Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 23 października 2007 r. w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać wodomierze, oraz szczegółowego zakresu sprawdzeń wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrządów pomiarowych

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

3 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Finansów: Z. Gilowska

1513

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 23 paêdziernika 2007 r.

w sprawie wymagaƒ, którym powinny odpowiadaç wodomierze, oraz szczegó∏owego zakresu sprawdzeƒ

wykonywanych podczas prawnej kontroli metrologicznej tych przyrzàdów pomiarowych2)

Na podstawie art. 9a ustawy z dnia 11 maja 2001 r.

— Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243, poz. 2441,

z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wymagania w zakresie wykonania i charakterystyk

metrologicznych podlegajàce sprawdzeniu podczas legalizacji ponownej wodomierzy wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania w wyniku dokonania oceny zgodnoÊci;

2) wymagania w zakresie warunków w∏aÊciwego stosowania wodomierzy;

3) szczegó∏owy zakres sprawdzeƒ wykonywanych

podczas legalizacji pierwotnej i ponownej wodomierzy;

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdo-

wej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 131, poz. 909 oraz z 2007 r. Nr 135, poz. 954).

2) Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji

Europejskiej w dniu 30 marca 2007 r., pod numerem

2007/0178/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów

prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65,

poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia

22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych

(Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.; Dz. Urz. UE

Polskie wydanie specjalne, rozdz. 13, t. 20, str. 337).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180,

poz. 1494, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1834

oraz z 2007 r. Nr 176, poz. 1238.

4) sposoby i metody przeprowadzania sprawdzeƒ,

o których mowa w pkt 3.

§ 2. Przepisy rozporzàdzenia stosuje si´ do wodomierzy wprowadzonych do obrotu lub u˝ytkowania

1) na podstawie decyzji zatwierdzenia typu wydanych do dnia 7 stycznia 2007 r.

a) dzia∏ajàcych na zasadach mechanicznych, przeznaczonych do wody zimnej,

b) dzia∏ajàcych na zasadach mechanicznych, przeznaczonych do wody ciep∏ej,

c) dzia∏ajàcych na zasadach mechanicznych, przeznaczonych do wody goràcej,

d) dzia∏ajàcych na zasadach elektronicznych, przeznaczonych do wody goràcej,

e) dzia∏ajàcych na zasadach elektronicznych lub

mechanicznych z urzàdzeniami elektronicznymi

lub bez, przeznaczonych do wody zimnej,

f) sprz´˝onych, przeznaczonych do wody zimnej;

2) w wyniku dokonania oceny zgodnoÊci.

§ 3. Wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu nie

stosuje si´ do wodomierzy do wody goràcej dzia∏ajàcych na zasadach mechanicznych i elektronicznych,

wodomierzy dzia∏ajàcych na zasadach elektronicznych

lub mechanicznych z urzàdzeniami elektronicznymi do

wody zimnej oraz wodomierzy sprz´˝onych do wody

zimnej

1) wyprodukowanych lub wprowadzonych do obrotu

w innym paƒstwie cz∏onkowskim Unii Europejskiej albo Republice Turcji,

2) wyprodukowanych w paƒstwie cz∏onkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu

(EFTA) — b´dàcym stronà umowy o Europejskim

Obszarze Gospodarczym

— zgodnie z przepisami obowiàzujàcymi w tych paƒstwach, pod warunkiem ˝e przyrzàdy te spe∏niajà wymagania w stopniu odpowiadajàcym przepisom niniejszego rozporzàdzenia.

§ 4. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) wodomierz — przyrzàd pomiarowy s∏u˝àcy do ciàg∏ego pomiaru obj´toÊci wody przep∏ywajàcej

w ca∏kowicie wype∏nionym przewodzie zamkni´tym;

2) wodomierz sprz´˝ony — uk∏ad pomiarowy z∏o˝ony

z dwóch wodomierzy o ró˝nych nominalnych strumieniach obj´toÊci oraz z urzàdzenia prze∏àczajàcego, regulujàcego samoczynnie strumieƒ obj´toÊci w obu wodomierzach;

3) strumieƒ obj´toÊci (q, Q) — obj´toÊç wody przep∏ywajàcej przez wodomierz w przyj´tej jednostce

czasu;

4) maksymalny strumieƒ obj´toÊci (qs, Qmax) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wodomierz mo˝e pracowaç w krótkim czasie bez uszkodzenia i przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych oraz wartoÊci maksymalnej straty

ciÊnienia;

5) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Q4) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci, przy którym wodomierz

mo˝e pracowaç w krótkim czasie bez uszkodzenia

i przekroczenia b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

6) nominalny strumieƒ obj´toÊci (qp, Qn) — strumieƒ

obj´toÊci równy po∏owie maksymalnego strumienia obj´toÊci, przy którym wodomierz mo˝e pracowaç przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym

i jego wskazania mieszczà si´ w granicach b∏´dów

granicznych dopuszczalnych;

7) ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci w warunkach znamionowych u˝ytkowania, przy którym wodomierz mo˝e pracowaç

przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym i jego

wskazania mieszczà si´ w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

8) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (qt, Qt, Q2) — strumieƒ obj´toÊci, który dzieli zakres obcià˝eƒ pomiarowych na przedzia∏ górny i dolny zakresu obcià˝eƒ, przy którym b∏àd graniczny dopuszczalny

zmienia wartoÊç;

9) minimalny strumieƒ obj´toÊci (qmin, Qmin, Q1) —

strumieƒ obj´toÊci, powy˝ej którego wskazania

wodomierza nie powinny przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

10) strumieƒ obj´toÊci prze∏àczania — strumieƒ obj´toÊci wyst´pujàcy przy

a) rosnàcym strumieniu obj´toÊci, gdy w nast´pstwie rozruchu wodomierza g∏ównego strata ciÊnienia w wodomierzu sprz´˝onym maleje raptownie,

Poz. 1513

b) malejàcym strumieniu obj´toÊci, gdy w nast´pstwie zatrzymania si´ wodomierza g∏ównego

strata ciÊnienia w wodomierzu sprz´˝onym

wzrasta raptownie;

11) zakres obcià˝eƒ pomiarowych wodomierza — zakres strumieni obj´toÊci wodomierza zawarty mi´dzy maksymalnym albo przecià˝eniowym strumieniem obj´toÊci a minimalnym strumieniem

obj´toÊci;

12) klasa metrologiczna wodomierza — zakres obcià˝eƒ pomiarowych wodomierza, dla którego

wskazania wodomierza mieszczà si´ w granicach w∏aÊciwych b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

13) klasa temperaturowa wodomierza — klas´ wodomierza wskazujàcà maksymalnà temperatur´ wody albo zakres temperatur wody, w oznaczeniach

poprzedzone literà „T”, dla których jego wskazania mieszczà si´ w granicach b∏´dów granicznych

dopuszczalnych;

14) klasa straty ciÊnienia — klas´ wodomierza wskazujàcà maksymalnà strat´ ciÊnienia przy ciàg∏ym

strumieniu obj´toÊci, wyra˝onà w kPa, w oznaczeniach poprzedzonà literami „∆P”.

Rozdzia∏ 2

Wymagania w zakresie wykonania i charakterystyk

metrologicznych wodomierzy zg∏aszanych

do legalizacji ponownej po ocenie zgodnoÊci

§ 5. 1. Na wodomierzu, o którym mowa w § 2 pkt 2,

powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny,

oddzielnie albo w jednym miejscu nast´pujàce oznaczenia

1) nazwa lub znak producenta;

2) oznakowanie zgodnoÊci, w rozumieniu art. 5 pkt 3

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie oceny

zgodnoÊci (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2087,

z póên. zm.4)), dodatkowe oznaczenie metrologiczne oraz numer jednostki notyfikowanej;

3) znak fabryczny;

4) rok produkcji;

5) numer fabryczny;

6) jedna albo dwie strza∏ki wskazujàce kierunek przep∏ywu;

7) jednostka miary „m3”;

8) maksymalne dopuszczalne ciÊnienie, jeÊli jest ró˝ne od 1 MPa (10 bar);

———————

4) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 64, poz. 565 i Nr 267,

poz. 2258, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217, Nr 235, poz. 1700

i Nr 249, poz. 1832 i 1834 oraz z 2007 r. Nr 21, poz. 124

i Nr 192, poz. 1381.

9) w przypadku gdy wodomierz mo˝e pracowaç tylko

w po∏o˝eniu pionowym — litera „V”, a gdy w poziomym — „H”;

10) wartoÊç liczbowa ciàg∏ego strumienia obj´toÊci;

11) stosunek Q3/Q1, poprzedzony literà „R”;

12) stosunek Q2/Q1, jeÊli jest ró˝ny od 1,6;

13) klasa temperaturowa, jeÊli jest ró˝na od T30;

§ 9. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 2, powinny byç stosowane w nast´pujàcych warunkach

1) zakres strumieni obj´toÊci powinien byç nie mniejszy ni˝ minimalny strumieƒ obj´toÊci Q1 i nie

wi´kszy ni˝ ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci Q3;

2) zakres temperatur wody w zale˝noÊci od klasy

temperaturowej wodomierza

14) klasa straty ciÊnienia, jeÊli jest ró˝na od ∆P 63;

a) od 0,1 °C do 30 °C albo

15) sygna∏ wyjÊciowy do urzàdzeƒ pomocniczych, jeÊli

takie wyst´pujà;

b) od 30 °C do 90 °C, albo

16) numer certyfikatu badania typu WE albo certyfikatu badania projektu WE, o których mowa w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. o systemie

oceny zgodnoÊci.

2. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 2,

wyposa˝onych w urzàdzenia elektroniczne, oprócz

oznaczeƒ, o których mowa w ust. 1, powinny byç dodatkowo umieszczone

1) napi´cie i cz´stotliwoÊç, dla zewn´trznego êród∏a

zasilania, albo

Poz. 1513

c) od 0,1 °C do 90 °C;

3) zakres ciÊnieƒ wody od 0,3 bar do co najmniej

10 bar;

4) przy okreÊlonych przez producenta wartoÊciach

nominalnych êród∏a pràdu przemiennego lub wartoÊciach granicznych êród∏a pràdu sta∏ego.

§ 10. Zakres temperatur wody dla wodomierza do

wody zimnej, o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. a, mieÊci

si´ w granicach od 0 °C do 30 °C.

2) data wymiany baterii, dla wymienialnej baterii.

§ 6. B∏´dy graniczne dopuszczalne przy legalizacji

ponownej wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 2,

wynoszà

1) ±2 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Q2 ≤ Q ≤ Q4), dla wodomierzy do wody o temperaturze od 0,1 °C do 30 °C;

2) ±3 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Q2 ≤ Q ≤ Q4), dla wodomierzy do wody o temperaturze od 30 °C do 90 °C;

3) ±5 % — w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ

(Q1 ≤ Q < Q2), niezale˝nie od temperatury wody.

§ 11. Zakres temperatur wody dla wodomierza do

wody ciep∏ej, o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. b, mieÊci

si´ w granicach od 30 °C do 90 °C.

§ 12. Zakres temperatur wody dla wodomierza do

wody goràcej

1) o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. c, wynosi

a) od 30 °C do 130 °C albo

b) od 30 °C do 180 °C;

2) o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. d, wynosi od

30 °C do 180 °C.

Rozdzia∏ 3

Wymagania w zakresie warunków w∏aÊciwego

stosowania wodomierzy

§ 13. Wodomierze do wody zimnej, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. e, powinny byç stosowane w nast´pujàcych warunkach

§ 7. Wodomierz powinien byç zainstalowany tak,

aby w normalnych warunkach pracy by∏ ca∏kowicie

wype∏niony wodà.

1) zakres strumieni obj´toÊci powinien byç nie mniejszy ni˝ minimalny strumieƒ obj´toÊci Q1 i nie

wi´kszy ni˝ ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci Q3;

§ 8. 1. Je˝eli na dok∏adnoÊç pomiaru obj´toÊci wody przep∏ywajàcej przez wodomierz mogà mieç

wp∏yw zanieczyszczenia znajdujàce si´ w wodzie,

wówczas wodomierz powinien byç wyposa˝ony

w sito lub w instalacji wodociàgowej powinien byç

filtr na wlocie lub w przewodzie dop∏ywowym.

2) zakres temperatur wody — od 0,3 °C do 30 °C;

2. Je˝eli na dok∏adnoÊç wskazaƒ wodomierza mogà mieç wp∏yw zak∏ócenia przep∏ywu wyst´pujàce

przed lub za wodomierzem, spowodowane w szczególnoÊci obecnoÊcià kolanek, zaworów lub pomp, instalacja wodociàgowa powinna byç wyposa˝ona

w proste odcinki rurociàgu, z prostownicà strumienia

lub bez niej, przed wodomierzem lub za nim, o takich

d∏ugoÊciach, aby b∏´dy wskazaƒ wodomierza mieÊci∏y

si´ w zakresie b∏´dów granicznych dopuszczalnych.

5) zakres wilgotnoÊci otoczenia — od 0 % do 100 %,

z wy∏àczeniem zdalnych urzàdzeƒ wskazujàcych,

dla których zakres wilgotnoÊci otoczenia powinien

byç zawarty w granicach od 0 % do 93 %.

3) zakres ciÊnieƒ wody — od 0,03 MPa (0,3 bar) do

wartoÊci górnego granicznego ciÊnienia wody;

4) zakres temperatur otoczenia — od +5 °C do +55 °C;

§ 14. 1. Dla wodomierzy sprz´˝onych wartoÊç strumienia obj´toÊci zwykle wyst´pujàcego w instalacji

nie powinna byç zbli˝ona do wartoÊci strumieni obj´toÊci w zakresie prze∏àczania.

2. W pozosta∏ym zakresie do wodomierzy sprz´˝onych majà zastosowanie wymagania dotyczàce warunków w∏aÊciwego stosowania okreÊlone dla wodomierzy do wody zimnej.

§ 15. B∏´dy graniczne dopuszczalne wodomierzy

w u˝ytkowaniu sà równe dwukrotnej wartoÊci b∏´dów

granicznych dopuszczalnych.

Rozdzia∏ 4

Szczegó∏owy zakres i metody przeprowadzania

sprawdzeƒ wykonywanych podczas prawnej

kontroli metrologicznej wodomierzy

§ 16. Podczas legalizacji pierwotnej i legalizacji ponownej wodomierza nale˝y dokonaç

1) ogl´dzin wodomierza, podczas których sprawdza

si´ zgodnoÊç oznaczeƒ, wymiarów i miejsc

umieszczenia cechy legalizacji lub cech zabezpieczajàcych;

2) sprawdzenia majàcego na celu stwierdzenie, czy

wodomierz odpowiada wymaganiom pod wzgl´dem jego w∏aÊciwoÊci metrologicznych.

§ 17. Podczas sprawdzenia przy legalizacji pierwotnej wodomierza, o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. a

1) któremu zosta∏ nadany znak zatwierdzenia typu

EWG, nale˝y

a) okreÊliç strat´ ciÊnienia, która powinna byç

mniejsza ni˝ wartoÊç podana w decyzji zatwierdzenia typu,

b) wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co

najmniej trzech strumieni obj´toÊci z zakresów

— od 0,9 Qmax do Qmax,

— od Qt do 1,1 Qt,

— od Qmin do 1,1 Qmin,

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C;

2) w pozosta∏ych przypadkach nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co najmniej trzech

strumieni obj´toÊci z zakresów

a) od Qn (qp) do 1,1 Qn (qp) albo od 0,9 qs do qs,

b) od Qt (qt) do 1,1 Qt (qt),

c) od Qmin (qmin) do 1,1 Qmin (qmin)

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C.

§ 18. Podczas sprawdzenia przy legalizacji pierwotnej wodomierza, o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. b

1) któremu zosta∏ nadany znak zatwierdzenia typu

EWG, nale˝y

a) sprawdziç wytrzyma∏oÊç na ciÊnienie, w szczególnoÊci przy u˝yciu wody zimnej, przy czym

wodomierz powinien wytrzymaç bez przecieków i bez sàczenia si´ wody przez korpus ciÊnienie statyczne 1,6 razy wi´ksze od górnego ciÊnienia granicznego zadanego przez 1 minut´,

b) wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co

najmniej trzech strumieni obj´toÊci z zakresów

Poz. 1513

— od 0,9 Qmax do Qmax,

— od Qt do 1,1 Qt,

— od Qmin do 1,1 Qmin

— wodà o temperaturze (50 ± 5) °C, chyba ˝e

w decyzji zatwierdzenia typu dopuszczona zosta∏a mo˝liwoÊç sprawdzenia wodomierza podczas legalizacji wodà zimnà; wówczas sprawdzenie nale˝y wykonaç wodà o temperaturze

(20 ± 10) °C, stosujàc wartoÊç b∏´dów granicznych dopuszczalnych okreÊlonych dla wodomierzy do wody zimnej;

2) w pozosta∏ych przypadkach nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co najmniej trzech

strumieni obj´toÊci z zakresów

a) od Qn (qp) do 1,1 Qn (qp) albo od 0,9 qs do qs,

b) od Qt (qt) do 1,1 Qt (qt),

c) od Qmin (qmin) do 1,1 Qmin (qmin),

— wodà o temperaturze (50 ± 5) °C, chyba ˝e w decyzji zatwierdzenia typu dopuszczona zosta∏a mo˝liwoÊç sprawdzenia wodomierza podczas legalizacji wodà zimnà; wówczas sprawdzenie nale˝y wykonaç wodà o temperaturze (20 ± 10) °C, stosujàc

wartoÊç b∏´dów granicznych dopuszczalnych okreÊlonych dla wodomierzy do wody zimnej.

§ 19. Podczas sprawdzenia przy legalizacji pierwotnej i ponownej wodomierza, o którym mowa w § 2

pkt 1 lit. c i d, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazania wodomierza dla co najmniej trzech strumieni obj´toÊci

z zakresów

1) od Qn (qp) do 1,1 Qn (qp) albo od 0,9 qs do qs,

2) od Qt (qt) do 1,1 Qt (qt),

3) od Qmin (qmin) do 1,1 Qmin (qmin)

— wodà o temperaturze (50 ± 5) °C, chyba ˝e w decyzji zatwierdzenia typu dopuszczona zosta∏a mo˝liwoÊç sprawdzenia wodomierza podczas legalizacji

wodà zimnà; wówczas sprawdzenie nale˝y wykonaç

wodà o temperaturze (20 ± 10) °C, stosujàc wartoÊç

b∏´dów granicznych dopuszczalnych okreÊlonych dla

wodomierzy do wody zimnej.

§ 20. 1. Podczas sprawdzenia przy legalizacji pierwotnej i ponownej wodomierza, o którym mowa w § 2

pkt 1 lit. e, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co najmniej trzech strumieni obj´toÊci z zakresów

1) od Q1 do 1,1 Q1,

2) od Q2 do 1,1 Q2,

3) od 0,9 Q3 do Q3

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C, z zastrze˝eniem

ust. 2.

2. W zale˝noÊci od kszta∏tu krzywej b∏´dów wodomierza mogà byç przyj´te inne strumienie obj´toÊci,

okreÊlone w decyzji zatwierdzenia typu.

§ 21. 1. Podczas sprawdzenia przy legalizacji pierwotnej i ponownej wodomierza sprz´˝onego, w przypadku gdy

1) wodomierz g∏ówny i boczny zosta∏y sprawdzone

oddzielnie, zgodnie z wymaganiami, o których

mowa w § 17 pkt 1 albo pkt 2, nale˝y wyznaczyç

b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla nast´pujàcych

wartoÊci strumienia obj´toÊci

a) Qt1 (qt1) — jeÊli Qt (qt) = Qt2 (qt2) albo

b) Qmin1 (qmin1) — jeÊli Qt (qt) = Qt1 (qt1),

c) Qf (qf)

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C;

2) sprawdzono tylko wodomierz boczny, zgodnie

z wymaganiami, o których mowa w § 17 pkt 1

albo pkt 2, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla nast´pujàcych wartoÊci strumienia

obj´toÊci

a) od 0,9 Qmax (qs) do Qmax (qs) albo od Qn (qp) do

1,1 Qn (qp),

b) od Qt1 (qt1) do 1,1 Qt1 (qt1),

c) od Qmin (qmin) do 1,1 Qmin (qmin) — jeÊli

Qt (qt) = Qt1 (qt1),

d) Qf (qf),

e) Qh (qh)

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C,

gdzie

Qf (qf) — oznacza strumieƒ obj´toÊci w zakresie prze∏àczania, o wartoÊci mniejszej od wartoÊci

strumienia obj´toÊci prze∏àczania, przy rosnàcej wartoÊci strumienia obj´toÊci;

Qh (qh) — oznacza strumieƒ obj´toÊci w zakresie prze∏àczania, o wartoÊci wi´kszej od wartoÊci

strumienia obj´toÊci prze∏àczania, przy malejàcej wartoÊci strumienia obj´toÊci.

2. WartoÊci strumieni obj´toÊci Qf (qf) i Qh (qh) nie

powinny ró˝niç si´ o 10 % lub 600 l/h od wartoÊci

strumienia obj´toÊci prze∏àczania. Je˝eli podczas

sprawdzania nie mo˝na uzyskaç wartoÊci strumienia

obj´toÊci w okreÊlonych w tych punktach granicach

z powodu zbyt niskiego ciÊnienia zasilania, badania

nale˝y wykonaç przy strumieniu obj´toÊci o wartoÊci

mo˝liwie najbli˝szej wartoÊci strumienia obj´toÊci

prze∏àczania.

3. Oznaczenia strumieni obj´toÊci wodomierzy

pojedynczych powinny byç uzupe∏nione indeksami

1 — w przypadku wodomierza g∏ównego i 2 — w przypadku wodomierza bocznego.

§ 22. Podczas sprawdzenia przy legalizacji ponownej wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co najmniej trzech strumieni obj´toÊci z zakresów

Poz. 1513

1) od Qn (qp) do 1,1 Qn (qp) albo od 0,9 qs do qs,

2) od Qt (qt) do 1,1 Qt (qt),

3) od Qmin (qmin) do 1,1 Qmin (qmin)

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C.

§ 23. Podczas sprawdzenia przy legalizacji ponownej wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. b, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co najmniej trzech strumieni obj´toÊci z zakresów

1) od Qn (qp) do 1,1 Qn (qp) albo od 0,9 qs do qs,

2) od Qt (qt) do 1,1 Qt (qt),

3) od Qmin (qmin) do 1,1 Qmin (qmin)

— wodà o temperaturze (50 ± 5) °C, chyba ˝e w decyzji zatwierdzenia typu dopuszczono mo˝liwoÊç

sprawdzenia wodomierza podczas legalizacji wodà

zimnà; wówczas sprawdzenie nale˝y wykonaç wodà

o temperaturze (20 ± 10) °C, stosujàc wartoÊç b∏´dów granicznych dopuszczalnych okreÊlonych dla

wodomierzy do wody zimnej.

§ 24. 1. Podczas sprawdzenia przy legalizacji ponownej wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 2, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla co najmniej trzech strumieni obj´toÊci z zakresów

1) od Q1 do 1,1 Q1;

2) od Q2 do 1,1 Q2;

3) od 0,9 Q3 do Q3.

2. W przypadku sprawdzenia wodomierzy sprz´˝onych, je˝eli

1) wodomierz g∏ówny i boczny zosta∏y sprawdzone

oddzielnie, zgodnie z wymaganiami, o których

mowa w ust. 1, nale˝y wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ

wodomierza dla nast´pujàcych wartoÊci strumienia obj´toÊci

a) Q21— jeÊli Q2 = Q22 albo

b) Q11— jeÊli Q2 = Q21,

c) od 1,05 Qx2 do 1,15 Qx2

— wodà o temperaturze (20 ± 10) °C, z zastrze˝eniem ust. 3, gdzie Qx2 jest to strumieƒ obj´toÊci

prze∏àczania przy rosnàcej wartoÊci strumienia obj´toÊci;

2) sprawdzono tylko wodomierz boczny, zgodnie

z wymaganiami, o których mowa w ust. 1, nale˝y

wyznaczyç b∏´dy wskazaƒ wodomierza dla nast´pujàcych wartoÊci strumienia obj´toÊci

a) od 0,9 Q3 do Q3,

b) Q21 — jeÊli Q2 = Q22 albo

c) Q11 — jeÊli Q2 = Q21,

d) od 1,05 Qx2 do 1,15 Qx2

— z zastrze˝eniem ust. 3.

3. Dodatkowo przeprowadza si´ sprawdzenie przy

innych wartoÊciach strumieni obj´toÊci, je˝eli zosta∏y

one ustalone w certyfikacie badania typu WE albo certyfikacie badania projektu WE.

4. Sprawdzenia, o których mowa w ust. 1, nale˝y

wykonywaç, z zastrze˝eniem ust. 5, wodà o temperaturze z przedzia∏u

2. Podczas legalizacji wodomierze powinny byç

sprawdzane na stanowiskach pomiarowych umo˝liwiajàcych spe∏nienie nast´pujàcych wymagaƒ

1) (20 ± 10) °C — w przypadku wodomierzy o klasach

temperaturowych T30 i T50;

1) maksymalna niepewnoÊç rozszerzona pomiaru

temperatury wody, przy wspó∏czynniku rozszerzenia k = 2, nie powinna przekraczaç ±1 °C;

2) (50 ± 5) °C — w przypadku wodomierzy o pozosta∏ych klasach temperaturowych.

5. Dodatkowo przeprowadza si´ sprawdzenie wodà o innej temperaturze, jeÊli zosta∏a ona ustalona

w certyfikacie badania typu WE albo certyfikacie badania projektu WE.

§ 25. 1. Podczas legalizacji pierwotnej i ponownej

wodomierzy

1) sprawdzenie powinno byç przeprowadzane w nast´pujàcych warunkach

a) temperatura otoczenia — od 15 °C do 25 °C,

b) wilgotnoÊç wzgl´dna — od 45 % do 75 %,

c) ciÊnienie atmosferyczne — od 86 kPa do

106 kPa (od 0,86 bar do 1,06 bar),

d) podczas pojedynczego pomiaru temperatura

otoczenia nie powinna zmieniaç si´ wi´cej ni˝

o 5 °C, a wilgotnoÊç wzgl´dna nie powinna

zmieniaç si´ wi´cej ni˝ o 10 %,

e) napi´cie zasilania — od 0,95 Unom do 1,05 Unom,

o ile ma to zastosowanie,

f) cz´stotliwoÊç zasilania — od 0,98 fnom do

1,02 fnom, o ile ma to zastosowanie;

2) wartoÊç ciÊnienia na wyjÊciu wodomierza nie powinna byç ni˝sza ni˝ 0,03 MPa (0,3 bar); ciÊnienie

w instalacji powinno byç wystarczajàce, aby zapobiec kawitacji;

3) zmiana temperatury wody podczas pojedynczego

pomiaru nie powinna przekraczaç 5 °C;

4) zmiana wartoÊci strumienia obj´toÊci Q podczas

pojedynczego pomiaru nie powinna przekraczaç

a) ±2,5 % wartoÊci Êredniej dla (Q1 ≤ Q < Q2) albo

(Qmin ≤ Q < Qt), albo (qmin ≤ q < qt),

b) ±5 % wartoÊci Êredniej dla (Q2 ≤ Q < Q4) albo

(Qt ≤ Q < Qmax), albo (qt ≤ q < qs);

5) wodomierze mogà byç sprawdzane szeregowo,

pod warunkiem ˝e brak jest wzajemnego oddzia∏ywania pomi´dzy wodomierzami;

6) w przypadku gdy wszystkie b∏´dy wskazaƒ majà

ten sam znak, wodomierz nale˝y wyregulowaç

w taki sposób, aby przynajmniej jeden z b∏´dów

nie przekracza∏ po∏owy b∏´du granicznego dopuszczalnego.

2) maksymalna niepewnoÊç rozszerzona pomiaru

ciÊnienia wody i pomiaru straty ciÊnienia, przy

wspó∏czynniku rozszerzenia k = 2, nie powinna

przekraczaç ±5 % wartoÊci mierzonej;

3) maksymalna niepewnoÊç rozszerzona wyznaczenia wartoÊci poprawnej obj´toÊci wody przep∏ywajàcej przez wodomierz podczas sprawdzania

wodomierzy, przy wspó∏czynniku rozszerzenia

k = 2, nie powinna przekraczaç 1/5 w∏aÊciwego b∏´du granicznego dopuszczalnego podczas sprawdzania wodà zimnà i ciep∏à;

4) maksymalna niepewnoÊç rozszerzona odczytu obj´toÊci wody wskazywanej przez wodomierz podczas pojedynczego pomiaru, przy wspó∏czynniku

rozszerzenia k = 2, nie powinna przekraczaç

±0,5 % wartoÊci mierzonej obj´toÊci.

3. Podczas legalizacji wodomierze powinny byç

sprawdzane na stanowiskach pomiarowych, w których stosuje si´ metod´ sprawdzenia „z ruchomym

startem i stopem”, gdzie przed rozpocz´ciem pomiaru

i po jego zakoƒczeniu woda dop∏ywa do wzorca pomiarowego i przep∏ywa przez sprawdzany wodomierz

˝àdanym strumieniem obj´toÊci.

4. W przypadku legalizacji wodomierzy, o których

mowa w § 2 pkt 1, dzia∏ajàcych na zasadach mechanicznych i elektronicznych, i w § 2 pkt 2, dzia∏ajàcych

na zasadach mechanicznych, zamiast metody, o której

mowa w ust. 3, mo˝na stosowaç metod´ sprawdzania

„z zatrzymanym startem i stopem”, gdzie do chwili

rozpocz´cia pomiaru i po jego zakoƒczeniu woda nie

dop∏ywa do przyrzàdu wzorcowego i nie przep∏ywa

przez sprawdzany wodomierz.

Rozdzia∏ 5

Przepisy koƒcowe

§ 26. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 20 lutego 2004 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç wodomierze (Dz. U. Nr 40, poz. 360).

§ 27. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki: P.G. Woêniak

udzielonej kwoty po˝yczki lub 0,3 % Êrodków uzyskanych z tytu∏u zwi´kszenia kwoty

po˝yczki, proporcjonalnie do okresu obowiàzywania w tym roku kalendarzowym umowy

o po˝yczk´ lub umowy o zmianie umowy

o po˝yczk´.”,

b) w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie

„1) nastàpi∏o umorzenie po˝yczki z bud˝etu paƒstwa, o którym mowa w art. 35 ust. 10—10b

Poz. 1512 i 1513

i art. 35a ust. 6 ustawy, lub umorzenie pozosta∏ej cz´Êci Êrodków uzyskanych z tytu∏u

zwi´kszenia kwoty po˝yczki, o którym mowa

w art. 35ba ust. 8 ustawy,”.