Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 19 maja 2009 r. w sprawie metod badania jakości sprężonego gazu ziemnego (CNG)

§ 1. Metody badania jakoÊci spr´˝onego gazu

ziemnego (CNG) okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

ov

Minister Gospodarki: W. Pawlak

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Pre-

l.g

zesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U.

Nr 216, poz. 1593).

2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 3 lutego 2009 r., pod numerem 2009/0072/PL,

zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego

systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdra˝a postanowienia dyrektywy 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcej procedur´ udzielania informacji w zakresie norm

i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13,

t. 20, str. 337).

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki

z dnia 19 maja 2009 r. (poz. 706)

METODY BADANIA JAKOÂCI SPR¢˚ONEGO GAZU ZIEMNEGO (CNG)

i przechodzenia w kwas siarkowy ditlenku siarki,

powsta∏ego w rezultacie spalania, w wyniku absorpcji i utleniania w roztworze wodnym nadtlenku wodoru, albo

w.

rc

1. ZawartoÊç siarkowodoru oznacza si´

1) metodà potencjometrycznà polegajàcà na absorbowaniu siarkowodoru w roztworze wodnym wodorotlenku potasu, a nast´pnie miareczkowaniu

roztworem azotanu (V) srebra do uzyskania punktu koƒcowego, okreÊlonego za pomocà elektrody

srebro/siarczek srebra, albo

2) metodà chromatografii gazowej polegajàcej na

rozdziale mieszaniny na poszczególne sk∏adniki

w fazie gazowej oraz pomiarze zawartoÊci siarkowodoru poprzez porównanie z gazowymi mieszaninami wzorcowymi lub gazami referencyjnymi.

ww

1. 1. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarkowodoru w sposób okreÊlony w pkt 1 ppkt 1, sposób

wykonania oznaczenia, stosowane materia∏y i odczynniki, rodzaj aparatury, sposób pobierania próbek,

sposób obliczania oraz precyzj´ metody, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla

norma PN-EN ISO 6326-3.

1. 2. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarkowodoru w sposób okreÊlony w pkt 1 ppkt 2, sposób

wykonania oznaczenia, stosowane materia∏y i odczynniki, rodzaj aparatury, sposób pobierania próbek,

a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania

okreÊla norma PN-EN ISO 19739.

2. ZawartoÊç siarki ca∏kowitej oznacza si´

1) metodà spalania Lingenera polegajàcà na spalaniu zmierzonej obj´toÊci gazu w powietrzu pod

ciÊnieniem atmosferycznym w aparaturze szklanej

2) metodà Wickbolda polegajàcà na wprowadzeniu

próbki gazowej do p∏omienia tlenowo-wodorowego w celu jej spalenia przy zachowaniu znacznego

nadmiaru tlenu, albo

3) metodà chromatografii gazowej polegajàcej na

rozdziale mieszaniny na poszczególne sk∏adniki

w fazie gazowej oraz pomiarze zawartoÊci zwiàzków siarki poprzez porównanie z gazowymi mieszaninami wzorcowymi oraz obliczeniu zawartoÊci

siarki ca∏kowitej na podstawie zmierzonej zawartoÊci poszczególnych zwiàzków siarki.

2. 1. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 1, w zale˝noÊci od

zawartoÊci siarki w badanym gazie, zawartoÊç jonów

siarczanowych (VI) w roztworze absorpcyjnym jest

oznaczana metodà miareczkowania klasycznego lub

turbidymetrycznego.

2. 2. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, stosowane materia∏y i odczynniki, rodzaj aparatury, precyzj´ metody, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN ISO 6326-5.

2. 3. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 2, sposób wykona-

2. 4. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 3, sposób wykonania oznaczenia, stosowane materia∏y i odczynniki, rodzaj aparatury, sposób pobierania próbek, a tak˝e

sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla

norma PN-EN ISO 19739.

3. ZawartoÊç par rt´ci oznacza si´ poprzez pobieranie próbek rt´ci metodà chemisorpcji na jodzie, polegajàcà na przepuszczaniu gazu przez rurk´ szklanà

zawierajàcà ˝el krzemionkowy z naniesionym jodem.

5. 1. Dok∏adnoÊç, precyzj´ metody oraz sposób

podawania wyników okreÊla norma PN-EN ISO 6976.

6. ZawartoÊç wody oznacza si´

1) metodà pod wysokim ciÊnieniem, polegajàcà na

przepuszczaniu zmierzonej obj´toÊci gazu przez

rurk´ absorpcyjnà wype∏nionà tlenkiem fosforu (V), absorbujàcym wod´ zawartà w gazie i tworzeniu si´ kwasu fosforowego (V), a przyrost masy rurki odpowiada masie wody, albo

2) metodà miareczkowà Karla Fischera, polegajàcà

na przepuszczaniu próbki o znanej obj´toÊci przez

naczyƒko pomiarowe, zawierajàce niewielkà iloÊç

roztworu absorbujàcego, który poch∏ania wod´

zawartà w gazie, a która jest nast´pnie oznaczana

metodà miareczkowania odczynnikiem Karla Fischera, albo

3) metodà kulometrycznà Karla Fischera, polegajàcà

na przepuszczaniu próbki gazu o znanej obj´toÊci

przez naczyƒko pomiarowe, w którym woda jest

absorbowana przez roztwór anodowy. Jod niezb´dny do oznaczania wody w reakcji Karla Fischera jest wytwarzany kulometrycznie z jodku,

a wielkoÊç ∏adunku elektrycznego jest wprost proporcjonalna do masy wytworzonego jodu, a tym

samym do masy oznaczanej wody.

l.g

3. 1. Rt´ç znajdujàca si´ w postaci rozpuszczonego

w wodzie kompleksu oznaczana jest w wyniku redukcji odmierzonej porcji roztworu wodorotlenkiem cyny (II), co prowadzi do utworzenia rt´ci pierwiastkowej, usuwanej nast´pnie z roztworu poprzez przedmuch gazem oboj´tnym, a jej pary sà przenoszone

do spektrometru absorpcji atomowej (AAS) z przystawkà do pomiaru metodà zimnych par lub do spektrometru fluorescencji atomowej (AFS).

lowego charakteryzujàcego gaz idealny. WartoÊci te

sà nast´pnie przeliczane przy u˝yciu wspó∏czynnika

korygujàcego na wartoÊci odpowiadajàce gazowi rzeczywistemu.

.p

l

nia oznaczenia, stosowane materia∏y i odczynniki, rodzaj aparatury, sposób pobierania próbki, wielkoÊç

próbki, oznaczenie zaabsorbowanej siarki, badanie

sprawdzajàce, sposób podawania wyniku, precyzj´

metody, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania

z badania okreÊla norma PN-EN 24260.

Poz. 706

ov

Dziennik Ustaw Nr 84

w.

rc

3. 2. Sposób wykonania oznaczenia oraz sposób

przeprowadzania wzorcowania, stosowane materia∏y

i odczynniki, rodzaj aparatury, sposób pobierania próbek, w tym Êrodki bezpieczeƒstwa, sposób obliczenia,

precyzj´ metody, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN ISO 6978-1.

4. IntensywnoÊç zapachu mierzy si´

1) metodà bezpoÊrednià, polegajàcà na okreÊleniu

intensywnoÊci zapachu I mieszaniny gazu z powietrzem, gdy st´˝enie gazu w mieszaninie jest

równe st´˝eniu alarmowemu Xga, % (V/V), albo

ww

2) metodà profilu wra˝liwoÊci powonienia, polegajàcà na wykonaniu pomiarów najni˝szego st´˝enia

gazu ziemnego w mieszaninie z powietrzem

(Xg)min, % (V/V), przy którym mieszanina gazu

z powietrzem ma zapach ostrzegawczy I=2 i okreÊleniu intensywnoÊci zapachu tej mieszaniny,

w oparciu o wczeÊniej sporzàdzony indywidualny

profil wra˝liwoÊci powonienia osoby wykonujàcej

pomiary.

4. 1. Zasady i sposób wykonania pomiarów metodami okreÊlonymi w pkt 4 ppkt 1 i 2, dobór i kwalifikacje personelu przeprowadzajàcego pomiary, stosowanà aparatur´ i materia∏y, sposób ustalenia wyniku

koƒcowego pomiarów, a tak˝e zasady koƒcowej oceny wyniku pomiarów stopnia intensywnoÊci zapachu

okreÊla norma ZN-G-5004.

5. Ciep∏o spalania i liczb´ Wobbego oblicza si´ na

podstawie sk∏adu gazu, przy u˝yciu równaƒ, w których dla poszczególnych sk∏adników czàsteczkowych

mieszaniny gazów podane termofizyczne wartoÊci parametrów gazu idealnego sà przyjmowane zgodnie

z odpowiednim u∏amkiem molowym i które nast´pnie

sà dodawane w celu uzyskania Êredniego udzia∏u mo-

6. 1. W przypadku oznaczania zawartoÊci wody

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, stosowane materia∏y i odczynniki, rodzaj aparatury, sposób pobierania próbek, sposób obliczania, niepewnoÊç, zakres oznaczania, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla

norma PN-EN ISO 11541.

