Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać ciepłomierze i ich podzespoły, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wymagania w zakresie wykonania i charakterystyk

metrologicznych ciep∏omierzy i ich podzespo∏ów

a) przeliczników,

b) par czujników temperatury,

c) przetworników przep∏ywu

— wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania

w wyniku dokonania oceny zgodnoÊci;

2) szczegó∏owy zakres sprawdzeƒ wykonywanych

podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej ciep∏omierzy, przeliczników, par czujników

temperatury i przetworników przep∏ywu;

3) sposoby i metody przeprowadzania sprawdzeƒ,

o których mowa w pkt 2.

§ 2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do ciep∏omierzy, przeliczników, par czujników temperatury

i przetworników przep∏ywu wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania

1) na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych przed dniem 7 stycznia 2007 r.;

2) w wyniku dokonania oceny zgodnoÊci.

§ 3. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) ciep∏omierz — przyrzàd pomiarowy przeznaczony

do pomiaru ciep∏a oddawanego przez ciecz b´dàcà ciek∏ym noÊnikiem ciep∏a w obiegu wymiany

ciep∏a, wykonany jako przyrzàd zespolony albo

sk∏adany, z∏o˝ony z przetwornika przep∏ywu, pary

czujników temperatury i przelicznika, albo jako

kombinacja tych dwóch rodzajów konstrukcji;

2) przelicznik — podzespó∏ odbierajàcy sygna∏y pary

czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu,

przetwarzajàcy je oraz obliczajàcy i wskazujàcy

wartoÊç liczbowà ciep∏a przekazanego w obiegu

wymiany ciep∏a;

3) para czujników temperatury — podzespó∏ wytwarzajàcy sygna∏y wyjÊciowe, b´dàce funkcjà temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu i na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a;

4) przetwornik przep∏ywu — podzespó∏ wytwarzajàcy sygna∏ wyjÊciowy, b´dàcy funkcjà obj´toÊci,

masy, strumienia obj´toÊci lub strumienia masy

noÊnika ciep∏a, mierzonych na wejÊciu albo na

wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a;

5) dolna granica zakresu temperatury (θmin, tmin) —

najmniejszà wartoÊç temperatury noÊnika ciep∏a,

przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a

poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych

dopuszczalnych;

6) górna granica zakresu temperatury (θmax, tmax) —

najwi´kszà wartoÊç temperatury noÊnika ciep∏a,

przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a

poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych

dopuszczalnych;

7) ró˝nica temperatury (Δθ, Δt) — ró˝nic´ temperatury noÊnika ciep∏a na wejÊciu obiegu wymiany ciep∏a i temperatury noÊnika ciep∏a na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a;

8) minimalna ró˝nica temperatury (Δθmin, Δtmin) —

najmniejszà wartoÊç ró˝nicy temperatury, przy

której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych

dopuszczalnych;

9) maksymalna ró˝nica temperatury (Δθmax, Δtmax) —

najwi´kszà wartoÊç ró˝nicy temperatury, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

10) przep∏yw (q) — strumieƒ obj´toÊci lub strumieƒ

masy noÊnika ciep∏a;

11) przep∏yw minimalny (qi, qmin) — najmniejszà wartoÊç przep∏ywu, przy której ciep∏omierz lub jego

podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia

b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

Poz. 2

12) przep∏yw nominalny (qp, qn) — najwi´kszà wartoÊç przep∏ywu, dopuszczalnà podczas dzia∏ania

ciàg∏ego, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów

granicznych dopuszczalnych;

13) przep∏yw maksymalny (qs, qmax) — najwi´kszà

wartoÊç przep∏ywu, dopuszczalnà w krótkich okresach czasu, przy której ciep∏omierz lub jego podzespó∏ dzia∏a poprawnie, bez przekroczenia b∏´dów

granicznych dopuszczalnych.

