Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 maja 2010 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z ekspozycją na promieniowanie optyczne

§ 1. 1. Rozporządzenie określa minimalne wymagania dotyczące

1) wyznaczania poziomu ekspozycji,

2) oceny ryzyka zawodowego,

3) unikania lub ograniczania ryzyka zawodowego,

4) informowania i szkolenia pracowników

— przy pracach, przy których może wystąpić ekspozycja pracownika na promieniowanie optyczne w postaci promieniowania nielaserowego lub promieniowania laserowego.

1) grupy szczególnego ryzyka — pracowników, którzy

a) podlegają szczególnej ochronie zdrowia na podstawie odrębnych przepisów, w szczególności

kobiety w ciąży oraz młodociani,

b) mają stwierdzone schorzenia powodujące nadwrażliwość na promieniowanie optyczne lub

stosują środki fotouczulające;

2) poziom promieniowania — wartość parametrów

charakteryzujących promieniowanie optyczne jako

fizyczny czynnik szkodliwy dla zdrowia w środowisku pracy, określonych w pkt 1.2 załącznika do rozporządzenia dla promieniowania nielaserowego

oraz w pkt 2.3 załącznika do rozporządzenia dla

promieniowania laserowego;

3) poziom ekspozycji — poziom promieniowania po

uwzględnieniu środków ochrony zbiorowej, zastosowanych w celu ograniczenia ekspozycji pracownika na promieniowanie optyczne;

rcl

2. Przepisów rozporządzenia nie stosuje się przy

pracach związanych z ekspozycją na naturalne promieniowanie optyczne.

§ 2. Użyte w rozporządzeniu określenia oznaczają

1) Minister Pracy i Polityki Społecznej kieruje działem ad-

ww

w.

ministracji rządowej — praca, na podstawie § 1 ust. 2

pkt 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Pracy i Polityki Społecznej (Dz. U. Nr 216,

poz. 1598).

2) Przepisy niniejszego rozporządzenia wdrażają postanowienia dyrektywy 2006/25/WE Parlamentu Europejskiego

i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie minimalnych

wymagań w zakresie ochrony zdrowia i bezpieczeństwa

dotyczących narażenia pracowników na ryzyko spowodowane czynnikami fizycznymi (sztucznym promieniowaniem optycznym) (dziewiętnasta dyrektywa szczegółowa

w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/391/EWG)

(Dz. Urz. UE L 114 z 27.04.2006, str. 38) — w zakresie art. 1,

2, 3 (częściowo), 4—7, 8 (częściowo).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113,

poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19,

poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120,

poz. 1268, z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52,

poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123,

poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805, z 2002 r.

Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660,

Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r. Nr 166,

poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959,

Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407,

z 2005 r. Nr 10, poz. 71, Nr 68, poz. 610, Nr 86, poz. 732

i Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 133,

poz. 935, Nr 217, poz. 1587 i Nr 221, poz. 1615, z 2007 r.

Nr 64, poz. 426, Nr 89, poz. 589, Nr 176, poz. 1239, Nr 181,

poz. 1288 i Nr 225, poz. 1672, z 2008 r. Nr 93, poz. 586,

Nr 116, poz. 740, Nr 223, poz. 1460 i Nr 237, poz. 1654 oraz

z 2009 r. Nr 6, poz. 33, Nr 56, poz. 458, Nr 58, poz. 485,

Nr 98, poz. 817, Nr 99, poz. 825, Nr 115, poz. 958, Nr 157,

poz. 1241 i Nr 219, poz. 1704.

4) promieniowanie optyczne — wszelkie promieniowanie elektromagnetyczne o długości fali w przedziale od 100 nm do 1 mm, występujące jako

a) promieniowanie nadfioletowe (UV) czyli nadfiolet — promieniowanie optyczne o długości fali

w przedziale od 100 nm do 400 nm; zakres nadfioletu dzieli się na pasma: UVA (315—400 nm),

UVB (280—315 nm) oraz UVC (100—280 nm),

b) promieniowanie widzialne (VIS) czyli światło —

promieniowanie optyczne o długości fali w przedziale od 380 nm do 780 nm,

c) promieniowanie podczerwone (IR) czyli podczerwień — promieniowanie optyczne o długości fali w przedziale od 780 nm do 1 mm; zakres

podczerwieni dzieli się na pasma: IRA

(780—1400 nm), IRB (1400—3000 nm) oraz IRC

(3000 nm—1 mm);

5) wartości MDE — maksymalne dopuszczalne ekspozycje na promieniowanie optyczne, określone

w przepisach w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla

zdrowia w środowisku pracy;

6) źródło promieniowania — za źródła promieniowania optycznego uznaje się

a) w przypadku promieniowania nielaserowego

— źródła elektryczne, w szczególności: promienniki nadfioletu (UV), podczerwieni (IR), żarówki, świetlówki, lampy metalohalogenkowe, rtęciowe, ksenonowe, deuterowe i inne,

— źródła luminescencyjne i termiczne, które

emitują promieniowanie optyczne jako produkt uboczny wykonywanego procesu tech-

3) eksploatuje lasery klasy 3B lub 4, do których zostały zastosowane środki ochrony zbiorowej, pozwalające na zaklasyfikowanie urządzenia do klasy 1

.go

v.p

l

nologicznego, w szczególności: łuki elektryczne, palniki plazmowe i gazowe, paleniska,

piece, roztopione metale lub inne materiały

oraz wszelkie obiekty rozgrzane do wysokiej

temperatury,

Poz. 643

b) w przypadku promieniowania laserowego

— lasery, czyli każde urządzenie wytwarzające

lub wzmacniające promieniowanie optyczne

w procesie kontrolowanej emisji wymuszonej,

— urządzenia laserowe, czyli każde urządzenie

zawierające jeden albo więcej laserów w złożonym układzie optycznym, elektrycznym lub

mechanicznym,

— laserowe systemy transmisji światłowodowej, w tym światłowodowe systemy telekomunikacyjne,

— źródła promieniowania wykorzystujące głównie emisję spontaniczną, lecz charakter wytwarzanego promieniowania i stwarzane

przez niego zagrożenia uzasadniają traktowanie takiego źródła na równi z laserami,

w szczególności diody elektroluminescencyjne (LED) dużych mocy.

4. Wyznaczanie poziomu ekspozycji przeprowadza

się co najmniej

1) raz do roku — jeżeli ostatnio wyznaczony poziom

ekspozycji przekraczał

a) 0,7 wartości MDE dla promieniowania nielaserowego,

b) 0,8 wartości MDE dla promieniowania laserowego;

2) raz na dwa lata — jeżeli ostatnio wyznaczony poziom ekspozycji zawierał się w granicach

a) powyżej 0,4 do 0,7 wartości MDE dla promieniowania nielaserowego,

b) powyżej 0,4 do 0,8 wartości MDE dla promieniowania laserowego;

3) każdorazowo — jeżeli nastąpiły zmiany warunków

wykonywania pracy, które mogły mieć wpływ na

zmianę poziomu ekspozycji lub wystąpiły okoliczności, które uzasadniają jego ponowne wyznaczenie.

rcl

§ 3. 1. Pracodawca identyfikuje źródła promieniowania, które mogą stwarzać zagrożenie w miejscu

pracy, a następnie ustala poziom promieniowania na

podstawie

— oraz ekspozycja nie dotyczy pracowników należących do grup szczególnego ryzyka i nie występują

inne czynniki wpływające na wzrost zagrożenia pracowników przez promieniowanie optyczne, o których

mowa w § 4 ust. 1 pkt 4 i 5.

1) pomiarów odpowiednich parametrów promieniowania wykonanych na stanowisku pracy lub

2) danych od producenta urządzenia, zawierających

wyniki pomiarów emitowanych poziomów promieniowania, lub

w.

3) obliczeń odpowiednich parametrów promieniowania występujących na stanowisku pracy, gdy

obliczenia takie są możliwe do wykonania, przykładowo na podstawie znajomości praw i reguł

stosowanych dla promieniowania optycznego.

2. Pracodawca wyznacza poziom ekspozycji w sposób określony w załączniku do rozporządzenia,

uwzględniając wszystkie czynności związane z eksploatacją źródła promieniowania w miejscu pracy w zakresie: obsługi, konserwacji, remontów, montażu

i kontrolno-pomiarowym.

ww

3. Pracodawca nie rozpatruje promieniowania optycznego jako czynnika szkodliwego dla zdrowia

w środowisku pracy, jeżeli w trakcie eksploatacji źródła promieniowania zgodnej z jego przeznaczeniem poziom ekspozycji nie przekracza 0,4 wartości MDE,

a w szczególności jeżeli

1) w celu oświetlenia pomieszczeń lub stanowisk

pracy stosuje źródła światła w przeznaczonych dla

nich oprawach oświetleniowych oraz w odpowiedniej odległości od eksponowanych części ciała

pracownika lub

2) eksploatuje lasery klasy 1, 1M, 2, 2M lub 3R zgodnie z wymaganiami określonymi przez producenta

urządzenia, lub

5. Pracodawca prowadzi dokumentację dotyczącą

wyznaczania poziomu ekspozycji i przechowuje ją

1) zgodnie z przepisami w sprawie badań i pomiarów

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy — jeżeli podstawą ustalenia poziomu promieniowania jest pomiar;

2) wraz z dokumentacją dotyczącą oceny ryzyka zawodowego, o której mowa w § 4 ust. 2 — jeżeli

podstawą ustalenia poziomu promieniowania są

dane od producenta urządzenia lub obliczenia.

§ 4. 1. Pracodawca ocenia ryzyko zawodowe związane z ekspozycją pracowników na promieniowanie

optyczne, wynikające z konkretnych uwarunkowań

występujących w miejscu pracy, ze szczególnym

uwzględnieniem

1) czynników mających wpływ na skutki oddziaływania promieniowania optycznego na organizm człowieka, określonych w pkt 1.1 załącznika do rozporządzenia dla promieniowania nielaserowego oraz

w pkt 2.1 załącznika do rozporządzenia dla promieniowania laserowego;

2) wartości MDE, w tym również wartości MDE odrębnie dla kobiet w ciąży określone w przepisach

w sprawie prac szczególnie uciążliwych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet, oraz ograniczeń przy

zatrudnianiu młodocianych wynikających z przepisów w sprawie prac wzbronionych młodocianym

i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych

prac;

3. W programie pracodawca uwzględnia w szczególności działania polegające na

.go

v.p

l

3) skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa pracowników, w tym należących do grup szczególnego ryzyka;

Poz. 643

4) możliwych skutków dla zdrowia i bezpieczeństwa

pracowników, wynikających ze współwystępowania w środowisku pracy promieniowania optycznego i fotouczulających substancji chemicznych;

5) pośrednich skutków mających wpływ na bezpieczeństwo pracowników, w szczególności zagrożeń

związanych z możliwością wywołania olśnienia,

pożaru lub wybuchu;

6) istnienia urządzeń ochronnych i innego wyposażenia zabezpieczającego przed nadmiernym poziomem ekspozycji;

7) wiedzy medycznej w dostępnych publikacjach oraz

informacji uzyskanych w wyniku profilaktycznych

badań lekarskich pracowników;

8) przypadków ekspozycji na promieniowanie optyczne emitowane przez więcej niż jedno źródło

promieniowania lub ekspozycji na promieniowanie optyczne o szerokim zakresie długości fal;

9) klasyfikacji laserów podanej w Polskiej Normie

PN-EN 60825-1, a także każdej podobnej klasyfikacji źródeł promieniowania, mogących spowodować zagrożenia porównywalne z laserem klasy 3B

lub 4;

2) doborze urządzeń, przeznaczonych do wykonywania określonej pracy, o możliwie najniższej emisji

promieniowania optycznego;

3) ograniczaniu emisji promieniowania optycznego

środkami technicznymi, w tym przez stosowanie,

w przypadkach koniecznych, urządzeń ochronnych

i innych środków ochrony zbiorowej (blokad, obudów, osłon, ekranów itp.);

4) konserwowaniu urządzeń będących źródłem emisji promieniowania optycznego i ich wyposażenia,

stosowanych urządzeń ochronnych i środków

ochrony zbiorowej oraz miejsc i stanowisk pracy;

5) projektowaniu miejsc pracy i rozmieszczaniu stanowisk pracy w sposób umożliwiający izolowanie

od źródeł promieniowania oraz ograniczający jednoczesną ekspozycję na promieniowanie optyczne

emitowane przez wiele źródeł promieniowania;

6) ograniczaniu czasu trwania i poziomu ekspozycji;

7) zapewnieniu prawidłowo dobranych środków

ochrony indywidualnej;

8) przestrzeganiu instrukcji producentów sprzętu,

w szczególności w zakresie bezpiecznej obsługi,

zapobiegającej powstawaniu szkodliwych emisji

promieniowania optycznego lub nadmiernych poziomów ekspozycji.

rcl

10) informacji dostarczanych przez producentów źródeł promieniowania i związanego z nimi wyposażenia, wykonywanych zgodnie z normami zharmonizowanymi i spełniających zasadnicze wymagania w rozumieniu przepisów o systemie oceny

zgodności.

1) wprowadzaniu procesów lub metod pracy ograniczających ryzyko zawodowe związane z promieniowaniem optycznym;

w.

2. Pracodawca dokumentuje ocenę ryzyka zawodowego, w tym wykonaną w przypadku, o którym

mowa w § 3 ust. 3, w sposób określony w przepisach

w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa

i higieny pracy.

3. Pracodawca ponownie ocenia ryzyko zawodowe, jeżeli nastąpiły zmiany warunków wykonywania

pracy lub wystąpiły inne okoliczności, które wskazują

na konieczność aktualizacji tej oceny.

ww

4. Na podstawie wyników oceny ryzyka zawodowego pracodawca określa niezbędne działania organizacyjno-techniczne zmniejszające to ryzyko, zgodnie

z przepisami § 5—9.

§ 5. 1. Uwzględniając dostępne rozwiązania techniczne oraz postęp naukowo-techniczny, pracodawca

eliminuje ryzyko zawodowe związane z ekspozycją na

promieniowanie optyczne albo ogranicza je w możliwie największym stopniu, w szczególności przez likwidowanie zagrożeń w miejscu ich powstawania.

2. W przypadku gdy ocena ryzyka zawodowego

wykaże, że istnieje możliwość wystąpienia poziomów

ekspozycji przekraczających wartości MDE, pracodawca sporządza i wprowadza w życie program działań

organizacyjno-technicznych, zapobiegających przekroczeniu dopuszczalnych poziomów ekspozycji.

§ 6. 1. Pracodawca oznacza znakami bezpieczeństwa miejsca pracy, w których poziom promieniowania może przekraczać wartości MDE, oraz wydziela

strefy z takimi miejscami i ogranicza do nich dostęp,

jeżeli jest to technicznie wykonalne.

2. Znaki bezpieczeństwa stosuje się zgodnie z przepisami w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

§ 7. 1. Poziom ekspozycji pracownika na promieniowanie optyczne, po uwzględnieniu wszystkich

środków ochronnych zastosowanych w celu ograniczenia zagrożenia, w tym środków ochrony indywidualnej, nie może przekraczać wartości MDE.

2. Przepis ust. 1 stosuje się odpowiednio do osób

fizycznych wykonujących pracę na innej podstawie niż

stosunek pracy albo prowadzących na własny rachunek działalność gospodarczą w zakładzie pracy lub innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę, studentów lub uczniów odbywających zajęcia praktyczne,

osób wykonujących krótkotrwałe prace albo czynności inspekcyjne oraz osób niebiorących udziału w procesie pracy, jeżeli prace z użyciem źródeł promieniowania są prowadzone w miejscach, do których mają

dostęp te osoby.

3. W przypadku stwierdzenia przekroczeń wartości

MDE, pomimo podjętych środków zmierzających do

ograniczenia poziomu ekspozycji, pracodawca

2. Pracodawca konsultuje z pracownikami lub ich

przedstawicielami wszystkie działania dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych

z ekspozycją na promieniowanie optyczne, w trybie

określonym w art. 23711a ustawy z dnia 26 czerwca

1974 r. — Kodeks pracy.

.go

v.p

l

1) podejmuje niezwłoczne działania w celu obniżenia

poziomu ekspozycji poniżej wartości MDE;

Poz. 643

2) ustala przyczyny wystąpienia przekroczeń;

3) wykonuje działania określone w § 10 ust. 3 w celu

uniemożliwienia ponownego wystąpienia przekroczeń.

§ 8. Określając i podejmując działania organizacyjno-techniczne, przewidziane w § 5—7, pracodawca

odpowiednio dostosowuje je do potrzeb pracowników

należących do grup szczególnego ryzyka.

§ 9. 1. W ramach szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca zatrudniający

pracowników podlegających ekspozycji na promieniowanie optyczne zapewnia im informacje o wynikach

oceny ryzyka zawodowego, w szczególności dotyczące

1) podjętych na podstawie rozporządzenia środków

niezbędnych do wyeliminowania lub ograniczenia

ryzyka zawodowego oraz okoliczności, w jakich takie środki należy stosować;

2) wartości MDE i związanego z nimi potencjalnego

ryzyka;

2. Pracodawca przekazuje lekarzowi sprawującemu profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami informacje dotyczące czynników środowiska pracy,

których współoddziaływanie z promieniowaniem optycznym może mieć niekorzystny wpływ na stan zdrowia pracowników, w szczególności dotyczące występowania fotouczulających substancji chemicznych.

3. W przypadku gdy w wyniku przeprowadzonych

badań profilaktycznych lekarz stwierdził chorobę lub

inne niekorzystne dla pracownika skutki zdrowotne,

które mogły być spowodowane ekspozycją na promieniowanie optyczne, pracodawca

1) ponownie ocenia ryzyko zawodowe, zgodnie z wymaganiami określonymi w § 4,

rcl

3) wyników wyznaczania poziomu ekspozycji, zagrożeń stwarzanych przez występujące w miejscu

pracy promieniowanie optyczne oraz potencjalnych skutków dla zdrowia lub bezpieczeństwa pracowników;

§ 10. 1. Pracodawca zapewnia pracownikom podlegającym ekspozycji na promieniowanie optyczne

opiekę medyczną w zakresie i na zasadach określonych w przepisach w sprawie badań lekarskich pracowników, zakresu profilaktycznej opieki zdrowotnej

nad pracownikami oraz orzeczeń lekarskich wydawanych do celów przewidzianych w Kodeksie pracy.

4) przyczyn powstawania chorób powodowanych

ekspozycją na promieniowanie optyczne, ich objawów i sposobów wykrywania;

5) profilaktycznych badań lekarskich oraz zagrożeń

stwarzanych przez środki fotouczulające;

6) bezpiecznych sposobów wykonywania pracy,

ograniczających poziom ekspozycji do możliwie

najmniejszej wartości;

ww

w.

7) prawidłowego stosowania odpowiednio dobranych środków ochrony indywidualnej.

2) dokonuje przeglądu działań określonych w § 5

— i wprowadza odpowiednie zmiany, uwzględniając

porady lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę

zdrowotną nad pracownikami.

§ 11. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Pracy i Polityki Społecznej: J. Fedak

.go

v.p

l

Elektronicznie

podpisany przez

Mariusz

Lachowski

Data: 2010.06.09

18:03:18 +02'00'

Poz. 643

.go

v.p

l

643

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA PRACY I POLITYKI SPOŁECZNEJ1)

z dnia 27 maja 2010 r.

w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy pracach związanych z ekspozycją

na promieniowanie optyczne2)

Na podstawie art. 23715 § 1 ustawy z dnia

26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r.

Nr 21, poz. 94, z późn. zm.3)) zarządza się, co następuje

Załącznik do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki

Społecznej z dnia 27 maja 2010 r. (poz. 643)

WYZNACZANIE POZIOMU EKSPOZYCJI NA PROMIENIOWANIE OPTYCZNE

1 . Pr om ie niow an i e n i el asero we

1.1. Skutki oddziaływania promieniowania nielaserowego na organizm człowieka rozpatruje się w odniesieniu do skóry oraz oka i są one zależne przede wszystkim od

a) poziomu promieniowania,

b) długości fali promieniowania,

c) czasu trwania ekspozycji,

d) rozmiaru obrazu źródła promieniowania na siatkówce oka (dla λ = 300—1400 nm).

1.2. Poziom promieniowania, w zależności od zakresu

promieniowania i rodzaju zagrożenia, jest charakteryzowany przez następujące parametry

a) natężenie napromienienia (E) — gęstość powierzchniowa strumienia energetycznego padającego na daną powierzchnię, wyrażone

w watach na metr kwadratowy (W·m–2), albo

b) napromienienie (H) — iloczyn natężenia napromienienia i czasu ekspozycji, wyrażone w dżulach na metr kwadratowy (J·m–2), albo

a) poziomu promieniowania ustalonego zgodnie

z przepisem § 3 ust. 1 rozporządzenia,

b) tłumienia uzyskanego dzięki

środków ochrony zbiorowej,

w.

ww

zastosowaniu

c) czasu trwania ekspozycji, określonego zgodnie

z pkt 1.4.

1.4. Określenie czasu trwania ekspozycji

a) w przypadku zagrożenia fotochemicznego

(lp. 1—4 w tabeli 1) należy określić całkowity

czas ekspozycji w ciągu zmiany roboczej, bez

względu na długość jej trwania,

b) w przypadku zagrożenia termicznego (lp. 5—8

w tabeli 1) należy określić czas jednorazowej

ekspozycji.

Definicje pojęć i metody określania czasu trwania

ekspozycji są podane w Polskich Normach

PN-T-05687 lub PN-T-06589.

1.5. Wyznaczone poziomy ekspozycji porównuje się

z wartościami MDE dla promieniowania nielaserowego, określonymi zgodnie z przepisami w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń

czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku

pracy.

rcl

c) luminancja energetyczna (L) — iloraz strumienia energetycznego wysyłanego przez daną powierzchnię w określonym kierunku oraz iloczynu rzutu tej powierzchni na płaszczyznę prostopadłą względem kierunku promieniowania i kąta bryłowego obejmującego kierunek promieniowania, wyrażona w watach na metr kwadratowy na steradian (W·m–2·sr –1).

1.3. Poziom ekspozycji wyznacza się zgodnie z wzorami przedstawionymi w tabeli 1, przy uwzględnieniu

.go

v.p

l

Tabela 1: Wzory do wyznaczania poziomu ekspozycji na promieniowanie nielaserowe

t λ = 400 nm

Hs =

ʃ ʃ

0

E(λ, t) · S(λ) · dλ · dt

λ = 180 nm

t λ = 400 nm

HUVA =

ʃ ʃ

0

E(λ, t) · S(λ) · dλ · dt

λ = 315 nm

λ = 700 nm

ʃ

LB =

L(λ) · B(λ) · dλ

λ = 300 nm

λ = 700 nm

ʃ

EB =

E(λ) · B(λ) · dλ

rcl

λ = 300 nm

λ2

LR =

ʃ L(λ) · R(λ) · dλ

λ1

λ = 3000 nm

ʃ

EIR =

E(λ) · dλ

w.

λ = 780 nm

t λ = 3000 nm

Hskóra =

ʃ ʃ

ww

0

E(λ, t) · dλ · dt

λ = 380 nm

1) Przedstawione w tej kolumnie wzory całkowe można zastąpić wzorami sumacyjnymi z zastosowaniem wielkości dyskret-

nych.

2) Zakres od 300 do 700 nm obejmuje część promieniowania UVB, całe promieniowanie UVA i większość promieniowania

widzialnego; jednakże związane z nim zagrożenie określa się powszechnie mianem zagrożenia „światłem niebieskim”.

Światło niebieskie w wąskim znaczeniu obejmuje jedynie zakres w przybliżeniu od 400 do 490 nm.

3) W odniesieniu do stałej obserwacji bardzo małych źródeł, których kąt widzenia < 11 mrad, można przekształcić skuteczną

luminację energetyczną LB na skuteczne natężenie napromienienia EB. Zwykle dotyczy to jedynie narzędzi okulistycznych

lub unieruchomienia oka podczas znieczulenia. Maksymalny „czas patrzenia” oblicza się za pomocą wzoru: tmax = 100 / EB,

gdzie EB jest wyrażone w W·m–2. Ze względu na ruch oczu podczas wykonywania zwykłych zadań wzrokowych wartość ta

nie przekracza 100 s.

4) Pomiarowe pole widzenia — kąt przestrzenny widziany przez detektor, taki jak radiometr/spektroradiometr, z którego detektor odbiera promieniowanie, wyrażany w steradianach [sr].

Uwaga 1: Pola widzenia nie należy mylić z kątem widzenia α (rozmiarem kątowym źródła obserwowalnego).

Uwaga 2: Czasami do opisu kąta przestrzennego pola widzenia o symetrii kołowej stosuje się kąt płaski [mrad].

λ

t

α

Hs

E(λ, t), E(λ)

S(λ)

L(λ)

LR

R(λ)

EIR

Hskóra

2. Pr omie niow a nie la se r ow e

2.1. Skutki oddziaływania promieniowania laserowego na organizm człowieka rozpatruje się w odniesieniu do skóry oraz oka i są one zależne przede

wszystkim od

a) poziomu promieniowania,

b) długości fali promieniowania,

c) czasu ekspozycji lub czasu trwania impulsu,

d) rozmiaru obrazu źródła promieniowania na siatkówce oka (dla λ = 400—1400 nm).

2.2. Rodzaje rozpatrywanych zagrożeń przy promieniowaniu laserowym są przedstawione w tabeli 2.

Tabela 2: Rodzaje zagrożeń dla oka i skóry związane z ekspozycją na promieniowanie laserowe

ww

B(λ)

długość fali promieniowania, wyrażona

w nanometrach [nm];

czas trwania ekspozycji, wyrażony w sekundach [s];

kąt widzenia: kąt widzenia źródła promieniowania, wyrażony w miliradianach

[mrad];

skuteczne napromienienie oka lub skóry

promieniowaniem nadfioletowym: suma

natężenia napromienienia oka lub skóry

ważonego według rozkładu widmowego

S(λ) w zakresie długości fali od 180 do

400 nm, liczona dla danego czasu trwania ekspozycji, wyrażone w dżulach na

metr kwadratowy [J·m–2];

widmowe natężenie napromienienia lub

widmowa gęstość mocy: strumień energetyczny o określonej długości fali padający na daną powierzchnię, wyrażone

w watach na metr kwadratowy na nanometr [W·m–2·nm–1];

względna skuteczność widmowa wywoływania uszkodzeń oczu i skóry przez

promieniowanie UV (podana w Polskiej

Normie PN-T-06589) [bezwymiarowa];

napromienienie oka promieniowaniem

UVA: suma natężenia napromienienia liczona dla danego czasu trwania ekspozycji w zakresie długości fali UVA od 315

do 400 nm, wyrażone w dżulach na metr

kwadratowy [J·m–2];

skuteczna luminancja energetyczna: luminancja energetyczna źródła ważona

według rozkładu widmowego B(λ), wyrażona w watach na metr kwadratowy na

steradian [W·m–2·sr–1];

widmowa luminancja energetyczna źródła, wyrażona w watach na metr kwadratowy na steradian na nanometr

[W·m–2·sr –1·nm–1];

względna skuteczność widmowa wywoływania uszkodzeń fotochemicznych siatkówki oka przez światło niebieskie (podana w Polskiej Normie PN-T-05687) [bezwymiarowa];

w.

LB

skuteczne natężenie napromienienia: natężenie napromienienia ważone według

rozkładu widmowego B(λ), wyrażone

w watach na metr kwadratowy [W·m–2];

skuteczna luminancja energetyczna: luminancja energetyczna źródła promieniowania ważona według rozkładu

widmowego R(λ), wyrażona w watach

na metr kwadratowy na steradian

[W·m–2·sr–1];

względna skuteczność widmowa wywoływania uszkodzeń termicznych siatkówki oka przez promieniowanie widzialne

i IRA (podana w Polskiej Normie

PN-T-05687) [bezwymiarowa];

natężenie napromienienia oka promieniowaniem podczerwonym w zakresie

długości fal od 780 do 3000 nm, wyrażone w watach na metr kwadratowy

[W·m–2];

napromienienie skóry: suma natężenia

napromienienia skóry liczona dla danego

czasu trwania ekspozycji w zakresie długości fal promieniowania widzialnego

i podczerwonego od 380 do 3000 nm,

wyrażone w dżulach na metr kwadratowy [J·m–2].

rcl

HUVA

EB

.go

v.p

l

Definicje wielkości występujących w tabeli 1

E = dP[W·m–2]

dA

1

H = E(t)·dt [J·m–2]

∫

0

gdzie

dP

dA

E(t), E

H

moc wyrażona w watach [W];

powierzchnia wyrażona w metrach kwadratowych [m2];

natężenie napromienienia lub gęstość

mocy: strumień promienisty (energetyczny) padający na elementarną powierzchnię, wyrażone w watach na metr kwadratowy [W·m–2]. Wartości E(t), E pochodzą

z pomiarów lub mogą być podane przez

producenta sprzętu;

napromienienie: całka natężenia napromienienia liczona dla danego czasu ekspozycji, wyrażone w dżulach na metr

kwadratowy [J·m–2];

czas, czas trwania ekspozycji wyrażony

w sekundach [s].

a) poziomu promieniowania ustalonego zgodnie

z przepisem § 3 ust. 1 rozporządzenia,

b) tłumienia uzyskanego dzięki

środków ochrony zbiorowej,

w.

ww

zastosowaniu

c) czasu trwania ekspozycji, określonego zgodnie

z pkt 2.5.

2.5. W zależności od analizowanego zagrożenia i trybu

pracy lasera za czas trwania ekspozycji przyjmuje

się: czas trwania impulsu, czas jednorazowej ekspozycji (zagrożenie termiczne) lub całkowity czas

ekspozycji (zagrożenie fotochemiczne).

2.6. Wyznaczone poziomy ekspozycji porównuje się

z odpowiednimi wartościami MDE dla promieniowania laserowego, określonymi zgodnie z przepisami w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia

w środowisku pracy. Jeżeli dla danej długości fali

promieniowania laserowego istnieje więcej niż

jedna wartość MDE, do porównania stosuje się

wartość bardziej restrykcyjną.

rcl

t, dt

2.4. Poziom ekspozycji na promieniowanie laserowe

(bezpośrednie lub odbite) wyznacza się przy

uwzględnieniu

.go

v.p

l

2.3. Poziom promieniowania, w zależności od zakresu

promieniowania, rodzaju zagrożenia i trybu pracy

lasera, jest charakteryzowany przez natężenie napromienienia (E) albo napromienienie (H), które

można ustalić na podstawie poniższych wzorów