dla dorosłych;

2) maski twarzowe dla dzieci i dla dorosłych;

10) płyn do dezynfekcji rąk;

11) wskaźnik CO2;

3) opatrunki w różnych wymiarach;

12) apteczkę samochodową kompletnie wyposażoną.

4) aparat do płukania oka;

5) rękawiczki nitrylowe jednorazowe;

6) worek plastikowy z zamknięciem na odpady;

7) nożyczki ratownicze;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

Załącznik nr 10

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK TRANSPORTU KOLEJOWEGO

SYMBOL CYFROWY 311[38]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) wykorzystywać obowiązujące zasady realizacji

transportu w przewozach kolejowych;

2) wykorzystywać znajomość marketingu, akwizycji i promocji usług w zakresie przewozów osób

i towarów do pozyskiwania klientów;

3) posługiwać się przepisami prawa i regulaminami obowiązującymi przewoźników kolejowych,

zarządców infrastruktury kolejowej i użytkowników bocznic kolejowych;

14) obsługiwać urządzenia techniczne znajdujące

się w wagonach pasażerskich;

15) czytać i analizować plany i schematy stacji kolejowych;

16) posługiwać się sygnalizacją obowiązującą na

kolei;

17) stosować procedury przyjęcia i przewozu ładunku, nadzorować prace ładunkowe i ustalać trasy

przewozu;

18) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację

procesu przewozowego;

4) organizować i prowadzić ruch pociągów na

szlaku i na posterunkach ruchu;

19) konstruować i posługiwać się wewnętrznymi

rozkładami jazdy pociągów;

5) organizować, nadzorować i wykonywać prace

manewrowe taborem kolejowym;

20) określać wpływ transportu kolejowego na środowisko oraz podejmować działania związane

z ochroną środowiska;

6) zestawiać i przygotowywać pociągi do jazdy;

21) posługiwać się instrukcjami i normami dotyczącymi przebiegu procesów technologicznych;

8) rozróżniać i charakteryzować elementy drogi kolejowej;

23) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

9) dokonywać oględzin rozjazdów i zamknięć nastawczych;

10) odczytywać plany i obsługiwać urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

11) obsługiwać urządzenia łączności przewodowej

i bezprzewodowej;

25) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) klasyfikować tabor kolejowy według przeznaczenia i rozwiązań konstrukcyjnych;

26) kierować zespołem pracowników;

ww

7) organizować pracę zgodnie z normami technicznymi i technologicznymi oraz regulaminami

obowiązującymi przewoźników kolejowych, zarządców infrastruktury kolejowej i użytkowników bocznic kolejowych;

13) oceniać pojazd kolejowy, jego urządzenia i wyposażenie, pod względem technicznym i spełniania warunków bezpiecznego prowadzenia

ruchu kolejowego;

22) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

27) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

28) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

17) obsługiwania kas fiskalnych i elektronicznych

systemów rozkładów jazdy pociągów;

w.

rcl

.go

v.p

l

29) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

Poz. 1632

30) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

transportu kolejowego powinien być przygotowany

do wykonywania następujących zadań zawodowych

18) obsługiwania systemów komputerowych procesu przewozowego i urządzeń sterowania ruchem kolejowym.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

1) wiedza o transporcie kolejowym;

2) techniczna eksploatacja kolei;

1) wykonywania i czytania rysunków technicznych

i schematów stacji, urządzeń kolejowych i urządzeń sterowania ruchem kolejowym;

3) obsługa transportu kolejowego;

2) opracowywania procesów technologicznych

dotyczących organizowania i prowadzenia ruchu kolejowego oraz odprawy osób i przesyłek;

BLOK: WIEDZA O TRANSPORCIE KOLEJOWYM

4) podstawy działalności zawodowej.

1. Cele kształcenia

3) prowadzenia akwizycji usług w zakresie przewozów osób i towarów;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

4) dokonywania oceny ogólnego stanu technicznego torów i rozjazdów;

1) opisywać historię i organizację kolei;

5) obsługiwania urządzeń sterowania ruchem kolejowym, urządzeń łączności przewodowej

i bezprzewodowej oraz dokonywania oceny ich

stanu technicznego;

6) kierowania i nadzorowania pracy manewrowej

na stacji i bocznicy kolejowej oraz podawania

i powtarzania właściwych sygnałów;

7) prowadzenia ruchu pociągów na szlakach i na

posterunkach ruchu;

8) dokonywania wstępnych oględzin składu pociągu oraz wykonywania próby hamulca zespolonego;

9) kierowania pracą drużyny pociągowej i prowadzenia związanej z tym dokumentacji;

10) opracowywania operatywnych planów pracy

rozrządowej, z wykorzystaniem analiz pociągowych, planu obsługi stacji i planu przejścia wagonów (ładunków);

11) wdrażania nowych urządzeń technicznych, technologii pracy i systemów informatycznych;

12) prowadzenia gospodarki wagonowej i dbałości

o należyte warunki pracy taboru kolejowego;

ww

13) nadzorowania prac ładunkowych towarów niebezpiecznych, nadzwyczajnych, ponadgabarytowych i wojskowych oraz żywych zwierząt,

a także prac w warunkach zimowych i w innych

specyficznych warunkach ruchowych i atmosferycznych;

