Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2010 r. w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego
Table of Provisions (8)
Statutory Text (8 Articles)
§ 1. 1. Ustanawia się Narodowy Program Ochrony
Zdrowia Psychicznego, zwany dalej „Programem”,
określający strategię działań mających na celu ograniczenie występowania zagrożeń dla zdrowia psychicznego, poprawę jakości życia osób z zaburzeniami psychicznymi i ich bliskich oraz zapewnienie dostępności
do świadczeń opieki zdrowotnej.
b) upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego,
2. Program jest realizowany w latach 2011—2015.
§ 2. Celami głównymi Programu są
1) promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie
zaburzeniom psychicznym;
b) promocja i wspieranie badań naukowych
w dziedzinie zdrowia psychicznego,
c) unowocześnienie i poszerzenie zastosowania
systemów statystyki medycznej,
d) ocena skuteczności realizacji Programu.
2. Szczegółowy wykaz zadań i ich podział pomiędzy podmioty realizujące określa harmonogram stanowiący załącznik nr 1 do rozporządzenia.
w.
rcl
2) zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki
zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym;
a) przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych
występowaniem zaburzeń psychicznych,
3) rozwój badań naukowych i systemu informacji
z zakresu zdrowia psychicznego.
Załącznik nr 2
ZALECANE ROZWIĄZANIA ORGANIZACYJNE W PSYCHIATRYCZNEJ OPIECE ZDROWOTNEJ
I . Za le c a ne w s kaźn i ki d o stęp n o ści w psy chia t r y czne j opie ce zdr ow ot ne j
Minimalna dostępność placówek
A. Centrum Zdrowia Psychicznego (CZP) dla osób z zaburzeniami psychicznymi
Minimalny wskaźnik lub liczba placówek
Uwagi
CZP dla dorosłych
1 CZP/50—200 tys. mieszkańców; CZP
powinno łącznie spełniać wskaźniki
dostępności proponowane dla form
organizacyjnych wchodzących w jego skład
w każdym powiecie, dużej gminie
lub dzielnicy dużego miasta;
stosownie do lokalnych potrzeb
CZP dla dzieci i młodzieży
1 CZP/50—200 tys. mieszkańców; CZP
powinno łącznie spełniać wskaźniki
dostępności proponowane dla form
organizacyjnych wchodzących w jego skład
.go
Placówka
w każdym powiecie, dużej gminie
lub dzielnicy dużego miasta;
stosownie do lokalnych potrzeb
B. Placówki dla dorosłych z zaburzeniami psychicznymi
Placówka
Minimalny wskaźnik lub liczba placówek
1 poradnia/50 tys. mieszkańców
w.
rcl
Poradnia
Uwagi
czynna codziennie w każdym
powiecie lub dzielnicy dużego
miasta
Oddziały dzienne
3 miejsca/10 tys. mieszkańców
co najmniej 1 w mieście powyżej
70 tys. mieszkańców
Zespoły środowiskowe
1 zespół/50 tys. mieszkańców
1—3 wizyt tygodniowo
Zespoły interwencji
kryzysowych i pomocy
doraźnej
1 zespół w miastach powyżej 200 tys. mieszkańców
Oddziały
szpitalne
4 łóżka/10 tys. mieszkańców równomiernie
psychiatryczne jak najbliżej, w miastach/dzielnicach miast
powyżej 80 tys. mieszkańców;
optymalnie: w szpitalach ogólnych
0,2 miejsca/10 tys. mieszkańców
Oddziały opiekuńcze
(ZPO, ZOL)
1—2 łóżka/10 tys. mieszkańców
ww
Hostel
maksymalnie 300 łóżek
w szpitalu psychiatrycznym;
przekształcenia w większych
szpitalach
C. Placówki dla dzieci i młodzieży z zaburzeniami psychicznymi
Placówka
Minimalny wskaźnik lub liczba placówek
Uwagi
Poradnia
1 poradnia/powiat lub kilka powiatów
(150 tys. mieszkańców)
Oddziały dzienne
1 miejsce/10 tys. mieszkańców
Zespoły środowiskowe
1 zespół/150 tys. mieszkańców
1—3 wizyt tygodniowo
Oddziały szpitalne
0,4 łóżka/10 tys. mieszkańców
równomiernie
Hostel
1 hostel (20 miejsc)/województwo
Poradnia pomocy rodzinie 1 poradnia/województwo
czynna codziennie
v.p
l
D. Placówki dla uzależnionych od alkoholu i współuzależnionych
Placówka
Minimalny wskaźnik lub liczba placówek
co najmniej 1 przychodnia/1 powiat
(około 50 tys. mieszkańców)
Dzienny oddział terapii
uzależnienia od alkoholu
1 oddział (20 miejsc) w każdym większym
mieście (powyżej 50 tys. mieszkańców)
Oddziały/pododdziały
leczenia alkoholowych
zespołów
abstynencyjnych
0,2—0,3 łóżka/10 tys. mieszkańców
Oddziały/ośrodki terapii
uzależnienia od alkoholu
1,2 łóżka/10 tys. mieszkańców
Hostele
1 hostel (20 miejsc)/województwo
z uwzględnieniem wskaźnika
epidemiologicznego;
czynna codziennie
.go
Przychodnia/poradnia
terapii uzależnienia
od alkoholu
i współuzależnienia
Uwagi
E. Placówki dla uzależnionych od substancji psychoaktywnych
Placówka
Minimalny wskaźnik lub liczba placówek
Uwagi
co najmniej 3 przychodnie w województwie,
w tym w miastach
50—70 tys. mieszkańców — 1 przychodnia;
70—100 tys. mieszkańców — 2 przychodnie;
powyżej 100 tys. mieszkańców —
3 przychodnie
z uwzględnieniem wskaźnika
epidemiologicznego;
czynna codziennie;
w tym ośrodki interwencji
kryzysowej
Oddziały dzienne
dla uzależnionych
od substancji
psychoaktywnych
co najmniej 1 oddział (20 miejsc)/
województwo
z uwzględnieniem zróżnicowania
w poszczególnych
województwach
Oddziały/łóżka
detoksykacyjne
0,1 łóżka/10 tys. mieszkańców
z uwzględnieniem zróżnicowania
w poszczególnych
województwach
Oddziały/ośrodki
terapeutyczne
i rehabilitacyjne
dla uzależnionych
od substancji
psychoaktywnych
0,7 łóżka/10 tys. mieszkańców
w tym prowadzone przez
organizacje pozarządowe;
z uwzględnieniem zróżnicowania
w poszczególnych
województwach
Hostele dla uzależnionych
od substancji psychoaktywnych
0,2 miejsca/10 tys. mieszkańców
Program leczenia
substytucyjnego
w każdym mieście, w którym jest co
najmniej 30 użytkowników opiatów,
kwalifikujących się do leczenia
substytucyjnego
ww
w.
rcl
Przychodnia/poradnia
terapii uzależnienia
od substancji
psychoaktywnych
v.p
l
I I . Za le c a ne do cel o we wskaźn i ki zatrudnie nia w w y br a ny ch za w oda ch ist ot ny ch dla p s yc hia t r y c z ne j o p i eki zd ro wo tn ej
Oczekiwane zatrudnienie
Oczekiwania
Zawód
Psychiatrzy
Psychiatrzy dzieci i młodzieży
Psychologowie kliniczni
Pracownicy socjalni
Terapeuci zajęciowi*
Psychoterapeuci z certyfikatem
wskaźnik/100 tys.
liczba
liczba
10,0
4000
2700
1,0
400
206
9,5
3800
1400
10,0
4000
300
35,0
14000
10000
.go
Pielęgniarki
Stan obecny
Certyfikowani specjaliści i instruktorzy terapii uzależnień
8,0
3200
560
2,0
800
500
5,0
2000
1400
* Docelowo do realizacji zadań terapeutów zajęciowych należy włączyć terapeutów środowiskowych (zaburzeń psychicz-
nych) o szerszych i bardziej wszechstronnych kompetencjach przydatnych w sprawowaniu zadań opiekuńczych oraz wspomaganiu różnych form terapii w opiece środowiskowej i stacjonarnej.
I I I . Za r y s m ode l u CE N T RU M Z DRO WI A PSYCH ICZNEGO (CZP)
w.
rcl
Cel działania
Wprowadzenie nowoczesnego, sprawdzonego modelu opieki psychiatrycznej, który
1) poprawia jakość leczenia psychiatrycznego — jego dostępność, ciągłość i skuteczność;
2) ogranicza rozmiary i negatywne skutki hospitalizacji, a tym samym koszty opieki psychiatrycznej;
3) uruchamia inicjatywy i zasoby społeczne lokalnej społeczności;
4) przeciwdziała stygmatyzacji i wykluczeniu chorych psychicznie obywateli;
5) zapewnia warunki do społecznej integracji osób z zaburzeniami psychicznymi.
Zadania
1. Wszechstronna psychiatryczna opieka zdrowotna (diagnostyka, leczenie i rehabilitacja oraz orzecznictwo
i konsultacje dla podstawowej opieki zdrowotnej).
2. Wszechstronność opieki świadczonej przez centrum zdrowia psychicznego wynika
1) ze zróżnicowania świadczeń zdrowotnych oferowanych przez jego poszczególne zespoły;
2) z koordynacji świadczeń udzielanych poszczególnym chorym;
ww
3) z dostosowania struktury organizacyjnej do lokalnych potrzeb.
3. CZP tworzy się w celu zapewnienia opieki co najmniej 1500 osobom dorosłym, na obszarze zamieszkałym
przez co najmniej około 50 tys. mieszkańców (obszar odpowiadający wielkości powiatu lub dużej gminy/
dzielnicy).
4. CZP udziela
1) czynnej opieki długoterminowej (powyżej 60 dni) chorym z przewlekłymi zaburzeniami psychicznymi, wymagającym ciągłej opieki i leczenia, związanym z CZP terytorialnie (możliwość dojazdu i kontaktu) oraz
społecznie (społeczność lokalna);
2) opieki długoterminowej (powyżej 60 dni) innym chorym z przewlekłymi zaburzeniami psychicznymi;
3) opieki krótkoterminowej (do 60 dni) — chorym z zaburzeniami epizodycznymi lub nawracającymi;
4) pomocy konsultacyjnej (porady jednorazowe lub opieka do 7 dni) — innym osobom potrzebującym świadczeń diagnostycznych lub krótkotrwałej terapii;
5) opieki szpitalnej — w niezbędnym zakresie.
1. Centrum zdrowia psychicznego składa się co najmniej z
v.p
l
Struktura
1) zespołu ambulatoryjnego — zadania: porady lekarskie i psychologiczne, indywidualna i grupowa pomoc
psychoterapeutyczna, czynności pielęgniarskie, interwencje socjalne;
2) zespołu środowiskowego — zadania: wizyty domowe, terapia indywidualna i grupowa, praca z rodziną,
treningi umiejętności, budowanie sieci oparcia społecznego, zajęcia i turnusy rehabilitacyjne;
3) zespołu dziennego — zadania: częściowa hospitalizacja;
4) zespołu szpitalnego — zadania: dostęp do odpowiednio kwalifikowanej psychiatrycznej opieki stacjonarnej; podstawowym i docelowym rozwiązaniem powinny być świadczenia oddziału psychiatrycznego lokalnego szpitala ogólnego, uzupełniane profilowanymi świadczeniami innych szpitali; tam, gdzie to możliwe, oddział stanowi integralną część centrum zdrowia psychicznego.
2. W zależności od miejscowych potrzeb i zasobów
1) opieka nad dziećmi i młodzieżą mogłaby funkcjonować równolegle, niezależnie (centra zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży) lub w ramach jednego ośrodka (zespół dziecięco-młodzieżowy CZP);
.go
2) CZP może ponadto organizować inne zespoły o zadaniach wyspecjalizowanych w leczeniu wybranych
grup chorych (np. zespoły: zaburzeń nerwicowych, psychogeriatryczne, rehabilitacyjne) lub inne zespoły
o zadaniach specyficznych (np. pomoc kryzysowa, hostele i inne formy chronionego zakwaterowania).
3. W rozwiązywaniu problemów zdrowotnych i społecznych chorych CZP ściśle współpracuje z działaniami
i placówkami pomocy społecznej – np. w zakresie świadczeń opiekuńczych, pomocy materialnej i mieszkaniowej, rehabilitacji zawodowej, domów samopomocy i pomocy społecznej. Współpraca ta może być zintegrowana instytucjonalnie.