§ 4. 1. Na ciep∏omierzu, o którym mowa w § 2

pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y

i czytelny, w szczególnoÊci nast´pujàce oznaczenia

1) nazwa lub znak producenta;

2) oznakowanie zgodnoÊci w rozumieniu art. 5 pkt 3

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny

zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087,

z póên. zm.4)), dodatkowe oznakowanie metrologiczne i numer jednostki notyfikowanej;

3) identyfikacyjne

a) znak fabryczny,

b) numer fabryczny;

4) numer certyfikatu badania typu WE albo certyfikatu badania projektu WE;

5) klasa dok∏adnoÊci;

6) granice strumienia obj´toÊci lub strumienia masy

qi, qp, qs;

7) granice temperatury: θmin, θmax;

8) granice ró˝nicy temperatury: Δθmin, Δθmax;

9) miejsce monta˝u przetwornika przep∏ywu: zasilanie albo powrót;

10) oznaczenie kierunku przep∏ywu noÊnika ciep∏a

w postaci strza∏ki.

2. Na przeliczniku, o którym mowa w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny,

w szczególnoÊci oznaczenia, o których mowa w ust. 1

pkt 1—4 i 7—9, oraz

1) rodzaj czujników temperatury;

2) wymagana sta∏a przetwarzania przetwornika przep∏ywu lub odpowiedni sygna∏ wejÊciowy pochodzàcy z przetwornika przep∏ywu.

3. Na parze czujników temperatury, o której mowa

w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób

trwa∏y i czytelny, w szczególnoÊci oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1—4, 7 i 8 oraz w ust. 2 pkt 1.

———————

4) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 267,

poz. 2258, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 235, poz. 1700

i Nr 249, poz. 1832 i 1834 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124

i Nr 192, poz. 1381.

4. Na przetworniku przep∏ywu, o którym mowa

w § 2 pkt 2, powinny byç zamieszczone w sposób

trwa∏y i czytelny, w szczególnoÊci oznaczenia, o których mowa w ust. 1 pkt 1—7 i 10, oraz sta∏a przetwarzania lub odpowiedni sygna∏ wyjÊciowy.

w certyfikacie albo decyzji, o których mowa

w pkt 1, albo w instrukcji sprawdzania przelicznika,

przy czym w przypadku sygna∏u impulsowego

maksymalnej wartoÊci przep∏ywu odpowiada

maksymalna cz´stotliwoÊç impulsów;

§ 5. B∏´dy wzgl´dne procentowe oraz b∏´dy graniczne dopuszczalne przy legalizacji ponownej ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury

i przetwornika przep∏ywu, o których mowa w § 2 pkt 2,

oraz wzory, wed∏ug których oblicza si´ te b∏´dy, okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

3) w warunkach, o których mowa w pkt 1 lit. a i b,

wartoÊci temperatury ni˝szej powinny zawieraç

si´ w przedziale od 40 °C do 70 °C, o ile certyfikat

albo decyzja, o których mowa w pkt 1, nie stanowià inaczej.

§ 6. Podczas legalizacji pierwotnej ciep∏omierza,

przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu, o których mowa w § 2 pkt 1, nale˝y dokonaç

1) ogl´dzin, podczas których sprawdza si´ ich zgodnoÊç z zatwierdzonym typem w zakresie konstrukcji, wykonania i materia∏ów oraz wymaganych

oznaczeƒ;

2) sprawdzenia zgodnoÊci charakterystyk metrologicznych z wymaganiami poprzez wyznaczenie

wartoÊci ich b∏´dów i porównanie tych wartoÊci

z odpowiednimi wartoÊciami b∏´dów granicznych

dopuszczalnych.

§ 7. Podczas legalizacji ponownej ciep∏omierza,

przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu nale˝y dokonaç

1) ogl´dzin, podczas których sprawdza si´

a) wymagane oznaczenia oraz cechy legalizacji lub

cechy zabezpieczajàce, naniesione podczas poprzedniej legalizacji albo w wyniku oceny zgodnoÊci, oraz

b) czy przyrzàdy te nie sà uszkodzone;

2) sprawdzenia zgodnoÊci charakterystyk metrologicznych z wymaganiami poprzez wyznaczenie

wartoÊci ich b∏´dów i porównanie tych wartoÊci

z odpowiednimi wartoÊciami b∏´dów granicznych

dopuszczalnych.

§ 8. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji

ponownej przelicznika sprawdzenie nale˝y przeprowadziç

1) co najmniej przy nast´pujàcych symulowanych

wartoÊciach ró˝nicy temperatury Δt

a) Δtmin ≤ Δt ≤ 1,2 Δtmin,

b) 10 °C ≤ Δt ≤ 20 °C,

c) Δtmax – 5 °C ≤ Δt ≤ Δtmax

— ustalonych na podstawie certyfikatu badania

typu WE, certyfikatu badania projektu WE albo decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub przelicznika;

2) przy symulowanym przep∏ywie, który nie powinien przekraczaç maksymalnej wartoÊci dopuszczalnej przy sprawdzaniu przelicznika, ustalonej

2. Sprawdzenie przelicznika obejmuje dodatkowo

skontrolowanie, czy liczyd∏o ciep∏a dzia∏a poprawnie

— w przypadku sprawdzania przelicznika przy wykorzystaniu

1) wskazania ciep∏a o podwy˝szonej rozdzielczoÊci;

2) wskazania testowego przelicznika;

3) sygna∏u elektrycznego lub

4) sygna∏u cyfrowego przelicznika.

3. Podczas sprawdzania przelicznika

1) wartoÊci temperatury otoczenia powinny zawieraç

si´ w przedziale od 15 °C do 35 °C, przy czym

zmiany wartoÊci chwilowej temperatury podczas

pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç

±2,5 °C;

2) wartoÊci wilgotnoÊci wzgl´dnej powinny zawieraç

si´ w przedziale od 25 % do 75 %, przy czym

zmiany wartoÊci chwilowej wilgotnoÊci wzgl´dnej

podczas pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç ±5 %.

§ 9. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji

ponownej pary czujników temperatury sprawdzenie

nale˝y przeprowadziç w ka˝dym z trzech nast´pujàcych zakresów temperatury t

1) tmin ≤ t ≤ tmin + 10 °C — je˝eli wartoÊç tmin < 20 °C

albo 35 °C ≤ t ≤ 45 °C — je˝eli wartoÊç tmin ≥ 20 °C,

2) 75 °C ≤ t ≤ 85 °C,

3) tmax – 30 °C ≤ t ≤ tmax

— ustalonych na podstawie certyfikatu badania typu

WE, certyfikatu badania projektu WE albo decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub pary czujników

temperatury.

2. Sprawdzenie pary czujników temperatury obejmuje dodatkowo skontrolowanie rezystancji izolacji,

które powinno byç dokonane w temperaturze otoczenia, dla ka˝dego z czujników tworzàcych par´ czujników temperatury, mi´dzy obudowà suchego czujnika

(bez os∏ony) i ka˝dym z jego przy∏àczy (zacisków

w czujniku g∏owicowym albo przewodów zewn´trznych w czujniku bezg∏owicowym), przy napi´ciu sta∏ym o wartoÊci zawartej w przedziale od 10 V do 100 V,

przy obu polaryzacjach napi´cia, przy czym w ˝adnym

z punktów rezystancja izolacji nie powinna byç mniejsza od 100 MΩ.

3. Podczas sprawdzania pary czujników temperatury

6) woda powinna mieç czystoÊç wody pitnej wodociàgowej;

1) temperatura otoczenia powinna osiàgaç wartoÊci,

o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1;

7) przewodnoÊç elektryczna w∏aÊciwa wody, przy

sprawdzaniu elektromagnetycznego przetwornika

przep∏ywu, powinna przekraczaç 0,02 S/m;

2) wilgotnoÊç wzgl´dna powinna osiàgaç wartoÊci,

o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 2.

4. Liczba jednoczeÊnie sprawdzanych par czujników temperatury mo˝e byç dowolna, pod warunkiem

˝e nie pogarsza to stabilizacji temperatury w termostacie.

5. Pary czujników temperatury mogà byç sprawdzane przy innej wartoÊci temperatury t ni˝ okreÊlona

w ust. 1 pkt 2, o ile jest ona ustalona w certyfikacie albo decyzji, o których mowa w ust. 1.

§ 10. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji

ponownej przetwornika przep∏ywu sprawdzenie nale˝y przeprowadziç co najmniej przy nast´pujàcych wartoÊciach przep∏ywu q

1) qi ≤ q ≤ 1,1 qi,

2) 0,1 qp ≤ q ≤ 0,11 qp,

3) 0,9 qp ≤ q ≤ qp

— ustalonych na podstawie certyfikatu badania typu

WE, certyfikatu badania projektu WE albo decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub przetwornika przep∏ywu.