14) odprawiania osób, bagażu i przesyłek przewożonych koleją oraz prowadzenia dokumentacji

dotyczącej wykonywanych zadań zawodowych;

15) analizowania prawidłowego przygotowania dokumentów przewozowych oraz ustalania i pobierania należności taryfowych;

16) analizowania potoków ładunków masowych

i ustalania możliwości ich transportowania;

2) czytać i analizować plany i schematy stacji kolejowych;

3) rozpoznawać konstrukcję drogi kolejowej,

z uwzględnieniem podstawowych zagadnień

związanych z wymaganiami dotyczącymi toru

kolejowego i konstrukcji nawierzchni kolejowej;

4) realizować zadania przewozowe zgodnie z warunkami technicznymi dróg kolejowych;

5) wykorzystywać pojazdy kolejowe zgodnie z ich

przeznaczeniem;

6) stosować zasady gospodarowania pojazdami

kolejowymi;

7) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację

procesu przewozowego;

8) wykorzystywać obowiązujące zasady realizacji

transportu w przewozach kolejowych;

9) sporządzać protokoły, sprawozdania, notatki

i korespondencję związaną z wykonywaniem zadań zawodowych;

10) dokonywać oględzin i badań technicznych toru

kolejowego i rozjazdów oraz sprawdzać działanie urządzeń nastawczych;

11) klasyfikować pojazdy kolejowe według przeznaczenia, rozwiązań konstrukcyjnych oraz wymagań technicznych;

12) rozróżniać i charakteryzować elementy sieci

trakcyjnej oraz urządzeń elektroenergetycznych

taboru kolejowego;

13) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu kolejowego;

14) stosować ustalone procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy

urządzeń i zamknięć torów;

5) obsługiwać urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

16) posługiwać się językiem obcym w zakresie

transportu kolejowego, obsługi podróżnych,

przewozu towarów i dokumentacji technicznej.

6) obsługiwać urządzenia łączności przewodowej

i bezprzewodowej oraz urządzenia rozgłoszeniowe, informacyjne i sygnalizacyjne;

w.

rcl

.go

v.p

l

15) powiadamiać drużyny pociągowe o ostrzeżeniach;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) historia i organizacja kolei;

2) symbole i oznaczenia na planach i schematach

stacji kolejowych;

3) podtorze kolejowe i kolejowe obiekty inżynieryjne;

4) nawierzchnia kolejowa i jej elementy oraz ocena

stanu technicznego torów, rozjazdów i urządzeń

sygnalizacyjnych;

5) wybrane urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

7) oceniać sprawność pojazdu kolejowego, jego

urządzeń i wyposażenia pod względem technicznym oraz spełniania warunków bezpieczeństwa ruchu kolejowego;

8) organizować i prowadzić ruch pociągów zgodnie z ustalonymi procedurami w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa ruchu,

w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy urządzeń zamknięć torów;

9) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację

ruchu kolejowego;

10) podejmować decyzje w przypadkach zakłóceń

ruchu kolejowego;

6) klasyfikacja taboru kolejowego;

11) interpretować podstawowe prawa statyki i dynamiki w odniesieniu do pojazdów kolejowych;

7) podstawowe dane eksploatacyjne wagonów

i lokomotyw;

12) posługiwać się oznakowaniem wagonów w realizacji przewozów;

8) budowa, wyposażenie i eksploatacja linii kolejowych;

13) stosować przepisy prawa dotyczące warunków

prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji;

9) hamulce kolejowe;

14) kontrolować mechanizmy i urządzenia wagonów w czasie prowadzenia ruchu;

10) zasady gospodarki wagonowej i trakcyjnej;

11) protokoły, sprawozdania, notatki i korespondencja związana z wykonywaniem zadań zawodowych;

12) zasady zbierania informacji umożliwiających

identyfikację substancji chemicznych;

13) przepisy prawa dotyczące ruchu kolejowego;

14) procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia

bezpieczeństwa ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas przebudowy urządzeń i zamknięć torów;

15) transport chorych;

16) język obcy w zakresie transportu kolejowego,

obsługi podróżnych, przewozu towarów i dokumentacji technicznej.

ww

BLOK: TECHNICZNA EKSPLOATACJA KOLEI

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) organizować i prowadzić ruch pociągów na

szlaku i na posterunkach ruchu;

2) organizować, nadzorować i wykonywać prace

manewrowe taborem kolejowym;

3) zestawiać i przygotowywać pociągi do jazdy;

4) organizować pracę stacji kolejowych, z zachowaniem norm technicznych, technologicznych

i regulaminów stacji oraz przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy;

15) wykonywać czynności związane z przyjmowaniem i odprawianiem pociągów;

16) dokonywać oględzin technicznych składu pociągu oraz wykonywać próby szczegółowe

i uproszczone hamulca zespolonego;

17) sprawować nadzór nad pracą stacji kolejowych;