Warunki organizacyjne
1. Większe centra mogą stanowić samodzielne zakłady opieki zdrowotnej (ZOZ).
w.
rcl
2. Działając w strukturze ogólnego ZOZ, CZP musi dysponować odrębnością organizacyjną, pozwalającą na
planową realizację specyficznych zadań opieki psychiatrycznej.
3. Gęstość sieci i lokalizacja CZP powinny być określone w regionalnych planach ochrony zdrowia psychicznego, zgodnie ze wskaźnikami Programu.
ww
4. Należy rozważyć możliwość finansowania zadań centrów zdrowia psychicznego według stawki kapitacyjnej,
analogicznie i równolegle do działalności lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej.
§ 4. 1. Podmiotami realizującymi Program są
§ 3. 1. Do celów szczegółowych Programu należą
1) w zakresie promowania zdrowia psychicznego
i zapobiegania zaburzeniom psychicznym
a) upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających zdrowiu psychicznemu,
b) zapobieganie zaburzeniom psychicznym,
c) zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi,
d) organizacja systemu poradnictwa i pomocy
w stanach kryzysu psychicznego;
ww
2) w zakresie zapewniania osobom z zaburzeniami
psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki
i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
a) upowszechnienie środowiskowego
psychiatrycznej opieki zdrowotnej,
modelu
1) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U.
z 1997 r. Nr 88, poz. 554 i Nr 113, poz. 731, z 1998 r. Nr 106,
poz. 668, z 1999 r. Nr 11, poz. 95, z 2000 r. Nr 120, poz. 1268,
z 2005 r. Nr 141, poz. 1183, Nr 167, poz. 1398 i Nr 175,
poz. 1462, z 2007 r. Nr 112, poz. 766 i Nr 121, poz. 831,
z 2008 r. Nr 180, poz. 1108, z 2009 r. Nr 76, poz. 641 i Nr 98,
poz. 817, z 2010 r. Nr 107, poz. 679 i Nr 182, poz. 1228 oraz
z 2011 r. Nr 6, poz. 19.
1) ministrowie właściwi ze względu na cele Programu, a w szczególności Minister Sprawiedliwości,
Minister Obrony Narodowej oraz ministrowie
właściwi do spraw: zdrowia, oświaty i wychowania, zabezpieczenia społecznego, pracy, nauki
i szkolnictwa wyższego, wewnętrznych i administracji publicznej;
2) Narodowy Fundusz Zdrowia;
3) samorządy województw, powiatów i gmin.
2. W realizacji zadań wynikających z Programu
mogą uczestniczyć również organizacje społeczne,
stowarzyszenia, fundacje, samorządy zawodowe, kościoły i inne związki wyznaniowe oraz grupy samopomocy pacjentów i ich rodzin, a także inne podmioty,
które zakresem swojej działalności obejmują cele i zadania Programu.
3. Podmioty, o których mowa w ust. 1, jeżeli pozwala na to charakter wynikających z Programu zadań,
realizują Program we współpracy z podmiotami, o których mowa w ust. 2, z uwzględnieniem przepisów
ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2010 r.
Nr 234, poz. 1536).
§ 5. 1. Minister właściwy do spraw zdrowia kieruje
realizacją Programu i koordynuje wykonanie zadań,
o których mowa w § 3 ust. 2.
2. Podmioty realizujące Program przesyłają ministrowi właściwemu do spraw zdrowia lub wskazanemu przez niego podmiotowi, w terminie do
dnia 15 maja, roczne sprawozdania z wykonania
zadań objętych harmonogramem realizacji Programu w roku poprzednim. Sprawozdania powinny
zawierać odniesienie do stanu wyjściowego, o którym mowa w załączniku nr 1 do rozporządzenia,
Poz. 128
oraz wskaźników przedstawionych w załączniku nr 2
do rozporządzenia.
v.p
l
Dziennik Ustaw Nr 24
§ 6. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie
14 dni od dnia ogłoszenia.
Prezes Rady Ministrów: D. Tusk
Elektronicznie
podpisany przez
Grzegorz Paczowski
Data: 2011.02.03
14:09:43 +01'00'
— 1698 —
Poz. 128
128
v.p
l
ROZPORZĄDZENIE RADY MINISTRÓW
z dnia 28 grudnia 2010 r.
w sprawie Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego
Na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 sierpnia
1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111,
poz. 535, z późn. zm.1)) zarządza się, co następuje
c) aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami
psychicznymi,
d) skoordynowanie różnych form opieki i pomocy;
3) w zakresie rozwoju badań naukowych i systemów
informacji z zakresu zdrowia psychicznego
.go
Załączniki do rozporządzenia Rady Ministrów
z dnia 28 grudnia 2010 r. (poz. 128)
.go
Załącznik nr 1
HARMONOGRAM REALIZACJI
NARODOWEGO PROGRAMU OCHRONY ZDROWIA PSYCHICZNEGO
I . C ha r a k t e r y s t yka aktu al n eg o stan u psy chia t r y czne j opie k i zdr ow ot ne j
Podstawowym wskaźnikiem stanu zdrowia psychicznego Polaków jest rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych, rejestrowanych w placówkach psychiatrycznej opieki zdrowotnej, w tym także związanych z nadużywaniem substancji psychoaktywnych — alkoholu, narkotyków i leków.
w.
rcl
W ciągu 18 lat, od roku 1990 do 2007, wskaźnik rejestrowanego rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych
wzrósł o 119 % (z 1629 do 3571 na 100 tys. ludności) w opiece ambulatoryjnej i o 50 % (z 362 do 542 na 100 tys.
ludności) w opiece stacjonarnej. Przy czym, o ile do roku 2005 wskaźniki sukcesywnie wzrastały, to między rokiem 2005 a 2007 wskaźnik rozpowszechnienia w opiece ambulatoryjnej spadł o 2 %, a wskaźnik hospitalizacji
wzrósł zaledwie o 1 %. Zjawisko to spowodowane zostało w większym stopniu spadkiem zapadalności (liczbą
rejestrowanych pacjentów po raz pierwszy zgłaszających się do leczenia) niż spadkiem liczby pacjentów leczonych w poprzednich latach. W latach 1990—2005 zapadalność w opiece ambulatoryjnej wzrosła o 132 %,
a w opiece całodobowej o 86 %, natomiast w latach 2005—2007 zapadalność w opiece ambulatoryjnej spadła
o 10 % (z 1029 do 930 na 100 tys. ludności), a w opiece całodobowej o 7 % (z 240 do 223 na 100 tys. ludności)
(rys. 1 i 2).
ww
Rys. 1. OPIEKA AMBULATORYJNA. Leczeni ogółem i po raz pierwszy z zaburzeniami psychicznymi. Wskaźnik
na 100 tys. ludności
.go
v.p
l
Rys. 2. OPIEKA STACJONARNA. Leczeni ogółem i po raz pierwszy z zaburzeniami psychicznymi. Wskaźnik na
100 tys. ludności
W opiece ambulatoryjnej, w ciągu 18 lat, wystąpił wzrost wszystkich kategorii zaburzeń psychicznych
(tab. 1). Ponad trzykrotnie wzrosło rejestrowane rozpowszechnienie zaburzeń psychotycznych, a zaburzenia
niepsychotyczne wzrosły o 73 %. Najwyższy, prawie ośmiokrotny wzrost, wystąpił w przypadku zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych; upośledzenie umysłowe wzrosło o 153 %, a zaburzenia
spowodowane używaniem alkoholu o 82 %. Jednakże w ostatnim czasie (między rokiem 2005 i 2007) rozpowszechnienie zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych zmniejszyło się o 6 % i zaburzeń psychotycznych — o 5 %. Wzrosło natomiast rozpowszechnienie zaburzeń spowodowanych używaniem
alkoholu — o 2 %.
w.
rcl
Tab. 1. OPIEKA AMBULATORYJNA. Leczeni z powodu zaburzeń psychicznych w latach 1990—2007. Wskaźniki
na 100 tys. ludności i różnice procentowe między wskaźnikami z lat 1990 i 2007 oraz 2005 i 2007
Rok
Rozpoznanie
Zmiana
wsk. w %
1990/2007
Zmiana
wsk. w %
2005/2007
− 119
¯2
1995
2000
2005
2007
Ogółem — liczby
bezwzględne
62091
727314
948838
1395712
1361223
Ogółem wskaźniki
1629
1885
2455
3657
3571
Zaburzenia psychotyczne
466
563
912
1481
1410
− 203
¯5
Zaburzenia
niepsychotyczne
826
956
998
1438
1429
− 73
¯1
Zaburzenia spowodowane
używaniem alkoholu
261
274
363
468
476
− 82
−2
Zaburzenia spowodowane
używaniem substancji
psychoaktywnych
12
19
61
101
95
− 692
¯6
Upośledzenie umysłowe
64
73
121
169
162
− 153
¯4
ww
1990
Istotna jest obserwowana w opiece ambulatoryjnej zmiana proporcji między wskaźnikami zaburzeń psychotycznych i niepsychotycznych — o ile w roku 1990 wskaźnik zaburzeń niepsychotycznych był o 76 % wyższy
niż psychotycznych, to w roku 2000 o 9 % wyższy, a w roku 2007 zaledwie o 1 %.
Jednocześnie rejestruje się wzrost liczby poradni psychologicznych — od 24 w roku 2004, 102 w roku 2005
do 228 w roku 2007. Można przypuszczać, że to powoduje zmniejszenie się liczby pacjentów niepsychotycznych
z psychiatrycznej opieki ambulatoryjnej. Część tych poradni przekształciła się z poradni zdrowia psychicznego
bądź poradni dla osób uzależnionych. Poradnie te zajmują się głównie psychoterapią, zatrudniają prawie wyłącznie psychologów, w związku z tym ich pacjenci nie mają stawianych rozpoznań psychiatrycznych (według
klasyfikacji ICD-10), zatem nie są włączani do analiz epidemiologicznych.
v.p
l
W psychiatrycznej opiece stacjonarnej we wszystkich analizowanych latach leczono znacznie więcej pacjentów psychotycznych niż niepsychotycznych i różnice te z latami pogłębiają się — zwiększa się z roku na rok
liczba hospitalizowanych pacjentów z psychozami, przy prawie niezmiennej liczbie pacjentów z zaburzeniami
niepsychotycznymi. W roku 1990 psychoz leczono trzy razy więcej niż zaburzeń niepsychotycznych, w roku
2007 prawie cztery razy więcej. W dynamice hospitalizacji występują podobne tendencje jak w opiece ambulatoryjnej. W ciągu 18 lat najwyższy wzrost — ponad trzykrotny — wystąpił w przypadku zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych, a zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu wzrosły
o 96 %. Wskaźnik psychoz zwiększył się o 32 %, a zaburzeń niepsychotycznych o 3 %. Między rokiem 2005 i 2007
wskaźnik psychoz spadł o 4 %, zaburzeń niepsychotycznych o 7 %, zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych utrzymał się na tym samym poziomie, podobnie jak upośledzenia umysłowego,
wzrósł natomiast o 12 % wskaźnik zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu (tab. 2).
Tab. 2. OPIEKA STACJONARNA. Leczeni z powodu zaburzeń psychicznych w latach 1990—2007. Wskaźniki na
100 tys. ludności i różnice procentowe między wskaźnikami z lat 1990 i 2007 oraz 2005 i 2007
Rok
Ogółem — liczby
bezwzględne
1990
1995
2000
2005
2007
Zmiana
wsk. w %
1990/2007
.go
Rozpoznanie
137911
141737
169511
204816
206697
Ogółem— wskaźniki
362
367
439
537
542
Zaburzenia psychotyczne
181
174
223
250
Zaburzenia niepsychotyczne
62
63
54
Zaburzenia spowodowane
używaniem alkoholu
100
109
Zaburzenia spowodowane
używaniem substancji
psychoaktywnych
9
Upośledzenie umysłowe
10
Zmiana
wsk. w %
2005/2007
−1
239
− 32
¯4
69
64
−3
¯7
130
175
196
− 96
− 12
12
22
32
32
− 256
«0
9
10
11
11
− 10
«0
w.
rcl
− 50
Zarówno w opiece ambulatoryjnej, jak i całodobowej, przez 18 lat wskaźnik leczonych z powodu uzależnień, łącznie od alkoholu i substancji psychoaktywnych, sukcesywnie wzrasta. Co więcej, dynamika zapadalności jest wyższa niż dynamika rozpowszechnienia, co oznacza, że na wzrost wskaźnika rozpowszechnienia
w znacznym stopniu wpływają rejestrowane nowe przypadki uzależnień niż powroty do leczenia pacjentów
uprzednio już uzależnionych. W opiece ambulatoryjnej wskaźnik rozpowszechnienia wzrósł o 105 % (z 279 do
571 na 100 tys. ludności), a wskaźnik zapadalności o 111 % (ze 108 do 228 na 100 tys.) (rys. 3). W opiece całodobowej wskaźnik rozpowszechnienia wzrósł o 109 % (ze 109 do 228 na 100 tys.), a wskaźnik zapadalności
o 138 % (z 48 do 114 na 100 tys.) (rys. 4).
ww
Rys. 3. OPIEKA AMBULATORYJNA. Leczeni z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu i innych
substancji psychoaktywnych, między rokiem 1990 a 2007 (wskaźniki na 100 tys. ludności)
.go
v.p
l
Rys. 4. OPIEKA STACJONARNA. Leczeni z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych, między rokiem 1990 a 2007 (wskaźniki na 100 tys. ludności)
w.
rcl
Jest istotne, że prawie 40 % hospitalizacji w szpitalach psychiatrycznych to hospitalizacje pacjentów z zaburzeniami spowodowanymi używaniem alkoholu i innych substancji psychoaktywnych, z czego 3/4 to mężczyźni.
Zarówno w opiece ambulatoryjnej, jak i całodobowej znaczącą większość pacjentów stanowią mieszkańcy
miast; więcej leczy się mężczyzn niż kobiet (większa liczba leczonych mężczyzn z powodu uzależnień). Przeważająca grupa pacjentów to osoby w wieku 30—64 lat (rys. 5 i 6).
Rys. 5. OPIEKA AMBULATORYJNA. Struktura społeczno-demograficzna. Wskaźniki na 100 tys. ludności
ww
5.a. Miejsce zamieszkania i płeć
.go
v.p
l
5.b. Wiek
Do 2005 r. wskaźniki zaburzeń psychicznych rosły bardzo szybko bez względu na płeć, miejsce zamieszkania i wiek. Między rokiem 2005 i 2007 w opiece ambulatoryjnej wskaźnik leczonych mieszkańców miast pozostał na bardzo podobnym poziomie, a mieszkańców wsi — zmniejszył się o 8 %. Płeć różnicuje zjawisko w niewielkim stopniu — wskaźnik w populacji mężczyzn spadł o 2 %, a w populacji kobiet o 3 %, natomiast wiek ma
istotny wpływ na występowanie zaburzeń psychicznych — spadek wskaźnika wystąpił jedynie we frakcji wieku 30—64 lat, wzrósł natomiast o 7 % w najmłodszej grupie wiekowej 0—29 lat i o 3 % w najstarszej — 65 lat
i więcej.
w.
rcl
W opiece stacjonarnej wskaźnik zaburzeń psychicznych w populacji mieszkańców miast spadł o 3 %, natomiast wzrósł w populacji wiejskiej o 5 %; wśród mężczyzn utrzymał się na podobnym poziomie, a wśród kobiet
spadł o 3 %. Podobnie zmniejszył się we frakcjach wieku 30—64 lat — o 3 % i 65 lat i więcej — o 2 %, wzrósł
natomiast wyraźnie, o 10 %, w najmłodszej grupie wiekowej 0—29 lat.
W opiece ambulatoryjnej wzrost rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych w grupie wieku 0—29 lat, między rokiem 2005 i 2007, spowodowany jest przede wszystkim wzrostem w najmłodszej frakcji wieku 0—18 lat,
gdzie najwyraźniej wzrósł wskaźnik zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu o 29 % (z 17 do 22 na
100 tys. tej populacji), zaburzeń rozwojowych o 27 % (ze 180 do 229 na 100 tys.) oraz zaburzeń zachowania
i emocji o 5 % (z 522 do 546 na 100 tys.). W grupie 19—29 lat o 6 % wzrósł wskaźnik zaburzeń spowodowanych
używaniem alkoholu (z 349 do 371 na 100 tys.).
W opiece stacjonarnej wzrost wskaźnika rozpowszechnienia zaburzeń psychicznych w grupie wieku 0—29 lat
jest również spowodowany wzrostem wskaźników w najmłodszej frakcji wieku 0—18 lat. Dotyczy to przede
wszystkim wskaźnika zaburzeń nerwicowych (wzrost o 31 % z 13 do 17 na 100 tys.). W grupie wiekowej 19—29 lat
najbardziej wzrósł (o 20 %) wskaźnik zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu — z 83 do 100 na 100 tys.
Rys. 6. OPIEKA STACJONARNA. Struktura społeczno-demograficzna. Wskaźniki na 100 tys. ludności
ww
6.a. Miejsce zamieszkania i płeć
.go
v.p
l
6.b. Wiek
Od roku 1990 wskaźniki wszystkich zaburzeń psychicznych bardzo szybko wzrastały (ponad dwukrotny
wzrost wskaźnika w opiece ambulatoryjnej i 50 % w stacjonarnej). Niewielki spadek (2 %) w roku 2007 nie jest
symptomem poprawy sytuacji.
Niepokojący jest sukcesywny wzrost zarówno zapadalności, jak i rozpowszechnienia zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu, zwłaszcza w najmłodszej frakcji wieku.
w.
rcl
Wzrost liczby leczonych z powodu zaburzeń rozwojowych i zaburzeń emocji w najmłodszej frakcji wieku
może być związany z większą świadomością rodziców w dostrzeganiu nieprawidłowych zachowań dziecka,
spowodowaną zapewne kampanią oświatową na ten temat w ostatnich latach.
Znaczny wzrost wskaźników zaburzeń psychicznych od 1990 r. spowodowany był zapewne zmianami ustrojowymi kraju, wymagającymi szybkiego dostosowania się do nowych warunków transformacyjnych. Od roku
1997 (10 rewizja ICD, od kiedy dane mogą być w pełni porównywalne na poziomie poszczególnych rozpoznań)
wzrosły wszystkie kategorie rejestrowanych zaburzeń psychicznych, zarówno w opiece całodobowej, jak i ambulatoryjnej, w której zaburzenia organiczne wzrosły: schizofrenia o 39 %, zaburzenia schizotypowe i urojeniowe o 31 %, zaburzenia afektywne dwukrotnie, zaburzenia nerwicowe o 54 %, upośledzenie umysłowe dwukrotnie, zaburzenia spowodowane używaniem alkoholu o 43 %, zaburzenia spowodowane używaniem substancji
psychoaktywnych od czterokrotnie do siedmiokrotnie, pozostałe zaburzenia psychiczne prawie dwukrotnie.
Tab. 3. Zróżnicowanie terytorialne hospitalizacji zaburzeń psychicznych (wskaźnik na 100 tys. populacji)
Zaburzenia
niezwiązane
z uzależnieniami
Zaburzenia
związane
z używaniem
alkoholu
Zaburzenia
związane
z używaniem
substancji
psychoaktywnych
2007
2003
2007
2003
2007
2003
2007
2
3
4
5
6
7
8
9
Dolnośląskie
553,0
475,8
348,1
276,4
150,4
169,3
54,5
30,1
Kujawsko-pomorskie
452,6
444,1
312,7
277,1
116,4
140,5
23,5
26,5
Lubelskie
533,3
586,4
321,5
319,2
195,7
250,6
16,2
16,6
Lubuskie
782,1
830,8
501,0
502,1
202,1
226,6
79,0
102,1
Łódzkie
548,5
595,6
331,9
323,9
190,8
236,8
25,8
34,9
Małopolskie
394,3
412,4
276,4
253,3
109,6
135,3
8,3
23,8
Mazowieckie
511,7
546,9
324,2
318,5
136,0
186,2
51,5
42,2
Ogółem
Województwo
ww
4
5
6
7
8
9
Opolskie
521,8
692,4
365,7
472,9
135,6
192,9
20,5
26,6
Podkarpackie
435,8
507,3
283,1
311,1
143,1
190,3
9,6
5,9
Podlaskie
720,1
839,0
484,4
502,6
209,6
312,0
26,0
24,4
Pomorskie
487,0
544,9
331,2
331,4
128,4
171,3
27,4
42,2
Śląskie
435,0
538,9
274,5
307,6
139,0
200,5
21,5
30,8
Świętokrzyskie
576,8
568,0
378,2
316,7
187,8
243,5
10,8
7,8
Warmińsko-mazurskie
595,5
617,9
349,4
298,4
201,5
281,4
44,6
38,1
Wielkopolskie
518,1
539,2
360,8
326,2
135,2
183,8
22,1
29,2
Zachodniopomorskie
444,1
539,8
283,7
302,0
117,0
178,6
43,4
59,2
Ogółem
507,2
549,7
328,8
320,9
148,6
196,4
29,9
32,4
v.p
l
2
.go
1
— 1705 —
Rejestrowane rozpowszechnienie hospitalizacji zaburzeń psychicznych w roku 2003 wynosiło 507,2 na
100 tys. populacji i przez 5 lat wzrosło o 8 % do 549,7.
w.
rcl
Najwyższe wskaźniki hospitalizacji w 2003 r. wystąpiły w województwach: lubuskim, podlaskim, warmińsko-mazurskim i świętokrzyskim, najniższe w: małopolskim, śląskim, podkarpackim i zachodniopomorskim. W roku 2007 najwyższe wskaźniki charakteryzowały województwa: podlaskie, lubuskie, opolskie i warmińsko-mazurskie, najniższe: małopolskie, kujawsko-pomorskie, dolnośląskie i podkarpackie.
Najwyższy wzrost wskaźników wystąpił w województwach: opolskim o 33 %, zachodniopomorskim o 26 %
i śląskim o 24 %. Spadły natomiast wskaźniki w województwach: dolnośląskim, kujawsko-pomorskim i świętokrzyskim.
Wzrost wskaźnika hospitalizacji ogółu zaburzeń psychicznych wynika przede wszystkim ze wzrostu, w tych
latach, zaburzeń spowodowanych uzależnieniami (zarówno od alkoholu, jak i innych substancji psychoaktywnych), wzrosły bowiem wskaźniki ich hospitalizacji, przy spadku wskaźnika zaburzeń niespowodowanych uzależnieniami, zarówno średniego dla całej Polski, jak i spadku wskaźników w 9 województwach.
Rozpowszechnienie hospitalizacji spowodowanych używaniem alkoholu wynosiło w 2003 r. 148,6 na
100 tys. ludności i do roku 2007 wzrosło o 32 %, do 196,4.
Najwyższe wskaźniki w 2003 r. charakteryzowały województwa: podlaskie, lubuskie, warmińsko-mazurskie
i lubelskie, najniższe: małopolskie, kujawsko-pomorskie i zachodniopomorskie. W roku 2007 najwyższe wskaźniki wystąpiły w województwach: podlaskim, warmińsko-mazurskim, lubelskim i świętokrzyskim, najniższe —
w małopolskim, kujawsko-pomorskim i dolnośląskim.
ww
W ciągu 5 lat rozpowszechnienie tych zaburzeń wzrosło we wszystkich województwach, bardzo wysoka
dynamika wzrostu wystąpiła w 5 województwach: zachodniopomorskim o 53 %, podlaskim o 49 %, śląskim
o 44 %, opolskim o 42 %, warmińsko-mazurskim o 40 % i mazowieckim o 37 %.
Wskaźnik rozpowszechnienia hospitalizacji zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych wynosił w 2003 r. 29,9 na 100 tys. populacji i do roku 2007 wzrósł o 8 %, do 32,4.
W 2003 r. najwyższe wskaźniki charakteryzowały województwa: lubuskie, dolnośląskie, mazowieckie, warmińsko-mazurskie i zachodniopomorskie; najniższe: małopolskie, podkarpackie, świętokrzyskie i lubelskie.
W roku 2007 najwyższe wskaźniki wystąpiły w województwach: lubuskim, zachodniopomorskim, mazowieckim
i pomorskim; najniższe, tak samo jak w roku 2003, w: podkarpackim, świętokrzyskim i lubelskim.
Najwyższy wzrost wskaźnika wystąpił w województwie małopolskim o 187 % (prawie trzykrotnie wyższy),
następnie w województwach: śląskim o 43 %, zachodniopomorskim o 36 %, łódzkim o 35 % i opolskim o 30 %.
Spadły natomiast wskaźniki w województwach: dolnośląskim, mazowieckim, podkarpackim, podlaskim, świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim.
Ogółem
Województwo
v.p
l
Tab. 4. Zróżnicowanie terytorialne zaburzeń psychicznych w opiece ambulatoryjnej (wskaźnik na 100 tys. ludności)
Zaburzenia
niezwiązane
z uzależnieniami
Zaburzenia
związane
z używaniem
alkoholu
Zaburzenia
związane
z używaniem
substancji
psychoaktywnych
2007
2003
2007
2003
2007
2003
2007
Dolnośląskie
3648,1
4033,3
3022,4
3378,6
516,6
527,6
109,1
127,1
Kujawsko-pomorskie
4607,0
4265,1
4104,5
3716,4
416,2
473,2
86,3
75,5
Lubelskie
3357,4
3668,0
2860,8
3151,4
390,7
449,0
105,9
67,6
Lubuskie
3849,6
3841,5
3788,7
3277,7
442,8
473,3
218,2
90,5
Łódzkie
3230,8
3294,0
2728,9
2648,3
436,5
580,3
65,4
65,4
Małopolskie
4151,5
3914,3
3765,4
3445,0
333,9
407,7
52,2
61,6
Mazowieckie
2737,2
3313,6
2284,0
2645,8
356,3
448,5
96,9
219,3
Opolskie
2381,3
2672,3
2062,3
2242,5
262,7
389,8
56,3
40,0
Podkarpackie
4348,7
3440,9
3923,6
2627,2
381,1
405,6
44,0
48,1
Podlaskie
2392,1
3192,6
1995,3
2633,9
372,2
523,4
24,6
35,3
Pomorskie
3715,3
4187,9
3216,8
3605,6
394,3
478,6
104,2
103,7
Śląskie
3322,3
3712,0
2767,1
3113,0
493,2
509,3
62,0
89,7
Świętokrzyskie
3204,1
4517,5
2597,4
3881,9
586,3
585,7
20,4
49,9
Warmińsko-mazurskie
2843,9
2963,6
2193,8
2200,7
556,7
700,3
93,4
62,6
Wielkopolskie
3276,3
3236,6
2779,9
2777,1
418,5
387,4
77,9
72,1
Zachodniopomorskie
2424,1
2453,8
1975,2
1975,0
372,6
398,0
76,3
80,8
Ogółem
3375,8
3571,3
2876,9
3000,3
419,4
475,8
79,5
95,2
w.
rcl
.go
2003
Rozpowszechnienie ogółu zaburzeń psychicznych w opiece ambulatoryjnej w Polsce w roku 2003 wynosiło
3375,8 na 100 tys. ludności i do roku 2007 wzrosło o 6 %, do 3571,3.
ww
W 2003 r. najwyższe wskaźniki występowały w województwach: kujawsko-pomorskim, podkarpackim, małopolskim i wielkopolskim; najniższe w: opolskim, podlaskim i zachodniopomorskim. W roku 2007 najwyższe
wskaźniki charakteryzowały województwa: świętokrzyskie, kujawsko-pomorskie, pomorskie i dolnośląskie; najniższe: zachodniopomorskie, opolskie i warmińsko-mazurskie.
W ciągu 5 lat najwyższy wzrost wskaźników wystąpił w województwach: świętokrzyskim o 41 %, podlaskim
o 33 % i mazowieckim o 21 %; spadły natomiast wskaźniki w województwach: kujawsko-pomorskim, podkarpackim, małopolskim i wielkopolskim.
Wskaźnik rozpowszechnienia zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu w Polsce w roku 2003 wynosił 419,4 na 100 tys. ludności i do 2007 r. wzrósł o 13 %, do 475,8.
W 2003 r. najwyższe wskaźniki tych zaburzeń występowały w województwach: świętokrzyskim, warmińsko-mazurskim i dolnośląskim; najniższe w: opolskim, małopolskim i mazowieckim. Po 5 latach najwyższymi
wskaźnikami zaburzeń spowodowanych używaniem alkoholu charakteryzowały się te same co w 2003 r. województwa: warmińsko-mazurskie, świętokrzyskie i dolnośląskie oraz łódzkie i podlaskie, natomiast najniższe
wskaźniki wystąpiły w województwach: wielkopolskim, opolskim i zachodniopomorskim.
v.p
l
Najwyższy wzrost wskaźników charakteryzuje województwa: opolskie o 48 %, podlaskie o 41 %, łódzkie
o 33 %, warmińsko-mazurskie o 26 % i mazowieckie o 26 %, spadł natomiast wskaźnik w województwie wielkopolskim, a w świętokrzyskim utrzymał się na takim samym poziomie.
Wskaźnik rozpowszechnienia zaburzeń spowodowanych używaniem substancji psychoaktywnych w Polsce
w roku 2003 wynosił 79,5 na 100 tys. mieszkańców i do roku 2007 wzrósł o 20 %, do 95,2.
W 2003 r. najwyższe wskaźniki tych zaburzeń występowały w województwach: lubuskim, dolnośląskim, lubelskim i pomorskim; najniższe w: świętokrzyskim, podlaskim i podkarpackim. W roku 2007 najwyższe wskaźniki wystąpiły w województwach: mazowieckim, dolnośląskim, pomorskim i lubuskim; najniższe charakteryzowały te same województwa co w roku 2003.
Najwyższy wzrost wskaźnika wystąpił w województwach: mazowieckim (ponad dwukrotny — o 126 %),
podobnie w województwie świętokrzyskim o 124 %, a następnie w śląskim o 45 % i podlaskim o 43 %. Spadły
natomiast wskaźniki w województwach: kujawsko-pomorskim, lubelskim, lubuskim, opolskim, warmińsko-mazurskim i wielkopolskim.
.go
Analiza danych statystycznych nie ujawnia wszystkich elementów i uwarunkowań obecnej sytuacji epidemiologicznej zaburzeń psychicznych, zwłaszcza uwarunkowań społeczno-ekonomicznych. Dokładna diagnoza
tych zjawisk wymaga badań populacyjnych na reprezentatywnej próbie. Badania takie są bardzo kosztowne
i dotąd w Polsce nie były prowadzone na dostatecznie szeroką skalę. Obecnie, dzięki funduszom z mechanizmów
EEA, Instytut Psychiatrii i Neurologii rozpoczął realizację takich badań przy współpracy z Akademią Medyczną
we Wrocławiu, Narodowym Instytutem Zdrowia Publicznego — Państwowym Zakładem Higieny oraz Psykiatrisk Institutt Vinderen — Oslo University, Norwey. Badanie „Epidemiologia zaburzeń psychicznych a dostęp do
opieki — EZOP Polska” prowadzone jest przy zastosowaniu międzynarodowego kwestionariusza (Composite
International Diagnostic Interview CIDI), umożliwiającego porównanie wyników z wynikami badań prowadzonych w innych krajach. Dzięki tym badaniom będzie można oszacować rozpowszechnienie zaburzeń psychicznych w populacji mieszkańców Polski, ocenić dystans społeczny do zaburzeń psychicznych i ich leczenia, uzyskać wiedzę na temat społecznej oceny lecznictwa psychiatrycznego i oczekiwań w tym zakresie, a w konsekwencji inicjować długoterminowy proces monitorowania sytuacji epidemiologicznej i ewaluacji polityki wobec
zdrowia psychicznego w Polsce, sformułować rekomendacje dotyczące poprawy rozlokowania placówek lecznictwa psychiatrycznego oraz dotyczące ograniczenia barier korzystania z pomocy placówek psychiatrycznych.
w.
rcl
Badania te będą miały kluczowe znaczenie dla realizowania założeń Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego.
Zakłady psychiatrycznej opieki zdrowotnej w latach 1990—2007
Tab. 5. Placówki psychiatrycznej pozaszpitalnej opieki środowiskowej w latach 1990—2007
Placówki
1990 r.
1995 r.
2000 r.
2005 r.
2007 r.
1
2
3
4
5
6
495
583
491
1187
1218
2338,0
2797,4
3448,7
4659,6
4910,5
454
405
419
408
417
806,7
1046,7
1253,2
1303,3
28
34
34
89
102
21,2
47,8
260,7
237,5
232,2
liczba zespołów
12
16
17
29
35
liczba osób leczonych
1206
1941
1833
3988
5192
liczba placówek
76
99
132
203
240
liczba miejsc
1948
2160
2823
4290
5257
Poradnie zdrowia psychicznego
PZP + PZP dla dzieci i młodzieży
porady w tys.
Poradnie dla uzależnionych
— od alkoholu
ww
porady w tys.
— od substancji psychoaktywnych
porady w tys.
Zespoły opieki środowiskowej
Oddziały dzienne
Poz. 128
2
3
liczba placówek
7
9
7
12
12
średni stan dzienny (podopiecznych)
61
77
45
152
210
5
6
v.p
l
Hostele
4
w.
rcl
.go
Rys. 7. Opieka ambulatoryjna — poradnie zdrowia psychicznego w latach 1990—2007
ww
Rys. 8. Opieka dzienna — liczba miejsc w latach 1990—2007
Tab. 6. Opieka stacjonarna — łóżka ogółem i w oddziałach psychiatrycznych (bez oddziałów dla uzależnionych)
według rodzaju zakładu w latach 1990—2007
Rodzaj zakładu
1990 r.
1995 r.
2000 r.
2005 r.
2007 r.
1
2
3
4
5
6
Ogółem
36776
32992
28872
31559
31727
Szpitale psychiatryczne
31863
27375
22455
19056
18944
Inne zakłady
4913
5617
6417
12503
12783
Łóżka ogółem — liczby bezwzględne
3
Ogółem
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
Szpitale psychiatryczne
86,6
83,0
77,8
60,4
59,7
Inne zakłady
13,4
17,0
22,2
39,6
40,3
Łóżka ogółem — odsetki
4
5
6
v.p
l
1
— 1709 —
Łóżka w oddziałach psychiatrycznych — liczby bezwzględne
32622
28387
24141
21490
20888
Szpitale psychiatryczne
29274
24780
20065
16326
15785
Inne zakłady*
3348
3607
4076
5164
5103
.go
Ogółem
Łóżka w oddziałach psychiatrycznych — odsetki
Ogółem
Szpitale psychiatryczne
Inne zakłady*
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
89,7
87,3
83,1
76,0
75,6
10,3
12,7
16,9
24,0
24,4
* Szpitale ogólne i inne specjalistyczne niepsychiatryczne.
w.
rcl
Rys. 9. Opieka stacjonarna — łóżka ogółem w latach 1990—2007
ww
Rys. 10. Opieka stacjonarna — łóżka w szpitalach psychiatrycznych oraz innych zakładach w latach 1990—2007
.go
v.p
l
Rys. 11. Opieka stacjonarna — łóżka w oddziałach psychiatrycznych (także dziecięcych, sądowych i opiekuńczych) szpitali psychiatrycznych oraz szpitali ogólnych w latach 1990—2007
Tab. 7. Opieka stacjonarna — łóżka według rodzaju oddziału w latach 1990—2007
Rodzaj oddziału
Łóżka — liczby bezwzględne
OGÓŁEM
1995 r.
2000 r.
2005 r.
2007 r.
36776
32992
28872
31559
31727
31234
25063
19650
18336
17972
w.
rcl
psychiatryczne dla dorosłych
1990 r.
opiekuńcze*
—
2300
3198
5275
5410
dla uzależnionych
4114
4533
4940
6936
7298
dla dzieci i młodzieży
1428
1096
1084
1012
1047
OGÓŁEM
9,6
8,5
7,5
8,3
8,3
psychiatryczne dla dorosłych
8,2
6,5
5,1
4,8
4,7
opiekuńcze*
—
0,6
0,8
1,4
1,4
dla uzależnionych
1,1
1,2
1,3
1,8
1,9
dla dzieci i młodzieży
0,4
0,3
0,3
0,3
0,3
OGÓŁEM
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
psychiatryczne dla dorosłych
84,9
76,0
68,1
58,1
56,6
opiekuńcze*
—
7,0
11,1
16,7
17,1
dla uzależnionych
11,2
13,7
17,1
22,0
23,0
dla dzieci i młodzieży
3,9
3,3
3,8
3,2
3,3
Wskaźniki na 10 tys. mieszkańców
ww
Odsetki
* Łącznie z łóżkami w oddziałach dla przewlekle chorych.
.go
v.p
l
Rys. 12. Opieka stacjonarna — łóżka w oddziałach dla dorosłych z zaburzeniami psychicznymi (także w opiekuńczych) i dla uzależnionych w latach 1990—2007
w.
rcl
Rys. 13. Opieka stacjonarna — łóżka dla dorosłych: psychiatryczne i opiekuńcze w latach 1990—2007
Pozaszpitalne formy opieki środowiskowej
W latach 1990—2000 w opiece ambulatoryjnej nie stwierdzono znaczących zmian w liczbie placówek. Po
roku 2000 nastąpił ponad dwukrotny wzrost (z 491 do 1218) liczby poradni zdrowia psychicznego, co znacząco
poprawiło terytorialną dostępność tej formy opieki.
Jednak nadal co trzecia poradnia funkcjonuje 1—3 dni tygodniowo, a w ok. 40 powiatach nie zorganizowano dotychczas stałych poradni zdrowia psychicznego. Większość poradni działa w ramach niepublicznych zakładów opieki (ponad 60 %).
W końcu 2007 r. w całym kraju działało 1218 poradni zdrowia psychicznego, w tym 172 dla dzieci i młodzieży, które łącznie udzieliły ponad 4,9 mln porad.
ww
Od roku 1995 utrzymuje się w zasadzie stała (405—419) liczba poradni odwykowych, w których zwraca uwagę rosnąca liczba i bogatsza oferta udzielanych świadczeń (w 2007 r. — 1,3 mln porad; 253 tys. objętych psychoterapią indywidualną bądź grupową).
Po roku 2000 nastąpił ponad trzykrotny wzrost liczby poradni dla uzależnionych od substancji psychoaktywnych (z 34 do 102), przy czym świadczenia w formie porad utrzymują się w tym okresie na zbliżonym poziomie
230—260 tys.
We wszystkich placówkach ambulatoryjnych odnotowuje się w ostatnich latach istotne zwiększenie liczby
świadczeń z zakresu psychoterapii.
W 2007 r. funkcjonowało 240 oddziałów dziennych, tj. trzykrotnie więcej niż w 1990 r. Stosunkowo duże
tempo ich wzrostu zarejestrowano po roku 2000. W 2007 r. 37 oddziałów funkcjonowało w strukturze NZOZ.
Zespoły leczenia środowiskowego oraz hostele należą do tych form opieki, których liczbę można w stosunku do potrzeb ocenić jako znikomą; ich pacjenci stanowią niecały procent wszystkich leczonych.
Opieka stacjonarna
v.p
l
W 2007 r. osobom z zaburzeniami psychicznymi udzielano całodobowych świadczeń zdrowotnych w zakładach dysponujących łącznie 31,7 tys. łóżkami. W okresie 1990—2007 nastąpiła bezwzględna redukcja szpitalnej
bazy łóżkowej w szpitalach psychiatrycznych o 13 tys. łóżek (z 31,9 tys. do 18,9 tys.), w których średni roczny
czas leczenia skrócił się z 66 dni w 1990 r. do 35 dni w roku 2007. Obecnie nadal 60 % lecznictwa stacjonarnego
zlokalizowana jest w 54 szpitalach psychiatrycznych (łącznie z regionalnymi ośrodkami psychiatrii sądowej —
ROPS). Oznacza to duży spadek w porównaniu z rokiem 1990, kiedy blisko 87 % łóżek znajdowało się w strukturach organizacyjnych szpitali psychiatrycznych.
Zmniejszaniu się liczby szpitali psychiatrycznych towarzyszył szczególnie pożądany, ale zbyt powolny proces powstawania oddziałów psychiatrycznych w strukturach zakładów niepsychiatrycznych, głównie szpitali
ogólnych. W 1990 r. oddziały takie, z 3,3 tys. łóżek, funkcjonowały w 43 zakładach, podczas gdy w 2007 r.
z 5,1 tys. łóżek — w 88 zakładach.
.go
Na przestrzeni lat 1990—2007 w strukturze bazy łóżkowej, określonej specjalistycznym profilem, odnotowano duże zmiany. Wzrastał (z 11 % do 23 %) udział bazy łóżkowej dla uzależnionych oraz łóżek o profilu opiekuńczym. Wzrost tej ostatniej kategorii łóżek był przede wszystkim efektem procesów restrukturyzacyjnych przeprowadzanych w dużych szpitalach psychiatrycznych. Malał natomiast (z 85 % do 57 %) udział łóżek psychiatrycznych przewidzianych dla dorosłej populacji z zaburzeniami psychicznymi.
Ogólne obliczone dla kraju wskaźniki dostępności opieki stacjonarnej nie odbiegają znacząco od wskaźników przyjętych w Narodowym Programie Ochrony Zdrowia Psychicznego jako docelowe. Zasadniczy problem
polega na nierównomiernej lokalizacji placówek psychiatrycznych w poszczególnych województwach oraz na
zbyt dużej koncentracji bazy łóżkowej w szpitalach psychiatrycznych.
I I . C e le i z a da ni a P ro g ram u — szczeg ó łow y w y k a z za da ń pr zy por zą dk ow a ny ce lom ogól n ym
i s z c z e gółowym wed ł u g p o d m i o tó w r e a lizują cy ch
w.
rcl
ZESTAWIENIE CELÓW OGÓLNYCH I SZCZEGÓŁOWYCH
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cele szczegółowe
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
Cel główny 2
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
ww
Cele szczegółowe
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
2.2. upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego
2.3. aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi
2.4. skoordynowanie różnych form opieki i pomocy
Cel główny 3
rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego
Cele szczegółowe
3.1. przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych
3.2. promocja i wspieranie badań naukowych podejmujących tematykę zdrowia psychicznego
3.3. unowocześnienie i poszerzenie zastosowania systemów statystyki medycznej
3.4. ocena skuteczności realizacji Programu
Minister właściwy do spraw zdrowia
v.p
l
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie ochrony zdrowia
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie programów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie ochrony zdrowia (m.in. kampanii informacyjnych i edukacyjnych, programów szkoleń w zakresie promocji zdrowia psychicznego,
np. dla lekarzy pierwszego kontaktu, pielęgniarek środowiskowych)
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
1.1.3.
realizacja programów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie ochrony zdrowia (m.in. kampanii
informacyjnych i edukacyjnych, programów szkoleń w zakresie promocji zdrowia psychicznego, np. dla
lekarzy pierwszego kontaktu, pielęgniarek środowiskowych)
termin realizacji: realizacja ciągła od 01.2012
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel szczegółowy
.go
1.1.1.
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
w.
rcl
Zadania
opracowanie programu wczesnej diagnostyki i interwencji w zaburzeniach rozwoju u dzieci w wieku
przedszkolnym
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.2.2.
realizacja programu wczesnej diagnostyki i interwencji w zaburzeniach rozwoju u dzieci w wieku przedszkolnym
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
1.2.3.
opracowanie programu zapobiegania samobójstwom
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.2.4.
realizacja programu zapobiegania samobójstwom
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: zmiana rocznych wskaźników samobójstw dokonanych i prób samobójczych
/100 tys. ludności — z uwzględnieniem płci, wieku, województwa, odsetek populacji objętej programem/rok
1.2.5.
opracowanie programu zapobiegania depresji
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
ww
1.2.1.
1.2.6.
realizacja programu zapobiegania depresji
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: zmiana rocznych wskaźników/100 tys. ludności: zapadalności i rozpowszechnienia zaburzeń depresyjnych zarejestrowanych w lecznictwie ambulatoryjnym i stacjonarnym —
z uwzględnieniem płci, wieku, województwa, odsetek populacji objętej programem/rok
1.2.7.
opracowanie programów szkolenia przeddyplomowego i podyplomowego dla pracowników ochrony
zdrowia w zakresie wczesnego rozpoznawania zaburzeń psychicznych
— u dzieci i młodzieży,
— w populacji osób dorosłych,
— w populacji osób starszych,
ze szczególnym uwzględnieniem lekarzy pierwszego kontaktu i pielęgniarek środowiskowych
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
realizacja programów szkolenia przeddyplomowego i podyplomowego dla pracowników ochrony
zdrowia w zakresie wczesnego rozpoznawania zaburzeń psychicznych
— u dzieci i młodzieży,
— w populacji osób dorosłych,
— w populacji osób starszych,
ze szczególnym uwzględnieniem lekarzy pierwszego kontaktu i pielęgniarek środowiskowych
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel szczegółowy
v.p
l
1.2.8.
— 1714 —
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
inicjowanie projektów informacyjno-edukacyjnych sprzyjających postawom zrozumienia i akceptacji
oraz przeciwdziałających dyskryminacji wobec osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba projektów/rok
1.3.2.
przygotowanie i wdrożenie projektu monitorowania przestrzegania praw osobowych i obywatelskich
osób z problemami zdrowia psychicznego, w tym pacjentów placówek psychiatrycznych
termin realizacji: od 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument, okresowe oceny przestrzegania praw
1.3.3.
przegląd obowiązującego ustawodawstwa pod kątem przeciwdziałania nietolerancji, dyskryminacji
i wykluczeniu w dostępie do leczenia
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista koniecznych uzupełnień i zmian
1.3.4.
wprowadzenie do obowiązującego ustawodawstwa zmian w celu przeciwdziałania nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu w dostępie do leczenia
termin realizacji: do 12.2012
wskaźnik monitorujący: przygotowany wykaz wprowadzonych uzupełnień i zmian
w.
rcl
.go
1.3.1.
Cel główny 2
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
Cel szczegółowy
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
Zadania
opracowanie programu zdrowotnego w celu stymulowania restrukturyzacji bazy stacjonarnego lecznictwa psychiatrycznego, w tym finansowania (wysokość środków, zasady alokacji), na podstawie analiz
wynikających z regionalnych planów ochrony zdrowia psychicznego w zakresie zmniejszania i przekształcania dużych szpitali psychiatrycznych w placówki wyspecjalizowane, zapewniające profilowane
usługi zdrowotne (w tym: rehabilitacyjne, sądowo-psychiatryczne oraz opiekuńczo-lecznicze) z jednoczesnym przenoszeniem zadań podstawowej psychiatrycznej opieki stacjonarnej do oddziałów szpitali
ogólnych
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: opracowany program określający coroczną wysokość środków przeznaczanych
na ten cel oraz zasady ich alokacji
ww
2.1.1.
2.1.2.
realizacja programu zdrowotnego w celu stymulowania restrukturyzacji bazy stacjonarnego lecznictwa
psychiatrycznego, w tym finansowania (wysokość środków, zasady alokacji), na podstawie analiz wynikających z regionalnych planów ochrony zdrowia psychicznego w zakresie zmniejszania i przekształcania dużych szpitali psychiatrycznych w placówki wyspecjalizowane, zapewniające profilowane usługi
zdrowotne (w tym: rehabilitacyjne, sądowo-psychiatryczne oraz opiekuńczo-lecznicze) z jednoczesnym
przenoszeniem zadań podstawowej psychiatrycznej opieki stacjonarnej do oddziałów szpitali ogólnych
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: wysokość nakładów na program, liczba realizatorów programu
2.1.3.
przygotowanie pilotażowego programu wdrożenia środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej
w wybranych województwach i powiatach, z zapewnieniem możliwości innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych, właściwego finansowania oraz starannego monitorowania kosztów i wyników
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
realizacja pilotażowego programu wdrożenia środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej w wybranych województwach i powiatach, z zapewnieniem możliwości innowacyjnych rozwiązań organizacyjnych, właściwego finansowania oraz starannego monitorowania kosztów i wyników
termin realizacji: od 07.2011 do 07.2012
wskaźnik monitorujący: wyniki ekspertyz — ekonomicznej, organizacyjnej, zdrowotnej
2.1.5.
monitorowanie procesu zwiększenia dostępności i zmniejszenie nierówności w dostępie do zróżnicowanych form opieki zdrowotnej — zgodnie z zalecanym poziomem wskaźników zawartych w załączniku nr 2 do rozporządzenia
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: roczne wskaźniki na 10 tys. ludności dostępności: liczba łóżek i miejsca w oddziałach dziennych; liczba zespołów leczenia środowiskowego i osób objętych ich opieką; liczba innego
typu placówek opieki środowiskowej — w skali kraju i poszczególnych województw
2.1.6.
opracowanie standardów postępowania oraz procedur medycznych w zakresie ochrony zdrowia psychicznego, z uwzględnieniem potrzeb środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane projekty rozporządzeń
2.1.7.
ustalenie listy zawodów niezbędnych do realizacji środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej oraz opracowanie programu ich szkolenia na poziomie przeddyplomowym i podyplomowym
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista zawodów, program szkolenia
2.1.8.
wdrożenie szkolenia kadr o zróżnicowanych kompetencjach, niezbędnych do realizacji środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej — na poziomie przeddyplomowym i podyplomowym
z uwzględnieniem wskaźników zawartych w załączniku nr 2 do rozporządzenia
termin realizacji: realizacja ciągła od 09.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek kadr objętych szkoleniem/rok
2.1.9.
określenie zadań podstawowej opieki zdrowotnej w realizacji środowiskowego modelu psychiatrycznej
opieki zdrowotnej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista zadań
.go
v.p
l
2.1.4.
w.
rcl
2.1.10. wprowadzenie do szkolenia przeddyplomowego lekarzy oraz do szkolenia specjalizacyjnego lekarzy
rodzinnych zadań podstawowej opieki zdrowotnej w realizacji środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
termin realizacji: do 06.2012
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista zmian w programach
Cel szczegółowy
2.4. skoordynowanie różnych form opieki i pomocy
ww
Zadania
2.4.1. stworzenie struktury koordynującej realizację Programu na szczeblu centralnym z zadaniami
— opracowania i publikowania rozwiązań modelowych i standardów w zakresie ochrony zdrowia psychicznego oraz materiałów szkoleniowych,
— monitorowania i aktualizowania celów Narodowego Programu Ochrony Zdrowia Psychicznego,
— opracowania i wdrażania centralnych programów wspierania realizacji Programu,
— analiza rocznych sprawozdań podmiotów realizujących Program i przygotowanie łącznego sprawozdania z realizacji Programu
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument powołujący
2.4.2. opracowanie koncepcji centralnej placówki prowadzącej działalność badawczą i aplikacyjną w zakresie
ochrony zdrowia psychicznego (promocja, zapobieganie, leczenie, rehabilitacja)
termin realizacji: do 12.2014
wskaźnik monitorujący: przygotowany akt powołania, statut
Cel główny 3
rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego
Cel szczegółowy
3.1. przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych
Zadania
3.1.1. wspieranie i prowadzenie badań naukowych dotyczących rozpowszechnienia i uwarunkowań zaburzeń
psychicznych w wybranych populacjach
termin realizacji: realizacja ciągła od 01.2012
wskaźnik monitorujący: liczba realizowanych projektów/rok
opracowanie programu okresowych, reprezentatywnych badań stanu zdrowia psychicznego populacji
ogólnej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument
3.1.3.
realizacja programu okresowych badań stanu zdrowia psychicznego populacji ogólnej
termin realizacji: realizacja okresowa od 01.2012 (nie rzadziej niż co 5 lat)
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
v.p
l
3.1.2.
Cel szczegółowy
3.3. unowocześnienie i poszerzenie zastosowania systemów statystyki medycznej
Zadania
opracowanie i wdrożenie zintegrowanego systemu elektronicznego zbierania danych z placówek psychiatrycznej opieki zdrowotnej
termin realizacji: do 12.2012
wskaźnik monitorujący: uruchomienie systemu
Cel szczegółowy
.go
3.3.1.
3.4. ocena skuteczności realizacji Programu
Zadania
3.4.1.
wdrożenie programu badawczego oceniającego skuteczność realizacji Programu
termin realizacji: od 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany raport i stopień poprawy wskaźników zdrowotnych
Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania
w.
rcl
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
1.1.1.
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie oświaty i wychowania
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie i wdrożenie pakietu działań mających na celu podniesienie poziomu zdrowia psychicznego wśród dzieci i młodzieży przez kreowanie harmonijnego rozwoju, kształtowanie osobowości i struktur psychicznych, umiejętności społecznych, podnoszenie odporności i poprawę funkcjonowania emocjonalnego
termin realizacji: wdrażanie od 09.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy; odsetek populacji objętej programem/rok
ww
Cel szczegółowy
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Zadania
1.2.1.
opracowanie programu zapobiegania samobójstwom wśród dzieci i młodzieży
termin realizacji: do 08.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.2.2.
realizacja programu zapobiegania samobójstwom wśród młodzieży
termin realizacji: realizacja ciągła od 09.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, objętej programem/rok;
częstość samobójstw i prób samobójczych
1.2.3.
opracowanie programu zapobiegania zaburzeniom odżywiania wśród młodzieży
termin realizacji: do 08.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
realizacja programu zapobiegania zaburzeniom odżywiania wśród młodzieży
termin realizacji: realizacja ciągła od 09.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, objętej programem/rok
Cel szczegółowy
v.p
l
1.2.4.
— 1717 —
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
1.3.1.
organizowanie we współpracy z ministrem właściwym do spraw zdrowia kampanii informacyjnych
i społecznych motywujących środowisko szkolne i pozaszkolne do integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: od 09.2011
wskaźnik monitorujący: środowiska objęte kampaniami; ocena odbioru społecznego
Cel szczegółowy
Zadania
.go
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
1.4.1.
opracowanie programu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego w jednostkach działających w systemie oświaty
termin realizacji: do 08.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.4.2.
realizacja programu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego w jednostkach działających w systemie oświaty
termin realizacji: realizacja ciągła od 09.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, objętej programem/rok
w.
rcl
Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, minister właściwy do spraw pracy
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie polityki społecznej i w środowisku
pracy
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie programów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie polityki społecznej i w środowisku
pracy (m.in. regulacje prawne sprzyjające promocji zdrowia psychicznego, monitorowanie czynników
stwarzających ryzyko wystąpienia problemów zdrowia psychicznego w miejscu pracy — np. mobbing)
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
1.1.3.
realizacja programów promocji zdrowia psychicznego w dziedzinie polityki społecznej i w środowisku
pracy (m.in. regulacje prawne sprzyjające promocji zdrowia psychicznego, monitorowanie czynników
stwarzających ryzyko wystąpienia problemów zdrowia psychicznego w miejscu pracy — np. mobbing)
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, biorącej udział w programie/rok
ww
1.1.1.
Cel szczegółowy
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
1.3.1.
przegląd obowiązujących regulacji prawnych pod kątem przeciwdziałania nietolerancji, dyskryminacji
i wykluczeniu społecznemu w środowisku pracy
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista koniecznych uzupełnień i zmian
wprowadzenie do obowiązujących regulacji prawnych zmian przeciwdziałających nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu społecznemu w środowisku pracy
termin realizacji: do 12.2014
wskaźnik monitorujący: przygotowany wykaz wprowadzonych zmian
v.p
l
1.3.2.
— 1718 —
Cel główny 2
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
Cel szczegółowy
2.2. upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego
Zadania
2.2.2.
w.
rcl
2.2.3.
przegląd regulacji prawnych dotyczących pomocy i oparcia społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi pod kątem ułatwienia współpracy ze środowiskowo zorientowaną psychiatryczną opieką
zdrowotną
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany tekst ekspertyzy
przygotowanie programu wspierania jednostek samorządu terytorialnego i innych podmiotów pomocy społecznej w zakresie poszerzania, zróżnicowania i unowocześniania pomocy i oparcia społecznego
dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w zakresie pomocy: bytowej, mieszkaniowej, stacjonarnej, samopomocy środowiskowej
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
monitorowanie realizacji programu wspierania jednostek samorządu terytorialnego i innych podmiotów pomocy społecznej w zakresie poszerzania, zróżnicowania i unowocześniania pomocy i oparcia
społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w zakresie pomocy: bytowej, mieszkaniowej, stacjonarnej, samopomocy środowiskowej
termin realizacji: realizacja ciągła od 01.2012
wskaźnik monitorujący: liczba osób korzystających z różnych form pomocy w skali kraju i poszczególnych województw/rok
.go
2.2.1.
Cel szczegółowy
2.3. aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
przegląd regulacji prawnych i wprowadzenie rozwiązań koniecznych do rozwoju zróżnicowanych form
wspieranego zatrudnienia i przedsiębiorczości społecznej dostosowanych do potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany wykaz wprowadzonych zmian
2.3.2.
zwiększenie dostępności rehabilitacji zawodowej, organizacja poradnictwa zawodowego i szkoleń zawodowych dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób objętych poszczególnymi formami działalności/rok
2.3.3.
prowadzenie kampanii informacyjnych adresowanych do pracodawców promujących zatrudnianie
osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba kampanii/rok
ww
2.3.1.
Minister właściwy do spraw nauki i szkolnictwa wyższego
Cel główny 1
Promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
1.1.1. ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w szkolnictwie wyższym i instytucjach nauki
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
opracowanie programów promocji zdrowia psychicznego w szkolnictwie wyższym i instytucjach nauki
(np. kampanii informacyjnych i edukacyjnych)
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
1.1.3.
realizacja programów promocji zdrowia psychicznego w szkolnictwie wyższym i instytucjach nauki (np.
kampanii informacyjnych i edukacyjnych)
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, biorącej udział w programie/rok
v.p
l
1.1.2.
Cel główny 3
rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego
Cel szczegółowy
Zadania
3.2.1.
.go
3.2. promocja i wspieranie badań naukowych podejmujących tematykę zdrowia psychicznego
uwzględnienie ochrony zdrowia psychicznego w priorytetach Krajowego Programu Badań
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument
Minister Sprawiedliwości
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
w.
rcl
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
1.1.1.
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w instytucjach wymiaru sprawiedliwości
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie programów promocji zdrowia psychicznego w instytucjach wymiaru sprawiedliwości
(np. uwzględniających problematykę zdrowia psychicznego w programach resocjalizacyjnych w więziennictwie oraz w programach skierowanych do funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej)
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane dokumenty
1.1.3.
realizacja programów promocji zdrowia psychicznego w instytucjach wymiaru sprawiedliwości (np.
uwzględniających problematykę zdrowia psychicznego w programach resocjalizacyjnych w więziennictwie oraz w programach skierowanych do funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej)
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
ww
Cel szczegółowy
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Zadania
1.2.1.
opracowanie programu zapobiegania depresji i samobójstwom w populacji osób pozbawionych wolności oraz w populacji funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument
1.2.2.
realizacja programu zapobiegania depresji i samobójstwom w populacji osób pozbawionych wolności
oraz w populacji funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźniki monitorujące: zmiana rocznych wskaźników zarejestrowanych zaburzeń depresyjnych, samobójstw dokonanych i prób samobójczych w populacji osadzonych oraz w populacji funkcjonariuszy
i pracowników Służby Więziennej, odsetek populacji objętej programem/rok
opracowanie programu zapobiegania przemocy w populacji osób pozbawionych wolności oraz w populacji funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument
1.2.4.
realizacja programu zapobiegania przemocy w populacji osób pozbawionych wolności oraz w populacji funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel szczegółowy
v.p
l
1.2.3.
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
przegląd obowiązującego ustawodawstwa pod kątem przeciwdziałania nietolerancji, dyskryminacji
i wykluczeniu
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista koniecznych uzupełnień i zmian
1.3.2.
wprowadzenie do obowiązującego ustawodawstwa zmian przeciwdziałających nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu
termin realizacji: do 12.2013
wskaźnik monitorujący: przygotowany wykaz wprowadzonych zmian
1.3.3.
opracowanie programu szkoleń dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, ułatwiających
zrozumienie zachowań osób z zaburzeniami psychicznymi oraz przeciwdziałających postawom nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
w.
rcl
.go
1.3.1.
1.3.4.
realizacja programu szkoleń dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej, ułatwiających zrozumienie zachowań osób z zaburzeniami psychicznymi oraz przeciwdziałających postawom nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu
termin realizacji: od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel szczegółowy
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
Zadania
opracowanie programu pomocy dla ofiar przemocy i pomocy w stanach kryzysu psychicznego po wystąpieniu zdarzeń stanowiących źródło silnego stresu
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.4.2.
szkolenie personelu fachowego w zakresie pomocy dla ofiar przemocy i pomocy w stanach kryzysu
psychicznego po wystąpieniu zdarzeń stanowiących źródło silnego stresu
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek przeszkolonego personelu
ww
1.4.1.
1.4.3.
realizacja programu pomocy dla ofiar przemocy i pomocy w stanach kryzysu psychicznego po wystąpieniu zdarzeń stanowiących źródło silnego stresu
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób objętych programem/rok
1.4.4.
opracowanie programu psychoprofilaktycznego dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.4.5.
realizacja programu psychoprofilaktycznego dla funkcjonariuszy i pracowników Służby Więziennej
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel główny 2
v.p
l
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
Cel szczegółowy
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
Zadania
2.1.1.
zapewnienie osobom przebywającym w instytucjach wymiaru sprawiedliwości pełnego dostępu do
opieki psychiatrycznej i wsparcia psychologicznego, w szczególności w ośrodkach dla młodocianych
termin realizacji: do 12.2012
wskaźnik monitorujący: odsetek ośrodków z pełnym dostępem do opieki psychiatrycznej i wsparcia
psychologicznego; liczba psychiatrów/psychologów pracujących na rzecz ośrodka
Cel główny 3
Cel szczegółowy
.go
rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego
3.1. przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych
Zadania
3.1.1.
przeprowadzenie badań populacji osób przebywających w zakładach karnych, służących ocenie ich
potrzeb z zakresu ochrony zdrowia psychicznego i skuteczności działań podejmowanych w ramach
Programu
termin realizacji: do 12.2012
wskaźnik monitorujący: przygotowany raport
w.
rcl
Minister właściwy do spraw wewnętrznych, minister właściwy do spraw administracji publicznej
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w podległych służbach
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie programu promocji zdrowia psychicznego w podległych służbach
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.1.3.
realizacja programu promocji zdrowia psychicznego w podległych służbach
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
ww
1.1.1.
Cel szczegółowy
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Zadania
1.2.1.
opracowanie programu zapobiegania depresji i samobójstwom w populacji pracowników i funkcjonariuszy służb mundurowych i ratowniczych
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany dokument
1.2.2.
realizacja programu zapobiegania depresji i samobójstwom w populacji pracowników i funkcjonariuszy służb mundurowych i ratowniczych
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel szczegółowy
v.p
l
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
1.3.1. opracowanie programu szkoleń dla pracowników podległych służb, ułatwiających zrozumienie zachowań osób z zaburzeniami psychicznymi oraz przeciwdziałających postawom nietolerancji, dyskryminacji i wykluczeniu
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.3.2. realizacja programu szkoleń dla pracowników podległych służb, ułatwiających zrozumienie zachowań
osób z zaburzeniami psychicznymi oraz przeciwdziałających postawom nietolerancji, dyskryminacji
i wykluczeniu
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
w.
rcl
.go
Cel szczegółowy
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
Zadania
1.4.1. opracowanie programu pomocy dla ofiar przemocy, katastrof i klęsk żywiołowych
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.4.2. szkolenie personelu fachowego w zakresie pomocy dla ofiar przemocy, katastrof i klęsk żywiołowych
termin realizacji: od 06.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek przeszkolonego personelu
1.4.3. realizacja programu pomocy dla ofiar przemocy, katastrof i klęsk żywiołowych
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób objętych programem/rok
1.4.4. opracowanie programu psychoprofilaktycznego dla funkcjonariuszy służb mundurowych
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.4.5. realizacja programu psychoprofilaktycznego dla funkcjonariuszy służb mundurowych
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
Cel główny 2
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
ww
Cel szczegółowy
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
Zadania
2.1.1. opracowanie programu dostosowania działalności psychiatrycznych placówek resortowych do zaleceń
środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.1.2. realizacja programu dostosowania działalności psychiatrycznych placówek resortowych do zaleceń
środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek przystosowanych placówek
Cel główny 3
rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego
Cel szczegółowy
3.1. przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych
Zadania
3.1.1. podjęcie badań populacji pracowników i funkcjonariuszy służb mundurowych i ratowniczych, służących ocenie ich potrzeb z zakresu ochrony zdrowia psychicznego i skuteczności działań podejmowanych w ramach Programu
termin realizacji: realizacja ciągła od 01.2012
wskaźnik monitorujący: liczba zrealizowanych projektów/rok
Minister Obrony Narodowej
v.p
l
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego w podległych służbach
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie programów promocji zdrowia psychicznego w podległych służbach (np. programy szkolenia dla kadry dowódczej, programy profilaktyczne dla żołnierzy powracających z misji zagranicznych)
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
1.1.3.
realizacja programów promocji zdrowia psychicznego w podległych służbach (np. programy szkolenia
dla kadry dowódczej, programy profilaktyczne dla żołnierzy powracających z misji zagranicznych)
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji biorącej udział w programie/rok
Cel szczegółowy
.go
1.1.1.
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Zadania
opracowanie programu zapobiegania zaburzeniom związanym ze stresem i zaburzeniom nastroju
w populacji żołnierzy
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.2.2.
realizacja programów zapobiegania zaburzeniom związanym ze stresem i zaburzeniom nastroju w populacji żołnierzy
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźniki monitorujące: zmiana rocznych wskaźników zarejestrowanych zaburzeń depresyjnych,
samobójstw dokonanych i prób samobójczych w populacji żołnierzy, odsetek populacji biorącej udział
w programie/rok
w.
rcl
1.2.1.
Cel szczegółowy
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
Zadania
opracowanie programu pomocy w stanach kryzysu psychicznego związanego ze służbą wojskową
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
1.4.2.
szkolenie personelu fachowego w zakresie pomocy w stanach kryzysu psychicznego związanego ze
służbą wojskową
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek przeszkolonego personelu/rok
ww
1.4.1.
1.4.3.
realizacja programu pomocy w stanach kryzysu psychicznego związanego ze służbą wojskową
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, biorącej udział w programie/rok
Cel główny 2
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
Cel szczegółowy
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
Zadania
opracowanie programu dostosowania działalności psychiatrycznych placówek resortowych do zaleceń
środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.1.2.
realizacja programu dostosowania działalności psychiatrycznych placówek resortowych do zaleceń
środowiskowego modelu opieki psychiatrycznej
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek dostosowanych placówek
Cel główny 3
v.p
l
2.1.1.
rozwój badań naukowych i systemu informacji z zakresu zdrowia psychicznego
Cel szczegółowy
Zadania
3.1.1.
.go
3.1. przekrojowe i długoterminowe epidemiologiczne oceny wybranych zbiorowości zagrożonych występowaniem zaburzeń psychicznych
podjęcie badań populacji żołnierzy, służących ocenie ich potrzeb z zakresu ochrony zdrowia psychicznego i skuteczności działań podejmowanych w ramach Programu
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek przebadanej populacji
Narodowy Fundusz Zdrowia
Cel główny 2
w.
rcl
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
Cel szczegółowy
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
Zadania
opracowanie i wdrażanie systemu finansowania świadczeń zdrowotnych uwzględniającego specyfikę
środowiskowego modelu opieki i promującego jego rozwój
termin realizacji: od 06.2011
wskaźnik monitorujący: zmiany w zarządzeniu Prezesa NFZ
2.1.2.
zwiększanie nakładów na świadczenia zdrowotne z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień
stosownie do potrzeb i rozwoju świadczeń zdrowotnych
termin realizacji: realizacja stopniowa od 01.2012
wskaźnik monitorujący: nakłady na świadczenia psychiatrycznej opieki zdrowotnej w kolejnych latach,
wysokość nakładów na świadczenia psychiatrycznej opieki zdrowotnej per capita
2.1.3.
przygotowanie projektu finansowania świadczeń do pilotażowego programu wdrożenia modelu środowiskowej opieki psychiatrycznej w wybranych województwach i powiatach
termin realizacji: do 09.2011
wskaźniki monitorujące: wyniki ekspertyz — organizacyjnej, ekonomicznej, zdrowotnej
ww
2.1.1.
Samorządy województw
Cel główny 1
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
1.1.1. ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego na obszarze województwa
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
opracowanie regionalnych programów promocji zdrowia
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
1.1.3.
realizacja regionalnych programów promocji zdrowia
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji biorącej udział w programie/rok
Cel szczegółowy
v.p
l
1.1.2.
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
opracowanie programów informacyjno-edukacyjnych sprzyjających postawom zrozumienia i akceptacji oraz przeciwdziałających dyskryminacji wobec osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowane programy
1.3.2.
realizacja programów informacyjno-edukacyjnych sprzyjających postawom zrozumienia i akceptacji
oraz przeciwdziałających dyskryminacji wobec osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji biorącej udział w programie/rok
Cel szczegółowy
.go
1.3.1.
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
Zadania
1.4.1.
prowadzenie działań (np. kampanie informacyjne, publikacja przewodników) informujących o dostępnej w województwie pomocy dla ofiar przemocy, katastrof i klęsk żywiołowych
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba projektów/rok
w.
rcl
Cel główny 2
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
Cel szczegółowy
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
ww
Zadania
2.1.1. opracowanie (z uwzględnieniem programów powiatowych) wojewódzkiego programu zwiększenia dostępności i zmniejszenia nierówności w dostępie do różnych form środowiskowej psychiatrycznej opieki zdrowotnej, w tym zwłaszcza form niezbędnych do tworzenia centrów zdrowia psychicznego,
z uwzględnieniem
— leczenia ambulatoryjnego,
— leczenia w zespołach środowiskowych,
— leczenia w oddziałach dziennych,
— leczenia w oddziałach psychiatrycznych w szpitalach ogólnych,
dla dzieci, młodzieży i dorosłych — zgodnie z zalecanym poziomem wskaźników zawartych w załączniku nr 2 do rozporządzenia
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.1.2. realizacja programu zwiększenia dostępności i zmniejszenia nierówności w dostępie do różnych form
psychiatrycznej opieki zdrowotnej w województwie
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek placówek biorących udział w programie
2.1.3. uzgadnianie umiejscowienia i obszaru działania sieci centrów zdrowia psychicznego w województwie,
z uwzględnieniem ich podległości organizacyjnej (organ założycielski)
termin realizacji: do 12.2013
wskaźnik monitorujący: odsetek powiatów w uzgodnionej sieci centrów zdrowia psychicznego
2.1.4. opracowanie planu stopniowego zmniejszania i przekształcania dużych szpitali psychiatrycznych w placówki wyspecjalizowane, zapewniające profilowane usługi zdrowotne (w tym: rehabilitacyjne, sądowo-psychiatryczne oraz opiekuńczo-lecznicze) z jednoczesnym przenoszeniem zadań podstawowej psychiatrycznej opieki stacjonarnej do oddziałów szpitali ogólnych
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: opracowany dokument
wdrażanie planu stopniowego zmniejszania i przekształcania dużych szpitali psychiatrycznych w placówki
wyspecjalizowane, zapewniające profilowane usługi zdrowotne (w tym: rehabilitacyjne, sądowo-psychiatryczne oraz opiekuńczo-lecznicze) z jednoczesnym przenoszeniem zadań podstawowej psychiatrycznej
opieki stacjonarnej do oddziałów szpitali ogólnych z uwzględnieniem istniejących regulacji prawnych
termin realizacji: do 12.2015
wskaźnik monitorujący: odsetek przekształconych jednostek
v.p
l
2.1.5.
— 1726 —
Cel szczegółowy
2.2. upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego
Zadania
opracowanie wojewódzkiego programu poszerzenia, zróżnicowania i unowocześniania pomocy i oparcia społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie pomocy: bytowej, mieszkaniowej,
stacjonarnej, samopomocy środowiskowej
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.2.2.
realizacja wojewódzkiego programu poszerzenia, zróżnicowania i unowocześniania pomocy i oparcia
społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi w zakresie pomocy: bytowej, mieszkaniowej, stacjonarnej, samopomocy środowiskowej
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób korzystających z poszczególnych form pomocy w województwie
i poszczególnych powiatach/rok
2.2.3.
wspieranie finansowe samopomocowych projektów organizacji pozarządowych służących rozwojowi
form oparcia społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba zrealizowanych projektów/rok, wysokość środków przekazanych organizacjom pozarządowym/rok
2.2.4.
współpraca z pozarządowymi organizacjami samopomocowymi realizującymi zróżnicowane formy
oparcia społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które wymagają działania ciągłego
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba projektów wymagających działania ciągłego/rok
w.
rcl
.go
2.2.1.
Cel szczegółowy
2.3. aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
opracowanie wojewódzkiego programu rozwoju zróżnicowanych form wspieranego zatrudnienia
i przedsiębiorczości społecznej dostosowanych do potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.3.2.
realizacja wojewódzkiego programu rozwoju zróżnicowanych form wspieranego zatrudnienia i przedsiębiorczości społecznej dostosowanych do potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: liczba placówek, przedsiębiorstw i osób objętych projektem/rok
2.3.3.
zwiększenie dostępności rehabilitacji zawodowej, organizacja poradnictwa zawodowego i szkoleń
zawodowych dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób objętych różnymi formami działalności
ww
2.3.1.
2.3.4.
prowadzenie kampanii szkoleniowo-informacyjnej adresowanej do pracodawców, promującej zatrudnianie osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba projektów i pracodawców objętych oddziaływaniem/rok
Cel szczegółowy
2.4. skoordynowanie różnych form opieki i pomocy
Zadania
2.4.1.
powołanie wojewódzkiego zespołu koordynującego realizację Programu z zadaniami
— opracowania regionalnego programu ochrony zdrowia psychicznego, uwzględniającego programy
powiatowe oraz potrzeby ludności województwa w zakresie zdrowia psychicznego i opieki psychiatrycznej oraz dostosowanie do nich skoordynowanej działalności różnych form pomocy i oparcia
społecznego oraz aktywizacji zawodowej,
v.p
l
— realizacji, koordynowania i monitorowania Programu
Skład zespołu powinien zapewniać właściwą reprezentację samorządu województwa, wojewody, placówek realizujących zadania z zakresu ochrony zdrowia psychicznego, pozarządowych organizacji samopomocowych, oddziału wojewódzkiego NFZ. Zarząd województwa zapewni działaniom zespołu niezbędną pomoc administracyjną
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: dokument powołujący
opracowanie regionalnego programu ochrony zdrowia psychicznego, uwzględniającego w szczególności harmonogram realizacji działań: 1.1.3, 1.3.2, 1.4.1, 2.1.2, 2.1.5, 2.2.2, 2.3.2, 2.3.3 i 2.3.4
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: dokument programu
2.4.3.
realizacja, koordynowanie i monitorowanie regionalnego programu ochrony zdrowia psychicznego
termin realizacji: realizacja ciągła od 01.2012
wskaźnik monitorujący: roczne sprawozdanie
2.4.4.
przygotowanie aktualizowanego corocznie przewodnika informującego o dostępnych formach opieki
zdrowotnej i pomocy społecznej i aktywizacji zawodowej dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 12.2011
wskaźnik monitorujący: publikacja
Samorządy powiatów i gmin
Cel główny 1
.go
2.4.2.
promocja zdrowia psychicznego i zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Cel szczegółowy
w.
rcl
1.1. upowszechnienie wiedzy na temat zdrowia psychicznego, kształtowanie zachowań i stylów życia korzystnych dla zdrowia psychicznego, rozwijanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających
zdrowiu psychicznemu
Zadania
1.1.1.
ustalenie priorytetów promocji zdrowia psychicznego
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowana lista priorytetów
1.1.2.
opracowanie lokalnych programów promocji zdrowia psychicznego
termin realizacji: do 06.2011
wskaźniki monitorujące: przygotowane programy
1.1.3.
realizacja lokalnych programów promocji zdrowia psychicznego
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji biorącej udział w programie/rok
Cel szczegółowy
1.2. zapobieganie zaburzeniom psychicznym
Zadania
opracowanie programów zapobiegania przemocy w rodzinie, w szkole i w środowisku lokalnym
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
ww
1.2.1.
1.2.2.
realizacja programów zapobiegania przemocy w rodzinie, w szkole i w środowisku lokalnym z uwzględnieniem istniejących regulacji prawnych
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji biorącej udział w programie/rok
Cel szczegółowy
1.3. zwiększenie integracji społecznej osób z zaburzeniami psychicznymi
Zadania
1.3.1.
przygotowanie lokalnych programów informacyjno-edukacyjnych sprzyjających postawom zrozumienia i akceptacji oraz przeciwdziałających dyskryminacji wobec osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 06.2011
wskaźniki monitorujące: przygotowane programy
realizacja lokalnych programów informacyjno-edukacyjnych sprzyjających postawom zrozumienia
i akceptacji oraz przeciwdziałających dyskryminacji wobec osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której kierowany jest program, biorącej udział w programie/rok
Cel szczegółowy
v.p
l
1.3.2.
— 1728 —
1.4. organizacja systemu poradnictwa i pomocy w stanach kryzysu psychicznego
Zadania
1.4.1.
tworzenie lokalnych ośrodków pomocy kryzysowej oferujących poradnictwo i pomoc w stanach kryzysu zagrażającego zdrowiu psychicznemu
termin realizacji: do 12.2013
wskaźnik monitorujący: liczba utworzonych ośrodków
Cel główny 2
Cel szczegółowy
.go
zapewnienie osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej
oraz innych form opieki i pomocy niezbędnych do życia w środowisku rodzinnym i społecznym
2.1. upowszechnienie środowiskowego modelu psychiatrycznej opieki zdrowotnej
Zadania
opracowanie lokalnego programu zwiększenia dostępności i zmniejszenia nierówności w dostępie do
różnych form środowiskowej psychiatrycznej opieki zdrowotnej, w tym zwłaszcza form niezbędnych do
tworzenia centrów zdrowia psychicznego
— leczenia ambulatoryjnego,
— leczenia w zespołach środowiskowych,
— leczenia w oddziałach dziennych,
— leczenia w oddziałach psychiatrycznych w szpitalach ogólnych,
dla dzieci, młodzieży i dorosłych — zgodnie z zalecanym poziomem wskaźników zawartych w załączniku nr 2 do rozporządzenia,
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
w.
rcl
2.1.1.
2.1.2.
realizacja programu zwiększenia dostępności i zmniejszenia nierówności w dostępie do różnych form
psychiatrycznej opieki zdrowotnej w powiecie lub gminie
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek placówek biorących udział w programie/rok
2.1.3.
integrowanie działalności placówek psychiatrycznej opieki zdrowotnej poprzez tworzenie lokalnego
centrum zdrowia psychicznego, zapewniającego mieszkańcom powiatu lub gminy kompleksową, środowiskową (stacjonarną i niestacjonarną) opiekę w zakresie zdrowia psychicznego — modelowe zasady organizacji i funkcjonowania centrum zawiera załącznik B do niniejszego harmonogramu
termin realizacji: do 12.2013
wskaźnik monitorujący: schemat struktury organizacyjnej działającego centrum, liczba utworzonych
centrów, populacja objęta opieką centrum w odniesieniu do ogółu populacji jednostki samorządu terytorialnego
ww
Cel szczegółowy
2.2. upowszechnienie zróżnicowanych form pomocy i oparcia społecznego
Zadania
2.2.1.
opracowanie lokalnego programu poszerzenia, zróżnicowania i unowocześniania pomocy i oparcia
społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, w zakresie pomocy: bytowej, mieszkaniowej, stacjonarnej, samopomocy środowiskowej
termin realizacji: do 12.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.2.2.
realizacja lokalnego programu poszerzenia, zróżnicowania i unowocześniania pomocy i oparcia społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 01.2012
wskaźnik monitorujący: wzrost liczby osób korzystających z poszczególnych form pomocy i oparcia społecznego/rok
2.2.4.
2.2.5.
Poz. 128
wspieranie finansowe samopomocowych projektów służących rozwojowi form oparcia społecznego
dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba zrealizowanych projektów/rok
zapewnienie ciągłości wsparcia finansowego projektom pozarządowym realizującym takie formy oparcia społecznego dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które wymagają działania ciągłego
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba projektów wymagających działania ciągłego
zwiększenie udziału zagadnień pomocy osobom z zaburzeniami psychicznymi w działalności powiatowych centrów pomocy rodzinie
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: % udziału wydatków na pomoc osobom z zaburzeniami psychicznymi w ogólnych wydatkach PCPR
v.p
l
2.2.3.
— 1729 —
Cel szczegółowy
2.3. aktywizacja zawodowa osób z zaburzeniami psychicznymi
w.
rcl
.go
Zadania
2.3.1. opracowanie lokalnego programu rozwoju zróżnicowanych form wspieranego zatrudnienia i przedsiębiorczości społecznej dostosowanych do potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
2.3.2. realizacja lokalnego programu rozwoju zróżnicowanych form wspieranego zatrudnienia i przedsiębiorczości społecznej dostosowanych do potrzeb osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek placówek, przedsiębiorstw i osób objętych projektem
2.3.3. zwiększanie dostępności rehabilitacji zawodowej, organizacja poradnictwa zawodowego i szkoleń zawodowych dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób objętych różnymi formami działalności/rok
2.3.4.
przygotowanie kampanii szkoleniowo-informacyjnej adresowanej do pracodawców promującej zatrudnianie osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: program kampanii
2.3.5.
prowadzenie kampanii szkoleniowo-informacyjnej adresowanej do pracodawców promującej zatrudnianie osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji, do której adresowana jest kampania, objętej programem/rok
2.3.6.
zwiększenie udziału zagadnień zatrudnienia osób z zaburzeniami psychicznymi w działalności powiatowych urzędów pracy
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: liczba osób z zaburzeniami psychicznymi podejmujących zatrudnienie na skutek działań PUP/rok
Cel szczegółowy
2.4. skoordynowanie różnych form opieki i pomocy
Zadania
powołanie lokalnego zespołu koordynującego realizację Programu z zadaniami
— opracowania regionalnego programu ochrony zdrowia psychicznego, potrzeby ludności powiatu
lub gminy w zakresie zdrowia psychicznego i opieki psychiatrycznej oraz dostosowanie do nich skoordynowanej działalności różnych form pomocy i oparcia społecznego oraz aktywizacji zawodowej,
— realizacji, koordynowania i monitorowania Programu.
Skład zespołu powinien zapewniać właściwą reprezentację samorządu powiatu lub gminy, placówek
realizujących zadania z zakresu ochrony zdrowia psychicznego, pozarządowych organizacji samopomocowych. Zarząd powiatu zapewni działaniom zespołu niezbędną pomoc administracyjną
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: dokument powołujący
2.4.2.
opracowanie lokalnego programu ochrony zdrowia psychicznego, zawierającego szczegółowy harmonogram, uwzględniającego w szczególności harmonogram realizacji działań: 1.1.3, 1.2.2, 1.3.2, 1.4.1,
2.1.2, 2.1.3, 2.2.2, 2.3.2, 2.3.3, 2.3.5 i 2.3.6
termin realizacji: do 06.2011
wskaźnik monitorujący: przygotowany program
ww
2.4.1.
realizacja, koordynowanie i monitorowanie lokalnego programu ochrony zdrowia psychicznego
termin realizacji: realizacja ciągła od 07.2011
wskaźnik monitorujący: odsetek populacji objętej programem/rok
2.4.4.
przygotowanie aktualizowanego corocznie przewodnika informującego o dostępnych formach opieki
zdrowotnej i pomocy społecznej i aktywizacji zawodowej dla osób z zaburzeniami psychicznymi
termin realizacji: realizacja ciągła od 06.2011
wskaźnik monitorujący: publikacja
v.p
l
2.4.3.
I I I . Za le c a ne n akł ad y n a real i zacj ę N a r odow e go Pr ogr a mu Ochr ony Zdr ow ia Psy chic z n eg o
( w m ln z ł)
Przeznaczenie środków
2011 r.
2012 r.
2013 r.
2014 r.
2015 r.
Razem lata
2011—2015
Minister Zdrowia
profilaktyka i promocja
1,6
1,6
1,6
1,6
1,6
8
koordynacja
Minister Nauki
i Szkolnictwa
Wyższego
0,8
0,8
0,8
0,8
0,8
4
systemy informacji
3,6
3,6
3,6
3,6
3,6
18
inwestycje
2
2
2
2
2
10
badania naukowe
zgodnie z przepisami regulującymi finansowanie badań
naukowych
profilaktyka i promocja
0,3
inwestycje
według uzasadnionych potrzeb uprawnionych instytucji
zwiększenie dostępności
świadczeń
1,97
0,3
2,34
0,3
2,23
w.
rcl
Minister
Sprawiedliwości
.go
Podmiot
0,3
0,3
1,5
2,23
2,23
11
profilaktyka i promocja
0,75
0,75
0,75
0,75
0,75
3,75
inwestycje
5
10
10
10
5
40
Minister Obrony
Narodowej
profilaktyka i promocja
0,75
0,75
0,75
0,75
0,75
3,75
inwestycje
0,25
0,25
0,25
0,25
0,25
1,25
Minister Edukacji
Narodowej
profilaktyka i promocja
0,1
0,2
0,4
0,4
0,4
1,5
Minister Spraw
Wewnętrznych
i Administracji
profilaktyka i promocja
2,2
2,4
2,6
2,8
3
13
inwestycje
—
0,5
0,5
—
—
1
Minister Pracy
i Polityki
Społecznej
profilaktyka i promocja
3
3
3
3
3
15
inwestycje
15
50
50
50
50
215
37,32
78,49
78,78
78,48
73,68
346,75
zwiększenie dostępności świadczeń — zmiany organizacyjne, tworzenie centrów zdrowia
psychicznego
46,9
46,9
46,9
46,9
46,9
234,5
profilaktyka i promocja
6
6
6
6
6
30
90,22
131,39
131,68
131,38
126,58
611,25
0
66
132
198
264
660
90,22
197,39
263,68
329,38
390,58
1271,25
Razem budżet państwa*)
ww
Jednostki
samorządu
terytorialnego
(JST)**)
Razem budżet państwa i JST*)
Narodowy
Fundusz Zdrowia
świadczenia zdrowotne
Razem wydatki na NPOZP*)
*) Bez nakładów na badania naukowe i inwestycje w resorcie nauki.
**) Przedstawione nakłady JST są wielkością szacunkową.
v.p
l