Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 stycznia 2009 r. w sprawie metod analiz związanych z dokonywaniem oceny miodu

§ 1. OkreÊla si´ nast´pujàce metody zwiàzane

z dokonywaniem oceny miodu

e) liczby diastazowej w miodzie;

1) metody analiz — w zakresie oznaczania

a) zawartoÊci w miodzie

— wody,

— substancji nierozpuszczalnych w wodzie,

— fruktozy, glukozy i sacharozy,

— 5-hydroksymetylofurfuralu,

— proliny,

——————

1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje dzia∏em admini-

stracji rzàdowej — rynki rolne, na podstawie § 1 ust. 2

pkt 3 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia

16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu

dzia∏ania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. Nr 216,

poz. 1599).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 171,

poz. 1225 i Nr 208, poz. 1541, z 2007 r. Nr 176, poz. 1238

oraz z 2008 r. Nr 214, poz. 1346 i Nr 227, poz. 1505.

c) przewodnoÊci elektrycznej w∏aÊciwej miodu,

d) pH i wolnych kwasów w miodzie,

2) metod´ sprawdzania spe∏niania wymagaƒ organoleptycznych miodu okreÊlonych w przepisach

w sprawie szczegó∏owych wymagaƒ w zakresie jakoÊci handlowej miodu;

3) metod´ sprawdzania wyst´powania oznak fermentacji miodu;

4) metody wykrywania obecnoÊci dekstryn skrobiowych, melasu, skrobi, sztucznych barwników i rozkruszka w miodzie;

5) metody wykrywania miodu sfermentowanego lub

z zatrzymanà fermentacjà.

§ 2. Metody, o których mowa w § 1, sà okreÊlone

w za∏àczniku do rozporzàdzenia.

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi: M. Sawicki

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Rolnictwa

i Rozwoju Wsi z dnia 14 stycznia 2009 r. (poz. 94)

METODY ANALIZ ZWIÑZANE Z DOKONYWANIEM OCENY MIODU

I. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

z a w a r t o Ê c i w o d y w mi o d z i e

1. Definicja

Metoda okreÊla zawartoÊç wody w miodzie

wyra˝onà w procentach wagowych, odpowiadajàcà oznaczonemu wspó∏czynnikowi refrakcji lub ekstraktu.

2. Zasada metody

ZawartoÊç wody okreÊla si´ refraktometrycznie

w miodzie znajdujàcym si´ w stanie p∏ynnym.

3. Aparatura i sprz´t

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu laboratoryjnego oraz

1) refraktometru;

2) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej zwa˝enie z dok∏adnoÊcià do 0,001 g i odczyt do

0,0001 g;

3) ∏aêni wodnej.

4. Wykonanie oznaczenia

1) w probówce umieszcza si´ oko∏o 5 g dobrze

wymieszanego miodu, odwa˝onego z dok∏adnoÊcià do 0,001 g; nast´pnie probówk´

zamyka si´ korkiem, a umieszczony w niej

miód doprowadza si´ do stanu p∏ynnego

przez podgrzewanie w ∏aêni wodnej w temperaturze 35÷45 °C;

2) za pomocà pr´cika szklanego, na suchym

dolnym pryzmacie refraktometru, umieszcza si´ kilka kropli miodu, po czym rozprowadza si´ po ca∏ej powierzchni pryzmatu

i przykrywa suchym pryzmatem matowym;

3) wykonuje si´ pomiar i odczytuje na podzia∏ce wspó∏czynnik za∏amania Êwiat∏a (refrakcji) z dok∏adnoÊcià do czwartego miejsca po

przecinku; w przypadku wykonania pomiaru

w temperaturze innej ni˝ 20 °C, na ka˝dy

stopieƒ podwy˝szenia temperatury nale˝y

zwi´kszyç zmierzony wspó∏czynnik refrakcji

o 0,00023, a na ka˝dy stopieƒ poni˝ej 20 °C

obni˝yç wspó∏czynnik o t´ samà wielkoÊç.

5. Prezentacja wyników

Z tablicy odczytuje si´ zawartoÊç wody w procentach wagowych, odpowiadajàcà oznaczonemu wspó∏czynnikowi refrakcji lub ekstraktu.

Poz. 94

Za wynik nale˝y przyjàç Êrednià arytmetycznà

wyników co najmniej dwóch równoleg∏ych

oznaczeƒ nieró˝niàcych si´ wi´cej ni˝ o 0,2 %.

Wynik podaje si´ z dok∏adnoÊcià do jednego

miejsca po przecinku.

Zale˝noÊç wspó∏czynnika za∏amania Êwiat∏a (refrakcji -n20

D ), zawartoÊci wody (% m/m) i ekstraktu

w miodzie

6. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

Poz. 94

1) nazw´ zastosowanej metody;

1) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej zwa˝enie

z dok∏adnoÊcià do 0,001 g i odczyt do

0,0001 g;

2) uzyskane wyniki;

2) zlewki o pojemnoÊci 150 ml;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

3) sàczka iloÊciowego z mi´kkiej bibu∏y;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

II. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

z a w a r t oÊ c i su b stan cj i n i ero zp uszcza ln y c h w w o d z i e z a w a r t y c h w mi o d z i e

1. Definicja

Metoda okreÊla zawartoÊç substancji nierozpuszczalnych w wodzie zawartych w miodzie

wyra˝onà w procentach wagowych.

2. Zasada metody

ZawartoÊç

substancji

nierozpuszczalnych

w wodzie zawartych w miodzie okreÊla si´ na

podstawie osadu uzyskanego podczas przesàczenia rozpuszczonego miodu przez sàczek.

3. Aparatura i sprz´t

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu

laboratoryjnego oraz

4) suszarki;

5) eksykatora;

6) naczynka wagowego.

4. Wykonanie oznaczenia

1) w zlewce o pojemnoÊci 150 ml umieszcza

si´ oko∏o 25 g miodu, odwa˝onego z dok∏adnoÊcià do 0,01 g, i rozcieƒcza w oko∏o

100 ml wody o temperaturze oko∏o 70 °C;

2) sàczek iloÊciowy z mi´kkiej bibu∏y do sàczenia wysusza si´ w naczyniu wagowym przez

1 godzin´ w suszarce o temperaturze

100÷105 °C i wa˝y si´ z dok∏adnoÊcià do

0,0001 g; nast´pnie roztwór miodu przesàcza si´ przez przygotowany sàczek, osad na

sàczku przemywa si´ wodà o temperaturze

70 °C do momentu ca∏kowitego wyp∏ukania

miodu z sàczka, po czym sàczek z osadem

umieszcza si´ w zwa˝onym naczynku wagowym i suszy przez 1 godzin´ w suszarce

o temperaturze 100÷105 °C; po ostudzeniu

w eksykatorze sàczek z osadem nale˝y zwa˝yç z dok∏adnoÊcià do 0,0001 g.

5. Prezentacja wyników

ZawartoÊç substancji nierozpuszczalnych w wodzie zawartych w miodzie przedstawia si´ w procentach wagowych. Jako wynik podaje si´ Êrednià z dwóch powtórzeƒ. Wynik podaje si´ z dok∏adnoÊcià do jednego miejsca po przecinku.

6. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

III. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

z a w a r t oÊ c i fru kto zy, g l u ko zy i sacha r ozy

w miodzie

1. Definicja

ZawartoÊç cukrów: fruktozy, glukozy i sacharozy w miodzie stanowi ich procentowy udzia∏,

obliczany wed∏ug wzoru okreÊlonego w ust. 6.

2. Zasada metody

Po przefiltrowaniu wodnego roztworu miodu,

zawartoÊç cukrów oznacza si´ metodà chromatografii cieczowej. Piki identyfikuje si´ na

podstawie ich czasów retencji. Oznaczenie iloÊciowe przeprowadza si´, wykorzystujàc standard zewn´trzny i opierajàc si´ na powierzchni

lub wysokoÊci piku.

3. Aparatura i sprz´t

Dopuszcza si´ stosowanie innej kolumny chromatograficznej oraz odpowiednio innych ustawieƒ chromatografu ni˝ opisane w metodzie

z zastrze˝eniem, ˝e w przypadku sporów, za

w∏aÊciwy uznaje si´ wynik uzyskany przy zastosowaniu kolumny i ustawieƒ chromatografu, zgodnie z niniejszà metodà.

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu

laboratoryjnego oraz

1) chromatografu cieczowego z detektorem refraktometrycznym (RI), pompà, autosamplerem, piecem do kolumn umo˝liwiajàcym

utrzymanie temperatury na poziomie 30 °C

oraz integratorem lub komputerem zbierajàcym dane pomiarowe;

2) kolumny chromatograficznej ze stali nierdzewnej, o Êrednicy 4,6 mm, o d∏ugoÊci

250 mm, wype∏nionej ˝elem krzemionkowym modyfikowanym grupami aminowymi, o rozmiarze czàstek 5÷7 μm;

3) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej zwa˝enie

z dok∏adnoÊcià do 0,001 g i odczyt do

0,0001 g;

4) ∏aêni ultradêwi´kowej;

5) strzykawki z filtrem strzykawkowym o porach 0,45 μm;

6) fiolek do próbek;

Poz. 94

7) kolby miarowej o pojemnoÊci 100 ml;

8) pipety o pojemnoÊci 25 ml;

9) zlewki.

4. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

1) metanol o stopniu czystoÊci do HPLC;

2) acetonitryl o stopniu czystoÊci do HPLC;

3) wod´ destylowanà lub demineralizowanà

albo o co najmniej równorz´dnej czystoÊci;

4) wzorce chromatograficzne glukozy, fruktozy

i sacharozy.

5. Wykonanie oznaczenia

1) odwa˝a si´ z dok∏adnoÊcià do 0,001 g oko∏o

2 g glukozy, 1,5 g fruktozy i 0,25 g sacharozy,

nawa˝ki wzorców rozpuszcza si´ w zlewce

w oko∏o 40 ml wody; nast´pnie pipetà przenosi si´ 25 ml metanolu do kolby pomiarowej o pojemnoÊci 100 ml; po czym przenosi

si´ iloÊciowo roztwór wzorców do kolby

z metanolem i uzupe∏nia si´ do kreski wodà;

mieszanina wzorców ma trwa∏oÊç 4 tygodnie — je˝eli jest przechowywana w temperaturze +4 °C, lub 6 miesi´cy — je˝eli jest

przechowywana w temperaturze –18 °C;

2) nale˝y odwa˝yç oko∏o 5 g miodu z dok∏adnoÊcià do 0,001 g; po czym w zlewce rozpuszcza si´ miód w oko∏o 40 ml wody; pipetà przenosi si´ 25 ml metanolu do kolby pomiarowej o pojemnoÊci 100 ml; nast´pnie

przenosi si´ iloÊciowo roztwór miodu do

kolby z metanolem i uzupe∏nia si´ do kreski

wodà; przechowuje si´ tak jak roztwór wzorcowy;

3) za pomocà strzykawki z filtrem strzykawkowym nape∏nia si´ fiolki autosamplera oddzielnie roztworem próbki i roztworem

wzorcowym;

4) przygotowuje si´ faz´ ruchomà; nale˝y wymieszaç acetonitryl z wodà w stosunku

80:20 (v/v) i odgazowaç;

5) podczas analizy chromatograficznej stosuje

si´ poni˝sze ustawienia chromatografu

a) przep∏yw: 1,3 ml/min,

b) temperatura kolumny i detektora: 30 °C,

c) obj´toÊç próbki podawana na kolumn´

10 μl;

6) je˝eli nie jest mo˝liwe przeprowadzenie

analizy w 30 °C i je˝eli detektor nie mo˝e

byç termostatowany w 30 °C, analiz´ przeprowadza si´ w temperaturze pokojowej;

7) roztwór próbki oraz roztwór wzorcowy poddaje si´ chromatografii.

6. Obliczenia oraz prezentacja wyników

1) cukry w miodzie identyfikuje si´, a ich iloÊç

okreÊla poprzez porównanie czasów retencji

i powierzchni pików cukrów w miodzie z tymi,

które sà obecne w roztworze wzorcowym;

2) procentowy udzia∏ cukru „W” oblicza si´

wed∏ug wzoru

A1 x V1 x m1

W = ———————

x 100,

A2 x V2 x m0

w którym

A1 — oznacza powierzchni´ piku lub wysokoÊç piku okreÊlonego cukru w roztworze próbki, w jednostkach powierzchni lub d∏ugoÊci,

A2 — oznacza odpowiednio powierzchni´

piku lub wysokoÊç piku okreÊlonego

cukru w roztworze wzorcowym, w jednostkach powierzchni lub d∏ugoÊci,

Poz. 94

IV. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

zawartoÊci

5-hydroksymetylofurfuralu

w miodzie

1. Definicja

Metoda okreÊla st´˝enie 5-(hydroksymetylo-)furano-2-karboaldehydu. Wynik wyra˝a si´

w miligramach na kilogram.

2. Zasada metody

ZawartoÊç hydroksymetylofurfuralu (HMF)

okreÊla si´ w klarownym, przefiltrowanym,

wodnym roztworze miodu przy u˝yciu metody

HPLC z odwróconymi fazami i detekcjà UV.

Otrzymany sygna∏ porównuje si´ z wzorcami

o znanym st´˝eniu.

m1 — oznacza nawa˝k´ wzorca danego cukru, w gramach,

3. Aparatura i sprz´t

Dopuszcza si´ stosowanie innej kolumny chromatograficznej oraz odpowiednio innych ustawieƒ chromatografu ni˝ opisane w metodzie

z zastrze˝eniem, ˝e w przypadku sporów, za

w∏aÊciwy uznaje si´ wynik uzyskany przy zastosowaniu kolumny i ustawieƒ chromatografu, zgodnie z niniejszà metodà.

m0 — oznacza nawa˝k´ miodu, w gramach;

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu

laboratoryjnego oraz

V1 — oznacza ca∏kowità obj´toÊç roztworu

próbki, w mililitrach,

V2 — oznacza ca∏kowità obj´toÊç roztworu

wzorcowego, w mililitrach,

3) wynik koƒcowy podaje si´ z dok∏adnoÊcià

do jednego miejsca po przecinku; zawartoÊç

fruktozy i glukozy podaje si´ jako sum´ tych

dwóch cukrów; zawartoÊç sacharozy podaje

si´ jako wynik odr´bny.

7. PowtarzalnoÊç

1) chromatografu cieczowego HPLC z detektorem UV oraz integratorem lub komputerem

z odpowiednim oprogramowaniem;

2) kolumny z wype∏nieniem dla fazy odwróconej C18;

3) filtru membranowego o porach 0,45 μm;

1) ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

zawartoÊci glukozy przeprowadzonych jednoczeÊnie lub w krótkim odst´pie czasu na

tej samej próbce, przez tego samego analityka, w tych samych warunkach, nie powinna przekraczaç 1,1 g na 100 g próbki;

4) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej zwa˝enie

z dok∏adnoÊcià do 1 mg i odczyt do 0,1 mg;

2) ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

zawartoÊci fruktozy przeprowadzonych jednoczeÊnie lub w krótkim odst´pie czasu na

tej samej próbce, przez tego samego analityka, w tych samych warunkach, nie powinna przekraczaç 1,0 g na 100 g próbki;

4. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

3) ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

zawartoÊci sacharozy przeprowadzonych

jednoczeÊnie lub w krótkim odst´pie czasu na tej samej próbce, przez tego samego analityka, w tych samych warunkach,

nie powinna przekraczaç 0,4 g na 100 g

próbki.

8. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

5) kolby miarowej o pojemnoÊci: 50, 100 ml;

6) zlewki o pojemnoÊci 50 ml;

7) pipety o pojemnoÊci 0,5 ml.

1) wod´-metanol (90+10 obj´toÊciowo), oba

odczynniki o stopniu czystoÊci do HPLC — faza ruchoma;

2) roztwory wzorcowe: roztwór wodny 5-(hydroksymetylo-)furano-2-karboaldehydu, 1, 2,

5 i 10 mg/l, roztwór powinien zostaç przygotowany w dniu u˝ycia;

3) ˝elazocyjanek potasu K4Fe(CN)6 x 3H2O;

4) octan cynku Zn(CH3COO)2 x 2H2O;

5) roztwór Carreza I: 15 g ˝elazocyjanku potasowego 3-wodnego rozpuÊciç w wodzie

w kolbie pomiarowej o pojemnoÊci 100 ml

i uzupe∏niç wodà do kreski;

6) roztwór Carreza II: 30 g octanu cynku 2-wodnego rozpuÊciç w wodzie w kolbie pomiarowej o pojemnoÊci 100 ml i uzupe∏niç wodà

do kreski.

5. Wykonanie oznaczenia

1) oznaczanie zawartoÊci HMF w roztworze

wzorcowym: absorbancja A przygotowane-

go roztworu wzorcowego jest okreÊlana

przy u˝yciu spektrofotometru UV przy d∏ugoÊci fali 285 nm w 1 cm kwarcowych kuwetach wobec wody jako Êlepej próbki; st´˝enie roztworu wzorcowego oblicza si´ wed∏ug wzoru

A

X = —————— x 1000,

1 x 133,57

Poz. 94

1) 10 % Êredniego wyniku dla zawartoÊci HMF

poni˝ej 20 mg/kg;

2) 5 % Êredniego wyniku dla zawartoÊci HMF

równej lub wy˝szej 20 mg/kg.

8. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

w którym

X

— oznacza st´˝enie roztworu wzorcowego, w miligramach na litr,

A

— oznacza absorbancj´ roztworu

wzorcowego,

%;

133,57 — oznacza wartoÊç absorpcji a1cm

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

2) wyliczona zawartoÊç musi korespondowaç

ze specyfikacjami podanymi przez dostawc´; roztwór wzorcowy przechowuje si´

w temperaturze 4÷8 °C w atmosferze azotu;

roztwór jest skrajnie higroskopijny; jeÊli st´˝enie HMF jest wy˝sze od 50 mg/kg, odwa˝a

si´ mniejszà nawa˝k´ próbki miodu;

V. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

z a w a r t o Ê c i p r o l i n y w mi o d z i e

3) oznaczanie zawartoÊci HMF w roztworze

próbki miodu: odwa˝a si´ oko∏o 10 g próbki

miodu z dok∏adnoÊcià do 0,0001 g do 50 ml

zlewki; nast´pnie rozpuszcza si´ próbk´

w oko∏o 25 ml wody i przenosi iloÊciowo do

kolby miarowej o pojemnoÊci 50 ml; po czym

dodaje si´ po 0,5 ml roztworów Carreza I

i Carreza II, a nast´pnie kolb´ uzupe∏nia do

kreski wodà; potem przesàcza si´ przez sàczek karbowany i nast´pnie przefiltrowuje

przez filtr membranowy o porach 0,45 μm

w celu otrzymania roztworu próbki gotowego

do analizy chromatograficznej; je˝eli próbka

jest poddawana analizie w czasie do pó∏ godziny od przygotowania roztworu, nie jest konieczne stosowanie roztworów Carreza;

4) podczas analizy chromatograficznej stosuje

si´ poni˝sze ustawienia chromatografu

a) szybkoÊç przep∏ywu: 1,0 ml/minut´,

b) obj´toÊç nastrzyku: 20 μl roztworu próbki

lub roztworu wzorcowego,

c) detekcja: UV d∏ugoÊç fali 285 nm;

5) poddaje si´ chromatografii roztwór próbki

oraz roztwór wzorcowy.

6. Obliczenia i sposób przedstawienia

wyników

ZawartoÊç HMF w roztworze próbki oblicza si´

poprzez porównanie odpowiednich powierzchni pików dla roztworu próbki oraz roztworu wzorcowego, po uwzgl´dnieniu rozcieƒczenia. Istnieje liniowa zale˝noÊç pomi´dzy

st´˝eniem a powierzchnià piku dla HMF. Wyniki podaje si´ w mg/kg miodu z dok∏adnoÊcià

do jednego miejsca po przecinku.

7. PowtarzalnoÊç

Ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

przeprowadzonych jednoczeÊnie lub w krótkim

odst´pie czasu na tej samej próbce, przez tego

samego analityka, w tych samych warunkach,

nie powinna przekraczaç

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

1. Zasada oznaczania

Oznaczanie zawartoÊci proliny polega na wyodr´bnieniu jej z innych aminokwasów miodu

za pomocà izopropanolu i pomiarów kolorymetrycznych jej barwnego kompleksu z ninhydrynà. Wynik wyra˝a si´ w miligramach na

100 g miodu.

2. W metodzie u˝ywa si´ podstawowego

sprz´tu laboratoryjnego oraz spektrofotometru.

3. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

1) st´˝ony kwas mrówkowy;

2) 3 % (m/m) roztwór ninhydryny w dwumetoksyetanolu wolnym od nadtlenków (eter

jednometylowy glikolu etylenowego —

CH3OCH2CH2OH);

3) wodny roztwór izopropanolu 1:1 (V/V);

4) wzorzec proliny.

4. Wykonanie oznaczenia

1) odwa˝a si´ oko∏o 2,5 g miodu z dok∏adnoÊcià do czwartego miejsca po przecinku

i przenosi iloÊciowo do kolby pomiarowej

o pojemnoÊci 50 ml, dope∏nia si´ wodà do

kreski;

2) za pomocà pipety przenosi si´ 0,5 ml roztworu miodu do 3 probówek (20 x 150 mm,

z teflonowym korkiem i nakr´tkami), dodaje

0,25 ml st´˝onego kwasu mrówkowego,

1 ml 3 % (m/m) roztworu ninhydryny

w dwumetoksyetanolu wolnym od nadtlenków; po czym zamyka si´, miesza i umieszcza na 15 minut we wrzàcej ∏aêni wodnej;

nast´pnie studzi si´ do 22 °C w ciàgu 5 minut i dodaje 5 ml wodnego roztworu izopropanolu [1:1 (V/V)]; po czym nale˝y wymieszaç i zmierzyç ekstynkcj´ przy d∏ugoÊci fali

520 nm, obok próbki zerowej zrobionej

z 0,5 ml roztworu miodu, 1,25 ml wody

i 5 ml wodnego roztworu izopropanolu

[1:1 (V/V)];

3) sporzàdza si´ krzywà wzorcowà w nast´pujàcy sposób

a) odwa˝a si´ 40 mg (z dok∏adnoÊcià do

0,0001 g) proliny i rozpuszcza w 1 000 ml

wody; z tego pobiera si´ 10, 25, 50 ml

i rozcieƒcza wodà do 100 ml,

b) z otrzymanych roztworów oraz z roztworu

wyjÊciowego pobiera si´ po 0,5 ml i oznacza ekstynkcj´ (jak w pkt 2), stosujàc zamiast roztworu miodu kolejne rozcieƒczenie proliny,

c) krzywà wzorcowà wykreÊla si´ w uk∏adzie: absorpcja — μg proliny/0,5 ml;

4) z krzywej wzorcowej odczytuje si´ zawartoÊç proliny.

5. Obliczenia oraz prezentacja wyników

ZawartoÊç proliny w mg/100 g miodu (P) oblicza si´ wed∏ug wzoru

P = A x 4,

w którym

A — oznacza iloÊç μg proliny w 0,5 ml badanego roztworu (odczyt z krzywej wzorcowej),

4 — oznacza wspó∏czynnik rozcieƒczeƒ.

Ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

przeprowadzonych jednoczeÊnie lub w krótkim

odst´pie czasu na tej samej próbce, przez tego

samego analityka, w tych samych warunkach,

nie powinna przekraczaç 5 % wyniku Êredniego. Wynik podaje si´ z dok∏adnoÊcià do jednego miejsca po przecinku.

6. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

Vl. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

udzia∏u py∏ku przewodniego w miodzie

1. Definicja

Udzia∏ py∏ku przewodniego w miodzie okreÊla

si´ na podstawie analizy py∏kowej miodu.

Z próbki miodu wyodr´bnia si´ py∏ek roÊliny,

którego zawartoÊç wyst´puje w znacznej przewadze. Wynik wyra˝a si´ w procentach.

2. Zasada metody

Oznaczanie polega na okreÊleniu procentowego udzia∏u py∏ków poszczególnych gatunków

roÊlin w miodzie. Na tej podstawie okreÊla si´

odmian´ miodu nektarowego nazwà tej roÊliny, której procentowa zawartoÊç py∏ku w miodzie wyst´puje w znacznej przewadze.

Poz. 94

3. Aparatura i sprz´t

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu

laboratoryjnego oraz

1) wagi technicznej;

2) mikroskopu laboratoryjnego;

3) wirówki 3000 obrotów/minut´;

4) palnika spirytusowego;

5) termometru ze skalà stopniowà do 100 °C.

4. Wykonanie oznaczenia

1) wa˝y si´ oko∏o 10 g miodu w probówce wirówkowej o pojemnoÊci 20 ml, dope∏nia si´

wodà o temperaturze oko∏o 50 °C do 20 ml

i miesza pr´cikiem do ca∏kowitego rozpuszczenia miodu; nast´pnie wiruje si´ przez

5÷10 minut przy pr´dkoÊci 3000 obrotów/minut´; po czym pipetà odciàga si´

ostro˝nie p∏yn znad osadu; nape∏nia si´ probówki wodà do 20 ml i powtórnie wiruje,

a nast´pnie dekantuje; gdy osadu jest oko∏o

0,1 ml, pozostawia si´ nad nim warstw´ wody gruboÊci oko∏o 0,5 cm, gdy osadu jest

oko∏o 0,3 ml, pozostawia si´ 1 cm warstw´

wody; osad nale˝y wymieszaç;

2) pobiera si´ mikropipetà 0,1 ml dok∏adnie

wymieszanego osadu, przenosi na szkie∏ko

podstawowe i rozprowadza równomiernie

na powierzchni 1 cm2 (wykreÊlonego

uprzednio na odwrotnej wzgl´dem rozmazu

stronie szkie∏ka); z drugiej probówki w identyczny sposób przygotowuje si´ drugi rozmaz na tym samym szkie∏ku podstawowym;

preparat nale˝y nieco podsuszyç. Umieszcza si´ kropl´ ˝elatyny na szkie∏ku przykrywkowym, szkie∏ka nale˝y po∏àczyç, k∏adàc

szkie∏ko przykrywkowe od góry na szkie∏ko

podstawowe; przed przystàpieniem do wykonania preparatu nale˝y zwróciç uwag´ na

dok∏adne umycie szkie∏ek, pr´cików i pipet;

3) preparat poczàtkowo bada si´ ogólnie dla

zorientowania si´, czy powsta∏ równomierny rozk∏ad ziaren py∏ku na szkie∏ku; nale˝y

policzyç 300 kolejnych ziaren py∏ku, przesuwajàc preparat pasami równomiernie za pomocà Êrub stolika; liczb´ ziaren py∏ku poszczególnych roÊlin zestawia si´ w tabeli;

gatunki nieokreÊlone zapisuje si´ jako inne;

oddzielnie notuje si´ liczb´ ziaren py∏ku

roÊlin wiatropylnych i nienektarujàcych.

5. Prezentacja wyników

1) od policzonych 300 ziaren py∏ku nale˝y odliczyç wszystkie ziarna py∏ku roÊlin wiatropylnych i niewydzielajàcych nektaru; udzia∏

py∏ku przewodniego (X) oblicza si´ w procentach wed∏ug wzoru

p x 100

X = —————,

z

w którym

p

— oznacza liczb´ ziaren py∏ku wyst´pujàcego w znacznej przewadze,

z

— oznacza liczb´ ziaren py∏ku roÊlin

nektarujàcych;

2) w celu dok∏adniejszego okreÊlenia odmiany

miodu przyjmuje si´ Êrednià z kilku oznaczeƒ (co najmniej dwóch);

3) w przypadku ró˝nicy mi´dzy wynikami z poszczególnych oznaczeƒ wi´kszej ni˝ 5 %, wykonuje si´ nast´pne oznaczania; do obliczenia Êredniej przyjmuje si´ dwa lub trzy wyniki o najbli˝szej wzgl´dem siebie wartoÊci.

6. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

VIl. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

przewodnoÊci elektrycznej w∏aÊciwej

miodu

1. Definicja

PrzewodnoÊcià elektrycznà w∏aÊciwà miodu

jest przewodnoÊç 1 ml 20 % (m/m) roztworu

miodu w przeliczeniu na suchà mas´, w temperaturze 20 °C. Wynik wyra˝a si´ w milisimensach na centymetr (mS x cm–1).

2. Zasada metody

Oznaczanie przewodnoÊci elektrycznej w∏aÊciwej miodu polega na pomiarze oporu elektrycznego za pomocà naczynka konduktometrycznego, roztworu zawierajàcego 20 g

miodu w przeliczeniu na suchà mas´, w 100 ml

wody destylowanej.

3. Aparatura i sprz´t

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu

laboratoryjnego oraz

1) miernika przewodnoÊci;

2) wagi analitycznej;

3) ∏aêni wodnej;

4) naczynka konduktometrycznego;

5) termometru ze skalà stopniowà do 100 °C;

6) kolby miarowej o pojemnoÊci: 100 ml

i 1000 ml;

7) zlewki.

4. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

1) wod´ Êwie˝o destylowanà;

2) roztwór chlorku potasu, 0,1 M, przygotowany na dzieƒ przed zastosowaniem w nast´pujàcy sposób: w 1000 ml kolbie rozpuszcza

si´ w niewielkiej iloÊci wody (Êwie˝o destylowanej) 7,4557 g chlorku potasu (KCl) wysuszonego w temperaturze 130 °C i dope∏nia do kreski.

Poz. 94

5. Wykonanie oznaczenia

1) odwa˝a si´ z dok∏adnoÊcià do 0,001 g nawa˝k´ oko∏o 20 g miodu w przeliczeniu na

suchà mas´, wyliczonà wed∏ug wzoru

20 g x 100

M = ——————,

MS

w którym

M — oznacza potrzebnà nawa˝k´ miodu,

w gramach,

MS — oznacza zawartoÊç suchej masy, która jest równa: 100 % minus zawartoÊç wody (oznaczonej wed∏ug metody analizy — w zakresie oznaczania

zawartoÊci wody w miodzie);

2) odwa˝onà iloÊç miodu rozpuszcza si´ w niewielkiej iloÊci wody destylowanej w 100 ml

kolbie miarowej i dope∏nia do kreski;

3) je˝eli naczynko konduktometryczne nie ma

wyznaczonej sta∏ej, okreÊla si´ jà w nast´pujàcy sposób

a) umieszcza si´ 40 ml roztworu chlorku potasu w zlewce; nast´pnie pod∏àcza si´ naczynko konduktometryczne do miernika

przewodnoÊci, przemywa je roztworem

chlorku potasu i zanurza w roztworze

wraz z termometrem, po czym odczytuje

si´ przewodnoÊç elektrycznà roztworu

w mS w momencie, gdy roztwór osiàgnie

temperatur´ 20 °C (± 0,5 °C); w celu unikni´cia zafa∏szowania odczytu w zwiàzku

z efektem polaryzacji, czas pomiaru powinien byç mo˝liwie najkrótszy,

b) oblicza si´ sta∏à naczynka K wed∏ug wzoru

K = 11,691 x 1/G,

w którym

K

— oznacza sta∏à naczynka w cm–1,

G

— oznacza przewodnoÊç elektrycznà w mS, mierzonà przy

u˝yciu naczynka konduktometrycznego,

11,691 — suma wartoÊci Êredniej przewodnoÊci elektrycznej wody

Êwie˝o

destylowanej

w mS x cm–1 oraz przewodnoÊci elektrycznej 0,1 M roztworu

chlorku potasu, w temperaturze 20 °C,

c) po okreÊleniu sta∏ej naczynka, przep∏ukuje si´ elektrod´ wodà destylowanà;

4) 40 ml roztworu próbki przelewa si´ do zlewki, zlewk´ umieszcza si´ w ∏aêni wodnej

o temperaturze 20 °C; naczynko konduktometryczne nale˝y op∏ukaç pozosta∏à cz´Êcià

roztworu próbki; nast´pnie zanurza si´ naczynko pomiarowe (czujnik) w roztworze

próbki i odczytuje wynik pomiaru, gdy temperatura roztworu b´dzie wynosi∏a 20 °C

(± 0,5 °C); w celu unikni´cia zafa∏szowania

odczytu w zwiàzku z efektem polaryzacji,

czas pomiaru powinien byç mo˝liwie najkrótszy.

6. Obliczenia oraz prezentacja wyników

Poz. 94

1) przewodnoÊç elektrycznà w∏aÊciwà miodu

wyra˝a si´ w milisimensach x centymetr–1

(mS x cm–1), wyliczajàc wed∏ug wzoru

4. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

SH = K x G,

1) wod´ destylowanà wolnà od dwutlenku w´gla;

w którym

SH — oznacza przewodnoÊç elektrycznà roztworu miodu wyra˝onà

w mS x cm–1,

K — oznacza sta∏à naczynka wyra˝onà

w cm–1,

G — oznacza przewodnoÊç wyra˝onà

w mS;

2) wynik (SH) nale˝y wyraziç z dok∏adnoÊcià

do 0,001 mS x cm–1.

7. PowtarzalnoÊç

Ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

przeprowadzonych jednoczeÊnie lub w krótkim odst´pie czasu na tej samej próbce,

przez tego samego analityka, w tych samych

warunkach, nie powinna przekraczaç 10 %

wyniku Êredniego.

8. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza

si´ protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe,

∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci,

która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

VIIl. Metoda analizy — w zakresie oznaczania pH i wolnych kwasów w miodzie

1. Definicja

Wolnà kwasowoÊç miodu stanowi zawartoÊç

wszystkich wolnych kwasów.

Wynik wyra˝a si´ w milirównowa˝nikach na

kilogram miodu (mval/kg), okreÊlonych za

pomocà tej metody.

2. Zasada metody

W roztworze wodnym próbki miodu mierzone jest pH. Roztwór jest miareczkowany za

pomocà roztworu wodorotlenku sodu o st´˝eniu 0,1 M do pH 8,30.

3. Aparatura i sprz´t

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu laboratoryjnego oraz

1) pH-metru o dok∏adnoÊci 0,01 jednostki;

2) mieszad∏a magnetycznego;

3) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej zwa˝enie z dok∏adnoÊcià do 0,001 g i odczyt do

0,0001 g;

4) biurety o pojemnoÊci 10 ml o dok∏adnoÊci

0,02 ml lub automatycznego titratora;

5) zlewki o pojemnoÊci 250 ml.

2) roztwory buforowe do kalibracji pH-metru

o pH oko∏o 4,0; pH oko∏o 7,0 i pH oko∏o 9,0;

3) mianowany roztwór wodorotlenku sodu

o st´˝eniu 0,1 M.

5. Wykonanie oznaczenia

1) pH-metr kalibruje si´ przy pH oko∏o 4,0;

pH oko∏o 7,0 i pH oko∏o 9,0 w sposób zgodny z dokumentacjà technicznà;

2) w zlewce 250 ml rozpuszcza si´ 10 g miodu

odwa˝onego z dok∏adnoÊcià do 0,001 g

w 75 ml wody destylowanej wolnej od dwutlenku w´gla;

3) w roztworze próbki, mieszanym przy u˝yciu

mieszad∏a magnetycznego, zanurza si´ elektrody pH; nast´pnie odczytuje wynik i notuje pH z dok∏adnoÊcià do drugiego miejsca

po przecinku; po czym miareczkuje si´ za

pomocà 0,1 M roztworu NaOH do pH = 8,3

(stabilny odczyt powinien zostaç otrzymany

w przeciàgu oko∏o 120 sekund od rozpocz´cia miareczkowania);

4) zapisuje si´ pomiar z dok∏adnoÊcià do drugiego miejsca po przecinku.

6. Obliczenia oraz prezentacja wyników

1) pH — wed∏ug pomiaru pH-metru, wynik podaje si´ z dok∏adnoÊcià do drugiego miejsca

po przecinku;

2) wolnà kwasowoÊç (N) wyra˝a si´ w mval/kg

miodu

N = ml 0,1 M NaOH x 10;

wynik podaje si´ z dok∏adnoÊcià do jednego

miejsca po przecinku.

7. PowtarzalnoÊç

Ró˝nica mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ

przeprowadzonych jednoczeÊnie lub w krótkim

odst´pie czasu na tej samej próbce, przez tego

samego analityka, w tych samych warunkach,

nie powinna przekraczaç 10 % wyniku Êredniego.

8. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe,

∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

IX. Metoda analizy — w zakresie oznaczania

liczby diastazowej w miodzie

równie˝ umieszcza si´ w ∏aêni wodnej

o temperaturze 40 °C; po up∏ywie oko∏o

15 minut, za pomocà szczypców, do obu

roztworów dodaje si´ po tabletce testu do

oznaczania aktywnoÊci α-amylazy (skrobia

koniugowana z b∏´kitnym barwnikiem); w∏àcza si´ czasomierz;

1. Definicja

Jednostk´ aktywnoÊci diastazy okreÊla si´ jako

takà iloÊç enzymu, która przekszta∏ca 0,01 g

skrobi do okreÊlonego punktu koƒcowego

w czasie jednej godziny w temperaturze 40 °C

w warunkach testowych. Wyniki wyra˝a si´

w jednostkach Schade na gram miodu.

2. Zasada metody

AktywnoÊç diastatycznà miodu okreÊla si´ metodà fotometrycznà, w której jako substrat stosowana jest nierozpuszczalna skrobia koniugowana z b∏´kitnym barwnikiem. Jest ona hydrolizowana przez amylaz´, co prowadzi do otrzymania rozpuszczalnych w wodzie fragmentów

∏aƒcucha skrobi, tworzàcych z barwnikiem niebieskie po∏àczenia, których absorbancja mierzona jest fotometrycznie przy d∏ugoÊci fali

620 nm. Absorbancja roztworu jest proporcjonalna do aktywnoÊci diastatycznej próbki.

3. Aparatura i sprz´t

W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu

laboratoryjnego oraz

1) fotometru;

2) mieszad∏a (mikrowytrzàsarki);

3) ∏aêni wodnej z termostatem;

4) czasomierza;

5) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej wa˝enie

z dok∏adnoÊcià do 0,001 g i odczyt do

0,0001 g;

6) bibu∏y filtracyjnej;

7) kuwety 1 cm;

8) pipety o pojemnoÊci 1 ml i 5 ml.

4. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

1) test do oznaczania aktywnoÊci α-amylazy

(skrobia koniugowana z b∏´kitnym barwnikiem);

2) wodorotlenek sodu o st´˝eniu 0,5 M;

3) bufor octanowy (0,1 M, pH 5,2): rozpuszcza

si´ 13,6 g octanu sodu 3-wodnego w wodzie,

nast´pnie doprowadza si´ pH roztworu do

5,2 za pomocà lodowatego kwasu octowego

(1—2 ml) i rozcieƒcza do 1 litra wodà.

5. Wykonanie oznaczenia

1) przygotowuje si´ próbk´ Êlepà; umieszcza

si´ 5,0 ml buforu octanowego w probówce;

2) przygotowuje si´ roztwór próbki miodu; wa˝y si´ 1,00 g miodu i przenosi iloÊciowo za

pomocà buforu octanowego do kolby miarowej o pojemnoÊci 100 ml, dope∏nia do

kreski buforem fosforanowym; procedur´

przeprowadza si´ w ciàgu godziny;

3) przenosi si´ 5,0 ml roztworu próbki do probówki i umieszcza w ∏aêni wodnej o temperaturze 40 °C; probówk´ z próbkà Êlepà

4) miesza si´ roztwory przy u˝yciu mieszad∏a

do momentu rozpuszczenia tabletek (oko∏o

10 sekund), a nast´pnie przenosi si´ je z powrotem do ∏aêni wodnej; dok∏adnie po

15 minutach dodaje si´ 1 ml roztworu wodorotlenku sodu (przerwanie reakcji enzymatycznej);

5) za pomocà mieszad∏a nale˝y wymieszaç

roztwory ponownie przez oko∏o 5 sekund;

natychmiast przefiltrowuje si´ roztwory

przez bibu∏´ filtracyjnà i mierzy absorbancj´

w 1 cm kuwetach przy d∏ugoÊci fali 620 nm,

stosujàc wod´ jako próbk´ referencyjnà; absorbancj´ dla roztworu próbki Êlepej odejmuje si´ od absorbancji roztworu próbki

(ΔA620); jeÊli absorbancja jest wi´ksza od

1,0, rozcieƒcza si´ roztwór próbki wodà

i uwzgl´dnia rozcieƒczenie podczas obliczania wyników.

6. Obliczenia oraz prezentacja wyników

Dla wartoÊci liczby diastazowej (LD) z przedzia∏u: 8—40 wyznacza si´ wartoÊç LD wed∏ug

wzoru

LD = 28,2 x ΔA620 + 2,64,

w którym

— oznacza ró˝nic´ absorbancji baΔA620

danego roztworu miodu i próbki

Êlepej,

28,2 i 2,64 — oznaczajà sta∏e uwzgl´dniajàce

zale˝noÊç mi´dzy aktywnoÊcià

diastatycznà miodu.

Dla wartoÊci liczby diastazowej (LD) z przedzia∏u: 0—8 wyznacza si´ wartoÊç LD wed∏ug poni˝szego wzoru

LD = 35,2 x ΔA620 – 0,46,

w którym

— oznacza ró˝nic´ absorbancji baΔA620

danego roztworu miodu i próbki

Êlepej,

35,2 i 0,46 — oznaczajà sta∏e uwzgl´dniajàce

zale˝noÊç mi´dzy aktywnoÊcià

diastatycznà miodu.

7. PowtarzalnoÊç

Ró˝nica mi´dzy wynikami absorbancji dwóch

oznaczeƒ przeprowadzonych jednoczeÊnie lub

w krótkim odst´pie czasu na tej samej próbce,

przez tego samego analityka, w tych samych

warunkach, nie powinna przekraczaç wartoÊci

wyliczonej wed∏ug wzoru

r = 0,02 + 0,03 x A620,

w którym

r

— oznacza ró˝nic´ mi´dzy wynikami dwóch oznaczeƒ przeprowa-

dzonych jednoczeÊnie lub w krótkim odst´pie czasu na tej samej

próbce, przez tego samego analityka, w tych samych warunkach,

0,02 i 0,03 — oznaczajà sta∏e uwzgl´dniajàce

zale˝noÊç mi´dzy aktywnoÊcià

diastatycznà miodu,

— oznacza Êrednià arytmetycznà

A620

absorbancji dwóch oznaczeƒ

próbki przy d∏ugoÊci fali 620 nm.

Wynik podaje si´ z dok∏adnoÊcià do pierwszego miejsca po przecinku.

8. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza si´

protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie czynnoÊci niewymienione w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik oznaczenia;

Poz. 94

4) zapach bada si´ przez wàchanie miodu;

miód przeznaczony do badania lekko podgrzewa si´ i rozciera na szkie∏ku przedmiotowym lub blaszce aluminiowej; badanie

przeprowadza si´ w pomieszczeniu wolnym

od obcych zapachów.

5. Wyniki badaƒ organoleptycznych opisuje si´ w zestawieniu tabelarycznym,

w którym dla zawartoÊci ka˝dego zbadanego opakowania podaje si´ barw´,

konsystencj´, smak i zapach.

XI. Metoda

sprawdzania

wyst´powania

oznak fermentacji miodu

Oznaki fermentacji miodu wykrywa si´ na podstawie ogl´dzin zewn´trznych, badania zapachu

oraz badania smaku miodu. Burzenie si´ (pienienie) w ca∏ej obj´toÊci miodu lub na jego powierzchni, charakterystyczny zapach i posmak

fermentacji Êwiadczà o wyst´powaniu oznak fermentacji miodu.

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

XII. Metody wykrywania obecnoÊci dekstryn

skrobiowych, melasu, skrobi, sztucznych

barwników i rozkruszka w miodzie

X. Metoda sprawdzania spe∏niania wymagaƒ organoleptycznych miodu

1. Za pomocà metod wykrywa si´ obecnoÊç w miodzie

1) dekstryn skrobiowych;

2) melasu;

3) skrobi;

4) sztucznych barwników;

5) rozkruszka.

1. Definicja

Sprawdzanie spe∏niania wymagaƒ organoleptycznych miodu ocenia si´, badajàc barw´,

konsystencj´, smak i zapach miodu, okreÊlonych za pomocà tej metody.

2. Zasada metody

Miód bada si´ za pomocà narzàdu wzroku, w´chu i smaku.

3. Badania obejmujà sprawdzanie

1) barwy;

2) konsystencji;

3) smaku;

4) zapachu.

4. Wykonanie badaƒ

1) barw´ bada si´ przez obserwacj´

a) miodu p∏ynnego, klarownego, bez p´cherzyków powietrza; badany miód o temperaturze 35÷45 °C powinien znajdowaç si´

w probówce ze szk∏a bezbarwnego

o Êrednicy 10 mm; obserwacj´ przeprowadza si´ przy Êwietle dziennym, oglàdajàc próbk´ pod Êwiat∏o,

2. W metodach u˝ywa si´ podstawowego

sprz´tu laboratoryjnego oraz

1) stereoskopu;

2) mikroskopu;

3) ∏aêni wodnej z termostatem;

4) czasomierza;

5) wagi analitycznej, umo˝liwiajàcej wa˝enie

z dok∏adnoÊcià do 0,001 g i odczyt do

0,0001 g.

3. Je˝eli w metodzie nie okreÊlono inaczej, to stosuje si´ odczynniki o stopniu czystoÊci: czysty do analiz (cz.d.a.).

W metodzie wykorzystuje si´

1) 10 % (m/m) roztwór taniny;

2) st´˝ony kwas solny;

3) 96 % (V/V) alkohol etylowy;

4) krystaliczny octan o∏owiawy;

b) powierzchni przekroju bry∏y miodu skrystalizowanego, przy Êwietle dziennym;

5) tlenek o∏owiawy;

2) konsystencj´ bada si´ przez obserwacj´

Êciekania miodu z metalowego lub drewnianego mieszad∏a; w przypadku badania miodu skrystalizowanego sprawdzanie konsystencji polega na ocenie wyglàdu kryszta∏ków w rozmazie miodu na szkie∏ku przedmiotowym;

7) alkohol metylowy;

3) smak bada si´ przez degustacj´ p∏ynnego

miodu o temperaturze pokojowej;

6) zasadowy octan o∏owiawy;

8) jod;

9) jodek potasu;

10) bia∏à prz´dz´ we∏nianà;

11) 10 % (m/m) roztwór w´glanu sodu;

12) 10 % (m/m) roztwór kwaÊnego siarczanu

potasowego;

13) 1 % (V/V) roztwór amoniaku;

14) 0,1 mol/l roztwór kwasu solnego;

15) eter naftowy;

16) 5 % (m/m) roztwór wodorotlenku sodowego.

4. Wykrywanie obecnoÊci

1) dekstryn skrobiowych w miodzie

a) odwa˝a si´ 5 g miodu, rozpuszcza si´ go

w 10 ml wody, podgrzewajàc na ∏aêni

wodnej, a˝ do uzyskania jednorodnego

roztworu,

b) dodaje si´ 0,5 ml 10 % (m/m) roztworu

taniny w celu wytràcenia bia∏ka, nast´pnie studzi si´ i po sklarowaniu odsàcza

si´ lub odwirowuje,

c) z otrzymanego przesàczu pobiera si´

2 ml, dodaje 2 krople st´˝onego kwasu

solnego i 20 ml 96 % (V/V) alkoholu etylowego,

d) powstanie bia∏ego lub mlecznego zm´tnienia Êwiadczy o obecnoÊci dekstryn

skrobiowych z syropu ziemniaczanego;

2) melasu w miodzie

a) przygotowuje si´ roztwór zasadowego

octanu o∏owiawego: odwa˝a si´ 15 g krystalicznego octanu o∏owiawego i 5 g tlenku o∏owiawego, rozciera razem w moêdzierzu, zsypuje mieszanin´ do kolby

sto˝kowej, dodaje 5 ml wody i ogrzewa

na ∏aêni wodnej, kilkakrotnie wstrzàsajàc,

a˝ do otrzymania bia∏ej mieszaniny,

b) dodaje si´ 45 ml goràcej wody i ogrzewa

przez 15 minut, kolb´ zamyka i pozostawia a˝ do opadni´cia osadu,

c) roztwór dekantuje si´ znad osadu, nast´pnie szybko przesàcza si´; sprawdza

si´ ci´˝ar w∏aÊciwy, wyra˝any w gramach

na mililitr (g/ml),

d) do 5 ml 20 % (m/m) roztworu badanego

miodu dodaje si´ 2,5 ml zasadowego

octanu o∏owiawego i 22,5 ml alkoholu

metylowego, nast´pnie nale˝y wymieszaç,

e) wytworzenie si´ obfitego, brunatno˝ó∏tego osadu Êwiadczy o zanieczyszczeniu

melasem; potwierdzenie wyników mo˝na

uzyskaç przez stwierdzenie du˝ej zawartoÊci popio∏u w miodzie;