18) opracowywać proces technologiczny pracy stacji kolejowych;

19) kierować pracą drużyn pociągowych;

20) sporządzać dokumentację pracy pociągu osobowego i pociągu towarowego;

21) wykonywać osłonę pociągu na szlaku;

22) opracowywać operatywne plany pracy rozrządowej, z wykorzystaniem analiz pociągowych;

23) realizować plan obsługi stacji kolejowych;

24) realizować plan przejścia wagonów;

25) współpracować w zakresie wdrażania nowych

urządzeń technicznych i nowych technologii

pracy na kolei;

26) obsługiwać urządzenia zdalnego prowadzenia

ruchu kolejowego, w tym urządzenia komputerowe.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) urządzenia na posterunkach ruchu;

2) sieć kolejowa i jej elementy składowe;

BLOK: OBSŁUGA TRANSPORTU KOLEJOWEGO

4) manewry taborem kolejowym;

1. Cele kształcenia

w.

rcl

.go

v.p

l

3) definicja i klasyfikacja pociągów;

5) zestawienie pociągów;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

6) hamowanie pociągów;

7) przygotowanie pociągów do jazdy;

8) przepisy prawa dotyczące warunków prowadzenia ruchu kolejowego i sygnalizacji;

9) prowadzenie ruchu pociągów na szlaku;

10) prowadzenie ruchu pociągów na posterunkach

ruchu;

11) jazda pociągu;

1) nadzorować załadunek i wyładunek wagonów

oraz stosować procedury przyjęcia ładunku do

przewozu;

2) realizować przewóz towarów, w tym towarów

niebezpiecznych, nadzwyczajnych, ponadgabarytowych i wojskowych oraz żywych zwierząt;

3) posługiwać się komputerowym oprogramowaniem użytkowym wspomagającym realizację

obsługi oraz przewozu osób i towarów;

12) praca drużyn pociągowych;

4) opracowywać i posługiwać się rozkładem jazdy

pociągów;

13) ruch pociągów na odcinkach zdalnego prowadzenia ruchu;

5) obsługiwać urządzenia techniczne znajdujące

się w wagonach pasażerskich;

14) przyczyny incydentów, wypadków i poważnych

wypadków kolejowych oraz procedury w stanach awaryjnych, zagrożenia bezpieczeństwa

ruchu, w wypadkach kolejowych oraz podczas

przebudowy urządzeń zamknięć torów;

6) analizować potoki pasażerskie i towarowe;

15) przewóz przesyłek nadzwyczajnych;

16) regulaminy stacji;

17) charakterystyka urządzeń sterowania ruchem

kolejowym;

18) współdziałanie urządzeń sterowania ruchem kolejowym z urządzeniami na posterunkach ruchu;

19) urządzenia nastawcze i ich elementy;

20) samoczynna blokada liniowa i półsamoczynna

blokada stacyjna;

21) urządzenia zdalnego sterowania i kontroli dyspozytorskiej;

22) urządzenia zabezpieczenia ruchu na przejazdach

i górkach rozrządowych;

23) urządzenia kontroli prowadzenia pociągów;

7) prognozować zapotrzebowanie na przewozy;

8) prognozować zakupy taboru kolejowego;

9) ustalać możliwości przewozowe i trasy przewozu;

10) prowadzić marketing, akwizycję i promocję

usług w zakresie przewozów pasażerskich i towarowych;

11) wykonywać czynności związane z odprawą

i przewozem osób oraz przesyłek bagażowych,

ekspresowych i towarowych;

12) przygotowywać dokumenty przewozowe i ustalać należność za przewóz;

13) ewidencjonować należności z tytułu świadczonych usług transportowych;

14) nadzorować czynności spedycyjno-przewozowe;

15) realizować plany przejścia wagonów przez stację kolejową, obsługi punktów ładunkowych,

przejścia lokomotyw i pracy lokomotyw manewrowych;

16) prowadzić dokumentację związaną z wykonywaniem zadań zawodowych;

25) urządzenia łączności radiotelefonicznej;

17) aktualizować taryfy i instrukcje związane z przewozami;

26) urządzenia

rozgłoszeniowe,

i sygnalizacyjne;

informatyczne

18) sporządzać statystykę z odprawy osób i przesyłek;

27) plany, schematy i tablice zależności urządzeń

sterowania ruchem kolejowym;

19) wykonywać czynności zdawczo-odbiorcze w zakresie przyjmowania i przekazywania przesyłek;

28) nowe kierunki rozwoju technicznej realizacji zabezpieczenia ruchu kolejowego;

20) sporządzać sprawozdawczość kasową;

ww

24) urządzenia łączności telefonicznej;

29) urządzenia elektroenergetyczne stosowane na

kolei i zasady ochrony od porażeń prądem elektrycznym;

30) urządzenia zdalnego prowadzenia ruchu kolejowego.

