Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać kolby metalowe II rzędu, oraz szczegółowego zakresu badań i sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania,

materia∏ów, charakterystyk metrologicznych oraz

warunków w∏aÊciwego stosowania nast´pujàcych

rodzajów kolb metalowych II rz´du, zwanych dalej

„kolbami”

a) bez zaworu,

b) z zaworem z

— odgórnym odczytem obj´toÊci albo

— odgórnym i oddolnym odczytem obj´toÊci,

c) ciÊnieniowych

— do gazu ciek∏ego propan-butan,

— do piwa;

2) szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej

kolb;

3) zakres informacji, jakie powinna zawieraç instrukcja obs∏ugi kolb.

§ 2. Wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu nie

stosuje si´ do kolb metalowych II rz´du

1) wyprodukowanych i/lub wprowadzonych do obrotu w innym paƒstwie cz∏onkowskim Unii Europejskiej albo Republice Turcji,

2) wyprodukowanych w paƒstwie cz∏onkowskim

Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu

(EFTA) — b´dàcym stronà umowy o Europejskim

Obszarze Gospodarczym

— zgodnie z przepisami obowiàzujàcymi w tych paƒstwach, pod warunkiem ˝e przyrzàdy te spe∏niajà wymagania w stopniu odpowiadajàcym przepisom rozporzàdzenia.

§ 3. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) kolbie — nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy przeznaczony do wyznaczania obj´toÊci cieczy;

2) kolbie do gazu ciek∏ego — nale˝y przez to rozumieç kolb´ ciÊnieniowà przeznaczonà do wyznaczania obj´toÊci gazu ciek∏ego propan-butan;

3) pojemnoÊci nominalnej kolby — nale˝y przez to rozumieç projektowanà wartoÊç obj´toÊci cieczy, jaka

mo˝e byç w warunkach odniesienia zawarta w kolbie pomi´dzy g∏ównym dolnym ograniczeniem

pojemnoÊci nominalnej kolby a g∏ównym górnym

ograniczeniem pojemnoÊci nominalnej kolby;

Poz. 613

4) pojemnoÊci rzeczywistej kolby — nale˝y przez to

rozumieç obj´toÊç wody wyznaczonà w warunkach odniesienia, zawartà w uprzednio zwil˝onej

kolbie pomi´dzy g∏ównym dolnym ograniczeniem

pojemnoÊci nominalnej kolby a g∏ównym górnym

ograniczeniem pojemnoÊci nominalnej kolby;

5) b∏´dach granicznych dopuszczalnych kolb — nale˝y przez to rozumieç okreÊlone wartoÊci skrajne

b∏´dów kolby;

6) g∏ównym górnym ograniczeniu pojemnoÊci nominalnej kolby — nale˝y przez to rozumieç p∏aszczyzn´ poziomà przechodzàcà przez kres´ podzia∏ki

p∏ynowskazu szyjki górnej, wskazujàcà pojemnoÊç

nominalnà kolby;

7) g∏ównym dolnym ograniczeniu pojemnoÊci nominalnej kolby

a) do gazu ciek∏ego o pojemnoÊci nominalnej powy˝ej 20 dm3, z zaworem z oddolnym i odgórnym odczytem obj´toÊci, do piwa — nale˝y

przez to rozumieç p∏aszczyzn´ poziomà przechodzàcà przez kres´ zerowà podzia∏ki urzàdzenia wskazujàcego szyjki dolnej,

b) z zaworem z odgórnym odczytem obj´toÊci

oraz do gazu ciek∏ego o pojemnoÊci nominalnej

nie wi´kszej ni˝ 20 dm3 — nale˝y przez to rozumieç powierzchni´ elementu zaworu wyp∏ywowego b´dàcego w po∏o˝eniu zamkni´cia,

c) bez zaworu — nale˝y przez to rozumieç powierzchni´ dna kolby;

8) zakresie pomiarowym — nale˝y przez to rozumieç

zakres wartoÊci obj´toÊci cieczy, jaka mo˝e znajdowaç si´ w kolbie, ograniczony skrajnymi kresami podzia∏ki urzàdzenia wskazujàcego;

9) p∏ynowskazie — nale˝y przez to rozumieç cz´Êç

kolby prezentujàcà wskazanie obj´toÊci cieczy

w niej zawartej.

§ 4. 1. Temperatura odniesienia dla kolb wynosi

15 °C albo 20 °C.

2. Temperatura odniesienia dla kolb do gazu ciek∏ego wynosi 20 °C.

3. CiÊnienie odniesienia dla kolb do gazu ciek∏ego

wynosi 0,5 MPa.

Rozdzia∏ 2

Wymagania w zakresie konstrukcji, wykonania

i materia∏ów kolb

§ 5. Ustala si´ nast´pujàce pojemnoÊci nominalne

kolb

1) bez zaworu — 2 dm3, 5 dm3 i 10 dm3;

2) z zaworem — 2 dm3, 5 dm3, 10 dm3, 20 dm3,

50 dm3, 100 dm3, 200 dm3, 500 dm3, 1000 dm3,

2000 dm3 oraz wi´ksze od 2000 dm3 z przyrostem

pojemnoÊci nominalnej co 1000 dm3;

3) ciÊnieniowych do gazu ciek∏ego propan-butan —

2 dm3, 5 dm3, 10 dm3, 20 dm3, 50 dm3, 100 dm3,

200 dm3, 500 dm3 i 1000 dm3;

4) ciÊnieniowych do piwa — 500 dm3, 1000 dm3

i 2000 dm3.

§ 6. Konstrukcja kolb powinna zapewniaç

1) szczelnoÊç i trwa∏oÊç;

2) ca∏kowite wype∏nienie kolb bez mo˝liwoÊci zatrzymywania p´cherzy powietrza lub par cieczy podczas ich nape∏niania;

3) ca∏kowite opró˝nienie kolb bez mo˝liwoÊci pozostawania w nich cieczy.

§ 7. 1. Materia∏y zastosowane do wykonania kolb

oraz ich uszczelnienia powinny byç odporne na fizykochemiczne dzia∏anie odmierzanych cieczy i czynników

Êrodowiskowych.

2. Kolby bez zaworu, z zaworem i ciÊnieniowe do

piwa, przeznaczone do pomiaru produktów ˝ywnoÊciowych, powinny byç wykonane ze stali nierdzewnej

dopuszczonej do stosowania na podstawie przepisów

ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeƒstwie

˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U. Nr 171, poz. 1225).

3. Materia∏y stosowane do wykonania kolb bez zaworu i z zaworem, przeznaczonych do odmierzania

obj´toÊci cieczy innych ni˝ woda, oraz ich wyposa˝enia powinny, podczas kontaktu z tymi cieczami, spe∏niaç wymagania bezpieczeƒstwa okreÊlone w odr´bnych przepisach.

4. Materia∏y, z których wykonuje si´ szyjki kolb

oraz elementy p∏ynowskazów, nie powinny wykazywaç wewn´trznych napr´˝eƒ i wad, a ich w∏asnoÊci

chemiczne i termiczne powinny umo˝liwiaç stosowanie kolb w normalnych warunkach u˝ytkowania. Materia∏y te powinny byç przezroczyste.

§ 8. Maksymalna wewn´trzna Êrednica szyjek kolb

powinna byç taka, aby w zakresie pomiarowym szyjki

obj´toÊç cieczy zawartej w szyjce, ograniczona dwiema poziomymi p∏aszczyznami odleg∏ymi od siebie

o wartoÊç nie mniejszà ni˝ 3 mm, by∏a równa wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego

kolby.

§ 9. 1. Kolby powinny byç wyposa˝one w p∏ynowskaz.

Poz. 613

2. P∏ynowskaz powinien w przypadku kolb

1) bez zaworu — mieç zakres pomiarowy równy co

najmniej ±1 % pojemnoÊci nominalnej kolby;

2) z zaworem i ciÊnieniowych do piwa — mieç zakres

pomiarowy

a) nie mniejszy ni˝ ±1 % pojemnoÊci nominalnych

kolb — w przypadku szyjek kolb z zaworem

z odgórnym odczytem obj´toÊci i szyjek górnych kolb z zaworem z oddolnym i odgórnym

odczytem obj´toÊci,

b) równy ±0,5 % pojemnoÊci nominalnych kolb —

w przypadku szyjek dolnych kolb z zaworem

z oddolnym i odgórnym odczytem obj´toÊci.

3. P∏ynowskaz powinien byç wykonany w sposób

zapewniajàcy wskazanie po∏o˝enia menisku cieczy.

4. Kolby do gazu ciek∏ego o pojemnoÊci nominalnej

1) do 20 dm3 — powinny byç wyposa˝one w p∏ynowskaz górny o zakresie pomiarowym ± (1÷2,5) %

ich pojemnoÊci nominalnej;

2) powy˝ej 20 dm3 — powinny byç wyposa˝one

w p∏ynowskaz

a) dolny o zakresie pomiarowym ± (0,02÷0,5) %

pojemnoÊci nominalnej,

b) górny o zakresie pomiarowym ± (0,5÷1) %

pojemnoÊci nominalnej.

5. P∏ynowskaz kolby do gazu ciek∏ego powinien

byç tak wykonany, aby zjawisko napi´cia powierzchniowego w menisku gazu ciek∏ego propan-butan nie

powodowa∏o b∏´dów pomiaru poziomu gazu ciek∏ego

w p∏ynowskazie wi´kszych ni˝ 0,1 dzia∏ki elementarnej

p∏ynowskazu.

§ 10. 1. P∏ynowskaz wziernikowy mo˝e zawieraç

1) przezroczystà p∏ytk´ wbudowanà w szyjk´ kolby

albo

2) wyci´cie w metalowej obudowie przezroczystej

szyjki kolby.

2. P∏ynowskaz wziernikowy mo˝e byç wyposa˝ony

w dodatkowy przeziernik pozbawiony podzia∏ki, umieszczony symetrycznie po przeciwleg∏ej stronie szyjki.

3. SzerokoÊç p∏ynowskazu wziernikowego nie powinna byç mniejsza ni˝ 15 mm.

§ 11. P∏ynowskaz rurkowy powinien

1) mieç Êrednic´ wewn´trznà zawartà w granicach

od 12 mm do 20 mm;

2) byç po∏àczony z szyjkà kolby za pomocà metalowych rurek wyposa˝onych w zawory odcinajàce.

