Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 grudnia 2010 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biokomponentów, metod badań jakości biokomponentów oraz sposobu pobierania próbek biokomponentów

§ 1. Określa się

1) wymagania jakościowe dla biokomponentów

a) bioetanolu, stanowiące załącznik nr 1 do rozporządzenia,

b) estru metylowego, stanowiące załącznik nr 2 do

rozporządzenia;

1) Minister Gospodarki kieruje działem administracji rządo-

§ 2. Wymagań jakościowych dla biokomponentów

określonych w rozporządzeniu nie stosuje się do biokomponentów, o których mowa w § 1 pkt 1, wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu w innym niż

Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii

Europejskiej, w Turcji lub wyprodukowanych w państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia

o Wolnym Handlu (EFTA) — stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, zgodnie z przepisami obowiązującymi w tych państwach, pod warunkiem że przepisy te zapewniają ochronę zdrowia oraz

życia ludzi i zwierząt, środowiska, a także interesu konsumentów w stopniu odpowiadającym przepisom niniejszego rozporządzenia.

Załącznik nr 2

WYMAGANIA JAKOŚCIOWE DLA ESTRU METYLOWEGO

Właściwość

Jednostka

Wartość

minimum

maksimum

Zawartość estru metylowego kwasów tłuszczowych

(FAME)1)

% (m/m)

96,5

—

Gęstość w temperaturze 15 °C

kg/m3

860

900

mm2/s

3,50

5,00

°C

101

—

mg/kg

—

10,0

% (m/m)

—

0,30

51,0

—

—

0,02

mg/kg

—

500

mg/kg

—

24

Lepkość w temperaturze 40 °C

Temperatura zapłonu

Zawartość siarki

Pozostałość po koksowaniu

(z 10 % pozostałości destylacyjnej)2)

Liczba cetanowa

Zawartość popiołu siarczanowego

Zawartość wody

Zawartość zanieczyszczeń stałych

Badanie działania korodującego na miedzi

(3 h w temperaturze 50 ºC)

Stabilność oksydacyjna w temperaturze 110 °C

Liczba kwasowa

stopień korozji

stopień korozji 1

h

6,0

—

mg KOH/g

—

0,50

g jodu/100g

—

120

Zawartość estru metylowego kwasu linolenowego

% (m/m)

—

12,0

Zawartość estrów metylowych kwasów polienowych

(zawierających nie mniej niż cztery wiązania podwójne)

% (m/m)

—

1

Zawartość metanolu

% (m/m)

—

0,20

Zawartość monoacylogliceroli

% (m/m)

—

0,80

Zawartość diacylogliceroli

% (m/m)

—

0,20

Zawartość triacylogliceroli

% (m/m)

—

0,20

Zawartość wolnego glicerolu

% (m/m)

—

0,02

Zawartość ogólnego glicerolu

% (m/m)

—

0,25

Zawartość metali grupy I (Na + K)

rcl

Liczba jodowa

% (m/m)

—

5,0

mg/kg

—

5,0

Zawartość fosforu

mg/kg

—

4,0

w.

mg/kg

Zawartość metali grupy II (Ca + Mg)

1) Nie dopuszcza się innych składników oprócz dodatków uszlachetniających. Jeżeli w FAME występują w sposób natural-

ww

ny estry C17, fakt ten może wpływać na zaniżenie oznaczonej zawartości estrów metylowych kwasów tłuszczowych.

W takim przypadku należy wykonać w celu weryfikacji badanie referencyjne zgodnie z procedurą [4], podaną w normie

PN-EN 14214, do czasu ustanowienia przez CEN zmodyfikowanej procedury. Zaleca się, aby natychmiast po wyprodukowaniu estru dodawać środki stabilizujące w celu poprawy jego stabilności w długim okresie.

2) W celu otrzymania 10 % pozostałości po destylacji należy stosować metodę wg ASTM D 1160.

.go

v.p

l

§ 3. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.4)

ww

w.

rcl

wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia

Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania Ministra Gospodarki

(Dz. U. Nr 216, poz. 1593).

2) Niniejsze rozporządzenie zostało notyfikowane Komisji

Europejskiej w dniu 25 sierpnia 2010 r., pod numerem

2010/0588/PL, zgodnie z § 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów

prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65,

poz. 597), które wdraża postanowienia dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 98/34/WE z dnia 22 czerwca

1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji

w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE

L 204 z 21.07.1998, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337).

3) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U.

z 2007 r. Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666, z 2009 r. Nr 3,

poz. 11 oraz z 2010 r. Nr 21, poz. 104, Nr 229, poz. 1496

i Nr 238, poz. 1578.

2) metody badań jakości biokomponentów, stanowiące załącznik nr 3 do rozporządzenia;

3) sposób pobierania próbek biokomponentów, stanowiący załącznik nr 4 do rozporządzenia.

Minister Gospodarki: W. Pawlak

4) Niniejsze rozporządzenie było poprzedzone rozporządze-

niem Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 października

2005 r. w sprawie wymagań jakościowych dla biokomponentów oraz metod badań jakości biokomponentów

(Dz. U. Nr 218, poz. 1845), które traci moc z dniem wejścia

w życie niniejszego rozporządzenia na podstawie art. 39

ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach

i biopaliwach ciekłych (Dz. U. Nr 169, poz. 1199, z 2007 r.

Nr 35, poz. 217 i Nr 99, poz. 666, z 2009 r. Nr 3, poz. 11 oraz

z 2010 r. Nr 21, poz. 104, Nr 229, poz. 1496 i Nr 238,

poz. 1578).

.go

v.p

l

Załącznik nr 3

METODY BADAŃ JAKOŚCI BIOKOMPONENTÓW

2.

2.1.

3.

3.1.

4.

4.1.

4.2.

5.

5.1.

ww

5.2.

rcl

1.1.

Metody badań jakości bioetanolu, w zakresie poszczególnych parametrów tego biokomponentu.

Zawartość etanolu i alkoholi wyższych oznacza się metodą chromatografii gazowej, polegającą na wprowadzeniu porcji próbki do chromatografu gazowego (GC), wydzieleniu etanolu i alkoholi wyższych z pozostałych składników, wykryciu ich przy pomocy detektora płomieniowo-jonizacyjnego (FID) i określeniu

ich zawartości w odniesieniu do wewnętrznego wzorca na podstawie współczynnika odpowiedzi.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej wyposażenie,

sposób obliczenia, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN 15721.

Zawartość alkoholi wyższych (C3 — C5) oznacza się metodą chromatografii gazowej, polegającą na wprowadzeniu porcji próbki do chromatografu gazowego (GC), wydzieleniu alkoholi wyższych (C3 — C5) z pozostałych składników, wykryciu ich przy pomocy detektora płomieniowo-jonizacyjnego (FID) i określeniu

ich zawartości w odniesieniu do wewnętrznego wzorca na podstawie współczynnika odpowiedzi.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej wyposażenie,

sposób obliczenia, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN 15721.

Zawartość metanolu oznacza się metodą chromatografii gazowej, polegającą na wprowadzeniu porcji

próbki do chromatografu gazowego (GC), wydzieleniu metanolu z pozostałych składników, wykryciu go

przy pomocy detektora płomieniowo-jonizacyjnego (FID) i określeniu jego zawartości w odniesieniu do

wewnętrznego wzorca na podstawie współczynnika odpowiedzi.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej wyposażenie,

sposób obliczenia, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN 15721.

Zawartość wody oznacza się metodą miareczkowania kulometrycznego Karla Fischera, polegającą na

wprowadzeniu zważonej próbki do naczynia do miareczkowania aparatu kulometrycznego Karla Fischera, w którym jod do reakcji Karla Fischera wydziela się elektrolitycznie na anodzie, proporcjonalnie do

ilości wody zawartej w próbce.

Gdy cała zawartość wody zostaje odmiareczkowana, nadmiar jodu wykrywany jest przez czujnik elektrometrycznego punktu końcowego i miareczkowanie zostaje przerwane. Ze stechiometrii reakcji wynika, że

jeden mol jodu reaguje z jednym molem wody, stąd ilość wody jest proporcjonalna do całkowitego ładunku, zgodnie z prawem Faraday’a.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, przygotowanie próbki i aparatury, test kontrolny aparatury, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 15489.

Zawartość nieorganicznych chlorków oznacza się metodą

1) potencjometryczną, polegającą na odparowaniu odważonej ilości próbki w łaźni wodnej, rozpuszczeniu suchej pozostałości w dejonizowanej wodzie i określeniu zawartości nieorganicznych chlorków

w drodze miareczkowania potencjometrycznego, albo

2) chromatografii jonowej, polegającą na odparowaniu próbki w łaźni wodnej, rozpuszczeniu suchej pozostałości w wodzie i określeniu zawartości chlorków przez porównanie na chromatografie powierzchni pików badanej próbki ze standardową krzywą kalibracji.

W przypadku wykonania oznaczenia w sposób określony w pkt 5 ppkt 1 sposób wykonania oznaczenia,

stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, kalibrację, sposób obliczenia

i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN 15484.

W przypadku wykonania oznaczenia w sposób określony w pkt 5 ppkt 2 sposób wykonania oznaczenia,

stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, przygotowanie roztworu kalibracyjnego i aparatury, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa

norma PN-EN 15492.

Zawartość miedzi oznacza się metodą spektrometrii absorpcji atomowej z kuwetą grafitową, polegającą

na wprowadzaniu porcji próbki na powierzchnię wewnętrzną lub półeczkę kuwety oraz ogrzewaniu kuwety zgodnie z odpowiednim programem temperaturowym.

Ilość światła zaabsorbowanego przez atomy miedzi w czasie ostatniego etapu programu jest mierzona

w określonych jednostkach czasu, a zintegrowana absorbancja Aj, wytworzona przez miedź zawarta

w próbce jest porównywana z krzywą kalibracji otrzymaną na podstawie zawartości miedzi w roztworach

wzorcowych.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, przygotowanie roztworu do próby ślepej i roztworu wzorcowego, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 15488.

w.

I.

1.

6.

6.1.

6.2.

Zawartość kwasów w przeliczeniu na kwas octowy oznacza się metodą miareczkowania kolorymetrycznego, polegającą na zmieszaniu próbki z taką samą porcją wody niezawierającą ditlenku węgla i zmiareczkowaniu roztworem wodorotlenku potasu w obecności fenoloftaleiny do momentu zobojętnienia

związków o charakterze kwaśnym.

7.1. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, aparaturę, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badań określa norma

PN-EN 15491.

8.

Wygląd sprawdza się metodą wizualną, polegającą na ocenie koloru oraz przezroczystości, przez porównanie z próbką wody na tle białym oraz czarnym.

8.1. Sposób wykonania oznaczenia, stosowaną aparaturę, sposób interpretacji i podawania wyników, a także

sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 15769.

9.

Zawartość fosforu oznacza się metodą spektrometryczną, polegającą na odparowaniu próbki, rozpuszczeniu suchej pozostałości w wodzie i dodaniu kwaśnego roztworu zawierającego jony molibdenu i antymonu w celu uzyskania kompleksu antymonowo- fosforowo-molibdenowego.

9.1. Kompleks jest poddawany działaniu kwasu askorbinowego w celu uzyskania kompleksu molibdenowego

o mocnej niebieskiej barwie. Zawartość fosforu uzyskuje się poprzez pomiar absorbancji kompleksu przy

długości fali równej 880 nm.

9.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, aparaturę, kalibrację, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badań określa norma

PN-EN 15487.

10. Zawartość substancji nielotnych oznacza się metodą grawimetryczną, polegającą na zważeniu pozostałości po odparowaniu alkoholu w łaźni wodnej i osuszeniu w suszarce.

10.1. Sposób wykonania oznaczenia, rodzaj aparatury i wyposażenie, sposób obliczenia oraz podawania wyników, a także precyzję metody określa norma PN-EN 15691.

11. Zawartość siarki oznacza się metodą

1) rentgenowskiej spektroskopii fluorescencyjnej z dyspersją fali, polegającą na poddaniu badanej próbki, znajdującej się w kuwecie pomiarowej, działaniu pierwotnego promieniowania o określonej długości fali, pochodzącego z lampy rentgenowskiej, albo

2) fluorescencji UV, polegającą na wykorzystaniu zjawiska fluorescencji ditlenku siarki wzbudzonego promieniowaniem ultrafioletowym, powstałego uprzednio na skutek spalenia badanej próbki w określonych warunkach.

11.1. W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 11 ppkt 1, należy wyznaczyć zawartość siarki na podstawie krzywej kalibracji określonej dla odpowiedniego zakresu pomiarowego.

11.2. W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 11 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, przygotowanie roztworów kalibracyjnych,

procedurę kalibracji, sposób podawania wyników, precyzję metody, a także sposób sporządzania sprawozdania z badania określa norma PN-EN 15485.

11.3. W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 11 ppkt 2, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, kalibrację i weryfikację aparatury, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sposób sporządzania sprawozdania z badania określa norma

PN-EN 15486.

II.

1.

Metody badań jakości estru metylowego, w zakresie poszczególnych parametrów tego biokomponentu.

Zawartość estru metylowego kwasów tłuszczowych oznacza się metodą chromatografii gazowej z użyciem wzorca wewnętrznego, polegającą na rozdziale mieszaniny na poszczególne składniki w fazie gazowej.

Warunki chromatograficzne powinny być tak dobrane, aby były dobrze widoczne piki estrów metylowych

kwasu lignocerowego (C24) i nerwonowego (C24:1). Integracja powinna być tak przeprowadzona, aby były

uwzględnione piki, począwszy od estru metylowego kwasu mirystynowego (C14) do piku estru metylowego kwasu nerwonowego (C24:1).

Zawartość estru metylowego kwasów tłuszczowych oblicza się na podstawie całkowitej powierzchni pików estrów metylowych od C14 do C24:1 oraz powierzchni piku odpowiadającego estrowi metylowemu

kwasu heptadekanowego i wyraża się jako ułamek masowy określony w procentach.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, przygotowanie próbki, sposób podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa

norma PN-EN 14103.

Gęstość estru metylowego w temperaturze 15 °C oznacza się

1) metodą z areometrem, polegającą na pomiarze gęstości badanej próbki o określonej temperaturze, za

pomocą areometru zanurzonego w próbce znajdującej się w cylindrze, albo

2) metodą oscylacyjną, wprowadzając próbkę (o objętości około 1 ml) do celi pomiarowej gęstościomierza oscylacyjnego, termostatowanej w celu utrzymania temperatury odniesienia 15 ºC.

ww

1.1.

w.

rcl

.go

v.p

l

7.

1.2.

1.3.

2.

3.

3.1.

3.2.

3.3.

4.

4.1.

4.2.

4.3.

4.4.

4.5.

4.6.

ww

4.7.

.go

v.p

l

2.3.

rcl

2.2.

4.8.

5.

Poz. 1668

W przypadku oznaczania gęstości w temperaturze 15 °C, w sposób określony w pkt 2 ppkt 1, należy odczytać wskazanie na podziałce areometru, zanotować temperaturę badanej próbki i przeliczyć wynik pomiaru przy użyciu wzoru określonego w załączniku C do normy PN-EN 14214, aby odnieść go do temperatury 15 °C.

W przypadku oznaczania gęstości w temperaturze 15 °C, w sposób określony w pkt 2 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, rodzaj aparatury oraz jej przygotowanie i kontrolę, przygotowanie próbki, sposób

obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa

norma PN-EN ISO 3675.

W przypadku oznaczania gęstości w temperaturze 15 °C, w sposób określony w pkt 2 ppkt 2, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, przygotowanie próbki,

kalibrację aparatury, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie

sprawozdania z badania określa norma PN-EN ISO 12185.

Lepkość estru metylowego w temperaturze 40 °C oznacza się metodą polegającą na pomiarze czasu przepływu określonej objętości badanej próbki, pod wpływem sił grawitacyjnych, przez wzorcowany, szklany

lepkościomierz kapilarny w powtarzalnych warunkach, w określonej i precyzyjnie utrzymywanej, stałej

i ściśle kontrolowanej temperaturze.

Lepkość w temperaturze 40 °C oblicza się, mnożąc zmierzony czas przepływu stałej objętości cieczy, pomiędzy kreskami zbiornika pomiarowego, przez stałą lepkościomierza.

Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej wzorcowanie,

sposób obliczenia i podawania wyników, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN ISO 3104.

Precyzję metody oznaczania lepkości w temperaturze 40 °C określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

Temperaturę zapłonu estru metylowego oznacza się

1) szybką metodą równowagową, w tyglu zamkniętym, polegającą na umieszczeniu badanej próbki w tyglu i podgrzewaniu jej do chwili zaobserwowania zapłonu par na powierzchni badanej próbki, albo

2) metodą zamkniętego tygla Pensky’ego-Martensa, polegającą na umieszczeniu badanej próbki w tyglu

i podgrzewaniu, przy ciągłym mieszaniu, do chwili, gdy wprowadzone przez otwór w pokrywie tygla

źródło zapłonu spowoduje zapłon par na powierzchni badanej próbki.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 1, do badania należy

użyć 2 ml badanej próbki i zastosować przyrząd pomiarowy wyposażony w urządzenie rejestrujące temperaturę.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 1, najniższą temperaturę,

w której następuje zapłon par na powierzchni badanej próbki, przyjmuje się jako temperaturę zapłonu

w warunkach otoczenia.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 1, zmierzoną temperaturę

zapłonu badanej próbki w warunkach otoczenia, koryguje się do normalnego ciśnienia atmosferycznego.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 1

1) sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej przygotowanie,

sposób obliczenia i podawania wyników, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN ISO 3679;

2) precyzję metody określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 2, najniższą temperaturę,

w której przyłożenie źródła zapłonu spowoduje zapłon par badanej próbki i szerzenie się płomienia ponad powierzchnią cieczy, przyjmuje się jako temperaturę zapłonu w warunkach otoczenia.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 2, zmierzoną temperaturę

zapłonu badanej próbki w warunkach otoczenia, koryguje się do normalnego ciśnienia atmosferycznego.

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 2, należy stosować procedurę A, oraz używać aparatury do określania temperatury zapłonu wyposażonej w odpowiednie urządzenie wykrywające (termiczne lub jonizacyjne).

W przypadku oznaczania temperatury zapłonu w sposób określony w pkt 4 ppkt 2

1) sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej przygotowanie,

postępowanie z próbką, sposób obliczenia i podawania wyników, a także sporządzanie sprawozdania

z badania określa norma PN-EN ISO 2719;

2) precyzję metody określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

Zawartość siarki oznacza się metodą

1) rentgenowskiej spektrometrii fluorescencyjnej z dyspersją fali, polegającą na poddaniu badanej próbki, znajdującej się w kuwecie pomiarowej, działaniu pierwotnego promieniowania o określonej długości fali, pochodzącego z lampy rentgenowskiej, albo

2) fluorescencji w nadfiolecie, polegającą na wykorzystaniu zjawiska fluorescencji ditlenku siarki wzbudzonego promieniowaniem ultrafioletowym, powstałego uprzednio na skutek spalenia badanej próbki

w określonych warunkach.

w.

2.1.

W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 5 ppkt 1, należy wyznaczyć zawartość siarki na podstawie mierzonych szybkości zliczeń rentgenowskiego promieniowania fluorescencyjnego linii S-Kα oraz promieniowania tła, korzystając z krzywej wzorcowania.

5.2. W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 5 ppkt 1

1) sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, sposób

obliczenia i podawania wyników określa norma PN-EN-ISO 20884;

2) precyzję metody określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

5.3. W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 5 ppkt 2, miarą zawartości siarki

w badanej próbce jest intensywność fluorescencyjnego promieniowania ultrafioletowego.

5.4. W przypadku oznaczania zawartości siarki w sposób określony w pkt 5 ppkt 2

1) sposób wykonania oznaczenia, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, stosowane odczynniki, sposób

obliczenia i podawania wyników określa norma PN-EN ISO 20846;

2) precyzję metody określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

6.

Pozostałość po koksowaniu (z 10 % pozostałości destylacyjnej) oznacza się metodą wagową mikro, jako

pozostałość po odparowaniu i rozkładzie termicznym badanej próbki, w określonych warunkach.

6.1. Badaną próbkę umieszcza się w szklanej probówce i podgrzewa do temperatury 500 °C w strumieniu

obojętnego gazu, w kontrolowanych warunkach, przez określony czas. Lotne substancje powstające podczas reakcji są usuwane obojętnym gazem, a zwęglona pozostałość jest ważona.

6.2. 10 % pozostałości destylacyjnej należy uzyskać metodą destylacji próżniowej, przeprowadzonej pod ciśnieniem 1,33 hPa (1 mm Hg).

6.3. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, przygotowanie próbki, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN ISO 10370.

6.4. Precyzję metody oznaczania pozostałości po koksowaniu określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

7.

Liczbę cetanową oznacza się metodą silnikową, polegającą na porównaniu własności samozapłonowych

oleju napędowego z analogicznymi właściwościami mieszanek paliw wzorcowych o znanych liczbach cetanowych, przy zastosowaniu silnika badawczego w znormalizowanych warunkach.

7.1. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej przygotowanie,

przygotowanie próbki i aparatury, kalibrację, sposób obliczenia i podawania wyników, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN ISO 5165.

7.2. Precyzję metody określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

8.

Zawartość popiołu siarczanowego oznacza się metodą wagową, polegającą na obliczeniu udziału popiołu siarczanowego, uzyskanego przez spalenie badanej próbki i reakcję pozostałości po spopieleniu z kwasem siarkowym.

8.1. Badaną próbkę spala się do chwili, gdy pozostanie tylko popiół i węgiel. Po schłodzeniu produktów spalania, poddaje się je działaniu kwasu siarkowego i prażeniu w temperaturze 775 °C, aż zakończy się utlenianie węgla. Następnie popiół schładza się, ponownie poddaje działaniu kwasu siarkowego i prażeniu,

aż do uzyskania stałej masy.

8.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób obliczenia i podawania

wyników, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-ISO 3987.

8.3. Precyzję metody określa załącznik A do normy PN-EN 14214.

9.

Zawartość wody oznacza się metodą miareczkowania kulometrycznego, polegającą na wprowadzeniu

zważonej próbki do naczynia do miareczkowania aparatu kulometrycznego Karla Fischera, w którym jod

do reakcji Karla Fischera wydziela się elektrolitycznie na anodzie, proporcjonalnie do ilości wody zawartej w próbce.

9.1. Gdy cała zawartość wody zostaje odmiareczkowana, nadmiar jodu wykrywa czujnik elektrometrycznego

punktu końcowego i miareczkowanie zostaje przerwane. Ze stechiometrii reakcji wynika, że jeden mol

jodu reaguje z jednym molem wody, stąd ilość wody jest proporcjonalna do całkowitego ładunku, zgodnie z prawem Faraday’a.

9.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury i jej przygotowanie

oraz test kontrolny, przygotowanie próbki, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody,

a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN ISO 12937.

10. Zawartość zanieczyszczeń stałych określa się metodą polegającą na oznaczeniu udziału masy zanieczyszczeń odfiltrowanych na sączku w odniesieniu do całkowitej masy próbki.

10.1. Określoną ilość przygotowanej próbki sączy się w temperaturze pokojowej, z zastosowaniem próżni,

przez uprzednio zważony sączek oraz oznacza wagowo udział masy zanieczyszczeń pozostałych na sączku w odniesieniu do całkowitej masy próbki.

10.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, przygotowanie próbki, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 12662.

ww

w.

rcl

.go

v.p

l

5.1.

Działanie korodujące na miedzi określa się porównawczo w stosunku do znormalizowanych wzorców

korozji.

.go

v.p

l

11.

— 16920 —

11.1. Płytkę miedzianą zanurza się w badanej próbce o określonej objętości, a następnie ogrzewa w ściśle

określonych warunkach. Po zakończeniu ogrzewania płytkę miedzianą wyjmuje się, przemywa i ocenia

jej barwę, porównując z wzorcami korozji.

11.2. Sposób wykonania badania, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, sposób interpretacji

i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN ISO 2160.

12.

Stabilność oksydacyjną w temperaturze 110 °C oznacza się metodą polegającą na przepuszczeniu przez

badaną próbkę strumienia oczyszczonego powietrza. Lotne związki, uwalniane z próbki w procesie utleniania, przechodzą wraz z powietrzem do naczynia zawierającego wodę demineralizowaną lub destylowaną, zaopatrzonego w elektrodę do pomiaru przewodności właściwej, połączoną z jednostką pomiarową wskazującą koniec okresu indukcyjnego.

12.1. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14112.

13.

Liczbę kwasową oznacza się metodą miareczkową, polegającą na rozpuszczeniu badanej próbki w mieszaninie rozpuszczalników i miareczkowaniu rozcieńczonym roztworem wodorotlenku potasu, przy zastosowaniu fenoloftaleiny jako wskaźnika do ustalenia punktu końcowego miareczkowania.

13.1. Sposób wykonania oznaczenia, odczynniki, rodzaj aparatury, sposób obliczenia i podawania wyników,

precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14104.

14.

Liczbę jodową oznacza się

1) metodą miareczkową, polegającą na rozpuszczeniu badanej próbki w mieszaninie rozpuszczalników,

dodaniu odczynnika Wijsa, a następnie, po określonym czasie, dodaniu do próbki jodku potasu i wody

oraz miareczkowaniu uwolnionego jodu mianowanym roztworem tiosiarczanu sodu, albo

2) metodą obliczeniową, polegającą na wykorzystaniu składu estrów metylowych, wyrażonego w ułamku masowym w procentach.

rcl

14.1. W przypadku oznaczania liczby jodowej w sposób określony w pkt 14 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzję metody,

a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14111.

14.2. W przypadku oznaczania liczby jodowej w sposób określony w pkt 14 ppkt 2, sposób obliczania liczby

jodowej oraz podawania wyniku określa załącznik B do normy PN-EN 14214.

15.

Zawartość estru metylowego kwasu linolenowego oznacza się metodą chromatografii gazowej z użyciem

wzorca wewnętrznego, polegającą na rozdziale mieszaniny na poszczególne składniki w fazie gazowej.

15.1. Warunki chromatograficzne powinny być tak dobrane, aby były dobrze widoczne piki estrów metylowych

kwasu lignocerowego (C24) i nerwonowego (C24:1). Integracja powinna być tak przeprowadzona, aby były

uwzględnione piki, począwszy od estru metylowego kwasu mirystynowego (C14) do piku estru metylowego kwasu nerwonowego (C24:1).

w.

15.2. Zawartość estru metylowego kwasu linolenowego oblicza się na podstawie całkowitej powierzchni pików estrów metylowych od C14 do C24:1 oraz powierzchni piku odpowiadającego estrowi metylowemu

kwasu heptadekanowego i wyraża się jako ułamek masowy określony w procentach.

15.3. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i materiały, rodzaj aparatury, przygotowanie próbki, sposób podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa

norma PN-EN 14103.

Zawartość metanolu oznacza się metodą polegającą na ogrzewaniu próbki w temperaturze 80 °C w hermetycznie zamkniętej fiolce, a następnie po osiągnięciu stanu równowagi, nastrzykiwaniu określonej części fazy gazowej do chromatografu, gdzie metanol jest wykrywany z użyciem detektora płomieniowo-jonizacyjnego, a jego ilość jest określana w odniesieniu do wzorca zewnętrznego.

ww

16.

16.1. Metanol może być także oznaczany poprzez dodanie wzorca wewnętrznego do próbki, a następnie określany z użyciem współczynnika kalibracji wewnętrznej.

16.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i roztwory wzorcowe, rodzaj aparatury, precyzję

metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14110.

17.

Zawartość monoacylogliceroli, diacylogliceroli, triacylogliceroli oraz ogólnego glicerolu oznacza się metodą polegającą na analizie pochodnych silanowych metodą chromatografii gazowej na krótkiej kolumnie kapilarnej z cienkowarstwowym filmem, z zastosowaniem bezpośredniego dozowania na kolumnę

oraz detektora płomieniowo-jonizacyjnego.

17.1. Po przeprowadzeniu kalibracji analizę ilościową wykonuje się metodą wzorca wewnętrznego, a całkowitą

(ogólną) zawartość glicerolu oblicza się na podstawie uzyskanych wyników.

17.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób podawania wyników,

precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14105.

18.

Poz. 1668

Zawartość wolnego glicerolu oznacza się metodą polegającą na

.go

v.p

l

1) analizie pochodnych silanowych metodą chromatografii gazowej na krótkiej kolumnie kapilarnej

z cienkowarstwowym filmem, z zastosowaniem bezpośredniego dozowania na kolumnę oraz detektora płomieniowo-jonizacyjnego, albo

2) dodaniu, do badanej próbki, etanolu, wody, heksanu i wzorca wewnętrznego, co spowoduje utworzenie dwóch faz i ilościowe przeniesienie wolnego glicerolu do fazy dolnej, której analiza, metodą chromatografii gazowej, pozwala na ilościowe oznaczenie stężenia wolnego glicerolu.

18.1. W przypadku oznaczania zawartości wolnego glicerolu w sposób określony w pkt 18 ppkt 1, po przeprowadzeniu kalibracji, analizę ilościową wolnego glicerolu wykonuje się metodą wzorca wewnętrznego.

18.2. W przypadku oznaczania zawartości wolnego glicerolu w sposób określony w pkt 18 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14105.

18.3. W przypadku oznaczania zawartości wolnego glicerolu w sposób określony w pkt 18 ppkt 2, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14106.

19.

Zawartość sodu oznacza się

1) bezpośrednio metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej przy długości fali równej 589,0 nm, rozpuszczając uprzednio badaną próbkę w roztworze ksylenu, albo

2) metodą optycznej emisyjnej analizy spektralnej z plazmą wzbudzoną indukcyjnie, rozcieńczając uprzednio badaną próbkę frakcją naftową.

19.1. W przypadku oznaczania zawartości sodu w sposób określony w pkt 19 ppkt 1, stosowane roztwory wzorcowe sporządza się z organicznego związku sodu w postaci soli, rozpuszczonego w mieszaninie ksylenu

i oleju do rozcieńczeń.

19.2. W przypadku oznaczania zawartości sodu w sposób określony w pkt 19 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób podawania wyników, a także precyzję metody

i sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14108.

rcl

19.3. W przypadku oznaczania zawartości sodu w sposób określony w pkt 19 ppkt 2, zawartość sodu określa

się przez porównanie intensywności emisji atomowej roztworu wzorcowego i próbki przy określonych

długościach fal.

19.4. W przypadku oznaczania zawartości sodu w sposób określony w pkt 19 ppkt 2, sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i roztwory wzorcowe, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, sposób obliczania i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma

PN-EN 14538.

20.

Zawartość potasu oznacza się

1) bezpośrednio metodą atomowej spektrometrii absorpcyjnej przy długości fali równej 766,5 nm, rozpuszczając uprzednio badaną próbkę w roztworze ksylenu i stabilizatora, albo

w.

2) metodą optycznej emisyjnej analizy spektralnej z plazmą wzbudzoną indukcyjnie, rozcieńczając uprzednio badaną próbkę frakcją naftową.

20.1. W przypadku oznaczania zawartości potasu w sposób określony w pkt 20 ppkt 1, stosowane roztwory

wzorcowe sporządza się z organicznego związku potasu w postaci soli, rozpuszczonego w mieszaninie

ksylenu i stabilizatora.

20.2. W przypadku oznaczania zawartości potasu w sposób określony w pkt 20 ppkt 1, sposób wykonania

oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób podawania wyników, precyzję metody,

a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14109.

ww

20.3. W przypadku oznaczania zawartości potasu w sposób określony w pkt 20 ppkt 2, zawartość potasu określa się przez porównanie intensywności emisji atomowej roztworu wzorcowego i próbki przy określonych

długościach fal.

20.4. W przypadku oznaczania zawartości potasu w sposób określony w pkt 20 ppkt 2, sposób wykonania

oznaczenia, stosowane odczynniki i roztwory wzorcowe, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, sposób

obliczania i podawania wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa

norma PN-EN 14538.

20.5. Precyzję oznaczania łącznej zawartości sodu i potasu, w przypadku oznaczania zawartości sodu zgodnie

z normą PN-EN 14108 oraz potasu zgodnie z normą PN-EN 14109, określa załącznik A do normy

PN-EN 14214.

21.

Zawartość wapnia i magnezu oznacza się metodą optycznej emisyjnej analizy spektralnej z plazmą wzbudzoną indukcyjnie, rozcieńczając uprzednio badaną próbkę frakcją naftową.

21.1. Zawartość wapnia i magnezu określa się przez porównanie intensywności emisji atomowej roztworu

wzorcowego i próbki przy określonych długościach fal.

22.

.go

v.p

l

21.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki i roztwory wzorcowe, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, sposób obliczania i podawania wyników, precyzję, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14538.

Zawartość fosforu oznacza się metodą polegającą na rozpuszczeniu badanej próbki w ksylenie i wprowadzeniu, w formie aerozolu, wraz z roztworami wzorcowymi przygotowanymi z organicznego związku fosforu, do plazmy argonowej sprzężonej indukcyjnie.

22.1. Zawartość fosforu oznacza się przez porównanie emisji tego pierwiastka w roztworze badanej próbki,

z emisją wzorców przy tej samej długości fali.

22.2. Sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki, rodzaj aparatury, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzję metody, a także sporządzanie sprawozdania z badania określa norma PN-EN 14107.

w.

rcl

Procedurę postępowania w sprawach dotyczących precyzji metody badania oraz interpretacji wyników

badań określa norma PN-EN ISO 4259.

ww

III.

.go

v.p

l

Załącznik nr 4

SPOSÓB POBIERANIA PRÓBEK BIOKOMPONENTÓW

3.

4.

4.1.

5.

5.1.

5.2.

5.3.

5.4.

5.5.

6.

7.

8.

8.1.

ww

9.

rcl

2.

Próbki pobiera się ręcznie ze zbiornika lub z opakowania jednostkowego, gdy ich zawartość znajduje się

w spoczynku.

Próbki ze zbiornika należy pobierać w kolejności od lustra cieczy do jego dna, aby uniknąć zaburzeń w niższych poziomach cieczy.

Próbki z opakowania jednostkowego należy pobierać z wybranego poziomu cieczy lub jako próbkę reprezentatywną przekrojową.

Próbki pobiera się przy użyciu odpowiednich przyrządów do pobierania próbek.

Rodzaje przyrządów do pobierania próbek

1) bioetanolu, określa norma PN-A 79527 lub norma PN-EN ISO 3170;

2) estru metylowego określa norma PN-EN ISO 3170.

Próbki pobiera się do odpowiednich pojemników.

Pojemniki przeznaczone na próbki

1) bioetanolu powinny być wykonane ze szkła lub z tworzyw sztucznych;

2) estru metylowego powinny być wykonane ze stali nierdzewnej lub z tworzyw sztucznych, chemicznie

obojętnych.

Pojemniki przeznaczone na próbki powinny

1) mieć pojemność 5 litrów oraz być wyposażone w uszczelki dławikowe lub mieć połączenia szczelne,

zdolne do wytrzymania wewnętrznych ciśnień, powstających podczas normalnej ich eksploatacji;

2) mieć zamocowanie, umożliwiające ich zaplombowanie.

W przypadku pobierania próbek bioetanolu, pojemniki przeznaczone na próbki powinny być schłodzone.

Na ściankach naczyń nie może być kondensatu pary wodnej.

Pojemniki przeznaczone na próbki nie mogą być zabezpieczane przed korozją środkami wytworzonymi na

bazie produktu naftowego.

Zamknięcie pojemników przeznaczonych na próbki składa się z nakrętki z dopasowaną podkładką odporną na działanie pobieranego biokomponentu. Podkładki te nie mogą być wykonane z korka lub gumy.

Przyrządy do pobierania próbek oraz pojemniki przeznaczone na próbki powinny być wykonane z materiałów chemicznie obojętnych dla pobieranego biokomponentu.

Pojemnik przeznaczony na próbkę należy

1) napełnić maksymalnie 4 litrami biokomponentu;

2) po napełnieniu biokomponentem natychmiast zamknąć, stosując zamknięcie zapewniające niezmienność parametrów jakościowych próbki.

Szczelność zamkniętego pojemnika przeznaczonego na próbkę należy sprawdzić, odwracając go do góry

dnem i trzymając w tej pozycji przez 30 sekund. Jeżeli zaobserwuje się wyciek biokomponentu, należy

wymienić zamknięcie pojemnika na nowe i ponownie sprawdzić jego szczelność.

W przypadku gdy wyciek biokomponentu nie ustaje, należy ponownie pobrać próbkę, używając nowego

pojemnika wraz z nowym zamknięciem i ponownie przeprowadzić ocenę szczelności pojemnika i zamknięcia.

Sposób postępowania przy pobieraniu próbek, postępowanie z próbkami oraz wymagania dotyczące bezpieczeństwa w tym zakresie, określa norma PN-EN ISO 3170.

w.

1.

Elektronicznie

podpisany przez

Grzegorz Paczowski

Data: 2010.12.28

20:04:46 +01'00'

— 16913 —

Poz. 1668

.go

v.p

l

1668

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 17 grudnia 2010 r.

w sprawie wymagań jakościowych dla biokomponentów, metod badań jakości biokomponentów

oraz sposobu pobierania próbek biokomponentów2)

Na podstawie art. 22 ust. 6 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o biokomponentach i biopaliwach ciekłych

(Dz. U. Nr 169, poz. 1199, z późn. zm.3)) zarządza się,

co następuje

Załączniki do rozporządzenia Ministra Gospodarki

z dnia 17 grudnia 2010 r. (poz. 1668)

Załącznik nr 1

WYMAGANIA JAKOŚCIOWE DLA BIOETANOLU1)

Właściwość

Jednostka

Zakresy

minimum

maksimum

Zawartość etanolu i alkoholi wyższych

% (m/m)

98,7

—

Zawartość alkoholi wyższych (C3 – C5)2)

% (m/m)

—

2,0

Zawartość metanolu

% (m/m)

—

1,0

% (m/m)

—

0,300

mg/l

—

20,0

mg/kg

—

0,100

—

0,007

Zawartość wody

Zawartość nieorganicznych chlorków

Zawartość miedzi

Zawartość kwasów w przeliczeniu na kwas octowy

Wygląd

% (m/m)

przezroczysty, pozbawiony

zanieczyszczeń

Zawartość fosforu

mg/l

Zawartość substancji nielotnych

Zawartość siarki

—

0,50

mg/100 ml

—

10

mg/kg

—

10,0

1) Wymagania odnoszą się do bioetanolu nieskażonego.

2) W przypadku przeznaczenia bioetanolu do syntezy eterów, zawartość alkoholi wyższych jest uzgadniana między dostaw-

ww

w.

rcl

cą a odbiorcą.

.go

v.p

l