2. Sprawdzenie przetwornika przep∏ywu obejmuje

dodatkowo skontrolowanie, czy sygna∏ wyjÊciowy

przetwornika przep∏ywu, s∏u˝àcy do komunikacji

z przelicznikiem, jest wytwarzany poprawnie —

w przypadku sprawdzania przetwornika przep∏ywu

przy wykorzystaniu

1) wskazania obj´toÊci o podwy˝szonej rozdzielczoÊci;

2) wskazania masy o podwy˝szonej rozdzielczoÊci;

3) sygna∏u elektrycznego;

4) sygna∏u optycznego lub

5) sygna∏u cyfrowego przetwornika przep∏ywu.

3. Podczas sprawdzenia przetwornika przep∏ywu

1) temperatura otoczenia powinna osiàgaç wartoÊci,

o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 1;

2) wilgotnoÊç wzgl´dna powinna osiàgaç wartoÊci,

o których mowa w § 8 ust. 3 pkt 2;

3) wartoÊç ciÊnienia atmosferycznego powinna zawieraç si´ w przedziale od 86 kPa do 106 kPa;

4) wartoÊç Êrednia temperatury wody t podczas pojedynczego pomiaru powinna wynosiç

a) t = (50 ± 5) °C przy sprawdzaniu wodà ciep∏à,

b) t = (20 ± 5) °C przy sprawdzaniu wodà zimnà;

5) zmiany wartoÊci chwilowej temperatury wody

w przetworniku przep∏ywu podczas pojedynczego

pomiaru nie powinny przekraczaç ±2 °C w odniesieniu do wartoÊci Êredniej temperatury;

8) zmiany wartoÊci chwilowej przep∏ywu q podczas pojedynczego pomiaru nie powinny przekraczaç

±2,5 % wartoÊci Êredniej przep∏ywu dla qi ≤ q < 0,2 qp

i ±5 % dla 0,2 qp ≤ q ≤ qp;

9) liczba jednoczeÊnie sprawdzanych przetworników

przep∏ywu po∏àczonych szeregowo mo˝e byç dowolna, je˝eli

a) certyfikat albo decyzja, o których mowa w ust. 1,

nie stanowià inaczej,

b) ró˝nica wartoÊci Êrednich temperatury wody na

poczàtku i na koƒcu szeregu podczas pojedynczego pomiaru nie przekracza 2 °C,

c) ciÊnienie w ka˝dym miejscu szeregu jest wystarczajàce, aby zapobiec kawitacji;

10) przetwornik przep∏ywu o Êrednicy nominalnej

wi´kszej od 40 mm mo˝e byç sprawdzany wodà

zimnà, o ile w certyfikacie albo decyzji, o których

mowa w ust. 1, dopuszcza si´ takà procedur´;

11) powinny byç zachowane warunki monta˝u okreÊlone przez producenta przetwornika przep∏ywu.

4. Podczas sprawdzenia przetwornika przep∏ywu

dopuszcza si´

1) stosowanie metody sprawdzenia „z zatrzymanym

startem i stopem” — dla przetwornika przep∏ywu

o konstrukcji mechanicznej; w pozosta∏ych przypadkach nale˝y stosowaç metod´ sprawdzenia

„z ruchomym startem i stopem”;

2) sprawdzenie przetwornika przep∏ywu przy innej

wartoÊci przep∏ywu q ni˝ okreÊlona w ust. 1 pkt 3,

o ile jest ona ustalona w certyfikacie albo decyzji,

o których mowa w ust. 1.

§ 11. 1. Podczas legalizacji ponownej przetwornika

przep∏ywu, wprowadzonego do obrotu lub u˝ytkowania na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanej

od dnia 1 stycznia 1994 r. do dnia 15 maja 1999 r.,

sprawdzanie nale˝y przeprowadziç zgodnie z § 10

ust. 2—4.

2. Sprawdzenie przetwornika przep∏ywu powinno

byç przeprowadzone przy nast´pujàcych wartoÊciach

przep∏ywu q

1) qmin ≤ q ≤ 1,1 qmin,

2) qt ≤ q ≤ 1,1 qt,

gdzie

qt — przep∏yw poÊredni, rozumiany jako najmniejsza wartoÊç przep∏ywu, przy której wartoÊç

b∏´du granicznego dopuszczalnego przetwornika przep∏ywu nie przekracza ±3 %,

3) 0,9 qn ≤ q ≤ qn

— ustalonych na podstawie decyzji zatwierdzenia typu ciep∏omierza lub przetwornika przep∏ywu.

§ 12. 1. Podczas legalizacji ponownej ciep∏omierza

zespolonego sprawdzenie nale˝y przeprowadziç

Poz. 2

a) Δtmin ≤ Δt ≤ 1,2 Δtmin i 0,9 qp ≤ q ≤ qp,

§ 14. 1. Sprawdzenie ciep∏omierza, przelicznika,

pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu

powinno byç przeprowadzane na stanowiskach pomiarowych i z zastosowaniem metod umo˝liwiajàcych

wyznaczenie b∏´dów sprawdzanego przyrzàdu pomiarowego z niepewnoÊcià rozszerzonà

b) 10 °C ≤ Δt ≤ 20 °C i 0,1 qp ≤ q ≤ 0,11 qp lub

0,2 qp ≤ q ≤ 0,22 qp,

1) przy poziomie ufnoÊci 95 % i wspó∏czynniku rozszerzenia k = 2 oraz

1) co najmniej przy nast´pujàcych wartoÊciach ró˝nicy temperatury Δt i przep∏ywu q

c) Δtmax – 5 °C ≤ Δt ≤ Δtmax i qi ≤ q ≤ 1,1 qi

— ustalonych na podstawie certyfikatu badania

typu WE albo certyfikatu badania projektu WE ciep∏omierza;

2) w warunkach, o których mowa w pkt 1 lit. a i b,

wartoÊci temperatury ni˝szej powinny zawieraç

si´ w przedziale od 40 °C do 70 °C, o ile certyfikat,

o którym mowa w pkt 1, nie stanowi inaczej.

2. Sprawdzenie ciep∏omierza zespolonego obejmuje dodatkowo skontrolowanie, czy liczyd∏o ciep∏a

dzia∏a poprawnie — w przypadku sprawdzania ciep∏omierza przy wykorzystaniu

1) wskazania ciep∏a o podwy˝szonej rozdzielczoÊci;

2) wskazania testowego ciep∏omierza;

3) sygna∏u elektrycznego lub

4) sygna∏u cyfrowego ciep∏omierza.

3. Ciep∏omierz zespolony powinien byç sprawdzany zgodnie z § 10 ust. 3.

4. Podczas sprawdzenia ciep∏omierza zespolonego

dopuszcza si´

1) stosowanie metody sprawdzenia „z zatrzymanym

startem i stopem” — dla ciep∏omierza z przetwornikiem przep∏ywu o konstrukcji mechanicznej;

w pozosta∏ych przypadkach nale˝y stosowaç metod´ sprawdzenia „z ruchomym startem i stopem”;

2) sprawdzenie ciep∏omierza przy innej wartoÊci

przep∏ywu q ni˝ okreÊlona w ust. 1 pkt 1 lit. a, o ile

jest ona ustalona w certyfikacie, o którym mowa

w ust. 1.

2) nieprzekraczajàcà 1/5 wartoÊci odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych.

2. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników

temperatury i przetwornika przep∏ywu

1) ciep∏omierz zespolony powinien byç sprawdzany

w ca∏oÊci, zgodnie ze sposobami przeprowadzania

sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 12;

2) podzespo∏y ciep∏omierza sk∏adanego powinny byç

sprawdzane oddzielnie, zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 8—11.

3. Ciep∏omierz hybrydowy powinien byç sprawdzany w sposób, który wynika z certyfikatu badania typu WE, certyfikatu badania projektu WE albo z decyzji

zatwierdzenia typu ciep∏omierza

1) w ca∏oÊci, zgodnie ze sposobami przeprowadzania

sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 12, albo

2) poprzez oddzielne sprawdzenie jego podzespo∏ów, bez koniecznoÊci ich mechanicznego roz∏àczania, zgodnie ze sposobami przeprowadzania

sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 13.

4. W przypadku gdy wyznaczona podczas legalizacji pierwotnej albo legalizacji ponownej wartoÊç b∏´du

ciep∏omierza, przelicznika, pary czujników temperatury i przetwornika przep∏ywu przekracza wartoÊci odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych, nale˝y

powtórzyç pomiar dwa razy.

5. Wynik pomiaru, o którym mowa w ust. 4, uznaje si´ za pozytywny, je˝eli

§ 13. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej ciep∏omierza hybrydowego, b´dàcego kombinacjà ciep∏omierza zespolonego i ciep∏omierza sk∏adanego

1) Êrednia arytmetyczna wartoÊci b∏´du wyznaczonego w trzech pomiarach nie przekracza wartoÊci

b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

1) przelicznik, para czujników temperatury i przetwornik przep∏ywu powinny byç sprawdzane

zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 8—11;

2) co najmniej dwie wartoÊci b∏´du wyznaczonego

w trzech pomiarach nie przekraczajà wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych.

2) przelicznik z parà czujników temperatury powinien

byç sprawdzany zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 8, przy czym

ró˝nica temperatury powinna byç zadawana;

3) przelicznik z przetwornikiem przep∏ywu powinien

byç sprawdzany zgodnie ze sposobami przeprowadzania sprawdzeƒ okreÊlonymi w § 12, przy

czym ró˝nica temperatury powinna byç symulowana.

§ 15. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 13 lutego 2004 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç ciep∏omierze do wody i ich elementy

(Dz. U. Nr 37, poz. 332).

§ 16. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki: W. Pawlak

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki

z dnia 21 grudnia 2007 r. (poz. 2)

B¸¢DY WZGL¢DNE PROCENTOWE ORAZ B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE CIEP¸OMIERZA

I JEGO PODZESPO¸ÓW, WPROWADZONYCH DO OBROTU LUB U˚YTKOWANIA W WYNIKU DOKONANIA

OCENY ZGODNOÂCI, ORAZ WZORY, WED¸UG KTÓRYCH OBLICZA SI¢ TE B¸¢DY

1. B∏àd wzgl´dny procentowy ciep∏omierza EQ okreÊla si´ wed∏ug wzoru

Qi – Qc

EQ = ——— 100 %

Qc

gdzie

Qi — wartoÊç wskazana ciep∏a,

Qc — wartoÊç poprawna ciep∏a.

2. Przy sprawdzaniu ciep∏omierza wartoÊç poprawnà

ciep∏a Qc oblicza si´ wed∏ug wzoru

Qc = m Δh lub Qc = k V Δt

gdzie

m — masa noÊnika ciep∏a,

Δh — wartoÊç ró˝nicy entalpii w∏aÊciwej noÊnika

ciep∏a w temperaturze na wejÊciu i w temperaturze na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a, pod odpowiadajàcym im ciÊnieniem,

k — wspó∏czynnik cieplny, b´dàcy funkcjà w∏aÊciwoÊci fizycznych noÊnika ciep∏a, zale˝nà

od temperatury na wejÊciu i temperatury

na wyjÊciu obiegu wymiany ciep∏a, ciÊnienia noÊnika ciep∏a oraz miejsca pomiaru

obj´toÊci, masy lub przep∏ywu noÊnika ciep∏a; wartoÊci wspó∏czynnika cieplnego dla

wody powinny byç wyznaczane wed∏ug

wzorów podanych w za∏àczniku A do normy PN-EN 1434-1:2001/A1:2004, przy ciÊnieniu wynoszàcym 16 barów; wartoÊci

wspó∏czynnika cieplnego dla noÊnika ciep∏a innego ni˝ woda, w funkcji temperatury

i ciÊnienia, powinny byç podane przez producenta ciep∏omierza;

V — obj´toÊç noÊnika ciep∏a,

Δt — ró˝nica temperatury.

3. WartoÊci b∏´du wzgl´dnego procentowego ciep∏omierza, o którym mowa w ust. 1, wyznaczone podczas legalizacji ponownej, nie powinny przekraczaç wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych wzgl´dnych ciep∏omierza, o których mowa

w ust. 6 i 7.

4. B∏´dy wzgl´dne procentowe podzespo∏ów ciep∏omierza EN oblicza si´ wed∏ug wzoru

Xi – Xc

EN = ———— 100 %

Xc

gdzie

Xi — wartoÊç wskazana lub zmierzona wielkoÊci

wyjÊciowej (sygna∏u b´dàcego funkcjà obj´toÊci, masy, przep∏ywu, ró˝nicy temperatury lub ciep∏a),

Xc — wartoÊç poprawna wskazania lub wyniku

pomiaru wielkoÊci wyjÊciowej,

N — symbol podzespo∏u ciep∏omierza, przyjmujàcy oznaczenia: L — przelicznik, T — para

czujników temperatury, P — przetwornik

przep∏ywu.

5. WartoÊci b∏´dów wzgl´dnych procentowych, o których mowa w ust. 4, wyznaczone podczas legalizacji ponownej, nie powinny przekraczaç wartoÊci

odpowiednich b∏´dów granicznych dopuszczalnych wzgl´dnych, o których mowa w ust. 8—11.

6. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne ciep∏omierza zespolonego EQd, wyra˝one w procentach,

w zale˝noÊci od ró˝nicy temperatury Δt i przep∏ywu q oraz klasy dok∏adnoÊci, oblicza si´ wed∏ug

wzorów

1) dla klasy 1: EQd = ±(2 + 4 Δtmin/Δt + 0,01 qp/q)

2) dla klasy 2: EQd = ±(3 + 4 Δtmin/Δt + 0,02 qp/q)

3) dla klasy 3: EQd = ±(4 + 4 Δtmin/Δt + 0,05 qp/q)

7. WartoÊç EQd nie powinna przekraczaç ±10 %.

8. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne przelicznika ELd, wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od

ró˝nicy temperatury Δt, oblicza si´ wed∏ug wzoru

ELd = ±(0,5 + Δtmin/Δt)

9. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne pary czujników temperatury ETd, wyra˝one w procentach,

w zale˝noÊci od ró˝nicy temperatury Δt, oblicza si´

wed∏ug wzoru

ETd = ±(0,5 + 3 Δtmin/Δt)

10. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne przetwornika przep∏ywu EPd, wyra˝one w procentach, w zale˝noÊci od przep∏ywu q oraz klasy dok∏adnoÊci,

oblicza si´ wed∏ug wzorów

1) dla klasy 1: EPd = ±(1 + 0,01 qp/q)

2) dla klasy 2: EPd = ±(2 + 0,02 qp/q)

3) dla klasy 3: EPd = ±(3 + 0,05 qp/q)

11. WartoÊç EPd nie powinna przekraczaç ±5 %.

12. B∏´dy graniczne dopuszczalne wzgl´dne ciep∏omierza sk∏adanego i hybrydowego oblicza si´ wed∏ug wzoru

EQd = ELd + ETd + EPd

13. B∏àd graniczny dopuszczalny bezwzgl´dny pojedynczego czujnika temperatury, wchodzàcego

w sk∏ad pary czujników temperatury, wynosi ±2 °C.

Nr 2

Warszawa, dnia 4 stycznia 2008 r.

TREÂå

Poz.

ROZPORZÑDZENIA

2 — Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç ciep∏omierze i ich podzespo∏y, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych

.

29

3 — Ministra Gospodarki z dnia 21 grudnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç przymiary, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas

prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych

. . . . . . .

35

4 — Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie

w sprawie Uzupe∏nienia Sektorowego Programu Operacyjnego „Restrukturyzacja i modernizacja sektora ˝ywnoÊciowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004—2006”

. .

38

5 — Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 grudnia 2007 r. uchylajàce niektóre rozporzàdzenia w sprawie wymagaƒ weterynaryjnych dla produktów pochodzenia zwierz´cego .

50

2

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 21 grudnia 2007 r.

w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç ciep∏omierze i ich podzespo∏y,

oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej

tych przyrzàdów pomiarowych2)

Na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia 11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243,

poz. 2441, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo-

wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 16 listopada 2007 r.

w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra

Gospodarki (Dz. U. Nr 216, poz. 1593).

2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji

Europejskiej w dniu 9 maja 2007 r., pod numerem

2007/0260/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów

prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65,

poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia

22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych

(Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE

Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337, z póên.

zm.).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180,

poz. 1494, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834

oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238.