Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. w sprawie kierowania ruchem drogowym

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) organizacj´ i sposób kierowania ruchem drogowym;

2) osoby upowa˝nione do dawania poleceƒ i sygna∏ów uczestnikom ruchu lub innym osobom znajdujàcym si´ na drodze;

3) okolicznoÊci, szczegó∏owe warunki i sposób wykonywania czynnoÊci, o których mowa w pkt 2.

§ 2. 1. Do dawania poleceƒ i sygna∏ów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdujàcej si´ na drodze

upowa˝nione sà osoby, o których mowa w art. 6

ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym, zwanej danej „ustawà”, oraz

1) osoba odpowiedzialna za utrzymanie porzàdku

podczas przemarszu procesji, pielgrzymki lub konduktu pogrzebowego — je˝eli jest to niezb´dne do

zapewnienia ich bezpiecznego przemarszu;

2) stra˝ak Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej, cz∏onek

ochotniczej stra˝y po˝arnej oraz stra˝ak jednostki

ochrony przeciwpo˝arowej, o której mowa

w art. 15 pkt 1a—5 i 8 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpo˝arowej (Dz. U.

z 2002 r. Nr 147, poz. 1229, z póên. zm.3)) — podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;

3) umundurowany funkcjonariusz Biura Ochrony

Rzàdu — podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z zapewnieniem bezpieczeƒstwa osób ochranianych;

———————

1) Minister

Spraw Wewn´trznych i Administracji kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — sprawy wewn´trzne, na

podstawie § 1 ust. 2 pkt 3 rozporzàdzenia Prezesa Rady

Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Spraw Wewn´trznych

i Administracji (Dz. U. Nr 216, poz. 1604).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 109, poz. 925, Nr 175,

poz. 1462, Nr 179, poz. 1486 i Nr 180, poz. 1494 i 1497,

z 2006 r. Nr 17, poz. 141, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 190,

poz. 1400, Nr 191, poz. 1410 i Nr 235, poz. 1701, z 2007 r.

Nr 52, poz. 343, Nr 57, poz. 381, Nr 99, poz. 661, Nr 123,

poz. 845 i Nr 176, poz. 1238 oraz z 2008 r. Nr 37, poz. 214

i Nr 100, poz. 649.

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 52, poz. 452, z 2004 r.

Nr 96, poz. 959, z 2005 r. Nr 100, poz. 835 i 836, z 2006 r.

Nr 191, poz. 1410 oraz z 2007 r. Nr 89, poz. 590.

4) umundurowany i odpowiednio oznakowany pracownik nadzoru ruchu komunikacji miejskiej —

podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z zapewnieniem p∏ynnoÊci ruchu pojazdów komunikacji miejskiej, zdarzeƒ drogowych oraz awarii technicznych z udzia∏em tych pojazdów;

5) pilot pojazdów nienormatywnych — podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z przejazdem

tych pojazdów;

6) cz∏onek zespo∏u ratownictwa medycznego — podczas akcji prowadzenia medycznych czynnoÊci ratunkowych, do czasu przybycia na miejsce zdarzenia innych osób uprawnionych do dawania poleceƒ i sygna∏ów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdujàcej si´ na drodze.

2. Osoby, o których mowa w ust. 1 oraz

w art. 6 ust. 1 pkt 3—8 ustawy, kierujà ruchem, wydajàc polecenia lub sygna∏y.

§ 3. 1. Znaczenie poleceƒ i sygna∏ów podawanych

przez osoby kierujàce ruchem okreÊlajà przepisy wykonawcze wydane na podstawie art. 7 ust. 2 ustawy.

2. Polecenia i sygna∏y, o których mowa w ust. 1,

powinny byç jednoznaczne i zrozumia∏e dla osób, dla

których sà przeznaczone.

3. Sposób podawania poleceƒ i sygna∏ów do kierowania ruchem na skrzy˝owaniu przez osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 4. 1. Sygna∏y lub polecenia, o których mowa

w § 3, uprawniona osoba podaje za pomocà postawy

i ruchu ràk, tarczy do zatrzymywania pojazdów,

a w warunkach niedostatecznej widocznoÊci — latarki

wyposa˝onej w Êwiat∏o czerwone lub Êwiat∏o czerwone i zielone albo tarczy do zatrzymywania pojazdów ze

Êwiat∏em odblaskowym lub Êwiat∏em czerwonym.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy

1) osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1,

2 i 4 ustawy, kierujàcych ruchem na skrzy˝owaniu

i w obr´bie przejazdu kolejowego; osoby te, kierujàc ruchem na skrzy˝owaniu w warunkach niedostatecznej widocznoÊci, mogà u˝ywaç latarki wyposa˝onej w Êwiat∏o czerwone lub Êwiat∏o czerwone i zielone albo tarczy do zatrzymywania pojazdów ze Êwiat∏em odblaskowym lub Êwiat∏em czerwonym;

2) osoby nadzorujàcej bezpieczne przejÊcie dzieci

przez jezdni´, o której mowa w art. 6 ust. 1

pkt 6 ustawy.

§ 5. Pracownik kolejowy na przejeêdzie kolejowym,

dla zwrócenia uwagi na podawane za pomocà tarczy

do zatrzymywania pojazdów lub latarki ze Êwiat∏em

czerwonym sygna∏y lub polecenia, mo˝e dodatkowo

u˝ywaç tràbki sygnalizacyjnej lub gwizdka.

§ 6. 1. Osoba nadzorujàca bezpieczne przejÊcie

dzieci przez jezdni´, o której mowa w art. 6 ust. 1

pkt 6 ustawy, powinna byç podczas podawania poleceƒ i sygna∏ów wyposa˝ona w prostokàtnà, specjalnà

tarcz´ barwy ˝ó∏tej fluorescencyjnej z umieszczonym

w polu oÊmiokàtnym znakiem barwy czerwonej z napisem „STOP”.

2. Sygna∏y lub polecenia dla kierujàcych pojazdami osoba nadzorujàca bezpieczne przejÊcie dzieci

przez jezdni´ podaje za pomocà tarczy, o której mowa

w ust. 1.

3. Osoba, o której mowa w ust. 1, przed podaniem

sygna∏u do wstrzymania ruchu pojazdów jest obowiàzana

1) wejÊç na przejÊcie dla pieszych z uniesionà tarczà,

w sposób niezmuszajàcy kierujàcych do gwa∏townego hamowania; p∏aszczyzna tarczy powinna byç

skierowana w stron´ jadàcych pojazdów;

2) zezwoliç pieszym na przejÊcie przez jezdni´ dopiero po upewnieniu si´, ˝e pojazdy si´ zatrzyma∏y;

3) zejÊç z przejÊcia dopiero po opuszczeniu jezdni

przez pieszych; oznacza to zezwolenie na kontynuowanie jazdy pojazdów.

4. Szczegó∏owà specyfikacj´ technicznà tarczy znaku, o której mowa w ust. 1, okreÊla za∏àcznik nr 2 do

rozporzàdzenia.

§ 7. 1. Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1

pkt 1—3c ustawy, powinny byç podczas podawania

poleceƒ i sygna∏ów w zakresie kierowania ruchem na

drodze wyposa˝one w kamizelki barwy ˝ó∏tej z elementami odblaskowymi oraz wyró˝nikiem okreÊlajàcym formacj´, do której przynale˝à — odpowiadajàce

wymaganym warunkom technicznym.

2. Osoby, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, 2,

4 i 5 oraz w art. 6 ust. 1 pkt 7 i 8 ustawy, powinny byç

podczas podawania poleceƒ i sygna∏ów w zakresie

kierowania ruchem na drodze wyposa˝one w kamizelki barwy pomaraƒczowej z elementami odblaskowymi

oraz wyró˝nikiem okreÊlajàcym przedsi´biorc´, którego sà pracownikami, lub rodzaj wykonywanych czynnoÊci na drodze — odpowiadajàce wymaganym warunkom technicznym.

3. Przepis ust. 2 nie ma zastosowania do osoby,

o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy, o ile polecenia i sygna∏y w zakresie kierowania ruchem na drodze podaje ona bez wychodzenia z autobusu.

§ 8. Osoby, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, 2, 4,

5 i 6 oraz w art. 6 ust. 1 pkt 4—8 ustawy, mogà wykonywaç czynnoÊci zwiàzane z kierowaniem ruchem

drogowym pod warunkiem ukoƒczenia szkolenia,

o którym mowa w § 9.

Poz. 839

§ 9. 1. Szkolenie w zakresie kierowania ruchem

drogowym organizuje odp∏atnie wojewódzki oÊrodek

ruchu drogowego.

2. Szkolenie stra˝aków Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej, cz∏onków ochotniczej stra˝y po˝arnej oraz stra˝aków jednostek ochrony przeciwpo˝arowej z zakresu,

o którym mowa w ust. 1, prowadzi si´ w szko∏ach

i oÊrodkach szkolenia Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej. Na

potrzeby Wojskowej Ochrony Przeciwpo˝arowej szkolenie prowadzi jednostka podleg∏a Ministrowi Obrony

Narodowej.

3. Program szkolenia w zakresie kierowania ruchem drogowym okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

4. Koszty szkolenia ponosi

1) pracodawca — w przypadku osoby przez niego zatrudnionej;

2) osoba zainteresowana — w innych przypadkach.

5. Potwierdzeniem ukoƒczenia szkolenia jest pozytywne zaliczenie testu i egzaminu praktycznego zgodnie z zakresem programu szkolenia. Dokumentem potwierdzajàcym posiadanie uprawnieƒ do wykonywania niektórych czynnoÊci zwiàzanych z kierowaniem

ruchem drogowym jest zaÊwiadczenie wydane przez

dyrektora wojewódzkiego oÊrodka ruchu drogowego.

Przepisu tego nie stosuje si´ do osób, o których mowa

w § 2 ust. 1 pkt 2.

6. Wa˝noÊç zaÊwiadczenia, o którym mowa

w ust. 5, przed∏u˝a co 24 miesiàce organ, który je wyda∏.

7. Organ, który wydaje zaÊwiadczenia przed przed∏u˝eniem wa˝noÊci zaÊwiadczenia, decyduje o potrzebie poddania osoby uzupe∏niajàcemu przeszkoleniu.

8. Wojewódzki oÊrodek ruchu drogowego prowadzi ewidencj´ wydanych zaÊwiadczeƒ o ukoƒczeniu

szkolenia.

9. Wzór zaÊwiadczenia, o którym mowa w ust. 5,

okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.

§ 10. ZaÊwiadczenia wydane na mocy dotychczas

obowiàzujàcych przepisów zachowujà wa˝noÊç na

okres, na jaki zosta∏y wydane.

§ 11. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Spraw

Wewn´trznych i Administracji z dnia 17 wrzeÊnia

2003 r. w sprawie kierowania ruchem drogowym

(Dz. U. Nr 182, poz. 1784 oraz z 2004 r. Nr 27, poz. 243).

§ 12. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

24 lipca 2008 r.

Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji

G. Schetyna

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Spraw Wewn´trznych

i Administracji z dnia 18 lipca 2008 r. (poz. 839)

Za∏àcznik nr 1

SPOSÓB PODAWANIA SYGNA¸ÓW I POLECE¡ DO KIEROWANIA RUCHEM NA SKRZY˚OWANIU

§ 1. 1. Przed podj´ciem czynnoÊci kierowania ruchem drogowym policjant jest obowiàzany powiadomiç dy˝urnego stanowiska kierowania Policji o przystàpieniu do wykonania czynnoÊci. Natomiast je˝eli

kierowanie podejmuje ˝o∏nierz, Policj´ powiadamia

jego prze∏o˝ony lub oficer dy˝urny jednostki wojskowej.

2. Podejmujàc kierowanie ruchem, policjant lub

˝o∏nierz, o którym mowa w ust. 1, zwany dalej „kierujàcym ruchem”, powinien zajàç miejsce na skrzy˝owaniu zapewniajàce jego dobrà widocznoÊç i bezpieczeƒstwo oraz sprawne i skuteczne wykonywanie czynnoÊci zwiàzanych z kierowaniem ruchem.

3. Je˝eli przez skrzy˝owanie przebiegajà tory tramwajowe, miejsce kierowania powinno byç w miar´

mo˝liwoÊci usytuowane poza nimi, przy uwzgl´dnieniu warunków okreÊlonych w ust. 2.

§ 2. 1. Je˝eli kierowanie ruchem podejmuje jednoczeÊnie kilku policjantów lub ˝o∏nierzy, to jeden z nich,

zwany dalej „wiodàcym”, powinien zajàç takie miejsce, z którego b´dzie mia∏ warunki do obserwacji ruchu w ca∏ym rejonie kierowania, a jednoczeÊnie sam

b´dzie widoczny dla pozosta∏ych uczestników ruchu.

2. Osoby, o których mowa w ust. 1, powinny dostosowaç zmiany kierunku ruchu do sygna∏ów podawanych przez kierujàcego wiodàcego.

b) lewà r´kà od wyprostowanego ramienia w kierunku nadje˝d˝ajàcych pojazdów, zginajàc jà za

siebie tak, aby d∏oƒ znalaz∏a si´ na wysokoÊci

lewego ucha (rys. 3a, 3b i 3c).

3. W celu wykonania zmiany kierunku ruchu kierujàcy ruchem wybiera najdogodniejszy moment, a nast´pnie

1) podnosi prawà r´k´ przodem do góry, tak aby d∏oƒ

znalaz∏a si´ powy˝ej g∏owy, a r´ka by∏a lekko zgi´ta w ∏okciu (rys. 4a, 4b i 4c); podczas podnoszenia

r´ki i po zakoƒczeniu tej czynnoÊci policjant (˝o∏nierz) upewnia si´, czy wszyscy uczestnicy ruchu

zastosowali si´ do sygna∏u zabraniajàcego wjazdu

i wejÊcia na skrzy˝owanie;

2) wykonuje zwrot o 90° w lewo lub prawo z podniesionà prawà r´kà do góry, po upewnieniu si´, ˝e

wszyscy opuÊcili skrzy˝owanie;

3) wyciàga poziomo obie r´ce w bok na wysokoÊç

barków (rys. 5);

4) prawà r´kà zgi´tà w ∏okciu wykonuje ruch ∏ukiem

przed sobà (d∏oƒ na wysokoÊci twarzy) do lewego

barku; jednoczeÊnie lewà r´k´ zgina w ∏okciu i kieruje w gór´ za siebie na wysokoÊç lewego ucha,

po czym obie r´ce opuszcza w dó∏ wzd∏u˝ tu∏owia

(rys. 6).

CzynnoÊci opisane w pkt 3 i 4 wykonuje si´ tylko raz.

§ 3. Sygna∏y podawane przez kierujàcego ruchem

powinny byç zrozumia∏e i jednoznaczne, tak aby

uczestnicy ruchu drogowego mogli je w por´ zauwa˝yç i do nich si´ zastosowaç.

4. Otwarcia wjazdów lub wejÊç na skrzy˝owanie

mo˝na dokonaç równie˝ w cyklu niesymetrycznym, je˝eli wynika to z sytuacji ruchowej, np. na jednym

przejÊciu piesi nie zdà˝yli opuÊciç jezdni.

§ 4. 1. Kierujàcy ruchem powinien wejÊç na skrzy˝owanie w taki sposób, aby by∏ widoczny dla wszystkich uczestników ruchu, nie zak∏ócajàc ruchu pojazdów i pieszych.

5. W celu przyspieszenia przejazdu pojazdów nale˝y wykonaç takie gesty, jak w ust. 2 pkt 2 lit. a i b.

2. Po wejÊciu na skrzy˝owanie kierujàcy ruchem

przyjmuje pozycj´ zgodnà z odbywajàcym si´ ruchem,

czyniàc to w nast´pujàcy sposób

1) pozycja podstawowa: linia barków wskazuje

otwarty kierunek ruchu, r´ce opuszczone wzd∏u˝

tu∏owia, g∏owa wykonuje zwroty w lewo i prawo,

nogi w lekkim rozkroku (rys. 1a i 1b);

6. Kierujàcy ruchem w celu zwrócenia uwagi kierujàcych i pieszych na podawane sygna∏y mo˝e u˝ywaç

gwizdka.

§ 5. 1. Cz´stotliwoÊç zmian kierunku ruchu powinna byç dostosowana do nat´˝enia ruchu na drodze

oraz rodzaju i liczby nadje˝d˝ajàcych pojazdów, tak

aby nie dopuÊciç do blokowania skrzy˝owania.

2) gesty upewniajàce uczestników ruchu o utrzymaniu kierunku i przyspieszajàce przejazd pojazdów

wykonuje

2. Kierujàcy ruchem w miar´ mo˝liwoÊci powinien

umo˝liwiç w pierwszej kolejnoÊci przejazd pojazdom

komunikacji zbiorowej (tramwaje, autobusy, trolejbusy) oraz pojazdom d∏ugim, ci´˝kim i powolnym.

a) prawà r´kà od wyprostowanego ramienia

w kierunku nadje˝d˝ajàcych pojazdów do lewego barku na wysokoÊci twarzy, zginajàc r´k´

w ∏okciu i utrzymujàc d∏oƒ pionowo, stronà zewn´trznà do nadje˝d˝ajàcych pojazdów (rys. 2a,

2b i 2c),

§ 6. 1. W celu zatrzymania pojazdu nadje˝d˝ajàcego z lewej strony kierujàcy ruchem wyciàga w bok lewà r´k´ zgi´tà w ∏okciu, przedrami´ i d∏oƒ skierowanà

w gór´, d∏oƒ zwrócona wewn´trznà stronà w kierunku

zatrzymywanych pojazdów (rys. 7).

2. Zatrzymanie pojazdu nadje˝d˝ajàcego z prawej

strony nast´puje przez podniesienie prawej r´ki, tak

aby rami´ i przedrami´ tworzy∏y kàt zbli˝ony do prostego, a wewn´trzna strona d∏oni by∏a zwrócona

w kierunku zatrzymywanych pojazdów; d∏oƒ powinna

znajdowaç si´ na wysokoÊci g∏owy lub nieco wy˝ej

(rys. 8).

§ 7. 1. W przypadku sprowadzania pojazdu do kierujàcego ruchem na lini´ osi skrzy˝owania (na kierunku otwartym) kierujàcy ruchem powinien wykonaç r´kà ruch po ∏uku w p∏aszczyênie pionowej, zginajàc r´k´ harmonijnie w ∏okciu, nadgarstku i samej d∏oni

(rys. 9a i 9b).

2. Innym sygna∏em wyra˝onym tà samà r´kà (ca∏à

d∏onià) mo˝e on wskazaç miejsce na skrzy˝owaniu do

chwilowego zatrzymania pojazdu.

§ 8. Chcàc otworzyç ruch w kierunku w prawo przy

ruchu zamkni´tym, kierujàcy ruchem czyni to ruchem

r´ki po ∏uku (od prawej do lewej strony) w p∏aszczyênie poziomej.

§ 9. W celu przepuszczenia pojazdów jadàcych z lewej strony i skr´cajàcych w lewo bez obje˝d˝ania kierujàcego ruchem kierujàcy ruchem wykonuje nast´pujàce czynnoÊci

1) ustala odpowiedni moment do zatrzymania pojazdów; przyspiesza ruch tych, którzy znajdujà si´ blisko skrzy˝owania (patrz gesty okreÊlone w § 4

ust. 2 pkt 2);

2) wydaje polecenie zatrzymania si´ zgodnie z zasadami okreÊlonymi w § 6 ust. 2;

3) po upewnieniu si´, ˝e kierujàcy pojazdami zauwa˝yli sygna∏ i stosujà si´ do niego (np. zatrzymali

si´), wyciàga prawà r´k´ lekko zgi´tà w ∏okciu

przed siebie (d∏oƒ w p∏aszczyênie pionowej, palce

z∏àczone) i wysuwa lewà nog´ do przodu (rys. 10a

i 10b);

4) po uzyskaniu pewnoÊci, ˝e pojazdy zatrzyma∏y si´,

odwraca g∏ow´ w kierunku pojazdów skr´cajàcych

w lewo, wyciàga lewà r´k´ w bok, wskazujàc pojazd skr´cajàcy, i ∏ukiem w p∏aszczyênie poziomej,

poruszajàc jà w kierunku nadgarstka prawej r´ki,

daje polecenie opuszczenia skrzy˝owania w lewo

(rys. 11a i 11b);

5) ruchy wykonywane lewà r´kà powinny byç powtarzane, aby ka˝dy skr´cajàcy w lewo widzia∏ je

i przyspiesza∏ jazd´, w miar´ jak stajà si´ one szybkie i energiczne;

6) po skr´ceniu pojazdów w lewo powinno si´ zmieniç kierunek ruchu na poprzeczny.

§ 10. W celu przepuszczenia pojazdów jadàcych

z prawej strony i skr´cajàcych w lewo bez obje˝d˝ania

kierujàcego ruchem kierujàcy ruchem wykonuje nast´pujàce czynnoÊci

1) zatrzymuje pojazdy nadje˝d˝ajàce z lewej strony

przez podniesienie pionowo w bok lewej r´ki, zgi´tej w ∏okciu pod kàtem zbli˝onym do prostego, tak

aby wewn´trzna strona d∏oni (palce z∏àczone) by∏a

zwrócona do nadje˝d˝ajàcych pojazdów (rys. 12);

Poz. 839

2) prawà r´kà wskazuje pierwszy pojazd skr´cajàcy

w lewo z prawej strony i przenoszàc jà górà za siebie na wysokoÊci prawej cz´Êci karku — zezwala

na skr´cenie w lewo za sobà (rys. 13a i 13b);

3) ruchy wykonywane prawà r´kà powinny byç powtarzane, aby ka˝dy skr´cajàcy w lewo widzia∏ je

i przyspiesza∏ jazd´, w miar´ jak stajà si´ one szybkie i energiczne.

§ 11. Przepisy § 9 i 10 stosuje si´ odpowiednio przy

podawaniu sygna∏ów innym kierujàcym w rozumieniu

przepisów ustawy.

§ 12. 1. Je˝eli do skrzy˝owania zbli˝ajà si´ pojazdy

z dwóch przeciwnych kierunków i zamierzajà skr´ciç

w lewo, kierujàcy ruchem powinien oceniç, z którego

kierunku nadje˝d˝ajàce pojazdy b´dà potrzebowa∏y

wi´cej czasu na opuszczenie skrzy˝owania, i tym pojazdom umo˝liwiç przejazd w pierwszej kolejnoÊci. Pojazdy nadje˝d˝ajàce z drugiego kierunku mogà w tym

czasie samodzielnie opuÊciç skrzy˝owanie bàdê opuÊciç je w momencie, gdy kierujàcy ruchem stoi z podniesionà r´kà do góry (co oznacza majàcà nastàpiç

zmian´ dotychczas podawanych sygna∏ów).

2. Je˝eli warunki bezpieczeƒstwa i szerokoÊç jezdni (skrzy˝owania) na to pozwalajà, to kierujàcy ruchem

mo˝e przepuÊciç pojazdy skr´cajàce w lewo w dwóch

lub wi´cej rz´dach.

§ 13. 1. Ruch pojazdów skr´cajàcych w lewo nale˝y ubezpieczaç przed ewentualnà kolizjà z pojazdami

jadàcymi prosto. Ubezpieczenie takie kierujàcy ruchem mo˝e wykonaç na przemian, raz dla skr´cajàcych w lewo z jego lewej strony, drugi raz dla skr´cajàcych w lewo z jego prawej strony. Ubezpieczenie takie kierujàcy ruchem wykonuje tylko dla pojazdów

skr´cajàcych w lewo z jednego kierunku.

2. Po rozpocz´ciu ruchu pojazdów skr´cajàcych

w lewo kierujàcy ruchem mo˝e w tym czasie podawaç

tak˝e inne znaki dodatkowe, np. przyspieszenie ruchu

pojazdów, zezwolenie na skr´cenie w prawo przy ruchu zamkni´tym itp.

3. Po wykonaniu czynnoÊci, o których mowa

w ust. 1 i 2, kierujàcy ruchem powinien zmieniç kierunek ruchu.

§ 14. 1. Je˝eli do skrzy˝owania zbli˝a si´ pojazd

uprzywilejowany, kierujàcy ruchem powinien zapewniç mu bezpieczny przejazd poprzez zatrzymanie ca∏ego ruchu pojazdów i pieszych. W tym celu daje kilka

sygna∏ów gwizdkiem, z jednoczesnym podniesieniem

prawej r´ki do góry, dajàc sygna∏ „uwaga” (rys. 4c).

2. Kierujàcy ruchem mo˝e przy tym zatrzymywaç

pomocniczo lewà r´kà pieszych lub pojazdy zbli˝ajàce

si´ z okreÊlonego kierunku.

§ 15. Podczas kierowania ruchem kierujàcy ruchem mo˝e poruszaç si´ po skrzy˝owaniu, nie zmieniajàc jednak pozycji cia∏a w stosunku do obowiàzujàcego w danym czasie kierunku ruchu.

Rys. 1a

Rys. 1b

Rys. 2a

Rys. 2b

Rys. 2c

Rys. 3a

Rys. 3b

Rys. 3c

Rys. 4a

Rys. 4b

Rys. 4c

Rys. 5

Rys. 6

Rys. 7

Rys. 8

Rys. 9a

Rys. 9b

Rys. 10a

Rys. 10b

Rys. 11a

Rys. 11b

Rys. 12

Rys. 13a

Rys. 13b

Za∏àcznik nr 2

SZCZEGÓ¸OWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA TARCZY ZNAKU DO ZATRZYMYWANIA POJAZDÓW

DLA OSÓB UPRAWNIONYCH DO WSTRZYMYWANIA RUCHU POJAZDÓW W CELU UMO˚LIWIENIA

BEZPIECZNEGO PRZEKROCZENIA JEZDNI DZIECIOM

1. Przedmiot specyfikacji

umieszczony w polu o kszta∏cie kwadratu o boku

500 mm (±10 mm), wielkoÊç i gruboÊç liter du˝ych

w grupie IV dla znaków ma∏ych okreÊlonych w przepisach w sprawie szczegó∏owych warunków technicznych dla znaków i sygna∏ów drogowych oraz urzàdzeƒ

bezpieczeƒstwa ruchu drogowego i warunków ich

umieszczania. Zarówno znak „STOP”, jak i kwadratowe pole, na którym ma byç umieszczony, powinny byç

wykonane lub pokryte materia∏em odblaskowym z minimalnym wspó∏czynnikiem odblaskowoÊci okreÊlonym w tabeli nr 1.

Przedmiotem szczegó∏owej specyfikacji technicznej sà wymagania dotyczàce wykonania specjalistycznych znaków do zatrzymywania pojazdów, zwanych

dalej „znakami”, dla osób uprawnionych do wstrzymywania ruchu pojazdów w celu u∏atwienia przejÊcia

przez jezdni´ dzieciom.

2. Ogólne warunki dotyczàce materia∏ów

Materia∏y u˝yte do produkcji znaków powinny charakteryzowaç si´ wysokà jakoÊcià, trwa∏oÊcià, odblaskowoÊcià oraz mieç odpowiednià kolorystyk´.

Wszystkie materia∏y zastosowane w produkcji powinny zapewniç co najmniej 2-letni okres u˝ywalnoÊci

znaków, bez wyraênego pogorszenia walorów funkcjonalnych.

Barwa t∏a znaku „STOP” — czerwona (tabela nr 2).

Barwa napisu i obwódki znaku „STOP” oraz kwadratowego pola — ˝ó∏ta fluorescencyjna (tabela nr 3). TreÊç

znaku powinna byç naniesiona metodà sitodruku na

podk∏ad odblaskowy.

3. Warunki techniczne dotyczàce materia∏ów

Znak powinien byç wykonany jako obustronny,

o identycznych parametrach dla ka˝dej strony.

Tarcze znaków powinny byç pokryte lub wykonane

z materia∏ów odblaskowych fluorescencyjnych barwy

˝ó∏tej, wed∏ug parametrów tabeli nr 3, charakteryzujàcych si´ bardzo dobrà widzialnoÊcià w ró˝nych porach

dnia, trudnych warunkach atmosferycznych oraz

w nocy (intensywnie widoczne w Êwiat∏ach reflektorów samochodowych). Barwa materia∏u zarówno

w dzieƒ, jak i oÊwietlonego w nocy powinna byç taka

sama.

Tarcza znaku nie mo˝e mieç ostrych kraw´dzi i powinna cechowaç si´ niezb´dnà sztywnoÊcià eksploatacyjnà.

Tarcza znaku powinna byç umieszczona na s∏upku

o Êrednicy nie wi´kszej ni˝ 30 mm, o d∏ugoÊci

1.500 mm, liczàc od dolnej kraw´dzi tarczy znaku. Dopuszcza si´ wykonanie s∏upka z drewna, tworzywa

sztucznego lub lekkiego stopu metalu. Barwa s∏upka

powinna byç czerwona, szara lub bia∏a.

Minimalny wspó∏czynnik odblaskowoÊci znaków

nie mo˝e byç ni˝szy ni˝ okreÊlony w tabeli nr 1. Dla folii zadrukowanej dopuszcza si´ spe∏nienie wymagaƒ

zawartych w tabeli nr 1 obni˝onych do 30 % podanych wartoÊci.

Znak powinien byç zgodny z Polskà Normà

PN EN 471 w zakresie odblaskowoÊci i barwy materia∏ów. W przypadku powo∏aƒ niedatowych stosuje si´

ostatnie wydanie powo∏anej publikacji normy.

4. Warunki wykonania

Tarcz´ znaku nale˝y wykonaç jako znak „STOP”

(oÊmiokàt wpisany w ko∏o o Êrednicy 350 mm),

Warunki, jakie powinny spe∏niaç materia∏y do wykonania tarczy znaku

Tabela nr 1. Minimalne wartoÊci powierzchniowego wspó∏czynnika odblasku w cd x 1x–1 x m–2 dla materia∏u

odblaskowego klasy drugiej

Kàt oÊwietlenia β1 (β2=0)

Kàt obserwacji

5°

20°

30°

40°

12’

330

290

180

65

20’

250

200

170

60

1°

25

15

12

10

1°30’

10

Tabela nr 2. Barwa materia∏u pod∏o˝owego

Barwa

fluorescencyjna

pomaraƒczowoczerwona

Wspó∏rz´dne chromatycznoÊci punktów naro˝nych

x

y

0,610

0,390

0,535

0,375

0,570

0,340

0,655

0,345

0,655

0,345

0,570

0,340

0,595

0,315

0,690

0,310

Minimalny wspó∏czynnik

luminancji

β min

0,40

fluorescencyjna czerwona

0,25

Tabela nr 3. Barwa materia∏ów o w∏asnoÊciach kombinowanych

Barwa

Wspó∏rz´dne chromatycznoÊci punktów naro˝nych

x

y

0,387

0,610

0,356

0,494

0,398

0,452

0,460

0,540

fluorescencyjna ˝ó∏ta

Minimalny wspó∏czynnik

luminancji

β min

0,70

Tabele opracowane na podstawie PN EN 471:2005.

WZÓR TARCZY ZNAKU

Za∏àcznik nr 3

PROGRAM SZKOLENIA W ZAKRESIE KIEROWANIA RUCHEM DROGOWYM

Zagadnienia

Liczba

godzin

1

2

I. Zakres kompetencji osób uprawnionych do kierowania ruchem drogowym

W zale˝noÊci od podmiotów uczestniczàcych w szkoleniu wskazanie uprawnieƒ

1) pracownikom kolejowym na przejazdach kolejowych;

2) osobom dzia∏ajàcym w imieniu zarzàdcy drogi oraz osobom wykonujàcym roboty na drodze na zlecenie lub za zgodà zarzàdcy drogi;

3) osobom nadzorujàcym bezpieczne przejÊcie dzieci przez jezdni´, w wyznaczonym miejscu;

4) kierujàcym autobusem szkolnym w miejscach postoju zwiàzanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci;

5) stra˝nikom leÊnym lub funkcjonariuszom Stra˝y Parku — na terenie odpowiednio lasu lub

parku narodowego;

6) osobom odpowiedzialnym za utrzymanie porzàdku podczas przemarszu procesji, pielgrzymki lub konduktu pogrzebowego — je˝eli jest to niezb´dne do zapewnienia ich bezpiecznego przemarszu;

7) stra˝akom Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej, cz∏onkom ochotniczej stra˝y po˝arnej oraz stra˝akom jednostki ochrony przeciwpo˝arowej;

8) pracownikom nadzoru ruchu komunikacji miejskiej;

9) pilotom pojazdów nienormatywnych — podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych

z przejazdem tych pojazdów;

10) cz∏onkom zespo∏u ratownictwa medycznego — podczas akcji prowadzenia medycznych

czynnoÊci ratunkowych, do czasu przybycia na miejsce zdarzenia innych osób uprawnionych do dawania poleceƒ i sygna∏ów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdujàcej si´

na drodze

2

II. Podstawowe zasady bezpieczeƒstwa ruchu drogowego i zagro˝enia, jakie niesie charakter

pracy na drodze. Rodzaj i znaczenie wykonywanych prac na drodze oraz utrudnienia w ruchu, które si´ z nimi wià˝à

Omówienie mo˝liwoÊci wystàpienia

1) ró˝nych reakcji kierujàcych pojazdami;

2) koniecznoÊci prowadzenia ruchu wahad∏owego;

3) ró˝nych warunków atmosferycznych (niedostateczna widocznoÊç);

4) ró˝nych warunków drogowych (np. nat´˝enie ruchu);

5) unieruchomienia pojazdu na przejeêdzie kolejowym

3

III. Mo˝liwoÊci reakcji na zachowania uczestników ruchu drogowego niezgodne z przepisami

Omówienie treÊci wybranych przepisów Kodeksu wykroczeƒ, które sankcjonujà niestosowanie si´ do sygna∏ów osób uprawnionych do kierowania ruchem drogowym oraz czynnoÊci,

jakie nale˝y podjàç w sytuacji zaistnienia zdarzenia drogowego.

Wskazanie mo˝liwoÊci skierowania do sàdu wniosku o ukaranie osób niestosujàcych si´ do

poleceƒ lub sygna∏ów osoby uprawnionej do kierowania ruchem.

Prezentowanie wzoru wniosku o ukaranie i wskazanie zakresu informacji, które powinny zawieraç notatka lub pismo przekazane Policji — dotyczàce sprawcy wykroczenia i okolicznoÊci

pope∏nionego wykroczenia

2

IV. Elementy wyposa˝enia osób uprawnionych do kierowania ruchem drogowym

Prezentowanie elementów wyposa˝enia i ubioru pracowników uprawnionych do kierowania

ruchem drogowym

1) tarczy do zatrzymywania pojazdów;

2) latarki wyposa˝onej w Êwiat∏o czerwone lub czerwone i zielone;

3) kamizelki odblaskowej;

4) wzoru tablicy, za pomocà której kierowca autobusu daje sygna∏ do zatrzymania pojazdu;

5) tarczy znaku „STOP” wed∏ug wzoru okreÊlonego w rozporzàdzeniu oraz ubioru sk∏adajàcego si´ z p∏aszcza ostrzegawczego;

6) wzoru zaÊwiadczenia potwierdzajàcego ukoƒczenie szkolenia

1

2

V. Zasady odpowiedzialnoÊci osób kierujàcych ruchem drogowym w Êwietle przepisów prawa

wykroczeƒ oraz prawa karnego

2

VI. Sposób podawania sygna∏ów i poleceƒ w Êwietle obowiàzujàcych przepisów

3

VII. Praktyczne çwiczenia podawania sygna∏ów drogowych ze wskazaniem sposobu podawania

poleceƒ kierujàcym. Zwrócenie szczególnej uwagi na umiej´tnoÊci oceniania przez s∏uchaczy pr´dkoÊci pojazdów oraz mo˝liwoÊci ich bezpiecznego zatrzymania si´

3

VIII. Sprawdzenie stopnia opanowania materia∏u w formie testu oraz w warunkach symulowanych (rzeczywistych)

2

Razem godzin

18

Za∏àcznik nr 4

WZÓR ZAÂWIADCZENIA POTWIERDZAJÑCEGO UKO¡CZENIE SZKOLENIA

str. 1

str. 2

839

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN¢TRZNYCH I ADMINISTRACJI1)

z dnia 18 lipca 2008 r.

w sprawie kierowania ruchem drogowym

Na podstawie art. 6 ust. 4 pkt 1 i 2 ustawy z dnia

20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym

(Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje