Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 7 stycznia 2008 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać liczniki energii elektrycznej czynnej prądu przemiennego, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania, materia∏ów i charakterystyk metrologicznych, a tak˝e

miejsc umieszczania cech legalizacji i zabezpieczajàcych liczników energii elektrycznej czynnej pràdu

przemiennego, jednofazowych i trójfazowych, indukcyjnych oraz statycznych, zwanych dalej „licznikami”, wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania w wyniku oceny zgodnoÊci;

2) szczegó∏owy zakres sprawdzeƒ wykonywanych

podczas legalizacji pierwotnej i ponownej liczników;

3) sposoby i metody przeprowadzania sprawdzeƒ,

o których mowa w pkt 2;

4) zakres informacji, jakie powinna zawieraç instrukcja obs∏ugi liczników.

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo-

wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r.

w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra

Gospodarki (Dz. U. Nr 216, poz. 1593).

2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji

Europejskiej w dniu 20 wrzeÊnia 2007 r., pod numerem

2007/0521/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów

prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65,

poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia

22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania

informacji w zakresie norm i przepisów technicznych

(Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE

Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180,

poz. 1494, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834

oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238.

§ 2. 1. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do liczników wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania

1) na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych do dnia 7 stycznia 2007 r.;

2) w wyniku oceny zgodnoÊci.

2. Podczas legalizacji liczników, o których mowa

w ust. 1 pkt 1, klas dok∏adnoÊci 0,5; 1 i 2 stosuje si´ odpowiednio wymagania odpowiadajàce klasom C, B i A.

§ 3. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) b∏´dzie wskazania licznika — nale˝y przez to rozumieç b∏àd licznika w warunkach odniesienia;

2) pràdzie bazowym Ib — nale˝y przez to rozumieç

wartoÊç pràdu, dla której sà ustalane istotne cechy

licznika;

3) pràdzie minimalnym Imin — nale˝y przez to rozumieç wartoÊç pràdu, powy˝ej której b∏àd licznika

w warunkach odniesienia nie przekracza b∏´dów

granicznych dopuszczalnych;

4) pràdzie maksymalnym Imax — nale˝y przez to rozumieç najwy˝szà wartoÊç pràdu, przy której b∏àd

licznika w warunkach odniesienia nie przekracza

b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

5) wspó∏czynniku zawartoÊci harmonicznych — nale˝y przez to rozumieç stosunek wartoÊci skutecznej

harmonicznych, otrzymanej po oddzieleniu przebiegu podstawowego niesinusoidalnej wielkoÊci

zmiennej, do wartoÊci skutecznej wielkoÊci niesinusoidalnej, wyra˝ony w procentach;

6) urzàdzeniu wskazujàcym — nale˝y przez to rozumieç cz´Êç licznika prezentujàcà lub rejestrujàcà

i prezentujàcà jego wskazania;

7) sta∏ej licznika — nale˝y przez to rozumieç stosunek

liczby obrotów wirnika licznika indukcyjnego albo

liczby impulsów licznika statycznego do odpowiadajàcej jej energii elektrycznej, wyra˝ony w obrotach albo impulsach na kilowatogodzin´ lub megawatogodzin´ albo w watogodzinach na obrót

lub impuls;

8) przek∏adni licznika — nale˝y przez to rozumieç stosunek liczby obrotów wirnika lub liczby impulsów

do odpowiadajàcej jej zmiany wskazania urzàdzenia wskazujàcego;

9) warunkach odniesienia — nale˝y przez to rozumieç warunki przewidziane do sprawdzania licznika oraz wzajemnego porównywania wyników pomiarów;

10) znamionowych warunkach u˝ytkowania — nale˝y

przez to rozumieç warunki u˝ytkowania licznika,

w których jego charakterystyki metrologiczne sà

zawarte w okreÊlonych granicach, a b∏´dy wskazaƒ nie przekraczajà b∏´dów granicznych dopuszczalnych.

Poz. 63

8) liczba faz i liczba przewodów sieci, do jakiej licznik

jest przeznaczony, w postaci napisu o treÊci

a) jednofazowy dwuprzewodowy,

b) trójfazowy trójprzewodowy,

c) trójfazowy czteroprzewodowy albo

d) odpowiedniego symbolu graficznego okreÊlonego w normie PN-EN 62053-52:2006 (U);

9) wartoÊci nominalne napi´cia i cz´stotliwoÊci;

10) wartoÊci pràdu minimalnego, bazowego i maksymalnego;

11) zakres temperatur u˝ytkowania oraz temperatura

nominalna, je˝eli jest ró˝na od 23 °C;

12) sta∏a licznika;

Rozdzia∏ 2

13) schemat sposobu przy∏àczenia licznika do sieci lub

jego numer;

Wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania,

materia∏ów oraz miejsc umieszczania cech legalizacji

i zabezpieczajàcych oraz zakres informacji zawartych

w instrukcji obs∏ugi liczników

14) znak

— je˝eli licznik zosta∏ wykonany w II klasie ochronnoÊci.

§ 6. 1. Licznik powinien byç instalowany i stosowany zgodnie z instrukcjà obs∏ugi.

§ 4. Konstrukcja i wykonanie licznika oraz urzàdzeƒ

dodatkowych, a tak˝e materia∏y stosowane do ich wytworzenia powinny zapewniç

2. Instrukcja obs∏ugi licznika powinna zawieraç

w szczególnoÊci

1) wytrzyma∏oÊç i trwa∏oÊç w przewidywanym przez

producenta okresie w znamionowych warunkach

u˝ytkowania;

2) sk∏ad wyposa˝enia i jego opis;

2) zabezpieczenie licznika w sposób uniemo˝liwiajàcy ingerencj´ do jego wn´trza oraz przypadkowe

lub celowe zafa∏szowanie wskazaƒ.

§ 5. Na liczniku, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 2,

powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny

1) nazwa lub znak producenta;

2) oznakowanie zgodnoÊci, w rozumieniu art. 5 pkt 3

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny

zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087, z póên.

zm.4)), dodatkowe oznakowanie metrologiczne oraz

numer jednostki notyfikowanej, o której mowa

w art. 22 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci;

3) numer certyfikatu badania typu WE albo certyfikatu badania projektu WE, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie

oceny zgodnoÊci;

4) numer fabryczny; jeÊli numer jest umieszczony na

tabliczce przymocowanej do obudowy licznika, to

powinien równie˝ byç umieszczony na podstawie

licznika lub przechowywany w nieulotnej pami´ci

licznika;

5) rok produkcji licznika;

6) oznaczenie typu licznika;

7) klasa dok∏adnoÊci licznika;

———————

4) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 267,

poz. 2258, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 235, poz. 1700

i Nr 249, poz. 1832 i 1834 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124

i Nr 192, poz. 1381.

1) dane techniczne i charakterystyk´ metrologicznà;

3) opis konstrukcji i dzia∏ania licznika;

4) opis wykonywania pomiarów;

5) szczegó∏owy opis instalacji licznika;

6) opis wersji oraz trybów pracy, je˝eli wynika to

z konstrukcji i wykonania licznika;

7) informacje o przyczynach b∏´dów i opis komunikatów o b∏´dach;

8) opis sposobu w∏aÊciwego stosowania licznika;

9) szczegó∏owy opis dopuszczalnych warunków otoczenia i miejsca u˝ytkowania licznika oraz mo˝liwych przeszkód i zaburzeƒ, z uwzgl´dnieniem ich

wp∏ywu na wykonywane pomiary.

§ 7. Cech´ legalizacyjnà i cechy zabezpieczajàce

nale˝y na∏o˝yç w miejscach wskazanych przez producenta w sposób zapewniajàcy spe∏nienie wymagania

okreÊlonego w § 4 pkt 2.

Rozdzia∏ 3

Wymagania w zakresie charakterystyk

metrologicznych

§ 8. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne wskazaƒ licznika, o którym mowa w § 2 ust. 1 pkt 1, podczas legalizacji pierwotnej i ponownej, oraz o którym mowa

w § 2 ust. 1 pkt 2, podczas legalizacji ponownej, okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

2. Je˝eli b∏´dy sà jednakowego znaku dla wszystkich wybranych do sprawdzenia licznika wartoÊci

wielkoÊci mierzonej, to ich wartoÊç bezwzgl´dna nie

powinna przekraczaç po∏owy wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych wskazaƒ.

3. Ró˝nica mi´dzy wartoÊcià b∏´du wskazaƒ licznika

obcià˝onego jednostronnie a wartoÊcià b∏´du wskazaƒ

licznika obcià˝onego symetrycznie, przy pràdzie bazowym i wspó∏czynniku mocy równym jednoÊci, wyra˝ona w procentach, nie mo˝e przekraczaç 2,5 %, 1,5 %

i 1 %, odpowiednio dla klas dok∏adnoÊci A, B i C.

4. Bezwzgl´dna wartoÊç ró˝nicy b∏´du wskazania

licznika indukcyjnego, wielotaryfowego, z liczyd∏ami

mechanicznie obcià˝ajàcymi jego wirnik, wyznaczonego dla poszczególnych taryf, i b∏´du wskazania przy taryfie podstawowej, wyznaczanych przy obcià˝eniu symetrycznym równym 10 % wartoÊci pràdu bazowego

i wspó∏czynniku mocy równym jednoÊci podczas legalizacji nie powinna przekraczaç 0,5 wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego w tym punkcie obcià˝enia.

§ 9. Licznik, przy otwartych torach pràdowych i dowolnym napi´ciu w przedziale

1) od 80 % do 110 % napi´cia nominalnego — dla

licznika indukcyjnego albo

2) od 80 % do 115 % napi´cia nominalnego — dla

licznika statycznego

— nie powinien wykazywaç biegu ja∏owego przez naliczanie energii.

§ 10. WartoÊç pràdu rozruchu licznika, okreÊlajàca

jego czu∏oÊç, przy obcià˝eniu symetrycznym, napi´ciu

nominalnym i wspó∏czynniku mocy równym jednoÊci,

nie powinna przekraczaç wartoÊci okreÊlonych w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia.

§ 11. Przek∏adnia licznika powinna byç równa wartoÊci sta∏ej licznika, z uwzgl´dnieniem niepewnoÊci

wyznaczenia przek∏adni, która nie powinna przekraczaç

1) ± 2 % — dla licznika klasy dok∏adnoÊci A;

2) ± 1 % — dla licznika klasy dok∏adnoÊci B;

3) ± 0,5 % — dla licznika klasy dok∏adnoÊci C.

Rozdzia∏ 4

Szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ

oraz sposoby i metody ich przeprowadzania

§ 12. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji

ponownej licznika nale˝y dokonaç

1) ogl´dzin zewn´trznych licznika;

2) sprawdzeƒ potwierdzajàcych spe∏nienie wymaganej charakterystyki metrologicznej licznika.

2. Podczas ogl´dzin zewn´trznych licznika nale˝y

sprawdziç, czy

1) licznik jest zgodny z decyzjà zatwierdzenia typu,

certyfikatem badania typu WE albo certyfikatem

badania projektu WE;

2) os∏ona licznika, skrzynka zaciskowa oraz mechanizm licznika nie sà uszkodzone;

3) obudowa i wn´trze licznika sà czyste;

4) po∏àczenia elektryczne licznika sà zgodne ze schematem umieszczonym na os∏onie skrzynki zaciskowej lub tabliczce znamionowej;

Poz. 63

5) po∏àczenia os∏ony i skrzynki zaciskowej z podstawà licznika sà szczelne i uniemo˝liwiajà ingerencj´

do wn´trza licznika bez naruszenia cech, o których

mowa w § 7.

3. Podczas sprawdzenia licznika nale˝y skontrolowaç

1) funkcjonowanie mechanizmu licznika;

2) czy obwody napi´ciowe poszczególnych systemów nie majà przerw;

3) czy kierunek wirowania tarczy licznika jest zgodny

z oznaczeniami na tabliczce znamionowej — w przypadku licznika indukcyjnego;

4) wytrzyma∏oÊç elektrycznà izolacji licznika — tylko

podczas legalizacji pierwotnej;

5) pràd rozruchu licznika;

6) bieg ja∏owy licznika;

7) przek∏adni´ licznika;

8) b∏´dy wskazaƒ licznika w warunkach odniesienia

okreÊlonych w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia.

§ 13. 1. Do sprawdzenia wytrzyma∏oÊci elektrycznej izolacji licznika nale˝y stosowaç urzàdzenie majàce êród∏o napi´cia probierczego o mocy pozornej nie

mniejszej ni˝ 500 VA.

2. Sprawdzenie wytrzyma∏oÊci elektrycznej izolacji

licznika nale˝y przeprowadzaç przy wartoÊci skutecznej napi´cia probierczego oraz miejscu doprowadzenia tego napi´cia, okreÊlonych w za∏àczniku nr 3 do

rozporzàdzenia.

3. Podczas sprawdzenia, o którym mowa w ust. 2,

izolacja elektryczna sprawdzanego licznika powinna

wytrzymaç przez okres jednej minuty, bez przebicia

i przeskoku iskry, napi´cie probiercze sinusoidalne

o cz´stotliwoÊci 45 ÷ 65 Hz oraz wartoÊci skutecznej

okreÊlonej w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia.

4. Napi´cie probiercze powinno byç zwi´kszane

p∏ynnie od zera do wartoÊci skutecznej okreÊlonej

w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia.

§ 14. 1. Podczas sprawdzania pràdu rozruchu licznika tarcza licznika indukcyjnego powinna wykonaç

p∏ynnie co najmniej jeden obrót, a licznik statyczny

powinien wyemitowaç co najmniej dwa impulsy.

2. W przypadku licznika indukcyjnego sprawdzenia

pràdu rozruchu nale˝y dokonaç podczas obrotu jednego b´benka liczyd∏a.

3. W przypadku licznika indukcyjnego wielotaryfowego sprawdzenia pràdu rozruchu nale˝y dokonaç kolejno przy pracy poszczególnych liczyde∏.

4. W przypadku korzystania z przek∏adników nale˝y zastosowaç przek∏adnik pràdowy o zakresie pomiarowym pozwalajàcym na wykonanie pomiaru z mo˝liwie najwi´kszà dok∏adnoÊcià.

§ 15. 1. Podczas sprawdzania biegu ja∏owego licznika nale˝y do obwodów napi´ciowych licznika, przy

otwartych obwodach pràdowych, przy∏o˝yç kolejno

napi´cie równe

1) 80 % wartoÊci napi´cia nominalnego oraz

2) 110 % wartoÊci napi´cia nominalnego — dla licznika indukcyjnego albo

3) 115 % napi´cia nominalnego — dla licznika statycznego.

2. Podczas sprawdzania, o którym mowa w ust. 1,

wirnik licznika indukcyjnego nie powinien wykonaç

pe∏nego obrotu; barwny znak na tarczy licznika powinien ustawiç si´ w wyci´ciu tabliczki znamionowej.

Poz. 63

2. Je˝eli licznik posiada liczyd∏o mechaniczne, czas

sprawdzania przek∏adni licznika przy maksymalnym

obcià˝eniu licznika powinien byç tak dobrany, aby

1) zapewniç odczytanie wskazania zu˝ytej energii

z b∏´dem nieprzekraczajàcym b∏´dów granicznych

dopuszczalnych licznika w tym punkcie obcià˝enia;

2) ostatni b´benek liczyd∏a wykona∏ co najmniej pó∏

obrotu.

3. Je˝eli licznik posiada wyÊwietlacz elektroniczny,

czas sprawdzania przek∏adni licznika przy maksymalnym obcià˝eniu licznika powinien byç tak dobrany,

aby b∏àd wskazania zu˝ytej energii, wynikajàcy z rozdzielczoÊci wyÊwietlacza, nie przekracza∏ b∏´dów granicznych dopuszczalnych licznika w tym punkcie obcià˝enia.

3. W przypadku licznika indukcyjnego niskoobrotowego o sta∏ej licznika poni˝ej 500 obrotów na kilowatogodzin´ czas sprawdzania biegu ja∏owego powinien

wynosiç co najmniej 10 minut.

§ 17. 1. B∏´dy wskazaƒ licznika, w zale˝noÊci od rodzaju licznika, nale˝y wyznaczyç w punktach obcià˝enia okreÊlonych w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

4. Sprawdzania biegu ja∏owego licznika indukcyjnego powinno si´ dokonywaç przy stanie wskazaƒ

liczyd∏a, przy którym obraca si´ tylko jeden b´benek.

2. Je˝eli nie jest mo˝liwe wyznaczenie b∏´dów

wskazaƒ licznika w punktach obcià˝enia okreÊlonych

w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, dopuszcza si´

przyj´cie punktów obcià˝enia ró˝niàcych si´ o ± 5 %

od tych punktów obcià˝enia.

5. W przypadku indukcyjnego licznika wielotaryfowego sprawdzenia biegu ja∏owego nale˝y dokonaç

przy pracy liczyd∏a podstawowego, o ile licznik spe∏nia

we wszystkich taryfach wymagania, o których mowa

w § 11.

3. W liczniku indukcyjnym z liczyd∏ami b´benkowymi pomiaru b∏´dów wskazaƒ licznika powinno si´

dokonywaç przy takim stanie liczyd∏a, aby w czasie

pomiaru obraca∏y si´ najwy˝ej dwa b´benki.

6. Podczas sprawdzania, o którym mowa w ust. 1,

wyjÊcie kontrolne licznika statycznego nie powinno

wytworzyç wi´cej impulsów ni˝ jeden.

4. W celu osiàgni´cia równowagi termicznej przed

pomiarem b∏´dów wskazaƒ licznika nale˝y dokonaç

pó∏godzinnego obcià˝enia obwodów napi´ciowych

licznika napi´ciem nominalnym.

7. Sprawdzanie biegu ja∏owego licznika statycznego nale˝y przeprowadzaç przez okres równy co najmniej Δt

5. Dok∏adnoÊç wskazaƒ licznika nale˝y sprawdzaç

w warunkach odniesienia i przy symetrii napi´ç okreÊlonych w za∏àczniku nr 4 do rozporzàdzenia.

480 x 106

1) Δt ≥ ——————— [min] — dla licznika klasy doC · m · Un . Imax

k∏adnoÊci A,

§ 18. 1. Podczas sprawdzania na licznik powinna

byç za∏o˝ona os∏ona.

600 x 106

2) Δt ≥ ——————— [min] — dla licznika klasy doC · m · Un . I max

k∏adnoÊci B,

gdzie

C

— sta∏a licznika,

m

— liczba elementów pomiarowych,

Un — napi´cie nominalne wyra˝one w woltach,

Imax — pràd maksymalny wyra˝ony w amperach.

8. Sprawdzanie biegu ja∏owego licznika statycznego klasy C nale˝y przeprowadzaç przez czas dwudziestokrotnie d∏u˝szy ni˝ czas up∏ywajàcy mi´dzy dwoma

impulsami, gdy w torach pràdowych p∏ynie pràd

o wartoÊci równej pràdowi rozruchu licznika.

§ 16. 1. Sprawdzenie przek∏adni licznika obejmuje

ustalenie z uwzgl´dnieniem niepewnoÊci jej wyznaczenia, czy jej wartoÊç jest zgodna ze sta∏à licznika podanà na tabliczce znamionowej licznika.

2. Je˝eli wynika to z konstrukcji licznika i nie wp∏ynie niekorzystnie na pomiar, dopuszcza si´ przeprowadzenie sprawdzenia b∏´du wskazaƒ bez os∏ony.

3. W przypadku sprawdzania b∏´du wskazaƒ licznika z wykorzystaniem przyrzàdów wskazówkowych pomiary powinny byç wykonywane powy˝ej 1/3 d∏ugoÊci ich podzia∏ki. W przypadku watomierzy zasada ta

obowiàzuje, gdy napi´cie oraz pràd sà w fazie.

§ 19. 1. B∏´dy wskazaƒ licznika wyznacza si´ metodà

1) mocy i czasu, polegajàcà na obliczeniu czasu

trwania N obrotów (impulsów) i porównaniu go

z czasem zmierzonym przy znanej, sta∏ej podczas

pomiaru, mocy obcià˝enia licznika, albo

2) licznika kontrolnego, polegajàcà na obliczeniu liczby impulsów (obrotów tarczy) licznika kontrolnego Nkn odpowiadajàcych impulsom (obrotom tarczy) licznika badanego i porównaniu jej ze zmierzonà liczbà takich impulsów (obrotów tarczy) licznika kontrolnego Nk.

2. Wyznaczania b∏´dów wskazaƒ licznika dokonuje

si´ za pomocà urzàdzenia do sprawdzania licznika

energii elektrycznej, które powinno spe∏niaç wymagania okreÊlone w normie PN-IEC 736:1998.

§ 25. 1. Stosujàc podczas sprawdzania b∏´du wskazaƒ licznika metod´ licznika kontrolnego, b∏´dy wskazaƒ licznika nale˝y obliczyç wed∏ug wzoru

§ 20. B∏´dy wskazaƒ licznika indukcyjnego, wyznaczane metodà mocy i czasu, okreÊla si´ przez pomiar

czasu t, w którym tarcza przy danym obcià˝eniu mocà P wykonuje N obrotów, nast´pnie wyliczenie wartoÊci nominalnej czasu tn, w którym tarcza licznika powinna wykonaç N obrotów przy obcià˝eniu P, gdyby

licznik wskazywa∏ bezb∏´dnie, i obliczeniu b∏´du wskazania wed∏ug wzoru

tn – t

δ = ——–

· 100 %

t

Nkn – Nk

δ = ———— · 100 %

Nk

§ 21. B∏àd wskazania licznika statycznego, wyznaczany metodà mocy i czasu, okreÊla si´ przez pomiar

czasu t, w którym licznik przy danym obcià˝eniu mocà P wyemituje N impulsów, nast´pnie wyliczenie

wartoÊci nominalnej czasu tn, w którym licznik powinien wyemitowaç N impulsów przy obcià˝eniu P, gdyby licznik wskazywa∏ bezb∏´dnie, i obliczeniu b∏´du

wskazania wed∏ug wzoru, o którym mowa w § 20.

§ 22. 1. Stosujàc podczas sprawdzania metod´

mocy i czasu, wartoÊç nominalnà czasu tn, oznaczajàcà wartoÊç liczbowà czasu trwania N obrotów lub impulsów wyra˝onà w sekundach, nale˝y wyznaczyç

zgodnie z wzorem

3600 · 103

tn = ——–—— · N

C·P

gdzie

N — liczba obrotów lub liczba impulsów,

C — wartoÊç liczbowa sta∏ej licznika wyra˝onej

w obrotach na kilowatogodzin´ lub w impulsach na kilowatogodzin´,

P — wartoÊç liczbowa mocy licznika wyra˝onej

w watach.

2. W przypadku sprawdzania licznika przek∏adnikowego przy obliczeniach powinno si´ uwzgl´dniç wartoÊci C i P dotyczàce tej samej strony przek∏adników.

§ 23. 1. Podczas sprawdzania b∏´du wskazaƒ licznika metodà mocy i czasu powinno si´ stosowaç urzàdzenie do pomiaru czasu, sterowane przez urzàdzenie

z g∏owicà fotoelektrycznà lub przez elektryczne wyjÊcie impulsowe licznika.

2. Przy sprawdzaniu b∏´du wskazaƒ licznika klasy

dok∏adnoÊci A i B dopuszcza si´ wykonanie pomiarów

czasu urzàdzeniem do pomiaru czasu sterowanym

r´cznie. W takim wypadku czas pomiaru nie mo˝e byç

krótszy ni˝ 50 sekund.

§ 24. 1. W przypadku licznika statycznego, sprawdzanego metodà mocy i czasu, przy wyborze liczby impulsów N powinno si´ uwzgl´dniaç zalecenia producenta,

a w razie ich braku nale˝y przyjàç N ≥ 10 impulsów.

2. Podczas sprawdzania b∏´du wskazaƒ licznika

metodà mocy i czasu nale˝y zapewniç sta∏oÊç obcià˝enia licznika w czasie trwania pomiaru.

gdzie

Nk — zmierzona liczba impulsów (obrotów tarczy)

licznika kontrolnego,

Nkn — liczba impulsów (obrotów tarczy) licznika kontrolnego, obliczona wed∏ug wzoru

Ck · Uwk · Iwk

Nkn = —————— · N

Cb · Ub · Ib

gdzie

N

— wybrana liczba impulsów (obrotów

tarczy) licznika badanego,

Ck

— wartoÊç sta∏ej licznika kontrolnego

wyra˝ona w obrotach na kilowatogodzin´ lub w impulsach na kilowatogodzin´,

Uwk — wartoÊç napi´cia na wejÊciu licznika

kontrolnego wyra˝ona w woltach,

Iwk

— wartoÊç nat´˝enia pràdu na wejÊciu

licznika kontrolnego wyra˝ona w amperach,

Cb

— wartoÊç sta∏ej licznika badanego wyra˝ona w obrotach na kilowatogodzin´

lub w impulsach na kilowatogodzin´,

Ub

— wartoÊç napi´cia na wejÊciu licznika

badanego wyra˝ona w woltach,

Ib

— wartoÊç nat´˝enia pràdu na wejÊciu

licznika badanego wyra˝ona w amperach.

2. W przypadku licznika statycznego przy wyborze

liczby impulsów N powinno si´ uwzgl´dniaç zalecenia producenta, a w razie ich braku nale˝y przyjàç

N ≥ 10 impulsów.

Rozdzia∏ 5

Przepis koƒcowy

§ 26. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.5)

Minister Gospodarki: W. Pawlak

———————

5) Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone rozporzàdzeniem Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

z dnia 10 lutego 2004 r. w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç liczniki energii elektrycznej czynnej pràdu przemiennego, klasy dok∏adnoÊci

0,2; 0,5; 1 i 2 (Dz. U. Nr 35, poz. 315), które utraci∏o moc

z dniem 1 stycznia 2008 r. na podstawie art. 12 pkt 3

ustawy z dnia 15 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy

o systemie zgodnoÊci oraz o zmianie niektórych innych

ustaw (Dz. U. Nr 249, poz. 1834).