§ 12. 1. Przewód górny p∏ynowskazu powinien

wznosiç si´, a przewód dolny opadaç w kierunku do

szyjki kolby tak, aby

3. Kresy d∏ugie podzia∏ki powinny mieç d∏ugoÊç co

najmniej 6 mm, natomiast pozosta∏e w granicach od

1/ do 3/ d∏ugoÊci kres d∏ugich.

2

4

1) podczas nape∏niania kolby cieczà w p∏ynowskazie

nie wyst´powa∏o zjawisko pozostawania p´cherzy

gazu lub powietrza;

4. Kresy podzia∏ek kolb z zaworem oddolnym i odgórnym odczytem obj´toÊci oraz kolb ciÊnieniowych

do piwa powinny dodatkowo mieç nast´pujàce oznaczenia

2) podczas opró˝niania kolby w p∏ynowskazie nie wyst´powa∏o zjawisko pozostawania cieczy.

1) kresa g∏ównego dolnego ograniczenia pojemnoÊci

nominalnej kolby powinna byç oznaczona cyfrà 0;

2. Ârednica nominalna przewodów, armatury, metalowych rurek i zaworów odcinajàcych, ∏àczàcych

p∏ynowskaz z szyjkà kolby do gazu ciek∏ego, nie powinna byç mniejsza od Êrednicy wewn´trznej przezroczystej rurki p∏ynowskazu.

2) ka˝da dziesiàta kresa podzia∏ki szyjki dolnej kolby

z oddolnym i odgórnym odczytem obj´toÊci, znajdujàca si´ powy˝ej kresy oznaczonej cyfrà 0, powinna byç oznaczona liczbà okreÊlajàcà pojemnoÊç kolby ze znakiem minus (–).

§ 13. 1. Podzia∏ka w p∏ynowskazach powinna byç

naniesiona w sposób trwa∏y bezpoÊrednio albo na

§ 15. 1. Metalowa podzielnia powinna byç przymocowana do szyjki albo do metalowych os∏on szklanych

szyjek kolb w sposób trwa∏y albo umo˝liwiajàcy jej

pionowe przesuni´cie i zabezpieczenie przed zmianà

po∏o˝enia po dokonaniu adiustacji pojemnoÊci.

1) przezroczystej rurce p∏ynowskazu rurkowego;

2) przezroczystej p∏ytce p∏ynowskazu wziernikowego;

3) przezroczystych szyjkach kolb, w których p∏ynowskaz wziernikowy stanowi wyci´cie w metalowych os∏onach ich szyjek;

4) metalowej podzielni dopasowanej do p∏ynowskazów kolb.

2. WartoÊç liczbowa dzia∏ki elementarnej podzia∏ki

powinna mieÊciç si´ w zakresie od 0,1 do 1 bezwzgl´dnej wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego pojemnoÊci nominalnej kolb.

2. Przesuni´cie metalowej podzielni powinno byç

mo˝liwe w zakresie nie mniejszym ni˝ odpowiadajàcy

obj´toÊci równej podwójnej wartoÊci bezwzgl´dnej

b∏´du granicznego dopuszczalnego kolby.

3. P∏ynowskaz kolby do gazu ciek∏ego mo˝e byç

wyposa˝ony wy∏àcznie w podzielni´ przesuwanà, przy

czym zakres mo˝liwoÊci przesuni´cia tej podzielni powinien wynosiç nie mniej ni˝ ±10 mm.

§ 16. 1. Szyjki górne i dolne kolb z zaworem z oddolnym i odgórnym odczytem obj´toÊci i kolb ciÊnieniowych do piwa powinny mieç jednakowe Êrednice.

§ 14. 1. Kreski podzia∏ki powinny

1) byç prostopad∏e do p∏aszczyzny przechodzàcej

przez pionowe osie symetrii szyjki i urzàdzenia

wskazujàcego;

2) mieç jednakowà

0,5 mm;

szerokoÊç

nieprzekraczajàcà

3) byç oznaczone w nast´pujàcy sposób

a) kresa g∏ównego górnego ograniczenia pojemnoÊci nominalnej kolby powinna byç oznaczona

liczbà okreÊlajàcà pojemnoÊç nominalnà kolby

wyra˝onà w dm3 lub litrach,

b) ka˝da dziesiàta kresa podzia∏ki oraz jej kresy

skrajne powinny byç oznaczone liczbami okreÊlajàcymi danà pojemnoÊç kolby wyra˝onà

w dm3 lub litrach.

2. Nad najwy˝szà i pod najni˝szà skrajnà kresà podzia∏ki powinno byç zamieszczone oznaczenie jednostki miary pojemnoÊci: „dm3” albo „l”, albo „L”.

2. Szyjki dolne kolb, o których mowa w ust. 1, powinny byç wyposa˝one w zawory resztkowe umo˝liwiajàce ca∏kowite opró˝nienie kolb.

§ 17. 1. Zbiorniki kolb powinny mieç kszta∏t cylindra stojàcego, zakoƒczonego

1) w kolbach bez zaworu — od góry dennicà z szyjkà

oraz od do∏u dnem o kszta∏cie uniemo˝liwiajàcym

jego odkszta∏cenia;

2) w kolbach z zaworem — od góry dennicà z szyjkà

wyprowadzonà z jej wierzcho∏ka oraz od do∏u dennicà, z której wierzcho∏ka jest wyprowadzona

a) rura wyp∏ywowa z zaworem wyp∏ywowym —

w przypadku kolby z odgórnym odczytem obj´toÊci albo

b) szyjka dolna, z której wyprowadzona jest rura

do nape∏niania oddolnego kolby z zaworem odcinajàcym oraz rura wyp∏ywowa z zaworem wyp∏ywowym — w przypadku kolby z oddolnym

i odgórnym odczytem obj´toÊci;

3) w kolbach ciÊnieniowych do piwa — od góry i od

do∏u dennicami wyposa˝onymi w cylindryczne

szyjki, których osie symetrii pokrywajà si´ z osià

symetrii kolby, odpowiednio

a) górnà, zakoƒczonà zbiornikiem do pomieszczenia dwutlenku w´gla,

b) dolnà, z której wyprowadzona jest armatura do

oddolnego nape∏niania kolby wyposa˝ona w

— zawór odcinajàcy,

— rur´ wyp∏ywowà z zaworem wyp∏ywowym.

2. Zbiorniki kolb z zaworem o pojemnoÊciach nominalnych powy˝ej 5000 dm3 mogà mieç kszta∏t inny

ni˝ okreÊlony w ust. 1 pkt 2.

3. Rury wyp∏ywowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2

lit. a i pkt 3 lit. b, powinny byç nachylone do pionowej

osi symetrii tych kolb w granicach od 100° do 180°.

4. Rury do nape∏niania oddolnego oraz rury wyp∏ywowe, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b i pkt 3 lit. b,

oraz w kolbach do gazu ciek∏ego o pojemnoÊciach nominalnych powy˝ej 20 dm3 powinny byç umieszczone

poni˝ej zakresu pomiarowego p∏ynowskazu szyjek

dolnych.

5. Dennice powinny byç tak ukszta∏towane, aby kàt

zawarty pomi´dzy stycznà do dennicy w dowolnym

punkcie przeci´cia si´ powierzchni dennicy z walcowà

powierzchnià szyjki górnej lub szyjki dolnej a normalnà do osi symetrii kolby by∏ nie mniejszy ni˝ 10°.

§ 18. Kolby bez zaworu i z zaworem u˝ywane do

odmierzania obj´toÊci cieczy pieniàcych si´ powinny

byç wyposa˝one w lej zapobiegajàcy wyp∏ywowi piany, stanowiàcy nadbudow´ szyjek.

§ 19. 1. Zbiorniki kolb z zaworem powinny byç dodatkowo zakoƒczone ko∏nierzami zabezpieczajàcymi

przed wylaniem si´ cieczy podczas nape∏niania kolb

oraz wyposa˝one w instalacje spustowe.

2. Zbiorniki kolb do gazu ciek∏ego propan-butan

powinny byç wyposa˝one we wsporniki umo˝liwiajàce posadowienie kolb.

3. Zbiorniki kolb do gazu ciek∏ego propan-butan

i ciÊnieniowych do piwa powinny byç wyposa˝one

w urzàdzenia wypornikowe

1) umo˝liwiajàce adiustacj´ pojemnoÊci do pojemnoÊci nominalnej;

2) uniemo˝liwiajàce zmian´ pojemnoÊci kolby bez

koniecznoÊci zniszczenia na∏o˝onych cech zabezpieczajàcych.

4. Wsporniki montowane w kolbach z zaworem

o pojemnoÊciach nominalnych do 500 dm3 i do gazu

ciek∏ego powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia do

pionowego ustawienia kolby.

Poz. 613

§ 20. 1. W kolbach z zaworem i do gazu ciek∏ego

Êrednice nominalne zaworów wyp∏ywowych powinny

byç równe Êrednicom nominalnym rur wyp∏ywowych.

2. W kolbach z zaworem z oddolnym i odgórnym

odczytem obj´toÊci Êrednice nominalne rur wyp∏ywowych powinny podczas opró˝niania kolby umo˝liwiaç

opadanie poziomu cieczy w zbiorniku z pr´dkoÊcià

maksymalnà równà lub mniejszà ni˝ 1 cm/s.

3. W kolbach z zaworem oddolnym i odgórnym

odczytem obj´toÊci oraz w kolbach do gazu ciek∏ego

i w kolbach do piwa

1) Êrednice nominalne zaworów odcinajàcych oddolne nape∏nienie powinny byç równe Êrednicom nominalnym rur do nape∏niania oddolnego;

2) Êrednice rur do nape∏niania oddolnego powinny

umo˝liwiaç nape∏nianie kolb przy maksymalnym

strumieniu obj´toÊci przewidzianym dla sprawdzanych instalacji.

§ 21. 1. Kolby z zaworem z oddolnym i odgórnym

odczytem obj´toÊci opró˝niane w sposób wymuszony

oraz o pojemnoÊciach nominalnych wi´kszych od

500 dm3 i kolby do gazu ciek∏ego o pojemnoÊciach nominalnych powy˝ej 20 dm3 powinny byç posadowione

i zamontowane w sposób trwa∏y na przewoênych platformach z mo˝liwoÊcià ustawienia w pozycji pionowej.

2. Konstrukcja noÊna przewoênych platform, na

których b´dà posadowione i zamontowane kolby,

o których mowa w ust. 1, powinna zapewniaç niezmiennoÊç pionowego ustawienia kolby podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z pomiarem, z dok∏adnoÊcià nieprzekraczajàcà wartoÊci dzia∏ki elementarnej poziomnicy kolby.

§ 22. 1. Kolby z zaworem, kolby do gazu ciek∏ego

i kolby ciÊnieniowe do piwa powinny byç wyposa˝one

w poziomnic´.

2. WartoÊç dzia∏ki elementarnej poziomnic powinna spe∏niaç zale˝noÊç

Vn

e ≤ arc tg 63,662 · ———

d2 · x

gdzie

e

Vn

d

x

— wartoÊç liczbowa dzia∏ki elementarnej poziomnicy, w stopniach,

— wartoÊç liczbowa pojemnoÊci nominalnej kolby

z zaworem, w dm3,

— wartoÊç liczbowa Êrednicy wewn´trznej szyjki

kolby, w milimetrach,

— wartoÊç liczbowa odleg∏oÊci osi symetrii szyjki

kolby od Êcianki szklanej szyjki kolby albo od

szklanej p∏ytki p∏ynowskazu wziernikowego,

albo od osi symetrii rurki szklanej p∏ynowskazu

rurkowego, w milimetrach.

§ 23. Kolby powinny byç wyposa˝one w s∏u˝àce

do pomiaru temperatury cieczy wywzorcowane termometry

wych powinny znajdowaç si´ w 1/4 i w 3/4 wysokoÊci zbiorników kolb, przy czym termometry powinny byç rozmieszczone co 180°;

1) elektroniczne z odczytem cyfrowym, z dzia∏kà elementarnà nie wi´kszà ni˝ 0,1 °C, lub

4) w kolbach z zaworem i trzema termometrami —

koƒcówki czujników termometrów elektronicznych lub zbiorniki termometrów szklanych cieczowych powinny znajdowaç si´ w po∏owie wysokoÊci zbiorników tych kolb oraz w dolnych i górnych

po∏owach odcinków wysokoÊci tych zbiorników

równych 1/3 ich wysokoÊci, przy czym termometry

powinny byç rozmieszczone co 120°.

2) szklane cieczowe, z dzia∏kà elementarnà nie wi´kszà ni˝ 0,1 °C, a w przypadku kolb do gazu ciek∏ego nie wi´kszà ni˝ 1 °C

— o zakresie pomiarowym od –10 °C do +50 °C.

§ 24. Kolby o pojemnoÊciach nominalnych

1) do 500 dm3 — powinny byç wyposa˝one w jeden

termometr;

§ 27. 1. Na kolbach, w widocznym miejscu, powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny

2) powy˝ej 500 dm3 do 2000 dm3 — powinny byç wyposa˝one w dwa termometry;

1) nazwa lub znak producenta;

3) powy˝ej 2000 dm3 — powinny byç wyposa˝one

3) przeznaczenie;

w trzy termometry.

§ 25. 1. Termometry do pomiaru temperatury cieczy zawartej w kolbach z zaworem powinny byç

umieszczone w os∏onach przymocowanych do Êcianek kolb.

2) rodzaj kolby;

4) temperatura odniesienia, wyra˝ona w °C;

5) pojemnoÊç nominalna, wyra˝ona w dm3;

6) numer i znak fabryczny;

7) rok produkcji;

8) nadany znak zatwierdzenia typu.

2. Os∏ony termometrów powinny byç

1) wykonane z tego samego materia∏u, z którego wykonano zbiorniki kolb;

2) o kszta∏cie cylindra stojàcego z zaÊlepionym jednym koƒcem, który umieszczony jest wewnàtrz

kolby;

3) nachylone do pionowych osi symetrii kolb w sposób umo˝liwiajàcy nape∏nienie tych os∏on cieczà

zwi´kszajàcà przewodnictwo cieplne.

§ 26. Koƒcówki czujników termometrów elektronicznych lub zbiorniki termometrów szklanych cieczowych umieszczonych w os∏onach powinny znajdowaç

si´ wewnàtrz kolb z zaworem zgodnie z nast´pujàcymi

warunkami

1) odleg∏oÊç koƒcówek czujników termometrów elektronicznych lub zbiorników termometrów szklanych cieczowych od Êcianek zbiorników kolb z zaworem powinna byç nie mniejsza ni˝ 1/5 ró˝nicy

Êrednicy zbiornika kolby z zaworem i Êrednicy jej

szyjki;

2. Dodatkowo na kolbach ciÊnieniowych powinny

byç umieszczone oznaczenia ciÊnienia odniesienia

oraz ciÊnienia dopuszczalnego, przy którym mo˝liwa

jest ich eksploatacja.

§ 28. W kolbie z zaworem z odgórnym odczytem

obj´toÊci po∏àczenie rury wyp∏ywowej z wierzcho∏kiem dennicy dolnej zbiornika powinno byç wykonane

w taki sposób, aby koniec rury wyp∏ywowej wewnàtrz

kolby ograniczony by∏ linià przenikania cz´Êci walcowej tej rury z wewn´trznà powierzchnià dennicy dolnej kolby.

§ 29. Po∏àczenie rury do nape∏niania oddolnego

kolby oraz rury wyp∏ywowej z szyjkà dolnà kolby z zaworem z oddolnym i odgórnym odczytem obj´toÊci

i kolby ciÊnieniowej do piwa powinno byç wykonane

w taki sposób, aby koƒce tych rur wewnàtrz szyjki dolnej ograniczone by∏y linià przenikania cz´Êci walcowych tych rur z wewn´trznà walcowà powierzchnià

szyjki dolnej kolby.

§ 30. W kolbach ciÊnieniowych do piwa

2) w kolbach z zaworem i jednym termometrem —

koƒcówka czujnika termometru elektronicznego

lub zbiornik termometru szklanego cieczowego

powinny znajdowaç si´ w po∏owie wysokoÊci

zbiorników kolb;

3) w kolbach z zaworem i dwoma termometrami —

koƒcówki czujników termometrów elektronicznych lub zbiorniki termometrów szklanych cieczo-

1) sposób monta˝u poziomnic powinien umo˝liwiaç

∏atwe dokonanie odczytu wskazaƒ oraz mo˝liwoÊç

na∏o˝enia cech legalizacyjnych;

2) zawory odcinajàce oddolne nape∏nianie mogà byç

sprz´˝one z licznikiem impulsów, po∏àczonym

z przelicznikiem do licznika obj´toÊci sprawdzanej

instalacji pomiarowej;

3) powinna istnieç mo˝liwoÊç odgórnego nape∏nienia kolb wodà;

4) powinna byç zamontowana instalacja do wytworzenia w kolbie poduszki z dwutlenku w´gla

a) zapewniajàca podczas opró˝niania i nape∏niania kolby piwem zachowanie sta∏ego ciÊnienia

w kolbie, równego ciÊnieniu w sprawdzanej instalacji pomiarowej do piwa,

Poz. 613

2) o pojemnoÊci nominalnej poni˝ej 50 dm3 powinien

byç wyposa˝ony w przeziernik s∏u˝àcy do kontroli

opró˝nienia kolby.

3. Na przewodzie, o którym mowa w ust. 1 pkt 5

lit. b, powinien byç zamontowany zawór odcinajàcy.

4. Ârednice zaworu do regulacji strumienia obj´toÊci i zaworu odcinajàcego powinny byç równe Êrednicy

nominalnej przewodów, na których sà zamontowane.

b) wyposa˝ona w ciÊnieniomierz.

§ 31. 1. Kolby do gazu ciek∏ego powinny byç wyposa˝one w

1) zbiornik dolny przeznaczony do fazy ciek∏ej oraz

zbiornik górny przeznaczony do fazy gazowej, przy

czym zbiornik dolny powinien byç po∏àczony ze

zbiornikiem górnym szyjkà górnà przeznaczonà do

okreÊlenia obj´toÊci koƒcowej fazy ciek∏ej gazu zawartego w kolbie za pomocà p∏ynowskazu górnego;

2) szyjk´ dolnà, umieszczonà pod zbiornikiem dolnym kolb do gazu ciek∏ego o pojemnoÊciach nominalnych powy˝ej 20 dm3, przeznaczonà do okreÊlania obj´toÊci poczàtkowej fazy ciek∏ej gazu

w kolbie za pomocà p∏ynowskazu dolnego;

3) ciÊnieniomierz po∏àczony z przestrzenià fazy gazowej, klasy dok∏adnoÊci 0,6;

4) przy∏àcze do uziemienia kolby;

5) przewód s∏u˝àcy do

a) nape∏niania kolb fazà ciek∏à, wprowadzony

w dolnej cz´Êci zbiornika dolnego kolby, przystosowany do przy∏àczenia z∏àcza z gwintem typu ACME,

b) ∏àczenia przestrzeni faz gazowych: kolby i zbiornika magazynowego gazu ciek∏ego o Êrednicy

nominalnej

— nie wi´kszej ni˝ 20 mm dla kolb o pojemnoÊci nominalnej do 20 dm3,

§ 32. 1. PojemnoÊç ca∏kowita kolby do gazu ciek∏ego, b´dàca sumà pojemnoÊci cz´Êci kolby przeznaczonych do pomieszczenia fazy ciek∏ej i fazy gazowej gazu

ciek∏ego propan-butan, powinna stanowiç 125 (±2) %

jej pojemnoÊci nominalnej.

2. Obj´toÊç znajdujàca si´ poni˝ej g∏ównego dolnego ograniczenia pojemnoÊci nominalnej kolb do gazu

ciek∏ego o pojemnoÊci nominalnej powy˝ej 20 dm3 powinna byç mniejsza ni˝ 2 % ich pojemnoÊci nominalnej.

§ 33. Konstrukcja kolb ciÊnieniowych powinna

umo˝liwiç odgórne nape∏nienie kolb wodà w trakcie

czynnoÊci wykonywanych podczas prawnej kontroli

metrologicznej tych kolb.

Rozdzia∏ 3

Wymagania w zakresie charakterystyk

metrologicznych i warunków w∏aÊciwego

stosowania kolb

§ 34. B∏´dy graniczne dopuszczalne kolb dla g∏ównego górnego ograniczenia pojemnoÊci nominalnej

kolby i dla ka˝dej innej kresy podzia∏ki ograniczajàcej

pojemnoÊç kolby wynoszà ±0,05 % pojemnoÊci nominalnej kolby.

§ 35. 1. Kolby powinny byç stosowane w takich

warunkach otoczenia, w jakich sprawdzane sà przyrzàdy pomiarowe, do których sprawdzania kolby te sà

przeznaczone.

— 25 mm dla kolb o pojemnoÊci nominalnej

50 dm3 i 100 dm3,

2. Kolby do gazu ciek∏ego mogà byç stosowane

w zakresie temperatury od –25 °C do +55 °C.

— 32 mm dla kolb o pojemnoÊci nominalnej

200 dm3 i 500 dm3,

Rozdzia∏ 4

— 50 mm dla kolb o pojemnoÊci nominalnej

1000 dm3.

Szczegó∏owy zakres badaƒ i sprawdzeƒ

wykonywanych podczas prawnej kontroli

metrologicznej kolb oraz zakres informacji,

jakie powinna zawieraç instrukcja obs∏ugi

2. Przewód, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 lit. a,

w kolbach do gazu ciek∏ego

1) powinien byç wyposa˝ony w

a) zawór do regulacji strumienia obj´toÊci,

b) odga∏´zienie umo˝liwiajàce przy∏àczenie termoareometru do gazu ciek∏ego propan-butan;

§ 36. Zakres badaƒ wykonywanych podczas zatwierdzenia typu i zakres sprawdzeƒ wykonywanych

podczas legalizacji kolb, z zastrze˝eniem § 42 ust. 2,

obejmuje

1) ogl´dziny zewn´trzne;

2) sprawdzenie podstawowych wymiarów geometrycznych kolb;

§ 41. 1. Podczas sprawdzenia podstawowych wymiarów kolby nale˝y

3) sprawdzenie szczelnoÊci;

1) zmierzyç

4) sprawdzenie pojemnoÊci;

5) wyznaczenie b∏´dów pojemnoÊci nominalnej kolb;

6) dla kolb ciÊnieniowych — okreÊlenie wspó∏czynników zmiany pojemnoÊci kolby pod wp∏ywem ciÊnienia.

§ 37. 1. Kolby nale˝y sprawdzaç w pomieszczeniu

o temperaturze 20 (±5) °C, niezmieniajàcej si´ w ciàgu

godziny wi´cej ni˝ o 1 °C.

2. Do sprawdzania pojemnoÊci kolb nale˝y stosowaç wod´, której temperatura ró˝ni si´ od temperatury otoczenia nie wi´cej ni˝ o 2 °C.

3. Zmiana temperatury wody podczas sprawdzania lub wzorcowania kolby nie mo˝e przekraczaç

±0,5 °C.

4. Pomiar temperatury wody i powietrza powinien

byç dokonywany z b∏´dem nieprzekraczajàcym

±0,1 °C.

§ 38. Kolby przed rozpocz´ciem wyznaczania b∏´dów pojemnoÊci powinny znajdowaç si´ na stanowisku pomiarowym przez okres potrzebny do ustabilizowania si´ warunków, o których mowa w § 37 ust. 1—3,

jednak nie krócej ni˝ trzy godziny.

§ 39. Woda stosowana do wyznaczania b∏´dów pojemnoÊci nominalnych kolb metodà obj´toÊciowà powinna byç wolna od zanieczyszczeƒ chemicznych

i mechanicznych oraz powinna byç pozbawiona p´cherzyków powietrza.

§ 40. Podczas ogl´dzin zewn´trznych nale˝y

sprawdziç

1) czystoÊç kolby;

2) regularnoÊç kszta∏tów kolby;

3) trwa∏oÊç i czytelnoÊç wymaganych oznaczeƒ i znaków;

4) wielkoÊç zaworów i p∏ynnoÊç ruchów podczas ich

zamykania i otwierania;

a) obwód zbiornika i wysokoÊç kolby,

b) Êrednic´ szyjki,

c) Êrednic´ rurki p∏ynowskazu rurkowego,

d) nachylenie dennic i rury wyp∏ywowej wzgl´dem osi kolby;

2) sprawdziç

a) szerokoÊç wziernika, d∏ugoÊç dzia∏ki elementarnej, d∏ugoÊç oraz szerokoÊç kresek podzia∏ki,

b) Êrednice nominalne rury do nape∏niania kolby

oraz rury wyp∏ywowej,

c) Êrednice wewn´trzne armatury i przewodów ∏àczàcych p∏ynowskaz,

d) wartoÊç dzia∏ki elementarnej poziomnicy.

2. Podczas legalizacji ponownej nie sprawdza si´

podstawowych wymiarów geometrycznych kolb.

§ 42. 1. SzczelnoÊç kolby nale˝y sprawdzaç po nape∏nieniu kolby wodà.

2. Sprawdzeniu szczelnoÊci podlegajà w szczególnoÊci

1) z∏àcza spawane i lutowane;

2) zawór wyp∏ywowy;

3) wziernik i zawór przelewowy;

4) korek urzàdzenia wypornikowego.

3. Sprawdzenia szczelnoÊci korka urzàdzenia wypornikowego oraz miejsc spawanych i lutowanych nale˝y dokonaç, pocierajàc je bibu∏à filtracyjnà; zawilgocenie bibu∏y Êwiadczy o nieszczelnoÊci po∏àczeƒ.

4. SzczelnoÊç zaworu wyp∏ywowego nale˝y uznaç

za wystarczajàcà, je˝eli poziom wody w kolbie nape∏nionej do g∏ównego, górnego ograniczenia pojemnoÊci nie zmieni si´ po up∏ywie 20 minut od momentu

rozpocz´cia badaƒ.

6) rodzaj i zakres pomiarowy p∏ynowskazów;

5. SzczelnoÊç wziernika nale˝y sprawdziç po dolaniu do kolby takiej iloÊci wody, aby jej poziom znalaz∏

si´ na poziomie górnej kraw´dzi szyjki. Po odczekaniu

5 minut miejsca po∏àczeƒ wziernika nale˝y potrzeç bibu∏à filtracyjnà; zawilgocenie bibu∏y Êwiadczy o nieszczelnoÊci wziernika.

7) sposób mocowania, czytelnoÊç oraz oznaczenie

podzielni.

6. SzczelnoÊç zaworu przelewowego nale˝y uznaç

za wystarczajàcà, je˝eli ciÊnienie s∏upa wody w szyjce

5) wyposa˝enie kolb (poziomnice, termometry, ko∏nierze zabezpieczajàce, urzàdzenie wypornikowe,

ciÊnieniomierz, z∏àcza, przewody, zawory);

kolby lub w okalajàcym szyjk´ ko∏nierzu nie spowoduje w ciàgu 5 minut sàczenia si´ wody przez zawór.

§ 43. 1. B∏´dy pojemnoÊci nominalnych kolb bez

zaworu oraz kolb z zaworem nale˝y okreÊliç metodà

obj´toÊciowà lub metodà grawimetrycznà.

Poz. 613 i 614

4) czas wykroplenia;

5) wartoÊci poprawek na zmian´ wskazania kolby

pod wp∏ywem nadciÊnienia;

6) wartoÊci poprawek na zmian´ pojemnoÊci kolby

pod wp∏ywem zmian temperatury kolby;

2. B∏´dy pojemnoÊci nominalnych kolb do gazu

ciek∏ego nale˝y okreÊliç za pomocà metody obj´toÊciowej.

7) algorytm wyznaczenia obj´toÊci cieczy zawartej

w kolbie w warunkach u˝ytkowania.

§ 44. Obj´toÊç cieczy zawartej w kolbie w temperaturze odniesienia i temperaturze pomiaru przy ciÊnieniu odniesienia i ciÊnieniu pomiaru nale˝y wyznaczyç

zgodnie z algorytmem post´powania i wzorami zawartymi w instrukcji obs∏ugi kolby.

Rozdzia∏ 5

§ 45. Instrukcja obs∏ugi kolb, do∏àczana do wniosku o zatwierdzenie typu, powinna zawieraç w szczególnoÊci

1) dok∏adny opis czynnoÊci przygotowawczych wykonywanych bezpoÊrednio przed dokonywaniem

pomiaru;

Przepisy koƒcowe

§ 46. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 26 kwietnia 2004 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç kolby metalowe II rz´du (Dz. U. Nr 97,

poz. 973).

§ 47. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

2) dok∏adny opis techniki wykonywania pomiarów;

3) sposób przechowywania i transportu;

Minister Gospodarki: P. G. Woêniak

614

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 16 kwietnia 2007 r.

w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç szklane przyrzàdy pomiarowe,

oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ

wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów2)

Na podstawie art. 9a pkt 1 i 2 ustawy z dnia

11 maja 2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r.

Nr 243, poz. 2441, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia

Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U.

Nr 131, poz. 909).

2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 20 stycznia 2006 r., pod numerem

2006/0029/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które

wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm

i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13,

t. 20, str. 337).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494

oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834.

Warszawa, dnia 25 maja 2007 r.

Nr 92

TREÂå

Poz.

ROZPORZÑDZENIA

613 — Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç kolby metalowe II rz´du, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ

wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych 5577

614 — Ministra Gospodarki z dnia 16 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç szklane przyrzàdy pomiarowe, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów . . . 5585

615 — Ministra Gospodarki z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç g´stoÊciomierze oscylacyjne do pomiaru g´stoÊci cieczy, oraz szczegó∏owego

zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych

przyrzàdów pomiarowych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5624

616 — Ministra Gospodarki z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç kalibratory akustyczne, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonynywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych . . 5626

617 — Ministra Gospodarki z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny

odpowiadaç p∏ywakowe mierniki obj´toÊci mleka, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ

i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów

pomiarowych

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5632

618 — Ministra Gospodarki z dnia 19 kwietnia 2007 r. w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç przek∏adniki klasy dok∏adnoÊci 0,5 i dok∏adniejsze do wspó∏pracy z licznikami

energii elektrycznej czynnej pràdu przemiennego, oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ

i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów

pomiarowych

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5636

619 — Ministra Transportu z dnia 15 maja 2007 r. w sprawie op∏at nawigacyjnych

. . . . 5644

620 — Ministra Zdrowia z dnia 21 maja 2007 r. w sprawie wprowadzenia jednolitych procedur

post´powania w zwiàzku z wystàpieniem zaka˝eƒ meningokokowych w województwie

opolskim i Êlàskim . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 5646

613

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 16 kwietnia 2007 r.

w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç kolby metalowe II rz´du,

oraz szczegó∏owego zakresu badaƒ i sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej

tych przyrzàdów pomiarowych2)

Na podstawie art. 9a ustawy z dnia 11 maja 2001 r.

— Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441,

z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia

Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U.

Nr 131, poz. 909).

2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji Europejskiej w dniu 24 sierpnia 2006 r., pod numerem 2006/0458/PL,

zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65, poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´

98/34/WE z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych (Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180, poz. 1494

oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834.

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne