Ustawa z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym

1.

Ustawa określa

1)

warunki oraz tryb nabywania i utraty prawa do wykonywania czynności lekarza sądowego;

2)

zasady wykonywania czynności lekarza sądowego;

3)

zasady finansowania czynności lekarza sądowego.

2.

Przepisy ustawy stosuje się w przypadkach dotyczących usprawiedliwiania niestawiennictwa

z powodu choroby, na wezwanie lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie

karne, zwanych dalej „organami uprawnionymi”, w postępowaniu prowadzonym na podstawie

ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm. oraz ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego

(Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm., stron, ich przedstawicieli ustawowych, pełnomocników, świadków, oskarżonych, obrońców

i innych uczestników postępowania, zwanych dalej „uczestnikami postępowania”.

3.

Przepisów ustawy nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których usprawiedliwianie

niestawiennictwa z powodu choroby regulują odrębne przepisy.

1.

Lekarzem sądowym w rozumieniu ustawy jest lekarz, z którym prezes sądu okręgowego

zawarł umowę o wykonywanie czynności lekarza sądowego.

2.

Lekarz sądowy wystawia zaświadczenia potwierdzające zdolność albo niezdolność do stawienia

się na wezwanie lub zawiadomienie organu uprawnionego uczestników postępowania z powodu

choroby, zwane dalej „zaświadczeniami”, na obszarze właściwości danego sądu okręgowego.

3.

Lekarz sądowy przy wykonywaniu czynności związanych z wydawaniem zaświadczeń korzysta

z ochrony prawnej przysługującej funkcjonariuszom publicznym.

Prezes sądu okręgowego określa liczbę lekarzy sądowych dla obszaru właściwości sądu

okręgowego, mając na uwadze zapewnienie na tym obszarze dostępu do lekarza sądowego.

W zakresie określonym w ustawie uprawnienia prezesa sądu okręgowego przysługują prezesowi

wojskowego sądu okręgowego, a uprawnienia prokuratora przysługują prokuratorowi wojskowej

jednostki organizacyjnej prokuratury.

1.

Lekarzem sądowym może zostać lekarz, który spełnia następujące warunki

1)

ma prawo wykonywania zawodu lekarza na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej;

2)

ma pełną zdolność do czynności prawnych;

3)

nie był karany za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;

4)

ma nieposzlakowaną opinię;

5)

uzyskał rekomendację okręgowej rady lekarskiej;

6)

ma tytuł specjalisty lub specjalizację I lub II stopnia.

2.

Lekarzem sądowym nie może zostać lekarz, wobec którego jest prowadzone postępowanie

1)

o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;

2)

związane z niedostatecznym przygotowaniem zawodowym;

3)

w przedmiocie niezdolności do wykonywania zawodu ze względu na stan zdrowia.

1.

Prezes sądu okręgowego zwraca się z pisemnym wnioskiem do właściwej okręgowej rady

lekarskiej o przekazanie listy kandydatów na lekarzy sądowych, określając liczbę lekarzy

w danych specjalnościach.

2.

Okręgowa rada lekarska, w terminie 90 dni od dnia otrzymania wniosku, przekazuje prezesowi

sądu okręgowego listę kandydatów na lekarzy sądowych wraz z rekomendacjami.

3.

Prezes sądu okręgowego dokonuje wyboru z listy kandydatów na lekarzy sądowych lekarzy,

z którymi zamierza zawrzeć umowę o wykonywanie czynności lekarza sądowego.

4.

Przed zawarciem umowy o wykonywanie czynności lekarza sądowego prezes sądu okręgowego

jest obowiązany poinformować kandydata na lekarza sądowego o przepisach w zakresie

usprawiedliwiania niestawiennictwa uczestników postępowań w postępowaniu prowadzonym

na podstawie ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego albo ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego. Lekarz składa pisemne oświadczenie o znajomości tych przepisów.

5.

Przed zawarciem umowy o wykonywanie czynności lekarza sądowego kandydat na lekarza

sądowego składa prezesowi sądu okręgowego

1)

oświadczenie, że jest świadomy odpowiedzialności karnej za poświadczenie w dokumencie

nieprawdy;

2)

oświadczenie, że nie jest prowadzone przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane

z oskarżenia publicznego lub przestępstwo skarbowe;

3)

zaświadczenie o niekaralności.

1.

Prezes sądu okręgowego prowadzi wykaz lekarzy sądowych dla obszaru właściwości danego

sądu okręgowego.

2.

W wykazie lekarzy sądowych zamieszcza się imię i nazwisko lekarza sądowego, wraz z

numerem telefonu, numer prawa wykonywania zawodu, informację o specjalizacji, terminie

rozpoczęcia i zakończenia wykonywania czynności lekarza sądowego oraz miejscu, dniach

i godzinach przyjęć.

3.

Prezes sądu okręgowego przekazuje wykaz lekarzy sądowych prezesom sądów rejonowych,

prezesom sądów apelacyjnych oraz Pierwszemu Prezesowi Sądu Najwyższego, prokuraturze,

komendom i komisariatom policji, innym organom uprawnionym do prowadzenia dochodzeń

oraz okręgowej radzie adwokackiej i radzie okręgowej izby radców prawnych, właściwym

dla obszaru właściwości danego sądu okręgowego.

4.

Lekarz sądowy jest obowiązany niezwłocznie zgłosić prezesowi sądu okręgowego zmiany

danych zamieszczonych w wykazie.

5.

Prezes sądu okręgowego dokonuje zmian danych zamieszczonych w wykazie i przekazuje

podmiotom, o których mowa w ust. 3, informacje o dokonanych zmianach.

1.

Informacje o miejscach, dniach i godzinach przyjęć lekarzy sądowych, wraz z ich imieniem

i nazwiskiem oraz numerem telefonu, wywiesza się na tablicach ogłoszeń w siedzibach

podmiotów, o których mowa w art. 7 ust. 3, a także w miejscach wykonywania zawodu

lekarza przez lekarzy sądowych.

2.

Wykaz lekarzy sądowych jest prowadzony w formie pisemnej. Dodatkowo wykaz może być

prowadzony w formie elektronicznej i udostępniony na ogólnodostępnej stronie internetowej

sądu okręgowego.

3.

Wykaz lekarzy sądowych prezes sądu okręgowego przesyła właściwej okręgowej radzie

lekarskiej.

1.

Okręgowa rada lekarska niezwłocznie przekazuje prezesowi sądu okręgowego informacje,

które mogą mieć wpływ na wykonywanie czynności lekarza sądowego, w szczególności o

podjętych uchwałach w przedmiocie pozbawienia prawa wykonywania zawodu, zawieszenia

w prawie wykonywania zawodu albo ograniczenia wykonywania określonych czynności medycznych

bądź zakończonych i prowadzonych postępowaniach karnych lub dotyczących odpowiedzialności

zawodowej.

2.

Lekarz sądowy jest obowiązany niezwłocznie poinformować prezesa sądu okręgowego o

niespełnianiu warunków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 1-3, oraz o prowadzonych

postępowaniach, o których mowa w art. 5 ust. 2.

3.

W przypadku uzyskania informacji, o których mowa w ust. 1, świadczących o niespełnieniu

warunków, o których mowa w art. 5, lub informacji, o których mowa w ust. 2, prezes

sądu okręgowego rozwiązuje umowę o wykonywanie czynności lekarza sądowego ze skutkiem

natychmiastowym. Prezes sądu okręgowego informuje właściwą okręgową radę lekarską

o rozwiązaniu umowy z lekarzem sądowym.

W razie powzięcia uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności zaświadczenia wystawionego

przez lekarza sądowego prezes sądu okręgowego może rozwiązać umowę o wykonywanie czynności

lekarza sądowego ze skutkiem natychmiastowym. Przepis art. 9 ust. 3 stosuje się odpowiednio.

Lekarz sądowy wystawia zaświadczenie po uprzednim osobistym zbadaniu uczestnika postępowania

i po zapoznaniu się z dostępną dokumentacją medyczną.

1.

Lekarz sądowy wystawia zaświadczenia w miejscach, dniach i godzinach ustalonych na

podstawie umowy o wykonywanie czynności lekarza sądowego.

2.

Właściwy do wystawienia zaświadczenia jest lekarz sądowy objęty wykazem lekarzy sądowych

dla obszaru danego sądu okręgowego, właściwego dla miejsca pobytu uczestnika postępowania.

3.

Jeżeli stan zdrowia uczestnika postępowania uniemożliwia stawienie się na badanie,

lekarz sądowy przeprowadza badanie i wydaje zaświadczenie w miejscu pobytu tej osoby.

4.

W przypadku pobytu uczestnika postępowania w szpitalu, hospicjum stacjonarnym albo

innym zakładzie opieki zdrowotnej, przeznaczonym dla osób, których stan zdrowia wymaga

udzielania całodobowych świadczeń zdrowotnych w odpowiednio urządzonym, stałym pomieszczeniu,

lekarz sądowy może wydać zaświadczenie na podstawie udostępnionej dokumentacji, bez

osobistego badania uczestnika postępowania. Przyczynę odstąpienia od osobistego badania

lekarz sądowy wskazuje w zaświadczeniu.

Zaświadczenie może być wystawione po okazaniu wezwania lub zawiadomienia organu uprawnionego

bądź po złożeniu oświadczenia o otrzymaniu wezwania lub zawiadomienia i okazaniu dokumentu

potwierdzającego tożsamość.

1.

Uczestnik postępowania jest obowiązany przedstawić lekarzowi sądowemu posiadaną dokumentację

medyczną z przebiegu swojego leczenia.

2.

Zakłady opieki zdrowotnej oraz lekarze udzielający świadczeń zdrowotnych są obowiązani

niezwłocznie, na żądanie lekarza sądowego, udostępnić mu dokumentację medyczną z przebiegu

leczenia osoby ubiegającej się o zaświadczenie.

1.

Lekarz sądowy prowadzi rejestr wystawionych zaświadczeń, zwany dalej „rejestrem”.

2.

Rejestr prowadzi się w formie pisemnej, odrębnie na każdy rok kalendarzowy.

3.

Rejestr zawiera na górze każdej wypełnionej strony wskazanie nazwiska i imion lekarza

sądowego, sądu, na którego obszarze właściwości wykonuje on czynności lekarza sądowego

oraz określenie roku kalendarzowego.

4.

Rejestr na dole każdej wypełnionej strony jest podpisywany przez lekarza sądowego

i opatrywany jego pieczątką.

5.

Wpis do rejestru obejmuje

1)

kolejny numer wystawionego zaświadczenia;

2)

datę wystawienia zaświadczenia;

3)

nazwisko i imiona uczestnika postępowania oraz numer PESEL lub datę urodzenia - w

przypadku braku numeru PESEL;

4)

nazwę organu uprawnionego, który wystawił wezwanie lub zawiadomienie, i sygnaturę

akt sprawy;

5)

numer statystyczny choroby zgodny z Międzynarodową Statystyczną Klasyfikacją Chorób

i Problemów Zdrowotnych;

6)

potwierdzenie zdolności albo niezdolności stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie;

7)

określenie przyczyny odstąpienia od osobistego badania uczestnika postępowania w przypadku,

o którym mowa w art. 12 ust. 4;

8)

nazwę i adres podmiotu, w którym lekarz sądowy zapoznał się z dokumentacją medyczną

uczestnika postępowania lub który udostępnił tę dokumentację;

9)

informację o kosztach dojazdu do uczestnika postępowania w przypadku, o którym mowa

w art. 12 ust. 3.

6.

Do rejestru, o którym mowa w ust. 1, mają zastosowanie przepisy o ochronie danych

osobowych.

7.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór zaświadczenia wystawianego

przez lekarza sądowego, uwzględniając dane i informacje podlegające wpisowi do rejestru

oraz wzór rejestru wystawionych zaświadczeń.

1.

Lekarz sądowy ma obowiązek udostępnić rejestr na żądanie prezesa sądu okręgowego,

sądu lub prokuratora.

2.

Po zakończeniu roku kalendarzowego, a także w razie rozwiązania umowy o wykonywanie

czynności lekarza sądowego, lekarz sądowy niezwłocznie przekazuje rejestr do właściwego

sądu okręgowego.

3.

Rejestr jest przechowywany we właściwym sądzie okręgowym przez 15 lat, licząc od końca

roku kalendarzowego, w którym nastąpiło przekazanie.

1.

Organ uprawniony może podjąć niezbędne czynności sprawdzające dla zweryfikowania rzetelności

zaświadczenia.

2.

W razie wątpliwości co do rzetelności wystawionego przez lekarza sądowego zaświadczenia

organ uprawniony niezwłocznie zawiadamia właściwego prezesa sądu okręgowego, prokuraturę

i okręgową radę lekarską.

3.

Prokurator niezwłocznie zawiadamia prezesa sądu okręgowego o wszczęciu i ukończeniu

postępowania przeprowadzonego na podstawie informacji, o której mowa w ust. 2.

1.

Lekarzowi sądowemu przysługuje wynagrodzenie za każde wydane zaświadczenie.

2.

W przypadku konieczności dojazdu do miejsca pobytu uczestnika postępowania lekarzowi

sądowemu przysługuje zwrot kosztów dojazdu na zasadach określonych w przepisach dotyczących

pracowników zatrudnionych w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej

z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju.

3.

Koszty wystawienia zaświadczenia, o których mowa w ust. 1 i 2, są finansowane z budżetu

państwa, z części, której dysponentem jest Minister Sprawiedliwości, a w odniesieniu

do sądów wojskowych, z części, której dysponentem jest Minister Obrony Narodowej.

4.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z Ministrem Obrony Narodowej i ministrem

właściwym do spraw zdrowia, określi, w drodze rozporządzenia, wysokość stawki kwotowej

i tryb finansowania wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, oraz kosztów, o których

mowa w ust. 2, mając na uwadze zakres czynności wykonywanych przez lekarzy sądowych,

a także wzór zestawienia wystawionych zaświadczeń.

1.

Prezes sądu okręgowego, na wniosek organu uprawnionego, wstrzymuje wypłatę wynagrodzenia

1)

w razie uzasadnionych wątpliwości co do rzetelności zaświadczenia wystawionego przez

lekarza sądowego;

2)

jeżeli zaświadczenie nie zawiera wszystkich wymaganych elementów.

2.

Organ uprawniony niezwłocznie zawiadamia prezesa sądu okręgowego o ustaniu lub potwierdzeniu

okoliczności skutkujących wstrzymaniem wypłaty wynagrodzenia.

Za wystawienie zaświadczenia poświadczającego nieprawdę co do okoliczności usprawiedliwiającej

niestawiennictwo nie przysługuje wynagrodzenie.

W ustawie z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm. po art. 214 dodaje się art. 214

„

Art. 214

§ 1.

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby stron, ich przedstawicieli ustawowych,

pełnomocników, świadków i innych uczestników postępowania, wymaga przedstawienia zaświadczenia

potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu, wystawionego

przez lekarza sądowego.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których usprawiedliwianie

niestawiennictwa z powodu choroby regulują odrębne przepisy.

”

.

W ustawie z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej

(Dz. U. z 2007 r. Nr 14, poz. 89) w art. 18 w ust. 3 pkt 4 otrzymuje brzmienie

„

4)

ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, sądom, prokuratorom, lekarzom sądowym oraz

sądom i rzecznikom odpowiedzialności zawodowej, w związku z prowadzonym postępowaniem;

”

.

W ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty

(Dz. U. z 2005 r. Nr 226, poz. 1943 oraz z 2006 r. Nr 117, poz. 790, Nr 191, poz. 1410 i Nr 220, poz. 1600) wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 40 w ust. 2 w pkt 7 kropkę na końcu zdania zastępuje się przecinkiem i dodaje

się pkt 8 w brzmieniu

„

8)

zachodzi potrzeba przekazania niezbędnych informacji o pacjencie lekarzowi sądowemu.

”

;

2)

w art. 50 dodaje się ust. 18 w brzmieniu

„

18.

Wykonywanie funkcji lekarza sądowego w rozumieniu ustawy z dnia 15 czerwca 2007 r. o lekarzu sądowym

(Dz. U. Nr 123, poz. 849) nie jest indywidualną praktyką lekarską lub indywidualną specjalistyczną praktyką

lekarską.

”

.

W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego

(Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm. wprowadza się następujące zmiany

1)

w art. 117

a)

§ 2a otrzymuje brzmienie

„

§ 2a.

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby oskarżonych, świadków, obrońców,

pełnomocników i innych uczestników postępowania, których obecność była obowiązkowa

lub którzy wnosili o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnionymi do wzięcia w niej

udziału, wymaga przedstawienia zaświadczenia potwierdzającego niemożność stawienia

się na wezwanie lub zawiadomienie organu prowadzącego postępowanie, wystawionego przez

lekarza sądowego.

”

,

b)

uchyla się § 4,

c)

po § 4 dodaje się § 5 w brzmieniu

„

§ 5.

Przepisu § 2a nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których zasady usprawiedliwiania

niestawiennictwa regulują odrębne przepisy.

”

;

2)

w art. 618 w § 1 pkt 9 otrzymuje brzmienie

„

9)

należności biegłych lub instytucji wyznaczonych do wydania opinii lub wystawienia

zaświadczenia, w tym koszty wystawienia zaświadczenia przez lekarza sądowego,

”

.

W ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy

(Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm. po art. 115 dodaje się art. 115a w brzmieniu

„

Art. 115a.

§ 1.

Osobie pozbawionej wolności, w razie choroby uniemożliwiającej stawiennictwo w postępowaniu

prowadzonym przez sąd lub organ prowadzący postępowanie karne, na podstawie Kodeksu postępowania karnego, w którym obecność osoby pozbawionej wolności była obowiązkowa lub gdy wnosiła ona

o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnioną do wzięcia w niej udziału lub przez

sąd, na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, zaświadczenie usprawiedliwiające niestawiennictwo wystawia lekarz zakładu opieki

zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi,

w drodze rozporządzenia, tryb wystawiania zaświadczenia potwierdzającego zdolność

albo niezdolność stawiennictwa osoby pozbawionej wolności w przypadku choroby na wezwanie

lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne oraz sposób doręczania

zaświadczenia sądowi lub organowi prowadzącemu postępowanie karne, mając na uwadze

konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz uwzględniając specyfikę

opieki zdrowotnej w warunkach izolacji więziennej.

”

.

W ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych

(Dz. U. Nr 167, poz. 1398, z 2006 r. Nr 126, poz. 876 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 123 i Nr 82, poz. 560) w art. 5 w ust. 1 w pkt 9 kropkę na końcu zdania zastępuje się średnikiem i dodaje

się pkt 10 w brzmieniu

„

10)

koszty wystawienia zaświadczenia przez lekarza sądowego.

”

.

Czynności procesowe dokonane przed wejściem w życie ustawy na podstawie przepisów

dotychczasowych są skuteczne.

Wykaz, o którym mowa w art. 7, prezes sądu okręgowego sporządza po raz pierwszy do

dnia 31 grudnia 2007 r.

Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 lutego 2008 r., z wyjątkiem art. 5-7 i 28, które

wchodzą w życie z dniem 1 sierpnia 2007 r.

§ 1.

Osobie pozbawionej wolności, w razie choroby uniemożliwiającej stawiennictwo w postępowaniu

prowadzonym przez sąd lub organ prowadzący postępowanie karne, na podstawie Kodeksu postępowania karnego, w którym obecność osoby pozbawionej wolności była obowiązkowa lub gdy wnosiła ona

o dopuszczenie do czynności, będąc uprawnioną do wzięcia w niej udziału lub przez

sąd, na podstawie Kodeksu postępowania cywilnego, zaświadczenie usprawiedliwiające niestawiennictwo wystawia lekarz zakładu opieki

zdrowotnej dla osób pozbawionych wolności.

§ 2.

Minister Sprawiedliwości, w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw zdrowia, określi,

w drodze rozporządzenia, tryb wystawiania zaświadczenia potwierdzającego zdolność

albo niezdolność stawiennictwa osoby pozbawionej wolności w przypadku choroby na wezwanie

lub zawiadomienie sądu lub organu prowadzącego postępowanie karne oraz sposób doręczania

zaświadczenia sądowi lub organowi prowadzącemu postępowanie karne, mając na uwadze

konieczność zapewnienia prawidłowego toku postępowania oraz uwzględniając specyfikę

opieki zdrowotnej w warunkach izolacji więziennej.

§ 1.

Usprawiedliwienie niestawiennictwa z powodu choroby stron, ich przedstawicieli ustawowych,

pełnomocników, świadków i innych uczestników postępowania, wymaga przedstawienia zaświadczenia

potwierdzającego niemożność stawienia się na wezwanie lub zawiadomienie sądu, wystawionego

przez lekarza sądowego.

§ 2.

Przepisu § 1 nie stosuje się do osób pozbawionych wolności, których usprawiedliwianie

niestawiennictwa z powodu choroby regulują odrębne przepisy.