6. 2. W przypadku oznaczania zawartoÊci wody

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 2

1) zasad´ metody okreÊla norma PN-ISO 10101-1;

2) sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki oraz rodzaj aparatury, oznaczanie miana

Karla Fischera, sposób pobierania próbek, sposób

podawania wyników, w tym sposób wykonania

obliczeƒ i precyzj´ wyników, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-ISO 10101-2.

6. 3. W przypadku oznaczania zawartoÊci wody

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 3

1) zasad´ metody okreÊla norma PN-ISO 10101-1;

2) sposób wykonania oznaczenia, stosowane odczynniki oraz rodzaj aparatury, sposób pobierania

próbek, sposób podawania wyników, precyzj´ wyników, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania

z badania okreÊla norma PN-ISO 10101-3.

7. ZawartoÊç wy˝szych w´glowodorów — propanu i butanu — oznacza si´ metodà chromatografii ga-

7. 1. Do okreÊlania dopuszczalnego maksymalnego u∏amka molowego propanu i butanu, wyra˝onego

w procentach, zaleca si´ stosowanie za∏àcznika A normy PN-EN ISO 15403.

7. 2. Sposób wykonania oznaczenia, procedur´

oznaczania, w tym warunki pracy i wymagania dotyczàce dzia∏ania uk∏adu chromatograficznego, stosowane materia∏y, rodzaj aparatury, sposób obliczenia, precyzj´ i dok∏adnoÊç, a tak˝e sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN ISO 6974-3.

8. ZawartoÊç py∏u o Êrednicy czàstek wi´kszej ni˝

5 μm nale˝y okreÊliç metodà wagowà, stosujàc filtry

umo˝liwiajàce wychwycenie py∏u o okreÊlonej Êrednicy. Prowadzàc oznaczanie, nale˝y pobieraç próbk´ gazu w sposób izokinetyczny.

9. 1. W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 1, do rozdzielania

i wykrywania tlenu stosuje si´ kolumn´ z sitami molekularnymi 13X, po∏àczonà z detektorem cieplno-przewodnoÊciowym (TDC).

9. 2. W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 1, sposób wykonania oznaczenia, procedur´ oznaczania, w tym warunki

pracy i wymagania dotyczàce dzia∏ania uk∏adu chromatograficznego, stosowane materia∏y, rodzaj aparatury, sposób obliczenia, precyzj´ i dok∏adnoÊç, a tak˝e

sposób sporzàdzania sprawozdania z badania okreÊla

norma PN-EN ISO 6974-3.

.p

l

zowej z zastosowaniem dwóch kolumn chromatograficznych. Do rozdzielania i wykrywania wy˝szych w´glowodorów stosuje si´ kolumn´ z Porapakiem R,

po∏àczonà z detektorem cieplno-przewodnoÊciowym

(TDC) oraz z nast´pujàcym po nim detektorem p∏omieniowo-jonizacyjnym (FID).

Poz. 706

9. 3. W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 2, do rozdzielania

tlenu stosuje si´ kolumn´ PLOT wype∏nionà sitami

molekularnymi.

ov

Dziennik Ustaw Nr 84

9. 4. W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 2

2) metodà chromatografii gazowej z zastosowaniem

trzech kolumn kapilarnych.

2) sposób sporzàdzania sprawozdania z badania

okreÊla norma PN-EN ISO 6974-1.

ww

w.

rc

9. ZawartoÊç tlenu oznacza si´

l.g

1) metodà chromatografii gazowej z zastosowaniem

dwóch kolumn chromatograficznych albo

1) sposób wykonania oznaczenia, procedura oznaczania, w tym warunki pracy i wymagania dotyczàce dzia∏ania uk∏adu chromatograficznego, stosowane materia∏y, rodzaj aparatury, sposób obliczenia oraz precyzj´ okreÊla norma PN-EN ISO 6974-6;

Mariusz

Lachowski

2009.06.04

14:32:55 +02'00'

Dziennik Ustaw Nr 84

— 6665 —

Poz. 706

706

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 19 maja 2009 r.

Na podstawie art. 26 pkt 4 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania

jakoÊci paliw (Dz. U. Nr 169, poz. 1200, z 2008 r.

Nr 157, poz. 976 oraz z 2009 r. Nr 18, poz. 97) zarzàdza

si´, co nast´puje

.p

l

w sprawie metod badania jakoÊci spr´˝onego gazu ziemnego (CNG)2)