Umowa międzynarodowa Europejska Karta języków regionalnych lub mniejszościowych, sporządzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r.

Mariusz

Lachowski

2009.08.27

15:52:18

+02'00'

— 9818 —

Poz. 1121

1121

EUROPEJSKA KARTA

j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych,

.p

l

sporzàdzona w Strasburgu dnia 5 listopada 1992 r.

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomoÊci

Przek∏ad

ov

Dnia 5 listopada 1992 r. zosta∏a sporzàdzona w Strasburgu Europejska karta j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych, w nast´pujàcym brzmieniu

EUROPEJSKA KARTA J¢ZYKÓW REGIONALNYCH LUB MNIEJSZOÂCIOWYCH

CZ¢Âå I

Preambu∏a

Paƒstwa cz∏onkowskie Rady Europy, sygnatariusze niniejszej karty,

Postanowienia ogólne

Artyku∏ 1

l.g

zwa˝ywszy, ˝e celem Rady Europy jest uzyskanie

wi´kszej jednoÊci mi´dzy jej cz∏onkami, szczególnie

w celu zagwarantowania i urzeczywistnienia idea∏ów

i zasad, które stanowià ich wspólne dziedzictwo,

Dla celów niniejszej karty

a) „j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe” oznaczajà

j´zyki, które

(i) sà tradycyjnie u˝ywane na okreÊlonym terytorium paƒstwa przez obywateli tego paƒstwa

tworzàcych grup´ mniejszà liczebnie od pozosta∏ej cz´Êci ludnoÊci tego paƒstwa,

w.

rc

zwa˝ywszy, ˝e ochrona historycznych j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych Europy, spoÊród

których niektórym grozi ca∏kowite wygini´cie, przyczynia si´ do utrzymania i rozwoju kulturowego bogactwa i tradycji Europy,

Definicje

zwa˝ywszy, ˝e prawo do u˝ywania j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego w ˝yciu prywatnym

i publicznym stanowi prawo niezbywalne zgodnie

z zasadami zawartymi w Mi´dzynarodowym pakcie

praw obywatelskich i politycznych Organizacji Narodów Zjednoczonych i zgodnie z duchem Konwencji

o ochronie praw cz∏owieka i podstawowych wolnoÊci

Rady Europy,

ww

uwzgl´dniajàc prac´ wykonanà w ramach KBWE,

a w szczególnoÊci Akt koƒcowy KBWE z 1975 r. oraz

Dokument Spotkania kopenhaskiego Konferencji

w sprawie ludzkiego wymiaru KBWE z 1990 r.,

podkreÊlajàc wartoÊç wielokulturowoÊci i wieloj´zycznoÊci, a tak˝e uznajàc, ˝e ochrona j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych i poparcie dla nich nie

powinny przebiegaç ze szkodà dla j´zyków oficjalnych

i potrzeby ich poznawania,

rozumiejàc, ˝e ochrona i promowanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w ró˝nych krajach

i regionach Europy stanowi wa˝ny wk∏ad w budow´

Europy opartej na zasadach demokracji i ró˝norodnoÊci kulturowej w ramach suwerennoÊci narodowej

oraz integralnoÊci terytorialnej,

uwzgl´dniajàc specyficzne warunki i tradycje historyczne w ró˝nych regionach paƒstw europejskich,

uzgodni∏y, co nast´puje

(ii) ró˝nià si´ od oficjalnego j´zyka (j´zyków) tego

paƒstwa,

nie obejmuje to ani dialektów oficjalnego j´zyka

(j´zyków) tego paƒstwa, ani j´zyków migrantów,

b) „terytorium, na którym u˝ywany jest j´zyk regionalny lub mniejszoÊciowy” oznacza obszar geograficzny, na którym wspomniany j´zyk jest Êrodkiem komunikowania si´ takiej liczby ludzi, która

uzasadnia przyj´cie ró˝nych Êrodków ochronnych

i wspierajàcych, przewidzianych w niniejszej karcie,

c) „j´zyki nieterytorialne” oznaczajà j´zyki u˝ywane

przez obywateli danego paƒstwa, które ró˝nià si´

od j´zyka lub j´zyków stosowanych przez pozosta∏à cz´Êç ludnoÊci tego paƒstwa, które jednak, chocia˝ sà tradycyjnie u˝ywane na terytorium tego

paƒstwa, nie mogà byç identyfikowane z okreÊlonym jego obszarem.

Artyku∏ 2

Zobowiàzania

1. Ka˝da ze Stron zobowiàzuje si´ do stosowania

postanowieƒ Cz´Êci II w odniesieniu do wszystkich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, którymi

mówi si´ na jej terytorium i które odpowiadajà definicji, o której mowa w artykule 1.

Artyku∏ 6

2. W odniesieniu do ka˝dego j´zyka okreÊlonego

w czasie ratyfikacji, przyj´cia lub zatwierdzenia, zgodnie z artyku∏em 3, ka˝da ze Stron zobowiàzuje si´ do

stosowania co najmniej trzydziestu pi´ciu ust´pów

bàdê punktów wybranych spoÊród postanowieƒ Cz´Êci III karty, w∏àczajàc w to co najmniej trzy wybrane

z ka˝dego z artyku∏ów 8 i 12 oraz po jednym z ka˝dego z artyku∏ów 9, 10, 11 i 13.

Strony zobowiàzujà si´ do dopilnowania, aby zainteresowane w∏adze, organizacje i osoby zosta∏y poinformowane o prawach i obowiàzkach ustanowionych przez niniejszà kart´.

Artyku∏ 3

CZ¢Âå II

Artyku∏ 7

Cele i zasady

1. W odniesieniu do j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych na terytoriach, na których takie j´zyki sà u˝ywane, i w zale˝noÊci od sytuacji ka˝dego j´zyka Strony b´dà opieraç swojà polityk´, ustawodawstwo i praktyk´ na nast´pujàcych celach i zasadach

a) uznaniu j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych za wyraz bogactwa kulturowego,

l.g

2. Ka˝da Strona mo˝e w dowolnym póêniejszym

czasie powiadomiç Sekretarza Generalnego, ˝e przyjmuje zobowiàzania wynikajàce z postanowieƒ któregokolwiek innego ust´pu karty nieokreÊlone w jej dokumencie ratyfikacyjnym, przyj´cia lub zatwierdzenia

albo ˝e b´dzie stosowaç ust´p 1 niniejszego artyku∏u

w odniesieniu do innych j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych lub do innych j´zyków oficjalnych,

które sà mniej powszechnie stosowane na ca∏oÊci lub

cz´Êci jej terytorium.

.p

l

1. Ka˝de z Umawiajàcych si´ Paƒstw okreÊli

w swoim dokumencie ratyfikacyjnym, przyj´cia lub

zatwierdzenia ka˝dy j´zyk regionalny lub mniejszoÊciowy lub j´zyk oficjalny, który jest mniej powszechnie stosowany na ca∏oÊci lub cz´Êci jego terytorium,

w odniesieniu do którego zastosowane zostanà ust´py wybrane zgodnie z artyku∏em 2 ust´p 2.

Cele i zasady realizowane zgodnie

z artyku∏em 2 ust´p 1

ov

Ustalenia praktyczne

Informacja

c) potrzebie podj´cia zdecydowanego dzia∏ania promujàcego j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe

w celu ich ochrony,

w.

rc

3. Zobowiàzania wymienione w poprzednim ust´pie b´dà uznawane za stanowiàce integralnà cz´Êç

ratyfikacji, przyj´cia lub zatwierdzenia i b´dà mia∏y

taki sam skutek, poczàwszy od dnia notyfikowania

o nich.

b) poszanowaniu obszaru geograficznego ka˝dego

j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego w celu

zapewnienia, by istniejàce lub nowe podzia∏y administracyjne nie stanowi∏y przeszkody w promowaniu danego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego,

Artyku∏ 4

Istniejàce systemy ochrony

1. ˚adne z postanowieƒ niniejszej karty nie b´dzie

interpretowane jako ograniczajàce lub umniejszajàce

którekolwiek z praw gwarantowanych przez Konwencj´ o ochronie praw cz∏owieka i podstawowych wolnoÊci.

ww

2. Postanowienia niniejszej karty nie b´dà mia∏y

wp∏ywu na ˝adne bardziej korzystne postanowienia

dotyczàce statusu j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych ani na stan prawny osób nale˝àcych do

mniejszoÊci, które mogà istnieç wewnàtrz Strony lub

których dotyczà odpowiednie mi´dzynarodowe umowy dwustronne lub wielostronne.

Artyku∏ 5

Istniejàce zobowiàzania

˚adne z postanowieƒ karty nie mo˝e byç interpretowane jako stanowiàce podstaw´ do jakichkolwiek

uprawnieƒ, do anga˝owania si´ w jakiekolwiek dzia∏anie lub wykonania jakiejkolwiek czynnoÊci sprzecznej

z celami Karty Narodów Zjednoczonych lub innymi

zobowiàzaniami wynikajàcymi z prawa mi´dzynarodowego, w∏àczajàc w to zasad´ suwerennoÊci i integralnoÊci terytorialnej paƒstw.

d) u∏atwianiu lub zach´caniu do stosowania j´zyków

regionalnych lub mniejszoÊciowych w mowie

i w piÊmie, w ˝yciu publicznym i prywatnym,

e) utrzymywaniu i rozwijaniu powiàzaƒ, w zakresach

obj´tych niniejszà kartà, pomi´dzy grupami korzystajàcymi z j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego a innymi grupami w paƒstwie korzystajàcymi z j´zyka u˝ywanego w identycznej lub podobnej formie, jak równie˝ tworzeniu kontaktów kulturowych z innymi grupami w paƒstwie u˝ywajàcymi ró˝nych j´zyków,

f) zapewnianiu odpowiednich form i Êrodków nauczania i uczenia si´ j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych na wszystkich stosownych poziomach,

g) zapewnianiu udogodnieƒ umo˝liwiajàcych osobom niepos∏ugujàcym si´ j´zykiem regionalnym

lub mniejszoÊciowym, a ˝yjàcym na obszarze,

gdzie jest on u˝ywany, jego nauki, jeÊli majà takie

˝yczenie,

h) promowaniu studiów i badaƒ nad j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi na uniwersytetach

lub w podobnych instytucjach naukowych,

i) promowaniu odpowiednich rodzajów wymiany

mi´dzynarodowej, w zakresach obj´tych niniejszà

kartà, mi´dzy j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi, które sà u˝ywane w identycznej lub podobnej formie w dwóch lub wi´kszej liczbie paƒstw.

3. Strony zobowiàzujà si´ do promowania, za pomocà odpowiednich Êrodków, wzajemnego zrozumienia mi´dzy grupami j´zykowymi, a w szczególnoÊci

do szacunku i tolerancji wobec j´zyków regionalnych

lub mniejszoÊciowych — poÊród celów edukacji

i szkoleƒ realizowanych w tych krajach — a tak˝e zach´cenia mass mediów, aby dà˝y∏y do tego samego

celu.

(iv) jeÊli w∏adze publiczne nie posiadajà bezpoÊrednich uprawnieƒ na polu nauczania przedszkolnego, popieraç zastosowanie Êrodków

wymienionych powy˝ej w podpunktach (i) do

(iii) lub zach´caç do ich stosowania,

b) (i) udost´pniç szkolnictwo podstawowe w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

(ii) udost´pniç znacznà cz´Êç szkolnictwa podstawowego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub

(iii) uwzgl´dniç w ramach szkolnictwa podstawowego nauczanie odpowiednich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jako integralnà

cz´Êç programu nauczania, lub

(iv) zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych

powy˝ej w podpunktach (i) do (iii) przynajmniej wobec tych uczniów, których rodziny

wyra˝à takie ˝yczenie i których liczba zostanie

uznana za wystarczajàcà,

l.g

4. Przy okreÊlaniu swojej polityki wobec j´zyków

regionalnych lub mniejszoÊciowych Strony b´dà

uwzgl´dnia∏y potrzeby i ˝yczenia wyra˝ane przez grupy korzystajàce z tych j´zyków. Zach´ca si´ Strony do

tworzenia organizacji, jeÊli to konieczne, w celu doradzania w∏adzom we wszystkich sprawach zwiàzanych

z j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi.

(iii) zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych

powy˝ej w podpunktach (i) oraz (ii) przynajmniej wobec tych uczniów, których rodziny

wyra˝à takie ˝yczenie i których liczba zostanie

uznana za wystarczajàcà, lub

.p

l

2. Strony zobowiàzujà si´ do wyeliminowania, jeÊli jeszcze tego nie uczyni∏y, ka˝dego nieuzasadnionego zró˝nicowania, wy∏àczenia, ograniczenia lub preferencji dotyczàcej stosowania j´zyka regionalnego lub

mniejszoÊciowego, której celem jest zniech´cenie do

niego lub zagro˝enie dla jego zachowania lub rozwoju. Przeznaczanie specjalnych Êrodków na rzecz j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych zmierzajàce

do promowania równoÊci pomi´dzy u˝ytkownikami

tych j´zyków a pozosta∏à cz´Êcià populacji lub nale˝ycie uwzgl´dniajàce ich szczególne warunki nie jest

uznawane za akt dyskryminacji u˝ytkowników powszechniej u˝ywanych j´zyków.

Poz. 1121

ov

Dziennik Ustaw Nr 137

(ii) udost´pniç znacznà cz´Êç szkolnictwa Êredniego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub

mniejszoÊciowych, lub

w.

rc

5. Strony zobowiàzujà si´ do zastosowania mutatis mutandis zasad wymienionych w ust´pach 1—4

wobec j´zyków nieterytorialnych. Jednak w zakresie

dotyczàcym tych j´zyków charakter i zakres Êrodków,

które majà byç zastosowane w celu realizacji niniejszej karty, zostanà ustalone w elastyczny sposób przy

uwzgl´dnieniu potrzeb i ˝yczeƒ oraz przy poszanowaniu tradycji i cech grup, które pos∏ugujà si´ tymi j´zykami.

c) (i) udost´pniç szkolnictwo Êrednie w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

CZ¢Âå III

ww

Ârodki s∏u˝àce promowaniu u˝ywania

j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych

w ˝yciu publicznym zgodnie

ze zobowiàzaniami przyj´tymi

w artykule 2 ust´p 2

Artyku∏ 8

Szkolnictwo

1. W zakresie szkolnictwa Strony zobowiàzujà si´

na terytorium, na którym takie j´zyki sà u˝ywane,

zgodnie z sytuacjà ka˝dego z tych j´zyków i bez

uszczerbku dla nauczania oficjalnego j´zyka (j´zyków)

paƒstwa

a) (i) udost´pniç nauczanie przedszkolne w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

(ii) udost´pniç znacznà cz´Êç nauczania przedszkolnego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub

(iii) uwzgl´dniç w ramach szkolnictwa Êredniego

nauczanie odpowiednich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jako integralnà

cz´Êç programu nauczania, lub

(iv) zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych

powy˝ej w podpunktach (i) do (iii) przynajmniej wobec tych uczniów, którzy wyra˝à takie

˝yczenie (lub których rodziny wyra˝à takie ˝yczenie) i których liczba zostanie uznana za wystarczajàcà,

d) (i) udost´pniç szkolnictwo techniczne i zawodowe w odpowiednich j´zykach regionalnych

lub mniejszoÊciowych lub

(ii) udost´pniç znacznà cz´Êç szkolnictwa technicznego i zawodowego w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub

(iii) uwzgl´dniç w ramach szkolnictwa technicznego i zawodowego nauczanie odpowiednich j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych jako integralnà cz´Êç programu nauczania, lub

(iv) zastosowaç jeden ze Êrodków przewidzianych

powy˝ej w podpunktach (i) do (iii) przynajmniej wobec tych uczniów, którzy wyra˝à takie

˝yczenie (lub których rodziny wyra˝à takie ˝yczenie) i których liczba zostanie uznana za wystarczajàcà,

(ii) zapewniç mo˝liwoÊci studiowania tych j´zyków jako przedmiotów w szkolnictwie na poziomie uniwersyteckim i wy˝szym, lub

(iii) jeÊli ze wzgl´du na rol´ paƒstwa w odniesieniu do instytucji szkolnictwa wy˝szego nie mogà zostaç zastosowane podpunkty (i) oraz (ii),

zach´caç do Êwiadczenia lub zezwalaç na

Êwiadczenie szkolnictwa uniwersyteckiego lub

innych form szkolnictwa wy˝szego w j´zykach

regionalnych lub mniejszoÊciowych lub studiowanie tych j´zyków w charakterze przedmiotów nauki uniwersyteckiej lub szkolnictwa

wy˝szego,

f) (i) zapewniç udost´pnianie kursów nauczania doros∏ych lub kszta∏cenia ustawicznego, które sà

prowadzone g∏ównie lub ca∏kowicie w j´zyku

regionalnym lub mniejszoÊciowym, lub

a) w post´powaniu karnym

(i) zapewniç, aby sàdy, na wniosek jednej ze

Stron, prowadzi∏y post´powanie w j´zykach

regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

(ii) zagwarantowaç oskar˝onemu prawo do u˝ywania jego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego, lub

(iii) zapewniç, by wnioski i materia∏y dowodowe,

czy to pisemne, czy ustne, nie by∏y uznawane

za niedopuszczalne wy∏àcznie z tego powodu,

˝e zosta∏y sformu∏owane w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym, lub

(iv) przedstawiç, na wniosek, dokumenty zwiàzane

z post´powaniem sàdowym w odpowiednim

j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym,

l.g

(ii) oferowaç takie j´zyki jako przedmioty kszta∏cenia doros∏ych lub kszta∏cenia ustawicznego,

lub

szoÊciowymi uzasadnia Êrodki okreÊlone poni˝ej, odpowiednio do sytuacji ka˝dego z tych j´zyków i pod

warunkiem, ˝e korzystanie z udogodnieƒ udost´pnionych przez ten ust´p nie zostanie uznane przez s´dziego za utrudniajàce nale˝yte wymierzanie sprawiedliwoÊci

.p

l

e) (i) udost´pniç szkolnictwo na poziomie uniwersyteckim lub inne szkolnictwo wy˝sze w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

Poz. 1121

ov

Dziennik Ustaw Nr 137

(iii) jeÊli w∏adze publiczne nie posiadajà bezpoÊrednich uprawnieƒ na polu nauczania doros∏ych, przyjàç lub zach´caç do oferowania takich j´zyków jako przedmiotów kszta∏cenia doros∏ych lub kszta∏cenia ustawicznego,

b) w post´powaniu cywilnym

(i) zapewniç, aby sàdy, na wniosek jednej ze

Stron, prowadzi∏y post´powanie w j´zykach

regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

w.

rc

g) podjàç starania zmierzajàce do zapewnienia nauczania historii i kultury, której odpowiada dany

j´zyk regionalny lub mniejszoÊciowy,

jeÊli jest to konieczne, poprzez wykorzystanie t∏umaczy ustnych oraz t∏umaczeƒ pisemnych, bez

dodatkowych kosztów dla zainteresowanych

osób,

h) zapewniç nauczycielom podstawowe i dalsze

szkolenie niezb´dne do zrealizowania przyj´tych

przez Stron´ punktów od a do g,

ww

i) ustanowiç organ lub organy nadzorcze odpowiedzialne za monitorowanie podj´tych Êrodków

i post´pu uzyskanego w dziedzinie wprowadzania

lub rozwoju nauczania j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych oraz za sporzàdzanie okresowych raportów na temat wysuni´tych przez nie

wniosków, które b´dà przekazywane do wiadomoÊci publicznej.

2. JeÊli chodzi o szkolnictwo i w odniesieniu do terytoriów innych ni˝ te, na których j´zyki regionalne

lub mniejszoÊciowe sà tradycyjnie u˝ywane, Strony

zobowiàzujà si´, jeÊli liczba u˝ytkowników j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego to uzasadnia,

umo˝liwiaç, zach´caç i zapewniaç nauczanie w j´zyku

regionalnym lub mniejszoÊciowym lub nauczanie tego j´zyka na wszystkich odpowiednich poziomach nauczania.

Artyku∏ 9

W∏adze sàdownicze

1. Strony zobowiàzujà si´ w odniesieniu do tych

okr´gów sàdowych, w których liczba mieszkaƒców

pos∏ugujàcych si´ j´zykami regionalnymi lub mniej-

(ii) umo˝liwiç w ka˝dym przypadku, kiedy Strona

musi stawiç si´ osobiÊcie przed sàdem, aby

mog∏a ona u˝ywaç swojego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego bez ponoszenia

w zwiàzku z tym dodatkowych kosztów, lub

(iii) zezwoliç, aby dokumenty i materia∏ dowodowy by∏y przygotowywane w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

o ile b´dzie to konieczne, poprzez wykorzystanie

t∏umaczy ustnych oraz t∏umaczeƒ pisemnych,

c) w post´powaniach przed sàdami w sprawach dotyczàcych spraw administracyjnych

(i) zapewniç, aby sàdy, na wniosek jednej ze

Stron, prowadzi∏y post´powanie w j´zykach

regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

(ii) umo˝liwiç w ka˝dym przypadku, kiedy Strona

musi stawiç si´ osobiÊcie przed sàdem, aby

mog∏a ona u˝ywaç swojego j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego bez ponoszenia

w zwiàzku z tym dodatkowych kosztów, lub

(iii) zezwoliç, aby dokumenty i materia∏ dowodowy by∏y przygotowywane w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

o ile b´dzie to konieczne, poprzez wykorzystanie

t∏umaczy ustnych oraz t∏umaczeƒ pisemnych,

2. Strony zobowiàzujà si´

a) nie zaprzeczaç wa˝noÊci dokumentów prawnych

sporzàdzonych wewnàtrz paƒstwa wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sporzàdzone w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym lub

b) nie zaprzeczaç wa˝noÊci, pomi´dzy Stronami, dokumentów prawnych sporzàdzonych wewnàtrz

paƒstwa wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sporzàdzone w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym, i zapewniç, by nie mo˝na by∏o si´ na nie powo∏ywaç w stosunku do zainteresowanych osób

trzecich, które nie sà u˝ytkownikami tych j´zyków,

pod warunkiem ˝e o treÊci tych dokumentów zostanà one poinformowane przez osob´ (osoby),

która si´ na nie powo∏uje, lub

b) udost´pniç powszechnie stosowane teksty i formularze administracyjne przeznaczone dla ludnoÊci w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub w wersjach dwuj´zycznych,

c) zezwoliç w∏adzom administracyjnym na sporzàdzanie dokumentów w j´zyku regionalnym lub

mniejszoÊciowym.

2. W odniesieniu do w∏adz lokalnych i regionalnych, na których terytorium liczba mieszkaƒców b´dàcych u˝ytkownikami j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych jest taka, ˝e uzasadnia Êrodki wymienione poni˝ej, Strony zobowiàzujà si´ do dopuszczania lub zach´cania do

a) u˝ywania j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w strukturze w∏adzy regionalnej lub lokalnej,

b) mo˝liwoÊci sk∏adania przez u˝ytkowników j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych ustnych

lub pisemnych wniosków w tych j´zykach,

l.g

c) nie zaprzeczaç wa˝noÊci, pomi´dzy Stronami, dokumentów prawnych sporzàdzonych wewnàtrz paƒstwa wy∏àcznie z tego powodu, ˝e zosta∏y sporzàdzone w j´zyku regionalnym lub mniejszoÊciowym.

(v) zapewniç, by u˝ytkownicy j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych mogli, zgodnie

z prawem, przedstawiç dokumenty w tych j´zykach,

.p

l

d) podjàç kroki w celu zapewnienia, by zastosowanie

powy˝szych punktów: b podpunkt (i) do (iii) oraz

c podpunkt (i) do (iii), a tak˝e wszelkie niezb´dne

wykorzystanie t∏umaczy ustnych i t∏umaczeƒ

pisemnych nie powodowa∏o dodatkowych wydatków dla zainteresowanych osób.

Poz. 1121

ov

Dziennik Ustaw Nr 137

d) publikowania przez w∏adze lokalne ich oficjalnych

dokumentów równie˝ w odpowiednich j´zykach

regionalnych lub mniejszoÊciowych,

w.

rc

3. Strony zobowiàzujà si´ do udost´pnienia w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych najwa˝niejszych krajowych tekstów prawnych oraz tekstów

odnoszàcych si´ w szczególny sposób do u˝ytkowników tych j´zyków, chyba ˝e sà one udost´pnione

w inny sposób.

c) publikowania przez w∏adze regionalne ich oficjalnych dokumentów równie˝ w odpowiednich j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

Artyku∏ 10

W∏adze administracyjne i s∏u˝by publiczne

1. W zakresie okr´gów administracyjnych paƒstwa, w których liczba rezydentów b´dàcych u˝ytkownikami j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych uzasadnia Êrodki wymienione poni˝ej, i odpowiednio do sytuacji ka˝dego j´zyka Strony zobowiàzujà si´, w takiej mierze, w jakiej jest to racjonalnie

mo˝liwe

ww

a) (i) zapewniç, by w∏adze administracyjne u˝ywa∏y

j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych

lub

(ii) zapewniç, by urz´dnicy, którzy sà w kontakcie

ze spo∏eczeƒstwem, u˝ywali j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w swoich relacjach z osobami zwracajàcymi si´ do nich

w tych j´zykach, lub

(iii) zapewniç, by u˝ytkownicy j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych mogli przedstawiaç ustne lub pisemne wnioski i uzyskiwaç

odpowiedzi w tych j´zykach, lub

(iv) zapewniç, by u˝ytkownicy j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych mogli przedstawiaç ustne lub pisemne wnioski w tych j´zykach, lub

e) u˝ywania przez w∏adze regionalne j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w debatach podczas ich posiedzeƒ, nie wy∏àczajàc jednak˝e u˝ywania oficjalnego j´zyka (j´zyków) paƒstwa,

f) u˝ywania przez w∏adze lokalne j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w debatach podczas

ich posiedzeƒ, nie wy∏àczajàc jednak˝e u˝ywania

oficjalnego j´zyka (j´zyków) paƒstwa,

g) u˝ywania lub przyjmowania, o ile b´dzie to konieczne, ∏àcznie z nazwà w j´zyku (j´zykach) oficjalnym tradycyjnych i poprawnych form nazw

miejscowych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych.

3. W odniesieniu do powszechnie dost´pnych

us∏ug Êwiadczonych przez w∏adze administracyjne

bàdê inne osoby dzia∏ajàce na ich rzecz Strony zobowiàzujà si´ na terytorium, na którym j´zyki regionalne

lub mniejszoÊciowe sà u˝ywane, odpowiednio do sytuacji ka˝dego j´zyka i w takiej mierze, w jakiej jest to

racjonalnie mo˝liwe

a) zapewniç, by j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe by∏y u˝ywane podczas Êwiadczenia us∏ugi lub

b) pozwoliç u˝ytkownikom j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych na sk∏adanie wniosków i uzyskiwanie odpowiedzi w tych j´zykach, lub

c) pozwoliç u˝ytkownikom j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych na sk∏adanie wniosków w tych

j´zykach.

(ii) ˝e zach´cà do regularnego nadawania lub u∏atwià regularne nadawanie programów telewizyjnych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

a) t∏umaczenia pisemnego lub ustnego, odpowiednio do potrzeb,

d) ˝e zach´cà do produkcji i dystrybucji utworów

dêwi´kowych i audiowizualnych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub u∏atwià takà

produkcj´ i dystrybucj´,

c) akceptacji, na ile b´dzie to mo˝liwe, wniosków

pracowników s∏u˝by publicznej posiadajàcych

znajomoÊç j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego o skierowanie ich do pracy na terytorium,

na którym taki j´zyk jest u˝ywany.

5. Strony zobowiàzujà si´ do zezwolenia, na wniosek zainteresowanych, na u˝ywanie lub przybieranie

nazwisk w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych.

Media

(ii) ˝e zach´cà do regularnego publikowania lub

u∏atwià regularne publikowanie artyku∏ów prasowych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

f) (i) ˝e pokryjà koszty dodatkowe zwiàzane z tymi

mediami, które pos∏ugujà si´ j´zykami regionalnymi lub mniejszoÊciowymi, jeÊli prawo

przewiduje w ogóle pomoc finansowà dla mediów, lub

(ii) ˝e zastosujà istniejàce Êrodki pomocy finansowej tak˝e w odniesieniu do produkcji audiowizualnych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

l.g

Artyku∏ 11

e) (i) ˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie lub utrzymanie co najmniej jednej gazety

w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

ov

b) rekrutacji i, jeÊli b´dzie to konieczne, przeszkolenia urz´dników oraz innych wymaganych pracowników s∏u˝by publicznej,

.p

l

4. Majàc na uwadze realizacj´ przyj´tych przez siebie ust´pów 1, 2 i 3, Strony zobowiàzujà si´ do podj´cia jednego lub wi´kszej liczby z podanych poni˝ej

Êrodków

g) ˝e b´dà wspiera∏y szkolenie dziennikarzy i innych

pracowników mediów pos∏ugujàcych si´ j´zykami

regionalnymi lub mniejszoÊciowymi.

2. Strony zobowiàzujà si´, ˝e zagwarantujà wolnoÊç bezpoÊredniego odbioru transmisji radiowych

i telewizyjnych z paƒstw sàsiednich w j´zyku stosowanym w formie identycznej lub podobnej do j´zyka

regionalnego lub mniejszoÊciowego i nie b´dà sprzeciwia∏y si´ retransmisjom audycji radiowych i telewizyjnych w takim j´zyku z paƒstw sàsiednich. Ponadto

Strony zobowiàzujà si´, ˝e zapewnià, by nie nak∏adano ˝adnych ograniczeƒ na swobod´ wypowiedzi

i swobodny przep∏yw informacji w mediach drukowanych w j´zyku stosowanym w formie identycznej lub

podobnej do j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego. Poniewa˝ korzystanie z wy˝ej wymienionych

wolnoÊci pociàga za sobà obowiàzki, mo˝e podlegaç

ono takim wymaganiom formalnym, warunkom,

ograniczeniom lub karom, które przewiduje prawo

i które sà konieczne w spo∏eczeƒstwie demokratycznym, le˝à w interesie bezpieczeƒstwa narodowego,

integralnoÊci terytorialnej bàdê bezpieczeƒstwa

publicznego, ze wzgl´du na koniecznoÊç zapobie˝enia

niepokojom lub przest´pczoÊci, ochronie zdrowia

i moralnoÊci, ochronie reputacji i praw innych osób,

zapobieganiu ujawniania informacji otrzymanych jako poufne, lub utrzymaniu autorytetu i bezstronnoÊci

sàdownictwa.

w.

rc

1. Strony zobowiàzujà si´ ze wzgl´du na u˝ytkowników j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych na

terytoriach, na których mówi si´ tymi j´zykami, w zale˝noÊci od sytuacji ka˝dego j´zyka, w zakresie, w jakim w∏adze publiczne posiadajà bezpoÊrednie lub poÊrednie kompetencje, uprawnienia lub w jakim odgrywajà rol´ w tej dziedzinie, i przy poszanowaniu zasady niezale˝noÊci i autonomii mediów

a) w stopniu, w jakim radio i telewizja pe∏nià misj´

s∏u˝by publicznej

(i) ˝e zapewnià utworzenie co najmniej jednej

stacji radiowej i jednego kana∏u telewizyjnego

w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

(ii) ˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie co najmniej jednej stacji radiowej i jednego kana∏u telewizyjnego w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych, lub

ww

(iii) ˝e wydadzà odpowiedni przepis przewidujàcy,

by nadawcy oferowali programy w j´zykach

regionalnych lub mniejszoÊciowych,

b) (i) ˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie co najmniej jednej stacji radiowej w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych

lub

(ii) ˝e zach´cà do regularnego nadawania lub u∏atwià regularne nadawanie programów radiowych w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

c) (i) ˝e zach´cà do utworzenia lub u∏atwià utworzenie co najmniej jednego kana∏u telewizyjnego

w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych lub

3. Strony zobowiàzujà si´ do zapewnienia, by interesy u˝ytkowników j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych

by∏y

reprezentowane

lub

uwzgl´dniane w takich organach, jakie mogà zostaç

ustanowione zgodnie z prawem, jednoczeÊnie odpowiadajàc za zagwarantowanie wolnoÊci i pluralizmu

mediów.

Artyku∏ 12

Dzia∏ania kulturalne i obiekty kultury

1. W odniesieniu do dzia∏aƒ i obiektów kulturalnych — a w szczególnoÊci bibliotek, bibliotek wideo,

oÊrodków kulturalnych, muzeów, archiwów, stowarzyszeƒ, teatrów i kin, jak równie˝ dzie∏ literackich i filmowych, powszechnych form ekspresji kulturalnej,

festiwali i organizacji kulturalnych, w∏àczajàc mi´dzy

innymi zastosowanie nowych technologii — Strony

zobowiàzujà si´, na terytoriach, na których takie j´zyki sà u˝ywane, i w stopniu, w jakim w∏adze publiczne

sà kompetentne, posiadajà prawo lub odgrywajà rol´

w tej dziedzinie

Poz. 1121

2. W odniesieniu do terytoriów innych ni˝ te, na

których j´zyki regionalne lub mniejszoÊciowe sà tradycyjnie u˝ywane, Strony zobowiàzujà si´, jeÊli liczba

u˝ytkowników j´zyka regionalnego lub mniejszoÊciowego to uzasadnia, zezwalaç, popieraç lub zapewniaç

odpowiednie dzia∏ania i oÊrodki kulturalne, zgodnie

z ust´pem poprzedzajàcym.

.p

l

Dziennik Ustaw Nr 137

3. Strony zobowiàzujà si´ do odpowiedniego

uwzgl´dnienia, w ramach polityki kulturalnej prowadzonej za granicà, j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych i kultur, którym one odpowiadajà.

Artyku∏ 13

1. W odniesieniu do dzia∏aƒ gospodarczych i spo∏ecznych Strony zobowiàzujà si´ w ca∏ym kraju

a) wyeliminowaç ze swojego ustawodawstwa wszelkie postanowienia zabraniajàce lub ograniczajàce,

bez uzasadnionych powodów, wykorzystanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych w dokumentach dotyczàcych ˝ycia gospodarczego lub

spo∏ecznego, w szczególnoÊci w umowach o prac´ i w dokumentach technicznych, takich jak instrukcje u˝ytkowania produktów bàdê instalacji,

l.g

b) wspieraç ró˝ne formy dost´pu w innych j´zykach

do dzie∏ tworzonych w j´zykach regionalnych lub

mniejszoÊciowych poprzez wspomaganie i rozwijanie dzia∏aƒ w zakresie przek∏adu, dubbingu,

postsynchronizacji i napisów dialogowych,

ov

˚ycie gospodarcze i spo∏eczne

a) popieraç formy wyrazu i inicjatywy w∏aÊciwe j´zykom regionalnym lub mniejszoÊciowym i promowaç ró˝ne formy dost´pu do dzie∏ tworzonych

w tych j´zykach,

c) wspieraç dost´p w j´zykach regionalnych lub

mniejszoÊciowych do dzie∏ tworzonych w innych

j´zykach poprzez wspomaganie i rozwijanie dzia∏aƒ w zakresie przek∏adu, dubbingu, postsynchronizacji i napisów dialogowych,

w.

rc

d) zapewniaç, by organy odpowiedzialne za organizacj´ i popieranie ró˝nych rodzajów dzia∏aƒ kulturalnych uwzgl´dnia∏y w odpowiednim wymiarze

wykorzystanie znajomoÊci i u˝ytkowania regionalnych lub mniejszoÊciowych j´zyków i kultur

w przedsi´wzi´ciach, które sà przez nie inicjowane

lub którym udzielajà one wsparcia,

b) zabroniç umieszczania w wewn´trznych przepisach przedsi´biorstw i dokumentach prywatnych

jakichkolwiek klauzul wykluczajàcych lub ograniczajàcych stosowanie j´zyków regionalnych lub

mniejszoÊciowych, przynajmniej pomi´dzy u˝ytkownikami tego samego j´zyka,

e) promowaç rozwiàzania zapewniajàce, aby organy

odpowiedzialne za organizacj´ i wspieranie ró˝nych rodzajów dzia∏aƒ kulturalnych mia∏y do swojej dyspozycji pracowników posiadajàcych pe∏nà

znajomoÊç odpowiedniego j´zyka regionalnego

lub mniejszoÊciowego, jak równie˝ j´zyka (j´zyków) pozosta∏ej cz´Êci ludnoÊci,

ww

f) zach´caç do bezpoÊredniego udzia∏u przedstawicieli u˝ytkowników danego j´zyka regionalnego

lub mniejszoÊciowego podczas tworzenia obiektów i planowania dzia∏aƒ kulturalnych,

g) popieraç lub u∏atwiaç tworzenie instytucji odpowiedzialnych za gromadzenie, przechowywanie

kopii i prezentacj´ lub publikacj´ dzie∏ powsta∏ych

w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

h) o ile b´dzie to konieczne, tworzyç lub promowaç

i finansowaç us∏ugi t∏umaczeniowe i badania terminologiczne, szczególnie w zwiàzku z utrzymywaniem i rozwojem odpowiedniej terminologii

administracyjnej, handlowej, ekonomicznej, spo∏ecznej, technicznej lub prawnej w ka˝dym j´zyku

regionalnym lub mniejszoÊciowym.

c) sprzeciwiaç si´ praktykom, których celem jest

zniech´canie do stosowania j´zyków regionalnych

lub mniejszoÊciowych w zwiàzku z dzia∏aniami

gospodarczymi lub spo∏ecznymi,

d) u∏atwiaç lub popieraç stosowanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych innymi metodami

ni˝ te, które zosta∏y wymienione w powy˝szych

punktach.

2. W odniesieniu do dzia∏aƒ gospodarczych i spo∏ecznych Strony zobowiàzujà si´ w stopniu, w jakim

w∏adze publiczne posiadajà kompetencje, na terytorium, na którym sà u˝ywane j´zyki regionalne lub

mniejszoÊciowe, i w takiej mierze, w jakiej jest to racjonalnie mo˝liwe

a) w∏àczyç do swoich przepisów finansowych i bankowych postanowienia zezwalajàce, za pomocà

procedur zgodnych z praktykà handlowà, na u˝ywanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych do sporzàdzania poleceƒ p∏atnoÊci (czeków,

przekazów itd.) lub innych dokumentów finansowych lub, gdzie jest to w∏aÊciwe, zapewniç realizacj´ takich postanowieƒ,

b) w sektorach gospodarczych i spo∏ecznych, pozostajàcych bezpoÊrednio pod ich kontrolà (sektor

publiczny), zorganizowaç dzia∏ania promujàce

u˝ywanie j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych,

d) zapewniç poprzez zastosowanie odpowiednich

Êrodków, by instrukcje dotyczàce zasad przestrzegania bezpieczeƒstwa by∏y sporzàdzane równie˝

w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych,

e) zapewniç, aby dostarczane przez kompetentne w∏adze publiczne informacje dotyczàce praw konsumentów by∏y udost´pniane w j´zykach regionalnych lub mniejszoÊciowych.

Artyku∏ 14

Wymiana transgraniczna

Strony zobowiàzujà si´

3. Na podstawie raportów opisanych w ust´pie 1

oraz informacji wymienionych w ust´pie 2 komitet

ekspertów opracuje raport dla Komitetu Ministrów.

Raportowi temu towarzyszyç b´dà uwagi, których z∏o˝enia mog∏y sobie za˝yczyç Strony. Raport ten mo˝e

zostaç przekazany do wiadomoÊci publicznej przez

Komitet Ministrów.

4. Raport wymieniony w ust´pie 3 b´dzie zawieraç

w szczególnoÊci propozycje komitetu ekspertów dla

Komitetu Ministrów dotyczàce przygotowania takich

zaleceƒ tego ostatniego organu dla jednej lub wi´kszej liczby Stron, jakie mogà byç wymagane.

l.g

a) do zastosowania istniejàcych umów dwustronnych lub wielostronnych, które wià˝à je z paƒstwami, w których ten sam j´zyk jest u˝ywany

w identycznej lub w podobnej formie, lub, o ile b´dzie to konieczne, do podj´cia staraƒ o zawarcie

takich umów, w taki sposób, aby sprzyjaç kontaktom pomi´dzy u˝ytkownikami tego samego j´zyka

w zainteresowanych paƒstwach na polu kultury,

edukacji, informacji, szkolnictwa zawodowego

i kszta∏cenia ustawicznego,

2. Organy lub stowarzyszenia, legalnie ustanowione wewnàtrz Strony, mogà zwracaç uwag´ komitetowi ekspertów na sprawy zwiàzane ze zobowiàzaniami przyj´tymi przez t´ Stron´ w myÊl Cz´Êci III niniejszej karty. Po konsultacji z zainteresowanà Stronà komitet ekspertów mo˝e uwzgl´dniç te informacje podczas przygotowywania raportu opisanego poni˝ej w ust´pie 3. Te organy lub stowarzyszenia mogà równie˝ przedstawiaç oÊwiadczenia

dotyczàce polityki realizowanej przez Stron´ zgodnie z Cz´Êcià II.

.p

l

c) zapewniç, by oÊrodki opieki spo∏ecznej, takie jak

szpitale, domy dla emerytów i schroniska, oferowa∏y mo˝liwoÊç przyj´cia i obs∏ugi w ich w∏asnym

j´zyku osób u˝ywajàcych j´zyka regionalnego lub

mniejszoÊciowego, które wymagajà opieki ze

wzgl´du na z∏y stan zdrowia, staroÊç lub z innych

powodów,

Poz. 1121

ov

Dziennik Ustaw Nr 137

Artyku∏ 17

w.

rc

b) dla korzyÊci j´zyków regionalnych lub mniejszoÊciowych, do u∏atwiania lub popierania wspó∏pracy transgranicznej, w szczególnoÊci pomi´dzy

w∏adzami regionalnymi lub lokalnymi, na których

terytorium ten sam j´zyk jest u˝ywany w formie

identycznej lub podobnej.

5. Sekretarz Generalny Rady Europy b´dzie sporzàdzaç dwuletni szczegó∏owy raport dla Zgromadzenia Parlamentarnego dotyczàcy realizacji niniejszej

karty.

CZ¢Âå IV

Stosowanie karty

Komitet ekspertów

1. W sk∏ad komitetu ekspertów wejdzie po jednym

cz∏onku ka˝dej ze Stron wyznaczonym przez Komitet

Ministrów z listy osób o najwy˝szych walorach moralnych i uznanej kompetencji w dziedzinach, których

dotyczy niniejsza karta, nominowanych przez zainteresowanà Stron´.

Artyku∏ 15

Raporty okresowe

ww

1. Strony zobowiàzane sà do okresowego przedstawiania Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy,

w formie okreÊlonej przez Komitet Ministrów, raportu

o swojej polityce realizowanej zgodnie z Cz´Êcià II niniejszej karty oraz Êrodków podj´tych w celu realizacji

tych postanowieƒ Cz´Êci III, które zosta∏y przez nie

przyj´te. Pierwszy raport nale˝y przedstawiç w ciàgu

roku nast´pujàcego po wejÊciu w ˝ycie karty w odniesieniu do danej Strony, a kolejne raporty — w odst´pach trzech lat po pierwszym raporcie.

2. Strony b´dà udost´pniaç swoje raporty opinii

publicznej.

Artyku∏ 16

Badanie raportów

1. Raporty przedstawione Sekretarzowi Generalnemu Rady Europy na podstawie artyku∏u 15 b´dà

badane przez komitet ekspertów powo∏any zgodnie

z artyku∏em 17.

2. Cz∏onkowie komitetu b´dà powo∏ywani na

okres szeÊciu lat, z prawem do ponownego powo∏ania. Cz∏onek, który nie b´dzie zdolny wykonywaç swojej funkcji do koƒca kadencji, zostanie zastàpiony

zgodnie z procedurà ustalonà w ust´pie 1, a zast´pujàcy go cz∏onek dope∏ni okresu urz´dowania swojego

poprzednika.

3. Komitet ekspertów zatwierdzi w∏asny regulamin. Obs∏ug´ sekretariatu komitetu zapewni Sekretarz

Generalny Rady Europy.

CZ¢Âå V

Postanowienia koƒcowe

Artyku∏ 18

Niniejsza karta b´dzie otwarta do podpisu dla

paƒstw cz∏onkowskich Rady Europy. Podlega ona ratyfikacji, przyj´ciu lub zatwierdzeniu. Dokumenty ratyfikacyjne, przyj´cia lub zatwierdzenia zostanà z∏o˝one

u Sekretarza Generalnego Rady Europy.

Artyku∏ 19

Artyku∏ 22

1. Niniejsza karta wejdzie w ˝ycie pierwszego dnia

miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie trzech miesi´cy

od dnia, w którym pi´ç paƒstw cz∏onkowskich Rady

Europy wyrazi∏o swojà zgod´ na zwiàzanie si´ kartà

zgodnie z postanowieniami artyku∏u 18.

1. Ka˝da Strona mo˝e w ka˝dym czasie wypowiedzieç niniejszà kart´ w drodze notyfikacji skierowanej

do Sekretarza Generalnego Rady Europy.

1. Po wejÊciu w ˝ycie niniejszej karty Komitet

Ministrów Rady Europy mo˝e zaprosiç ka˝de paƒstwo

nieb´dàce cz∏onkiem Rady Europy do przystàpienia

do niniejszej karty.

Artyku∏ 21

Sekretarz Generalny Rady Europy notyfikuje paƒstwom cz∏onkowskim Rady i ka˝demu paƒstwu, które

przystàpi∏o do niniejszej karty, o

a) ka˝dym podpisaniu,

b) z∏o˝eniu ka˝dego dokumentu ratyfikacji, przyj´cia,

zatwierdzenia lub przystàpienia,

c) ka˝dej dacie wejÊcia w ˝ycie niniejszej karty zgodnie z artyku∏ami 19 i 20,

d) ka˝dym powiadomieniu otrzymanym w wyniku

zastosowania postanowieƒ artyku∏u 3 ust´p 2,

l.g

2. W odniesieniu do ka˝dego przyst´pujàcego

paƒstwa karta wejdzie w ˝ycie pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie trzech miesi´cy od

dnia z∏o˝enia dokumentu przystàpienia u Sekretarza

Generalnego Rady Europy.

.p

l

Artyku∏ 20

Artyku∏ 23

ov

2. W odniesieniu do ka˝dego paƒstwa cz∏onkowskiego, które póêniej wyrazi swojà zgod´ na zwiàzanie

si´ kartà, wejdzie ona w ˝ycie pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie trzech miesi´cy od dnia

z∏o˝enia dokumentu ratyfikacyjnego, przyj´cia lub zatwierdzenia.

2. Takie wypowiedzenie stanie si´ skuteczne

pierwszego dnia miesiàca nast´pujàcego po up∏ywie

szeÊciu miesi´cy od dnia otrzymania notyfikacji przez

Sekretarza Generalnego.

W dowód czego, ni˝ej podpisani, posiadajàcy do

tego odpowiednie upowa˝nienia, podpisali niniejszà

kart´.

Sporzàdzono w Strasburgu dnia 5 listopada

1992 r., w j´zykach angielskim i francuskim, przy

czym oba teksty sà równie autentyczne, w jednym egzemplarzu, który zostanie z∏o˝ony w archiwach Rady

Europy. Sekretarz Generalny Rady Europy przeka˝e

poÊwiadczone kopie ka˝demu paƒstwu cz∏onkowskiemu Rady Europy oraz ka˝demu paƒstwu zaproszonemu do przystàpienia do niniejszej karty.

w.

rc

1. Ka˝de paƒstwo mo˝e w czasie podpisania lub

z∏o˝enia dokumentu ratyfikacyjnego, przyj´cia, zatwierdzenia lub przystàpienia z∏o˝yç jedno lub wi´cej

zastrze˝eƒ do artyku∏u 7 ust´py 2 do 5 karty. Inne zastrze˝enia nie mogà byç sk∏adane.

e) ka˝dej innej czynnoÊci, notyfikacji lub zawiadomieniu dotyczàcych niniejszej karty.

ww

2. Ka˝de Umawiajàce si´ Paƒstwo, które z∏o˝y∏o

zastrze˝enie na mocy poprzedzajàcego ust´pu, mo˝e

w ca∏oÊci lub w cz´Êci wycofaç je w drodze notyfikacji

skierowanej do Sekretarza Generalnego Rady Europy.

Wycofanie stanie si´ skuteczne w dniu otrzymania takiej notyfikacji przez Sekretarza Generalnego.

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

ww

w.

rc

l.g

ov

.p

l

l.g

ov

.p

l

Dziennik Ustaw Nr 137

Po zaznajomieniu si´ z powy˝szà kartà, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oÊwiadczam, ˝e

w.

rc

— zosta∏a ona uznana za s∏usznà zarówno w ca∏oÊci, jak i ka˝de z postanowieƒ w niej zawartych,

— jest przyj´ta, ratyfikowana i potwierdzona z oÊwiadczeniami z∏o˝onymi na podstawie artyku∏u 2 ust´p 2

oraz artyku∏u 3 ust´p 1 powy˝szej karty,

— b´dzie niezmiennie zachowywana.

Na dowód czego wydany zosta∏ akt niniejszy, opatrzony piecz´cià Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie dnia 28 listopada 2008 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: L. Kaczyƒski

L.S.

ww

Prezes Rady Ministrów: D. Tusk