21) kontrolować wagony w składzie pociągu pod

względem technicznym i handlowym;

22) przyjmować, opracowywać i wykonywać dyspozycje wagonowe;

23) sporządzać i analizować sprawozdania o pracy

wagonów;

24) dobór wyposażenia technicznego punktów ładunkowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

24) prowadzić właściwą gospodarkę wagonową

i dbać o należyte warunki pracy taboru kolejowego;

Poz. 1632

25) ewidencjonować czas użytkowania wagonów

przez nadawcę i odbiorcę;

26) obsługiwać kasy fiskalne w zakresie przewozu

osób i towarów;

27) kontrolować stan wagonu po wyładowaniu i załadowaniu;

25) zasady bezpiecznego prowadzenia prac ładunkowych;

26) język obcy, z uwzględnieniem terminologii z zakresu obsługi przewozu.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

28) analizować potoki ładunków masowych i ustalać możliwość ich przewozu;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

29) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania obsługi przewozów.

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) zasady organizacji przewozów w transporcie kolejowym;

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

4) opracowywać plan marketingowy;

2) organizacja pracy stacji kolejowych: osobowych

i towarowych;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) zasady opracowywania procesów technologicznych pracy stacji kolejowych;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4) planowanie przewozów pasażerskich i towarowych;

5) technika opracowywania rozkładów jazdy i posługiwanie się nimi;

6) użytkowanie wagonów pasażerskich i towarowych;

7) organizacja obsługi punktów ładunkowych;

8) kierowanie przewozami;

9) przewóz osób i opłaty za przewóz;

10) przesyłki bagażowe i ekspresowe;

11) marketing — kształtowanie sprzedaży usług

transportowych;

12) nadawanie i przewóz przesyłek oraz ładunków;

13) przewóz przesyłek w szczególnych warunkach;

14) dokumentacja związana z wykonywaniem zadań zawodowych;

ww

15) taryfy towarowe i ich zastosowanie;

16) międzynarodowe taryfy przewozowe i ich zastosowanie;

17) zasady ekspedycji i przewozów;

18) zasady zabezpieczenia należności wobec kolei;

19) dochodzenie roszczeń;

20) rachunkowość kas ekspedycyjnych;

21) ewidencja rachunkowa w komunikacji wewnętrznej i międzynarodowej;

22) ładunkoznawstwo;

23) zasady rozmieszczania i zabezpieczania ładunków;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony od porażeń prądem elektrycznym

i ochrony odgromowej oraz ochrony środowiska;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność oraz bezpieczeństwo

pracy;

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16) prowadzić negocjacje;

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

18) podejmować decyzje;

19) korzystać ze źródeł informacji, dokumentacji

technicznej, norm, katalogów i oprogramowania użytkowego, w tym w języku obcym;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

w.

rcl

.go

v.p

l

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Poz. 1632

1) gospodarka rynkowa;

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

1) laboratorium techniki ruchu kolejowego;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

2) laboratorium urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

3) pracownia eksploatacji handlowej kolei;

6) strategie marketingowe;

4) pracownia dróg kolejowych i taboru kolejowego.

7) metody poszukiwania pracy;

L a bor a tor ium te chniki r uchu kole jowe g o p o winno by ć wy posa żone w

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

10) prawo pracy i prawo o swobodzie działalności

gospodarczej;

1) wielofunkcyjną makietę symulacyjną ruchu kolejowego, z kompletem dokumentacji techniczno-ruchowej (DTR) stosowanej na posterunkach ruchu

i dokumentacji stosowanej w gospodarce wagonami;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

2) komplet druków używanych do sporządzania dokumentacji pociągowej;

12) ochrona przeciwpożarowa, ochrona od porażeń

prądem elektrycznym, ochrona odgromowa

i ochrona środowiska;

3) rozkłady jazdy pociągów (wewnętrzne i ogólnodostępne);

14) środki ochrony indywidualnej;

4) przepisy prawa i regulaminy obowiązujące przewoźników kolejowych, zarządców infrastruktury kolejowej i użytkowników bocznic kolejowych;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

5) filmy, plansze i slajdy, przedstawiające warunki eksploatacji kolei;

16) elementy fizjologii i higieny pracy;

6) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

13) elementy ergonomii;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

7) oprogramowanie

18) zasady i metody komunikowania się;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

a) programy symulacyjne prowadzenia ruchu kolejowego,

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe, w tym w języku obcym;

b) oprogramowanie użytkowe wspomagające proces przewozowy,

21) formy doskonalenia zawodowego;

c) oprogramowanie użytkowe (edytor tekstu, arkusz

kalkulacyjny, baza danych i edytor graficzny).

22) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

ww

Nazwa bloku programowego

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

Wiedza o transporcie kolejowym

15

Techniczna eksploatacja kolei

45

Obsługa transportu kolejowego

25

Podstawy działalności zawodowej

5

Razem

L a bor a tor ium ur zą dze ń ste r owa nia r uc h em

kole jowy m i łą czności powinno by ć wy p o s ażone w

1) urządzenia sterowania ruchem kolejowym;

2) urządzenia łączności telefonicznej i radiotelefonicznej;

3) urządzenia łączności dyspozytorskiej;

4) urządzenia rozgłoszeniowe;

5) urządzenia informatyczne zabezpieczenia ruchu;

6) urządzenia sygnalizacyjne;

90**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 10% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

7) urządzenia telewizji przemysłowej;

8) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza).

Laboratorium urządzeń sterowania ruchem kolejowym i łączności może być połączone z laboratorium

techniki ruchu kolejowego.

Pr a cownia dr óg kole jowy ch i ta bor u k o l ej o we go powinna by ć wy posa żona w

1) elementy nawierzchni kolejowej w postaci modeli

oraz foliogramy i przezrocza, przedstawiające

w.

rcl

.go

v.p

l

P ra c ow nia e k sp l o atacj i h an d l o wej ko le i pow i n na by ć w y po saż o n a w

Poz. 1632

1) wybrane przepisy prawa regulujące przewozy

w komunikacji krajowej i międzynarodowej;

a) skrajnię budowli i skrajnię taboru,

2) podręczniki taryfowe i tabele taryf stosowane

przez przewoźników kolejowych;

b) przekroje poprzeczne podtorza i toru,

3) tablice poglądowe i plansze, przedstawiające

c) kolejowe obiekty inżynieryjne z konstrukcją toru,

a) rodzaje przesyłek towarowych,

b) miejsca ładunkowe,

c) schemat przemieszczania ładunków i połączeń

pociągowych,

d) transmisje komunikatów elektronicznej wymiany danych dla międzynarodowych kolejowych

przewozów towarowych (EDI),

e) przykłady zakłóceń w przewozie i sposoby rozwiązywania problemów,

f) obsługę posprzedażną w przypadku wystąpienia nieprawidłowości;

d) konstrukcje przejazdów i urządzenia zabezpieczające,

e) budynki i urządzenia stacyjne,

f) węzły kolejowe;

2) foliogramy i przezrocza, przedstawiające maszyny

i urządzenia kolejowe do robót drogowych;

3) filmy dydaktyczne przedstawiające prowadzenie robót nawierzchniowych;

4) komplet przyrządów do pomiaru toru;

5) oznaczniki na planach i schematach;

6) eksponaty i modele

4) instrukcje i formularze stosowane w eksploatacji

handlowej kolei;

a) różnych typów wagonów kolejowych i taboru

trakcyjnego,

5) mapy komunikacji kolejowej, krajowej i międzynarodowej;

b) części taboru: zestawu kołowego, łożysk tocznych i elementów układu odsprężynowania pojazdów kolejowych,

6) kasy fiskalne stosowane w transporcie kolejowym;

c) wózka wagonowego, urządzeń cięgłowych i zderznych,

7) stanowiska komputerowe z oprogramowaniem

służącym do sprawdzania biletów przez przewoźników kolejowych (jedno stanowisko dla jednego

ucznia/słuchacza);

d) sieci trakcyjnej,

8) wzory oznakowania ładunków;

f) elementów elektroenergetycznych wyposażenia

taboru;

e) hamulca zespolonego,

9) foliogramy i filmy, przedstawiające załadunek towarów do różnych środków transportu kolejowego;

7) plansze przedstawiające elementy wyposażenia

technicznego taboru;

10) filmy dydaktyczne przedstawiające zasady ładowania i przewozu towarów masowych;

9) dokumentację pojazdu trakcyjnego.

11) foliogramy przedstawiające zasady opakowywania towarów małogabarytowych w opakowania

zbiorcze;

ww

12) próbki towarów płynnych, sypkich i stałych.

8) dokumentację wagonu;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

Elektronicznie

podpisany przez

Jaroslaw Deminet

Data: 2011.12.22

19:45:44 +01'00'

Poz. 1632

1632

w.

rcl

.go

v.p

l

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1)

z dnia 17 listopada 2011 r.

w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik pojazdów samochodowych,

monter nawierzchni kolejowej, optyk-mechanik, tapicer, technik automatyk sterowania ruchem kolejowym,

technik dróg i mostów kolejowych, technik elektroenergetyk transportu szynowego, technik optyk, technik

transportu drogowego i technik transportu kolejowego

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia

7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r.

Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje

1) elektromechanik pojazdów samochodowych —

symbol cyfrowy 724[02];

Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji

Narodowej z dnia 17 listopada 2011 r. (poz. 1632)

Załącznik nr 1

ww

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTROMECHANIK POJAZDÓW

SAMOCHODOWYCH

SYMBOL CYFROWY 724[02]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu elektrotechniki i elektroniki;

2) rozpoznawać elementy, podzespoły i urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w pojazdach samochodowych;

3) dobierać materiały stosowane w instalacjach

elektrycznych pojazdów samochodowych;

4) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac;

5) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych;

6) montować elementy, podzespoły i urządzenia

elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych;

7) wykonywać połączenia elektryczne z wykorzystaniem różnych technik;

4) przeprowadzania konserwacji i przeglądów okresowych zespołów i elementów elektrycznych

i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

9) rozróżniać podstawowe podzespoły pojazdu samochodowego;

5) sprawdzania stanu technicznego i lokalizowania

oraz usuwania uszkodzeń w układach elektronicznych pojazdów samochodowych, z wykorzystaniem komputerowych urządzeń diagnostycznych.

w.

rcl

.go

v.p

l

8) czytać schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

10) kierować pojazdami samochodowymi w zakresie kategorii B;

11) oceniać stan techniczny przyrządów pomiarowych i urządzeń diagnostycznych oraz przygotowywać je do pomiarów;

12) posługiwać się przyrządami pomiarowymi

i urządzeniami diagnostycznymi;

13) mierzyć podstawowe

i nieelektryczne;

wielkości

elektryczne

14) oceniać stan techniczny oraz kwalifikować do

naprawy lub wymiany elementy, podzespoły

i urządzenia elektryczne i elektroniczne stosowane w pojazdach samochodowych;

15) naprawiać instalacje i urządzenia elektryczne

w pojazdach samochodowych;

16) przeprowadzać przeglądy techniczne instalacji

elektrycznej w pojazdach samochodowych;

17) sporządzać dokumentację produkcyjną;

3. Zawód elektromechanik pojazdów samochodowych jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia.

Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc

pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy

i zainteresowania uczniów (słuchaczy). Tematyka

specjalizacji może dotyczyć

1) diagnostyki i naprawy układów zasilania i sterowania pracą silnika;

2) diagnostyki i naprawy układów elektrycznych

i elektronicznych nadwozia (alarmu, klimatyzacji,

nawigacji satelitarnej, systemu sterowania głosem, układów audio-video i elektrycznie sterowanych szyb);

3) diagnostyki i naprawy elektronicznych systemów

bezpieczeństwa czynnego i biernego pojazdów

samochodowych.

18) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

II. BLOKI PROGRAMOWE

19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu zawodu, zawierają następujące bloki programowe

20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

1) techniczne podstawy zawodu;

21) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

2) urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach

samochodowych;

22) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

3) podstawy działalności zawodowej.

23) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU

24) korzystać z różnych źródeł informacji;

25) prowadzić działalność gospodarczą.

ww

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektromechanik pojazdów samochodowych powinien być

przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) sprawdzania stanu technicznego zespołów i elementów instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych;

2) lokalizowania i usuwania uszkodzeń w instalacji

elektrycznej pojazdów samochodowych;

3) wykonywania montażu i demontażu instalacji

elektrycznej i urządzeń elektrycznych oraz elementów układów elektronicznych w pojazdach

samochodowych;

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu elektrotechniki i elektroniki;

2) czytać schematy instalacji i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

3) rozróżniać i dobierać materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych;

4) posługiwać się przyrządami do pomiaru wielkości geometrycznych;

5) wykonywać prace z zakresu obróbki ręcznej metali i tworzyw sztucznych;

6) rozróżniać połączenia rozłączne i nierozłączne

stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych;

7) charakteryzować budowę i parametry pojazdów

samochodowych;

12) pomiary wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w pojazdach samochodowych;

w.

rcl

.go

v.p

l

8) rozróżniać podstawowe pojęcia i wielkości charakteryzujące pole elektryczne i magnetyczne

oraz obwody elektryczne prądu stałego;

Poz. 1632

9) wyjaśniać zjawiska fizyczne zachodzące w polu

magnetycznym i elektromagnetycznym oraz

w obwodach elektrycznych;

10) rozróżniać elektrochemiczne źródła energii elektrycznej oraz ich parametry techniczne;

13) elementy elektroniczne stosowane w technice

samochodowej;

14) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska podczas wykonywania pracy.

11) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach elektrycznych prądu stałego i przemiennego;

BLOK: URZĄDZENIA ELEKTRYCZNE I ELEKTRONICZNE W POJAZDACH SAMOCHODOWYCH

12) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru

podstawowych wielkości elektrycznych i nieelektrycznych;

1. Cele kształcenia

13) mierzyć podstawowe

i nieelektryczne;

wielkości

elektryczne

14) rozróżniać elementy elektroniczne na podstawie

wyglądu, umieszczanych na nich oznaczeń oraz

symboli graficznych;

15) charakteryzować właściwości elementów elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych;

16) analizować na podstawie schematów ideowych

pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych;

17) łączyć na podstawie schematów układy elektryczne i elektroniczne;

18) mierzyć parametry podstawowych elementów

elektrycznych i elektronicznych;

19) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas wykonywania pracy.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki i elektroniki;

2) schematy instalacji i urządzeń elektrycznych

i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

ww

3) materiały stosowane w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych;

4) obróbka ręczna metali i tworzyw sztucznych;

5) połączenia rozłączne i nierozłączne stosowane

w instalacjach elektrycznych pojazdów samochodowych;

6) budowa i parametry pojazdów samochodowych;

7) pole elektryczne i magnetyczne;

8) obwody elektryczne prądu stałego;

9) pole elektromagnetyczne;

10) elektrochemiczne źródła energii elektrycznej;

11) obwody elektryczne prądu przemiennego;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) rozpoznawać i klasyfikować podstawowe obwody i układy elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych;

2) stosować podstawowe pojęcia i wielkości dotyczące urządzeń elektrycznych i elektronicznych

w pojazdach samochodowych;

3) rozpoznawać symbole graficzne elementów

i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

4) rozróżniać podstawowe parametry techniczne

elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych;

5) określać funkcje oraz parametry użytkowe elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych, na podstawie oznaczeń zawartych na tabliczkach znamionowych;

6) rozpoznawać i charakteryzować czujniki stosowane w układach elektronicznych pojazdów samochodowych;

7) analizować i interpretować zjawiska fizyczne

występujące w obwodach, układach i urządzeniach elektrycznych i elektronicznych pojazdów

samochodowych;

8) interpretować wartości wielkości fizycznych

w obwodach, układach i urządzeniach elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

9) rozróżniać podstawowe parametry techniczne

przyrządów pomiarowych oraz testerów i urządzeń diagnostycznych;

10) dobierać metody, przyrządy pomiarowe oraz

urządzenia diagnostyczne do pomiaru wielkości

elektrycznych i nieelektrycznych w instalacjach

elektrycznych pojazdów samochodowych;

11) mierzyć parametry instalacji i urządzeń elektrycznych oraz układów elektronicznych, zgodnie z dokumentacją techniczną i serwisową;

12) interpretować wyniki pomiarów przedstawione

w postaci liczbowej i graficznej;

13) rozpoznawać elementy instalacji elektrycznej na

podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń;

6) systemy bezpieczeństwa biernego (poduszki

powietrzne, poduszki pirotechniczne i napinacze pasów bezpieczeństwa);

w.

rcl

.go

v.p

l

14) dobierać elementy i urządzenia elektryczne

i elektroniczne w pojazdach samochodowych;

Poz. 1632

15) oceniać stan techniczny elementów i urządzeń

elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

7) systemy bezpieczeństwa czynnego (w szczególności układy ABS, TCS, ASR, ESP i EBD);

16) dobierać oprzyrządowanie uniwersalne i specjalistyczne do montażu i demontażu urządzeń

elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

8) instalacje elektryczne nowej generacji z magistralą transmisji danych CAN;

17) wykonywać proste prace z zakresu montażu

i demontażu podzespołów w pojazdach samochodowych;

10) montaż podzespołów elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

18) wykonywać montaż mechaniczny podzespołów

i urządzeń elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

19) łączyć elementy instalacji elektrycznej pojazdu

samochodowego z wykorzystaniem różnych

technik;

20) posługiwać się dokumentacją techniczną i serwisową, instrukcjami obsługi oraz katalogami

elementów, podzespołów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych;

21) wykonywać przeglądy techniczne i konserwacje

instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych;

22) lokalizować i usuwać drobne uszkodzenia w instalacjach i urządzeniach elektrycznych pojazdów samochodowych;

9) montaż i demontaż podzespołów mechanicznych w pojazdach samochodowych;

11) kontrola elementów i podzespołów elektrycznych i elektronicznych stosowanych w pojazdach samochodowych;

12) uruchamianie i regulacja układów i urządzeń

elektrycznych i elektronicznych w pojazdach samochodowych;

13) naprawa instalacji i urządzeń elektrycznych

i układów elektronicznych;

14) zagrożenia występujące podczas obsługi narzędzi, maszyn i urządzeń zasilanych energią elektryczną i sprężonym powietrzem oraz zagrożenia związane z działaniem spalin i wysokich

temperatur.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

23) kontrolować jakość wykonanych prac;

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

24) określać, na podstawie usterek i dokumentacji

technicznej, możliwość naprawy lub wymiany

uszkodzonego podzespołu elektrycznego lub

elektronicznego;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

25) sporządzać kalkulację kosztów przeglądu, konserwacji, naprawy i wymiany elementów i urządzeń elektrycznych i elektronicznych pojazdu

samochodowego;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

26) rozpoznawać zagrożenia występujące podczas

obsługi narzędzi, maszyn i urządzeń zasilanych

energią elektryczną i sprężonym powietrzem

oraz zagrożenia związane z działaniem spalin

i wysokich temperatur.

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

ww

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

1) struktura instalacji elektrycznej w pojazdach samochodowych;

10) komunikować się i współpracować w zespole;

2) akumulatory stosowane w pojazdach samochodowych;

11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

3) urządzenia elektryczne w pojazdach samochodowych;

12) podejmować decyzje;

4) urządzenia elektroniczne w pojazdach samochodowych;

5) systemy komputerowe w pojazdach samochodowych;

13) stosować przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego;

14) prowadzić i obsługiwać pojazdy samochodowe

w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy kategorii B;

3) laboratorium elektrotechniki i elektroniki samochodowej;

15) doskonalić umiejętności zawodowe;

16) korzystać z różnych źródeł informacji;

w.

rcl

.go

v.p

l

4) warsztaty szkolne.

17) przestrzegać zasad etyki.

Pr a cownia budowy poja zdów sa moc h o d o wy ch powinna by ć wy posa żona w

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia/słuchacza);

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2) eksponaty i modele części maszyn;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

3) próbki materiałów elektrotechnicznych;

3) podejmowanie

gospodarczej;

i

prowadzenie

działalności

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

7) elementy ergonomii;

4) elementy elektryczne i elektroniczne;

5) eksponaty, modele i przekroje podzespołów elektrycznych i mechanicznych w pojazdach samochodowych;

6) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów elektrycznych i mechanicznych w pojazdach samochodowych;

8) środki ochrony indywidualnej;

7) normy, katalogi i dokumentacje techniczne podzespołów w pojazdach samochodowych;

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

8) programy komputerowe do symulacji działania

podzespołów w pojazdach samochodowych.

10) zasady i metody komunikowania się;

11) przepisy prawa dotyczące ruchu drogowego;

Pr a cownia podsta w e le ktr ote chniki i e lek t ro niki powinna by ć wy posa żona w

12) technika kierowania pojazdem samochodowym;

1) zasilacze stabilizowane napięcia stałego i autotransformatory;

13) elementy socjologii i psychologii pracy;

2) mierniki uniwersalne;

14) etyka.

3) oscyloskop dwukanałowy o paśmie 20 MHz z pamięcią;

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Nazwa bloku programowego

Minimalna

liczba godzin

w okresie

kształcenia w %*

Techniczne podstawy zawodu

30

Urządzenia elektryczne i elektroniczne w pojazdach samochodowych

40

Podstawy działalności zawodowej

10

Razem

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20% godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

ww

5) zestawy ćwiczeniowe z układami elektrycznymi

i elektronicznymi;

6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych.

L a bor a tor ium e le ktr ote chniki i e le ktr on i k i s amochodowe j powinno by ć wy posa żone w

80**

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych;

1) stanowiska pomiarowe zasilane napięciem 230 V

prądu przemiennego, zabezpieczone ochroną

przeciwporażeniową zgodnie z obowiązującymi

przepisami oraz wyposażone w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny (jedno stanowisko dla dwóch uczniów/słuchaczy);

2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego, akumulatory, autotransformatory oraz prostowniki zwykłe

i rozruchowe;

3) mierniki analogowe i cyfrowe, w tym mierniki uniwersalne i testery;

TREŚCI

4) oscyloskop dwukanałowy o paśmie 20 MHz z pamięcią;

Do realizacji treści kształcenia, ujętych w blokach programowych, są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

5) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych;

1) pracownia budowy pojazdów samochodowych;

6) urządzenia elektryczne i elektroniczne wyposażenia pojazdów samochodowych;

2) pracownia podstaw elektrotechniki i elektroniki;

7) stół probierczy;

6) stanowiska do naprawy urządzeń elektrycznych

i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

9) pojazd samochodowy z silnikiem benzynowym

wyposażonym w układ wtryskowy V generacji;

8) dwa stanowiska z silnikiem z zapłonem samoczynnym, wyposażonym w układ wtryskowy Common

Rail;

w.

rcl

.go

v.p

l

8) zestawy ćwiczeniowe (makiety) do badania i kontroli: instalacji oświetleniowej, obwodu ładowania, obwodu zapłonowego, obwodu rozruchu,

układu wtryskowego, układu regulacji i sterowania dynamiki jazdy, układu bezpieczeństwa biernego, układu ochrony przed kradzieżą i układu zwiększającego komfort jazdy;

10) pojazd samochodowy z silnikiem Diesla wyposażonym w układ wtryskowy Common Rail;

11) schematy instalacji elektrycznej różnych pojazdów

samochodowych;

7) dwa stanowiska z silnikiem z zapłonem iskrowym,

wyposażonym w układ wtryskowy z systemem

EOBD;

9) wyciąg spalin dla każdego stanowiska;

10) analizator spalin;

12) komputerowe zestawy diagnostyczne do sprawdzania urządzeń elektrycznych i elektronicznych

w pojazdach samochodowych;

11) dymomierz;

13) programy komputerowe do symulacji pracy urządzeń elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

13) przyrząd do kontroli i ustawiania świateł;

W a r s z t a t y s z k o l n e p o wi n n y b yć wyposa żone w

15) przetworniki i adaptery do pomiaru wielkości elektrycznych i nieelektrycznych w układach wtryskowych;

1) stanowiska do obróbki ręcznej metali i tworzyw

sztucznych (jedno stanowisko dla jednego ucznia/

słuchacza);

2) stanowiska do lutowania i montażu układów elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla

jednego ucznia/słuchacza);

3) stanowiska do montażu i demontażu urządzeń

elektrycznych oraz elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

4) stanowiska do montażu i demontażu głównych

podzespołów pojazdu samochodowego (jedno

stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

5) stanowiska diagnostyczne do sprawdzania stanu

technicznego urządzeń elektrycznych i elektronicznych (jedno stanowisko dla trzech uczniów/słuchaczy);

12) uniwersalny komputer diagnostyczny;

14) stół probierczy;

16) normy: PN i ISO;

17) dokumentacje techniczne, dokumentacje serwisowe i instrukcje obsługi urządzeń.

Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi, przyrządów pomiarowych i testerów

niezbędnych do diagnostyki układów elektronicznych.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów (słuchaczy).

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.