3) skrobi w miodzie

a) przygotowuje si´ roztwór jodu: 1 g jodu

i 2 g jodku potasu rozciera si´ w moêdzierzu z 2÷3 ml wody, nast´pnie dodaje

300 ml wody; przesàcza i przechowuje

w ciemnej butelce; zamiast roztworu jodu

dopuszcza si´ stosowanie p∏ynu Lugola,

Poz. 94

4) sztucznych barwników w miodzie

bia∏à prz´dz´ we∏nianà moczy si´ dok∏adnie

przez 10 godzin w 10 % (m/m) roztworze

w´glanu sodowego, nast´pnie dok∏adnie

wyp∏ukuje w wodzie i wysusza w temperaturze pokojowej,

a) wykrywanie barwników kwaÊnych

— 5 mg miodu rozpuszcza si´ w zlewce

o pojemnoÊci 50 ml w 25 ml wody, nast´pnie dodaje si´ 1 ml 10 % (m/m)

roztworu kwaÊnego siarczanu potasowego, wk∏ada 2 nitki we∏ny d∏ugoÊci

oko∏o 10 cm i gotuje na wolnym ogniu

przez 10 minut,

— wyjmuje si´ we∏n´, przemywa jà wodà, wk∏ada do zlewki o pojemnoÊci

50 ml, zawierajàcej 10 ml 1 % (V/V)

roztworu amoniaku i kilka porcelanek,

gotuje przez 30 minut pod przykryciem,

— je˝eli roztwór zabarwi si´, usuwa si´

we∏n´, a na jej miejsce wk∏ada nowà,

po czym do roztworu dodaje si´ 1 ml

10 % (m/m) roztworu kwaÊnego siarczanu potasowego i gotuje przez

10 minut,

— zabarwienie si´ we∏ny Êwiadczy

o obecnoÊci w miodzie sztucznego

barwnika kwaÊnego;

b) wykrywanie barwników zasadowych

w miodzie

— 5 g miodu rozpuszcza si´ w zlewce

o pojemnoÊci 50 ml w 25 ml wody, dodaje 1 ml 1 % (m/m) roztworu amoniaku i 2 nitki we∏ny, gotuje przez 10 minut,

— wyjmuje si´ nitki, p∏ucze je w wodzie,

przenosi do zlewki o pojemnoÊci 50 ml

zawierajàcej 10 ml wody z dodatkiem

0,1 mol/l roztworu kwasu solnego i gotuje przez 30 minut,

— je˝eli roztwór zabarwi si´, usuwa si´

we∏n´, wk∏ada nowe nitki, dodaje 2 ml

1 % (m/m) roztworu amoniaku i gotuje przez 10 minut,

— zabarwienie si´ prz´dzy we∏nianej

Êwiadczy o obecnoÊci w miodzie

sztucznych barwników zasadowych;

5) rozkruszka w miodzie

a) 50 g miodu, pobranego z wierzchniej warstwy, rozpuszcza si´ w oko∏o 200 ml goràcej wody; nast´pnie roztwór przesàcza si´

przez sàczek na lejku sitowym (Buchnera)

pod∏àczonym do wodnej pompy pró˝niowej, nalewajàc roztwór tak, aby nie zwil˝yç Êcianek lejka,

b) badany miód rozcieƒcza si´ wodà w stosunku 1:4, zagotowuje, studzi si´, dodaje

2÷3 krople roztworu jodu w jodku potasowym i wstrzàsa,

b) osad przemywa 3÷4 razy goràcà wodà,

nast´pnie alkoholem etylowym i eterem

naftowym; bibu∏´ z osadem sprawdza si´

pod stereoskopem przy 25-krotnym powi´kszeniu,

c) niebieskie zabarwienie Êwiadczy o obecnoÊci skrobi w miodzie;

c) w razie potrzeby zidentyfikowania wykrytego rozkruszka (Thyroglyphus sp. Carpo-

glyphus sp. Glysophagus sp.) przenosi si´

go z bibu∏y na szkie∏ko przedmiotowe, zalewa kilkoma kroplami 5 % (m/m) roztworu wodorotlenku sodowego, po czym przykrywa szkie∏kiem przykrywkowym i oglàda

pod mikroskopem, stosujàc ma∏e powi´kszenie.

5. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza

si´ protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie

czynnoÊci

niewymienione

w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik

oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

XIII. Metoda wykrywania miodu sfermentowanego lub z zatrzymanà fermentacjà

1. Metoda okreÊla wykrywanie wyst´powania miodu sfermentowanego lub

z zatrzymanà fermentacjà na podstawie ogólnej liczby komórek dro˝d˝y

oraz liczby martwych komórek dro˝d˝y znajdujàcych si´ w osadzie miodowym.

2. Zasada metody

Ogólnà liczb´ komórek dro˝d˝y oraz liczb´

martwych komórek dro˝d˝y znajdujàcych si´

Poz. 94

w osadzie miodowym okreÊla si´ przy u˝yciu

techniki mikroskopii fluorescencyjnej.

3. W metodzie u˝ywa si´ podstawowego sprz´tu laboratoryjnego oraz

1) wagi analitycznej;

2) urzàdzenia z technikà mikroskopii fluorescencyjnej.

4. W metodzie wykorzystuje si´ odczynniki i materia∏y pomocnicze wed∏ug

aplikacji

producenta

urzàdzenia

z technikà mikroskopii fluorescencyjnej.

5. Preparat przygotowuje si´ wed∏ug zaleceƒ w∏aÊciwych dla danego urzàdzenia. Oznaczenie ogólnej liczby komórek dro˝d˝owych oraz liczby martwych komórek dro˝d˝owych wykonuje si´ wed∏ug procedur w∏aÊciwych

dla urzàdzenia, za pomocà którego

jest wykonywane oznaczenie.

6. Z analizy laboratoryjnej sporzàdza

si´ protokó∏, który zawiera

1) nazw´ zastosowanej metody;

2) uzyskane wyniki;

3) wszystkie

czynnoÊci

niewymienione

w metodzie lub uznane za nieobowiàzkowe, ∏àcznie ze szczegó∏ami ka˝dej okolicznoÊci, która mog∏a wp∏ynàç na wynik

oznaczenia;

4) informacje niezb´dne do pe∏nego zidentyfikowania próbki.

94

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1)

z dnia 14 stycznia 2009 r.

w sprawie metod analiz zwiàzanych z dokonywaniem oceny miodu

Na podstawie art. 34 pkt 2 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakoÊci handlowej artyku∏ów rolno-spo˝ywczych (Dz. U. z 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z póên.

zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje

b) udzia∏u py∏ku przewodniego w miodzie,