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki

z dnia 7 stycznia 2008 r. (poz. 63)

Za∏àcznik nr 1

B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE WSKAZA¡ LICZNIKA W ZALE˚NOÂCI OD RODZAJU LICZNIKA

ORAZ PUNKTY OBCIÑ˚ENIA LICZNIKA

1. B∏´dy graniczne dopuszczalne wskazaƒ oraz punkty obcià˝enia licznika indukcyjnego okreÊla poni˝sza tabela.

B∏´dy graniczne dopuszczalne

wskazaƒ licznika

wyra˝one w % dla klas dok∏adnoÊci

Punkt obcià˝enia

Rodzaj licznika

i obcià˝enia

Liczniki

jednofazowe

Liczniki trójfazowe

obcià˝one

symetrycznie

Liczniki trójfazowe

przy obcià˝eniu

tylko jednej fazy

pràd

obcià˝enia

wspó∏czynnik

mocy cos ϕ

C

B

A

21)

22)

0,1 Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

± 3,0

Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

± 2,5

Ib

0,5

(indukcyjny)

± 0,8

± 1,0

± 2,0

± 2,5

Imax

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

± 2,5

0,1 Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

± 2,5

0,5 Ib3)

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

—

0,5 Ib3)

0,5

(indukcyjny)

± 0,8

± 1,0

± 2,0

—

Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

± 2,5

Ib

0,5

(indukcyjny)

± 0,8

± 1,0

± 2,0

± 2,5

Imax

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

± 2,5

Ib

1

± 1,5

± 2,0

± 3,0

± 3,5

Ib

0,5

(indukcyjny)

± 1,5

± 2,0

± 3,0

± 3,5

1) Dotyczy liczników do pomiarów poÊrednich i pó∏poÊrednich, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporzàdzenia.

2) Dotyczy liczników do pomiarów bezpoÊrednich, o których mowa w § 2 ust. 1 pkt 1 rozporzàdzenia.

3) Dodatkowy punkt kontrolny do pomiarów dla liczników do pomiarów poÊrednich i pó∏poÊrednich.

2. B∏´dy graniczne dopuszczalne wskazaƒ oraz punkty obcià˝enia licznika statycznego okreÊla poni˝sza tabela.

B∏´dy graniczne dopuszczalne

wskazaƒ licznika

wyra˝one w % dla klas dok∏adnoÊci

Punkt obcià˝enia

Rodzaj licznika

i obcià˝enia

Liczniki

jednofazowe

Liczniki trójfazowe

obcià˝one

symetrycznie

Liczniki trójfazowe

przy obcià˝eniu

tylko jednej fazy

pràd

obcià˝enia

wspó∏czynnik

mocy cos ϕ

C

B

A

0,1 Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Ib

0,5

(indukcyjny)

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Imax

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

0,1 Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

0,5 Ib1)

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

0,5 Ib1)

0,5

(indukcyjny)

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Ib

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Ib

0,5

(indukcyjny)

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Imax

1

± 0,5

± 1,0

± 2,0

Ib

1

± 1,0

± 2,0

± 3,0

Ib

0,5

(indukcyjny)

± 1,0

± 2,0

± 3,0

1) Dodatkowy punkt kontrolny dla liczników do pomiarów poÊrednich i pó∏poÊrednich.

Za∏àcznik nr 2

WARTOÂå PRÑDU ROZRUCHU LICZNIKA

WartoÊç pràdu rozruchu w zale˝noÊci

od rodzaju licznika i klasy dok∏adnoÊci

wyra˝ona w % wartoÊci pràdu bazowego

Rodzaj licznika

C

B

A

Statyczny

0,4

0,4

0,5

Indukcyjny, jednotaryfowy bez dodatkowych urzàdzeƒ

obcià˝ajàcych mechanicznie ruch obrotowy wirnika

0,4

0,4

0,5

Indukcyjny z dodatkowymi urzàdzeniami obcià˝ajàcymi

mechanicznie ruch obrotowy wirnika (np. liczyd∏o

wielotaryfowe, urzàdzenie do blokady ruchu wstecznego itp.)

0,4

0,4

0,5

Za∏àcznik nr 3

WARTOÂå SKUTECZNA NAPI¢CIA PROBIERCZEGO ORAZ MIEJSCE DOPROWADZENIA TEGO NAPI¢CIA

WartoÊç skuteczna

napi´cia probierczego

Miejsce doprowadzenia napi´cia probierczego

2 kV

Mi´dzy zwartymi ze sobà wszystkimi torami pràdowymi i napi´ciowymi, a tak˝e

torami pomocniczymi, których napi´cie nominalne przekracza 40 V, a metalowà

obudowà licznika*. Podczas tego badania tory pomocnicze, których napi´cie

nominalne nie przekracza 40 V, powinny byç po∏àczone z obudowà licznika.

600 V

Mi´dzy roz∏àczonymi torami pràdowymi i napi´ciowymi licznika, które w normalnej

eksploatacji sà ze sobà po∏àczone (tylko liczniki indukcyjne).

4 kV

Mi´dzy zwartymi ze sobà wszystkimi torami pràdowymi i napi´ciowymi, a tak˝e

torami pomocniczymi, których napi´cie nominalne przekracza 40 V, a obudowà

licznika w izolacji II klasy ochronnoÊci.

* Gdy obudowa licznika wykonana jest ca∏kowicie lub cz´Êciowo z materia∏u izolacyjnego, drugi biegun stano-

wi p∏yta metalowa, na której opiera si´ podstawa licznika.

Za∏àcznik nr 4

WARUNKI ODNIESIENIA LICZNIKÓW ORAZ SYMETRIA NAPI¢å

1. Warunki odniesienia w zakresie: temperatury otoczenia, pozycji pracy, napi´cia oraz cz´stotliwoÊci, przewidziane do sprawdzania liczników, okreÊla poni˝sza tabela.

Dopuszczalne odchylenie od wartoÊci odniesienia

WielkoÊç

wp∏ywajàca

Temperatura otoczenia

WartoÊç

odniesienia

23 °C

liczniki statyczne

klas dok∏adnoÊci

liczniki indukcyjne

klas dok∏adnoÊci

C

B

A

C

B

A

± 2 °C

± 2 °C

± 2 °C

± 1 °C

± 2 °C

± 2 °C

Pozycja pracy

pionowa

nie ma istotnego wp∏ywu

± 0,5°

± 0,5°

± 0,5°

Napi´cie

nominalne

± 1,0 %

± 1,0 %

± 1,0 %

± 0,5 %

± 1,0 %

± 1,0 %

Cz´stotliwoÊç

nominalna

± 0,3 %

± 0,3 %

± 0,5 %

± 0,2 %

± 0,3 %

± 0,5 %

2. WartoÊç indukcji zewn´trznego pola magnetycznego nie powinna przekraczaç

c) ± 0,3 % — dla liczników indukcyjnych klasy dok∏adnoÊci A.

1) 0,05 mT — dla liczników statycznych klasy dok∏adnoÊci C;

3. ZawartoÊç harmonicznych w napi´ciu i pràdzie

nie powinna przekraczaç

2) wartoÊci powodujàcej b∏àd dodatkowy wskazaƒ

licznika

1) 2 % — dla liczników klasy dok∏adnoÊci C;

a) ± 0,2 % — dla liczników statycznych klasy dok∏adnoÊci C,

b) ± 0,2 % — dla liczników statycznych klasy dok∏adnoÊci A i B oraz dla liczników indukcyjnych

klasy dok∏adnoÊci B,

2) 3 % — dla liczników klasy dok∏adnoÊci B;

3) 5 % — dla liczników indukcyjnych bezpoÊrednich

klasy dok∏adnoÊci A.

4. Symetri´ napi´ç i pràdów dla liczników trójfazowych okreÊla poni˝sza tabela.

Liczniki trójfazowe

liczniki statyczne

klas dok∏adnoÊci

Symetria napi´ç i pràdów

liczniki indukcyjne

klas dok∏adnoÊci

C

B

A

C

B

A

WartoÊci poszczególnych napi´ç fazowych lub

przewodowych nie powinny ró˝niç si´ od wartoÊci

Êredniej odpowiednich napi´ç o wi´cej ni˝

±1%

±1%

±1%

± 0,5 %

±1%

± 1,5 %

WartoÊci pràdów w poszczególnych przewodach

nie powinny ró˝niç si´ od Êredniej wartoÊci tych

pràdów o wi´cej ni˝

±2%

±2%

±2%

±2%

±2%

±2%

Przesuni´cia fazowe poszczególnych pràdów

wzgl´dem odpowiednich napi´ç fazowych,

niezale˝nie od wspó∏czynnika mocy, nie powinny

ró˝niç si´ mi´dzy sobà o wi´cej ni˝

2°

2°

2°

2°

2°

2°

2

Poz. 62 i 63

3

10

14 marca 2008 r. o godz. 2400

— zakoƒczenie kampanii wyborczej

11

15 marca 2008 r.

— przekazanie przewodniczàcym obwodowych komisji wyborczych spisów wyborców

12

16 marca 2008 r. godz. 600—2000

— przeprowadzenie g∏osowania

63

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 7 stycznia 2008 r.

w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç liczniki energii elektrycznej czynnej pràdu przemiennego,

oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej

tych przyrzàdów pomiarowych2)

Na podstawie art. 9a ustawy z dnia 11 maja 2001 r.

— Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441,

z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne