Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 29 lipca 2010 r. w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik, górnik eksploatacji otworowej, korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, krawiec, mechanik precyzyjny, pszczelarz, technik górnictwa otworowego, technik rachunkowości i zegarmistrz

§ 1. 1. Określa się podstawy programowe kształcenia w następujących zawodach objętych klasyfikacją

zawodów szkolnictwa zawodowego, stanowiącą załącznik do rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2007 r. w sprawie klasyfikacji

zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz. U. Nr 124,

poz. 860, z 2008 r. Nr 144, poz. 903 oraz z 2010 r. Nr 60,

poz. 374)

3) korektor i stroiciel instrumentów muzycznych —

symbol cyfrowy 311[01];

2) górnik eksploatacji otworowej — symbol cyfrowy

811[01];

.go

4) krawiec — symbol cyfrowy 743[01];

1) Minister Edukacji Narodowej kieruje działem administracji

6) pszczelarz — symbol cyfrowy 612[01];

7) technik górnictwa otworowego — symbol cyfrowy

311[14];

8) technik informatyk — symbol cyfrowy 312[01];

9) technik rachunkowości — symbol cyfrowy 412[01];

10) zegarmistrz — symbol cyfrowy 731[05].

2. Podstawy programowe, o których mowa

w ust. 1, stanowią załączniki nr 1—10 do rozporządzenia.

w.

rcl

rządowej — oświata i wychowanie, na podstawie § 1 ust. 2

rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegółowego zakresu działania

Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 216, poz. 1591).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały

ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,

poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788, Nr 122,

poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400 i Nr 249,

poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208, poz. 1532

i Nr 227, poz. 1658, z 2007 r. Nr 42, poz. 273, Nr 80, poz. 542,

Nr 115, poz. 791, Nr 120, poz. 818, Nr 180, poz. 1280

i Nr 181, poz. 1292, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 145,

poz. 917, Nr 216, poz. 1370 i Nr 235, poz. 1618, z 2009 r.

Nr 6, poz. 33, Nr 31, poz. 206, Nr 56, poz. 458, Nr 157,

poz. 1241 i Nr 219, poz. 1705 oraz z 2010 r. Nr 44, poz. 250,

Nr 54, poz. 320, Nr 127, poz. 857 i Nr 148, poz. 991.

5) mechanik precyzyjny — symbol cyfrowy 731[03];

§ 2. Rozporządzenie wchodzi w życie po upływie

14 dni od dnia ogłoszenia.

Minister Edukacji Narodowej: K. Hall

Załącznik nr 2

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE GÓRNIK EKSPLOATACJI OTWOROWEJ

SYMBOL CYFROWY 811[01]

I. OPIS ZAWODU

22) korzystać z różnych źródeł informacji;

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

23) planować działalność gospodarczą.

1) czytać i szkicować proste rysunki konstrukcyjne

i schematy technologiczne;

2) użytkować maszyny i urządzenia stosowane

w eksploatacji ropy naftowej, gazu ziemnego,

siarki i wody podziemnej;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie górnik

eksploatacji otworowej powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

.go

3) włączać i wyłączać odwierty eksploatacyjne oraz

kontrolować proces wydobycia ropy naftowej,

gazu ziemnego, wody, soli lub siarki;

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

4) prowadzić procesy wstępnego oczyszczania

ropy naftowej i gazu ziemnego;

1) obsługiwania maszyn i urządzeń przy eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi;

5) użytkować maszyny i urządzenia do obróbki,

rekonstrukcji i likwidacji odwiertów;

2) prowadzenia procesów technologicznych na

podstawie instrukcji stanowiskowych;

6) prowadzić prace montażowe i demontażowe maszyn i urządzeń wydobywczych i przeróbczych;

3) obsługiwania maszyn i urządzeń stosowanych

przy obróbce, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów, urządzeń do wstępnego oczyszczania ropy

naftowej i gazu ziemnego;

7) wykonywać pomiary parametrów złożowych

w odwiertach eksploatacyjnych;

4) obsługiwania odwiertów eksploatacyjnych;

5) wykonywania podstawowych pomiarów parametrów technicznych i technologicznych oraz

gromadzenia danych z pomiarów;

w.

rcl

8) przygotowywać odwierty do zabiegów intensyfikacji wydobycia;

9) pobierać do badań próbki ropy naftowej, gazu

ziemnego, wody i siarki;

10) posługiwać się urządzeniami i przyrządami kontrolno-pomiarowymi;

11) użytkować urządzenia do transportu ropy naftowej, gazu ziemnego, wody i siarki;

12) dobierać urządzenia, narzędzia i materiały do

prowadzenia prac na stanowisku pracy;

13) konserwować, wykonywać proste naprawy i regulacje maszyn i urządzeń;

14) rozliczać i dokumentować dzienne wydobycie

ropy naftowej, gazu ziemnego, wody i siarki;

15) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

ww

16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

geologicznych i górniczych;

17) likwidować zagrożenia na stanowisku pracy,

usuwać awarie górnicze i ich skutki;

18) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

19) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

20) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

6) kontrolowania prawidłowości wskazań przyrządów kontrolno-pomiarowych;

7) wykonywania montażu i demontażu, konserwacji i naprawy maszyn i urządzeń wydobywczych;

8) sporządzania raportów z wydobycia ropy naftowej, gazu ziemnego, wody, siarki i soli oraz wykorzystania materiałów i paliw.

3. Zawód górnik eksploatacji otworowej jest zawodem

szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację

pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby

rynku pracy i zainteresowania uczniów. Tematyka

specjalizacji może dotyczyć

1) eksploatacji i oczyszczania ropy naftowej i gazu

ziemnego;

2) eksploatacji wód podziemnych;

3) eksploatacji siarki i soli otworami wiertniczymi.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) mechaniczny;

2) górniczy;

3) podstawy działalności zawodowej.

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wykonywać szkice części maszyn;

2) czytać dokumentację techniczną i warsztatową

oraz posługiwać się instrukcjami obsługi maszyn i urządzeń;

3) rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń;

v.p

l

21) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne

naprawy, wymianę części, montaż i demontaż

maszyn i urządzeń;

BLOK: MECHANICZNY

22) określać źródła pozyskiwania energii elektrycznej oraz definiować podstawowe wielkości elektryczne;

23) określać parametry maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie tabliczki znamionowej;

24) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego, w tym elementy zabezpieczające obwody elektryczne;

25) dokonywać pomiaru napięcia, natężenia i mocy

prądu elektrycznego w obwodach prądu stałego

i przemiennego;

5) wykonywać podstawowe operacje w zakresie

ręcznej, mechanicznej i plastycznej obróbki

skrawaniem;

26) charakteryzować maszyny i urządzenia prądu

stałego i przemiennego, włączać i wyłączać napędy elektryczne;

6) wykonywać łączenie elementów metalowych

przez lutowanie oraz proste zabiegi spawania

elektrycznego i gazowego;

27) rozróżniać podstawowe elementy elektroniczne oraz podstawowe elementy układów sterowania;

7) wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe;

28) rozróżniać podstawowe elementy automatyki

przemysłowej oraz wskazywać ich zastosowanie w górnictwie otworowym;

.go

4) rozróżniać rodzaje i właściwości metali i ich stopów oraz określać ich zastosowanie;

8) rozpoznawać zjawisko korozji, określać skutki

korozji oraz wykonywać typowe powłoki antykorozyjne;

9) rozróżniać podstawowe prawa statyki, kinematyki i dynamiki punktu materialnego;

29) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały, w zależności od wykonywanej pracy;

30) rozpoznawać stan techniczny maszyn i urządzeń;

31) przygotowywać stanowiska pracy, wydawać,

przyjmować narzędzia i przyrządy, materiały

i wykonane prace;

11) rozróżniać rodzaje połączeń, osie, wały, łożyska,

sprzęgła, hamulce, przekładnie mechaniczne

oraz określać ich zastosowanie w budowie maszyn;

32) rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń;

w.

rcl

10) rozróżniać typowe rodzaje obciążeń i naprężeń

w elementach konstrukcyjnych maszyn i urządzeń;

12) charakteryzować elementy składowe rurociągu,

metody łączenia rur, wykonywać połączenia

gwintowe rur;

13) wyjaśniać pojęcia: praca, energia, moc, sprawność oraz obliczać pracę mechaniczną, moc

i sprawność;

14) określać rodzaje tarcia, metody smarowania

oraz wpływ tarcia na sprawność i zużycie maszyn;

ww

15) rozróżniać układy smarowania maszyn i urządzeń;

16) klasyfikować i charakteryzować pompy oraz

określać ich podstawowe parametry;

17) rozróżniać elementy napędów hydraulicznych

i pneumatycznych oraz określać ich przeznaczenie;

33) użytkować urządzenia komputerowe wspomagające procesy technologiczne na stanowisku

pracy;

34) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), normami PN-ISO, ISO i korzystać

z literatury technicznej;

35) stosować zalecenia Urzędu Dozoru Technicznego dotyczące bezpiecznego funkcjonowania

maszyn i urządzeń;

36) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

geologicznych i górniczych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) elementy rysunku technicznego;

18) wyjaśniać zasadę działania i zastosowanie napędów hydraulicznych i pneumatycznych;

2) technologia i korozja metali;

19) klasyfikować sprężarki oraz określać ich podstawowe parametry i zastosowanie;

4) metody łączenia metali;

20) określać na podstawie dokumentacji technicznej

elementy składowe maszyn i urządzeń oraz

ustalać przebieg ich montażu i demontażu;

3) podstawowe operacje obróbki metali;

5) podstawy mechaniki i wytrzymałości materiałów;

6) elementy maszyn i urządzeń;

7) pompy i sprężarki;

8) transport rurociągowy;

9) napędy hydrauliczne i pneumatyczne;

10) elementy automatyki przemysłowej;

11) podstawy elektrotechniki i elektroniki;

12) obsługa operatorska maszyn i urządzeń;

13) montaż i demontaż maszyn i urządzeń;

14) konserwacja i naprawa maszyn i urządzeń;

15) gospodarka materiałowa;

BLOK: GÓRNICZY

1. Cele kształcenia

18) objaśniać konstrukcję odwiertu ropno-gazowego, sposób zafiltrowania studni wierconej, konstrukcję odwiertu do eksploatacji soli i siarki

metodą podziemnego wytopu siarki;

19) charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych;

20) określać warunki eksploatacji złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;

21) określać właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody, pobierać próbki płynów złożowych

do badań;

22) wykonywać podstawowe pomiary w odwiertach eksploatacyjnych (studniach);

23) obliczać wykładnik gazowy i wykładnik wodny;

24) obsługiwać odwierty samoczynne ropne, odwierty gazowe, dokonywać wymiany zwężki

dławiącej oraz zwężki pomiarowej;

.go

16) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz

przepisy geologiczne i górnicze.

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

25) obsługiwać indywidualny żuraw pompowy, kierat pompowy, podłączać odwierty do koła kieratowego;

1) opisywać budowę geologiczną skorupy ziemskiej;

26) rozróżniać rodzaje pomp wgłębnych do eksploatacji ropy naftowej i wody;

2) rozróżniać podstawowe grupy i rodzaje skał

oraz określać ich podstawowe właściwości

(twardość, porowatość, przepuszczalność);

27) wymieniać zużyte elementy pompy wgłębnej;

3) obliczać ciśnienie górotworu i temperaturę złożową;

29) obsługiwać odwierty do eksploatacji soli i siarki;

w.

rcl

28) wyciągać i zapuszczać do odwiertu rury wydobywcze i żerdzie pompowe;

4) charakteryzować rodzaje i produkty wietrzenia

skał;

5) wyjaśniać wpływ erozji na ukształtowanie powierzchni ziemi;

6) opisywać warunki powstawania ropy naftowej

i gazu ziemnego;

7) rozpoznawać i szkicować pułapki ropno-gazowe;

8) rozróżniać elementy tektoniki (fałdy, uskoki,

wysady solne);

9) określać rodzaje złóż ropno-gazowych;

10) wyjaśniać pojęcia: przekrój, profil i mapa geologiczna;

11) wyjaśniać mechanizmy krążenia wody w przyrodzie;

ww

12) określać skład chemiczny i właściwości wód

podziemnych;

13) opisywać warunki powstawania i występowania złóż siarki i soli kamiennej;

14) dokonywać podziału Polski na jednostki geologiczne i wskazywać rejony występowania złóż

ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i soli;

15) charakteryzować metody wiercenia otworów

eksploatacyjnych;

16) określać rodzaje urządzeń i narzędzi stosowanych do wiercenia otworów;

17) opisywać rolę płuczki wiertniczej i wpływ jej

właściwości na proces wiercenia;

30) obsługiwać pompy i sprężarki;

31) charakteryzować zabiegi intensyfikacji wydobycia ropy naftowej (szczelinowanie hydrauliczne,

kwasowanie);

32) charakteryzować metody nawadniania i nagazowania złóż;

33) charakteryzować podziemne magazynowanie

gazu ziemnego oraz obsługiwać odwierty i urządzenia stosowane w tym celu;

34) określać zasady magazynowania ropy naftowej,

gazu ziemnego i wody, wykonywać pomiar

ilości płynu w zbiornikach;

35) charakteryzować proces stabilizacji ropy naftowej;

36) charakteryzować metody odgazolinowania, osuszania, odsiarczania i odazotowania gazu ziemnego;

37) dobierać narzędzia do wykonywania obróbki

odwiertów;

38) wykonywać zabiegi obróbki odwiertów eksploatacyjnych, pompowanie oczyszczające i pomiarowe studni wierconej;

39) likwidować wycieki ropne;

40) obsługiwać urządzenia do rekonstrukcji i likwidacji odwiertów eksploatacyjnych;

41) obsługiwać detektory i przyrządy pomiarowe do

wykrywania obecności w powietrzu mieszaniny

węglowodorów oraz gazów kwaśnych — siarkowodoru i dwutlenku węgla;

42) charakteryzować rodzaje zagrożeń występujących w czasie eksploatacji ropy naftowej i gazu

ziemnego;

43) charakteryzować klasy zagrożenia erupcyjnego

i kategorie zagrożenia siarkowodorowego oraz

zabezpieczenia przeciwerupcyjne wylotu otworu;

44) określać wpływ czynników szkodliwych występujących podczas eksploatacji ropy naftowej

i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i powierzchniowe odwiertów;

45) określać rodzaje awarii związanych z eksploatacją kopalin;

46) stosować branżowe normy;

21) procedury postępowania w przypadkach awarii

i sytuacjach stwarzających zagrożenia;

22) przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy, ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz

przepisy geologiczne i górnicze.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

.go

47) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie

dokumentowania wielkości wydobycia i aktualizacji robót górniczych;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

48) postępować zgodnie z obowiązującymi procedurami w sytuacjach trudnych i sytuacjach zagrożenia;

4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

49) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

geologicznych i górniczych.

5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy geologiczne i górnicze;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

w.

rcl

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

6) określać podstawowe źródła zanieczyszczeń

środowiska związane z wydobywaniem kopalin

otworami wiertniczymi oraz wskazywać ich

wpływ na człowieka i środowisko;

1) budowa geologiczna skorupy ziemskiej;

2) procesy wietrzenia, erozja;

3) tektonika;

4) geologia naftowa i elementy hydrogeologii;

5) regiony geologiczne Polski;

6) metody wiercenia otworów;

7) urządzenia, narzędzia i płuczki wiertnicze;

8) konstrukcja odwiertów i studzien wierconych;

9) właściwości fizyczne kopalin;

10) energia złożowa;

11) eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu

ziemnego;

ww

12) pompowanie ropy naftowej;

13) zabiegi intensyfikacji wydobycia;

14) wtórne metody eksploatacji;

15) eksploatacja wód podziemnych;

16) eksploatacja siarki i soli kamiennej;

17) obróbka, rekonstrukcja i likwidacja odwiertów;

18) czynniki szkodliwie działające na uzbrojenia

wgłębne i powierzchniowe odwiertów;

7) planować sposoby wykorzystania odpadów

i ścieków produkcyjnych;

8) wskazywać przepisy prawa określające warunki

wydobywania kopalin;

9) organizować stanowisko pracy zgodnie z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisami ochrony przeciwpożarowej

i ochrony środowiska oraz wymaganiami ergonomii;

10) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

12) komunikować się i współpracować w zespole;

13) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

14) podejmować decyzje, w szczególności w sytuacjach zagrożeń;

15) postępować zgodnie z procedurami w przypadku wystąpienia zagrożeń górniczych;

16) charakteryzować organizację i zadania służb ratownictwa górniczego;

17) doskonalić umiejętności zawodowe;

19) magazynowanie, oczyszczanie i transport kopalin;

18) korzystać z różnych źródeł informacji;

20) awarie górnicze, zapobieganie i likwidacja;

19) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

Poz. 1033

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

1) pracownia podstaw budowy maszyn i elektrotechniki;

4) bezpieczeństwo i higiena pracy;

2) pracownia wiertnictwa i górnictwa;

5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

3) pracownia komputerowa;

6) wybrane przepisy prawa geologicznego i górniczego;

7) elementy ergonomii;

Pracownia podstaw budowy maszyn i elektrotechniki

powinna być wyposażona w

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

.go

8) środki ochrony indywidualnej;

4) warsztaty szkolne.

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

2) przybory rysunkowe;

10) zasady i metody komunikowania się;

3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe,

montażowe i schematyczne;

11) elementy socjologii i psychologii pracy;

4) normy PN-ISO, ISO;

12) zagrożenia występujące w środowisku pracy;

5) dokumentacje techniczne, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

13) organizacja i zadania ratownictwa górniczego;

6) instrukcje obsługi maszyn i urządzeń;

7) modele maszyn i urządzeń;

w.

rcl

14) zanieczyszczenia środowiska związane z eksploatacją otworową;

15) formy doskonalenia zawodowego;

8) modele części maszyn;

16) źródła informacji zawodowej;

9) przyrządy pomiarowe i aparaturę kontrolno-pomiarową;

17) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

10) elementy obwodów elektrycznych;

11) elementy elektroniczne;

ww

Nazwa bloku

programowego

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

12) modele maszyn i urządzeń elektrycznych stosowanych w górnictwie otworowym;

Podbudowa

programowa

gimnazjum, liceum

ogólnokształcące,

liceum profilowane,

technikum, liceum

uzupełniające,

technikum

uzupełniające

13) elementy automatyki przemysłowej i górniczej;

Mechaniczny

40

Górniczy

44

Podstawy działalności

zawodowej

6

Razem

90**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 10 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

14) schematy instalacji elektrycznych;

15) schematy elektryczne maszyn i urządzeń.

Pracownia wiertnictwa i górnictwa powinna być wyposażona w

1) zestaw modeli krystalograficznych minerałów;

2) zbiór podstawowych minerałów i skał;

3) przekroje złóż i surowców mineralnych;

4) przykłady okazów skamieniałości przewodnich;

5) rdzenie wiertnicze;

6) busole i kompasy geologiczne;

7) zestaw narzędzi wiertniczych;

8) przykładowy projekt geologiczno-techniczny odwiertu;

9) modele maszyn i urządzeń do eksploatacji ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i wód podziemnych;

10) makiety instalacji;

11) zestawy narzędzi do obsługi odwiertów i studzien

wierconych;

12) schematy instalacji oraz maszyn i urządzeń;

13) próbki ropy naftowej, wody, siarki i soli kamiennej

oraz produktów ropopochodnych;

14) przyrządy do pomiaru właściwości fizykochemicznych kopalin ciekłych i gazowych;

15) próbki skał ropnogazowych, wodonośnych i skał

nierozpuszczalnych;

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

dwóch uczniów);

2) drukarkę, ploter;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w

1) stanowiska do obróbki ręcznej;

2) stanowiska do obróbki mechanicznej, plastycznej,

cieplnej i do spawania;

3) stanowiska kontroli jakości;

4) przyrządy pomiarowe.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego,

w przedsiębiorstwach górnictwa nafty i gazu, przedsiębiorstwach hydrologicznych oraz uzdrowiskowych.

w.

rcl

3) oprogramowanie użytkowe;

4) programy specjalistyczne z zakresu dokumentowania wielkości wydobycia i prognozowania zagrożeń.

.go

16) zbiory dokumentacji kopalnianej.

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

Załącznik nr 3

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KOREKTOR

I STROICIEL INSTRUMENTÓW MUZYCZNYCH

SYMBOL CYFROWY 311[01]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) wykonywać rysunki techniczne różnych elementów, podzespołów oraz zespołów instrumentów

muzycznych;

2) posługiwać się narzędziami korektorskimi do regulacji mechanizmów instrumentów muzycznych;

9) dostosowywać dźwięczność i brzmienie instrumentu do warunków otoczenia;

10) korygować czystość i równość stroju instrumentu;

11) rozróżniać i klasyfikować instrumenty muzyczne;

12) rozróżniać części

muzycznych;

składowe

instrumentów

13) wymieniać elementy instrumentu muzycznego;

ww

3) przestrzegać podstawowych parametrów technicznych podczas korekty mechanizmów instrumentów muzycznych;

4) montować i regulować podzespoły i zespoły instrumentów muzycznych;

14) naprawiać instrumenty muzyczne;

15) grać na instrumentach muzycznych;

16) czytać utwory instrumentalne;

5) posługiwać się przyrządami pomiarowymi podczas korekty i strojenia instrumentów muzycznych;

17) rozróżniać barwę instrumentów muzycznych;

6) wykonywać strojenie wstępne i końcowe;

19) oceniać czystość tonów;

7) stosować różne systemy strojenia;

20) stosować zasady teorii muzyki w praktyce;

8) oceniać czystość stroju instrumentu muzycznego;

21) użytkować maszyny i urządzenia stosowane

w produkcji instrumentów muzycznych;

18) odróżniać metody intonacji;

22) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

23) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

25) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

Poz. 1033

4) sporządzać dokumentację techniczną;

5) klasyfikować materiały i surowce stosowane do

produkcji instrumentów muzycznych;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

6) określać wymagania techniczne dla materiałów

stosowanych w produkcji;

7) posługiwać się obowiązującymi normami do

oceny jakości materiałów;

8) rozpoznawać wady drewna i innych materiałów;

26) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9) określać wilgotność drewna i materiałów drzewnych;

27) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

10) stosować mierniki do pomiarów wielkości

fizycznych dotyczących korekty i strojenia instrumentów muzycznych;

.go

28) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

29) planować działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

12) dobierać urządzenia i obrabiarki do procesu

produkcji instrumentów muzycznych;

13) dobierać narzędzia do poszczególnych operacji

technologicznych;

14) posługiwać się przyrządami pomiarowymi i narzędziami do trasowania;

15) rozróżniać podstawowe elementy, podzespoły

oraz zespoły instrumentów muzycznych;

w.

rcl

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie korektor

i stroiciel instrumentów muzycznych powinien być

przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

11) stosować techniki wzmacniania drgań mechanicznych;

1) korekty instrumentów muzycznych;

2) strojenia instrumentów muzycznych;

3) utrzymania instrumentów w dobrym stanie

technicznym i sprawności muzycznej;

4) oceny wykonania korekty i strojenia instrumentów muzycznych.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) technologiczny;

2) muzyczny;

ww

3) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: TECHNOLOGICZNY

1. Cele kształcenia

16) stosować sprawdziany i szablony podczas montażu elementów obudowy instrumentów

muzycznych;

17) dobierać złącza do konstrukcji wyrobu;

18) określać rodzaj pasowania i łączenia elementów

podzespołów i zespołów instrumentów muzycznych;

19) wykonywać

logiczne;

podstawowe

operacje

techno-

20) montować elementy instrumentu muzycznego;

21) montować mechanizmy;

22) dobierać i przygotowywać kleje i lakiery;

23) przygotować elementy instrumentów muzycznych do wykończenia powierzchni;

24) posługiwać się specjalistycznymi narzędziami

korektorskimi;

25) przeprowadzać korektę wstępną instrumentu

muzycznego;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

26) regulować mechanizmy zgodnie z wymaganiami technicznymi;

1) sporządzać rysunki techniczne zgodnie z obowiązującymi normami;

27) synchronizować działanie mechanizmów;

2) czytać rysunki przekrojów podzespołów, zespołów i schematów instrumentów muzycznych;

3) projektować elementy i podzespoły instrumentów muzycznych;

28) określać wyposażenie kabin stroicielskich;

29) organizować stanowisko do korekty i strojenia

instrumentów muzycznych;

30) dobierać metodę strojenia;

31) posługiwać się urządzeniami i narzędziami do

strojenia;

32) dobierać urządzenia elektroniczne do strojenia

wstępnego;

Poz. 1033

6) elementy elektroakustyki;

7) obrabiarki i urządzenia do produkcji instrumentów muzycznych;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

8) urządzenia specjalistyczne;

33) przeprowadzać strojenie wstępne instrumentów

muzycznych różnymi metodami;

9) przyrządy pomiarowe;

34) przeprowadzać operację biglowania;

10) układ tolerancji i pasowań;

35) określać pojęcie i cel intonacji;

11) trasowanie;

36) oceniać czystość tonu instrumentu muzycznego;

12) technologia

muzycznych;

37) sprawdzać i korygować czystość stroju poszczególnych tonów oraz równość stroju instrumentu

muzycznego;

13) obliczanie podstawowych parametrów technicznych instrumentu muzycznego;

instrumentów

14) montaż mechanizmów instrumentu muzycznego;

.go

38) obliczać dudnienie w stroju równomiernie temperowanym;

wytwarzania

39) dostosowywać dźwięczność i brzmienie instrumentu muzycznego do warunków otoczenia;

15) przygotowanie powierzchni elementów instrumentów muzycznych do politurowania i lakierowania;

40) przeprowadzać kontrolę techniczną i artystyczną wyrobu gotowego;

16) wykończanie powierzchni elementów instrumentów muzycznych;

41) przeprowadzać renowację, naprawę oraz konserwację starego instrumentu muzycznego;

17) przyrządy i przybory do strojenia i korekty instrumentów muzycznych;

42) sporządzać opis techniczny instrumentów wzorcowych i poddawanych renowacji;

18) korekta elementów instrumentów muzycznych;

19) budowa i wyposażenie kabin stroicielskich;

20) metody strojenia instrumentów muzycznych;

w.

rcl

43) wykonywać niezbędne obliczenia parametrów

obejmujących współdziałanie mechanizmu instrumentu muzycznego;

21) strojenie wstępne i zasadnicze;

44) sporządzać arkusz weryfikacyjny zatwierdzenia

wzorca do produkcji próbnej;

22) urządzenia elektroniczne do strojenia wstępnego;

45) oceniać jakość wyrobu pod względem estetycznym i artystycznym;

23) operacja biglowania;

46) wymieniać uszkodzone elementy instrumentu

muzycznego;

47) wykonywać konserwację instrumentu muzycznego;

48) oceniać jakość i zgodność wykonania elementów z dokumentacją;

ww

49) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) rysunek techniczny;

2) dokumentacja techniczna;

24) intonacja instrumentów muzycznych;

25) kontrola techniczna i artystyczna wyrobu gotowego;

26) konserwacja, renowacja i naprawa instrumentów muzycznych;

27) regulacja mechanizmów;

28) ocena jakości wyrobu;

29) warunki odbioru technicznego;

30) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

BLOK: MUZYCZNY

1. Cele kształcenia

3) materiały stosowane do produkcji instrumentów muzycznych, rodzaje, charakterystyka, wymagania techniczne;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

4) zasady określania jakości materiałów stosowanych w produkcji;

2) charakteryzować materiały dźwiękochłonne;

5) rodzaje, wady i właściwości drewna;

1) rozróżniać tony, dźwięki i szumy;

3) określać czynniki wpływające na akustykę pomieszczeń;

4) określać działanie i zastosowanie mikrofonów,

głośników, wzmacniaczy i kolumn;

Poz. 1033

3) akustyka pomieszczeń;

4) działanie i zastosowanie mikrofonów, głośników, wzmacniaczy i kolumn;

6) określać sposoby wydobywania dźwięków;

5) notacja muzyczna;

7) posługiwać się różnymi przebiegami rytmicznymi o zróżnicowaniu rytmiczno-metrycznym;

6) rytm muzyczny;

v.p

l

5) stosować elementy notacji muzycznej;

7) metrum muzyczne;

8) taktować na 2, 3, 4, 5, 6;

8) skale, gamy, tonacja;

9) rozróżniać i zapisywać wielkości interwałowe do

dwóch oktaw;

9) interwały;

10) grać na instrumentach muzycznych z nut;

10) diatonika, chromatyka, enharmonia;

11) grać oraz zapisywać dysonanse wraz z ich rozwiązaniem;

11) agogika i dynamika;

12) artykulacja i frazowanie;

.go

12) śpiewać gamy majorowe i minorowe;

13) śpiewać różne wartości interwałowe;

13) akordyka, kadencja;

14) rozróżniać rodzaje oraz postacie trójdźwięków

i czterodźwięków;

14) elementy dzieła muzycznego;

15) stosować zasady chromatyki i enharmonii;

16) homofonia i polifonia;

16) stosować technikę palcową odpowiednią dla

danego instrumentu muzycznego;

17) określać tempo i rytmikę utworu muzycznego;

18) czytać a vista utwory instrumentalne;

17) zasady działania i zastosowania wibratora, generatora, amplifikatora;

18) klasyfikacja instrumentów muzycznych;

19) instrumenty muzyczne strunowe smyczkowe,

szarpane, klawiszowe;

w.

rcl

19) określać zasady działania i zastosowania wibratora, generatora, amplifikatora;

15) interpretacja i style muzyczne;

20) klasyfikować i rozróżniać instrumenty muzyczne;

20) instrumenty muzyczne dęte drewniane i blaszane;

21) organy;

21) charakteryzować budowę poszczególnych instrumentów muzycznych;

22) instrumenty muzyczne języczkowe;

22) określać strój muzyczny instrumentów;

23) instrumenty muzyczne membranowe;

23) określać skale i rejestry brzmieniowe instrumentów muzycznych;

24) instrumenty muzyczne samobrzmiące;

24) określać możliwości wyrazowe instrumentów

muzycznych;

25) rozróżniać słuchem

muzycznych;

barwę

26) skale, rejestry i barwa brzmieniowa instrumentów muzycznych;

instrumentów

26) oceniać intonację instrumentu muzycznego;

27) rozpoznawać system dźwiękowy w instrumentach samobrzmiących;

ww

25) instrumenty muzyczne elektroniczne;

28) odczytywać metryczki instrumentów muzycznych;

29) oceniać stan techniczny określonego instrumentu muzycznego.

27) ocena stanu

muzycznych.

technicznego

instrumentów

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw przemysłu muzycznego;

1) tony, dźwięki, szumy;

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

2) materiały dźwiękochłonne;

4) opracowywać plan marketingowy;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

Poz. 1033

10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

13) elementy ergonomii;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

15) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

16) elementy fizjologii i higiena pracy;

17) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

18) zasady i metody komunikowania się;

.go

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

14) środki ochrony indywidualnej;

12) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

13) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

14) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy;

19) elementy socjologii i psychologii pracy;

20) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

w języku obcym;

21) formy doskonalenia zawodowego;

22) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

15) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

16) prowadzić negocjacje;

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

w.

rcl

17) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

18) podejmować decyzje;

19) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji,

dokumentacji technicznej, norm, katalogów

oraz oprogramowania użytkowego;

Nazwa bloku

programowego

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

21) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Podbudowa

programowa

gimnazjum, liceum

ogólnokształcące,

liceum profilowane,

technikum, liceum

uzupełniające,

technikum

uzupełniające

Technologiczny

40

Muzyczny

30

Podstawy działalności zawodowej

10

Razem

80**

1) gospodarka rynkowa;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

ww

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw

przemysłu muzycznego;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

6) strategie marketingowe;

7) metody poszukiwania pracy;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

1) pracownia rysunku technicznego;

2) pracownia elektroniki;

Pracownia akustyki powinna być wyposażona w

4) pracownia akustyki;

1) zasilacze;

5) pracownia instrumentoznawstwa;

2) wzmacniacze;

6) pracownia gry na instrumencie;

3) tłumiki;

7) warsztaty szkolne.

4) filtry;

Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w

5) korektory;

v.p

l

3) pracownia technologii;

6) ograniczniki;

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

7) systemy nagłaśniania;

2) przybory rysunkowe;

8) mikrofony;

3) modele rzutni prostokątnej i brył geometrycznych;

9) głośniki;

5) zbiór norm rysunkowych;

6) elementy pasowane;

7) dokumentację konstrukcyjną.

10) kamertony;

.go

4) modele elementów instrumentów muzycznych;

11) oscyloskop.

Pracownia instrumentoznawstwa powinna być wyposażona w

1) instrumenty muzyczne;

Pracownia elektroniki powinna być wyposażona w

2) nagrania brzmienia instrumentów muzycznych;

1) komputer z kartą dźwięku i dostępem do Internetu;

3) sprzęt do nagrywania i odtwarzania dźwięku.

Pracownia gry na instrumencie powinna być wyposażona w

w.

rcl

2) generatory dźwięku;

3) przetworniki elektroakustyczne: dynamiczne, piezoelektryczne;

1) instrumenty muzyczne;

4) wzmacniacze Hi-Fi;

2) kolekcję utworów w zapisie nutowym;

5) kolumny głośnikowe;

3) nagrania utworów;

6) dynamiczne adaptery muzyczne do instrumentów

strunowych;

4) metronom;

5) aparaturę do odtwarzania dźwięku.

7) adaptery mikrofonowe do instrumentów dętych;

8) magnetofon wielościeżkowy z możliwością miksowania dźwięku;

9) odtwarzacze elektroniczne dźwięku: CD, iPod;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w

1) zestawy narzędzi do obróbki ręcznej i mechanicznej;

2) przyrządy i przybory do strojenia i korekcji instrumentów muzycznych;

11) miernik natężenia dźwięku: sonometr.

3) narzędzia do naprawy i renowacji instrumentów;

ww

10) oscyloskop z pamięcią cyfrową do podglądu elektrycznych sygnałów akustycznych;

Pracownia technologii powinna być wyposażona w

4) maszyny i urządzenia.

1) narzędzia;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

2) maszyny i urządzenia do produkcji i naprawy instrumentów muzycznych;

3) materiały, galanterię, podzespoły i połączenia konstrukcyjne instrumentów muzycznych;

4) narzędzia do strojenia i korekcji instrumentów

muzycznych;

5) normy PN-ISO, ISO;

6) dokumentację techniczną.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, przedsiębiorstwach produkujących

instrumenty muzyczne oraz warsztatach rzemieślniczych.

v.p

l

Załącznik nr 4

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE KRAWIEC

SYMBOL CYFROWY 743[01]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) odczytywać rysunek modelowy;

2) posługiwać się dokumentacją techniczno-technologiczną w procesie wytwarzania wyrobów

odzieżowych;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie krawiec

powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) konstruowania i modelowania podstawowych

wyrobów odzieżowych;

.go

3) wykonywać rysunek modelowy wyrobu odzieżowego na sylwetce podstawowej;

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

4) wykonywać formy i szablony elementów odzieży i rysunki ich układu na materiale odzieżowym;

2) wykonywania rysunków układów form i szablonów na powierzchni materiałów podstawowych

i pomocniczych;

3) układania w warstwy materiałów metrażowych;

5) wykonywać modelowanie konstrukcyjne i wtórne podstawowych wyrobów odzieżowych zgodnie z projektem plastycznym i aktualną linią mody;

elementów

wyrobów

odzieżo-

5) szycia indywidualnie i w zespole produkcyjnym

wyrobów odzieżowych;

6) dokonywania obróbki termicznej elementów

odzieży oraz odzieży gotowej z różnych materiałów.

w.

rcl

6) dobierać materiały odzieżowe i dodatki krawieckie do podstawowych wyrobów odzieżowych,

z uwzględnieniem ich funkcji użytkowych oraz

zasad konserwacji;

4) wykrawania

wych;

7) obliczać zużycie materiałów odzieżowych i dodatków krawieckich dla jednostkowych sztuk

wyrobów odzieżowych;

8) wykonywać kolejne etapy procesu wytwarzania

podstawowych wyrobów odzieżowych;

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

9) stosować zasady kontroli zapewniające wysoką

jakość wyrobów odzieżowych;

1) surowcowo-projektowy;

10) wyjaśniać zasady organizowania procesu produkcyjnego w przedsiębiorstwie odzieżowym

i w zakładzie usługowym;

3) podstawy działalności zawodowej.

11) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

ww

12) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

13) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

2) techniczno-technologiczny;

BLOK: SUROWCOWO-PROJEKTOWY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) stosować metody identyfikacji włókien;

2) rozpoznawać włókna naturalne, włókna chemiczne, mieszanki włókiennicze oraz rozpoznawać

ich właściwości;

14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

15) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

16) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

17) korzystać z różnych źródeł informacji;

18) prowadzić działalność gospodarczą.

3) wyjaśniać wpływ właściwości nitek na właściwości materiałów odzieżowych;

4) stosować metody

odzieżowych;

identyfikacji

materiałów

5) identyfikować tkaninę na podstawie budowy;

6) wykazywać wpływ budowy tkaniny i sposobu

wykończenia na jej właściwości użytkowe;

7) identyfikować dzianinę na podstawie budowy;

8) wykazywać wpływ budowy dzianiny i sposobu

wykończenia na jej właściwości użytkowe;

Poz. 1033

10) właściwości

wych;

użytkowe

materiałów

odzieżo-

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

11) dodatki krawieckie;

9) identyfikować wyroby plecione;

12) dobór materiałów i dodatków krawieckich do

asortymentu odzieży;

10) identyfikować materiały odzieżowe wytwarzane

różnymi technikami;

13) zasady konfekcjonowania i konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych;

11) określać właściwości higieniczne, estetyczne,

wytrzymałościowe i konfekcyjne materiałów

odzieżowych;

14) rysunek techniczny w projektowaniu wyrobów

odzieżowych;

12) dobierać materiał do wybranego asortymentu

wyrobów odzieżowych;

16) podstawy kolorystyki;

17) inspiracja strojami historycznymi i regionalnymi w projektowaniu ubiorów współczesnych.

.go

13) określać zasady konfekcjonowania materiałów

odzieżowych;

15) rysunek żurnalowy i modelowy wyrobów odzieżowych;

14) dobierać nici szwalnicze do materiałów odzieżowych;

15) dobierać zapięcia i podszewkę do wyrobu odzieżowego;

16) dobierać materiały usztywniające, konstrukcyjno-nośne, termoizolacyjne do materiałów i elementów odzieżowych;

BLOK: TECHNICZNO-TECHNOLOGICZNY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) posługiwać się pojęciami z zakresu konstrukcji

i modelowania form odzieży;

2) wykonywać pomiary antropometryczne;

18) określać zasady konserwacji materiałów i wyrobów odzieżowych;

3) stosować zasady obliczania odcinków konstrukcyjnych;

w.

rcl

17) określać zastosowanie dodatków zdobniczych;

19) odczytywać rysunek techniczny wyrobu odzieżowego;

4) stosować zasady ustalania dodatku konstrukcyjnego;

20) interpretować rysunek żurnalowy;

5) stosować zasady wyprowadzania linii modelowych;

21) wykonywać rysunek modelowy wyrobu odzieżowego na sylwetkę podstawową;

6) rysować siatki konstrukcyjne podstawowych

elementów wyrobów odzieżowych;

22) zestawiać kolorystycznie odzież;

7) ustalać wielkość dodatku na szwy i podwinięcia;

23) stosować elementy strojów historycznych lub

regionalnych w projektach ubiorów współczesnych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

ww

1) metody badań włókien i materiałów odzieżowych;

2) rodzaje i właściwości włókien;

8) rysować kształty elementów wyrobów odzieżowych;

9) stosować zasady modelowania wtórnego;

10) wykonywać modelowanie form wybranych wyrobów odzieżowych;

11) opracowywać dokumentację techniczno-technologiczną;

12) wykonywać szablony podstawowych elementów wyrobów odzieżowych;

3) nitki odzieżowe;

13) wykonywać układ szablonów na materiale

odzieżowym;

4) budowa tkaniny;

14) wykrawać elementy wyrobu odzieżowego;

5) sposoby wykończania tkanin;

15) dobierać odpowiednie maszyny i urządzenia do

wytwarzania wyrobów odzieżowych;

6) budowa dzianiny;

7) sposoby wykończania dzianin;

16) obsługiwać maszyny szwalnicze;

8) wyroby plecione;

17) stosować odpowiednie parametry obróbki termicznej;

9) materiały odzieżowe wytwarzane różnymi technikami;

18) stosować właściwe łączenia elementów wyrobu

odzieżowego;

19) wykonywać wyroby odzieżowe zgodnie z procesem technologicznym;

20) obliczać zużycie materiałów odzieżowych i dodatków krawieckich w produkcji usługowej;

21) przeprowadzać kontrolę jakości w kolejnych fazach procesu technologicznego;

22) przeprowadzać kontrolę jakości gotowego wyrobu odzieżowego;

23) stosować zasady składowania i przechowywania materiałów i wyrobów gotowych;

24) wykonywać operacje technologiczne zgodnie

z normami czasu pracy;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

.go

25) posługiwać się dokumentacją techniczno-technologiczną, normami PN-ISO, ISO, czasopismami

i literaturą techniczną;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) zasady konstrukcji i modelowania form odzieży;

2) pomiary antropometryczne i krawieckie;

7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

10) komunikować się i współpracować w zespole;

11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

4) dodatki konstrukcyjne;

12) podejmować decyzje;

w.

rcl

3) budowa płaskiej siatki konstrukcyjnej;

5) dodatki na szwy i podwinięcia;

6) modelowanie form wyrobów odzieżowych;

13) doskonalić umiejętności zawodowe;

14) korzystać z różnych źródeł informacji;

15) przestrzegać zasad etyki.

7) dokumentacja techniczno-technologiczna;

8) rysunek techniczny odzieży;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

9) zasady wykonywania szablonów podstawowych

wyrobów odzieżowych;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

10) układy form i szablonów na materiale odzieżowym;

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

11) wykrawanie elementów odzieży;

3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

12) maszyny i urządzenia do produkcji wyrobów

odzieżowych;

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

ww

13) obróbka termiczna;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

14) łączenie elementów odzieży;

6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

15) proces technologiczny wytwarzania odzieży;

7) elementy ergonomii;

16) normowanie surowca w produkcji usługowej;

8) środki ochrony indywidualnej;

17) kontrola jakości;

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

18) przechowywanie materiałów i wyrobów odzieżowych;

10) zasady i metody komunikowania się;

19) normy czasu pracy;

20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

11) elementy socjologii i psychologii pracy;

12) formy doskonalenia zawodowego;

13) źródła informacji zawodowej;

14) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

Nazwa bloku

programowego

Podbudowa

programowa

gimnazjum, liceum

ogólnokształcące,

liceum profilowane,

technikum, liceum

uzupełniające,

technikum

uzupełniające

Poz. 1033

Pracownia materiałoznawstwa odzieżowego powinna

być wyposażona w

1) mikroskopy z oprzyrządowaniem do identyfikacji

włókien (jeden mikroskop dla czterech uczniów);

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

2) zestawy odczynników chemicznych do identyfikacji włókien;

3) lupy (jedna lupa dla dwóch uczniów);

4) normy PN-ISO, ISO dotyczące rozpoznawania włókien i wyrobów włókienniczych;

5) kolekcję wyrobów włókienniczych (tkanin, dzianin,

plecionek, włóknin, przędzin, materiałów powlekanych, folii, laminatów, skór, koronek, haftów);

16

6) kolekcję włókien naturalnych i chemicznych;

Techniczno-technologiczny

58

Podstawy działalności zawodowej

6

7) kolekcję tkanin i dzianin z różnych surowców,

o różnych splotach i wykończeniu;

Razem

.go

Surowcowo-projektowy

80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

9) katalogi nici i nitek szwalniczych.

Pracownia ćwiczeń praktycznych powinna być wyposażona w

1) maszyny szwalnicze: stębnówki płaskie i owerloki

(jedna maszyna dla dwóch uczniów);

2) przybory do szycia;

3) urządzenia do prasowania

w.

rcl

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

8) kolekcję dodatków krawieckich (nici, zapięć, materiałów konstrukcyjno-nośnych, materiałów termoizolacyjnych, pasmanterii, dodatków zdobniczych);

a) żelazko z wytwornicą pary,

b) żelazka elektryczne,

1) pracownia projektowania i modelowania odzieży;

c) rękawnik,

2) pracownia materiałoznawstwa;

d) poduszkę,

3) pracownia ćwiczeń praktycznych.

e) deskę igłową;

Pracownia projektowania i modelowania odzieży powinna być wyposażona w

1) stanowiska do pracy indywidualnej wyposażone

w odpowiednie oświetlenie;

2) eksponaty odzieży we fragmentach i w całości;

3) kolekcję materiałów włókienniczych;

4) urządzenia do krojenia

a) noże krojcze pionowe,

b) noże tarczowe,

c) nożyczki;

5) manekiny;

6) eksponaty odzieży we fragmentach i w całości;

7) komplet dokumentacji techniczno-technologicznej;

5) stelaże do eksponowania prac uczniowskich;

8) normy PN-ISO, ISO dotyczące konfekcjonowania

wyrobów;

ww

4) zestaw dodatków konfekcyjnych i zdobniczych;

6) manekiny;

7) formy i szablony podstawowych wyrobów odzieżowych;

8) tabele pomiarów antropometrycznych;

9) siatki konstrukcyjne podstawowych asortymentów

odzieży;

10) konstrukcje podstawowych asortymentów odzieży;

11) rysunki modelowe wyrobów;

12) żurnale i albumy.

9) wzory ściegów ręcznych i maszynowych.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W pracowni ćwiczeń praktycznych powinno być wydzielone stanowisko do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego i centrach kształcenia ustawicznego, przedsiębiorstwach przemysłu odzieżowego oraz przedsiębiorstwach miarowo-usługowych.

v.p

l

Załącznik nr 5

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE MECHANIK PRECYZYJNY

SYMBOL CYFROWY 731[03]

19) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki, technologii mechanicznej,

elektrotechniki i elektroniki;

2) czytać rysunki techniczne maszynowe oraz proste schematy układów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemysłowej;

20) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

22) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

23) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

4) czytać i interpretować dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;

24) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

5) posługiwać się układem tolerancji i pasowań;

25) korzystać z różnych źródeł informacji;

6) dobierać materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne wykorzystywane w budowie i naprawie

mechanizmów precyzyjnych;

26) prowadzić działalność gospodarczą.

.go

3) sporządzać szkice prostych części maszyn;

7) wykonywać operacje z zakresu obróbki ręcznej

oraz maszynowej obróbki wiórowej;

w.

rcl

8) stosować różne sposoby łączenia elementów;

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

9) dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia do

wykonywanych prac;

10) ustalać przyczyny wadliwego funkcjonowania

mechanizmów precyzyjnych;

11) dokonywać konserwacji i przeglądów technicznych maszyn i urządzeń precyzyjnych;

12) posługiwać się przyrządami kontrolno-pomiarowymi;

13) oceniać stan techniczny maszyn i urządzeń,

z wykorzystaniem metod diagnostyki technicznej;

14) opracowywać plan naprawy maszyn i urządzeń

precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

ww

15) wykonywać operacje montażowo-demontażowe maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów

pomiarowych oraz napędów hydraulicznych,

pneumatycznych i elektrycznych;

16) regulować i naprawiać mechanizmy precyzyjne;

przyrządy pomiarowe oraz napędy hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie mechanik

precyzyjny powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) dokonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy, konserwacji oraz

regulacji zespołów i mechanizmów precyzyjnych;

2) dokonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy oraz regulacji

i konserwacji przyrządów pomiarowych;

3) dokonywania kontroli stanu technicznego, poprawności działania, naprawy oraz regulacji

i konserwacji napędów pneumatycznych,

hydraulicznych i elektrycznych;

4) wytwarzania mechanizmów maszyn i urządzeń

precyzyjnych.

3. Zawód mechanik precyzyjny jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności

specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów.

Tematyka specjalizacji może dotyczyć

17) montować w urządzeniach technicznych zespoły składające się z mechanizmów precyzyjnych

oraz napędów hydraulicznych, pneumatycznych

i elektrycznych;

1) mechanizmów precyzyjnych;

18) wykonywać rozliczenia kosztów wytwarzania

i naprawy mechanizmów i urządzeń precyzyjnych;

4) maszyn i sprzętu biurowego;

2) sprzętu medycznego;

3) maszyn szyjących;

5) napędów hydraulicznych i pneumatycznych.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) techniczne podstawy zawodu;

2) budowa i montaż urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

3) eksploatacja urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: TECHNICZNE PODSTAWY ZAWODU

1. Cele kształcenia

Poz. 1033

16) określać z norm i rysunku oraz obliczać tolerancje i pasowania;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

17) wykonywać podstawowe pomiary wielkości

geometrycznych;

18) charakteryzować podstawowe prace z zakresu

ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem;

19) wyjaśniać techniki łączenia elementów metalowych i niemetalowych;

20) wykonywać operacje z zakresu obróbki ręcznej,

maszynowej obróbki wiórowej i obróbki cieplnej;

21) wykonywać złącza spajane: spawane, zgrzewane, lutowane i klejone;

22) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie

edycji tekstu, arkusza kalkulacyjnego oraz wspomagania projektowania;

1) wyjaśniać podstawowe pojęcia oraz stosować

prawa i zasady mechaniki technicznej, elektrotechniki i elektroniki;

23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

.go

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

2) rozróżniać elementy składowe obwodu elektrycznego (źródła i odbiorniki) na podstawie

symboli graficznych oraz wyglądu zewnętrznego;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) prąd elektryczny, pole magnetyczne i elektromagnetyzm;

4) wyznaczać parametry odbiorników energii elektrycznej z wykorzystaniem danych znamionowych;

2) obwody elektryczne prądu stałego i przemiennego;

5) dobierać przyrządy pomiarowe i mierzyć podstawowe wielkości elektryczne;

4) maszyny elektryczne;

w.

rcl

3) obliczać wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach prądu stałego i przemiennego;

6) odczytywać na schematach symbole graficzne

podstawowych elementów elektrycznych i elektronicznych;

3) podstawy miernictwa elektrycznego;

5) instalacje elektryczne;

6) podstawy elektroniki i automatyki;

7) zasady tworzenia rysunku technicznego;

7) rozróżniać elementy instalacji elektrycznej: przewody, łączniki, osprzęt instalacyjny oraz zabezpieczenia;

8) szkicowanie elementów w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych;

8) szkicować części maszyn w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych;

9) zasady wykonywania widoków i przekrojów

wraz z wymiarowaniem;

9) wykonywać rysunki techniczne prostych elementów mechanizmów precyzyjnych;

10) uproszczenia rysunkowe;

11) sposoby oznaczania chropowatości, tolerancji

wymiarów, pasowań, tolerancji kształtu i położenia, rodzaju obróbki powierzchni;

11) rozróżniać części maszyn i urządzeń precyzyjnych;

12) rysunki wykonawcze i złożeniowe;

ww

10) czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR),

dokumentację konstrukcyjną i technologiczną;

12) charakteryzować właściwości materiałów konstrukcyjnych stosowanych w budowie maszyn

i urządzeń precyzyjnych;

13) rozróżniać gatunki stopów Fe-C i metali nieżelaznych;

14) określać zmiany właściwości metali i ich stopów

w zależności od zastosowanego rodzaju obróbki

cieplnej i cieplno-chemicznej;

15) wyjaśniać procesy technologiczne obróbki cieplnej, cieplno-chemicznej plastycznej, odlewnictwa, maszynowej obróbki wiórowej, spajania;

13) materiały konstrukcyjne i eksploatacyjne stosowane w budowie maszyn i urządzeń precyzyjnych;

14) podstawowe pojęcia mechaniki: siła, tarcie,

moment siły, siły bezwładności, drgania mechaniczne, energia, praca, moc, sprawność;

15) podstawowe pomiary warsztatowe;

16) tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni;

17) podstawowe prace i narzędzia do obróbki ręcznej;

18) podstawy obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;

19) obróbka plastyczna;

20) odlewnictwo;

21) techniki łączenia metali i niemetali: lutowanie,

spawanie, zgrzewanie, klejenie;

22) sposoby mechanicznej obróbki skrawaniem

toczenie, frezowanie, wiercenie, gwintowanie,

szlifowanie;

23) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

1. Cele kształcenia

15) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), dokumentacją techniczną i montażową maszyn i urządzeń precyzyjnych, normami

PN-ISO, ISO, literaturą techniczną;

16) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) charakterystyka produkcji urządzeń technicznych;

2) podział mechanizmów precyzyjnych;

3) mechanizmy i elementy maszyn precyzyjnych;

.go

BLOK: BUDOWA I MONTAŻ URZĄDZEŃ I MECHANIZMÓW PRECYZYJNYCH

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

4) połączenia rozłączne i nierozłączne;

5) budowa i zasada działania typowych maszyn

i urządzeń precyzyjnych;

1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu maszynoznawstwa i technologii mechanicznej;

6) przyrządy pomiarowe;

2) klasyfikować mechanizmy precyzyjne;

7) napędy hydrauliczne, pneumatyczne i elektryczne;

3) charakteryzować połączenia nitowe, zgrzewane,

lutowane i spawane;

8) ogólne zasady projektowania procesów technologicznych montażu;

4) charakteryzować połączenia gwintowe, wpustowe, kształtowe;

9) technologia montażu połączeń rozłącznych i nierozłącznych;

w.

rcl

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

5) wyjaśniać budowę, zasadę działania i przeznaczenie maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów

hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

6) określać na podstawie dokumentacji technicznej

(rysunki złożeniowe i zespołowe) elementy składowe maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów

hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych oraz ustalać ich działanie;

7) charakteryzować podstawowe metody montażu

oraz operacje i czynności montażowe i demontażowe;

ww

8) planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych,

pneumatycznych i elektrycznych;

9) dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia użytkowane w procesie montażu;

10) przeprowadzać montaż łożysk, wałów i osi;

11) przeprowadzać montaż i demontaż maszyn,

urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

12) przeprowadzać montaż i demontaż przyrządów

pomiarowych;

13) przeprowadzać montaż i demontaż napędów

hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

14) sprawdzać jakość maszyn i urządzeń precyzyjnych po montażu;

10) technologia montażu i demontażu mechanizmów precyzyjnych;

11) technologia montażu i demontażu układów

hydraulicznych i pneumatycznych;

12) kontrola jakości maszyn i urządzeń precyzyjnych

po montażu;

13) mechanizacja i automatyzacja montażu;

14) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

BLOK: EKSPLOATACJA URZĄDZEŃ I MECHANIZMÓW PRECYZYJNYCH

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu eksploatacji obiektów technicznych;

2) rozróżniać procesy eksploatacyjne maszyn

i urządzeń precyzyjnych: użytkowanie, obsługiwanie, zasilanie;

3) charakteryzować warunki techniczne użytkowania maszyn i urządzeń precyzyjnych;

4) przygotowywać do pracy maszyny i urządzenia

precyzyjne;

5) wyjaśniać zależność między tarciem a smarowaniem;

6) rozróżniać i charakteryzować podstawowe rodzaje materiałów eksploatacyjnych: oleje, smary, ciecze chłodząco-smarujące, paliwa;

8) organizacja prac naprawczych;

7) wyjaśniać zjawisko korozji oraz rozpoznawać rodzaje korozji;

10) proces technologiczny naprawy maszyn;

9) nakładać powłoki ochronne;

10) charakteryzować procesy zużyciowo-starzeniowe;

11) charakteryzować czynniki mające wpływ na

uszkodzenia urządzeń mechanicznych;

12) rozróżniać metody diagnostyczne;

11) mycie i czyszczenie maszyn oraz elementów

maszynowych;

12) technologia zabezpieczania powierzchni maszyn

i urządzeń precyzyjnych;

13) konserwacja mechanizmów precyzyjnych;

14) demontaż maszyn i urządzeń przeznaczonych

do naprawy;

15) weryfikacja części;

16) metody regeneracji elementów mechanizmów

precyzyjnych;

.go

13) diagnozować uszkodzenia maszyn i urządzeń

precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

v.p

l

8) rozróżniać podstawowe metody zabezpieczania

metali przed korozją;

9) zasady naprawy obiektów technicznych;

14) rozróżniać i charakteryzować rodzaje obsługi

technicznej;

15) dobierać narzędzia, przyrządy i urządzenia użytkowane w procesie naprawy i regulacji;

16) posługiwać się dokumentacją obsługowo-naprawczą;

18) przygotowanie części maszyn naprawianych do

montażu;

19) kontrola maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych po naprawie;

20) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

w.

rcl

17) wykonywać naprawę, konserwację i regulację

maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów

pomiarowych, napędów hydraulicznych, pneumatycznych i elektrycznych;

17) naprawa, konserwacja i regulacja maszyn i urządzeń precyzyjnych, przyrządów pomiarowych,

napędów hydraulicznych, pneumatycznych

i elektrycznych;

18) sprawdzać jakość prac obsługowo-naprawczych;

19) przygotowywać maszyny i urządzenia precyzyjne do przechowywania i transportu;

20) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie

diagnostyki maszyn i urządzeń precyzyjnych;

21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

1) podstawowe pojęcia eksploatacji urządzeń technicznych;

5) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

2) fizykochemiczne podstawy eksploatacji maszyn

i urządzeń precyzyjnych;

6) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

ww

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

3) korozja metali i zabezpieczenie przed korozją;

4) materiały eksploatacyjne;

5) tarcie i smarowanie w mechanizmach precyzyjnych;

6) zużycie części maszyn i ocena stanu technicznego;

7) diagnostyka techniczna maszyn i urządzeń precyzyjnych;

7) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

9) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

10) komunikować się i współpracować w zespole;

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

12) podejmować decyzje;

13) doskonalić umiejętności zawodowe;

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

14) korzystać z różnych źródeł informacji;

1) pracownia rysunku technicznego;

15) przestrzegać zasad etyki.

2) pracownia elektrotechniki i elektroniki;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

TREŚCI

v.p

l

11) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

3) pracownia komputerowa;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

4) pracownia budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń precyzyjnych;

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

5) warsztaty szkolne.

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

Pracownia rysunku technicznego powinna być wyposażona w

.go

3) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

4) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

5) bezpieczeństwo i higiena pracy;

2) przybory rysunkowe;

6) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

3) zestaw modeli wspomagających kształtowanie

wyobraźni przestrzennej;

7) elementy ergonomii;

4) eksponaty i modele części maszyn precyzyjnych;

8) środki ochrony indywidualnej;

5) modele maszyn i urządzeń precyzyjnych;

6) przykładowe dokumentacje konstrukcyjne;

7) normy PN-ISO, ISO;

w.

rcl

9) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

10) zasady i metody komunikowania się;

11) elementy socjologii i psychologii pracy;

12) formy doskonalenia zawodowego;

8) katalogi typowych części maszyn, podzespołów

i zespołów maszyn i urządzeń precyzyjnych.

13) źródła informacji zawodowej;

Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być

wyposażona w

14) etyka.

1) przyrządy pomiarowe;

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

2) elementy obwodów elektrycznych;

3) silniki, prądnicę, transformator;

Nazwa bloku programowego

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

Podbudowa

programowa

gimnazjum

20

Budowa i montaż urządzeń

i mechanizmów precyzyjnych

30

Eksploatacja urządzeń i mechanizmów precyzyjnych

25

Podstawy działalności zawodowej

5

ww

Techniczne podstawy zawodu

Razem

4) próbki przewodów i kabli elektrycznych;

5) wyłączniki instalacyjne, bezpieczniki, styczniki,

przekaźniki;

6) elementy elektroniczne;

7) elementy mechaniczne przyrządów elektrycznych

i elektronicznych;

8) modele instalacji;

9) normy PN-ISO, ISO;

10) katalogi maszyn i urządzeń elektrycznych.

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w

80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia);

2) drukarki;

3) oprogramowanie użytkowe;

4) programy do wspomagania projektowania typu

CAD.

Pracownia budowy i eksploatacji maszyn i urządzeń

precyzyjnych powinna być wyposażona w

1) próbki materiałów niemetalowych, metali i stopów, metali i stopów z objawami różnych zniszczeń korozyjnych, metali i stopów z powłokami

ochronnymi;

2) elementy mechanizmów precyzyjnych;

3) modele mechanizmów precyzyjnych;

4) modele łożyskowania i łożysk urządzeń precyzyjnych;

5) modele maszyn i urządzeń precyzyjnych oraz napędów pneumatycznych i hydraulicznych;

7) urządzenia i przyrządy do naprawy mechanizmów

precyzyjnych;

8) elektronarzędzia;

9) przyrządy pomiarowe;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w

1) przyrządy pomiarowe;

2) narzędzia do trasowania;

3) wiertarki ręczne, lutownice;

4) środki chłodzące, luty, topniki, kleje, spoiwa, elektrody;

5) narzędzia i przyrządy o małych gabarytach do obróbki ręcznej;

6) narzędzia i przyrządy do mechanicznej obróbki

skrawaniem, montażu i spawania;

7) urządzenia do obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej;

.go

6) narzędzia, przyrządy i urządzenia stosowane

w pracach montażowych;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

8) narzędzia, zespoły, podzespoły, elementy maszyn

przeznaczone do konserwacji i naprawy;

9) obrabiarki o małych gabarytach;

10) dokumentację warsztatową, dokumentację techniczną, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

10) części maszyn z różnymi postaciami zużycia;

11) elementy mechanizmów precyzyjnych z typowymi

uszkodzeniami;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

w.

rcl

12) dokumentację procesów technologicznych montażu oraz naprawy maszyn, urządzeń i mechanizmów precyzyjnych;

11) katalog narzędzi.

13) dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

14) normy PN-ISO, ISO;

15) katalogi mechanizmów precyzyjnych;

16) katalogi elementów mechanizmów precyzyjnych.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego,

centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsiębiorstwach.

Załącznik nr 6

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE PSZCZELARZ

ww

SYMBOL CYFROWY 612[01]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

4) wyposażać pasiekę oraz obsługiwać podstawowe maszyny i urządzenia stosowane w produkcji pszczelarskiej;

1) określać przyrodnicze i gospodarcze znaczenie

chowu i hodowli pszczół;

5) pozyskiwać, konserwować i przechowywać produkty pszczele;

2) oceniać warunki przyrodnicze, ekonomiczne

i społeczne produkcji rolniczej, ze szczególnym

uwzględnieniem produkcji pszczelarskiej;

6) przygotowywać produkty pszczele do sprzedaży

zgodnie z obowiązującymi normami i prowadzić

ich sprzedaż;

3) organizować i prowadzić pasiekę, stosując odpowiednie technologie w zależności od bazy pożytkowej, prowadzonej gospodarki pasiecznej,

wielkości produkcji i potrzeb konsumentów;

7) planować, organizować i wykonywać zabiegi

składające się na wychów matek pszczelich

i tworzenie odkładów;

8) rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać stany anormalne w rodzinie pszczelej, choroby pszczół

i szkodniki produktów pszczelich;

9) planować, organizować i wykonywać zabiegi

składające się na technologie produkcji roślinnej;

10) planować, organizować i wykonywać zabiegi

składające się na technologie produkcji zwierzęcej;

11) stosować rachunek ekonomiczny w działalności

gospodarczej;

BLOK: PRODUKCJA PSZCZELARSKA

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) określać znaczenie pszczół w zapylaniu roślin

owadopylnych;

2) rozróżniać i charakteryzować rasy pszczół;

3) określać budowę morfologiczną i anatomiczną

oraz procesy fizjologiczne pszczół;

4) oceniać wartość użytkową i hodowlaną pszczół

oraz prowadzić ich dobór i selekcję;

5) oceniać zachowanie pszczół i rozwój rodziny

pszczelej;

.go

12) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy

kategorii T;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

13) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

6) charakteryzować surowce zbierane przez pszczoły;

14) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

bezpieczeństwa żywności i żywienia;

7) rozpoznawać podstawowe rośliny miododajne;

15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) szacować zasoby bazy pożytkowej danej okolicy;

9) określać i zaspokajać potrzeby pokarmowe rodzin pszczelich;

10) planować i urządzać pasieczysko i pracownię

pszczelarską;

17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

11) kierować rozwojem rodzin pszczelich w sezonie

pasiecznym;

w.

rcl

16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

18) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

19) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa rolniczego;

12) przeprowadzać miodobranie;

13) kontrolować i zapobiegać nastrojowi rojowemu;

14) przeprowadzać rozmnażanie rodzin pszczelich;

20) prowadzić działalność gospodarczą.

15) prowadzić gospodarkę wędrowną pszczół;

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

16) organizować i prowadzić wychów matek pszczelich;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie pszczelarz

powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

ww

1) chowu i hodowli pszczół;

2) produkcji miodu i innych produktów pszczelich;

3) marketingu i sprzedaży produktów i usług.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) produkcja pszczelarska;

2) techniczno-rolniczy;

3) podstawy działalności zawodowej.

17) przeprowadzać wymianę matek pszczelich;

18) organizować i prowadzić pozyskiwanie miodu,

pyłku, wosku, mleczka, propolisu i pierzgi oraz

jadu pszczelego;

19) rozpoznawać, zapobiegać i zwalczać choroby

pszczół i szkodniki produktów pszczelich;

20) rozróżniać i charakteryzować produkty pszczele;

21) oceniać produkty pszczele i określać ich zafałszowania;

22) przechowywać i przygotowywać produkty

pszczele do sprzedaży zgodnie z obowiązującymi normami oraz prowadzić ich sprzedaż;

23) przestrzegać przepisów Inspekcji Weterynaryjnej dotyczących ochrony zwierząt oraz zwalczania chorób zakaźnych zwierząt;

24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

bezpieczeństwa żywności i żywienia.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) gospodarcze

pszczół;

znaczenie

chowu

i

hodowli

Poz. 1033

5) identyfikować części maszyn i urządzeń stosowanych w produkcji pasiecznej;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

6) przygotowywać do pracy i obsługiwać maszyny

i urządzenia do produkcji pasiecznej;

7) posługiwać się narzędziami i sprzętem do produkcji pasiecznej;

2) systematyka pszczół;

3) anatomia, morfologia i fizjologia pszczół;

8) konserwować i naprawiać maszyny, urządzenia,

narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej;

4) ocena wartości użytkowej i hodowlanej pszczół;

9) wykonywać, konserwować i naprawiać ule;

5) biologia rodziny pszczelej;

10) organizować i wykonywać zabiegi w wybranych

technologiach produkcji roślinnej;

6) surowce zbierane przez pszczoły;

11) organizować i wykonywać zabiegi w wybranych

technologiach produkcji zwierzęcej;

7) rośliny miododajne;

9) żywienie pszczół;

10) zakładanie pasieki;

11) prace pasieczne w sezonie;

12) miodobranie;

13) nastrój rojowy w gospodarce pasiecznej;

14) rozmnażanie rodzin pszczelich;

15) gospodarka wędrowna pszczół;

16) wychów matek pszczelich;

13) wykonywać podstawowe prace z wykorzystaniem maszyn rolniczych;

14) charakteryzować czynniki siedliska i określać ich

wpływ na wegetację roślin;

15) opracowywać zmianowanie roślin dla różnych

warunków siedliskowych;

16) zbierać, przechowywać i przygotowywać do

sprzedaży produkty rolnicze zgodnie z obowiązującymi normami;

17) prowadzić sprzedaż produktów rolniczych;

w.

rcl

17) wymiana matek pszczelich;

12) planować, organizować i stosować ekologiczne

metody produkcji rolniczej;

.go

8) pożytki pszczele;

18) intensyfikacja produkcji pasiecznej;

19) choroby pszczół i szkodniki produktów pszczelich;

20) produkty pszczele;

21) ocena jakości produktów pszczelich;

22) konfekcja i sprzedaż produktów pszczelich;

18) zapobiegać zagrożeniom wynikającym z niewłaściwej gospodarki wodno-ściekowej;

19) określać znaczenie higieny w produkcji rolniczej;

20) przestrzegać obowiązujących przepisów dotyczących produkcji roślinnej i zwierzęcej;

23) przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;

21) prowadzić i obsługiwać ciągnik rolniczy w zakresie niezbędnym do uzyskania prawa jazdy

kategorii T;

24) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa

żywności i żywienia.

22) przestrzegać obowiązujących przepisów ruchu

drogowego;

BLOK: TECHNICZNO-ROLNICZY

1. Cele kształcenia

ww

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) charakteryzować surowce i materiały stosowane do budowy narzędzi, sprzętu i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych;

2) przygotowywać do pracy, obsługiwać i konserwować podstawowe maszyny i urządzenia stosowane w produkcji rolniczej;

3) czytać rysunki techniczne;

4) wyjaśniać zasady działania silników spalinowych, urządzeń elektrycznych i niekonwencjonalnych źródeł energii stosowanych w rolnictwie;

23) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

bezpieczeństwa żywności i żywienia.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) surowce i materiały do budowy sprzętu, maszyn

i urządzeń rolniczych, w tym pasiecznych;

2) podstawy rysunku technicznego;

3) obsługa i konserwacja podstawowych maszyn

i urządzeń stosowanych w produkcji rolniczej;

4) urządzenia energetyczne;

5) maszyny i urządzenia stosowane w produkcji

pasiecznej;

6) konserwacja i naprawa sprzętu pasiecznego;

7) ule, sprzęt i budowle pasieczne;

8) wybrane technologie produkcji roślinnej;

9) wybrane technologie produkcji zwierzęcej;

10) rolnictwo ekologiczne;

15) korzystać z dotacji dla rolnictwa Unii Europejskiej;

16) stosować strategie marketingowe;

17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

18) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa żywności i żywienia;

11) czynniki siedliska;

12) podstawy zmianowania;

13) zbiór i przechowywanie produktów rolnych;

14) gospodarka wodno-ściekowa w produkcji pasiecznej;

19) stosować przepisy prawa dotyczące produkcji

pszczelarskiej;

20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

21) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

.go

15) higiena w produkcji rolniczej;

16) technika kierowania ciągnikiem rolniczym;

17) przepisy ruchu drogowego;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

18) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy bezpieczeństwa

żywności i żywienia.

22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

23) komunikować się i współpracować w zespole;

24) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

25) podejmować decyzje;

1. Cele kształcenia

26) doskonalić umiejętności zawodowe;

27) korzystać z różnych źródeł informacji;

w.

rcl

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

28) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

4) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

2) procesy integracyjne w agrobiznesie;

5) określać procesy integracyjne w agrobiznesie;

4) doradztwo rolnicze;

6) charakteryzować podstawowe czynniki produkcji w rolnictwie, ze szczególnym uwzględnieniem pszczelarstwa;

5) czynniki produkcji w rolnictwie;

7) rozróżniać i charakteryzować przedsiębiorstwa

związane z produkcją pszczelarską;

3) instytucje agrobiznesu;

6) przedsiębiorstwa związane z produkcją pszczelarską;

7) organizacja produkcji i pracy;

8) dokumentacja działalności gospodarczej;

9) kalkulować koszty i opłacalność działalności

produkcyjnej;

10) uproszczone formy rachunkowości;

ww

8) prowadzić własną działalność gospodarczą

związaną z produkcją pszczelarską i rolniczą;

10) prowadzić uproszczone formy ewidencji przychodów i rozchodów;

11) rozróżniać i obliczać podatki w rolnictwie;

12) obliczać dochód rolniczy;

13) korzystać z usług instytucji i organizacji działających na rzecz wsi i rolnictwa;

14) korzystać z różnych źródeł informacji oraz z doradztwa rolniczego;

9) rachunek ekonomiczny;

11) podatek w rolnictwie;

12) dochód rolniczy;

13) fundusze strukturalne;

14) marketing w pszczelarstwie;

15) przepisy prawa dotyczące produkcji pszczelarskiej;

16) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej związanej z produkcją pszczelarską

i rolniczą;

17) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

18) bezpieczeństwo i higiena pracy;

19) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

20) elementy ergonomii;

21) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

Poz. 1033

2) pomieszczenia z ujęciem wody do prac ogólnopasiecznych;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

3) pomieszczeń do przechowywania produktów

pasiecznych, wirowania i konfekcji miodu, wytopu

i klarowania wosku.

Pracownia gospodarki pasiecznej powinna być wyposażona w

1) sprzęt do obsługi rodzin pszczelich

a) odzież ochronną,

22) zasady i metody komunikowania się;

b) dłuta pasieczne, podkurzacze, szczotki,

23) elementy socjologii i psychologii pracy;

24) formy doskonalenia zawodowego;

c) transportówki, podkarmiaczki, klateczki na matki, przegonki,

25) źródła informacji zawodowej;

d) węzę, drut do ramek;

.go

2) sprzęt do wychowu matek pszczelich;

26) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

a) miodarkę, odsklepiacz i wanienkę do odsklepiania plastrów,

b) cedzidła do miodu, odstojniki i naczynia na

miód,

c) wtapiacz do węzy, topiarkę do wosku, klarowniki do wosku;

4) sprzęt do pozyskiwania pyłku, propolisu, mleczka

i jadu pszczelego;

5) cukier, miód, wosk;

w.

rcl

Nazwa bloku

programowego

Podbudowa

programowa

gimnazjum, liceum

ogólnokształcące,

liceum profilowane,

technikum, liceum

uzupełniające,

technikum

uzupełniające

3) sprzęt do wirowania i konfekcji miodu, wytopu

i klarowania wosku

Produkcja pszczelarska

50

Techniczno-rolniczy

20

Podstawy działalności zawodowej

10

Razem

6) sprzęt i środki do utrzymania czystości;

7) środki ochrony indywidualnej;

8) apteczkę.

Pracownia produkcji rolniczej powinna być wyposażona w

80**

1) okazy roślin;

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

ww

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

1) pracownia gospodarki pasiecznej;

2) pracownia produkcji rolniczej;

3) pracownia techniczna;

4) pracownia ekonomiczna.

2) atlasy roślin, zwierząt, chorób roślin i zwierząt,

chwastów i szkodników;

3) przekroje, modele i atrapy zwierząt gospodarskich;

4) przykładowe karty technologiczne;

5) próbki nasion, pasz, nawozów i środków ochrony

roślin.

Pracownia techniczna powinna być wyposażona w

1) maszyny i pojazdy stosowane w produkcji rolniczej;

2) przekroje i modele maszyn, pojazdów oraz ich

części;

3) maszyny, urządzenia, narzędzia i sprzęt do produkcji pasiecznej;

Pracownia gospodarki pasiecznej powinna składać

się z

4) instrukcje obsługi maszyn i pojazdów;

1) pasieczyska z minimum 30 pniami (rodzinami

pszczelimi) i kompletnym wyposażeniem pasieczyska;

6) modele uli i pasieczyska;

5) budowle i sprzęt pasieczny;

7) próbki materiałów do wyrobu i konserwacji uli.

Pracownia ekonomiczna powinna być wyposażona w

1) Kodeks pracy oraz wybrane przepisy prawa gospodarczego i finansowego;

2) komputerowe programy użytkowe w wersji szkoleniowej;

3) dokumenty księgowe;

4) telefon, faks, kalkulatory;

5) materiały biurowe.

Poz. 1033

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w pracowniach szkolnych, pasiece, warsztatach szkolnych,

centrach kształcenia praktycznego i centrach kształcenia ustawicznego, u pracodawców oraz w indywidualnych gospodarstwach rolnych z działem pszczelarskim

lub w gospodarstwach pszczelarskich.

.go

Załącznik nr 7

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK GÓRNICTWA OTWOROWEGO

SYMBOL CYFROWY 311[14]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

13) wykonywać badania laboratoryjne i interpretować ich wyniki;

14) określać wpływ parametrów złożowych na właściwości płynów złożowych;

15) posługiwać się aparaturą i przyrządami pomiarowymi zgodnie z instrukcją;

w.

rcl

1) czytać i wykonywać rysunki konstrukcyjne,

technologiczne oraz schematy technologiczne

i układy kinematyczne;

12) pobierać próbki ropy naftowej, gazu ziemnego

i wód do badań laboratoryjnych;

2) czytać schematy podstawowych układów elektrycznych, elektronicznych i automatyki przemysłowej;

3) czytać mapy górniczo-geologiczne, wykonywać

przekroje i profile geologiczne otworów wiertniczych;

4) oceniać wpływ warunków geologicznych na powstawanie i występowanie złóż ropy naftowej,

gazu ziemnego, wody, siarki i soli, a także na

migracje ropy naftowej, gazu ziemnego i wody

w skorupie ziemskiej;

5) obsługiwać odwierty eksploatacyjne ropy naftowej, gazu ziemnego, wód podziemnych i siarki;

6) dobierać narzędzia i urządzenia do rodzaju wykonywanych prac;

ww

7) obsługiwać maszyny i urządzenia: wydobywcze

do eksploatacji kopalin otworami wiertniczymi,

do obróbki i rekonstrukcji odwiertów oraz do

wstępnego oczyszczania ropy naftowej i gazu

ziemnego;

16) opracowywać wyniki badań i pomiarów oraz

określać optymalne parametry wydobycia ropy

naftowej, gazu ziemnego i wody;

17) określać wpływ sposobu i technologii wiercenia

otworów na uszkodzenie strefy przyodwiertowej;

18) podejmować decyzje o przeprowadzaniu zabiegów intensyfikacji wydobycia, oczyszczania rur

wydobywczych, wykonywania rekonstrukcji odwiertu;

19) obliczać parametry techniczne pracy maszyn

i urządzeń wydobywczych;

20) oceniać zużycie maszyn i urządzeń, przeprowadzać konserwacje i drobne naprawy sprzętu;

21) rozliczać oraz dokumentować dzienne, miesięczne i roczne wydobycie kopalin;

22) prowadzić dokumentację produkcyjną;

8) obsługiwać urządzenia do tłoczenia cieczy i gazu ziemnego;

23) przewidywać i likwidować zagrożenia i awarie

górnicze;

9) określać metody wiercenia otworów eksploatacyjnych ropy naftowej i gazu ziemnego oraz

metody wiercenia studzien;

24) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

10) charakteryzować konstrukcję odwiertów ropno-gazowych, studzien wierconych oraz odwiertów do eksploatacji soli i siarki;

11) przygotowywać odwierty i wykonywać pomiary

parametrów złożowych;

25) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

26) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

geologicznych i górniczych;

27) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

28) kierować zespołem pracowników;

29) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

30) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

31) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

32) planować działalność gospodarczą.

3) podziemnego magazynowania gazu ziemnego;

4) eksploatacji wód mineralnych i leczniczych;

5) eksploatacji siarki metodą otworową;

6) wydobywania ropy naftowej i gazu ziemnego

spod dna morskiego.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) mechaniczny;

2) wydobywczy;

3) geologiczny;

.go

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

górnictwa otworowego powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) organizowania pracy zespołu pracowników wykonujących zadania na określonym odcinku pracy lub w cyklu technologicznym;

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: MECHANICZNY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wykonywać szkice części maszyn;

2) wykonywać rysunki techniczne części maszyn

zgodnie z obowiązującymi normami;

w.

rcl

2) kierowania przebiegiem procesu technologicznego;

3) prowadzenia procesów technologicznych;

4) sprawdzania i oceniania stanu technicznego

maszyn i urządzeń;

5) prowadzenia eksploatacji złóż surowców, gospodarki paliwami i energią;

6) nadzorowania lub wykonywania czynności

związanych z konserwacją i naprawą sprzętu;

7) ustalania optymalnych warunków i parametrów

wydobycia kopalin otworami wiertniczymi;

8) oceniania charakteru i stopnia zagrożenia środowiska naturalnego i życia pracowników wynikających z prowadzenia prac górniczych;

ww

9) prowadzenia bieżącej dokumentacji rozliczeniowej zużytych surowców, materiałów i godzin

pracy maszyn i urządzeń górniczych;

10) prowadzenia bieżącej dokumentacji dotyczącej

podległego personelu: organizacji pracy, zakresów czynności, obliczania wydajności i wykorzystania czasu pracy.

3. Zawód technik górnictwa otworowego jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa

umiejętności specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby rynku pracy i zainteresowania ucznia. Tematyka specjalizacji może dotyczyć

1) eksploatacji i oczyszczania gazu ziemnego;

2) stosowania wtórnych metod i zabiegów intensyfikacji wydobycia ropy naftowej;

3) czytać dokumentację techniczno-ruchową (DTR),

dokumentację techniczną, warsztatową, instrukcje obsługi maszyn i urządzeń;

4) rozróżniać materiały niemetalowe wykorzystywane w eksploatacji maszyn i urządzeń górniczych;

5) rozróżniać gatunki, właściwości i zastosowanie

stopów Fe-C oraz metali nieżelaznych i ich stopów;

6) rozróżniać podstawowe operacje obróbki cieplnej i cieplno-chemicznej oraz wskazywać ich

wpływ na strukturę i właściwości stopów;

7) rozpoznawać zjawiska korozyjne i ich skutki oraz

wskazywać sposoby ochrony powierzchni

metali przed korozją w procesach eksploatacji;

8) wyznaczać warunki równowagi punktu materialnego i ciała sztywnego;

9) wyznaczać siłę i moment tarcia;

10) wyznaczać środek ciężkości figury płaskiej;

11) rozróżniać rodzaje ruchu na podstawie jego

parametrów oraz obliczać prędkość obwodową,

kątową i obrotową;

12) wykonywać podstawowe obliczenia wytrzymałościowe (rozciąganie, ściskanie, zginanie ze

skręcaniem);

13) rozróżniać konstrukcje i zasady działania: połączeń, osi, wałów, łożysk, sprzęgieł, hamulców

i mechanizmów oraz określać ich zastosowanie

w budowie maszyn;

14) charakteryzować elementy składowe rurociągu

i metody łączenia rur oraz obliczać połączenia

kołnierzowe rurociągów;

15) klasyfikować i charakteryzować pompy oraz obliczać ich podstawowe parametry;

16) wyjaśniać budowę i zasadę działania napędów

hydraulicznych i pneumatycznych;

Poz. 1033

34) wykonywać podstawowe operacje ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem oraz dobierać

parametry obróbki, narzędzia i oprzyrządowanie;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

35) lutować oraz wykonywać podstawowe operacje

spawania elektrycznego i gazowego (pod nadzorem);

17) klasyfikować sprężarki i wentylatory, określać

ich podstawowe parametry i zastosowanie;

36) wykonywać czynności konserwacyjne, drobne

naprawy, wymiany części, montaż, demontaż,

regulację poszczególnych zespołów i całego

urządzenia;

18) określać na podstawie dokumentacji technicznej

(rysunki złożeniowe) elementy składowe maszyny i urządzenia oraz ustalać ich działanie;

37) dobierać narzędzia, przyrządy i materiały w zależności od wykonywanej pracy;

38) wydawać, przyjmować i ewidencjonować narzędzia, przyrządy, materiały i wykonane prace;

.go

19) wykonywać projekty elementów maszyn oraz

uzasadniać poprawność przedstawionych rozwiązań;

20) planować przebieg procesu montażu i demontażu maszyn i urządzeń;

21) klasyfikować i charakteryzować elementy obwodów prądu stałego i przemiennego;

22) obliczać proste obwody elektryczne oraz analizować schematy elektryczne;

40) określać podstawowe pojęcia i wskaźniki niezawodności i trwałości maszyn i urządzeń;

41) charakteryzować zużycie maszyn i urządzeń oraz

metody zapobiegające nadmiernemu zużyciu;

42) rozpoznawać i oceniać stan techniczny maszyn

i urządzeń wiertniczych i eksploatacyjnych;

43) określać zakres prac wykonywanych podczas

przeglądu technicznego i napraw;

w.

rcl

23) klasyfikować i charakteryzować elementy półprzewodnikowe (diody, tranzystory, tyrystory,

układy scalone);

39) rozróżniać podstawowe pojęcia związane z eksploatacją maszyn i urządzeń;

24) analizować schematy podstawowych układów

elektronicznych;

44) charakteryzować gospodarkę materiałową w zakładach górnictwa naftowego i gazownictwa;

25) charakteryzować maszyny i urządzenia prądu

stałego i przemiennego;

45) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie

wspomagania projektowania, eksploatacji środków trwałych, regulacji procesów technologicznych;

26) dobierać przyrządy pomiarowe i dokonywać pomiarów podstawowych wielkości elektrycznych

w obwodach prądu stałego i przemiennego;

27) identyfikować elementy zabezpieczające obwody elektryczne;

28) charakteryzować systemy automatycznego sterowania w procesie wiercenia otworów, eksploatacji samoczynnej, oczyszczania gazu ziemnego;

ww

29) rozróżniać urządzenia pomiarowe i regulacyjne

w obwodach automatyki;

30) rozróżniać systemy olinowania oraz określać zasady doboru lin i wielokrążków w maszynach

górniczych;

46) posługiwać się dokumentacją techniczno-ruchową (DTR), normami PN-ISO, ISO, normami

branżowymi i literaturą techniczną;

47) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz dozoru

technicznego.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) rysunek techniczny;

2) materiałoznawstwo;

31) klasyfikować oraz charakteryzować maszyny

i urządzenia stosowane w procesach wiercenia

otworów i eksploatacji kopalin, obróbki, rekonstrukcji i likwidacji odwiertów eksploatacyjnych;

3) tolerancje, pasowania i chropowatość powierzchni;

32) wykonywać pomiary: temperatury, gęstości,

ciśnienia, lepkości, masy i objętości;

6) części maszyn;

33) wykonywać podstawowe pomiary warsztatowe;

4) mechanika techniczna;

5) wytrzymałość materiałów;

7) montaż i demontaż;

8) napędy hydrauliczne i pneumatyczne;

9) pompy, sprężarki, wentylatory;

10) ręczna i mechaniczna obróbka skrawaniem;

11) spajanie metali;

Poz. 1033

6) określać wpływ technologii wiercenia i parametrów płuczki wiertniczej na przepuszczalność

strefy przyodwiertowej;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

7) obliczać ciśnienie złożowe i określać wielkość

przeciwciśnienia płuczki wiertniczej na złoże

w czasie dowiercania;

12) podstawy elektrotechniki;

13) podstawy elektroniki;

14) podstawy miernictwa elektrycznego;

15) maszyny elektryczne;

16) układy i elementy automatycznej regulacji;

17) układy zasilania, sterowania, zabezpieczenia

i sygnalizacji;

9) określać wpływ czynników szkodliwych występujących podczas eksploatacji ropy naftowej

i gazu ziemnego na uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów;

10) określać warunki produkowania złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;

11) pobierać próbki i wykonywać pomiary podstawowych właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody;

.go

18) maszyny i urządzenia wiertnicze;

8) charakteryzować uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów eksploatacyjnych;

19) uzbrojenie odwiertów eksploatacyjnych;

20) maszyny i urządzenia do eksploatacji otworowej;

21) maszyny i urządzenia do obróbki, rekonstrukcji

odwiertów oraz do zabiegów intensyfikacji wydobycia;

22) automatyzacja w procesach wiertniczych i eksploatacyjnych;

23) niezawodność i trwałość maszyn i urządzeń;

13) obliczać wydajność odwiertu ropno-gazowego

i studni wierconej, wielkość depresji oraz promień zasięgu odwiertu (studni);

14) określać wpływ sposobu udostępniania złoża na

wydajność odwiertu;

15) określać wpływ warunków złożowych na właściwości ropy naftowej, gazu ziemnego i wody

oraz obliczać ciśnienie i temperaturę złożową;

w.

rcl

24) stan techniczny maszyn i urządzeń;

12) obliczać: współczynnik sczerpania złoża, gęstość

względną gazu ziemnego, opory przepływu ropy naftowej, gazu ziemnego i wody w złożu oraz

współczynnik filtracji;

25) użytkowanie i obsługa techniczna maszyn i urządzeń;

26) gospodarka materiałowa i energetyczna;

27) organizacja, zarządzanie i ekonomika eksploatacji maszyn i urządzeń;

16) określać właściwości złoża na podstawie przeprowadzonych badań laboratoryjnych ropy naftowej;

28) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;

17) wykonywać podstawowe pomiary w odwiertach eksploatacyjnych (studniach) oraz interpretować ich wyniki;

29) przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony

środowiska;

18) określać potencjalne i optymalne wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego z odwiertu;

30) przepisy dozoru technicznego.

BLOK: WYDOBYWCZY

19) przeliczać ilość wydobywanego gazu ziemnego

na warunki normalne oraz obliczać wykładnik

gazowy i wodny;

1. Cele kształcenia

20) dobierać średnicę i długość rur wydobywczych

do eksploatacji samoczynnej;

ww

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) charakteryzować metody wiercenia otworów

eksploatacyjnych;

2) dobierać płuczki wiertnicze oraz wykonywać pomiary i regulację ich parametrów;

3) objaśniać konstrukcję odwiertu i dna odwiertu

eksploatacyjnego ropy naftowej i gazu ziemnego;

21) dobierać średnicę zwężki produkcyjnej do eksploatacji samoczynnej ropy naftowej i gazu

ziemnego;

22) charakteryzować rodzaje oraz obliczać wydajność żerdziowych pomp wgłębnych;

23) wykonywać projekty pompowania ropy naftowej z użyciem tłokowych pomp wgłębnych;

24) ustalać harmonogram pracy układu kieratowego;

4) objaśniać konstrukcję i sposób zafiltrowania

studni wierconej;

25) projektować wydobycie ropy naftowej i wody

z użyciem gazodźwigu;

5) objaśniać konstrukcję otworu do eksploatacji

siarki metodą PWS;

26) wykonywać prosty projekt szczelinowania

hydraulicznego i kwasowania odwiertu;

27) określać sposób nawodnienia i nagazowania

złóż ropy naftowej oraz obliczać chłonność odwiertów zasilających przy nawadnianiu i nagazowaniu złóż;

Poz. 1033

4) technologia wiercenia otworów;

5) konstrukcje otworów — rurowanie i cementowanie;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

28) charakteryzować proces technologiczny podziemnego wytopu siarki oraz uzasadniać jego

parametry;

6) metody odwiercania, udostępnianie złoża, próbna eksploatacja;

29) określać sposób ługowania pokładów soli kamiennej z wykorzystaniem otworów wiertniczych;

8) energia złożowa a wydajność odwiertów;

30) wykonywać prosty projekt likwidacji odwiertu

eksploatacyjnego;

10) eksploatacja samoczynna ropy naftowej i gazu

ziemnego;

31) charakteryzować sposoby i określać zasady magazynowania ropy naftowej, gazu ziemnego,

wody, gazoliny oraz wykonywać pomiary i obliczenia ilości cieczy w zbiornikach;

11) pompowanie ropy naftowej;

32) charakteryzować metody wstępnego oczyszczania ropy naftowej, odgazolinowania, osuszania,

odsiarczania i odazotowania gazu ziemnego;

14) wtórne metody eksploatacji ropy naftowej;

33) charakteryzować proces destylacji ropy naftowej i produkty tego procesu;

16) eksploatacja siarki i soli;

7) właściwości fizyczne kopalin;

9) pomiary wgłębne i pomiary wydobycia;

.go

12) gazodźwig i inne metody eksploatacji;

34) dobierać narzędzia wiertnicze i określać podstawowe parametry wiercenia;

15) eksploatacja wód podziemnych;

17) uzbrojenie wgłębne i napowierzchniowe odwiertów;

18) obróbka odwiertów eksploatacyjnych;

19) rekonstrukcja i likwidacja odwiertów;

20) magazynowanie i transport kopalin;

w.

rcl

35) przeprowadzać pomiary wydobycia ropy naftowej i gazu ziemnego oraz wykonywać pompowanie oczyszczające i pomiarowe studni wierconej;

13) zabiegi intensyfikacji wydobycia ropy naftowej;

21) stabilizacja i destylacja ropy naftowej;

36) wykonywać podstawowe prace z zakresu obróbki odwiertów eksploatacyjnych ropy naftowej;

22) oczyszczanie gazu ziemnego;

37) sporządzać dzienne i miesięczne raporty produkcyjne wydobycia oraz raporty z nawadniania

i nagazowania;

24) zagrożenia występujące podczas

otworów i eksploatacji otworami;

38) przewidywać zagrożenia występujące podczas

wiercenia otworów i eksploatacji otworami;

39) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisów

geologicznych i górniczych;

ww

40) użytkować urządzenia komputerowe w zakresie

projektowania procesów wydobywczych, dokumentowania wielkości wydobycia, sporządzania

statystyk;

41) przygotowywać stanowisko pracy, oceniać prawidłowość prowadzonych prac, podejmować

decyzje w sytuacjach trudnych i w sytuacjach

zagrożenia.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) metody wiercenia otworów;

2) narzędzia wiertnicze;

3) płuczki wiertnicze;

23) dokumentacja wydobywcza;

wiercenia

25) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy;

26) przepisy ochrony przeciwpożarowej i ochrony

środowiska;

27) przepisy geologiczne i górnicze.

BLOK: GEOLOGICZNY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać budowę geologiczną ziemi oraz określać skład pierwiastkowy skorupy ziemskiej;

2) rozróżniać najważniejsze minerały skałotwórcze

oraz badać ich podstawowe właściwości;

3) rozróżniać poszczególne grupy i rodzaje skał

oraz określać ich skład mineralogiczny;

4) określać strukturę i teksturę skał;

5) badać właściwości skał osadowych (twardość,

porowatość, uziarnienie, przepuszczalność,

wodochłonność) oraz analizować uzyskane

wyniki i wyciągać wnioski;

6) określać wpływ zalegania skał na ich właściwości fizyczne oraz obliczać ciśnienie górotworu

i temperaturę złożową w zależności od głębokości zalegania;

7) charakteryzować produkty wietrzenia oraz uzasadniać wpływ procesu wietrzenia skał na krążenie pierwiastków w przyrodzie;

Poz. 1033

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

1) budowa ziemi;

2) mineralogia;

8) wyjaśniać wpływ erozji na ukształtowanie powierzchni ziemi oraz warunki transportu i akumulacji materiału skalnego;

3) petrografia;

9) określać warunki sedymentacji osadów w środowisku wodnym (morskim), z uwzględnieniem

powstawania węglowodorów;

5) erozja, działalność wód płynących;

11) rozpoznawać i szkicować pułapki ropno-gazowe;

12) rozróżniać elementy tektoniki (fałdy, uskoki,

wysady solne);

13) rozpoznawać na mapach i przekrojach geologicznych typy i rodzaje złóż ropno-gazowych;

14) wyznaczać bieg i upad warstw;

6) sedymentacja;

7) tektonika;

8) geologia naftowa;

.go

10) określać warunki powstawania ropy naftowej

i gazu ziemnego oraz warunki i kierunki ich

migracji;

4) procesy wietrzenia skał;

15) sporządzać przekroje geologiczne złóż ropy naftowej, gazu ziemnego i wody na podstawie danych uzyskanych z wierceń;

10) hydrogeologia;

11) regiony geologiczne Polski;

12) złoża surowców mineralnych Polski;

13) elementy geofizyki wiertniczej;

14) dokumentacja geologiczna.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

w.

rcl

16) wykonywać profile geologiczne otworów wiertniczych z wykorzystaniem umownych oznaczeń

skał;

9) geologia historyczna;

17) czytać mapy geologiczne;

18) oceniać w przybliżeniu wiek utworów (skał) na

podstawie skamieniałości przewodnich;

19) określać warunki powstawania i występowania

złóż siarki i soli kamiennej;

20) określać skład chemiczny i właściwości fizyczne

wód podziemnych oraz wyznaczać ich kierunek

i prędkość przepływu na podstawie danych

z otworów piezometrycznych;

21) wyjaśniać mechanizm krążenia wody w skorupie ziemskiej oraz interpretować podstawowe

prawa ruchu wód podziemnych;

22) oceniać zasoby wód podziemnych Polski, zasoby wód mineralnych i leczniczych;

ww

23) dokonywać podziału Polski na jednostki geologiczne i wskazywać rejony występowania złóż

ropy naftowej, gazu ziemnego, siarki i soli oraz

główne regiony hydrogeologiczne;

24) wskazywać rejony występowania surowców

mineralnych na obszarze Polski;

25) sporządzać opis rdzenia wiertniczego;

26) wskazywać możliwości wykorzystania geofizyki

wiertniczej do ustalania litologii przewiercanych

warstw oraz wykrywania warstw ropno-gazowych i wyznaczania mineralizacji wody złożowej;

27) posługiwać się dokumentacją geologiczną.

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2) rozróżnić formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

3) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

4) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

5) określać podstawowe awarie występujące

w czasie prac wiertniczych przy eksploatacji

surowców otworami wiertniczymi;

6) określać podstawowe zagrożenia dla środowiska naturalnego związane z wierceniem otworów ropno-gazowych, a także z eksploatacją,

magazynowaniem i transportem ropy naftowej

i produktów ropopochodnych;

7) używać sprzętu ochrony indywidualnej zależnie

od warunków wykonywanej pracy i występującego zagrożenia;

8) określać przepisy prawa warunkujące prowadzenie prac geologicznych i wydobywczych

surowców mineralnych;

9) charakteryzować pojęcie obszaru, terenu i zakładu górniczego oraz warunki ich wyznaczania

i tworzenia;

10) określać warunki prowadzenia ruchu zakładu

górniczego oraz zasady jego likwidacji;

11) określać zasady ustalania opłat za wydobywanie kopalin, a także ustalania kar za nieprzestrzeganie przepisów prawa w tym zakresie;

12) określać uprawnienia organów nadzoru górniczego;

13) określać wymagane kwalifikacje osób ruchu zakładu górniczego oraz osób kierujących pracami

górniczymi;

14) określać sposoby likwidacji szkód związanych

z wierceniem i eksploatacją kopalin otworami

wiertniczymi zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa;

Poz. 1033

6) ochrona indywidualna stosowana w górnictwie;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

7) przepisy dotyczące zagrożeń naturalnych w kopalniach ropy naftowej i gazu ziemnego;

8) ratownictwo górnicze;

9) zasady zarządzania jakością;

10) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

11) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej;

12) bezpieczeństwo i higiena pracy;

13) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

16) wskazywać przepisy prawa określające warunki

wydobywania kopalin;

14) wybrane zagadnienia prawa geologicznego

i górniczego;

17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

15) elementy ergonomii;

.go

15) wyjaśniać zasady zarządzania jakością;

18) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej, ochrony środowiska oraz przepisy geologiczne i górnicze;

19) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

16) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

17) elementy fizjologii i higiena pracy;

18) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

19) zasady i metody komunikowania się;

20) elementy socjologii i psychologii pracy;

21) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe w języku obcym;

21) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

22) formy doskonalenia zawodowego;

w.

rcl

20) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

22) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy;

23) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

23) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

24) prowadzić negocjacje;

25) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

26) podejmować decyzje;

Nazwa bloku

programowego

27) korzystać z obcojęzycznych źródeł informacji,

dokumentacji technicznej, norm, katalogów

oraz oprogramowania użytkowego;

ww

28) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

29) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) gospodarka rynkowa;

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

3) metody poszukiwania pracy;

4) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

5) organizacja ochrony pracy w górnictwie;

Mechaniczny

Minimalna liczba godzin

w okresie kształcenia w %*

Podbudowa

programowa

Podbudowa

gimnazjum,

programowa

liceum

ogólnokształcące, zasadnicza

szkoła

liceum

zawodowa;

profilowane,

zawód: górnik

technikum,

eksploatacji

liceum

otworowej

uzupełniające,

technikum

uzupełniające

37

33

Wydobywczy

36

39

Geologiczny

10

13

Podstawy działalności zawodowej

6

4

89**

89**

Razem

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 11 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

Poz. 1033

4) zestaw profili glebowych i geologicznych;

5) okazy skamieniałości przewodnich;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

6) mikroskop polaryzacyjny;

1) pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn

i urządzeń;

8) mapy fizyczne i geologiczne;

7) busole i kompasy geologiczne;

9) tabele stratygraficzne;

2) pracownia geologiczna;

10) przekroje geologiczne jednostek geologicznych

Polski;

4) pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki;

11) przekroje i mapy geologiczne złóż surowców

mineralnych;

5) pracownia komputerowa;

12) schematy aparatury geofizycznej i krzywe profilowań geofizycznych;

6) pracownia techniczna;

7) warsztaty szkolne.

.go

3) pracownia wiertnictwa i eksploatacji otworowej;

Pracownia podstaw budowy i eksploatacji maszyn

i urządzeń powinna być wyposażona w

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

2) przybory rysunkowe;

Pracownia wiertnictwa i eksploatacji otworowej powinna być wyposażona w

1) zestaw narzędzi wiertniczych;

2) okazy skał, rdzeni wiertniczych;

3) materiały do sporządzania płuczek i zaczynów

cementowych;

4) materiały do regulacji właściwości płuczek i zaczynów cementowych;

w.

rcl

3) rysunki wykonawcze, złożeniowe, zestawieniowe,

montażowe i schematyczne;

13) katalogi, atlasy, kopie dokumentacji geologicznej.

4) normy PN-ISO, ISO;

5) dokumentacje techniczne, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

5) przyrządy do pomiaru właściwości płuczek i zaczynu cementowego;

6) projekt geologiczno-techniczny odwiertu;

6) modele: rzutni, brył geometrycznych, części maszyn z przekrojami, sprzęgieł, hamulców, przekładni mechanicznych, mechanizmów;

7) modele układów hydraulicznych maszyn i urządzeń;

8) modele części maszyn z połączeniami kształtowymi;

9) elementy maszyn: połączenia, wały, osie, łożyska,

sprężyny;

10) części maszyn z różnymi postaciami zużycia;

7) modele maszyn i urządzeń eksploatacyjnych;

8) makiety instalacji;

9) próbki ropy naftowej, wody, siarki i soli oraz produktów ropopochodnych;

10) próbki skał ropnogazowych i skał nieprzepuszczalnych;

11) przyrządy do badania właściwości ropy naftowej,

gazu ziemnego i wody;

12) dokumentacje techniczne i instrukcje obsługi maszyn i urządzeń górniczych;

12) elementy pasowane, wzorce chropowatości;

13) katalogi, normy techniczne.

13) narzędzia do mechanicznej obróbki skrawaniem;

Pracownia elektrotechniki, elektroniki i automatyki powinna być wyposażona w

ww

11) przyrządy pomiarowe;

14) narzędzia i przyrządy montażowe i demontażowe;

15) katalog łożysk tocznych.

1) przyrządy pomiarowe;

Pracownia geologiczna powinna być wyposażona w

2) próbki materiałów: przewodzących, elektroizolacyjnych, magnetycznych, konstrukcyjnych;

1) zestaw modeli krystalograficznych;

3) próbki przewodów elektrycznych;

2) zbiór minerałów i skał;

4) elementy urządzeń grzejnych;

3) rdzenie wiertnicze;

5) elementy układów automatyki górniczej;

6) zestawy łączników instalacyjnych;

7) typowe zabezpieczenia przed skutkami zwarć

i przeciążeń;

8) modele: elektrochemiczne źródła prądu, silniki

elektryczne prądu stałego i przemiennego, prądnice, proste instalacje elektryczne, stabilizatory napięcia;

9) proste układy elektroniczne (prostowniki, wzmacniacze);

10) modele prostych układów automatycznej regulacji;

11) elementy logiczne typu: OR, NOR, AND, NAND,

EXOR;

13) plansze z symbolami graficznymi elementów

automatyki górniczej (elektrycznych, pneumatycznych i hydraulicznych);

14) katalogi elementów automatyki górniczej;

15) normy PN-ISO, ISO.

7) wirówkę do oznaczania zanieczyszczeń w ropie

naftowej;

8) suszarkę;

9) wstrząsarkę sitową;

10) zestaw laboratoryjny do badania przepuszczalności skał;

11) zestaw do badania filtracji cieczy przez ośrodek

porowaty;

12) materiały do sporządzania płuczek wiertniczych

i zaczynów cementowych;

13) mieszadło elektryczne;

14) przyrządy do badania właściwości płuczki wiertniczej: waga Baroid, prasa filtracyjna, lepkościomierze, szirometr;

.go

12) schematy blokowe i ideowe typowych układów

automatyki górniczej;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

15) materiały do zmiany i regulacji właściwości płuczek wiertniczych;

16) aparat Vicata;

17) przyrząd do badania rozlewności zaczynu cementowego;

18) formy do sporządzania belek cementowych;

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w

19) aparat Michaelisa;

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

dwóch uczniów);

21) destylarkę.

2) drukarki i ploter;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w

3) oprogramowanie użytkowe;

1) stanowiska: ślusarskie, stolarsko-ciesielskie, do

obróbki mechanicznej, do kucia ręcznego;

w.

rcl

20) prasę hydrauliczną;

4) programy do wspomagania projektowania;

2) stanowiska do lutowania;

5) programy specjalistyczne z zakresu projektowania

procesów wydobywczych, eksploatacji środków

trwałych, regulacji procesów technologicznych,

dokumentowania wielkości wydobycia, prognozowania zagrożeń, sporządzania statystyki.

3) stanowiska do montażu układów elektrycznych

i elektronicznych;

4) stanowiska do montażu instalacji elektrycznych;

5) dokumentację warsztatową;

Pracownia techniczna powinna być wyposażona w

1) przyrządy do pomiaru temperatury, ciśnienia, czasu (stoper), wagi laboratoryjne;

ww

2) szkło laboratoryjne: menzurki, zlewki, kolby destylacyjne, chłodnice Liebiga;

3) przyrządy do pomiaru gęstości ropy naftowej (areometry, termoareometry, piknometry);

4) lepkościomierz Englera;

5) przyrządy do pomiaru napięcia powierzchniowego

cieczy;

6) kalorymetr do oznaczania wartości opałowej gazu

ziemnego;

6) dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

7) normy PN-ISO, ISO.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego,

przedsiębiorstwach górnictwa nafty i gazu ziemnego

oraz przedsiębiorstwach hydrologicznych i uzdrowiskowych.

Załącznik nr 8

v.p

l

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK INFORMATYK

SYMBOL CYFROWY 312[01]

I. OPIS ZAWODU

23) kierować zespołem pracowników;

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

24) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

1) posługiwać się systemami operacyjnymi;

25) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

2) pracować w różnych rodzajach sieci komputerowych;

26) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

3) obsługiwać urządzenia wykorzystywane w sieciach komputerowych;

27) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno

przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego, jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych

„Podstawy przedsiębiorczości”.

.go

4) projektować i wykonywać sieć komputerową;

5) wykorzystywać wiedzę z zakresu budowy i działania systemów operacyjnych do pracy z różnymi komputerami, rodzajami systemów operacyjnych oraz sieci;

6) posługiwać się typowym oprogramowaniem

użytkowym i narzędziowym;

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik informatyk powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

7) dobierać konfiguracje sprzętu i oprogramowania dla podstawowych zastosowań zawodowych;

1) programowania komputerów;

8) posługiwać się językami obsługi wybranych rodzajów baz danych, w tym językiem SQL;

3) projektowania, zakładania, administrowania oraz

nadzorowania baz danych;

2) posługiwania się oprogramowaniem użytkowym

i narzędziowym;

w.

rcl

4) dobierania konfiguracji sprzętu i oprogramowania do określonych zastosowań;

9) zakładać i utrzymywać bazy danych;

10) administrować bazami danych i nadzorować ich

pracę;

11) projektować bazy danych;

12) dobierać oprogramowanie do obsługi baz danych;

13) programować w wybranych językach (Pascal,

C++, Java), w środowisku graficznym i tekstowym;

14) stosować inny powszechnie używany język programowania;

5) administrowania i nadzorowania pracy systemów operacyjnych oraz urządzeń i sieci komputerowych.

3. Zawód technik informatyk jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności

specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów.

Tematyka specjalizacji może dotyczyć

1) systemów zarządzania bazami danych;

15) stosować metody programowania i doboru

algorytmów;

2) komputerowego wspomagania projektowania;

16) wykorzystywać komputery do wykonywanych

zadań zawodowych;

4) technik multimedialnych;

rozliczenia

ww

17) wykonywać

i usług;

kosztów

wyrobów

18) posługiwać się dokumentacją techniczną;

3) grafiki komputerowej;

5) eksploatacji sprzętu komputerowego;

6) administrowania sieciowymi systemami operacyjnymi;

7) aplikacji internetowych.

19) posługiwać się językiem angielskim w zakresie

niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

II. BLOKI PROGRAMOWE

20) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

1) systemy komputerowe;

22) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

3) techniki programowania;

2) programy użytkowe;

4) podstawy działalności zawodowej.

10) programy narzędziowe, eksploatacja systemu

komputerowego;

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

11) system operacyjny wielodostępny, wielozadaniowy;

v.p

l

BLOK: SYSTEMY KOMPUTEROWE

12) sieci komputerowe, montaż i konfigurowanie;

1) wyjaśniać działanie poszczególnych bloków systemu komputerowego;

13) protokół TCP/IP;

2) charakteryzować funkcję i zastosowanie poszczególnych elementów jednostki centralnej;

15) administrowanie siecią komputerową;

3) zapisywać informację na różnych nośnikach;

4) charakteryzować standardy wyświetlania informacji;

6) rozbudowywać i doskonalić obsługiwany system komputerowy;

7) eksploatować powierzony sprzęt zgodnie z obowiązującymi zasadami;

8) interpretować parametry katalogowe urządzeń

techniki komputerowej;

9) posługiwać się różnymi systemami operacyjnymi;

10) instalować systemy operacyjne;

16) programy wspomagające pracę z komputerem;

17) bezpieczeństwo danych w sieciach komputerowych, ochrona antywirusowa;

18) Internet;

19) bezpieczeństwo i higiena pracy z zestawami

komputerowymi.

.go

5) wyjaśniać budowę, działanie oraz konfigurowanie urządzeń peryferyjnych;

14) rozległe sieci komputerowe;

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) tworzyć i formatować dokumenty tekstowe;

2) wykorzystywać elementy graficzne w dokumencie tekstowym;

3) weryfikować pisownię;

4) tworzyć grafikę rastrową;

w.

rcl

11) uruchamiać aplikacje dla właściwych systemów

operacyjnych;

BLOK: PROGRAMY UŻYTKOWE

12) charakteryzować podstawowe standardy lokalnych sieci komputerowych;

13) administrować siecią lokalną;

14) projektować i wykonywać sieć komputerową;

15) stosować system zabezpieczeń;

5) tworzyć grafikę wektorową;

6) zmieniać atrybuty i modyfikować obiekty graficzne;

7) importować i eksportować grafikę;

8) skanować obrazy;

16) korzystać z zasobów ogólnoświatowej sieci

komputerowej Internet i poczty elektronicznej;

9) tworzyć arkusz obliczeniowy z wykorzystaniem

funkcji matematycznych, statystycznych i finansowych;

17) stosować zasady bezpiecznego posługiwania

się sprzętem komputerowym.

10) przedstawiać wyniki obliczeń w postaci graficznej;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) architektura systemu komputerowego;

11) wykorzystywać dane arkusza do tworzenia bazy

danych;

12) przenosić i formatować arkusz kalkulacyjny;

13) zakładać bazy danych;

14) tworzyć formularze i zapytania do przetwarzania

danych;

3) architektura mikroprocesorów;

15) tworzyć raporty z wykorzystaniem grafiki;

4) pamięci dyskowe, montaż i konfigurowanie;

16) korzystać z języka SQL;

ww

2) płyty główne, konfigurowanie płyty;

5) karty graficzne, montaż i konfigurowanie;

6) urządzenia zewnętrzne, instalacja i konfigurowanie;

17) stosować ochronę baz danych;

18) drukować utworzone dokumenty i obrazy;

19) przetwarzać komputerowo obraz wideo;

7) urządzenia multimedialne, montaż i uruchamianie;

20) przetwarzać komputerowo dźwięk;

8) budowa systemu operacyjnego na przykładzie

WINDOWS/DOS/LINUX;

22) wykorzystywać programy multimedialne;

9) polecenia systemu operacyjnego;

21) użytkować publikacje elektroniczne;

23) posługiwać się dokumentacją oprogramowania.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Poz. 1033

11) stosować narzędzia informatyczne do zbierania,

porządkowania, przetwarzania i prezentowania

danych statystycznych;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

12) stosować metodologię programowania w danym języku;

1) komputerowa edycja tekstu;

2) konwersja dokumentów tekstowych;

3) rodzaje grafiki;

4) modele barw;

13) odczytywać i opisywać działanie programów

napisanych w danym języku programowania;

14) pisać kody źródłowe do przetwarzania informacji w środowisku WINDOWS, LINUX;

6) cyfrowy zapis obrazu;

15) kompilować i uruchamiać kody źródłowe;

7) arkusz kalkulacyjny;

16) testować i modyfikować działający program;

8) formuły i funkcje w arkuszach kalkulacyjnych;

9) makroinstrukcje w arkuszach kalkulacyjnych;

17) optymalizować działanie projektowanego programu;

10) bazy danych;

18) dokumentować napisany program;

.go

5) sposoby drukowania obrazów;

11) formuły i funkcje w bazach danych;

12) makroinstrukcje w bazach danych;

13) import i eksport danych;

14) język programowania SQL;

15) mechanizmy ochrony danych;

16) cyfrowy zapis dźwięku;

17) cyfrowy zapis sekwencji wideo;

18) programy multimedialne, publikacje elektroniczne;

19) współpracować w zespole realizującym złożone

programy przetwarzania danych;

20) korzystać z podręczników i dokumentacji języków programowania;

21) posługiwać się samodzielnie opanowanym, nowym językiem programowania.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe pojęcia dotyczące technik programowania;

BLOK: TECHNIKI PROGRAMOWANIA

2) podstawy algorytmizacji problemów i zapisu

algorytmów;

w.

rcl

19) dokumentacja oprogramowania.

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) stosować zasady programowania strukturalnego i obiektowego;

3) programowanie strukturalne;

4) programowanie obiektowe;

5) typy danych i zmiennych;

6) operatory i wyrażenia;

2) wykorzystywać środowisko programowe języka, w szczególności edytor, kompilator i debugger;

7) instrukcje proste i strukturalne;

3) wykorzystywać wbudowane typy danych oraz

konstruować własne struktury danych;

9) algebra liniowa;

4) stosować instrukcje, funkcje i procedury danego

języka;

ww

5) tworzyć własne funkcje, procedury, obiekty,

moduły i pakiety;

8) funkcje, procedury, moduły, pakiety;

10) ciągi i szeregi liczbowe;

11) funkcje, ich właściwości i wykresy, pochodna

funkcji;

12) metody rachunku przybliżonego;

6) stosować język algebraiczny macierzy i wektorów do opisu przekształceń geometrycznych;

13) elementy statystyki i ocena danych statystycznych;

7) stosować ciągi i szeregi liczbowe, funkcje, pochodną funkcji;

14) struktury dynamiczne;

8) stosować wybrane metody przybliżonego rozwiązywania równań;

15) obiekty i metody;

16) hermetyzacja danych;

9) oceniać wpływ błędu danych na wynik działań

arytmetycznych;

17) dziedziczenie i polimorfizm;

10) projektować programy umożliwiające gromadzenie, przetwarzanie oraz prezentowanie danych statystycznych;

19) przeznaczenie i własności apletów;

18) zarządzanie pamięcią;

20) zasady tworzenia apletów;

22) operacje wejścia-wyjścia;

23) programowanie grafiki komputerowej;

v.p

l

13) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy;

21) biblioteki oprogramowania;

14) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

15) prowadzić negocjacje;

24) struktura programu w Pascalu;

25) struktura programu w C++, JAVA;

16) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

26) analiza programu w danym języku;

17) podejmować decyzje;

27) zasady projektowania programu w danym języku;

18) formułować i rozumieć pisemne oraz ustne wypowiedzi w języku angielskim związane z realizacją zadań zawodowych;

28) edytor środowiska programistycznego;

29) kompilator wewnętrzny i zewnętrzny, zasady

kompilacji programu;

31) osadzanie programu na danej platformie DOS,

WINDOWS, LINUX;

32) niezawodność programu;

33) optymalizacja programu;

20) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

.go

30) debugger, zasady uruchamiania i testowania

programów;

19) rozróżniać angielskie nazwy części komputera

i korzystać z dokumentacji technicznej napisanej

w języku angielskim;

34) zasady programowania współbieżnego;

35) zasady projektowania złożonych programów

przetwarzania danych.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) gospodarka rynkowa;

2) formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

3) analiza ekonomiczna w przedsiębiorstwie;

w.

rcl

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

21) przestrzegać zasad etyki.

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wyjaśniać mechanizmy funkcjonowania gospodarki rynkowej;

2) rozróżniać formy organizacyjno-prawne przedsiębiorstw;

4) struktura budżetu przedsiębiorstwa;

5) plan rozwoju przedsiębiorstwa;

6) strategie marketingowe;

7) metody poszukiwania pracy;

8) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

9) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

10) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej;

4) opracowywać plan marketingowy;

11) bezpieczeństwo i higiena pracy;

5) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

12) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

6) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

13) elementy ergonomii;

7) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

14) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

8) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

15) zagrożenia i profilaktyka w środowisku pracy;

9) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

17) elementy socjologii i psychologii pracy;

ww

3) sporządzać budżet i planować rozwój przedsiębiorstwa;

10) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

11) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

12) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

16) zasady i metody komunikowania się;

18) język angielski w zakresie czterech kompetencji

językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie,

czytanie i pisanie);

19) źródła informacji zawodowej i oprogramowanie

użytkowe w języku angielskim;

20) formy doskonalenia zawodowego;

21) etyka.

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

Nazwa bloku

programowego

Podbudowa

programowa

gimnazjum,

liceum ogólnokształcące,

liceum profilowane,

technikum,

liceum uzupełniające,

technikum uzupełniające

30

Programy użytkowe

20

4) drukarkę atramentową;

5) skaner A4 stacjonarny;

6) urządzenie do archiwizowania danych streamer;

7) projektor multimedialny podłączony do komputera nauczycielskiego;

8) urządzenia sieciowe typu router;

9) serwery innych systemów operacyjnych;

10) oprogramowanie licencjonowane na każde stanowisko

a) systemy operacyjne pojedynczego komputera

WINDOWS, LINUX, DOS,

Techniki programowania

20

Podstawy działalności

zawodowej

.go

Systemy komputerowe

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

Razem

b) sieciowy system operacyjny

WINDOWS, LINUX, NOVELL,

10

na

serwery

c) Pascal,

80**

d) C++,

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

TREŚCI

f) pakiet oprogramowania: edytor tekstu, edytor

graficzny, arkusz kalkulacyjny,

g) pakiet oprogramowania narzędziowego,

h) stale aktualizowane oprogramowanie antywirusowe,

i) oprogramowanie wspomagające naukę innych

przedmiotów.

w.

rcl

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

e) system zarządzania bazami danych,

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych odpowiednim pomieszczeniem dydaktycznym jest pracownia komputerowa.

Liczba pracowni zależy od liczby uczniów kształconych

w zawodzie.

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w

1) jeden komputer sieciowy serwer

a) IBM PC Pentium IV min. 2,4 GHz, min. 512 MB

RAM, min. HDD 120 GB,

b) FDD 3,5", DVD-R/RW, kartę graficzną 256 MB,

monitor kolorowy 17",

c) mysz i klawiaturę, multimedia, kartę sieciową;

ww

2) komputery (jeden komputer dla jednego ucznia)

— 16 sztuk + jeden komputer dla nauczyciela

a) IBM PC Pentium Celeron 2,4 GHz, min. 256 MB

RAM, HDD 40 GB,

b) FDD 3,5", CD/DVD-R, kartę graficzną 128 MB,

monitor kolorowy 17",

c) mysz i klawiaturę, multimedia, kartę sieciową;

3) drukarkę laserową;

Wskazane jest, aby w wyposażeniu szkoły znajdowały

się odpowiednie serwery, które powinny być umieszczone w pracowniach komputerowych, ponieważ

uczniowie powinni poznać różne systemy operacyjne

oraz oprogramowanie działające pod ich kontrolą.

Komputery znajdujące się w pracowniach powinny

być połączone w sieć, z możliwością dostępu do Internetu oraz innych serwerów znajdujących się w szkole.

Zaleca się, aby stanowiska komputerowe były wielosystemowe.

Powyższe wyposażenie podane jest jako przykład;

szybki rozwój technologii komputerowych powoduje

konieczność częstej modyfikacji wyposażenia pracowni.

Pracownia komputerowa powinna składać się z sali

lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali

lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla

uczniów.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w instytucjach i przedsiębiorstwach zajmujących się instalowaniem, eksploatacją, modernizacją, konserwacją

sprzętu i oprogramowania komputerowego oraz obsługą baz danych.

Załącznik nr 9

v.p

l

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE TECHNIK RACHUNKOWOŚCI

SYMBOL CYFROWY 412[01]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu ekonomii, rachunkowości, prawa, statystyki i sprawozdawczości;

2) korzystać z różnych źródeł informacji ekonomiczno-prawnej;

20) organizować i prowadzić rachunkowość w jednostkach gospodarczych, instytucjach finansowych, zakładach ubezpieczeń społecznych i jednostkach samorządu terytorialnego;

21) sporządzać, dekretować, kontrolować i przechowywać dokumenty księgowe;

.go

3) organizować pracę własną i pracę niewielkich

zespołów ludzkich, zgodnie z zasadami organizacji pracy;

stytucji finansowych, jednostek budżetowych,

samorządowych zakładów budżetowych, agencji wykonawczych, instytucji gospodarki budżetowej, funduszów celowych oraz teorii pieniądza i funkcjonowania międzynarodowych instytucji finansowych;

4) sporządzać protokoły, sprawozdania, notatki

służbowe oraz redagować pisma;

5) prowadzić korespondencję w sprawach osobowych, finansowych i handlowych;

6) użytkować typowe maszyny i urządzenia biurowe;

23) interpretować zapisy księgowe w różnych formach;

24) sporządzać podstawowe sprawozdanie finansowe (bilans, rachunek zysków i strat, informacja

dodatkowa, rachunek przepływów pieniężnych,

zestawienie zmian w kapitale własnym), zestawienia obrotów i sald oraz dokonywać ich analizy;

w.

rcl

7) wykorzystywać wybrane programy komputerowe: finansowo-księgowe, kadrowo-płacowe,

statystyczne, finansowo-ekonomiczne;

22) poprawiać błędy księgowe w dokumentach oraz

na kontach księgowych;

8) gromadzić i przygotowywać informacje niezbędne w zarządzaniu;

25) posługiwać się podstawowymi narzędziami rachunkowości zarządczej;

9) korzystać z opracowań statystycznych i innych

źródeł danych;

26) wykorzystywać nowoczesne metody techniki rachunkowości, w tym rachunkowość informatyczną;

10) opracowywać i prezentować materiał statystyczny;

27) posługiwać się językiem obcym w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań zawodowych;

11) szacować i weryfikować wyniki obliczeń;

12) prowadzić sprawy dotyczące współpracy przedsiębiorstwa z instytucjami finansowymi, organami administracji rządowej i samorządu terytorialnego oraz z podmiotami krajowymi i zagranicznymi;

28) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

29) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

30) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

14) prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów oraz ewidencję przychodów;

31) kierować zespołem pracowników;

ww

13) obliczać i odprowadzać podatki;

15) prowadzić negocjacje biznesowe;

16) sporządzać plan działania małego przedsiębiorstwa (biznesplan), w tym plan finansowy;

17) przeprowadzać analizę ekonomiczną przedsiębiorstwa, w tym analizę finansową, z wykorzystaniem podstawowych wskaźników;

18) posługiwać się rachunkiem procentowym, odsetkowym i dyskontowym;

19) wykorzystywać w praktyce znajomość podstawowych zagadnień ekonomicznych dotyczących

systemu finansowego państwa i jednostek

samorządu terytorialnego, przedsiębiorstw i in-

32) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

33) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

34) korzystać z różnych źródeł informacji oraz doradztwa specjalistycznego;

35) prowadzić działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie technik

rachunkowości powinien być przygotowany do

wykonywania następujących zadań zawodowych

1) prowadzenia rachunkowości;

Poz. 1033

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

1) prawne formy jednostek gospodarczych;

2) dokonywania rozliczeń finansowych;

2) cele i obszary działalności przedsiębiorstw;

3) dokonywania kontroli dokumentów księgowych

oraz poprawiania błędów księgowych w dokumentach i na kontach księgowych;

4) sporządzania oraz przygotowywania do weryfikacji sprawozdania finansowego;

3) czynniki wytwórcze przedsiębiorstwa;

4) współpraca przedsiębiorstwa z otoczeniem społeczno-ekonomicznym;

5) marketing;

5) przechowywania dokumentacji księgowej;

6) organizacja i zarządzanie przedsiębiorstw;

6) nadzorowania terminowej spłaty zobowiązań

i ściągania należności i roszczeń;

7) działalność gospodarcza na własny rachunek.

BLOK: FINANSE

.go

7) wykonywania czynności planistycznych i analitycznych.

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) posługiwać się terminologią z zakresu finansów;

1) przedsiębiorstwo;

2) wykazywać różnice między finansami prywatnymi i publicznymi;

3) rozróżniać funkcje i rodzaje pieniądza;

2) finanse;

4) wyjaśniać zasady kreacji pieniądza bankowego;

w.

rcl

3) rachunkowość;

4) ekonomiczno-prawny;

5) rozpoznawać rodzaje strumieni pieniężnych;

5) informacja w przedsiębiorstwie.

6) rozróżniać pojęcia: gospodarka finansowa, polityka finansowa, system finansowy;

BLOK: PRZEDSIĘBIORSTWO

7) charakteryzować zadania aparatu finansowego;

1. Cele kształcenia

8) charakteryzować poszczególne elementy majątku przedsiębiorstwa;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) posługiwać się pojęciami z zakresu funkcjonowania przedsiębiorstw;

2) rozróżniać prawne formy funkcjonowania przedsiębiorstw;

3) określać

biorstw;

zasady

funkcjonowania

przedsię-

4) organizować i oceniać własną pracę;

ww

5) stosować zasady organizacji pracy;

6) rozróżniać metody i zasady zarządzania;

7) prowadzić negocjacje biznesowe;

9) obliczać opłacalność korzystania z różnych źródeł finansowania;

10) określać czynniki wpływające na wielkość przychodów ze sprzedaży;

11) dokonywać klasyfikacji kosztów;

12) obliczać wynik finansowy przedsiębiorstwa;

13) analizować sytuację finansową przedsiębiorstwa na podstawie wybranych wskaźników;

14) wyjaśniać rolę i funkcje budżetu państwa;

15) przedstawiać zasady wykonywania i kontroli

budżetu;

16) klasyfikować i rozróżniać dochody budżetowe;

8) stosować różne formy marketingu;

17) klasyfikować wydatki budżetowe;

9) liczyć i szacować wyniki, ze szczególnym uwzględnieniem odsetek i dyskonta;

18) obliczać i analizować aktualną strukturę wydatków budżetowych;

10) korzystać z przepisów ustawy o rachunkowości

i innych aktów prawnych dotyczących działalności gospodarczej;

19) klasyfikować podatki;

11) wykonywać czynności niezbędne do uruchomienia działalności gospodarczej na własny rachunek.

21) rozliczać się z urzędem skarbowym (prowadzić

księgi i ewidencje podatkowe, wypełniać formularze: PIT, CIT, VAT);

20) obliczać należności podatkowe;

22) rozpoznawać aktualny system podatkowy;

23) klasyfikować dochody jednostek samorządu terytorialnego;

24) rozróżniać filary systemu emerytalnego;

25) dokonywać racjonalnego wyboru funduszu emerytalnego;

26) obliczać wysokość składki na ubezpieczenia

społeczne i ubezpieczenie zdrowotne;

27) rozróżniać rodzaje operacji bankowych;

28) rozróżniać instrumenty oddziaływania Narodowego Banku Polskiego na działalność innych

banków;

29) klasyfikować i rozróżniać papiery wartościowe;

4) system finansowy ubezpieczeń

a) ubezpieczenia społeczne i zdrowotne,

b) ubezpieczenia gospodarcze (majątkowe i osobowe),

c) instytucje ubezpieczeniowe;

5) system pieniężno-kredytowy

a) banki,

b) rynek papierów wartościowych,

c) rozliczenia pieniężne,

d) kredyty,

e) oszczędności.

BLOK: RACHUNKOWOŚĆ

.go

30) określać funkcje i zasady funkcjonowania giełdy

papierów wartościowych;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

1. Cele kształcenia

31) składać zlecenia kupna-sprzedaży papierów

wartościowych w biurze maklerskim;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

32) charakteryzować zadania instytucji związanych

z Giełdą Papierów Wartościowych w Warszawie;

1) posługiwać się terminologią z zakresu rachunkowości;

33) korzystać z ceduły giełdowej;

34) stosować formy rozliczeń gotówkowych i bezgotówkowych;

35) korzystać z kart płatniczych;

3) korzystać z przepisów o rachunkowości, przepisów podatkowych, celnych i innych przepisów

wykorzystywanych w rachunkowości;

4) liczyć i szacować wyniki finansowe;

w.

rcl

36) sporządzać wnioski kredytowe;

2) rozróżniać elementy rachunkowości i ich wzajemne powiązania;

37) korzystać z informacji o produktach bankowych,

niezbędnych do wyboru najkorzystniejszych

usług bankowych;

38) porównywać polski system finansowy z systemami innych państw.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

5) posługiwać się zakładowym planem kont;

6) określać zasady sporządzania dowodów księgowych;

7) identyfikować składniki majątku i kapitałów;

8) sporządzać, kontrolować i dekretować dowody

księgowe związane z prowadzoną działalnością;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

9) stosować zasady przechowywania dokumentów

księgowych;

1) ogólne zagadnienia finansów

10) ewidencjonować i interpretować operacje gospodarcze na podstawie dowodów księgowych

oraz zakładowego planu kont (na kontach bilansowych i wynikowych oraz pozabilansowych);

a) pojęcie i funkcje finansów,

b) finanse prywatne i publiczne,

c) pieniądz,

d) zasady gospodarki finansowej państwa;

2) finanse przedsiębiorstw

ww

a) rodzaje przedsiębiorstw,

b) majątek przedsiębiorstw,

c) źródła finansowania działalności gospodarczej,

d) tworzenie i podział wyniku finansowego

w przedsiębiorstwach;

3) gospodarka budżetowa państwa

a) pojęcie i funkcje budżetu,

b) tryb opracowywania i uchwalania budżetu,

c) dochody budżetowe,

d) wydatki budżetowe,

e) budżety jednostek samorządu terytorialnego;

11) stosować zasady prowadzenia ewidencji analitycznej właściwej dla poszczególnych składników aktywów i pasywów;

12) analizować i interpretować zapisy księgowe na

kontach księgi głównej i kontach ksiąg pomocniczych;

13) obliczać amortyzację;

14) klasyfikować i grupować w księgach rachunkowych środki pieniężne w kasie i na rachunkach

bankowych oraz środki pieniężne w drodze;

15) stosować podstawowe zasady ewidencji rozrachunków (należności i zobowiązań — z kontrahentami, z pracownikami oraz rozrachunków

publiczno-prawnych);

16) rozróżniać i ujmować w księgach rachunkowych

papiery wartościowe (długoterminowe i krótkoterminowe);

17) ustalać i rozliczać odchylenia od cen ewidencyjnych rzeczowych składników majątku obrotowego;

8) organizacja rachunkowości w przedsiębiorstwie;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

18) wyceniać składniki majątku;

9) środki pieniężne i krótkoterminowe papiery wartościowe;

19) identyfikować kategorie kosztów;

10) rozrachunki i roszczenia;

20) rozróżniać warianty rachunku kosztów;

11) rozliczenia międzyokresowe kosztów;

21) rozliczać koszty w ustalonym czasie;

12) obrót materiałowy;

22) ustalać i grupować w księgach rachunkowych

przychody działalności operacyjnej (ze sprzedaży produktów, towarów, materiałów);

13) majątek trwały;

23) ustalać i grupować w księgach rachunkowych

pozostałe przychody i koszty operacyjne, przychody i koszty finansowe, straty i zyski nadzwyczajne;

15) ewidencja i rozliczanie kosztów działalności;

24) stosować podstawowe metody kalkulacji jednostkowej kosztów produkcji;

18) obrót towarowy magazynowy i tranzytowy

14) inwentaryzacja;

16) kalkulacja kosztów działalności;

.go

17) sprzedaż produktów (wyrobów, robót i usług);

25) rozróżniać poszczególne odmiany kapitału własnego;

a) zakup,

b) zapasy,

c) sprzedaż;

26) rozróżniać fundusze podstawowe w spółdzielniach prowadzących działalność gospodarczą

i spółdzielniach mieszkaniowych;

19) prognozowanie rezerw i przychodów;

27) stosować zasady tworzenia rezerw oraz wyróżniać przychody przyszłych okresów;

21) przychody i koszty finansowe;

28) przeprowadzać i rozliczać inwentaryzację;

22) straty i zyski nadzwyczajne;

23) ustalenie i podział wyniku finansowego w przedsiębiorstwach o różnych rodzajach działalności;

24) kapitały (fundusze);

w.

rcl

29) ustalać wynik finansowy przedsiębiorstwa oraz

stosować zasady jego rozliczenia;

20) pozostałe przychody i koszty operacyjne;

30) sporządzać sprawozdanie finansowe (bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa,

rachunek przepływów pieniężnych, zestawienia

zmian w kapitale własnym);

31) posługiwać się podstawami technicznymi prowadzenia ksiąg rachunkowych;

32) stosować zasady ewidencji z wykorzystaniem

komputera;

33) rozróżniać specyfikę rachunkowości w jednostkach gospodarczych o różnych rodzajach działalności (produkcja, usługi, handel);

34) posługiwać się podstawowymi narzędziami rachunkowości zarządczej;

ww

35) stosować specyficzne zasady rachunkowości

banków, ubezpieczycieli, rachunkowości jednostek budżetowych oraz szczególne zasady rachunkowości jednostek nieprowadzących działalności gospodarczej.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

25) bilans, rachunek zysków i strat, informacja dodatkowa, rachunek przepływów pieniężnych,

zestawienie zmian w kapitale własnym;

26) specyficzne zasady rachunkowości banków;

27) specyficzne zasady rachunkowości ubezpieczycieli;

28) specyficzne zasady rachunkowości jednostek

budżetowych;

29) szczególne zasady rachunkowości jednostek

nieprowadzących działalności gospodarczej.

BLOK: EKONOMICZNO-PRAWNY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) posługiwać się podstawowymi pojęciami ekonomicznymi;

2) charakteryzować cele gospodarowania;

1) istota, funkcje i znaczenie rachunkowości;

3) wyjaśniać znaczenie potrzeb człowieka i określać ich hierarchię;

2) majątek i kapitały (fundusze) przedsiębiorstw;

4) określać zasady racjonalnego gospodarowania;

3) bilans, operacje gospodarcze;

5) charakteryzować działanie mechanizmu rynkowego;

4) dokumentacja księgowa;

5) konta bilansowe i wynikowe;

6) kierunki uszczegółowienia ewidencji;

7) techniczne formy księgowości;

6) określać podstawy podejmowania

przez konsumentów i producentów;

decyzji

7) charakteryzować rolę i funkcje budżetu państwa;

8) określać rolę banków w gospodarce;

9) odróżniać rodzaje bezrobocia i określać jego

przyczyny;

10) charakteryzować cele polityki gospodarczej państwa;

11) charakteryzować powiązania polskiej gospodarki z zagranicą;

12) rozróżniać rodzaje wykładni prawa;

13) korzystać z różnych źródeł prawa;

14) wyjaśniać zasady zarządzania jakością;

15) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

2) elementy prawa

a) podstawowe pojęcia prawne,

b) rodzaje i przykłady zdarzeń prawnych,

c) wybrane działy prawa: cywilnego, handlowego, finansowego, pracy i ubezpieczeń społecznych, prawa rodzinnego i opiekuńczego;

3) zasady zarządzania jakością;

4) metody poszukiwania pracy;

5) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

6) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

7) prawo działalności gospodarczej;

.go

16) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

17) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

18) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

19) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

20) stosować przepisy prawa dotyczące działalności

zawodowej;

9) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

10) elementy ergonomii;

11) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

12) elementy fizjologii i higieny pracy;

13) zasady i metody komunikowania się;

14) elementy socjologii i psychologii pracy;

w.

rcl

21) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

8) bezpieczeństwo i higiena pracy;

22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

15) język obcy zawodowy w zakresie czterech kompetencji językowych (rozumienie ze słuchu, mówienie, czytanie i pisanie);

23) określać wpływ zmęczenia fizycznego i psychicznego na efektywność pracy;

16) formy doskonalenia zawodowego;

24) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

17) etyka.

25) prowadzić negocjacje;

BLOK: INFORMACJA W PRZEDSIĘBIORSTWIE

26) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

28) formułować i rozumieć pisemne i ustne wypowiedzi w języku obcym, związane z realizacją zadań zawodowych;

1) posługiwać się podstawowymi pojęciami z zakresu: informatyki, technik biurowych i statystyki;

29) organizować doskonalenie zawodowe pracowników;

2) korzystać z literatury i innych źródeł informacji;

30) przestrzegać zasad etyki.

3) wykorzystywać w pracy biurowej środki techniczne i materiały biurowe;

ww

27) podejmować decyzje;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe kategorie ekonomiczne

a) potrzeby człowieka,

b) rynek,

c) przedsiębiorstwo,

d) wynagrodzenia,

e) rynek kapitałowy,

f) państwo-gospodarka;

4) wykonywać typowe czynności kancelaryjne,

w szczególności: przyjmowanie, wydawanie

i rejestrowanie korespondencji;

5) redagować pisma i wypełniać formularze

w sprawach: osobowych, związanych z transakcjami sprzedaży oraz rachunkowością i finansami;

6) redagować w języku obcym treści pism dotyczących wykonywanych zadań zawodowych;

7) organizować zebrania i przyjmować interesantów;

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

9) opracowywać i prezentować zebrany materiał

statystyczny;

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

10) posługiwać się typowymi miarami statystycznymi stosowanymi w analizie ekonomicznej

(wskaźniki struktury, średnia arytmetyczna; indeksy proste i współczynniki natężenia);

v.p

l

8) przygotowywać i przeprowadzać proste badania

statystyczne;

Nazwa bloku

programowego

Podbudowa

programowa

liceum profilowane,

liceum ogólnokształcące,

technikum,

liceum uzupełniające,

technikum uzupełniające

Przedsiębiorstwo

8

12) szacować wyniki obliczeń statystycznych;

Finanse

10

13) obsługiwać klawiaturę urządzeń piszących;

Rachunkowość

28

14) korzystać z edytora tekstu, arkusza kalkulacyjnego, bazy danych;

Ekonomiczno-prawny

14

Informacja

w przedsiębiorstwie

20

.go

11) obliczać i interpretować dominantę, medianę,

miary rozproszenia, indeksy agregatowe, współczynniki korelacji, a także wybierać miarę statystyczną najlepszą w danej sytuacji;

15) obsługiwać wybrany program: kadrowo-płacowy, komputerową księgę przychodów i rozchodów, obsługiwać wybrany system finansowo-księgowy lub inne systemy ekonomiczno-finansowe;

16) kształtować pozytywny wizerunek przedsiębiorstwa;

17) komunikować się ze współpracownikami i klientami;

80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

w.

rcl

18) dbać o wygląd zewnętrzny i stosować zasady dobrego wychowania w kontaktach służbowych;

Razem

19) panować nad negatywnymi emocjami, rozwiązywać konflikty i dokonywać samooceny.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe pojęcia z zakresu informatyki i statystyki;

2) środki techniczne i materiały pomocnicze w pracy biurowej;

3) przepływ informacji w przedsiębiorstwie;

4) zasady redagowania treści pism;

5) korespondencja w sprawach osobowych;

6) korespondencja między dostawcą a odbiorcą;

ww

7) organizacja zebrań, spotkań z klientami;

8) badania statystyczne;

9) analiza statystyczna;

10) czynności operatorskie związane z obsługą klawiatury urządzeń piszących;

11) obsługa komputera;

12) specjalistyczne programy komputerowe wspomagające pracę w rachunkowości;

13) zasady kształtowania stosunków międzyludzkich w środowisku pracy;

14) wygląd zewnętrzny pracownika.

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

1) pracownia komputerowa;

2) pracownia techniki biurowej;

3) pracownia finansów;

4) pracownia rachunkowości.

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

dwóch uczniów);

2) drukarki;

3) oprogramowanie użytkowe;

4) programy specjalistyczne: finansowo-księgowe,

kadrowo-płacowe, statystyczne, finansowo-ekonomiczne.

Pracownia techniki biurowej powinna być wyposażona w

1) stanowiska komputerowe (jedno stanowisko dla

jednego ucznia);

2) telefon z automatyczną sekretarką;

3) dwa faksy;

4) dyktafon;

5) kserokopiarkę;

6) materiały pomocnicze: segregatory, skoroszyty,

teczki, obwoluty i przybory biurowe;

3) plan kont;

8) typowe formularze stosowane w księgowości;

4) formularze podstawowych urządzeń ewidencyjnych;

9) instrukcje kancelaryjne;

5) formularze sprawozdań finansowych;

10) wykazy akt i akta spraw.

Pracownia finansów powinna być wyposażona w

1) słowniki i encyklopedie ekonomiczne;

2) roczniki statystyczne i rocznik GPW;

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

.go

5) tabele kursów walut;

Pracownia rachunkowości powinna być wyposażona w

2) przepisy o rachunkowości;

7) zestaw rejestrów zakupu i sprzedaży w systemie

podatku od towarów i usług;

9) zestaw sprawozdań finansowych z kilku lat.

4) wzory papierów wartościowych;

1) słowniki ekonomiczne;

6) zestaw dowodów księgowych;

8) zestaw dokumentów związanych z inwentaryzacją;

3) ustawy i inne akty prawne;

6) publikacje GPW.

v.p

l

7) dziennik podawczy;

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w firmach symulacyjnych, biurach rachunkowych przedsiębiorstw, w bankach, w przedsiębiorstwach i towarzystwach ubezpieczeniowych oraz w jednostkach

samorządu terytorialnego.

Załącznik nr 10

w.

rcl

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ZEGARMISTRZ

SYMBOL CYFROWY 731[05]

I. OPIS ZAWODU

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa

z zakresu mechaniki, technologii mechanicznej,

elektrotechniki i elektroniki;

2) wykonywać rysunki i szkice prostych elementów mechanizmów zegarowych;

3) czytać rysunki wykonawcze elementów mechanizmów zegarowych;

4) dobierać narzędzia, maszyny i urządzenia do

prac zegarmistrzowskich i pomocniczych;

ww

5) użytkować narzędzia zegarmistrzowskie oraz

maszyny i urządzenia pomocnicze;

6) wykorzystywać materiały stosowane w zegarmistrzostwie;

10) wykonywać proste elementy mechanizmu zegarowego;

11) wykonywać podstawowe operacje obróbki ręcznej;

12) użytkować obrabiarki do metalu stosowane

w zegarmistrzostwie;

13) rozpoznawać historyczne konstrukcje czasomierzy;

14) rozpoznawać firmy zegarmistrzowskie i ich produkty oraz falsyfikaty i podróbki;

15) aktualizować wiedzę w zakresie nowych rozwiązań konstrukcyjnych i funkcyjnych w zegarkach;

16) obsługiwać klientów i prezentować wysoką kulturę pracy;

17) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

7) posługiwać się testerami i urządzeniami diagnostycznymi;

18) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

8) wykrywać i usuwać wady, błędy, uszkodzenia

w mechanizmach zegarowych;

19) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

9) rozbierać, czyścić, konserwować, składać i regulować mechanizm chodzika, budzika, zegara,

zegarka mechanicznego, elektrycznego i elektronicznego oraz mechanizmów zegarowych

w urządzeniach przemysłowych i sygnalizacyjnych;

20) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

21) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

22) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

13) rozróżniać mechanizmy zegarów wieżowych;

24) prowadzić działalność gospodarczą.

14) rozróżniać mechanizmy zegarków z repetierem,

stoperem i innymi funkcjami;

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie zegarmistrz powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

1) diagnozowania uszkodzeń mechanizmów zegarowych;

2) wykonywania montażu mechanizmu zegarowego;

v.p

l

23) korzystać z różnych źródeł informacji;

15) wyjaśniać budowę i zasadę działania zegara

atomowego;

16) rozróżniać mechanizmy chronometru;

17) rozróżniać mechanizmy zegara i zegarka elektronicznego, kontrolowanego sygnałem radiowym.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawy pomiaru i wyznaczania czasu;

2) rodzaje czasu;

4) dokonywania naprawy i regulacji mechanizmu

zegarowego;

4) elementy i mechanizmy zegarowe;

5) dorabiania części.

.go

3) dokonywania konserwacji mechanizmu zegarowego;

3) klasyfikacja czasomierzy;

5) podzespoły zegarowe;

6) napędy zegarowe;

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

8) zegary i zegarki kamertonowe;

9) zegary wieżowe;

10) dodatkowe funkcje zegara;

w.

rcl

1) historia i teoria zegarmistrzostwa;

7) naciągi i urządzenia naprawcze;

2) technologia naprawy czasomierzy mechanicznych;

3) technologia naprawy czasomierzy elektrycznych

i elektronicznych;

11) zegar atomowy;

12) mechanizmy chronometru;

13) zegary i zegarki elektroniczne;

14) zegary kontrolowane sygnałem radiowym.

4) podstawy działalności zawodowej.

BLOK: HISTORIA I TEORIA ZEGARMISTRZOSTWA

BLOK: TECHNOLOGIA NAPRAWY CZASOMIERZY

MECHANICZNYCH

1. Cele kształcenia

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) opisywać historię rozwoju metod wyznaczania

i pomiaru czasu;

1) wyjaśniać podstawowe pojęcia z zakresu materiałoznawstwa i technologii mechanicznej;

2) określać rodzaje czasu;

2) szkicować części maszyn w rzutach prostokątnych i aksonometrycznych;

3) wyjaśniać działanie mechanizmu zegarowego;

ww

4) rozróżniać części mechanizmów zegarowych;

5) rozróżniać typy regulatorów;

6) rozróżniać typy wychwytów;

7) rozróżniać przekładnie zębate chodu, wskazań;

8) rozróżniać rodzaje napędów;

9) rozróżniać naciągi i urządzenia nastawcze;

10) rozróżniać mechanizmy chodzika, budzika, zegara bijącego;

11) rozróżniać mechanizmy bicia: zapadowy, grzebieniowy, bicia kwadransów, kukułki, kurantów;

12) charakteryzować budowę zegarów i zegarków

kamertonowych;

3) wykonywać rysunki techniczne

mechanizmu zegarowego;

elementów

4) czytać dokumentację techniczną;

5) rozróżniać materiały konstrukcyjne stosowane

w zegarmistrzostwie;

6) dorabiać części do naprawianych czasomierzy,

stosując obróbkę ręczną i mechaniczną metali

i tworzyw sztucznych;

7) obrabiać cieplnie dorabiane części metalowe

czasomierzy;

8) posługiwać się przyrządami pomiarowymi;

9) posługiwać się narzędziami i przyrządami zegarmistrzowskimi;

8) klasyfikować zegary i zegarki elektryczne i elektroniczne;

11) posługiwać się instrukcją serwisową — rozbierać, czyścić, montować, konserwować i regulować mechanizm zegarowy;

9) wyjaśniać zasadę i budowę zegarów i zegarków

kwarcowych;

12) naprawiać mechanizmy: zegarkowe i zegarowe,

z różnymi funkcjami;

13) dokonywać koniecznych obliczeń przekładni

zegarowych;

14) posługiwać się katalogami części zamiennych;

10) opisywać budowę zegarków typu chronograf,

autoquartz, solar;

11) rozróżniać części elektryczne i elektroniczne

zegarów i zegarków;

12) wykonywać badania diagnostyczne elementów

elektrycznych i elektronicznych czasomierzy;

13) usuwać uszkodzenia części elektrycznych i elektronicznych czasomierzy;

14) rozbierać, czyścić, montować, konserwować, regulować zegary i zegarki elektryczne i elektroniczne;

.go

15) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska podczas

ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem oraz

obróbki cieplnej.

v.p

l

10) użytkować maszyny do obróbki skrawaniem

stosowane w zegarmistrzostwie;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

15) oceniać jakość wykonywanych prac;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

16) posługiwać się instrukcją serwisową oraz katalogami części zamiennych;

1) rysunek techniczny;

17) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2) podstawy materiałoznawstwa;

3) pomiary warsztatowe;

4) narzędzia i przyrządy zegarmistrzowskie;

5) obróbka ręczna i trasowanie;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) elementy elektrotechniki i elektroniki;

7) obróbka cieplna;

2) budowa i działanie zegarów i zegarków elektrycznych i elektronicznych różnych typów;

w.

rcl

6) mechaniczna obróbka skrawaniem;

8) techniki łączenia metali;

9) konserwacja i naprawa mechanizmów zegarowych;

10) typowe obliczenia przekładni zegara;

11) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

3) mikroogniwa, mikrobaterie, mikroakumulatory;

4) badania diagnostyczne zegarów i zegarków

elektrycznych i elektronicznych;

5) konserwacja czasomierzy elektrycznych i elektronicznych;

6) naprawa czasomierzy elektrycznych i elektronicznych;

BLOK: TECHNOLOGIA NAPRAWY CZASOMIERZY

ELEKTRYCZNYCH I ELEKTRONICZNYCH

7) procedury określania jakości wykonanych prac;

1. Cele kształcenia

8) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

ww

1) rozróżniać pojęcia i wielkości charakteryzujące

prąd elektryczny;

2) stosować podstawowe prawa elektrotechniki;

3) obliczać wielkości elektryczne w prostych obwodach;

4) rozróżniać podstawowe elementy elektroniczne;

5) łączyć proste układy elektryczne i elektroniczne

na podstawie schematu montażowego;

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

2) użytkować komputer w zakresie edycji tekstu,

arkusza kalkulacyjnego, bazy danych oraz pozyskiwania informacji z Internetu;

6) mierzyć podstawowe wielkości elektryczne;

3) sporządzać kalkulacje usług zegarmistrzowskich;

7) dobierać i posługiwać się przyrządami i urządzeniami kontrolno-pomiarowymi;

4) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

5) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

6) sporządzać dokumenty niezbędne do podejmowania i prowadzenia działalności gospodarczej;

Poz. 1033

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

7) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

Nazwa bloku programowego

8) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

Historia i teoria zegarmistrzostwa

13

9) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

Technologia naprawy czasomierzy mechanicznych

25

10) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

Technologia naprawy czasomierzy

elektrycznych i elektronicznych

30

11) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

Podstawy działalności zawodowej

12

14) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

15) podejmować decyzje;

16) doskonalić umiejętności zawodowe;

17) korzystać z różnych źródeł informacji;

80**

* Podział

godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

w.

rcl

18) przestrzegać zasad etyki.

Razem

.go

12) komunikować się i współpracować w zespole;

13) komunikować się z klientem;

Podbudowa

programowa

gimnazjum

2. Treści kształcenia (działy programowe)

1) pracownia ogólnozawodowa;

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

2) pracownia elektrotechniki i elektroniki;

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

3) pracownia komputerowa;

2) wycena prac usługowych;

3) obsługa komputera;

4) metody poszukiwania pracy;

5) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

6) podejmowanie i prowadzenie działalności gospodarczej;

4) warsztaty szkolne.

Pracownia ogólnozawodowa powinna być wyposażona w

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

2) przybory rysunkowe;

7) prawo pracy i prawo działalności gospodarczej;

3) zestaw modeli wspomagających kształtowanie

wyobraźni przestrzennej;

8) bezpieczeństwo i higiena pracy;

4) próbki materiałów konstrukcyjnych;

ww

9) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

10) elementy ergonomii;

5) modele czasomierzy i mechanizmów zegarowych;

6) modele maszyn i urządzeń wykorzystywanych

w pracach zegarmistrzowskich;

11) środki ochrony indywidualnej;

7) dokumentacje techniczne czasomierzy różnych typów i konstrukcji;

12) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

8) katalogi części do zegarków;

9) normy PN-ISO, ISO.

13) zasady i metody komunikowania się;

14) elementy socjologii i psychologii pracy;

Pracownia elektrotechniki i elektroniki powinna być

wyposażona w

15) źródła informacji zawodowej;

1) przyrządy pomiarowe i testery;

16) formy doskonalenia zawodowego;

2) elementy obwodów elektrycznych;

17) etyka.

3) elementy elektroniczne;

3) stanowiska do diagnostyki, naprawy i konserwacji

zegarków elektronicznych;

5) normy PN-ISO, ISO;

4) stanowiska do obróbki mechanicznej części zegarów;

6) katalogi elementów elektronicznych stosowanych

w zegarkach.

Pracownia komputerowa powinna być wyposażona w

1) stanowiska komputerowe z podłączeniem do Internetu (jeden komputer dla dwóch uczniów);

2) drukarki;

3) komputerowe oprogramowanie użytkowe.

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w

5) dokumentację techniczną, dokumentację techniczno-ruchową (DTR);

6) katalogi części do zegarków;

7) normy PN-ISO, ISO.

Pracownie powinny składać się z sali lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali lekcyjnej należy

zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

.go

1) stanowiska do diagnostyki, naprawy i konserwacji

zegarków mechanicznych;

v.p

l

4) zestawy do demonstracji pracy układów elektrycznych i elektronicznych;

ww

w.

rcl

2) stanowiska do diagnostyki, naprawy i konserwacji

zegarków elektrycznych;

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego,

centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsiębiorstwach zegarmistrzowskich.

Elektronicznie

podpisany przez

Grzegorz Paczowski

Data: 2010.08.24

13:22:23 +02'00'

— 11834 —

Poz. 1033

1033

v.p

l

ROZPORZĄDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1)

z dnia 29 lipca 2010 r.

w sprawie podstaw programowych kształcenia w zawodach: elektromechanik, górnik eksploatacji otworowej,

korektor i stroiciel instrumentów muzycznych, krawiec, mechanik precyzyjny, pszczelarz, technik górnictwa

otworowego, technik informatyk, technik rachunkowości i zegarmistrz

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. d ustawy z dnia

7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r.

Nr 256, poz. 2572, z późn. zm.2)) zarządza się, co następuje

1) elektromechanik — symbol cyfrowy 724[05];

Załączniki do rozporządzenia Ministra Edukacji

Narodowej z dnia 29 lipca 2010 r. (poz. 1033)

Załącznik nr 1

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE ELEKTROMECHANIK

SYMBOL CYFROWY 724[05]

I. OPIS ZAWODU

1) interpretować podstawowe zjawiska i prawa z zakresu elektrotechniki, elektroniki i mechaniki;

6) dobierać narzędzia i przyrządy do wykonywanych prac;

2) rozpoznawać elementy i podzespoły elektryczne, elektroniczne i mechaniczne oraz maszyny

i urządzenia elektryczne na podstawie wyglądu

zewnętrznego oraz oznaczeń;

7) mierzyć podstawowe wielkości fizyczne, geometryczne i elektryczne;

3) dobierać materiały stosowane w budowie maszyn i urządzeń elektrycznych;

9) sprawdzać poprawność działania maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) wykonywać prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem;

10) dokonywać przeglądów technicznych maszyn,

urządzeń i instalacji elektrycznych;

ww

1. W wyniku kształcenia w zawodzie absolwent powinien umieć

5) posługiwać się schematami ideowymi, montażowymi, rysunkami warsztatowymi oraz instrukcjami obsługi i dokumentacją techniczno-ruchową (DTR) maszyn i urządzeń elektrycznych;

8) wykonywać montaż mechaniczny i elektryczny

maszyn i urządzeń elektrycznych;

BLOK: ELEKTROTECHNIKA I MECHANIKA

12) wykonywać naprawy główne maszyn i urządzeń

elektrycznych;

1. Cele kształcenia

13) stosować przepisy prawa dotyczące wykonywanych zadań zawodowych;

14) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

15) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

16) komunikować się z uczestnikami procesu pracy;

17) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

v.p

l

11) konserwować i naprawiać maszyny i urządzenia

elektryczne;

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) rozpoznawać na schematach i rysunkach elementy mechaniczne, pneumatyczne i hydrauliczne oraz podzespoły elektryczne i elektroniczne stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

2) sporządzać szkice prostych części maszyn;

3) rozróżniać podstawowe materiały stosowane

w konstrukcji maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) interpretować podstawowe prawa z zakresu

elektrotechniki i mechaniki;

19) korzystać z różnych źródeł informacji;

5) wyjaśniać zjawiska zachodzące w polu magnetycznym i elektromagnetycznym;

.go

18) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

20) planować działalność gospodarczą.

Kształtowanie postaw przedsiębiorczych oraz przygotowanie do wejścia na rynek pracy powinno przebiegać zarówno w trakcie kształcenia zawodowego,

jak i podczas realizacji zajęć edukacyjnych „Podstawy przedsiębiorczości”.

2. Absolwent szkoły kształcącej w zawodzie elektromechanik powinien być przygotowany do wykonywania następujących zadań zawodowych

7) mierzyć podstawowe wielkości geometryczne

i elektryczne;

8) obliczać i szacować wartości wielkości elektrycznych w prostych obwodach prądu stałego

i przemiennego;

9) analizować na podstawie schematów ideowych

pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych;

w.

rcl

1) wykonywania przeglądów technicznych maszyn

i urządzeń elektrycznych;

6) dobierać przyrządy pomiarowe do pomiaru

wielkości geometrycznych i elektrycznych;

2) wykonywania montażu i demontażu podzespołów elektrycznych i mechanicznych w maszynach

i urządzeniach elektrycznych;

10) łączyć na podstawie schematów układy elektryczne oraz elektroniczne;

3) przeprowadzania konserwacji i napraw maszyn

i urządzeń elektrycznych;

11) mierzyć parametry podstawowych elementów

elektrycznych i elektronicznych;

4) wykonywania napraw głównych maszyn i urządzeń elektrycznych;

12) analizować na podstawie wyników pomiarów

pracę prostych układów elektrycznych i elektronicznych;

5) instalowania i użytkowania maszyn i urządzeń

elektrycznych.

3. Zawód elektromechanik jest zawodem szerokoprofilowym, umożliwiającym specjalizację pod koniec okresu kształcenia. Szkoła określa umiejętności

specjalistyczne, biorąc pod uwagę potrzeby regionalnego rynku pracy i zainteresowania uczniów.

Tematyka specjalizacji może dotyczyć

13) rozpoznawać podzespoły, maszyny i urządzenia

elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń;

14) określać funkcje podzespołów, maszyn i urządzeń elektrycznych na podstawie schematów

ideowych;

15) rozróżniać parametry techniczne podzespołów,

maszyn i urządzeń elektrycznych;

2) konserwacji i napraw urządzeń chłodniczych;

16) wykorzystywać dane zawarte na tabliczkach znamionowych maszyn i urządzeń elektrycznych;

ww

1) napraw elektrycznego sprzętu gospodarstwa domowego;

3) konserwacji i napraw dźwigów osobowych i towarowych.

II. BLOKI PROGRAMOWE

Zakres umiejętności i treści kształcenia, wynikający

z opisu kwalifikacji absolwenta, zawierają następujące

bloki programowe

1) elektrotechnika i mechanika;

2) techniki wytwarzania i naprawy;

3) podstawy działalności zawodowej.

17) dobierać długość oraz przekrój przewodów zasilających maszyny i urządzenia elektryczne,

z uwzględnieniem warunków ich pracy;

18) dobierać zabezpieczenia maszyn i urządzeń

elektrycznych;

19) dokonywać pomiaru parametrów maszyn i urządzeń elektrycznych zgodnie z dokumentacją

techniczno-ruchową (DTR);

20) opracowywać wyniki pomiarów z wykorzystaniem techniki komputerowej;

21) interpretować wyniki pomiarów parametrów

maszyn, urządzeń oraz instalacji elektrycznych;

22) rozpoznawać rodzaje ochrony przeciwporażeniowej na schematach maszyn i urządzeń elektrycznych;

23) rozpoznawać elementy i układy sterowania

stosowane w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

24) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

1) rysunek techniczny;

BLOK: TECHNIKI WYTWARZANIA I NAPRAWY

1. Cele kształcenia

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

1) wykonywać prace z zakresu ręcznej i mechanicznej obróbki skrawaniem;

2) rozpoznawać podzespoły, maszyny i urządzenia

elektryczne na podstawie wyglądu zewnętrznego i oznaczeń na nich stosowanych;

3) wykonywać proste prace regeneracyjne zużytych części maszyn;

4) dobierać podzespoły elektryczne i mechaniczne

w zależności od przewidywanych warunków

pracy;

5) wykonywać montaż podzespołów mechanicznych (przekładni, łożysk, wałków, sprzęgieł,

hamulców, sprężyn, dźwigni) w maszynach

i urządzeniach elektrycznych;

.go

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

Poz. 1033

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

2) materiały stosowane w elektrotechnice;

3) elementy mechaniczne w urządzeniach elektrycznych;

6) wykonywać montaż elementów pneumatycznych i hydraulicznych, stosowanych w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

4) elementy pneumatyczne i hydrauliczne stosowane w urządzeniach elektrycznych;

7) wykonywać montaż mechaniczny oraz elektryczny maszyn i urządzeń elektrycznych;

5) pomiar wielkości geometrycznych i elektrycznych;

8) wykonywać połączenia elektryczne na podstawie schematów ideowych oraz montażowych

maszyn i urządzeń elektrycznych;

w.

rcl

6) obwody elektryczne prądu stałego;

7) pole elektryczne;

9) sprawdzać poprawność działania maszyn i urządzeń elektrycznych;

8) pole magnetyczne i elektromagnetyzm;

10) lokalizować uszkodzenia w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

9) obwody elektryczne prądu przemiennego;

12) instalacje elektryczne zasilające i sygnalizacyjne;

11) dokonywać wymiany podzespołów mechanicznych (przekładni, łożysk, wałków, sprzęgieł,

hamulców, sprężyn, dźwigni) i elektrycznych

(styczników, przekaźników, wyłączników, układów automatyki i układów zabezpieczających)

w maszynach i urządzeniach elektrycznych;

13) oświetlenie elektryczne;

12) montować i naprawiać elektryczny sprzęt gospodarstwa domowego;

10) elementy i układy elektroniczne;

11) łączniki niskiego napięcia;

14) transformatory;

15) maszyny elektryczne;

16) grzejnictwo elektryczne;

ww

17) urządzenia chłodnicze;

18) urządzenia klimatyzacyjne;

19) urządzenia dźwigowe;

20) elektryczny sprzęt gospodarstwa domowego;

21) ochrona przeciwporażeniowa w urządzeniach

elektrycznych;

22) układy sterowania stosowane w maszynach

i urządzeniach elektrycznych;

23) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

13) użytkować, konserwować i naprawiać maszyny

oraz urządzenia elektryczne, stosowane w zakładach przemysłowych, budownictwie, transporcie oraz handlu (silniki i prądnice elektryczne,

transformatory, spawarki elektryczne, urządzenia dźwigowe, urządzenia grzejne, urządzenia

chłodnicze, urządzenia klimatyzacyjne);

14) montować instalacje elektryczne zasilające i pomocnicze;

15) wykonywać okresowe przeglądy techniczne,

konserwacje oraz lokalizować i usuwać drobne

uszkodzenia w instalacjach elektrycznych;

16) dokonywać przeglądów technicznych maszyn

i urządzeń elektrycznych;

17) interpretować normy dotyczące kontroli jakości;

18) posługiwać się schematami ideowymi, montażowymi, rysunkami warsztatowymi, instrukcjami i dokumentacją techniczno-ruchową (DTR)

maszyn i urządzeń elektrycznych;

10) rozwiązywać problemy dotyczące działalności

zawodowej;

20) stosować środki ochrony przeciwpożarowej;

11) podejmować decyzje;

21) przestrzegać przepisów i zasad bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisów ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska.

12) doskonalić umiejętności zawodowe;

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) ręczna i mechaniczna obróbka materiałów stosowanych w elektrotechnice;

2) montaż i demontaż podzespołów mechanicznych maszyn i urządzeń elektrycznych;

13) przestrzegać zasad etyki.

2. Treści kształcenia (działy programowe)

Treści kształcenia są ujęte w następujących działach

programowych

1) podstawowe pojęcia gospodarki rynkowej;

2) dokumenty dotyczące zatrudnienia;

3) prawa i obowiązki pracownika i pracodawcy;

4) bezpieczeństwo i higiena pracy;

.go

3) montaż i demontaż podzespołów elektrycznych

oraz elektronicznych;

v.p

l

19) sporządzać kalkulację kosztów wykonanych

usług;

4) wykonywanie połączeń mechanicznych i elektrycznych;

5) kontrola podzespołów elektrycznych, elektronicznych i mechanicznych;

6) montaż, demontaż i naprawa elektrycznego

sprzętu gospodarstwa domowego;

7) montaż, demontaż i naprawa maszyn elektrycznych;

6) elementy ergonomii;

7) środki ochrony indywidualnej;

8) zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w wypadkach przy pracy;

9) zasady i metody komunikowania się;

10) elementy socjologii i psychologii pracy;

11) formy doskonalenia zawodowego;

12) źródła informacji zawodowej;

w.

rcl

8) montaż, demontaż i naprawa urządzeń elektrycznych, stosowanych w zakładach przemysłowych,

budownictwie, transporcie oraz handlu;

5) ochrona przeciwpożarowa i ochrona środowiska;

13) etyka.

9) montaż instalacji elektrycznych;

10) przepisy i zasady bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz

ochrony środowiska.

BLOK: PODSTAWY DZIAŁALNOŚCI ZAWODOWEJ

III. PODZIAŁ GODZIN NA BLOKI PROGRAMOWE

Nazwa bloku

programowego

1. Cele kształcenia

Minimalna liczba

godzin w okresie

kształcenia w %*

Podbudowa

programowa

gimnazjum

Uczeń (słuchacz) w wyniku kształcenia powinien

umieć

Elektrotechnika i mechanika

30

1) interpretować podstawowe pojęcia gospodarki

rynkowej;

Techniki wytwarzania

i naprawy

45

Podstawy działalności

zawodowej

5

2) podejmować działania związane z poszukiwaniem pracy;

ww

3) sporządzać dokumenty dotyczące zatrudnienia;

4) stosować przepisy Kodeksu pracy dotyczące

praw i obowiązków pracownika i pracodawcy;

5) stosować przepisy i zasady bezpieczeństwa

i higieny pracy, przepisy ochrony przeciwpożarowej oraz ochrony środowiska;

6) organizować stanowisko pracy zgodnie z wymaganiami ergonomii;

7) dobierać środki ochrony indywidualnej do rodzaju wykonywanej pracy;

Razem

80**

* Podział godzin na bloki programowe dotyczy kształcenia

w szkołach dla młodzieży i w szkołach dla dorosłych

(w formie stacjonarnej i zaocznej).

** Pozostałe 20 % godzin jest przeznaczone do rozdysponowania przez autorów programów nauczania na dostosowanie kształcenia do potrzeb rynku pracy, w tym na specjalizację.

IV. ZALECANE WARUNKI REALIZACJI

KSZTAŁCENIA W ZAWODZIE

TREŚCI

8) udzielać pierwszej pomocy poszkodowanym

w wypadkach przy pracy;

Do realizacji treści kształcenia ujętych w blokach programowych są odpowiednie następujące pomieszczenia dydaktyczne

9) komunikować się i współpracować w zespole;

1) pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń;

2) laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki;

3) laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych;

4) warsztaty szkolne.

Pracownia podstaw konstrukcji maszyn i urządzeń powinna być wyposażona w

1) stanowiska rysunkowe (jedno stanowisko dla jednego ucznia);

Poz. 1033

2) autotransformatory jednofazowe i trójfazowe, indukcyjny regulator napięcia;

v.p

l

Dziennik Ustaw Nr 154

3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze,

mostek RLC, miernik cos j, częstościomierz, miernik rezystancji izolacji, mierniki impedancji pętli

zwarcia, miernik uziemień, czasomierz, mierniki

prędkości obrotowej, oscyloskopy o paśmie

20 MHz z sondami pomiarowymi;

6) zestawy do demonstracji budowy i działania podzespołów mechanicznych i elektrycznych;

4) maszyny i urządzenia elektryczne przystosowane

do badań: silniki prądu stałego (obcowzbudne,

bocznikowe, szeregowe i szeregowo-bocznikowe),

silniki prądu przemiennego (indukcyjne, synchroniczne i komutatorowe), prądnice prądu stałego

i przemiennego, transformatory jednofazowe

i trójfazowe, przekładniki prądowe i napięciowe

oraz wyłączniki instalacyjne i przemysłowe, wyłączniki różnicowoprądowe, styczniki i przekaźniki,

elektryczne źródła światła;

7) normy PN-IEC, PN-ISO, ISO, katalogi, dokumentacje techniczne maszyn i urządzeń elektrycznych;

5) gotowe zestawy ćwiczeniowe elektronicznego sterowania maszynami i urządzeniami elektrycznymi;

8) programy komputerowe do symulacji działania

maszyn i urządzeń.

6) programy komputerowe do symulacji pracy maszyn i urządzeń elektrycznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

2) eksponaty i modele części maszyn;

3) próbki materiałów elektrotechnicznych;

4) elementy elektryczne i elektroniczne;

.go

5) podzespoły elektryczne i mechaniczne;

Laboratorium podstaw elektrotechniki i elektroniki powinno być wyposażone w

1) stanowiska do pomiaru wielkości mechanicznych

i elektrycznych;

w.

rcl

1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno

stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, zabezpieczonych ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wyposażonych

w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny;

Warsztaty szkolne powinny być wyposażone w

2) zasilacze stabilizowane napięcia stałego 0—24 V,

autotransformatory, generatory funkcyjne;

3) przyrządy pomiarowe analogowe i cyfrowe amperomierze, woltomierze, watomierze, omomierze,

mostki RLC, liczniki energii elektrycznej jednofazowe i trójfazowe, oscyloskopy o paśmie 20 MHz

z sondami pomiarowymi;

4) zestawy elementów elektrycznych i elektronicznych;

ww

5) makiety (trenażery) z układami elektrycznymi

i elektronicznymi przystosowanymi do badań;

6) programy komputerowe do symulacji pracy układów elektrycznych i elektronicznych oraz do obróbki wyników pomiarów.

Laboratorium maszyn i urządzeń elektrycznych powinno być wyposażone w

1) minimum pięć stanowisk pomiarowych (jedno

stanowisko dla dwóch uczniów), zasilanych napięciem 230/400 V prądu przemiennego, zabezpieczonych ochroną przeciwporażeniową zgodnie z obowiązującymi przepisami oraz wyposażonych

w wyłączniki awaryjne i wyłącznik awaryjny centralny;

2) stanowiska do trasowania;

3) stanowiska do obróbki ręcznej;

4) stanowiska do mechanicznej obróbki skrawaniem;

5) stanowiska do montażu podzespołów elektrycznych i elektronicznych;

6) stanowiska do montażu, demontażu oraz naprawy

maszyn i urządzeń elektrycznych;

7) normy PN-IEC, PN-ISO, ISO;

8) dokumentację techniczną, dokumentację techniczno-ruchową (DTR).

Każde stanowisko powinno być wyposażone w komplet narzędzi i przyrządów pomiarowych.

Laboratoria i pracownie powinny składać się z sali

lekcyjnej i zaplecza magazynowo-socjalnego. W sali

lekcyjnej należy zapewnić stanowisko pracy dla nauczyciela i odpowiednią liczbę stanowisk pracy dla

uczniów.

W warsztatach szkolnych powinno znajdować się pomieszczenie do instruktażu.

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się w warsztatach szkolnych, centrach kształcenia praktycznego,

centrach kształcenia ustawicznego oraz w przedsiębiorstwach.

v.p

l