Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół

§ 1. W rozporzàdzeniu Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz

kszta∏cenia ogólnego w poszczególnych typach szkó∏

(Dz. U. Nr 51, poz. 458, z 2003 r. Nr 210, poz. 2041,

z 2005 r. Nr 19, poz. 165 oraz z 2006 r. Nr 228,

poz. 1669) wprowadza si´ nast´pujàce zmiany

1) za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia otrzymuje

brzmienie okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do niniejszego rozporzàdzenia;

2) za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia otrzymuje

brzmienie okreÊlone w za∏àczniku nr 2 do niniejszego rozporzàdzenia;

———————

1) Minister Edukacji Narodowej kieruje dzia∏em administra-

cji rzàdowej — oÊwiata i wychowanie, na podstawie § 1

ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia

18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji Narodowej (Dz. U. Nr 131, poz. 907).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 273, poz. 2703 i Nr 281,

poz. 2781, z 2005 r. Nr 17, poz. 141, Nr 94, poz. 788,

Nr 122, poz. 1020, Nr 131, poz. 1091, Nr 167, poz. 1400

i Nr 249, poz. 2104, z 2006 r. Nr 144, poz. 1043, Nr 208,

poz. 1532 i Nr 227, poz. 1658 oraz z 2007 r. Nr 42, poz. 273,

Nr 80, poz. 542, Nr 115, poz. 791 i Nr 120, poz. 818.

3) za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia otrzymuje

brzmienie okreÊlone w za∏àczniku nr 3 do niniejszego rozporzàdzenia.

§ 2. 1. Wykaz lektur okreÊlony w za∏àcznikach nr 2

i 4 do rozporzàdzenia, o którym mowa w § 1 niniejszego rozporzàdzenia, w brzmieniu nadanym niniejszym

rozporzàdzeniem, jest realizowany, poczàwszy od roku szkolnego 2007/2008 odpowiednio w klasach I i IV

szko∏y podstawowej, w klasach I gimnazjum i w klasach I szkó∏ ponadgimnazjalnych: liceum ogólnokszta∏càcego, liceum profilowanego, technikum, uzupe∏niajàcego liceum ogólnokszta∏càcego, technikum

uzupe∏niajàcego oraz zasadniczej szko∏y zawodowej.

2. W pozosta∏ych klasach szkó∏ wymienionych

w ust. 1 do zakoƒczenia etapu edukacyjnego realizuje

si´ dotychczasowy wykaz lektur.

§ 3. Podstaw´ programowà kszta∏cenia ogólnego

dla szkó∏ podstawowych i gimnazjów okreÊlonà w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, o którym mowa

w § 1 niniejszego rozporzàdzenia, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporzàdzeniem, w zakresie dzia∏u

„I Etap Edukacyjny klasy I—III Kszta∏cenie Zintegrowane”, w cz´Êci dotyczàcej j´zyka obcego nowo˝ytnego,

stosuje si´, poczàwszy od roku szkolnego 2008/2009.

§ 4. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 wrzeÊnia 2007 r.

Minister Edukacji Narodowej: R. Legutko

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji

Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 r. (poz. 1100)

Za∏àcznik nr 1

PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI

I ODDZIA¸ÓW PRZEDSZKOLNYCH W SZKO¸ACH PODSTAWOWYCH

Wychowanie przedszkolne obejmuje wspomaganie rozwoju i wczesnà edukacj´ dzieci od trzeciego roku ˝ycia do rozpocz´cia nauki w klasie pierwszej szko∏y podstawowej.

Wychowanie przedszkolne organizowane jest

w przedszkolach i w oddzia∏ach przedszkolnych

w szko∏ach podstawowych.

Przedszkola (oddzia∏y przedszkolne w szko∏ach

podstawowych) zapewniajà opiek´, wychowanie

i uczenie si´ w atmosferze akceptacji i bezpieczeƒstwa. Tworzà warunki umo˝liwiajàce dziecku osiàgni´cie gotowoÊci szkolnej.

Wobec rodziców przedszkola (oddzia∏y przedszkolne w szko∏ach podstawowych) pe∏nià funkcj´ doradczà i wspierajàcà dzia∏ania wychowawcze

1) pomagajà w rozpoznawaniu mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka i podj´ciu wczesnej interwencji specjalistycznej,

5. Umo˝liwianie dostrzegania i opisywania stosunków przestrzennych

1) okreÊlanie swojego po∏o˝enia wzgl´dem przedmiotów lub innych osób,

2) okreÊlanie po∏o˝enia jednego przedmiotu

wzgl´dem innego, z u˝yciem okreÊleƒ: nad,

pod, w Êrodku, na zewnàtrz, przy, za, przed,

obok, pomi´dzy,

3) okreÊlanie kierunku ruchu: do przodu, do ty∏u,

w lewo, w prawo, poziomo, pionowo, w gór´,

w dó∏,

4) ocenianie i porównywanie odleg∏oÊci z u˝yciem okreÊleƒ: daleko, dalej, najdalej, blisko,

bli˝ej, najbli˝ej.

6. Stwarzanie okazji do klasyfikowania i porzàdkowania przedmiotów

2) informujà na bie˝àco o post´pach dziecka,

1) wskazywanie i grupowanie przedmiotów podobnych do siebie pod wzgl´dem wielkoÊci,

kszta∏tu, koloru i przeznaczenia,

3) uzgadniajà wspólnie z rodzicami kierunki i zakres

zadaƒ realizowanych w przedszkolach i oddzia∏ach

przedszkolnych.

2) klasyfikowanie przedmiotów z u˝yciem okreÊleƒ: du˝y — ma∏y, szeroki — wàski, wysoki —

niski, gruby — cienki,

Celem wychowania przedszkolnego jest wspomaganie i ukierunkowywanie rozwoju dziecka zgodnie

z jego wrodzonym potencja∏em i mo˝liwoÊciami rozwojowymi w relacjach ze Êrodowiskiem spo∏eczno-kulturowym i przyrodniczym.

3) porównywanie przedmiotów z u˝yciem okreÊleƒ: wi´kszy — mniejszy, d∏u˝szy — krótszy,

szerszy — w´˝szy, wy˝szy — ni˝szy, grubszy —

cieƒszy,

Wynikajàce z powy˝szego celu zadania, dostosowane do potrzeb i mo˝liwoÊci rozwojowych dziecka,

nauczyciel realizuje w ramach okreÊlonych obszarów

edukacyjnych.

I. Poznawanie i rozumienie siebie i Êwiata

1. Budzenie zaciekawienia otaczajàcym Êwiatem poprzez prowokowanie pytaƒ i dostarczanie radoÊci

odkrywania.

2. Organizowanie dzia∏aƒ umo˝liwiajàcych poznawanie wielowymiarowoÊci cz∏owieka (postrzegam,

myÊl´, czuj´, dzia∏am).

3. Tworzenie sytuacji pozwalajàcych na poznanie

mo˝liwoÊci w∏asnych dziecka i innych ludzi, np.

wynikajàcych ze zró˝nicowania p∏ci, wieku, stanu

zdrowia i doÊwiadczenia.

4. Tworzenie sytuacji doskonalàcych pami´ç, zdolnoÊç kojarzenia, umiej´tnoÊç skupienia uwagi na

rzeczach i osobach.

4) porzàdkowanie przedmiotów, np. od najd∏u˝szego do najkrótszego.

7. Odczytywanie przeznaczenia rzeczy.

8. Wzbudzanie zainteresowaƒ obrazem (ilustracjà)

i tekstem.

9. Poznawanie, stosowanie, tworzenie symboli i znaków.

10. Tworzenie warunków do porzàdkowania zdarzeƒ

w czasie: okreÊlanie zale˝noÊci czasowych z u˝yciem okreÊleƒ: d∏ugo, d∏u˝ej, krótko, krócej,

przedtem, teraz, potem, najpierw, póêniej, wczoraj, dzisiaj, jutro, rano, w po∏udnie, wieczorem,

w nocy.

11. Tworzenie warunków do doÊwiadczeƒ j´zykowych

w zakresie reprezentatywnej i komunikatywnej

funkcji j´zyka (ze szczególnym uwzgl´dnieniem

nabywania i rozwijania umiej´tnoÊci czytania i pisania, w tym czytania i pisania liczb).

12. Przekazywanie wiedzy o zdrowym stylu ˝ycia, ocenianie zachowaƒ s∏u˝àcych i zagra˝ajàcych zdrowiu.

13. Wykorzystywanie i tworzenie okazji do poznawania rzeczywistoÊci

1) przyrodniczej poprzez obserwowanie, eksperymentowanie, odkrywanie,

2) spo∏eczno-kulturowej poprzez poznawanie zasad organizacji ˝ycia spo∏ecznego, tradycji rodzinnej, regionalnej, narodowej oraz poznanie

dzie∏ kultury,

Poz. 1100

2. Pomoc w budowaniu pozytywnego obrazu w∏asnego „Ja” i zaspokajaniu poczucia bezpieczeƒstwa.

3. Identyfikowanie i nazywanie ró˝nych stanów emocjonalnych.

4. Uczenie sposobów radzenia sobie z w∏asnymi

emocjami, w∏aÊciwego reagowania na przejawy

emocji innych oraz kontrolowania zachowaƒ.

5. Wdra˝anie do zachowaƒ akceptowanych spo∏ecznie, wprowadzanie w kultur´ bycia.

6. Umo˝liwianie dziecku odkrywania znaczenia komunikowania si´ w sposób niewerbalny.

3) technicznej poprzez obserwowanie, manipulowanie oraz przekszta∏canie przedmiotów lub

zmian´ ich u∏o˝enia w przestrzeni i czasie.

7. Umo˝liwianie doÊwiadczeƒ w mówieniu, s∏uchaniu i byciu s∏uchanym.

14. Organizowanie sytuacji umo˝liwiajàcych poznanie

ruchu drogowego.

8. Tworzenie okazji do wymiany informacji, uczenie

dyskutowania i dochodzenia do kompromisu.

II. Nabywanie umiej´tnoÊci poprzez dzia∏anie

1. Wspieranie samodzielnych dzia∏aƒ dziecka.

9. Tworzenie okazji do pe∏nienia przez dziecko ró˝nych ról w uk∏adach interpersonalnych, ze zwróceniem uwagi na rol´ dziecka w rodzinie.

2. Umo˝liwianie dziecku dokonywania wyborów

i prze˝ywania pozytywnych efektów w∏asnych

dzia∏aƒ.

10. Tworzenie okazji do wspólnego podejmowania

i realizowania ró˝nych zadaƒ, rozwiàzywania problemów.

3. Pomaganie dziecku w dostrzeganiu problemów,

planowaniu i realizowaniu zadaƒ.

11. Dostarczanie przyk∏adów i doÊwiadczanie rozwiàzywania sytuacji konfliktowych na zasadzie kompromisu i akceptacji potrzeb innych osób.

4. Umo˝liwianie poznawania i stosowania ró˝nych

sposobów rozwiàzywania zadaƒ.

IV. Budowanie systemu wartoÊci

5. Umo˝liwienie dziecku odczytywania i zapisywania

liczb cyframi oraz porównywania liczb i liczenia.

1. Wprowadzanie dziecka w Êwiat wartoÊci uniwersalnych, takich jak: dobro, prawda, mi∏oÊç, pi´kno,

poprzez

6. Kszta∏towanie nawyków higienicznych i zachowaƒ

prozdrowotnych oraz proekologicznych.

7. Uczenie zasad post´powania warunkujàcych bezpieczeƒstwo dziecka, ze szczególnym uwzgl´dnieniem bezpieczeƒstwa ruchu drogowego.

8. Tworzenie warunków sprzyjajàcych spontanicznej

i zorganizowanej aktywnoÊci ruchowej dziecka.

Umo˝liwianie udzia∏u w grach, zabawach ruchowych i gimnastyce.

9. Umo˝liwianie dziecku ekspresji spostrze˝eƒ, prze˝yç, uczuç w ró˝nych formach dzia∏alnoÊci, z zastosowaniem werbalnych i niewerbalnych Êrodków

wyrazu.

10. Wspieranie dzia∏aƒ twórczych w ró˝nych dziedzinach aktywnoÊci.

1) przekaz osobowy nauczyciela,

2) tworzenie otoczenia sprzyjajàcego rozumieniu

i prze˝ywaniu tych wartoÊci.

2. Pomaganie dziecku w poznawaniu ró˝nych postaw

bohaterów literackich i filmowych oraz w podejmowaniu próby ich oceny i uzasadnienia stanowiska.

3. Wykorzystywanie codziennych sytuacji do podejmowania prób samooceny i oceny zachowaƒ innych.

4. Stwarzanie okazji do dokonywania przez dziecko

wyborów i zdawania sobie sprawy z ich konsekwencji.

III. Odnajdywanie swojego miejsca w grupie rówieÊniczej, wspólnocie

5. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoÊci poprzez

samodzielne, dok∏adne i rzetelne wywiàzywanie

si´ z podejmowanych zadaƒ, szacunku do pracy

swojej i innych.

1. Uczenie nawiàzywania bliskiego, serdecznego

kontaktu z innymi osobami.

6. Kszta∏towanie postawy przestrzegania zasad ruchu

drogowego.

Za∏àcznik nr 2

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO DLA SZKÓ¸ PODSTAWOWYCH I GIMNAZJÓW

Nadrz´dnym celem dzia∏aƒ edukacyjnych szko∏y

jest wszechstronny rozwój ucznia. Edukacja szkolna

polega na harmonijnym realizowaniu przez nauczycieli zadaƒ w zakresie nauczania, kszta∏cenia umiej´tnoÊci i wychowania. Zadania te tworzà wzajemnie uzupe∏niajàce si´ i równowa˝ne wymiary pracy ka˝dego

nauczyciela.

Szko∏a w zakresie nauczania, co stanowi jej zadanie specyficzne, zapewnia uczniom w szczególnoÊci

1) nauk´ poprawnego i swobodnego wypowiadania

si´, pisania i czytania ze zrozumieniem, w tym

w j´zykach obcych,

2) poznawanie wymaganych poj´ç i zdobywanie rzetelnej wiedzy na poziomie umo˝liwiajàcym co najmniej kontynuacj´ nauki na nast´pnym etapie

kszta∏cenia,

3) dochodzenie do rozumienia, a nie tylko do pami´ciowego opanowania przekazywanych treÊci,

4) rozwijanie zdolnoÊci dostrzegania ró˝nego rodzaju

zwiàzków i zale˝noÊci (przyczynowo-skutkowych,

funkcjonalnych, czasowych i przestrzennych),

5) rozwijanie zdolnoÊci myÊlenia analitycznego i syntetycznego,

6) przekazywanie

wiadomoÊci

przedmiotowych

w sposób integralny, prowadzàcy do lepszego rozumienia Êwiata, ludzi i siebie,

7) poznawanie zasad rozwoju osobowego i ˝ycia

spo∏ecznego,

8) poznawanie dziedzictwa kultury narodowej postrzeganej w perspektywie kultury europejskiej.

W szkole uczniowie kszta∏cà swoje umiej´tnoÊci

wykorzystywania zdobywanej wiedzy, aby w ten sposób lepiej przygotowaç si´ do pracy w warunkach

wspó∏czesnego Êwiata. Nauczyciele tworzà uczniom

warunki do nabywania nast´pujàcych umiej´tnoÊci

1) planowania, organizowania i oceniania w∏asnej

nauki, przyjmowania za nià coraz wi´kszej odpowiedzialnoÊci,

2) skutecznego porozumiewania si´ w ró˝nych sytuacjach, prezentacji w∏asnego punktu widzenia

i uwzgl´dniania poglàdów innych ludzi, poprawnego pos∏ugiwania si´ j´zykiem ojczystym, j´zykami obcymi oraz przygotowania do publicznych wystàpieƒ,

3) efektywnego wspó∏dzia∏ania w zespole i pracy

w grupie, budowania wi´zi mi´dzyludzkich, podejmowania indywidualnych i grupowych decyzji,

skutecznego dzia∏ania na gruncie zachowania obowiàzujàcych norm,

4) rozwiàzywania problemów w sposób twórczy,

5) poszukiwania, porzàdkowania i wykorzystywania

informacji z ró˝nych êróde∏ oraz efektywnego pos∏ugiwania si´ technologià informacyjnà,

6) odnoszenia do praktyki zdobytej wiedzy oraz tworzenia potrzebnych doÊwiadczeƒ i nawyków,

7) rozwijania sprawnoÊci umys∏owych oraz osobistych zainteresowaƒ,

8) przyswajania sobie metod i technik negocjacyjnego rozwiàzywania konfliktów i problemów spo∏ecznych.

Nauczyciele w pracy wychowawczej, wspierajàc

w tym zakresie obowiàzki rodziców, zmierzajà do tego,

aby uczniowie w szczególnoÊci

1) znajdowali w szkole Êrodowisko wszechstronnego

rozwoju osobowego (w wymiarze intelektualnym,

psychicznym, spo∏ecznym, zdrowotnym, estetycznym, moralnym, duchowym),

2) rozwijali w sobie dociekliwoÊç poznawczà, ukierunkowanà na poszukiwanie prawdy, dobra i pi´kna w Êwiecie,

3) mieli ÊwiadomoÊç ˝yciowej u˝ytecznoÊci zarówno

poszczególnych przedmiotów nauczania, jak i ca∏ej

edukacji na danym etapie,

4) stawali si´ coraz bardziej samodzielni w dà˝eniu

do dobra w jego wymiarze indywidualnym i spo∏ecznym, godzàc dà˝enie do dobra w∏asnego z dobrem innych, odpowiedzialnoÊç za siebie z odpowiedzialnoÊcià za innych, wolnoÊç w∏asnà z wolnoÊcià innych,

5) poszukiwali, odkrywali i dà˝yli na drodze rzetelnej

pracy do osiàgni´cia celów ˝yciowych i wartoÊci

wa˝nych dla odnalezienia w∏asnego miejsca

w Êwiecie,

6) uczyli si´ szacunku dla dobra wspólnego jako podstawy ˝ycia spo∏ecznego oraz przygotowywali si´

do ˝ycia w rodzinie, w spo∏ecznoÊci lokalnej

i w paƒstwie,

7) przygotowywali si´ do rozpoznawania wartoÊci

moralnych, dokonywania wyborów i hierarchizacji

wartoÊci oraz mieli mo˝liwoÊç doskonalenia si´,

8) kszta∏towali w sobie postaw´ dialogu, umiej´tnoÊç

s∏uchania innych i rozumienia ich poglàdów;

umieli wspó∏dzia∏aç i wspó∏tworzyç w szkole

wspólnot´ nauczycieli i uczniów.

Nauczyciele, majàc na uwadze osobowy rozwój

ucznia, wspó∏dzia∏ajà na rzecz tworzenia w ÊwiadomoÊci uczniów zintegrowanego systemu wiedzy, umiej´tnoÊci i postaw. Ma to szczególne zastosowanie

w kszta∏ceniu zintegrowanym.

Integracji wiedzy nauczanej w szkole na ró˝nych

etapach kszta∏cenia s∏u˝y wprowadzenie kszta∏cenia

zintegrowanego w klasach I—III szko∏y podstawowej

oraz Êcie˝ek edukacyjnych.

Dzia∏alnoÊç edukacyjna szko∏y jest okreÊlona

przez

1) szkolny zestaw programów nauczania, który

uwzgl´dniajàc wymiar wychowawczy, obejmuje

ca∏à dzia∏alnoÊç szko∏y z punktu widzenia dydaktycznego,

2) program wychowawczy szko∏y, obejmujàcy

wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów, realizowany

przez nauczycieli,

3) program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego Êrodowiska, obejmujàcy wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów,

nauczycieli i rodziców.

Szkolny zestaw programów nauczania, program

wychowawczy szko∏y oraz program profilaktyki tworzà spójnà ca∏oÊç. Ich przygotowanie i realizacja sà zadaniem zarówno ca∏ej szko∏y, jak i ka˝dego nauczyciela.

Obok zadaƒ wychowawczych i profilaktycznych

nauczyciele wykonujà równie˝ dzia∏ania opiekuƒcze

odpowiednio do istniejàcych potrzeb.

Konieczne jest podejmowanie przez nauczycieli

dzia∏aƒ majàcych na celu wyrównywanie szans edukacyjnych uczniów.

Edukacja szkolna przebiega w nast´pujàcych etapach edukacyjnych dostosowanych do okresów rozwojowych dziecka

1) etap I

— klasy I—III szko∏y podstawowej,

2) etap II

— klasy IV—VI szko∏y podstawowej,

3) etap III

— gimnazjum.

Ilekroç w za∏àczniku jest mowa o

1) zaj´ciach edukacyjnych — nale˝y przez to rozumieç

zaj´cia o charakterze dydaktyczno-wychowawczym, w toku których odbywa si´ nauczanie przedmiotów (bloków przedmiotowych), kszta∏cenie zintegrowane lub realizacja Êcie˝ek edukacyjnych,

2) Êcie˝ce edukacyjnej — nale˝y przez to rozumieç zestaw treÊci i umiej´tnoÊci o istotnym znaczeniu poznawczym i wychowawczym, których realizacja

mo˝e odbywaç si´ w ramach nauczania przedmiotów lub w postaci odr´bnych zaj´ç,

Poz. 1100

SZKO¸A PODSTAWOWA

I i II ETAP EDUKACYJNY

Nauczyciele w szkole podstawowej dostosowujà

sposób przekazywania odpowiedniej wiedzy, kszta∏towania umiej´tnoÊci i postaw uczniów do naturalnej

w tym wieku aktywnoÊci dzieci, umo˝liwiajà im poznawanie Êwiata w jego jednoÊci i z∏o˝onoÊci, wspomagajà ich samodzielnoÊç uczenia si´, inspirujà je do wyra˝ania w∏asnych myÊli i prze˝yç, rozbudzajà ich ciekawoÊç poznawczà oraz motywacj´ do dalszej edukacji.

Edukacja w szkole podstawowej, wspomagajàc

rozwój dziecka jako osoby i wprowadzajàc je w ˝ycie

spo∏eczne, ma na celu przede wszystkim

1) prowadziç dziecko do nabywania i rozwijania

umiej´tnoÊci wypowiadania si´, czytania i pisania

w j´zyku ojczystym i w j´zyku obcym, wykonywania elementarnych dzia∏aƒ arytmetycznych, pos∏ugiwania si´ prostymi narz´dziami i kszta∏towania

nawyków spo∏ecznego wspó∏˝ycia,

2) rozwijaç poznawcze mo˝liwoÊci uczniów, tak aby

mogli oni przechodziç od dzieci´cego do bardziej

dojrza∏ego i uporzàdkowanego rozumienia Êwiata,

3) rozwijaç i przekszta∏caç spontanicznà motywacj´

poznawczà w motywacj´ Êwiadomà, przygotowywaç do podejmowania zadaƒ wymagajàcych systematycznego i d∏u˝szego wysi∏ku intelektualnego

i fizycznego,

4) rozbudzaç i rozwijaç wra˝liwoÊç estetycznà i moralnà dziecka oraz jego indywidualne zdolnoÊci

twórcze,

5) umacniaç wiar´ dziecka we w∏asne si∏y i w zdolnoÊç osiàgania wartoÊciowych i trudnych celów,

6) rozwijaç zdolnoÊç odró˝niania Êwiata rzeczywistego od wyobra˝onego oraz postaci historycznych

od fantastycznych,

7) kszta∏towaç potrzeby i umiej´tnoÊci dbania o w∏asne cia∏o, zdrowie i sprawnoÊç fizycznà; wyrabiaç

czujnoÊç wobec zagro˝eƒ dla zdrowia fizycznego,

psychicznego i duchowego, kszta∏towaç nawyki

i umiej´tnoÊci zwiàzane z bezpiecznym uczestnictwem w ruchu drogowym,

8) rozwijaç umiej´tnoÊci dziecka poznawania siebie

oraz otoczenia rodzinnego, spo∏ecznego, kulturowego, technicznego i przyrodniczego dost´pnego

jego doÊwiadczeniu,

9) wzmacniaç poczucie to˝samoÊci kulturowej, historycznej, etnicznej i narodowej,

3) etapie edukacyjnym — nale˝y przez to rozumieç

odpowiedni okres kszta∏cenia o wyró˝nionych celach, stanowiàcy ca∏oÊç dydaktycznà,

10) stwarzaç warunki do rozwoju wyobraêni i ekspresji werbalnej, plastycznej, muzycznej i ruchowej,

zapewniaç warunki do harmonijnego rozwoju

fizycznego i psychicznego oraz zachowaƒ prozdrowotnych,

4) kszta∏ceniu zintegrowanym — nale˝y przez to rozumieç system nauczania w klasach I—III szko∏y

podstawowej.

11) zapewniaç opiek´ i wspomagaç rozwój dziecka

w przyjaznym, bezpiecznym i zdrowym Êrodowisku w poczuciu wi´zi z rodzinà,

12) uwzgl´dniaç indywidualne potrzeby dziecka

i troszczyç si´ o zapewnienie mu równych szans,

5) umiej´tnoÊci dzia∏ania w ró˝nych sytuacjach szkolnych i pozaszkolnych,

13) stwarzaç warunki do rozwijania samodzielnoÊci,

obowiàzkowoÊci, podejmowania odpowiedzialnoÊci za siebie i najbli˝sze otoczenie,

6) nawyków i umiej´tnoÊci zwiàzanych z bezpiecznym uczestnictwem w ruchu drogowym,

7) rozbudzania potrzeby kontaktu z przyrodà.

14) stwarzaç warunki do indywidualnego i grupowego

dzia∏ania na rzecz innych.

W szkole podstawowej szczególnie wa˝ne jest

stwarzanie przyjaznej atmosfery i pomaganie dziecku

w dobrym funkcjonowaniu w spo∏ecznoÊci szkolnej.

I ETAP EDUKACYJNY

klasy I—III

KSZTA¸CENIE ZINTEGROWANE

Kszta∏cenie na tym etapie jest ∏agodnym przejÊciem od wychowania przedszkolnego do edukacji

prowadzonej w systemie szkolnym. Ma ono charakter

zintegrowany.

Zaj´cia edukacyjne prowadzi nauczyciel (nauczyciele) wed∏ug ustalonego przez siebie planu, dostosowujàc czas zaj´ç i przerw do aktywnoÊci uczniów.

Nauczyciel (nauczyciele) uk∏ada zaj´cia w taki sposób, aby zachowaç ciàg∏oÊç nauczania i doskonalenia

podstawowych umiej´tnoÊci.

Wskazane jest takie organizowanie procesu dydaktyczno-wychowawczego, aby w ka˝dym dniu wystàpi∏y zaj´cia ruchowe, których ∏àczny tygodniowy wymiar wynosi co najmniej 3 godziny. Wskazane jest

równie˝, aby w ka˝dym tygodniu wystàpi∏y zaj´cia

z j´zyka obcego nowo˝ytnego, których ∏àczny tygodniowy wymiar wynosi 2 godziny.

Nauka j´zyka obcego nowo˝ytnego rozpoczyna

si´ od stopniowego rozwijania rozumienia ze s∏uchu

i reagowania na j´zyk gestem lub s∏owem. Nast´pnie

wprowadzana jest sprawnoÊç mówienia przez powtarzanie pojedynczych zdaƒ i zwrotów. Elementy czytania, a póêniej pisania, wprowadzane sà na poziomie

wyrazu i zdania.

Cele edukacyjne

Wspomaganie wszechstronnego i harmonijnego

rozwoju ucznia, w tym szczególnie

1) umiej´tnoÊci s∏u˝àcych zdobywaniu wiedzy (czytania, pisania i liczenia),

2) przygotowania do nauki j´zyków obcych na kolejnych etapach edukacyjnych,

3) umiej´tnoÊci nawiàzywania i utrzymywania poprawnych kontaktów z innymi dzieçmi, doros∏ymi,

z osobami niepe∏nosprawnymi, przedstawicielami

innej narodowoÊci i rasy,

4) poczucia przynale˝noÊci do spo∏ecznoÊci szkolnej,

Êrodowiska lokalnego, regionu i kraju,

Zadania szko∏y

1. UÊwiadamianie uczniom, ˝e wspólnoty takie jak

rodzina, Êrodowisko lokalne i ojczyzna stanowià

wielkà wartoÊç w ˝yciu ka˝dego cz∏owieka i ˝e ka˝dy ma wobec tych wspólnot obowiàzki.

2. Uczenie zwyczajów, obyczajów i w∏aÊciwych zachowaƒ w Êrodowisku rodzinnym, wobec kolegów

szkolnych i nauczycieli.

3. UÊwiadamianie uczniom zwyczajów, obyczajów

i zachowaƒ w∏aÊciwych dla przedstawicieli kultury

obszaru nauczanego j´zyka obcego.

4. Uczenie w∏aÊciwych zachowaƒ w sytuacjach zagra˝ajàcych bezpieczeƒstwu uczniów, w tym w∏aÊciwych zachowaƒ w ruchu drogowym.

5. Uczenie w∏aÊciwych zachowaƒ w stosunku do

zwierzàt i otaczajàcej przyrody.

6. Rozpoznawanie poziomu sprawnoÊci warunkujàcego opanowanie przez uczniów podstawowych

umiej´tnoÊci: czytania, pisania i liczenia; odpowiednio do tego prowadzenie çwiczeƒ usprawniajàcych.

7. Rozpoznawanie poziomu sprawnoÊci warunkujàcego opanowanie przez uczniów podstawowych

umiej´tnoÊci: rozumienia ze s∏uchu, mówienia,

czytania i pisania prostych zdaƒ w j´zyku obcym;

odpowiednio do tego prowadzenie çwiczeƒ

usprawniajàcych.

8. Zach´canie uczniów do nauki j´zyka obcego oraz

rozwijanie ÊwiadomoÊci j´zykowej przez porównanie j´zyka ojczystego i j´zyków obcych.

9. Kszta∏towanie w∏aÊciwych nawyków higienicznych.

10. Zapoznanie dzieci z polskà i Êwiatowà klasycznà literaturà dzieci´cà, w tym z baÊniami i legendami

w j´zyku obcym.

TreÊci nauczania

Edukacja na tym etapie obejmuje nast´pujàce treÊci nauczania i dzia∏ania edukacyjne

1) dom rodzinny — dziecko jako cz∏onek rodziny,

2) szko∏a — dziecko jako uczeƒ, kolega, przyjaciel;

normy post´powania zwiàzane z tymi rolami,

3) miejscowoÊç, ˝ycie jej mieszkaƒców,

4) przyroda w otoczeniu dziecka,

5) ojczyzna — symbole i Êwi´ta narodowe; baÊnie

i legendy narodowe,

6) obrazy z przesz∏oÊci (w∏asnej rodziny, szko∏y, miejscowoÊci),

Poz. 1100

28) mierzenie d∏ugoÊci, szerokoÊci, wysokoÊci przedmiotów oraz ich odleg∏oÊci z u˝yciem ró˝nych jednostek i miarek; stosowanie jednostek: centymetr,

metr (bez zamieniania jednostek w obliczeniach),

8) obrazy z ˝ycia dzieci w innych krajach, w szczególnoÊci w kraju nauczanego j´zyka obcego,

29) wa˝enie przedmiotów i odmierzanie p∏ynów z u˝yciem jednostek: dekagram, kilogram (u˝ycie poj´cia: pó∏ kilograma), odmierzanie p∏ynów za pomocà szklanki, butelki, garnka (u˝ycie poj´ç: pó∏

i çwierç litra),

9) wybrane wytwory kultury, sztuki, techniki,

30) obliczenia pieni´˝ne w zakresie 100 z∏,

10) rozmowy,

31) kalendarz

7) zabawy, zaj´cia, przygody dzieci,

11) swobodne i spontaniczne wypowiedzi uczniów,

12) podstawowe zwroty w j´zyku obcym zwiàzane

z czynnoÊciami dnia codziennego,

13) opowiadanie i opisywanie,

14) recytowanie wierszy i prozy,

15) zabawy i gry dramowe, teatralne,

16) uwa˝ne s∏uchanie wypowiedzi innych,

17) odbiór programów radiowych i telewizyjnych,

18) s∏uchanie baÊni, opowiadaƒ i legend, w tym z w∏asnego regionu, jako inspiracji do s∏ownego i pozas∏ownego wyra˝ania treÊci i prze˝yç,

19) czytanie g∏oÊne sylab, wyrazów, zdaƒ i tekstów,

20) czytanie ciche ze zrozumieniem,

21) ró˝ne êród∏a informacji i technologii informacyjnej, w tym korzystanie z czytelni i biblioteki szkolnej,

22) pisanie liter, ∏àczenie liter w sylaby, pisanie wyrazów, zdaƒ,

23) przepisywanie wyrazów, zdaƒ, tekstów, powiàzane

z ich uzupe∏nianiem i przekszta∏caniem,

a) nazywanie dni tygodnia i miesi´cy oraz znajomoÊç ich kolejnoÊci,

b) odczytywanie i zapisywanie czasu w systemie

12- i 24-godzinnym,

c) stosowanie poj´ç: minuta, godzina, pó∏ godziny,

d) zapisywanie i porzàdkowanie chronologiczne

dat (dni i miesiàce),

e) odczytywanie i zapisywanie liczb rzymskich

od I do XII,

f) wykonywanie prostych obliczeƒ kalendarzowych (w zakresie pe∏nych miesi´cy) i zegarowych (w zakresie pe∏nych godzin),

32) mierzenie temperatury, odczytywanie wskazaƒ

termometru bez pos∏ugiwania si´ liczbami ujemnymi,

33) rozwiàzywanie ∏atwych równaƒ jednodzia∏aniowych z niewiadomà w postaci okienka (bez przenoszenia na drugà stron´),

34) rozwiàzywanie zadaƒ tekstowych wymagajàcych

wykonania jednego dzia∏ania (w tym zadaƒ na porównywanie ró˝nicowe i zadaƒ dotyczàcych iloÊci,

ceny i wartoÊci),

35) figury geometryczne

24) pisanie swobodnych tekstów, ˝yczeƒ, zaproszeƒ,

listów, opowiadaƒ i opisów,

a) mierzenie d∏ugoÊci odcinków i rysowanie

za pomocà linijki odcinków o danej d∏ugoÊci,

25) pisanie z wykorzystaniem elementarnych zasad

pisowni,

b) rozpoznawanie i nazywanie trójkàta, kwadratu,

prostokàta i ko∏a,

26) liczenie (przeliczanie przedmiotów, niezale˝noÊç

liczby przedmiotów od sposobów ich przeliczania,

porównywanie liczebnoÊci zbiorów), zapisywanie

liczb w zakresie 1000, stopniowe rozszerzanie zakresu do 10 000,

27) dzia∏ania na liczbach

a) dodawanie i odejmowanie pami´ciowe w zakresie 100, mno˝enie i dzielenie liczb w zakresie

tabliczki mno˝enia,

b) sprawdzanie wyniku odejmowania za pomocà

dodawania i wyniku dzielenia za pomocà mno˝enia,

c) mierzenie d∏ugoÊci boków (w pe∏nych centymetrach) i obliczanie obwodu trójkàta, kwadratu,

prostokàta,

36) obserwowanie zjawisk i procesów przyrodniczych,

mówienie o nich,

37) formy ochrony Êrodowiska przyrodniczego w najbli˝szej okolicy,

38) poznanie w∏asnego cia∏a,

39) dba∏oÊç o zdrowie, higiena w∏asna i otoczenia,

40) podobieƒstwa i ró˝nice mi´dzy ludêmi, zrozumienie a tolerancja,

41) ˝ywnoÊç i ˝ywienie,

42) bezpieczeƒstwo w ró˝nych miejscach i sytuacjach,

zw∏aszcza na drogach publicznych, rozpoznawanie

zagro˝eƒ i umiej´tnoÊci zachowania si´ w przypadku zagro˝enia,

43) poznawanie pracy w wybranych zawodach,

44) urzàdzenia techniczne powszechnego u˝ytku (bezpieczne u˝ytkowanie),

45) wykorzystanie materia∏ów (papier, drewno, tkanina, metal, tworzywa sztuczne, materia∏y przyrodnicze) w dzia∏alnoÊci manualnej,

46) organizacja pracy (planowanie, organizacja stanowiska, racjonalne wykorzystanie materia∏u i czasu),

47) dzia∏alnoÊç plastyczna uczniów w ró˝nych materia∏ach, technikach i formach z wykorzystaniem

tradycji regionalnych,

48) ró˝norodnoÊç dziedzictwa i poszukiwaƒ w sferze

kultury,

Poz. 1100

W szko∏ach, które organizujà nauk´ j´zyka mniejszoÊci narodowej lub etnicznej albo j´zyka regionalnego — j´zyka kaszubskiego, j´zyk ten jest nauczany

w ramach nauczania zintegrowanego. TreÊci nauczania w klasach I—III powinny byç czerpane z podobnych kr´gów tematycznych, jakie zosta∏y okreÊlone

powy˝ej, z uwzgl´dnieniem kultury danej mniejszoÊci narodowej lub etnicznej albo spo∏ecznoÊci pos∏ugujàcej si´ j´zykiem regionalnym — j´zykiem kaszubskim.

Zaj´cia z j´zyka obcego powinny zawieraç treÊci

nauczania obejmujàce podstawowe s∏ownictwo odnoszàce si´ do zakresów tematycznych realizowanych

w kszta∏ceniu zintegrowanym.

II ETAP EDUKACYJNY

klasy IV—VI

Poczàwszy od II etapu edukacyjnego wprowadza

si´ przedmioty i nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne o charakterze wychowawczo-dydaktycznym

1) edukacja czytelnicza i medialna,

49) wieloÊç Êrodków komunikacji (j´zyk przestrzeni,

koloru, cia∏a) oraz Êrodków wyrazu plastycznego,

2) edukacja ekologiczna,

50) ekspresja i autoekspresja,

3) edukacja prozdrowotna,

51) rozumienie, akceptacja i tolerancja dla innych wypowiedzi artystycznych,

4) wychowanie do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie

52) kszta∏towanie otoczenia i form u˝ytkowych,

53) krajobraz kulturowy,

54) brzmienie g∏osów, instrumentów muzycznych,

dêwi´k, rytm, tempo,

55) Êpiew, gra na instrumentach, ruch z muzykà,

56) percepcja elementów akustyki Êrodowiska cz∏owieka, muzyki i utworów muzycznych,

57) gry i zabawy ruchowe, çwiczenia terenowe, w´drówki piesze,

58) umiej´tnoÊci ruchowe oraz çwiczenia fizyczne korygujàce postaw´ cia∏a,

59) przestrzeganie regu∏ w grach i zabawach ruchowych.

Lektura

H.Ch. Andersen — BaÊnie (wybór); W∏adys∏aw Be∏za — Kto ty jesteÊ? Polak ma∏y!; Jan Brzechwa — Akademia Pana Kleksa; Wanda Chotomska — Legendy

polskie; Maria Konopnicka — O krasnoludkach i sierotce Marysi (fragmenty); Hugh Lofting — Doktor Dolittle i jego zwierz´ta; Astrid Lindgren — Dzieci

z Bullerbyn; Kornel Makuszyƒski — 120 przygód Kozio∏ka Mato∏ka (ksi´ga I); Alan Aleksander Milne

— KubuÊ Puchatek; ks. Jan Twardowski — Patyki i patyczki; Julian Tuwim — wiersze dla dzieci: Lokomotywa, S∏oƒ Tràbalski; inne wybrane utwory klasycznej literatury dzieci´cej polskiej i Êwiatowej.

a) wychowanie do ˝ycia w rodzinie,

b) wychowanie regionalne — dziedzictwo kulturowe w regionie,

c) wychowanie patriotyczne i obywatelskie.

Dyrektor szko∏y zapewnia uwzgl´dnienie problematyki Êcie˝ek edukacyjnych w szkolnym zestawie

programów nauczania. Realizacj´ Êcie˝ek edukacyjnych zapewniajà nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do w∏asnego programu w∏àczajà odpowiednio treÊci danej Êcie˝ki.

Cz´Êciowej realizacji tych treÊci mo˝na dokonaç

w czasie odr´bnych, modu∏owych, kilkugodzinnych

zaj´ç. Dotyczy to zw∏aszcza Êcie˝ki edukacyjnej „Wychowanie do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie”. Nauczyciele

wszystkich przedmiotów eksponujà treÊci zwiàzane

z edukacjà na rzecz bezpieczeƒstwa, zw∏aszcza w ruchu drogowym.

PRZEDMIOTY

J¢ZYK POLSKI

Cz∏owiek zdobywa wiedz´ przede wszystkim poprzez j´zyk. Nauczanie j´zyka ojczystego tworzy fundament ogólnego rozwoju ucznia, jest pomocà

w kszta∏towaniu osoby ucznia, stanowi g∏ówny punkt

odniesienia ca∏ej edukacji szkolnej — wychowania

i kszta∏cenia. Za rozwój j´zyka w mowie i piÊmie

(w tym za zasób poj´ç, ortografi´ i estetyk´ zapisu) odpowiedzialni sà wszyscy nauczyciele niezale˝nie od

posiadanej specjalnoÊci.

Cele edukacyjne

Wspomaganie umiej´tnoÊci porozumiewania si´

uczniów i wprowadzanie ich w Êwiat kultury, zw∏aszcza przez

1) kszta∏cenie sprawnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania i pisania w zró˝nicowanych sytuacjach komunikacyjnych

prywatnych

i

publicznych,

a zw∏aszcza wa˝nych dla ˝ycia w paƒstwie demokratycznym i obywatelskim; rozwijanie zainteresowania uczniów j´zykiem jako sk∏adnikiem dziedzictwa kulturowego,

2) ujawnianie zainteresowaƒ, mo˝liwoÊci i potrzeb

oraz j´zykowych i czytelniczych umiej´tnoÊci

uczniów po to, aby wyznaczaç stosowne dla nich

cele, dobieraç treÊci i materia∏y, projektowaç odpowiednie dzia∏ania gwarantujàce skutecznoÊç

edukacji,

3) rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej´tnoÊci odbioru dzie∏ literackich i innych tekstów

kultury, tak˝e audiowizualnych, a przez nie przybli˝anie rozumienia cz∏owieka i Êwiata; wprowadzanie w tradycj´ kultury narodowej i europejskiej,

4) uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim

w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym,

tak by stawa∏a si´ wewn´trznà i osobistà w∏asnoÊcià dziecka.

Zadania szko∏y

1. Wychowanie j´zykowe i rozbudzanie wra˝liwoÊci

estetycznej.

2. Motywowanie do poznawania literatury oraz ró˝norodnych tekstów kultury (w tym regionalnej)

wzbogacajàcych wiedz´ ucznia o cz∏owieku, ˝yciu

i Êwiecie z perspektywy wspó∏czesnoÊci i z odniesieniem do przesz∏oÊci.

3. Doskonalenie kompetencji komunikacyjnej, to znaczy umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania,

pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów kultury.

4. Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka

nast´puje przez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie j´zykowym).

5. Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiej´tnoÊci i gromadzenia wiedzy.

6. Integrowanie ró˝nych doÊwiadczeƒ kulturowych.

TreÊci nauczania

Poz. 1100

2. W∏aÊciwoÊci opowiadania, opisu, dialogu oraz

prostych form u˝ytkowych.

3. Wypowiedzenia oznajmujàce, pytajàce i rozkazujàce, w tym zdania i równowa˝niki zdaƒ.

4. Zwiàzki wyrazów w zdaniu, w tym rola podmiotu

i orzeczenia.

5. Odmienne i nieodmienne cz´Êci mowy oraz podstawowe kategorie fleksyjne.

6. Zwiàzki znaczeniowe mi´dzy wyrazami.

7. Budowa s∏owotwórcza wyrazów.

8. Rodzaje g∏osek.

9. Akcent wyrazowy, intonacja.

10. Poj´cia: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony,

nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, narracja,

przenoÊnia, rytm.

11. Ró˝nice mi´dzy j´zykiem potocznym a j´zykiem literatury oraz j´zykiem regionu.

12. Terminy: bohater, wàtek, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie, wyraz dêwi´konaÊladowczy, rym,

zwrotka, refren, baʃ, opowiadanie, powieÊç, proza, poezja.

13. Terminy zwiàzane z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà.

Osiàgni´cia

1. Mówienie

1) do rzeczywistych i wyobra˝onych s∏uchaczy,

z przejrzystoÊcià intencji, z uwzgl´dnianiem

ró˝norodnych sytuacji, ról i kontaktów mi´dzyludzkich (oficjalnych i nieoficjalnych),

2) na temat otaczajàcej rzeczywistoÊci, w∏asnych

zainteresowaƒ, literatury, innych (niewerbalnych i mieszanych) tekstów kultury,

3) na temat zaobserwowanych zjawisk j´zykowych (przy u˝yciu elementarnej terminologii j´zykoznawczej wprowadzanej zale˝nie od mo˝liwoÊci uczniów),

4) z precyzjà znaczeniowà, ze ÊwiadomoÊcià emocjonalnego nacechowania wypowiedzi oraz

próbami ich oceny (zw∏aszcza etycznej),

5) p∏ynne, z poprawnà i wyraênà artykulacjà oraz

dykcjà, akcentowaniem, intonacjà, pauzowaniem i tempem (w tym wyg∏aszanie tekstów

z pami´ci).

2. S∏uchanie

TreÊci nauczania powinny byç podporzàdkowane

funkcji wspierajàcej wypowiadanie si´, bez koniecznoÊci pos∏ugiwania si´ definicjami.

1. Poj´cia nadawcy i odbiorcy, sposoby rozpoznawania intencji wypowiedzi (pytam, odpowiadam, informuj´, prosz´).

1) uwa˝ne i ze zrozumieniem,

2) rozmaitych wypowiedzi, w ró˝nych celach i sytuacjach,

3) z rozró˝nianiem mowy i t∏a akustycznego

w przekazach audiowizualnych.

3. Czytanie

1) g∏oÊne i wyraziste, z uwzgl´dnieniem zasad kultury ˝ywego s∏owa,

2) ciche ze zrozumieniem,

3) ró˝nych rodzajów tekstów z uwzgl´dnianiem

celu (takiego jak: informacja, prze˝ycie, perswazja).

4. Pisanie

1) tekstów kierowanych do ró˝nych adresatów

i w ró˝nych celach,

2) w zwiàzku z potrzebami codziennej komunikacji, ekspresji w∏asnych doznaƒ, z literaturà i tekstami kultury wysokiej oraz masowej,

3) w ró˝nych prostych formach,

4) z troskà o kompozycj´ (plan, tytu∏, akapit),

sprawnoÊç stylistycznà oraz poprawnoÊç gramatycznà, interpunkcyjnà i ortograficznà, a tak˝e estetyk´ tekstu.

5. Odbiór tekstów kultury

1) z dà˝noÊcià do odkrywania ich dos∏ownego,

przenoÊnego i symbolicznego sensu,

2) z uwzgl´dnieniem obserwacji swoistoÊci ich

tworzywa,

3) ze wskazywaniem na ró˝ne elementy Êwiata

przedstawionego,

4) z odró˝nianiem fikcji artystycznej od rzeczywistoÊci,

5) z refleksjà nad wartoÊciami i zasadami etycznymi, w tym zw∏aszcza dylematami natury etycznej prze˝ywanymi przez bohaterów,

6) z próbami okreÊlania funkcji ró˝nych elementów tekstu przy u˝yciu odpowiedniej terminologii (wprowadzanej zale˝nie od mo˝liwoÊci

uczniów),

7) z wykorzystaniem ró˝nych kontekstów,

8) z uwzgl´dnieniem odr´bnoÊci regionalnej i etnicznej.

Lektura

1. Carlo Collodi — Pinokio; Wiktor Gomulicki —

Wspomnienia niebieskiego mundurka; Irena Jurgielewiczowa — Ten obcy; Rudyard Kipling —

Ksi´ga D˝ungli; Józef Ignacy Kraszewski — Stara

Baʃ; C.S. Levis — OpowieÊci z Narnii, cz. I: Lew,

Czarownica i stara szafa; Kornel Makuszyƒski —

Szatan z siódmej klasy; Lucy Maud Montgomery

— Ania z Zielonego Wzgórza; Edmund Niziurski —

Sposób na Alcybiadesa; Henryk Sienkiewicz —

W pustyni i w puszczy; Alfred Szklarski — Tomek

w krainie kangurów; ks. Jan Twardowski — Zeszyt

w kratk´; Mark Twain — Przygody Tomka Sawyera;

Juliusz Verne — W 80 dni dooko∏a Êwiata; Stanis∏aw Lem — Bajki robotów.

Poz. 1100

2. BaÊnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie

pochodzàce z regionu.

3. Inne teksty reprezentatywne dla êróde∏ kultury europejskiej.

4. Wybrane przez uczniów i nauczyciela stosownie

do mo˝liwoÊci i potrzeb uczniów

1) utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzajàce

w polskà tradycj´ i wspó∏czesnoÊç literackà,

2) teksty reprezentatywne dla ró˝nych rodzajów,

gatunków i form artystycznego wyrazu, ze

szczególnym uwzgl´dnieniem utworów epickich, w tym odmian prozy fabularnej, literatury

science fiction.

5. Teksty u˝ytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe, przedstawienia teatralne, filmy, s∏uchowiska

radiowe, programy telewizyjne.

HISTORIA I SPO¸ECZE¡STWO

Cele edukacyjne

1. Zainteresowanie przesz∏oÊcià.

2. Rozwijanie poczucia przynale˝noÊci do grupy rodzinnej, spo∏ecznoÊci lokalnej, grupy etnicznej, narodu, paƒstwa, spo∏ecznoÊci europejskiej i Êwiatowej.

3. Âwiadoma postawa patriotyczna i obywatelska

motywujàca do odpowiedzialnego uczestnictwa

w ˝yciu spo∏ecznym i publicznym. Kszta∏towanie

szacunku do w∏asnego paƒstwa.

4. Poznawanie wartoÊci, stanowiàcych istotny motyw dzia∏alnoÊci indywidualnej i publicznej w Polsce, w Europie i w Êwiecie.

Zadania szko∏y

1. Dostarczanie wiedzy na temat najwa˝niejszych wydarzeƒ i najwybitniejszych postaci z dziejów Polski

(w tym regionu) oraz Europy i Êwiata.

2. Zapoznanie z symbolami narodowymi, paƒstwowymi i religijnymi; wyjaÊnienie ich znaczenia oraz

kszta∏towanie szacunku wobec nich. Rozwijanie

postawy patriotycznej.

3. Kszta∏towanie wyobraêni historycznej.

4. Zapoznanie z elementarnymi poj´ciami historycznymi.

5. Rozbudzanie zainteresowaƒ przesz∏oÊcià w∏asnà,

swojej rodziny i narodu oraz korzeniami i rozwojem rodzimej kultury.

TreÊci nauczania

1. Ja. Kim jestem — co lubi´, co potrafi´, co jest dla

mnie wa˝ne. GodnoÊç moja i innych.

2. Ja i inni. Moja postawa wobec innych. Kole˝eƒstwo, przyjaêƒ, mi∏oÊç. Prawa moje i prawa innych. Stosunek do Êrodowiska przyrodniczego

i kulturowego.

Osiàgni´cia

3. Ja i inni. WolnoÊç osobista a przewidywanie konsekwencji w∏asnych zachowaƒ, odpowiedzialnoÊç

i obowiàzki. Wzorce osobowe — wybrane postacie

historyczne i wspó∏czesne.

2. Ujmowanie treÊci historycznych w zwiàzkach przyczynowo-skutkowych.

1. Integrowanie wiedzy historycznej uzyskanej z ró˝nych êróde∏.

4. WartoÊci: prawda, dobro, pi´kno, wolnoÊç i sprawiedliwoÊç w otaczajàcym Êwiecie.

3. Ocenianie faktów i wydarzeƒ z przesz∏oÊci; porównywanie zasad i wartoÊci obowiàzujàcych w przesz∏oÊci z obecnie obowiàzujàcymi zasadami i wartoÊciami kszta∏tujàcymi ˝ycie spo∏eczne.

5. Mój dom, moja rodzina i sàsiedztwo. Elementy historii rodzinnej, regionalnej oraz ˝ycia codziennego w Polsce i w ró˝nych krajach i epokach.

4. Tworzenie opowiadania opartego na treÊciach historycznych, z obrazowym ujmowaniem epizodów, postaci i scenek historycznych.

6. Spo∏eczeƒstwo. Prawa i obowiàzki obywatelskie.

Postawy prospo∏eczne i aspo∏eczne. Przyk∏ady ró˝nych systemów spo∏ecznych w Êwiecie wspó∏czesnym i w przesz∏oÊci.

5. Umieszczanie wydarzeƒ w przedzia∏ach czasowych, obliczanie up∏ywu czasu mi´dzy wydarzeniami.

7. Praca. Jej znaczenie w ˝yciu indywidualnym i zbiorowym. Organizacja pracy i jej efekty w ró˝nych

epokach i wspó∏czeÊnie.

7. Poszukiwanie swojego miejsca w Êwiecie, Êwiadome korzystanie z przys∏ugujàcych praw oraz wype∏nianie obowiàzków.

8. Zró˝nicowanie regionalne Polski efektem warunków przyrodniczych i dzia∏alnoÊci cz∏owieka, zasoby Êrodowiska przyrodniczego, ich ochrona i wykorzystanie.

8. Umiej´tnoÊç krytycznej oceny wydarzeƒ historycznych i wspó∏czesnych.

9. Zagospodarowanie terenu w miejscu zamieszkania ucznia, uwarunkowania ˝ycia ludzi danego obszaru od czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych, krajobraz najbli˝szej okolicy.

10. Moja ojczyzna. Wydarzenia i osoby o zasadniczym

znaczeniu dla losów narodu i paƒstwa polskiego

(chrzest Polski, zjazd gnieênieƒski i koronacja Chrobrego, W∏adys∏aw ¸okietek i Kazimierz Wielki, bitwa

pod Grunwaldem, unia polsko-litewska, królowa

Jadwiga i Jagie∏∏o, Stefan Batory, potop szwedzki,

Jan Sobieski, konstytucja 3 maja, rozbiory, formy

walki o niepodleg∏oÊç Polski, I wojna Êwiatowa, odzyskanie niepodleg∏oÊci, wojna polsko-sowiecka,

Józef Pi∏sudski i Roman Dmowski, II wojna Êwiatowa, okupacja i walka o niepodleg∏oÊç).

11. Najwa˝niejsze elementy polskiego dziedzictwa kulturowego.

12. Moja ojczyzna Polska — po∏o˝enie, obszar, granice, sàsiedzi, ludnoÊç, podzia∏ administracyjny.

13. Mój kràg cywilizacyjno-kulturowy. Wybrane zagadnienia z kr´gu kultury antycznej oraz dziejów

Europy. Âródziemnomorskie korzenie wybranych

elementów kultury polskiej.

14. Polska w Europie — kierunki wspó∏pracy, procesy

integracji z Unià Europejskà; wspólne wartoÊci europejskie: poszanowanie praw cz∏owieka, demokracja, wolnoÊç gospodarcza.

15. Symbole i Êwi´ta narodowe, paƒstwowe i religijne; symbole wybranych paƒstw i instytucji mi´dzynarodowych.

6. Rysowanie drzewa genealogicznego.

9. Rozumienie i stosowanie przyj´tych norm wspó∏˝ycia w najbli˝szym otoczeniu. Indywidualne i grupowe dzia∏anie w najbli˝szym otoczeniu spo∏ecznym i na forum szko∏y.

10. Samodzielna ocena zachowaƒ swoich i innych,

a tak˝e przewidywanie ich konsekwencji.

11. Dokonywanie Êwiadomej samoidentyfikacji kulturowej, narodowej, etnicznej, regionalnej i paƒstwowej; formu∏owanie uzasadnieƒ w∏asnych postaw i poglàdów.

12. Wyra˝anie w∏asnego zdania i s∏uchanie zdania innych.

13. Dostrzeganie zwiàzków teraêniejszoÊci z przesz∏oÊcià oraz ciàg∏oÊci rozwoju kulturalnego i cywilizacyjnego.

14. Odczytywanie i opis ró˝norodnych êróde∏ informacji historycznej i ich ilustracyjne wykorzystywanie

przy rekonstrukcji przesz∏oÊci.

15. Lokalizowanie czasowo-przestrzenne wydarzeƒ

z wykorzystaniem osi czasu, planu, mapy, wykresów i tabel.

16. Wyciàganie wniosków z porównywania dwóch

i wi´cej prostych informacji dotyczàcych wydarzeƒ

i postaci historycznych.

17. Poszukiwanie potrzebnych informacji w ró˝norodnych êród∏ach oraz rozwijanie umiej´tnoÊci ich selekcjonowania, porzàdkowania i przechowywania.

18. Ukierunkowana, bezpoÊrednia obserwacja elementów Êrodowiska geograficznego i spo∏ecznego.

19. Formu∏owanie pytaƒ, problemów dotyczàcych zjawisk zachodzàcych w Êrodowisku lokalnym, regionalnym i poszukiwanie ich rozwiàzaƒ z wykorzystaniem dost´pnych êróde∏ informacji.

J¢ZYK OBCY

Cele edukacyjne

Opanowanie znajomoÊci j´zyka na poziomie zapewniajàcym minimum komunikacji j´zykowej.

Zadania szko∏y

1. Rozwijanie w uczniach poczucia w∏asnej wartoÊci

oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci j´zykowe,

w szczególnoÊci przez pozytywnà informacj´

zwrotnà dotyczàcà ich indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.

2. Stopniowe przygotowywanie ucznia do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.

3. Rozwijanie w uczniach postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.

TreÊci nauczania

1. Podstawowe struktury gramatyczne umo˝liwiajàce formu∏owanie wypowiedzi w odniesieniu do teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz do relacji przestrzennych.

2. Podstawowe funkcje j´zykowe umo˝liwiajàce pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w prostych, nieformalnych sytuacjach dnia codziennego.

3. Zasady wymowy i ortografii.

4. Podstawowe wiadomoÊci o obszarze nauczanego

j´zyka.

5. Wprowadzenie do pracy ze s∏ownikiem dwuj´zycznym oraz stosownymi materia∏ami uzupe∏niajàcymi.

6. Proste projekty zespo∏owe.

Osiàgni´cia

1. SprawnoÊç rozumienia ze s∏uchu

1) ogólnego sensu prostych sytuacji komunikacyjnych, w tym intencji rozmówcy,

2) instrukcji nauczyciela,

3) ogólnego sensu oraz wyszukiwanie informacji

szczegó∏owych w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach.

2. SprawnoÊç mówienia

1) zadawanie prostych pytaƒ oraz udzielanie odpowiedzi,

2) zdobywanie i udzielanie informacji w typowych

sytuacjach dnia codziennego,

Poz. 1100

3) formu∏owanie krótkiej wypowiedzi o sobie, rodzinie, najbli˝szym otoczeniu, swoich przekonaniach i wartoÊciach wraz z ich prostym uzasadnieniem,

4) inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy

dotyczàcej typowych sytuacji dnia codziennego,

5) opanowanie poprawnej wymowy w zakresie

poznanego materia∏u j´zykowego.

3. SprawnoÊç czytania

1) rozumienie powszechnie spotykanych dokumentów, takich jak: menu, rozk∏ad jazdy, og∏oszenia, reklamy, listy i instrukcje,

2) wyszukiwanie konkretnych informacji w prostych tekstach,

3) rozumienie ogólnego sensu prostych, adaptowanych tekstów.

4. SprawnoÊç pisania

1) dostrzeganie ró˝nic mi´dzy fonetycznà a graficznà formà wyrazu oraz umiej´tnoÊç poprawnego zapisu wi´kszoÊci s∏ów znanych ze s∏uchu,

2) napisanie krótkiego listu o sobie i swoich zainteresowaniach, przekazanie prostej informacji.

5. Inne umiej´tnoÊci — korzystanie ze szkolnego

s∏ownika dwuj´zycznego.

MATEMATYKA

Cele edukacyjne

1. Przyswojenie podstawowych poj´ç i umiej´tnoÊci

matematycznych

znajdujàcych

zastosowanie

w najprostszych sytuacjach praktycznych, w szczególnoÊci opanowanie

1) sprawnego wykonywania obliczeƒ na liczbach

naturalnych, u∏amkach zwyk∏ych i dziesi´tnych,

2) umiej´tnoÊci rozwiàzywania zadaƒ prowadzàcych do obliczeƒ arytmetycznych, u˝ycia wzoru

lub rozwiàzania ∏atwego równania pierwszego

stopnia z jednà niewiadomà,

3) umiej´tnoÊci wykorzystywania najprostszych

poj´ç geometrii w sytuacjach praktycznych;

rozwój wyobraêni przestrzennej,

4) wprowadzenie do gromadzenia danych, ich porzàdkowania i tworzenia ich najprostszych reprezentacji.

2. Wyrobienie nawyku obserwacji, eksperymentowania, samodzielnego poszukiwania i zdobywania informacji.

Zadania szko∏y

1. Zapewnienie kszta∏cenia promujàcego samodzielne, krytyczne i twórcze myÊlenie; ograniczenie do

minimum dzia∏aƒ schematycznych i odtwórczych.

2. Zapewnienie ka˝demu uczniowi warunków do rozwoju zdolnoÊci matematycznych na miar´ jego

mo˝liwoÊci poznawczych.

3. Przygotowanie uczniów do samodzielnego zdobywania wiedzy na dalszych etapach edukacji.

4. Wdro˝enie uczniów do korzystania z nowoczesnych narz´dzi (kalkulatory, komputery) i êróde∏ informacji (podr´czniki, atlasy, encyklopedie).

TreÊci nauczania

1. Liczby naturalne

1) liczby naturalne w dziesiàtkowym uk∏adzie pozycyjnym,

2) porównywanie liczb naturalnych; znaki <, =, >,

3) dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie liczb naturalnych, kwadraty i szeÊciany

liczb naturalnych,

Poz. 1100

4. U∏amki dziesi´tne

1) zapis liczby w postaci u∏amka dziesi´tnego; zapis u∏amka dziesi´tnego w postaci u∏amka zwyk∏ego,

2) wyra˝enia dwumianowane i ich postaç dziesi´tna,

3) u∏amki dziesi´tne na osi liczbowej; porównywanie u∏amków dziesi´tnych,

4) dzia∏ania na u∏amkach dziesi´tnych,

5) zaokràglanie u∏amków dziesi´tnych; obliczenia

z u˝yciem kalkulatora,

6) rozwiàzywanie zadaƒ tekstowych umieszczonych w praktycznym kontekÊcie, w szczególnoÊci zadaƒ typu droga — pr´dkoÊç — czas.

5. Wzory i równania

1) oznaczenia literowe wielkoÊci liczbowych; u˝ycie wzorów w sytuacjach praktycznych,

4) regu∏y dotyczàce kolejnoÊci wykonywania

dzia∏aƒ,

2) proste równania pierwszego stopnia z jednà

niewiadomà,

5) dzielenie z resztà liczb naturalnych,

3) rozwiàzywanie zadaƒ dotyczàcych sytuacji

praktycznych, prowadzàcych do równaƒ pierwszego stopnia z jednà niewiadomà.

6) podzielnoÊç liczb naturalnych; liczby pierwsze

i z∏o˝one,

7) cechy podzielnoÊci przez 2, 3, 5, 9, 10, 100,

8) porównywanie ró˝nicowe i ilorazowe liczb naturalnych,

9) rozwiàzywanie zadaƒ tekstowych prowadzàcych do obliczeƒ na liczbach naturalnych,

10) zapis liczb w systemie rzymskim.

2. Liczby ca∏kowite

1) liczby ca∏kowite ujemne; liczby ca∏kowite na osi

liczbowej,

2) porównywanie liczb ca∏kowitych,

6. Elementy statystyki opisowej

1) gromadzenie i porzàdkowanie danych,

2) przedstawianie graficzne danych.

7. Figury p∏askie

1) punkt, prosta, pó∏prosta, odcinek,

2) proste prostopad∏e; proste równoleg∏e,

3) pomiar d∏ugoÊci; zamiana jednostek d∏ugoÊci

metr, centymetr, milimetr, kilometr,

4) kàt; porównywanie kàtów; mierzenie kàtów,

5) kàty wierzcho∏kowe; kàty przyleg∏e,

3) dzia∏ania na liczbach ca∏kowitych,

6) trójkàt; nierównoÊç trójkàta (dla d∏ugoÊci boków),

4) rozwiàzywanie zadaƒ tekstowych prowadzàcych do obliczeƒ na liczbach ca∏kowitych.

7) konstruowanie i klasyfikacja trójkàtów,

3. U∏amki zwyk∏e

1) podzia∏ ca∏oÊci na równe cz´Êci (zginanie, sk∏adanie, rozcinanie),

2) u∏amek jako iloraz liczb ca∏kowitych; skracanie

i rozszerzanie u∏amków,

3) zamiana liczby mieszanej na u∏amek zwyk∏y

i odwrotnie,

4) sprowadzanie u∏amków do wspólnego mianownika,

5) porównywanie u∏amków; u∏amki na osi liczbowej,

6) dzia∏ania na u∏amkach.

8) suma kàtów w trójkàcie,

9) czworokàty: trapezy, równoleg∏oboki, prostokàty, kwadraty, romby,

10) przyk∏ady wielokàtów; obliczanie obwodu

wielokàta,

11) pole kwadratu, prostokàta, równoleg∏oboku,

trójkàta, trapezu; obliczanie pól w sytuacjach

praktycznych,

12) ko∏o i okràg; ci´ciwa, Êrednica, promieƒ,

13) skala i plan.

8. Bry∏y

1) graniastos∏upy proste i ostros∏upy; ich siatki

i modele,

2) walce, sto˝ki, kule — rozpoznawanie w sytuacjach praktycznych,

7. Kszta∏towanie postawy szacunku do zwierzàt

i przyrody oraz odpowiedzialnoÊci za ich stan.

3) pole powierzchni i obj´toÊç prostopad∏oÊcianu;

u˝ycie jednostek obj´toÊci i pojemnoÊci.

TreÊci nauczania

1. Wspólne cechy budowy i czynnoÊci organizmów.

Osiàgni´cia

1. Uzyskanie sprawnoÊci w wykonywaniu obliczeƒ

na liczbach naturalnych, u∏amkach zwyk∏ych i dziesi´tnych, tak˝e za pomocà kalkulatora.

2. Mierzenie i obliczanie d∏ugoÊci, kàta, pola, obj´toÊci, czasu, wagi w sytuacjach praktycznych.

3. Pos∏ugiwanie si´ planem i mapà.

4. Rozwiàzywanie zadaƒ dotyczàcych sytuacji praktycznych, prowadzàcych do obliczeƒ arytmetycznych, zastosowania wzoru lub rozwiàzania ∏atwego równania pierwszego stopnia z jednà niewiadomà.

5. Odczytywanie informacji z prostych wykresów

i diagramów.

PRZYRODA

Cele edukacyjne

1. Zainteresowanie Êwiatem, jego ró˝norodnoÊcià,

bogactwem i pi´knem.

2. Rozumienie zale˝noÊci istniejàcych w Êrodowisku

przyrodniczym.

3. Zdobycie umiej´tnoÊci obserwacji zjawisk przyrodniczych i dokonywania ich opisu.

4. Poznanie wspó∏zale˝noÊci cz∏owieka i Êrodowiska.

5. Poznanie zachowaƒ sprzyjajàcych bezpieczeƒstwu

ludzi i przyrody.

2. Z∏o˝onoÊç Êwiata ˝ywego, znaczenie ró˝nych sposobów jego porzàdkowania.

3. Przyk∏ady ró˝norodnoÊci roÊlin, grzybów i zwierzàt

oraz Êrodowisk ich ˝ycia.

4. Opis miejsca zamieszkania (formy terenu, ska∏y,

wody, gleba, roÊlinnoÊç).

5. Warunki ˝ycia ludzi w najbli˝szym otoczeniu.

6. Orientacja w terenie, szkic, plan, mapa.

7. Krajobraz najbli˝szej okolicy — obserwacje i opisy

1) sk∏adniki naturalnego krajobrazu,

2) sposoby zagospodarowania obszaru,

3) ludzie i kultura,

4) zale˝noÊç ˝ycia ludzi od czynników przyrodniczych i pozaprzyrodniczych.

8. Krajobrazy nizinne, wy˝ynne i górskie

1) Êrodowisko i jego zagospodarowanie (na przyk∏adzie wybranych krajobrazów Polski),

2) krajobrazy naturalne i przekszta∏cone przez

cz∏owieka,

3) przyk∏ady pozytywnego i negatywnego zagospodarowania przestrzeni,

4) krainy Polski.

9. Wybrane krajobrazy Êwiata

1) làdy i kontynenty,

6. Wyrobienie poczucia odpowiedzialnoÊci za Êrodowisko.

Zadania szko∏y

1. Dostarczanie wiedzy na temat cz∏owieka, udzielanie uczniowi pomocy w rozumieniu samego siebie.

2. Przekazywanie wiedzy na temat budowy i z∏o˝onoÊci Êwiata o˝ywionego i nieo˝ywionego oraz warunków ˝ycia.

3. Umo˝liwianie prowadzenia obserwacji Êrodowiska

w najbli˝szej okolicy oraz poznawanych regionach.

4. Przeprowadzanie çwiczeƒ kszta∏tujàcych umiej´tnoÊç orientowania si´ w terenie i na mapie.

5. Umo˝liwianie prowadzenia obserwacji zjawisk

przyrodniczych, wykonywania prostych eksperymentów i interpretowania ich wyników.

6. Pobudzanie wra˝liwoÊci uczniów na pi´kno Êwiata

i wartoÊç ˝ycia.

2) oceany.

10. Pogoda i klimat, obserwacje meteorologiczne.

11. W∏aÊciwoÊci ró˝nych substancji i ich zastosowanie

1) metale i niemetale; masa, przewodnictwo

cieplne i elektryczne,

2) mieszaniny jednorodne i niejednorodne,

3) woda i roztwory wodne; rozpuszczanie i krystalizacja,

4) w∏aÊciwoÊci materii o ró˝nych stanach skupienia (w szczególnoÊci rozszerzalnoÊç temperaturowa, spr´˝ystoÊç, kruchoÊç, ciÊnienie),

5) przemiany chemiczne znane z ˝ycia codziennego (w szczególnoÊci spalanie, korozja, Êcinanie

bia∏ka).

12. Kinetyczno-molekularny model budowy materii;

rozmiary czàsteczek, oddzia∏ywania mi´dzyczàsteczkowe.

13. Podstawowe zjawiska fizyczne i ich zastosowanie

Poz. 1100

11. Orientowanie si´ w terenie.

1) mechaniczne,

12. Czytanie i interpretowanie map, wykresów, tabel.

2) elektryczne i magnetyczne,

13. Rozwiàzywanie prostych zadaƒ problemowych dotyczàcych miejsca zamieszkania i okolicy.

3) optyczne i akustyczne.

14. CzynnoÊci ˝yciowe cz∏owieka, etapy rozwoju cz∏owieka ze szczególnym uwzgl´dnieniem dojrzewania biologicznego, zasady higieny.

14. Dostrzeganie kulturowych walorów najbli˝szego

regionu.

MUZYKA

15. Znaczenie wybranych gatunków roÊlin, grzybów

i zwierzàt dla cz∏owieka.

Cele edukacyjne

16. Bakterie i wirusy — zagro˝enia i korzyÊci dla cz∏owieka.

1. Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniów,

a w szczególnoÊci

17. Substancje szkodliwe dla organizmów ˝ywych

i ich oddzia∏ywanie na Êrodowisko przyrodnicze.

1) rozbudzanie twórczej postawy wobec siebie

i Êwiata,

18. Wp∏yw cz∏owieka na Êrodowisko przyrodnicze.

2) rozwijanie ogólnej wra˝liwoÊci dziecka,

19. Wp∏yw Êrodowiska na zdrowie cz∏owieka

3) rozwijanie muzykalnoÊci, wra˝liwoÊci muzycznej,

1) substancje szkodliwe i ich wp∏yw na organizm

cz∏owieka,

2) rola wody, powietrza, gleby, ich odtwarzalnoÊç,

czystoÊç i ska˝enie.

20. Ziemia w Uk∏adzie S∏onecznym, obserwacje astronomiczne.

21. Podró˝e i odkrycia geograficzne.

Osiàgni´cia

1. Ca∏oÊciowe postrzeganie rzeczywistoÊci przyrodniczej.

2. Obserwowanie przyrodniczych sk∏adników Êrodowiska i ich opis.

4) rozwijanie umiej´tnoÊci refleksyjnego s∏uchania,

5) rozwijanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ muzycznych.

2. Wyposa˝enie uczniów w podstawowe umiej´tnoÊci muzyczne.

3. Wprowadzenie uczniów do aktywnego uczestnictwa w kulturze.

4. Wp∏ywanie przez sztuk´ na obyczaje i kultur´

uczniów oraz atmosfer´ szkolnà.

Zadania szko∏y

3. Gromadzenie i integrowanie wiedzy koniecznej do

opisywania zjawisk przyrody.

1. Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç

wewn´trznych, bezinteresownego dzia∏ania, procesu twórczego — wysi∏ku i radoÊci towarzyszàcych twórczej aktywnoÊci.

4. Rozpoznawanie stanów fizjologicznych organizmu

cz∏owieka. Dba∏oÊç o zdrowie przez stosowanie zasad higieny i korzystanie z ró˝nych form rekreacji.

2. Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki.

5. Dostrzeganie walorów przyrodniczych najbli˝szego regionu, znajomoÊç prawnie chronionych

obiektów i obszarów przyrodniczych. Rozpoznawanie, z wykorzystaniem atlasów i prostych kluczy, pospolitych gatunków roÊlin i zwierzàt.

6. Dostrzeganie zale˝noÊci mi´dzy czynnikami Êrodowiska przyrodniczego i kulturowego.

3. Kszta∏towanie postaw.

TreÊci nauczania

1. Nauka Êpiewania w wykonaniu indywidualnym

i zbiorowym.

2. Muzykowanie na instrumentach.

3. Dzia∏ania muzyczno-ruchowe.

7. WyjaÊnianie zjawisk fizycznych i astronomicznych.

4. S∏uchanie muzyki.

8. Obserwowanie i identyfikowanie ró˝norodnych

substancji i procesów chemicznych w najbli˝szym

otoczeniu.

5. Obserwacja i tworzenie Êwiata dêwi´ku.

9. W∏aÊciwe korzystanie z dost´pnych produktów

chemicznych.

10. Dostrzeganie wp∏ywu dzia∏alnoÊci cz∏owieka na

Êrodowisko przyrodnicze.

6. Poj´cia muzyczne niezb´dne do prowadzenia rozmów o muzyce.

7. Ró˝norodnoÊç muzyki ojczystej, w tym regionalnej,

oraz muzyki innych narodów i regionów Êwiata.

8. WartoÊci muzyki klasycznej, rozrywkowej i ludowej.

Osiàgni´cia

Poz. 1100

TECHNIKA

1. Âpiewanie indywidualne i w grupie.

Cele edukacyjne

2. Umiej´tnoÊç s∏uchania muzyki.

1. Osiàgni´cie elementarnego poziomu orientacji

i kultury ogólnotechnicznej.

3. ZnajomoÊç najwa˝niejszych pieÊni narodowych.

PLASTYKA

Cele edukacyjne

1. Pobudzanie wszechstronnego rozwoju uczniów,

a w szczególnoÊci

1) rozbudzanie twórczej postawy wobec siebie

i Êwiata,

2) rozwijanie ogólnej wra˝liwoÊci dziecka,

3) rozwijanie wra˝liwoÊci plastycznej,

4) rozwijanie umiej´tnoÊci refleksyjnego patrzenia,

5) rozwijanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ plastycznych.

2. Wyposa˝enie uczniów w podstawowe umiej´tnoÊci plastyczne.

3. Wprowadzenie uczniów do aktywnego uczestnictwa w kulturze.

4. Wp∏ywanie przez sztuk´ na obyczaje i kultur´

uczniów oraz atmosfer´ szkolnà.

Zadania szko∏y

1. Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç

wewn´trznych, bezinteresownego dzia∏ania, procesu twórczego — wysi∏ku i radoÊci towarzyszàcych twórczej aktywnoÊci.

2. Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki.

3. Kszta∏towanie postaw.

TreÊci nauczania

1. Kontakt z dzie∏ami sztuki plastycznej — pomniki,

galerie, muzea.

2. Rozwijanie zdolnoÊci, zainteresowaƒ i umiej´tnoÊci zwiàzanych z bezpiecznym poruszaniem si´ po

drogach publicznych.

Zadania szko∏y

1. Doprowadzenie ucznia do poznania i oceniania

swoich cech, mo˝liwoÊci i predyspozycji technicznych.

2. Organizowanie wielostronnej aktywnoÊci technicznej ucznia.

3. Tworzenie warunków do kszta∏towania kultury

i bezpiecznego post´powania w Êrodowisku technicznym.

4. Umo˝liwienie zdobycia karty rowerowej od 10 roku ˝ycia.

TreÊci nauczania

1. Analiza Êrodowiska ucznia z punktu widzenia technicznego (dom, mieszkanie, miejsce pracy i zabawy, miasto, wieÊ).

2. Teksty, dokumentacje techniczne oraz kalkulacje

ekonomiczne (poj´cia, symbole, znaki i rysunki);

normalizacja w technice i w ˝yciu codziennym.

3. Ró˝norodne materia∏y, ich cechy i zastosowania;

zale˝noÊç w∏aÊciwoÊci materia∏ów od surowców

i sposobu wytwarzania.

4. Prace wytwórcze z ró˝nych materia∏ów — planowanie, wykonanie, ocena.

5. Technologie; podstawowe narz´dzia, przyrzàdy

pomiarowe stosowane w Êrodowisku ucznia; technologie ekologiczne w Êrodowisku ucznia.

2. Ârodki wyrazu plastycznego i dzia∏ania plastyczne

w ró˝nych materia∏ach, technikach i formach.

6. Maszyny i instalacje (urzàdzenia gospodarstwa domowego); bezpieczne, ekonomiczne i ekologiczne

post´powanie uczniów w Êrodowisku technicznym.

3. Sztuka ludowa i zdobnictwo charakterystyczne dla

danego regionu.

7. Bezpieczne poruszanie si´ uczniów w ruchu drogowym jako pieszych, pasa˝erów i rowerzystów.

4. Ró˝norodne sposoby komunikowania (komunikacja

pozawerbalna — j´zyk przestrzeni, koloru, cia∏a).

Osiàgni´cia

5. Krajobraz kulturowy.

1. Racjonalne i bezpieczne post´powanie w Êrodowisku technicznym.

6. Kszta∏towanie otoczenia i form u˝ytkowych (racjonalnoÊç, funkcjonalnoÊç, estetyka).

2. Ocenianie swoich umiej´tnoÊci, nawyków, zainteresowaƒ i zdolnoÊci technicznych.

Osiàgni´cia

3. Opisywanie i wartoÊciowanie wytworów i dzia∏aƒ

technicznych (za pomocà obrazów, rysunków,

symboli i tekstów; wykorzystywanie technologii

informacyjnej) z ró˝nych punktów widzenia (ekologicznego, ekonomicznego, estetycznego).

1. Pos∏ugiwanie si´ prostymi technikami plastycznymi.

2. Dbanie o estetyczny wyglàd w∏asny i otoczenia.

4. Opracowywanie pomys∏ów technicznych w formie

dokumentacji technicznej (z wykorzystaniem eksperymentowania, modelowania technicznego oraz

technologii informacyjnej; dokonywanie podstawowych pomiarów).

5. Planowanie i wykonywanie zadaƒ technicznych indywidualnie i zespo∏owo; organizowanie miejsca

pracy.

6. Bezpieczne pos∏ugiwanie si´ narz´dziami oraz

urzàdzeniami gospodarstwa domowego; czytanie

ze zrozumieniem ró˝nych instrukcji technicznych.

7. Korzystanie z dróg zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami. Stosowanie elementów podnoszàcych

bezpieczeƒstwo w ruchu drogowym pasa˝erów,

pieszych i rowerzystów. Dbanie o prawid∏owy stan

techniczny roweru z uwzgl´dnieniem elementów

obowiàzkowego wyposa˝enia.

INFORMATYKA

Poz. 1100

3. Korzystanie z ró˝norodnych êróde∏ i sposobów

zdobywania informacji oraz jej przedstawiania

i wykorzystania.

4. Stosowanie komputerów do wzbogacania w∏asnego uczenia si´ i poznawania ró˝nych dziedzin.

WYCHOWANIE FIZYCZNE

Cele edukacyjne

1. Wspomaganie harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów.

2. Rozwijanie i doskonalenie sprawnoÊci ruchowej

i t´˝yzny fizycznej uczniów.

3. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoÊci za zdrowie

w∏asne i innych.

Zadania szko∏y

Cele edukacyjne

1. Stymulowanie i umo˝liwianie uczniom podejmowania aktywnoÊci ruchowej i wyra˝ania w∏asnych

prze˝yç w zabawach, grach, taƒcach.

Nauczenie podstawowych zasad pos∏ugiwania si´

komputerem i technologià informacyjnà.

2. Tworzenie warunków do doskonalenia sprawnoÊci

i kondycji fizycznej.

Zadania szko∏y

3. Zapoznawanie uczniów z podstawowymi formami

rekreacji, turystyki oraz z podstawowymi zasadami

uprawiania wybranych przez uczniów dyscyplin

sportowych.

1. Umo˝liwienie uczniom dost´pu do komputera.

2. Przygotowanie uczniów do pos∏ugiwania si´ komputerem i technologià informacyjnà.

3. Uwra˝liwienie uczniów na zagro˝enia wychowawcze zwiàzane z niew∏aÊciwym korzystaniem z komputerów i ich oprogramowania (w szczególnoÊci

z gier).

TreÊci nauczania

1. Zasady bezpiecznego pos∏ugiwania si´ komputerem.

2. Komputer jako êród∏o wiedzy i komunikowania si´.

Zastosowania komputera w ˝yciu codziennym.

3. Opracowywanie za pomocà komputera prostych

tekstów, rysunków i motywów.

4. Korzystanie z elementarnych zastosowaƒ komputerów do wzbogacania w∏asnego uczenia si´ i poznawania ró˝nych dziedzin wiedzy.

5. Poznawanie zastosowaƒ komputerów i opartych

na technice komputerowej urzàdzeƒ spotykanych

przez ucznia w miejscach publicznych.

Osiàgni´cia

1. Pos∏ugiwanie si´ komputerem w przystosowanym

dla ucznia Êrodowisku sprz´towym i programistycznym.

2. Opracowywanie za pomocà komputera prostych

tekstów, rysunków, motywów.

4. Dokonywanie oceny postawy cia∏a i poziomu

sprawnoÊci ucznia wraz z monitorowaniem rozwoju psychomotorycznego.

TreÊci nauczania

1. åwiczenia kszta∏tujàce postaw´ cia∏a oraz stymulujàce rozwój uk∏adów: ruchowego, oddechowego,

krà˝eniowego, nerwowego.

2. Formy ruchu stwarzajàce mo˝liwoÊci doskonalenia koordynacji wzrokowo-ruchowej oraz wzmocnienia kondycji fizycznej.

3. åwiczenia zwinnoÊciowo-akrobatyczne oraz skoki.

4. Podstawowe elementy techniki i taktyki gier zespo∏owych, konkurencji lekkoatletycznych, gier rekreacyjnych, taƒców, p∏ywania oraz wybranych sportów zimowych.

5. åwiczenia i zabawy wed∏ug inwencji uczniów

uwzgl´dniajàce zasady wspó∏dzia∏ania, respektowania przepisów, zasad i ustaleƒ.

6. Przepisy i zasady organizacji zaj´ç ruchowych

uwzgl´dniajàce trosk´ o zdrowie.

7. Badanie i ocena rozwoju oraz sprawnoÊci funkcjonowania organizmu.

8. Zasady sportowego wspó∏zawodnictwa.

9. Propozycje sp´dzania czasu wolnego z wykorzystaniem gier, zabaw, form turystycznych i sportowych.

Osiàgni´cia

Organizowanie i uczestniczenie w rekreacji, turystyce, zawodach sportowych z przestrzeganiem obowiàzujàcych zasad (zasada czystej gry w sporcie).

J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB ETNICZNEJ

ORAZ J¢ZYK REGIONALNY — J¢ZYK KASZUBSKI

Przedmiot jest realizowany w szko∏ach (oddzia∏ach) z nauczaniem j´zyka mniejszoÊci narodowych

lub etnicznych albo spo∏ecznoÊci pos∏ugujàcej si´ j´zykiem regionalnym — j´zykiem kaszubskim, zgodnie

z odr´bnymi przepisami.

Poz. 1100

4. Integrowanie ró˝nych zakresów doÊwiadczeƒ kulturowych.

5. Tworzenie warunków do oceniania w∏asnych zachowaƒ, uczuç, postaw i umiej´tnoÊci wynikajàcych z doÊwiadczeƒ zwiàzanych z uczestnictwem

w ˝yciu Êrodowiska i kulturze.

6. Rozwijanie w uczniach postaw ciekawoÊci, otwartoÊci i poszanowania innych kultur.

TreÊci nauczania

1. Podstawowe struktury gramatyczne.

2. Podstawowe zasady wymowy i ortografii.

Cele edukacyjne

Wspomaganie umiej´tnoÊci komunikowania si´

uczniów i wprowadzenie ich w Êwiat kultury, zw∏aszcza poprzez

1) kszta∏cenie sprawnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania w zró˝nicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych; rozwijanie

zainteresowania uczniów j´zykiem jako sk∏adnikiem dziedzictwa kulturowego,

3. Rozumienie poj´ç i czynne pos∏ugiwanie si´ terminami: fikcja literacka, Êwiat przedstawiony, nadawca, odbiorca, podmiot mówiàcy, przenoÊnia, rytm,

bohater, akcja, autor, narrator, epitet, porównanie,

rym, zwrotka, refren, baʃ, opowiadanie, proza,

poezja.

4. Pos∏ugiwanie si´ terminami zwiàzanymi z przekazami ikonicznymi, radiem, telewizjà, filmem, teatrem, prasà (wyjaÊnianie poj´ç w razie potrzeby).

2) poszukiwanie korzeni kultury rodzimej,

5. Pos∏ugiwanie si´ s∏ownikami oraz stosownymi

materia∏ami uzupe∏niajàcymi.

3) poznanie kraju ojczystego (ewentualnie regionu)

danego j´zyka i pog∏´bianie wi´zi uczuciowej

z nim,

Osiàgni´cia

4) uczenie istnienia w kulturze, zw∏aszcza w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym, tak aby

stawa∏a si´ wewn´trznà i osobistà w∏asnoÊcià

m∏odego cz∏owieka,

5) ujawnianie zainteresowaƒ, mo˝liwoÊci i potrzeb

oraz j´zykowych i czytelniczych umiej´tnoÊci

uczniów po to, by wyznaczaç stosowne dla nich

cele, dobieraç treÊci i materia∏y, projektowaç odpowiednie dzia∏ania gwarantujàce skutecznoÊç

edukacji,

6) rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej´tnoÊci odbioru dzie∏ literackich i innych tekstów

kultury (tak˝e audiowizualnych), a przez nie przybli˝anie rozumienia cz∏owieka i Êwiata; wprowadzanie w tradycj´ kultury narodowej danej mniejszoÊci lub kultury regionu grupy etnicznej.

Zadania szko∏y

1. Doskonalenie umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania,

czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów.

2. Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka

nast´puje przez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie.

3. Motywowanie do poznawania literatury oraz ró˝norodnych tekstów kultury narodowej (w tym regionalnej) wzbogacajàcych wiedz´ ucznia o cz∏owieku, ˝yciu i Êwiecie z perspektywy wspó∏czesnoÊci i z odniesieniem do przesz∏oÊci.

1. Mówienie

1) na tematy: otaczajàcej rzeczywistoÊci, w∏asnych zainteresowaƒ, literatury ze ÊwiadomoÊcià emocjonalnego nacechowania wypowiedzi oraz próbami ich oceny (zw∏aszcza etycznej),

2) p∏ynne, z poprawnà i wyraênà artykulacjà oraz

dykcjà, akcentowaniem, intonacjà, pauzowaniem i tempem (w tym wyg∏aszanie tekstów

z pami´ci).

2. S∏uchanie

1) uwa˝ne i skuteczne,

2) rozmaitych wypowiedzi, w ró˝nych celach i sytuacjach.

3. Czytanie

1) ciche ze zrozumieniem,

2) g∏oÊne i wyraziste z uwzgl´dnieniem zasad kultury ˝ywego s∏owa.

4. Pisanie

1) w zwiàzku z potrzebami codziennej komunikacji, w zwiàzku z czytanà literaturà, z zachowaniem regu∏ kompozycyjnych, stylistycznych,

gramatycznych i estetycznych,

2) w ró˝nych prostych formach,

3) krótkich tekstów kierowanych do ró˝nych adresatów (list, zaproszenie, pozdrowienia).

Lektura

8. Praca i jej wartoÊç dla cz∏owieka.

1. Utwory zaproponowane przez uczniów i nauczyciela.

9. Uzasadnianie opinii, wydawanie sàdów, kryteria

ocen, mi´dzy innymi w odniesieniu do zjawisk

spo∏ecznych na poziomie ma∏ej grupy, spo∏ecznoÊci szkolnej i spo∏ecznoÊci lokalnej.

2. BaÊnie, legendy, opowiadania i utwory poetyckie

(w tym pochodzàce z regionu).

3. Fragmenty narodowej klasyki dzieci´cej i m∏odzie˝owej przy systematycznym motywowaniu

uczniów do samodzielnego poznawania ca∏ych

tekstów.

4. Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzajàce

w tradycj´ narodowà i wspó∏czesnoÊç literackà —

stosownie do mo˝liwoÊci i potrzeb uczniów.

5. Teksty reprezentatywne dla ró˝nych rodzajów literackich, ze szczególnym uwzgl´dnieniem utworów

epickich.

ETYKA1)

Cele edukacyjne

1. Kszta∏towanie refleksyjnej postawy wobec cz∏owieka, jego natury, powinnoÊci moralnych oraz

wobec ró˝nych sytuacji ˝yciowych.

2. Przygotowanie do rozpoznawania podstawowych

wartoÊci i dokonywania w∏aÊciwej ich hierarchizacji.

Zadania szko∏y

1. Wspieranie uczniów w poszukiwaniu wartoÊci.

2. Ukazywanie uczniom koniecznoÊci doskonalenia

samego siebie.

3. Ukazywanie sensu praw i obowiàzków, zasad i regu∏, nakazów i zakazów obowiàzujàcych w ró˝nych

sytuacjach spo∏ecznych: w grupie rówieÊniczej,

w szkole, w rodzinie, w spo∏ecznoÊci lokalnej.

4. Uczenie szacunku dla siebie i innych.

TreÊci nauczania

1. Poznawanie siebie, dostrzeganie cech indywidualnych w∏asnych i najbli˝szych osób.

2. WyjaÊnianie prawdziwego znaczenia w∏asnych zachowaƒ oraz ich przyczyn i konsekwencji.

3. Cz∏owiek jako osoba, godnoÊç cz∏owieka.

4. Przyjmowanie odpowiedzialnoÊci za siebie.

5. Prawa i obowiàzki, zasady i regu∏y post´powania,

w tym tak˝e w ruchu drogowym.

6. Uczestnictwo w grupie, porozumiewanie si´ z innymi.

7. WolnoÊç i jej ró˝ne rozumienie, autorytety i wzory

osobowe.

———————

1) Nauczanie religii jest realizowane zgodnie z odr´bnymi

przepisami.

Osiàgni´cia

1. Dostrzeganie ró˝norodnoÊci postaw i zachowaƒ

ludzi.

2. Rozpoznawanie swoich obowiàzków wobec najbli˝szego otoczenia, rodziny i szko∏y.

3. Wyra˝anie opinii i wartoÊciowanie zjawisk spo∏ecznych na poziomie spo∏ecznoÊci szkolnej i spo∏ecznoÊci lokalnej.

ÂCIE˚KI EDUKACYJNE

EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA

Cele edukacyjne

1. Przygotowanie do samodzielnego poszukiwania

potrzebnych informacji i materia∏ów, w tym w j´zykach obcych.

2. Przygotowanie do odbioru

wszechnianych przez media.

informacji

rozpo-

3. Przygotowanie do Êwiadomego i odpowiedzialnego korzystania ze Êrodków masowej komunikacji

(telewizji, komputerów, prasy).

4. Kszta∏towanie postawy szacunku dla polskiego

dziedzictwa kulturowego w zwiàzku z globalizacjà

kultury masowej.

Zadania szko∏y

1. Rozwijanie i utrwalanie zainteresowaƒ, potrzeb

i nawyków czytelniczych z uwzgl´dnieniem indywidualnych uzdolnieƒ uczniów.

2. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci samodzielnego korzystania ze zbiorów bibliotecznych.

3. Kszta∏cenie i utrwalanie nawyków kulturalnego

obcowania z ksià˝kà i innymi noÊnikami informacji.

4. Przygotowanie do odró˝niania fikcji od rzeczywistoÊci w przekazach medialnych.

5. Wprowadzanie w Êwiat mediów oraz podstawowe

sposoby i procesy komunikowania si´ ludzi. Przygotowanie do rozpoznawania ró˝nych komunikatów medialnych i rozumienia j´zyka mediów.

6. Wprowadzenie do samodzielnego pos∏ugiwania

si´ narz´dziami medialnymi.

TreÊci nauczania

1. Dzieje pisma, ksià˝ki, prasy i przekazów medialnych.

2. Wydawnictwa informacyjne, literatura popularnonaukowa, czasopisma dzieci´ce i m∏odzie˝owe.

3. Katalogi, kartoteki, zautomatyzowany system wyszukiwania danych.

4. Proces porozumiewania si´, jego sk∏adniki i kontekst spo∏eczny.

5. Komunikacja werbalna i niewerbalna, bezpoÊrednia i medialna.

6. Rodzaje mediów, ich istota i zasady funkcjonowania.

7. Funkcje i charakterystyka komunikatów medialnych: drukowanych, obrazowych, dêwi´kowych,

audiowizualnych i multimedialnych.

8. Podstawowe elementy j´zyka poszczególnych rodzajów mediów. Rodzaje i gatunki przekazów medialnych.

Poz. 1100

Zadania szko∏y

1. Ukazanie zale˝noÊci stanu Êrodowiska od dzia∏alnoÊci cz∏owieka.

2. Ukazywanie mechanizmów i skutków niepo˝àdanych zmian.

TreÊci nauczania

1. Wp∏yw codziennych czynnoÊci i zachowaƒ w domu, szkole, miejscu zabawy i pracy na stan Êrodowiska naturalnego.

2. Style ˝ycia i ich zwiàzek z wyczerpywaniem si´ zasobów naturalnych.

3. Przyk∏ady miejsc (w najbli˝szym otoczeniu), w których obserwuje si´ korzystne i niekorzystne zmiany zachodzàce w Êrodowisku przyrodniczym.

9. Teatr jako êród∏o przekazów medialnych.

4. Degradacja Êrodowiska — przyczyny, wp∏yw na

zdrowie cz∏owieka oraz jej zwiàzek z formami dzia∏alnoÊci ludzi.

10. Wydarzenia z ˝ycia osobistego i spo∏ecznego jako

inspiracja do samodzielnych rejestracji i twórczoÊci medialnej.

5. Obszary chronione oraz ich znaczenie w zachowaniu ró˝norodnoÊci biologicznej; zasady zachowania si´ na obszarach chronionych.

11. SelektywnoÊç doboru informacji w Êrodkach masowego przekazu. StronniczoÊç przekazu.

Osiàgni´cia

12. Informacja czy perswazja? Jawne i niejawne funkcje Êrodków masowej komunikacji we wspó∏czesnym spo∏eczeƒstwie informacyjnym.

Osiàgni´cia

1. Czytanie dla zdobycia wiadomoÊci i zaspokajania

potrzeb poznawczych.

2. Umiej´tnoÊç poszukiwania i wykorzystywania informacji z encyklopedii, s∏owników, innych wydawnictw i dokumentów pozaksià˝kowych (medialnych), w tym w j´zykach obcych.

3. Umiej´tnoÊç wyszukiwania materia∏ów na okreÊlony temat za pomocà katalogów i kartotek.

4. Rozpoznawanie elementów j´zyka mediów w ró˝nych rodzajach komunikatów.

5. Rozró˝nianie komunikatów przedstawiajàcych rzeczywistoÊç realnà i fikcj´. Rozró˝nianie obiektywnej relacji i komentarza.

6. Pos∏ugiwanie si´ podstawowymi urzàdzeniami

medialnymi.

7. Umiej´tnoÊç krytycznej analizy wartoÊci oferty mediów i dokonywania w∏aÊciwego wyboru w korzystaniu ze Êrodków masowej komunikacji.

EDUKACJA EKOLOGICZNA

Cele edukacyjne

1. Dostrzeganie zmian zachodzàcych w otaczajàcym

Êrodowisku oraz ich wartoÊciowanie.

2. Rozwijanie wra˝liwoÊci na problemy Êrodowiska.

1. Prowadzenie obserwacji w najbli˝szej okolicy.

2. Wskazywanie pozytywnych i negatywnych aspektów ingerencji cz∏owieka w Êrodowisko.

EDUKACJA PROZDROWOTNA

Cele edukacyjne

Kszta∏towanie umiej´tnoÊci dbania o swoje zdrowie i bezpieczeƒstwo.

Zadania szko∏y

1. Tworzenie warunków do kszta∏towania zachowaƒ

sprzyjajàcych zdrowiu i bezpieczeƒstwu.

2. Rozbudzanie zainteresowania dziecka w∏asnym

zdrowiem i rozwojem, u∏atwianie nabywania podstawowych umiej´tnoÊci dbania o swoje zdrowie.

3. Wskazywanie zagro˝eƒ, w tym cywilizacyjnych

i spo∏ecznych.

4. Tworzenie warunków do kszta∏towania umiej´tnoÊci w∏aÊciwego zachowania si´ podczas

1) kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, ∏atwo palnymi, wybuchowymi, niewybuchami i niewypa∏ami,

2) gier zespo∏owych i zabaw ruchowych,

3) konfliktu w relacjach spo∏ecznych.

TreÊci nauczania

1. Higiena cia∏a, odzie˝y, obuwia, miejsca pracy i wypoczynku.

2. Bezpieczeƒstwo na drodze, podczas gier i zabaw

ruchowych; pierwsza pomoc w niektórych urazach.

1. Wychowanie do ˝ycia w rodzinie2)

3. Urozmaicenie i regularnoÊç posi∏ków, estetyka ich

spo˝ywania, zabezpieczenie ˝ywnoÊci przed zanieczyszczeniem i zepsuciem.

Celem wychowania do ˝ycia w rodzinie jest ukazywanie wartoÊci rodziny w ˝yciu osobistym cz∏owieka

oraz pomoc w przygotowaniu si´ do zrozumienia i akceptacji przemian okresu dojrzewania.

4. Zabawy ruchowe i rekreacja, organizacja odrabiania lekcji i czasu wolnego; prawid∏owa postawa

cia∏a.

5. Rozpoznawanie w∏asnych mocnych i s∏abych

stron, zalet i wad; kszta∏towanie w∏aÊciwego stosunku do w∏asnych pozytywnych i negatywnych

emocji; radzenie sobie w sytuacjach trudnych

i umiej´tnoÊç szukania pomocy; zachowania

sprzyjajàce i zagra˝ajàce zdrowiu.

Cele edukacyjne

Zadania szko∏y

1. Integrowanie wychowawczych dzia∏aƒ szko∏y i rodziny.

2. Wzmacnianie prawid∏owych relacji dziecka z rodzinà.

6. Podstawowe zasady i regu∏y obowiàzujàce w relacjach mi´dzyludzkich.

3. Wspó∏praca z rodzicami w przygotowaniu uczniów

do okresu dojrzewania i pozytywnego przyj´cia

przejawów zwiàzanych z rozwojem fizycznym

i psychicznym dziecka.

7. Problemy i potrzeby kolegów niepe∏nosprawnych,

osób chorych i starszych.

4. Pomoc w kszta∏towaniu pozytywnego stosunku do

p∏ciowoÊci.

8. Poznawanie zagro˝eƒ cywilizacyjnych oraz nabycie umiej´tnoÊci w∏aÊciwego zachowania si´

w przypadku kontaktu z przedmiotami niebezpiecznymi, toksycznymi, ∏atwo palnymi, wybuchowymi,

niewybuchami i niewypa∏ami.

5. Wspieranie prawid∏owego rozwoju emocjonalnego i spo∏ecznego, w tym kole˝eƒstwa i przyjaêni.

9. Ochrona przed zagro˝eniami naturalnymi (powodzià, po˝arem, huraganem, Ênie˝ycà, mrozem, suszà, trz´sieniem ziemi), cywilizacyjnymi i spo∏ecznymi (molestowanie seksualne, przypadki nierzàdu wÊród nieletnich).

10. Przyczyny (namawianie i presja ze strony osób)

i skutki u˝ywania Êrodków psychoaktywnych

i nadu˝ywania leków oraz innych na∏ogów, odpowiedzialnoÊç ma∏oletniego wobec prawa.

Osiàgni´cia

1. Dbanie o zdrowie i bezpieczeƒstwo w∏asne oraz

wspó∏praca z doros∏ymi w tym zakresie.

2. Rozró˝nianie czynników i sytuacji wp∏ywajàcych

pozytywnie lub negatywnie na bezpieczeƒstwo,

zdrowie i rozwój.

3. Prawid∏owe organizowanie czasu wolnego i nauki

w domu.

4. Rozpoznawanie zagro˝eƒ i umiej´tnoÊç reagowania na nie.

WYCHOWANIE DO ˚YCIA W SPO¸ECZE¡STWIE

Âcie˝ka ta sk∏ada si´ z trzech odr´bnych modu∏ów

1) wychowanie do ˝ycia w rodzinie,

2) edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe

w regionie,

3) wychowanie patriotyczne i obywatelskie.

TreÊci nauczania

1. Podstawowe funkcje rodziny z podkreÊleniem

miejsca dziecka w rodzinie.

2. Przekaz wartoÊci i tradycji w rodzinie, wspólne

Êwi´towanie, sp´dzanie wolnego czasu.

3. Wi´ê rodzinna, zwiàzki uczuciowe i inne relacje

w rodzinie; konflikty i ich rozwiàzywanie.

4. Macierzyƒstwo i ojcostwo. Podstawowa wiedza

dotyczàca budowy i funkcjonowania uk∏adu rozrodczego cz∏owieka.

5. Cià˝a, rozwój p∏odu, poród, przyj´cie dziecka jako

nowego cz∏onka rodziny.

6. Ró˝nice i podobieƒstwa mi´dzy ch∏opcami i dziewcz´tami. Identyfikacja z w∏asnà p∏cià. Akceptacja

i szacunek dla cia∏a.

7. Zmiany fizyczne i psychiczne okresu dojrzewania.

Zró˝nicowane, indywidualne tempo rozwoju.

8. Higiena okresu dojrzewania.

9. Prawo cz∏owieka do intymnoÊci i ochrona tego

prawa; postawy asertywne.

———————

2) Sposób nauczania szkolnego i zakres treÊci zaj´ç eduka-

cyjnych „Wychowanie do ˝ycia w rodzinie” okreÊla rozporzàdzenie ministra w∏aÊciwego do spraw oÊwiaty i wychowania, wydane na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy

z dnia 7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie

p∏odu ludzkiego i warunkach dopuszczalnoÊci przerywania cià˝y (Dz. U. Nr 17, poz. 78, z 1995 r. Nr 66, poz. 334,

z 1996 r. Nr 139, poz. 646, z 1997 r. Nr 141, poz. 943

i Nr 157, poz. 1040, z 1999 r. Nr 5, poz. 32 oraz z 2001 r.

Nr 154, poz. 1792).

10. Istota kole˝eƒstwa i przyjaêni, wzajemny szacunek,

udzielanie sobie pomocy, wspó∏praca, empatia.

11. Mass media — zasady i kryteria wyboru czasopism, ksià˝ek, filmów i programów telewizyjnych.

12. Instytucje dzia∏ajàce na rzecz dziecka i rodziny.

Poz. 1100

6. Miejscowe podania, przys∏owia, muzyka, architektura, plastyka, tradycyjne rzemios∏o, sztuka ludowa i folklor.

7. Sylwetki osób zas∏u˝onych dla Êrodowiska lokalnego, regionu i kraju ze szczególnym uwzgl´dnieniem wartoÊci, które uosabiajà.

13. OdpowiedzialnoÊç za w∏asny rozwój. Samowychowanie.

Osiàgni´cia

Osiàgni´cia

1. Odczytywanie zwiàzków ∏àczàcych tradycj´ rodzinnà z tradycjami regionu.

1. Prawid∏owe komunikowanie, rozwiàzywanie konfliktów; empatia.

2. Dostrzeganie wp∏ywu wartoÊci zwiàzanych z kulturà regionu na ˝ycie poszczególnych ludzi.

2. Dostrzeganie potrzeb w∏asnych i innych ludzi; wyra˝anie uczuç, asertywnoÊç.

3. Âwiadome i aktywne uczestnictwo w ˝yciu wspólnoty lokalnej, w zachowaniu i pomna˝aniu dziedzictwa kulturowego.

3. Rozpoznawanie i rozumienie psychofizycznych

przejawów dojrzewania.

3. Wychowanie patriotyczne i obywatelskie

4. Akceptowanie i poszanowanie w∏asnego cia∏a.

Cele edukacyjne

5. Aktywny udzia∏ w ˝yciu rodziny.

6. Umiej´tne korzystanie z mass mediów.

1. Kszta∏towanie wi´zi z krajem ojczystym i ÊwiadomoÊci obywatelskiej.

2. Edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe

w regionie

2. Rozwijanie poszanowania postaw prospo∏ecznych

i dobra wspólnego.

Cele edukacyjne

3. Kszta∏towanie szacunku dla w∏asnego paƒstwa.

1. Poznanie najbli˝szego Êrodowiska i specyfiki swojego regionu.

Zadania szko∏y

2. Rozwijanie wartoÊci rodzinnych zwiàzanych z wartoÊciami kulturowymi wspólnoty lokalnej.

3. Rozwijanie postaw patriotycznych zwiàzanych

z kulturà regionalnà.

Zadania szko∏y

1. Umo˝liwianie poznania regionu i jego kultury.

2. Wprowadzanie uczniów w ˝ycie kulturalne wspólnoty lokalnej.

1. Tworzenie sytuacji wyzwalajàcych emocjonalny

zwiàzek z krajem ojczystym (spotkaƒ, uroczystoÊci,

inscenizacji, wycieczek).

2. Zapoznanie uczniów z symbolami, wa˝nymi dla

kraju rocznicami, zasadami i instytucjami, które

posiadajà istotne znaczenie dla funkcjonowania

narodu i paƒstwa polskiego.

3. Przygotowywanie uczniów do Êwiadomego, aktywnego i odpowiedzialnego uczestnictwa w ˝yciu

publicznym.

4. Przekazywanie tradycji narodowej.

3. Kszta∏towanie to˝samoÊci narodowej w powiàzaniu z to˝samoÊcià regionalnà.

TreÊci nauczania

TreÊci nauczania

1. God∏o i hymn paƒstwowy.

1. Najbli˝sze otoczenie domu rodzinnego, sàsiedztwa

i szko∏y.

2. PieÊni patriotyczne. Utwory literackie (obrazy i filmy) o tematyce historyczno-patriotycznej.

2. Ogólna charakterystyka geograficzna i kulturowa

regionu oraz jego podstawowe nazewnictwo;

g∏ówne symbole regionalne.

3. Lokalne miejsca pami´ci narodowej.

3. J´zyk regionu, gwara i nazewnictwo.

4. Elementy historii regionu i ich zwiàzki z historià

i tradycjà w∏asnej rodziny.

5. Lokalne i regionalne tradycje, Êwi´ta, obyczaje

i zwyczaje.

4. Sylwetki wielkich Polaków (artystów, uczonych,

polityków, ˝o∏nierzy) — wzory postaw.

5. Jednostka i grupa. ˚ycie w grupie (wi´zi, wartoÊci,

role, podejmowanie decyzji, konflikty, negocjacje).

6. Szkolny samorzàd uczniowski. Normy i wartoÊci

zwiàzane z pe∏nieniem funkcji publicznych w samorzàdzie uczniowskim.

7. Samorzàd terytorialny. Normy ˝ycia publicznego

zwiàzane z pe∏nieniem funkcji radnego, burmistrza

(wójta, prezydenta).

8. Formy kontroli w∏adz samorzàdowych przez spo∏ecznoÊç lokalnà.

9. Jednostka, spo∏eczeƒstwo, naród, paƒstwo.

10. Prawa i obowiàzki obywatelskie.

11. WartoÊci i normy ˝ycia spo∏ecznego. Kategoria dobra wspólnego. Patriotyzm. Kultura spo∏eczna

i polityczna.

Poz. 1100

3) wprowadzaç ucznia w Êwiat kultury i sztuki,

4) rozwijaç umiej´tnoÊci spo∏eczne ucznia przez zdobywanie prawid∏owych doÊwiadczeƒ we wspó∏˝yciu i wspó∏dzia∏aniu w grupie rówieÊniczej,

5) zainteresowaç rozwojem Êrodków transportu oraz

budziç refleksje zwiàzane z odpowiedzialnoÊcià za

bezpieczeƒstwo na drogach publicznych.

Âcie˝ki edukacyjne

W gimnazjum, obok przedmiotów, wprowadza si´

nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne

Osiàgni´cia

1) edukacja czytelnicza i medialna,

1. ZnajomoÊç hymnu narodowego oraz symboli narodowych i paƒstwowych.

2) edukacja ekologiczna,

2. Umiej´tnoÊç odró˝niania i opisywania postaw

etycznych, zgodnych z zasadami wspó∏˝ycia spo∏ecznego na poziomie spo∏ecznoÊci szkolnej i spo∏ecznoÊci lokalnej.

3) edukacja europejska,

4) edukacja filozoficzna,

5) edukacja prozdrowotna,

3. Odpowiednie zachowanie si´ w czasie uroczystoÊci szkolnych i paƒstwowych.

6) edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe

w regionie,

4. Umiej´tnoÊç dostrzegania i rozwiàzywania problemów i zadaƒ w najbli˝szym otoczeniu i Êrodowisku

lokalnym oraz dzia∏ania na ich rzecz.

7) kultura polska na tle cywilizacji Êródziemnomorskiej,

5. ZnajomoÊç systemu pomocy spo∏ecznej w najbli˝szym Êrodowisku (dla ró˝nych kategorii osób niepe∏nosprawnych).

6. Umiej´tnoÊç podejmowania decyzji dotyczàcych

grupy.

7. Umiej´tnoÊç przeprowadzenia wyborów do samorzàdu szkolnego.

8) edukacja obronna.

Dyrektor szko∏y zapewnia uwzgl´dnienie problematyki Êcie˝ek edukacyjnych w szkolnym zestawie

programów nauczania. Realizacj´ Êcie˝ek edukacyjnych zapewniajà nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do w∏asnego programu w∏àczajà odpowiednio treÊci danej Êcie˝ki.

8. ZnajomoÊç instytucji paƒstwa demokratycznego.

Cz´Êciowej realizacji tych treÊci mo˝na dokonaç

w czasie odr´bnych, modu∏owych, kilkugodzinnych

zaj´ç.

9. Próby okreÊlenia wspó∏czesnej postawy obywatelskiej i patriotycznej.

PRZEDMIOTY

GIMNAZJUM

III ETAP EDUKACYJNY

W gimnazjum nauczyciele wprowadzajà uczniów

w Êwiat wiedzy naukowej, wdra˝ajà ich do samodzielnoÊci, pomagajà im w podejmowaniu decyzji dotyczàcej kierunku dalszej edukacji i przygotowujà do aktywnego udzia∏u w ˝yciu spo∏ecznym.

Edukacja w gimnazjum, wspomagajàc rozwój

ucznia jako osoby i wprowadzajàc go w ˝ycie spo∏eczne, ma na celu przede wszystkim

1) wprowadzaç ucznia w Êwiat nauki przez poznanie

j´zyka, poj´ç, twierdzeƒ i metod w∏aÊciwych dla

wybranych dyscyplin naukowych, w tym w j´zykach obcych, na poziomie umo˝liwiajàcym dalsze

kszta∏cenie,

2) rozbudzaç i rozwijaç indywidualne zainteresowania ucznia,

J¢ZYK POLSKI

Cele edukacyjne

Wspomaganie umiej´tnoÊci komunikowania si´

uczniów i wprowadzanie ich w Êwiat kultury, zw∏aszcza przez

1) kszta∏cenie sprawnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania i pisania w zró˝nicowanych sytuacjach komunikacyjnych prywatnych i publicznych, wa˝nych dla ˝ycia w paƒstwie demokratycznym i obywatelskim; rozwijanie zainteresowania uczniów j´zykiem jako sk∏adnikiem dziedzictwa kulturowego,

2) ujawnianie zainteresowaƒ, mo˝liwoÊci i potrzeb

oraz j´zykowych i czytelniczych umiej´tnoÊci

uczniów po to, by wyznaczaç stosowne dla nich

cele, dobieraç treÊci i materia∏y, projektowaç odpowiednie dzia∏ania gwarantujàce skutecznoÊç

edukacji,

3) rozbudzanie motywacji czytania i rozwijanie umiej´tnoÊci odbioru dzie∏ literackich i innych tekstów

kultury (tak˝e audiowizualnych), a przez nie przybli˝anie rozumienia cz∏owieka i Êwiata; wprowadzanie w tradycj´ kultury europejskiej i narodowej,

4) uczenie istnienia w kulturze, przede wszystkim

w jej wymiarze symbolicznym i aksjologicznym,

tak by stawa∏a si´ wewn´trznà i osobistà w∏asnoÊcià m∏odego cz∏owieka.

Zadania szko∏y

1. Doskonalenie umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania,

czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów

kultury; opis j´zyka wspomagajàcy umiej´tnoÊci

ucznia.

2. Motywowanie do poznawania literatury oraz ró˝norodnych tekstów kultury wzbogacajàcych wiedz´ ucznia o cz∏owieku, ˝yciu i Êwiecie z perspektywy wspó∏czesnoÊci i z odniesieniem do przesz∏oÊci.

3. Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka

nast´puje przez Êwiadome i refleksyjne jego u˝ywanie (bez nawarstwiania teoretycznej, abstrakcyjnej wiedzy o systemie j´zykowym).

4. Pobudzanie postaw kreatywnych ucznia w procesie zdobywania umiej´tnoÊci i gromadzenia wiedzy.

5. Integrowanie ró˝nych zakresów doÊwiadczeƒ kulturowych; przybli˝anie uczniom ró˝norodnych tekstów kultury w perspektywie wiedzy o cz∏owieku

i Êwiecie, uczestnictwa w kulturze wspó∏czesnej

i praktyce spo∏ecznej komunikacji oraz obcowania

z tradycjà.

6. Wspomaganie uczniów w procesie rozpoznawania

i rozumienia wartoÊci oraz w osobistym wysi∏ku

tworzenia wewn´trznie akceptowanej ich hierarchii.

7. Wprowadzanie uczniów w technik´ uczenia si´

i wyposa˝anie ich w narz´dzia samodzielnej pracy

umys∏owej.

TreÊci nauczania

1. Oficjalne i nieoficjalne sytuacje mówienia.

2. Wy˝ej zorganizowane formy wypowiedzi, w szczególnoÊci rozprawka, reporta˝, recenzja, wywiad.

3. Poj´cia zwiàzane z retorykà i wypowiedziami

o strukturze logicznej: teza, argument, przes∏anka,

wniosek, poglàd, ocena.

4. Sk∏adniowe funkcje cz´Êci mowy oraz cz´Êci zdania, a tak˝e budowa wypowiedzeƒ z∏o˝onych

(w zwiàzku z interpunkcjà).

5. S∏owotwórcze i fleksyjne czàstki budowy wyrazów

oraz pos∏ugiwanie si´ wiadomoÊciami na ten temat w analizie znaczeƒ.

Poz. 1100

6. Poj´cia s∏u˝àce omawianiu znaczeƒ wyrazów

treÊç i zakres, wyrazy abstrakcyjne i konkretne,

ogólne i szczegó∏owe.

7. Poj´cia dotyczàce stylistyki: neologizm, archaizm,

dialektyzm, stylizacja.

8. Mechanizm upodobnieƒ fonetycznych (g∏ównie pod

wzgl´dem dêwi´cznoÊci) i znaczenia tego zjawiska

dla praktyki wymawiania i zapisywania wyrazów.

9. Poj´cia (bez koniecznoÊci definiowania poj´cia

i u˝ywania terminów): myÊl przewodnia, sens

symboliczny i metaforyczny utworu, realizm, fantastyka, groteska, narracja (pierwszo- i trzecioosobowa), symbol, alegoria, ironia, apostrofa, antyteza, kontrast.

10. Rodzaje literackie oraz gatunki zwiàzane z epikà,

dramatem i lirykà.

11. Pos∏ugiwanie si´ w czynnym j´zyku terminami

wiersz sylabiczny i wolny, Êredniówka, przerzutnia,

przenoÊnia, obraz poetycki, pytanie retoryczne, rodzaj i gatunek literacki, teatr, komedia, tragedia,

fraszka, bajka, ballada, hymn, satyra, sonet, nowela, przypowieÊç, fabu∏a, akcja, biografia.

Osiàgni´cia

Wyrównywanie poziomu i rozwijanie umiej´tnoÊci

nabytych w szkole podstawowej, a ponadto

1) mówienie, s∏uchanie, czytanie i pisanie

a) budowanie wypowiedzi mówionych i pisanych

zgodnie z intencjà i okolicznoÊciami (w zwiàzku

z sytuacjami ˝yciowymi i lekturà),

b) rozpoznawanie i tworzenie wypowiedzi informujàcych, opisujàcych, wartoÊciujàcych oraz

s∏u˝àcych wyra˝aniu opinii, przekonywaniu

i uzasadnianiu poglàdów,

c) pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi odmianami polszczyzny (zw∏aszcza ogólnà — mówionà i pisanà)

w zale˝noÊci od sytuacji,

d) rozpoznawanie i rozumienie za∏o˝eƒ komunikacji (sytuacje, emocje, oceny) oraz przewidywanie skutków wypowiedzi i dyskutowanie ich

etycznego wymiaru (szczeroÊç — nieszczeroÊç,

k∏amstwo, manipulacja, agresja s∏owna, brutalnoÊç w zachowaniach j´zykowych),

e) dokonywanie celowych zabiegów redakcyjnych

w zakresie poprawiania i parafrazowania tekstów w∏asnych i cudzych (w szczególnoÊci

streszczania, skracania, rozwijania, przekszta∏cania stylistycznego),

f) dokonywanie intersemiotycznego przek∏adu

treÊci obrazowych i akustycznych na wypowiedzi ustne i pisemne,

g) operowanie strukturami gramatycznymi odpowiednio do sytuacji i kontekstu wypowiedzi

oraz wyjaÊnianie wp∏ywu u˝ytych form na jej

klarownoÊç i spójnoÊç,

h) usprawnianie operacji zdaniotwórczych; celowe

i dwukierunkowe przekszta∏canie wypowiedzeƒ: zdanie — równowa˝nik, zdanie pojedyncze — z∏o˝one, konstrukcje czynne — bierne,

2) samokszta∏cenie

a) poszukiwanie informacji w ró˝nych êród∏ach,

b) dokumentowanie, notowanie, selekcja i przechowywanie informacji,

c) rozumne korzystanie ze Êrodków masowego

przekazu,

3) odbiór tekstów kultury

a) dostrzeganie i komentowanie swoistych w∏aÊciwoÊci poznawanych utworów literackich

i tekstów kultury oraz okreÊlanie funkcji zaobserwowanych Êrodków wyrazu,

b) pos∏ugiwanie si´ w sposób naturalny i funkcjonalny w trakcie rozwa˝ania problematyki utworów poznawanymi poj´ciami i terminami literackimi i kulturowymi,

c) dostrzeganie uniwersalnoÊci doÊwiadczeƒ,

przemyÊleƒ, uczuç i aspiracji wpisanych w dzie∏a z ró˝nych okresów i kr´gów kulturowych

(zw∏aszcza tradycji biblijnej, antycznej, dworsko-rycerskiej, patriotycznej, spo∏ecznikowskiej),

d) porównywanie tworzywa literatury i innych

dzie∏ sztuki,

e) omawianie i interpretowanie utworów w ró˝nych zestawieniach kontekstualnych,

f) twórcze, wyrastajàce z postaw ludycznych,

emocjonalnych i estetycznych wykonywanie

utworów (bàdê ich fragmentów) w ˝ywym s∏owie lub w formach teatralnych,

g) rozpoznawanie wartoÊci w utworach oraz próby ich oceny na tle w∏asnego Êwiata wartoÊci,

h) samodzielne, krytyczne ustosunkowanie si´ do

obserwowanych zjawisk kultury; formu∏owanie, uzasadnianie i obrona w dyskusji (tak˝e na

piÊmie) w∏asnych punktów widzenia, pomys∏ów interpretacyjnych i opinii o utworach,

i) dostrzeganie zwiàzku utworów z biografiami

twórców i czasem historycznym.

Poz. 1100

2. Wybrane utwory z klasyki polskiej

Bogurodzica; Arkady Fiedler — Dywizjon 303;

Aleksander Kamiƒski — Kamienie na szaniec; Melchior Waƒkowicz — Ziele na kraterze; Miron Bia∏oszewski — Pami´tnik z powstania warszawskiego

(fragmenty); Jan Kochanowski — pieʃ Czego

chcesz od nas, Panie... oraz wybrane fraszki i treny; Ignacy Krasicki — wybrane bajki i jedna z satyr; Adam Mickiewicz — Ballady i romanse, Dziady

cz. II, Pan Tadeusz (fragmenty); Henryk Sienkiewicz — Krzy˝acy; Aleksander Fredro — Zemsta;

Boles∏aw Prus — Kamizelka; Juliusz S∏owacki —

Balladyna; Stefan ˚eromski — Syzyfowe prace;

Zofia Kossak-Szczucka — Bursztyny.

3. Wybór liryki XIX wieku, wybór poezji XX wieku

(w tym utwory Krzysztofa Kamila Baczyƒskiego,

Konstantego Ildefonsa Ga∏czyƒskiego, Zbigniewa

Herberta, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Kazimierza Wierzyƒskiego, Jana Lechonia, Tadeusza

Ró˝ewicza, Wis∏awy Szymborskiej, Czes∏awa Mi∏osza, ks. Jana Twardowskiego).

4. Wybór nowelistyki XIX i XX wieku (w tym co najmniej jeden utwór pozytywistyczny).

5. Wybrane utwory wspó∏czesnej prozy polskiej i dramatu.

6. Wybrane utwory o dorastaniu, w tym powieÊci dla

m∏odzie˝y (np. Ma∏gorzaty Musierowicz lub Ireny

Jurgielewiczowej).

7. Przyk∏ady literatury regionalnej, wk∏ad literatury

regionalnej do ogólnopolskiej skarbnicy literackiej.

8. Przyk∏ady literatury biograficznej i pami´tnikarskiej (Pawe∏ Zuchniewicz — Wujek Karol. Kap∏aƒskie lata Papie˝a; Karolina Lanckoroƒska — Wspomnienia wojenne).

9. Wybrane z czasopism i prasy codziennej teksty

publicystyczne, informacyjne, reklamowe.

10. Utwory zaproponowane przez uczniów i nauczyciela, w tym literatura popularna (co najmniej jeden w ka˝dej klasie).

11. Inne sk∏adniki kultury (przedstawienia teatralne,

filmy, s∏uchowiska radiowe, programy telewizyjne,

przekazy ikoniczne, poezja Êpiewana).

HISTORIA

Lektura

Cele edukacyjne

1. Wybrane utwory z klasyki Êwiatowej

1. Rozwijanie i pog∏´bianie zainteresowaƒ przesz∏oÊcià, zachodzàcymi w niej procesami i wydarzeniami.

Biblia (w tym Pieʃ nad PieÊniami, Hymn Êw. Paw∏a o mi∏oÊci, Apokalipsa — fragmenty); Homer —

Iliada lub Odyseja (fragmenty); Sofokles — Antygona; Pieʃ o Rolandzie; William Szekspir — Romeo i Julia; Miguel Cervantes — Don Kichote (fragmenty); Karol Dickens — OpowieÊç wigilijna; Antoni Czechow — Âmierç urz´dnika; Antoine de Saint

Exupéry — Ma∏y Ksià˝´; Ernest Hemingway — Stary cz∏owiek i morze.

2. Rozwijanie myÊlenia historycznego i krytycyzmu.

3. Pog∏´bianie umiej´tnoÊci powiàzania dziejów Polski z dziejami Europy i Êwiata.

4. Rozwijanie umiej´tnoÊci pozwalajàcych na samodzielnà prac´ intelektualnà z materia∏em historycznym.

5. Pog∏´bianie rozumienia poj´ç i wartoÊci niezb´dnych do zrozumienia ˝ycia politycznego, gospodarczego i spo∏ecznego.

6. Dostrzeganie zmian, jakim ulega∏y wartoÊci i normy ˝ycia publicznego na przestrzeni dziejów.

7. Rozwijanie umiej´tnoÊci dostrzegania z∏o˝onoÊci

zwiàzków przyczynowo-skutkowych.

8. Pog∏´bianie i umacnianie postawy patriotyzmu.

Zadania szko∏y

1. Przekazywanie wiedzy o najwa˝niejszych etapach

dziejów Polski, Europy i Êwiata.

2. Uczenie umiej´tnoÊci analizy i syntezy materia∏u

historycznego.

3. Uczenie zasad odczytywania i interpretowania êród∏a historycznego.

4. Ukazywanie mo˝liwoÊci ró˝norodnych interpretacji êróde∏, wydarzeƒ i postaci historycznych.

5. Uczenie rzetelnoÊci badawczej.

6. Doskonalenie ró˝norodnych form wypowiedzi ustnej i pisemnej.

7. Rozwijanie umiej´tnoÊci poszukiwania, porzàdkowania, wykorzystywania i przechowywania ró˝nych rodzajów informacji.

TreÊci nauczania

1. Periodyzacja dziejów i poj´cie czasu w historii.

2. Warunki ˝ycia cz∏owieka w czasach najdawniejszych.

3. Cywilizacje staro˝ytne — dorobek kultury i jego

trwa∏oÊç (Egipt, Izrael, Grecja, Rzym).

4. Powstanie chrzeÊcijaƒstwa i pierwsze wieki jego

rozwoju.

5. Europa i Êwiat Êródziemnomorski w wiekach Êrednich: paƒstwa, religie, spo∏eczeƒstwa, kultury (Bizancjum, Arabowie, paƒstwo Karolingów, cesarstwo Ottonów, uniwersalizm cesarski i papieski,

ruch krucjatowy, gospodarka Êredniowieczna, jednoÊç i ró˝norodnoÊç kultury Êredniowiecza).

6. Polska pierwszych Piastów; statut Boles∏awa Krzywoustego i rozbicie dzielnicowe Polski; zjednoczenie paƒstwa polskiego; Polska Kazimierza Wielkiego.

7. Pierwsi Jagiellonowie na tronie Polski; gospodarka i spo∏eczeƒstwo Polski Êredniowiecznej — zjawiska i procesy; specyfika kultury polskiego Êredniowiecza.

8. Wielkie odkrycia geograficzne. Europejczycy a Nowy Âwiat w XV — XVIII wieku.

Poz. 1100

9. Europa w XVI i XVII wieku: renesans, reformacja

i reforma katolicka; barok; powstanie systemów

absolutystycznych (Francja, Rosja); Rzeczpospolita

szlachecka w XVI i XVII wieku — kraj wielu kultur

i religii.

10. Prze∏om oÊwieceniowy w Europie i w Polsce —

przemiany ustrojowe, gospodarcze i cywilizacyjne;

powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki Pó∏nocnej; rewolucja francuska — znaczenie dziejowe; Polska u schy∏ku XVIII wieku (odrodzenie kulturalne, próby ratowania Rzeczypospolitej, rozbiory, powstanie koÊciuszkowskie).

11. Przemiany spo∏eczne i cywilizacyjne XIX wieku

epoka napoleoƒska; tworzenie podstaw nowoczesnej demokracji w Europie i Ameryce Pó∏nocnej;

przemiany na mapie politycznej Europy i Êwiata;

kolonializm; rozwój ekonomiczny i spo∏eczny

w XIX wieku.

12. Losy i postawy Polaków w warunkach braku niepodleg∏oÊci: powstania narodowe, koncepcje pracy organicznej, losy Polaków na emigracji.

13. I wojna Êwiatowa; rewolucje rosyjskie.

14. Âwiat mi´dzy wojnami: kryzys demokracji (systemy totalitarne, hitleryzm i komunizm); najistotniejsze problemy gospodarcze, spo∏eczne i polityczne

Êwiata.

15. Odrodzone paƒstwo polskie: budowa paƒstwowoÊci, walka o granice; ewolucja ustrojowa; g∏ówne

problemy gospodarcze i spo∏eczne; polityka zagraniczna i miejsce Polski w Europie mi´dzywojennej.

16. II wojna Êwiatowa; pakt Ribbentrop-Mo∏otow i jego realizacja, momenty prze∏omowe wojny, budowa koalicji antyhitlerowskiej; eksterminacja narodów na terenach okupowanych; obozy koncentracyjne i ∏agry; Holocaust.

17. Polska w latach 1939—1945: dwie okupacje; Katyƒ;

formy i miejsca walki o niepodleg∏oÊç; polskie

paƒstwo podziemne; Powstanie Warszawskie; losy

Polaków w kraju i na obczyênie.

18. Âwiat powojenny; post´p cywilizacyjny, przemiany polityczne i kulturowe; konflikt Wschód — Zachód, nowe zjawiska polityczno-spo∏eczne i przyspieszenie cywilizacyjne, dekolonizacja; nowe zjawiska w kulturze masowej.

19. Polska po 1945 roku: walka o kszta∏t paƒstwa, polski stalinizm; przemiany gospodarczo-spo∏eczne

w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej; kryzysy polityczne lat 1956, 1968, 1970; wybór Polaka na papie˝a, rok 1980 i powstanie „SolidarnoÊci”, stan

wojenny i lata osiemdziesiàte; prze∏om roku 1989,

proces budowy III Rzeczypospolitej w oparciu

o wartoÊci demokratyczne i normy demokratycznego paƒstwa prawa.

Osiàgni´cia

1. Rozpoznawanie miejsca cz∏owieka w czasie historycznym, jego relacji z przyrodà, spo∏ecznoÊcià lokalnà, ojczyznà, kr´giem kulturowym, innymi narodami i religiami.

Poz. 1100

7. Tworzenie klimatu dla kole˝eƒstwa, przyjaêni oraz

szacunku dla cz∏owieka.

8. Pomoc w poszukiwaniu odpowiedzi na podstawowe pytania egzystencjalne.

9. Informowanie o mo˝liwoÊciach pomocy — system

poradnictwa dla dzieci i m∏odzie˝y.

2. Operowanie podstawowymi kategoriami historycznymi: czasem, przestrzenià, ciàg∏oÊcià, zmiennoÊcià.

TreÊci nauczania

3. Wykorzystywanie podstawowej wiedzy o najwa˝niejszych etapach dziejów do powiàzania zjawisk

historycznych z zakresu dziejów powszechnych

z historià Polski.

1. Rozwój cz∏owieka: faza prenatalna, narodziny, faza

niemowl´ca, wczesnodzieci´ca, przedpokwitaniowa, dojrzewania, m∏odoÊci, wieku Êredniego, wieku póênego. ˚ycie jako fundamentalna wartoÊç.

4. Ujmowanie treÊci historycznych w zwiàzkach przyczynowo-skutkowych.

2. Budowa prawid∏owych relacji z rodzicami. Konflikt

pokoleƒ; przyczyny i sposoby rozwiàzywania konfliktów. OdpowiedzialnoÊç wszystkich za atmosfer´ panujàcà w rodzinie. Rodzina niepe∏na.

5. Ocenianie faktów i wydarzeƒ historycznych.

6. Interpretacja ró˝nego rodzaju êróde∏ historycznych.

7. Docieranie do ró˝nych êróde∏ informacji historycznej, integracja wiedzy uzyskanej z ró˝nych êróde∏

informacji.

3. Rola autorytetów w ˝yciu cz∏owieka.

4. Relacje mi´dzyosobowe i ich znaczenie. Przyjaêƒ,

zakochanie, mi∏oÊç; pierwsze fascynacje, mi∏oÊç

platoniczna, mi∏oÊç m∏odzieƒcza, mi∏oÊç dojrza∏a.

5. Zachowania asertywne.

WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE

Przedmiot ten sk∏ada si´ z trzech odr´bnych modu∏ów

1) wychowanie do ˝ycia w rodzinie,

2) wychowanie obywatelskie,

3) wychowanie do aktywnego udzia∏u w ˝yciu gospodarczym.

1. Wychowanie do ˝ycia w rodzinie2)

Cele edukacyjne

1. Przyj´cie integralnej wizji osoby; wybór i urzeczywistnianie wartoÊci s∏u˝àcych osobowemu rozwojowi.

2. Rozwiàzywanie problemów i pokonywanie trudnoÊci okresu dorastania.

Zadania szko∏y

1. Stymulowanie procesu samowychowania.

2. Wspó∏praca z rodzicami w zakresie prawid∏owych

relacji mi´dzy nimi a dzieckiem.

3. Pomoc we w∏aÊciwym prze˝ywaniu okresu dojrzewania.

4. Wzmacnianie procesu identyfikacji z w∏asnà p∏cià.

6. Podstawowe informacje o rozwoju seksualnym

cz∏owieka: to˝samoÊç p∏ciowa — kobiecoÊç i m´skoÊç.

7. Dojrzewanie. Rozumienie i akceptacja kryteriów

dojrza∏oÊci biologicznej, psychicznej i spo∏ecznej.

8. Problemy i trudnoÊci okresu dojrzewania (napi´cia

seksualne, masturbacja), sposoby radzenia sobie

z nimi, pomoc w rozeznaniu sytuacji wymagajàcych porady lekarza lub innych specjalistów.

9. Ró˝nice w rozwoju psychoseksualnym dziewczàt

i ch∏opców; postawy i wzajemne oczekiwania.

10. Zagro˝enia okresu dojrzewania: presja seksualna,

uzale˝nienia, pornografia, prostytucja nieletnich.

11. G∏ówne funkcje p∏ciowoÊci: wyra˝anie mi∏oÊci, budowanie wi´zi i rodzicielstwo.

12. Inicjacja seksualna; zwiàzek pomi´dzy aktywnoÊcià seksualnà a mi∏oÊcià i odpowiedzialnoÊcià;

dysfunkcje zwiàzane z przedmiotowym traktowaniem cz∏owieka w dziedzinie seksualnej. Ryzyko

zwiàzane z wczesnà inicjacjà.

13. Kszta∏towanie i akceptacja to˝samoÊci p∏ciowej.

Mo˝liwoÊci pomocy w pokonywaniu trudnoÊci

zwiàzanych z to˝samoÊcià p∏ciowà.

14. P∏odnoÊç — wspólnà sprawà kobiety i m´˝czyzny.

5. Wspieranie rozwoju moralnego i kszta∏towania

hierarchii wartoÊci.

15. Planowanie rodziny. Metody rozpoznawania p∏odnoÊci. Antykoncepcja. Aspekt zdrowotny, psychologiczny i etyczny.

6. Promowanie integralnej wizji seksualnoÊci cz∏owieka; ukazanie jednoÊci pomi´dzy aktywnoÊcià

seksualnà a mi∏oÊcià i odpowiedzialnoÊcià.

16. Infekcje przenoszone drogà p∏ciowà. AIDS: drogi

przenoszenia zaka˝enia, profilaktyka, aspekt spo∏eczny.

17. WartoÊci zwiàzane z seksualnoÊcià cz∏owieka: m´skoÊç, kobiecoÊç, mi∏oÊç, ma∏˝eƒstwo, rodzicielstwo. Znaczenie odpowiedzialnoÊci w prze˝ywaniu

w∏asnej p∏ciowoÊci oraz budowaniu trwa∏ych

i szcz´Êliwych wi´zi.

18. Wp∏yw sposobu sp´dzania wolnego czasu (w tym

korzystania ze Êrodków masowego przekazu) na

cz∏owieka.

Osiàgni´cia

1. ZnajomoÊç organizmu ludzkiego i zachodzàcych

w nim zmian oraz akceptacja w∏asnej p∏ciowoÊci.

2. Poznawanie, analizowanie i wyra˝anie uczuç.

3. Kierowanie w∏asnym rozwojem, podejmowanie

wysi∏ku samowychowawczego zgodnie z uznawanymi normami i wartoÊciami.

4. Przyj´cie integralnej wizji ludzkiej seksualnoÊci.

5. Umiej´tnoÊç obrony w∏asnej intymnoÊci i nietykalnoÊci seksualnej oraz szacunek dla cia∏a innej osoby.

6. Korzystanie ze Êrodków przekazu w sposób selektywny, umo˝liwiajàcy obron´ przed ich destrukcyjnym oddzia∏ywaniem.

7. Wnoszenie pozytywnego wk∏adu w ˝ycie swojej

rodziny.

8. Okazywanie szacunku innym ludziom, docenianie

ich wysi∏ku i pracy, przyj´cie postawy szacunku

wobec siebie.

9. Umiej´tnoÊç korzystania z systemu poradnictwa

dla dzieci i m∏odzie˝y.

Poz. 1100

Zadania szko∏y

1. Stawianie wymagaƒ w zakresie w∏aÊciwej postawy uczniów wobec god∏a i hymnu paƒstwowego

oraz w czasie uroczystoÊci szkolnych i paƒstwowych.

2. Pomoc w rozpoznaniu w∏asnych praw i obowiàzków, a tak˝e norm i wartoÊci demokratycznych stosowanych w ˝yciu spo∏ecznym na poziomie grupy

rówieÊniczej, spo∏ecznoÊci szkolnej i spo∏ecznoÊci

lokalnej.

3. Ukazywanie praktycznych zastosowaƒ zasad i procedur demokratycznych w spo∏ecznoÊci szkolnej,

a tak˝e destrukcyjnego charakteru zachowaƒ naruszajàcych normy ˝ycia publicznego (korupcja,

przedk∏adanie interesu partii czy grupy interesów

nad interes paƒstwa).

4. Kszta∏towanie poczucia odpowiedzialnoÊci za siebie i innych.

5. Wspieranie samorzàdnoÊci uczniowskiej.

TreÊci nauczania

1. Cz∏owiek — istota spo∏eczna.

2. Grupa i wi´zi spo∏eczne. Normy i wartoÊci jako jedna z podstaw tych wi´zi w demokracji.

3. Naród i paƒstwo. To˝samoÊç narodowa.

4. Monarchie konstytucyjne i republiki we wspó∏czesnej Europie.

5. Obywatel a w∏adza publiczna w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych. Normy

i wartoÊci obowiàzujàce w systemie totalitarnym

i autorytarnym a normy i wartoÊci demokratyczne.

2. Wychowanie obywatelskie

Cele edukacyjne

1. Pog∏´bianie poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty

obywateli paƒstwa polskiego.

2. ÂwiadomoÊç istnienia obowiàzków wobec w∏asnej

ojczyzny, w tym w szczególnoÊci obowiàzku jej

obrony oraz dba∏oÊci o jej dobre imi´.

3. Rozumienie znaczenia norm i wartoÊci demokratycznych dla funkcjonowania spo∏ecznoÊci szkolnej, spo∏ecznoÊci lokalnej i paƒstwa.

4. Poczucie wartoÊci i przydatnoÊci indywidualnego

i grupowego dzia∏ania na rzecz spo∏ecznoÊci lokalnej.

5. Rozumienie wa˝nych wydarzeƒ ˝ycia spo∏ecznego,

politycznego oraz gospodarczego w kraju i na

Êwiecie. Ocenianie ich na podstawie norm i wartoÊci demokratycznych.

6. Pog∏´bianie szacunku dla w∏asnego paƒstwa.

6. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (ustrój polityczny i instytucje Rzeczypospolitej Polskiej, prawa

i obowiàzki obywatela). Regu∏y dzia∏alnoÊci publicznej zapisane w Konstytucji Rzeczypospolitej

Polskiej i innych aktach prawnych.

7. Samorzàd terytorialny a w∏adza centralna.

8. Ustrój, zadania, instytucje, struktura w∏adzy samorzàdów terytorialnych.

9. S∏u˝ba cywilna i jej rola w utrwalaniu etosu s∏u˝by

publicznej.

10. Przyk∏ady procedur obowiàzujàcych w za∏atwianiu

spraw w urz´dzie gminnym.

11. Kultura polityczna i formy ˝ycia publicznego (ÊwiadomoÊç obywatelska, cnoty obywatelskie, stowarzyszenia, partie polityczne, zwiàzki zawodowe).

12. Niezbywalny charakter praw cz∏owieka, ich katalog

i systemy ochrony.

13. Etyka w ˝yciu publicznym.

14. ˚ycie szko∏y — samorzàdnoÊç, procedury demokratyczne, regulacje prawne.

2. Rozwijanie ducha przedsi´biorczoÊci w zgodzie

z zasadami uczciwej konkurencji i poszanowania

prawa.

Osiàgni´cia

3. Rozbudzanie wyobraêni, pomys∏owoÊci na temat

przysz∏ej aktywnoÊci zawodowej i gospodarczej.

1. Godne zachowanie w czasie obchodów Êwiàt

i uroczystoÊci narodowych.

2. Rozpoznawanie w∏asnych praw i obowiàzków.

3. Wykorzystywanie wiedzy o zasadach ustroju Rzeczypospolitej Polskiej do interpretacji wydarzeƒ ˝ycia publicznego.

4. Uczestniczenie w dyskusji, prezentacja i obrona

w∏asnego stanowiska, branie pod uwag´ argumentów strony przeciwnej.

5. Wspó∏praca w grupie z uwzgl´dnieniem podzia∏u

zadaƒ oraz norm i wartoÊci obowiàzujàcych w ˝yciu spo∏ecznym.

6. Podporzàdkowanie si´ wymogom procedur demokratycznych we wspólnym dzia∏aniu. Rozumienie

konsekwencji ∏amania tych procedur.

4. Pomoc w Êwiadomym kszta∏towaniu orientacji

i kariery zawodowej.

5. Kszta∏towanie postaw pracowitoÊci, szacunku dla

pracy innych oraz odpowiedzialnoÊci za swojà

przysz∏à karier´ zawodowà.

6. Budzenie refleksji nad etykà pracy zawodowej.

TreÊci nauczania

1. Gospodarstwo domowe — zarzàdzanie w∏asnymi

pieni´dzmi.

2. Najwa˝niejsze zasady racjonalnego gospodarowania.

3. Elementarne poj´cia ekonomiczne z zakresu gospodarki rynkowej.

7. Za∏atwianie prostych spraw urz´dowych: pisanie

podaƒ, ˝yciorysu, wype∏nianie druków urz´dowych.

4. Krótka historia pieniàdza i jego najwa˝niejsze funkcje.

8. ZnajomoÊç najwa˝niejszych etycznych zasad ˝ycia

publicznego.

5. Przedsi´biorca i przedsi´biorczoÊç (ma∏e firmy, potrzebne umiej´tnoÊci, zasady prawa, êród∏a informacji).

9. Ocena wydarzeƒ politycznych z punktu widzenia

zasad ˝ycia publicznego obowiàzujàcych w paƒstwie demokratycznym. Rozpoznawanie zachowaƒ

naruszajàcych te zasady. Projektowanie dzia∏aƒ

przeciwstawiajàcych si´ naruszaniu zasad ˝ycia

publicznego na poziomie szko∏y i spo∏ecznoÊci lokalnej.

3. Wychowanie do aktywnego udzia∏u w ˝yciu

gospodarczym

Cele edukacyjne

1. Wszechstronny rozwój ucznia ukierunkowany na

przygotowanie do aktywnej obecnoÊci w ˝yciu

spo∏eczno-gospodarczym kraju.

6. Orientacja zawodowa (lokalny i ponadlokalny rynek pracy).

7. Odkrywanie i rozwijanie indywidualnych kwalifikacji zawodowych, podejmowanie decyzji zawodowych. Rodzaje zawodów i umiej´tnoÊci zawodowych.

8. Przyk∏ady procedur obowiàzujàcych w ubieganiu

si´ o prac´ lub rozpoczynaniu dzia∏alnoÊci gospodarczej.

9. Wybór zawodu. System poradnictwa zawodowego i kszta∏cenia ustawicznego.

2. Rozumienie przez uczniów zjawisk i zmian gospodarczych w kraju.

10. MobilnoÊç zawodowa jako zjawisko cywilizacyjne.

Rynek pracy. Problem bezrobocia: przyczyny, skutki, sposoby rozwiàzywania.

3. ZdolnoÊç uczniów do odnajdywania swojego miejsca w ˝yciu gospodarczym w warunkach gospodarki rynkowej i zmiennego rynku pracy.

11. Ubieganie si´ o prac´ — list motywacyjny, ˝yciorys zawodowy, kwestionariusz osobowy, rozmowa

kwalifikacyjna, cechy dobrego pracownika.

4. Wst´pne przygotowanie uczniów do aktywnoÊci

zawodowej i odnalezienia si´ na rynku pracy.

12. Mobbing w miejscu pracy, sposoby przeciwdzia∏ania.

5. Rozumienie przez uczniów norm i wartoÊci zwiàzanych z prowadzeniem dzia∏alnoÊci gospodarczej

w paƒstwie demokratycznym.

13. Normy etyczne obowiàzujàce pracodawc´ i pracownika. Specjalne wymagania etyczne wobec

niektórych zawodów (lekarz, nauczyciel, s´dzia).

Zadania szko∏y

14. Cz∏owiek w gospodarce. Praca zespo∏owa. Wybrane zagadnienia z etyki ˝ycia gospodarczego. Korupcja i jej wp∏yw na rozwój gospodarczy.

1. Dostarczenie elementarnej wiedzy ekonomicznej.

15. Przekszta∏cenia ustroju gospodarczego w Polsce

po 1989 r.: osiàgni´cia i problemy, w tym problemy natury etycznej.

Osiàgni´cia

1. ZnajomoÊç elementarnych poj´ç i praw ekonomicznych.

2. Umiej´tnoÊç planowania rozwoju w∏asnego wykszta∏cenia i kwalifikacji zawodowych.

3. Trafne rozpoznawanie w∏asnych predyspozycji,

kwalifikacji i realnych mo˝liwoÊci z punktu widzenia rynku pracy.

4. Umiej´tnoÊç sporzàdzania dokumentów niezb´dnych przy ubieganiu si´ o prac´ (list motywacyjny,

˝yciorys zawodowy, kwestionariusz osobowy) oraz

umiej´tnoÊç odbycia rozmowy kwalifikacyjnej.

5. Umiej´tnoÊç aktywnego znalezienia si´ na rynku

pracy i podejmowania dzia∏alnoÊci gospodarczej.

Poz. 1100

2. Rozwijanie sprawnoÊci czytania i pisania.

3. Poszerzenie repertuaru funkcji j´zykowych umo˝liwiajàcych pos∏ugiwanie si´ j´zykiem obcym w sytuacjach ˝ycia codziennego.

4. Opanowanie bardziej rozwini´tych struktur gramatycznych stosowanych do wyra˝ania teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci.

5. Wzbogacenie s∏ownictwa dotyczàcego ˝ycia codziennego, ze szczególnym uwzgl´dnieniem realiów kraju ojczystego oraz kraju/obszaru j´zyka

docelowego na podstawie oryginalnych materia∏ów j´zykowych.

6. Rozszerzenie komponentu kulturowo-cywilizacyjnego, z ukierunkowaniem na styl ˝ycia i zachowania w kraju j´zyka docelowego.

7. Rozró˝nianie formalnego i nieformalnego stylu j´zyka.

8. Rozwój indywidualnych strategii uczenia si´.

6. ZnajomoÊç podstawowych zasad etycznych ˝ycia

gospodarczego i umiej´tnoÊç stosowania ich w ˝yciu szkolnym (rzetelna praca, punktualnoÊç, dotrzymywanie danego s∏owa, uczciwoÊç, odpowiedzialnoÊç za skutki, prawdomównoÊç).

7. Rozpoznawanie zachowaƒ naruszajàcych zasady

etyczne przez pracodawców i pracowników.

8. Umiej´tnoÊç zarzàdzania w∏asnymi pieni´dzmi.

J¢ZYK OBCY

Cele edukacyjne

1. Osiàgni´cie poziomu opanowania j´zyka obcego

zapewniajàcego w miar´ sprawnà komunikacj´ j´zykowà.

2. Lepsze poznanie kultury i spraw ˝ycia codziennego

kraju j´zyka nauczanego.

Zadania szko∏y

1. Rozwijanie w uczniach poczucia w∏asnej wartoÊci

oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci j´zykowe, mi´dzy

innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà dotyczàcà indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.

Osiàgni´cia

1. SprawnoÊç rozumienia ze s∏uchu

1) rozumienie ogólnego sensu oraz g∏ównych

punktów dialogów i wypowiedzi rodzimych

u˝ytkowników j´zyka,

2) rozumienie sensu prostych wypowiedzi w ró˝nych warunkach odbioru (na przyk∏ad rozmowa

przez telefon, komunikat na dworcu),

3) rozumienie sensu wypowiedzi zawierajàcej niezrozumia∏e elementy, których znaczenia uczeƒ

mo˝e domyÊliç si´ z kontekstu.

2. SprawnoÊç mówienia

1) formu∏owanie krótkich, p∏ynnych i spójnych

wypowiedzi na okreÊlone tematy z zastosowaniem form gramatycznych odpowiednich do

wyra˝ania teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci,

2) wykorzystanie znajomoÊci fonetyki w stopniu

zapewniajàcym zrozumia∏oÊç wypowiedzi dla

rodzimego u˝ytkownika j´zyka,

3) inicjowanie, podtrzymywanie i koƒczenie prostej rozmowy,

2. Stopniowe przygotowanie ucznia do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.

4) wyra˝anie w∏asnych opinii oraz relacjonowanie

wypowiedzi innych osób,

3. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci stosowania j´zyka jako narz´dzia przy wykonywaniu zespo∏owych projektów, zw∏aszcza interdyscyplinarnych.

5) w∏aÊciwa reakcja j´zykowa na wypowiedê rozmówcy.

4. Rozwijanie w uczniach postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.

3. SprawnoÊç czytania

1) rozumienie d∏u˝szych i bardziej z∏o˝onych tekstów,

TreÊci nauczania

2) rozumienie prostego tekstu narracyjnego,

1. Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu i mówienia.

3) rozumienie ogólnego sensu tekstu, który zawiera fragmenty niezrozumia∏e,

4) rozumienie ogólnego sensu obszerniejszego

tekstu przy pobie˝nym czytaniu,

5) wyszukiwanie ˝àdanej informacji lub szczegó∏u

z cz´Êciowo niezrozumianego tekstu.

4. SprawnoÊç pisania

1) formu∏owanie, w miar´ zró˝nicowanej pod

wzgl´dem morfosyntaktycznym i leksykalnym,

wypowiedzi pisemnej,

2) sformu∏owanie i zapisanie w∏asnego oraz otrzymanego komunikatu,

3) napisanie krótkiego listu,

4) sporzàdzenie prostej i spójnej notatki z czyjejÊ

wypowiedzi,

5) prawid∏owe stosowanie zasad ortografii i podstaw interpunkcji.

Poz. 1100

3. Wyrobienie nawyku samodzielnego poszukiwania

informacji oraz ∏àcznej analizy informacji pochodzàcych z ró˝nych êróde∏.

4. Kszta∏towanie umiej´tnoÊci argumentowania i jasnego formu∏owania wypowiedzi.

Zadania szko∏y

1. Zapewnienie kszta∏cenia promujàcego samodzielne, krytyczne i twórcze myÊlenie; ograniczenie do

minimum dzia∏aƒ schematycznych i odtwórczych.

2. Zapewnienie ka˝demu uczniowi warunków do rozwoju zdolnoÊci matematycznych na miar´ jego

mo˝liwoÊci poznawczych.

3. Przygotowanie uczniów do samodzielnego zdobywania wiedzy na dalszych etapach edukacji.

1) klasyfikowanie faktów i informacji, selekcjonowanie informacji,

4. Wdro˝enie uczniów do korzystania z nowoczesnych narz´dzi (kalkulatory, komputery, multimedia) i êróde∏ informacji (podr´czniki, atlasy, encyklopedie, zasoby sieciowe).

2) korzystanie ze s∏ownika jedno- i dwuj´zycznego

oraz innych êróde∏ informacji.

TreÊci nauczania

5. Inne umiej´tnoÊci

MATEMATYKA

Cele edukacyjne

1. Przyswojenie podstawowych poj´ç i technik matematycznych w stopniu umo˝liwiajàcym rozpoznawanie ich przydatnoÊci i wykorzystanie w sytuacjach z ˝ycia codziennego, w szczególnoÊci

1) usystematyzowanie wiedzy o liczbach wymiernych oraz nabycie sprawnoÊci wykonywania obliczeƒ na liczbach wymiernych, pot´gach i pierwiastkach,

2) pos∏ugiwanie si´ procentami w sytuacjach praktycznych,

3) wprowadzenie do rachunku algebraicznego,

w szczególnoÊci nabycie umiej´tnoÊci pos∏ugiwania si´ wzorami,

4) umiej´tnoÊç rozwiàzywania równaƒ i nierównoÊci stopnia pierwszego oraz uk∏adów dwóch

równaƒ liniowych oraz ich stosowania do problemów praktycznych,

5) odczytywanie z danego wykresu funkcji jej podstawowych w∏asnoÊci,

6) pos∏ugiwanie si´ klasycznymi w∏asnoÊciami figur p∏askich (twierdzenia Talesa i Pitagorasa,

symetria); rozwój wyobraêni przestrzennej,

7) wprowadzenie do porzàdkowania, czytania i interpretacji danych; zapoznanie z doÊwiadczeniami losowymi.

2. UÊwiadomienie potrzeby i przygotowanie do krytycznej oceny przeprowadzonego rozumowania

bàdê otrzymanego wyniku obliczeƒ. Przyzwyczajanie do korzystania z definicji i twierdzeƒ.

1. Liczby wymierne

1) poj´cie liczby wymiernej,

2) dzia∏ania na liczbach wymiernych, równie˝

w zapisie dziesi´tnym,

3) rozwini´cia dziesi´tne liczb wymiernych,

4) u∏amki dziesi´tne okresowe.

2. Pot´gi o wyk∏adniku naturalnym i ca∏kowitym

1) poj´cie pot´gi,

2) mno˝enie i dzielenie pot´g o jednakowych podstawach,

3) mno˝enie i dzielenie pot´g o jednakowych wyk∏adnikach,

4) pot´gowanie pot´g,

5) poj´cie pot´gi o wyk∏adniku ca∏kowitym ujemnym,

6) zapis liczb w notacji wyk∏adniczej: a ⋅ 10k, gdzie

k jest liczbà ca∏kowità i 1 ≤ a < 10.

3. Pierwiastki

1) poj´cie pierwiastka kwadratowego z liczby nieujemnej,

2) poj´cie pierwiastka szeÊciennego z dowolnej

liczby,

3) wy∏àczanie czynnika przed znak pierwiastka,

4) mno˝enie i dzielenie pierwiastków kwadratowych i szeÊciennych,

5) szacowanie wartoÊci wyra˝eƒ zawierajàcych

pierwiastki.

4. Procenty

Poz. 1100

10. Bry∏y

1) obliczenia procentowe,

1) graniastos∏upy,

2) praktyczne zastosowania procentów.

2) ostros∏upy,

5. Wyra˝enia algebraiczne

1) budowanie wyra˝eƒ algebraicznych,

2) obliczanie wartoÊci liczbowej wyra˝eƒ algebraicznych,

3) przekszta∏canie wyra˝eƒ algebraicznych i wzorów.

6. Równania i nierównoÊci

3) bry∏y obrotowe: walce, sto˝ki, kule,

4) pola powierzchni i obj´toÊci bry∏.

Osiàgni´cia

1. Nabycie sprawnoÊci w wykonywaniu obliczeƒ na

liczbach wymiernych, pot´gach i pierwiastkach.

Szacowanie wyniku obliczeƒ.

1) równania i nierównoÊci pierwszego stopnia

z jednà niewiadomà,

2. Wykonywanie obliczeƒ procentowych w sytuacjach praktycznych.

2) zapisywanie i rozwiàzywanie uk∏adów równaƒ

liniowych z dwiema niewiadomymi,

3. Pos∏ugiwanie si´ wyra˝eniami algebraicznymi

oraz rozwiàzywanie uk∏adów dwóch równaƒ liniowych z dwiema niewiadomymi.

3) zastosowanie równaƒ stopnia pierwszego z jednà niewiadomà oraz uk∏adów równaƒ pierwszego stopnia z dwiema niewiadomymi do rozwiàzywania zadaƒ osadzonych w kontekÊcie praktycznym.

7. Wykresy funkcji

1) uk∏ad wspó∏rz´dnych kartezjaƒskich,

2) funkcja liczbowa i jej wykres,

3) przyk∏ady zale˝noÊci funkcyjnych wyst´pujàcych w przyrodzie, gospodarce i ˝yciu codziennym, m.in. proporcjonalnoÊç prosta,

4) odczytywanie informacji z wykresu funkcji opisujàcej sytuacj´ praktycznà.

8. Statystyka opisowa i wprowadzenie do prawdopodobieƒstwa

1) zbieranie, porzàdkowanie, przedstawianie i interpretowanie danych (w tabeli, za pomocà diagramów),

2) Êrednia arytmetyczna,

3) przyk∏ady prostych doÊwiadczeƒ losowych (np.

rzut kostkà, rzut monetà, wyciàganie losu).

9. Figury p∏askie

4. Odczytywanie z danego wykresu funkcji jej podstawowych w∏asnoÊci. Interpretowanie zwiàzków wyra˝onych za pomocà wzorów, wykresów, schematów, diagramów, tabel.

5. Stosowanie podstawowych w∏asnoÊci figur geometrycznych w sytuacjach praktycznych.

6. Przeprowadzanie nieskomplikowanych rozumowaƒ matematycznych.

FIZYKA I ASTRONOMIA

Cele edukacyjne

1. Budzenie zainteresowaƒ prawid∏owoÊciami Êwiata

przyrody.

2. Umiej´tnoÊç prezentowania wyników w∏asnych

obserwacji, eksperymentów i przemyÊleƒ.

3. Poznanie podstawowych praw opisujàcych przebieg zjawisk fizycznych i astronomicznych w przyrodzie.

4. Wykorzystanie wiedzy fizycznej w praktyce ˝ycia

codziennego.

1) proste równoleg∏e przeci´te trzecià prostà,

Zadania szko∏y

2) wzajemne po∏o˝enie prostej i okr´gu; prosta

styczna,

1. Zapoznanie uczniów z podstawowymi prawami

przyrody.

3) d∏ugoÊç okr´gu; pole ko∏a,

2. Stworzenie mo˝liwoÊci przeprowadzania doÊwiadczeƒ fizycznych.

4) twierdzenie Pitagorasa i jego zastosowania,

5) cechy przystawania trójkàtów,

6) oÊ symetrii figury; Êrodek symetrii figury; symetralna odcinka i dwusieczna kàta,

7) okràg opisany na trójkàcie; okràg wpisany

w trójkàt,

8) twierdzenie Talesa,

9) cechy podobieƒstwa trójkàtów.

3. Zapoznanie z metodami obserwowania, badania

i opisywania zjawisk fizycznych i astronomicznych.

4. Ukazanie znaczenia odkryç w naukach przyrodniczych dla rozwoju cywilizacji i rozwiàzywania problemów wspó∏czesnego Êwiata.

5. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci krytycznego korzystania

ze êróde∏ informacji.

TreÊci nauczania

Zadania szko∏y

1. W∏aÊciwoÊci materii.

1. Ukszta∏towanie myÊlenia prowadzàcego do zrozumienia poznanej wiedzy chemicznej i pos∏ugiwania si´ nià w ró˝nych sytuacjach ˝yciowych.

2. Stany skupienia materii. Kinetyczny model budowy materii.

3. Ruch i si∏y.

4. Opis ruchów prostoliniowych. Ruch drgajàcy (jakoÊciowo), ruchy krzywoliniowe. Oddzia∏ywania

mechaniczne i ich skutki. Równowaga mechaniczna. Zasada zachowania p´du. Zasady dynamiki.

Oddzia∏ywania grawitacyjne. Loty kosmiczne.

5. Praca i energia.

2. Zapoznanie uczniów z w∏aÊciwoÊciami substancji

chemicznych i bezpiecznym obchodzeniem si´

z nimi.

3. Umo˝liwienie uczniom zdobycia wiadomoÊci i umiej´tnoÊci zarówno praktycznych, jak i stanowiàcych

podstaw´ do kszta∏cenia na kolejnych etapach.

TreÊci nauczania

6. Rodzaje energii mechanicznej. Zasada zachowania

energii. Moc. Pierwsza zasada termodynamiki.

7. Przesy∏anie informacji.

8. Fale dêwi´kowe. Fale elektromagnetyczne. Rozchodzenie si´ Êwiat∏a — zjawiska odbicia i za∏amania. Barwy. Obrazy optyczne. Natura Êwiat∏a. Urzàdzenia do przekazywania informacji.

9. ElektrycznoÊç i magnetyzm.

10. ¸adunki elektryczne i ich oddzia∏ywanie. Pole elektryczne.

11. Obwód pràdu sta∏ego. Prawa przep∏ywu pràdu sta∏ego. èród∏a napi´cia. Pole magnetyczne. Zjawisko

indukcji elektromagnetycznej (jakoÊciowo). Wytwarzanie i przesy∏anie energii elektrycznej.

12. Mikroskopowy model zjawisk elektrycznych.

13. Budowa atomu. Energia jàdrowa. Promieniowanie

jàdrowe.

14. Uk∏ad S∏oneczny. Elementy kosmologii.

1. Substancje i przemiany chemiczne w otoczeniu

cz∏owieka.

Metale i niemetale, mieszaniny, powietrze jako

mieszanina gazów, tlen i azot — w∏aÊciwoÊci, tlenki, zanieczyszczenia powietrza.

2. Budowa atomu: jàdro i elektrony, sk∏adniki jàdra,

izotopy. PromieniotwórczoÊç i jej ró˝norodne konsekwencje. Atomy, jony i czàsteczki, pierwiastki

i zwiàzki chemiczne, symbole chemiczne, wartoÊciowoÊç pierwiastków. Wiàzania chemiczne — jonowe i atomowe.

3. Teoria atomistyczno-czàsteczkowa — nieciàg∏oÊç

budowy materii.

Uk∏ad okresowy pierwiastków chemicznych —

sposób usystematyzowania pierwiastków.

4. Wagowe stosunki stechiometryczne w zwiàzkach

chemicznych i reakcjach chemicznych — masa

atomowa i czàsteczkowa, prawo sta∏oÊci sk∏adu,

prawo zachowania masy.

5. Reakcje chemiczne i równania reakcji chemicznych.

Osiàgni´cia

1. Umiej´tnoÊç obserwowania i opisywania zjawisk

fizycznych i astronomicznych.

2. Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ metodami badawczymi typowymi dla fizyki i astronomii.

3. Umiej´tnoÊç wykonywania pomiarów prostych

i z∏o˝onych.

4. Opisywanie zjawisk fizycznych i rozwiàzywanie

problemów fizycznych i astronomicznych z zastosowaniem modeli i technik matematycznych.

6. Woda i roztwory wodne — zagro˝enia cywilizacyjne wynikajàce z jej zanieczyszczeƒ.

7. Roztwory, rozpuszczalnoÊç, st´˝enia procentowe

roztworów — podstawowe obliczenia.

8. Typy zwiàzków nieorganicznych: kwasy, zasady,

wodorotlenki, dysocjacja jonowa, odczyn roztworu, pH — w uj´ciu jakoÊciowym. Sole: reakcje substancji o w∏aÊciwoÊciach kwasowych z substancjami o w∏aÊciwoÊciach zasadowych, podstawowe

w∏aÊciwoÊci i zastosowania wybranych soli.

CHEMIA

9. Surowce i tworzywa pochodzenia mineralnego

w´giel kamienny, ropa naftowa, gaz ziemny, wapieƒ, gips, szk∏o.

1. Nabycie umiej´tnoÊci obserwacji i opisu zjawisk

chemicznych zachodzàcych w otaczajàcym Êwiecie.

2. Poznanie znaczenia wiedzy chemicznej w procesach przetwarzania materii przez cz∏owieka.

10. W´giel i jego zwiàzki.

Proste w´glowodory nasycone i nienasycone, alkohole, kwasy karboksylowe, myd∏a, estry, t∏uszcze, cukry, bia∏ka jako podstawowe sk∏adniki organizmów ˝ywych, tworzywa sztuczne.

3. Nabycie umiej´tnoÊci i nawyku post´powania

zgodnego z zasadami dba∏oÊci o w∏asne zdrowie

i ochron´ Êrodowiska.

11. Dzia∏anie niektórych substancji na organizm cz∏owieka: leki, trucizny, alkohole, narkotyki, nawozy,

Êrodki ochrony roÊlin.

Cele edukacyjne

Osiàgni´cia

1. OkreÊlanie w∏aÊciwoÊci ró˝norodnych substancji

oraz ich powiàzanie z zastosowaniem i wp∏ywem

na Êrodowisko naturalne.

2. WyjaÊnianie przebiegu prostych procesów chemicznych i zapisywanie poznanych reakcji chemicznych w postaci równaƒ.

3. Projektowanie i przeprowadzanie prostych doÊwiadczeƒ chemicznych.

4. Bezpieczne pos∏ugiwanie si´ prostym sprz´tem laboratoryjnym, substancjami i wyrobami o poznanym sk∏adzie chemicznym.

5. Dostrzeganie przemian chemicznych w otoczeniu

oraz czynników wp∏ywajàcych na ich przebieg.

6. Wykonywanie prostych obliczeƒ stechiometrycznych.

Poz. 1100

3. Budowa i funkcjonowanie uk∏adów organizmu

cz∏owieka.

4. Stan zdrowia i choroby. Przyk∏ady chorób zakaênych oraz patologii w dzia∏aniu narzàdów; elementy epidemiologii, profilaktyki i leczenia omawianych chorób.

5. Etapy biologicznego i psychicznego rozwoju cz∏owieka i potrzeby z nimi zwiàzane.

6. Informacja dziedziczna; cechy organizmu wynikajàce z wp∏ywu genów i oddzia∏ywaƒ Êrodowiskowych.

7. Relacje wewnàtrz- i mi´dzygatunkowe w przyrodzie. Krà˝enie materii i przep∏yw energii w ró˝nych uk∏adach przyrodniczych.

8. Dzia∏ania cz∏owieka w Êrodowisku przyrodniczym

i ich konsekwencje.

Osiàgni´cia

BIOLOGIA

1. Formu∏owanie hipotez. Analizowanie i interpretowanie wyników obserwacji i doÊwiadczeƒ, wraz

z ocenà ich wiarygodnoÊci.

1. Rozwijanie zainteresowaƒ biologicznych i sk∏anianie do samodzielnego poznawania Êwiata ˝ywego.

2. Gromadzenie, integrowanie, opracowywanie i interpretowanie wiedzy z ró˝nych dziedzin niezb´dnej do wyjaÊnienia procesów ˝yciowych.

Cele edukacyjne

2. Poznanie ró˝norodnoÊci Êwiata ˝ywego i Êrodowisk ˝ycia organizmów.

3. Poznanie i zrozumienie podstawowych procesów

˝yciowych organizmów.

3. Interpretowanie zale˝noÊci mi´dzy budowà i funkcjà uk∏adów i narzàdów w organizmie cz∏owieka.

Postrzeganie funkcjonowania organizmu ludzkiego jako integralnej ca∏oÊci.

4. Zrozumienie zasad funkcjonowania organizmu cz∏owieka i kszta∏towanie zachowaƒ prozdrowotnych.

4. Interpretowanie zale˝noÊci mi´dzy Êrodowiskiem

˝ycia organizmu a jego budowà i funkcjonowaniem.

5. Kszta∏cenie zachowaƒ ukierunkowanych na ochron´ Êrodowiska przyrodniczego.

5. Analizowanie struktury i funkcjonowania wybranych ekosystemów.

Zadania szko∏y

6. Ocenianie zmian zachodzàcych w Êrodowisku

przyrodniczym w wyniku oddzia∏ywania cz∏owieka

i ich wp∏ywu na jakoÊç ˝ycia i umiej´tnoÊci znajdowania Êrodków zaradczych.

1. Umo˝liwienie projektowania i prowadzenia obserwacji i doÊwiadczeƒ biologicznych.

2. Ukazywanie ró˝norodnoÊci i z∏o˝onoÊci Êwiata ˝ywego.

3. Ukazywanie uwarunkowaƒ i prawid∏owoÊci przebiegu procesów i zjawisk biologicznych.

4. Motywowanie do przestrzegania zasad higieny

osobistej i podejmowania odpowiedzialnoÊci za

zdrowie i ˝ycie w∏asne i innych.

5. Umo˝liwienie podejmowania dzia∏aƒ na rzecz najbli˝szego Êrodowiska przyrodniczego i rozwijania

szacunku dla zwierzàt.

TreÊci nauczania

1. Struktura organizmu i funkcje, jakim ona s∏u˝y (komórki, tkanki, organy).

2. Przyk∏ady ró˝nych sposobów pe∏nienia tych samych funkcji ˝yciowych przez organizmy zale˝nie

od warunków Êrodowiska.

7. Analizowanie przyczyn zak∏óceƒ stanu zdrowia cz∏owieka, przewidywanie skutków w∏asnych decyzji

w tym zakresie. Prowadzenie zdrowego trybu ˝ycia.

GEOGRAFIA

Cele edukacyjne

1. Budzenie zainteresowania szeroko rozumianà

przestrzenià geograficznà (w∏asnym regionem, terytorium Polski, Europy, Êwiata) oraz przygotowanie do swobodnego poruszania si´ w niej.

2. Kszta∏towanie w uczniach

1) poszanowania innych narodów, systemów wartoÊci i sposobów ˝ycia,

2) poczucia odpowiedzialnoÊci za swoje Êrodowisko ˝ycia (geograficzne i spo∏eczne), gotowoÊci

uczestniczenia w rozwiàzywaniu problemów

swojej spo∏ecznoÊci.

3. UÊwiadomienie wartoÊci, jakà jest w∏asny region

i kraj oraz ich dziedzictwo kulturowe.

4. Przyswojenie informacji podstawowych umo˝liwiajàcych realizacj´ celów wymienionych w ust. 1—3.

Zadania szko∏y

MUZYKA

Cele edukacyjne

1. Kszta∏towanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ muzycznych.

Tworzenie uczniom sprzyjajàcych warunków do

2. Wyposa˝enie uczniów w niezb´dne umiej´tnoÊci

muzyczne, a tak˝e w wiedz´ z tego zakresu.

1) korzystania z mo˝liwie ró˝norodnych êróde∏ wiedzy geograficznej, w tym z w∏asnych obserwacji

terenowych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem

swojej gminy (powiatu),

3. Umo˝liwienie uczniom prze˝ycia ró˝nych doÊwiadczeƒ muzycznych.

2) uczenia si´ czynnego, kszta∏tujàcego dociekliwoÊç,

refleksyjnoÊç, zdrowy krytycyzm, ch´ç dzia∏ania,

4. Kszta∏towanie kultury muzycznej (umiej´tnoÊç

w∏àczania sztuki we w∏asne, osobiste ˝ycie).

3) kszta∏towania postawy szacunku dla przyrody.

5. Uczenie wartoÊciowania obecnych wokó∏ ucznia

zjawisk z zakresu muzyki.

TreÊci nauczania

Zadania szko∏y

1. Ziemia jako cz´Êç wszechÊwiata.

1. Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki

prowadzàcego do prze˝yç estetycznych.

2. Ziemia jako Êrodowisko ˝ycia, jej historia i obraz

wspó∏czesny.

3. Interakcja ziemia — cz∏owiek.

4. Gospodarowanie zasobami naturalnymi ziemi.

5. Wspó∏czesne przemiany gospodarcze, spo∏eczne

i polityczne na kontynentach i w wybranych paƒstwach.

6. Problemy etyczne zwiàzane z nierównomiernym

rozwojem gospodarczym ró˝nych cz´Êci Êwiata.

7. èród∏a konfliktów i próby ich rozwiàzywania (na

wybranych przyk∏adach).

8. Potencja∏ naturalny, ludnoÊciowy, gospodarczy

i kulturowy Polski (na treÊci dotyczàce Polski nale˝y przeznaczyç nie mniej ni˝ 1/3 czasu przewidzianego na zaj´cia geografii w gimnazjum).

9. Polska na tle Europy i Êwiata.

10. Problemy integracyjne na Êwiecie, w Europie i w Polsce.

11. Przyk∏ady ochrony krajobrazu na Êwiecie i w Polsce.

2. Ukazanie wielkiego bogactwa Êwiata sztuki.

3. Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç

wewn´trznych, doÊwiadczania tajemnicy, kontemplacji, a tak˝e autorefleksji.

4. Ukazanie ró˝nych funkcji sztuki — estetycznej, poznawczej, wspólnotowej, emocjonalno-terapeutycznej, religijnej.

TreÊci nauczania

1. S∏uchanie muzyki.

2. Âpiew.

3. Muzykowanie na instrumentach.

4. Dzia∏ania muzyczno-ruchowe.

5. Wiedza niezb´dna do rozumienia muzyki.

6. Ró˝norodnoÊç muzyki ojczystej, w tym regionalnej, muzyki innych narodów i regionów Êwiata.

Osiàgni´cia

7. WartoÊci muzyki ludowej, muzyki artystycznej

i muzyki popularnej.

1. Ca∏oÊciowe widzenie regionów i miejsc (Polski

i Êwiata).

8. Podstawowa wiedza o teatrze i filmie.

2. Lokalizowanie miejsc na powierzchni ziemi i orientowanie si´ w ich wzajemnym po∏o˝eniu za pomocà map.

Osiàgni´cia

3. Gromadzenie, interpretowanie i prezentowanie

wiedzy geograficznej.

2. W∏asna aktywnoÊç muzyczna.

4. Ocenianie w kategoriach geograficznych dzia∏alnoÊci gospodarczej, spo∏ecznej i politycznej oraz dzia∏aƒ w∏asnych.

PLASTYKA

Cele edukacyjne

5. Przewidywanie zmian w przyrodzie i w dzia∏aniach

ludzi na podstawie uzyskanych informacji.

1. Kszta∏towanie zainteresowaƒ i zami∏owaƒ plastycznych.

6. Korzystanie z mo˝liwie ró˝nych êróde∏ informacji.

2. Wyposa˝enie uczniów w niezb´dne umiej´tnoÊci

plastyczne, a tak˝e wiedz´ z tego zakresu.

7. Stosowanie wiedzy geograficznej w ˝yciu.

1. Rozpoznawanie wybitnych dzie∏ muzycznych.

3. Umo˝liwienie uczniom prze˝ycia ró˝nych doÊwiadczeƒ plastycznych.

4. Kszta∏towanie kultury plastycznej (umiej´tnoÊç

w∏àczania sztuki we w∏asne, osobiste ˝ycie).

5. Uczenie wartoÊciowania obecnych wokó∏ ucznia

zjawisk z zakresu plastyki.

Zadania szko∏y

1. Umo˝liwienie kontaktu z wielkimi dzie∏ami sztuki

prowadzàcego do prze˝yç estetycznych.

2. Ukazanie wielkiego bogactwa Êwiata sztuki.

3. Tworzenie sytuacji dajàcych mo˝liwoÊç prze˝yç

wewn´trznych, doÊwiadczania tajemnicy, kontemplacji, a tak˝e autorefleksji.

4. Ukazanie ró˝nych funkcji sztuki — estetycznej, poznawczej, wspólnotowej, emocjonalno-terapeutycznej, religijnej.

Poz. 1100

TreÊci nauczania

1. Prezentacja wybranych wielkich polskich i zagranicznych wynalazców w dziedzinie techniki.

2. Zwiàzki techniki z rozwojem kultury i ró˝nych dyscyplin wiedzy technicznej.

3. Projektowanie i konstruowanie; ochrona praw autorskich, wynalazczoÊç, ochrona patentowa; m∏odzie˝owy ruch twórczoÊci technicznej.

4. Materia∏y konstrukcyjne; wymagania u˝ytkowe,

bezpieczeƒstwa, ekonomiczne i ekologiczne.

5. Planowanie pracy indywidualnej i zespo∏owej, podzia∏ pracy, koordynacja dzia∏aƒ, rachunek ekonomiczny.

6. Technologie — narz´dzia i urzàdzenia techniczne

stosowane do przetwarzania ró˝nych materia∏ów;

pomiary i regulacje techniczne.

TreÊci nauczania

7. Problemy bezpiecznego wykorzystania wytworów

wspó∏czesnej techniki; urzàdzenia techniczne stosowane w Êrodowisku ˝ycia ucznia.

1. Kontakt z dzie∏ami sztuki plastycznej — pomniki,

galerie, muzea.

8. Problemy zwiàzane z bezpieczeƒstwem ruchu drogowego.

2. Ârodki wyrazu plastycznego. Dzia∏ania plastyczne

w ró˝nych materia∏ach, technikach i formach.

Osiàgni´cia

3. Sztuka ludowa i zdobnictwo charakterystyczne dla

danego regionu.

4. Ró˝norodne sposoby komunikowania (komunikacja

pozawerbalna — j´zyk przestrzeni, koloru, cia∏a).

5. Krajobraz kulturowy.

6. Kszta∏towanie otoczenia i form u˝ytkowych (racjonalnoÊç, funkcjonalnoÊç, estetyka).

7. Podstawowa wiedza o teatrze i filmie.

1. Samodzielne rozwiàzywanie prostych zadaƒ organizacyjnych i technologicznych z przygotowaniem

potrzebnej dokumentacji.

2. OkreÊlanie i ocenianie w∏asnych mo˝liwoÊci ujawnianych w dzia∏aniach technicznych indywidualnych i zespo∏owych; ocenianie w∏asnych mo˝liwoÊci sprostania wymaganiom wst´pnie wybranego

zawodu (stanowiska pracy).

3. Stosowanie ró˝norodnych metod i Êrodków (symboli, rysunków, kodów i zdj´ç) w porozumiewaniu

si´ na temat zagadnieƒ technicznych.

4. Czytanie i sporzàdzanie prostych dokumentacji

technicznych.

Osiàgni´cia

1. Rozpoznawanie wybitnych dzie∏ plastycznych.

2. W∏asna aktywnoÊç plastyczna.

3. Dbanie o estetyczny wyglàd w∏asny i otoczenia.

TECHNIKA

Cele edukacyjne

5. Bezpieczne pos∏ugiwanie si´ podstawowymi narz´dziami, przyrzàdami i urzàdzeniami; dobieranie narz´dzi oraz utrzymywanie ich w stanie sprawnoÊci.

6. Eksploatacja urzàdzeƒ technicznych zwiàzanych

z ˝yciem codziennym, z uwzgl´dnieniem zasad

i regu∏ bezpieczeƒstwa.

7. Bezpieczne korzystanie z dróg i pojazdów.

1. Przygotowanie do ˝ycia w cywilizacji technicznej.

2. Kszta∏towanie postawy szacunku dla uczestników

ruchu drogowego.

Zadania szko∏y

1. Zorganizowanie warunków do samodzielnego

i bezpiecznego dzia∏ania technicznego z wykorzystaniem typowych metod stosowanych w podstawowych dziedzinach techniki.

2. Umo˝liwienie zdobycia karty motorowerowej od

13. roku ˝ycia.

INFORMATYKA

Cele edukacyjne

Przygotowanie do aktywnego i odpowiedzialnego

˝ycia w spo∏eczeƒstwie informacyjnym.

Zadania szko∏y

1. Stworzenie warunków do osiàgni´cia umiej´tnoÊci

pos∏ugiwania si´ komputerem, jego oprogramowaniem i technologià informacyjnà.

2. Zainteresowanie uczniów rozwojem wiedzy informacyjnej oraz nowymi mo˝liwoÊciami dost´pu do

informacji i komunikowania si´.

3. Rozwiàzywanie umiarkowanie z∏o˝onych problemów przez stosowanie poznanych metod algorytmicznych.

3. Wspomaganie uczniów w rozpoznaniu w∏asnych

uzdolnieƒ i zainteresowaƒ w celu Êwiadomego

wyboru kierunku dalszego kszta∏cenia.

4. Dostrzeganie korzyÊci i zagro˝eƒ zwiàzanych z rozwojem zastosowaƒ komputerów.

WYCHOWANIE FIZYCZNE

TreÊci nauczania

1. Pos∏ugiwanie si´ sprz´tem i korzystanie z us∏ug

systemu operacyjnego. Podstawowe elementy

komputera i ich funkcje. Zasady bezpiecznej pracy

z komputerem. Podstawowe us∏ugi systemu operacyjnego. Podstawowe zasady pracy w sieci lokalnej i globalnej.

2. Rozwiàzywanie problemów za pomocà programów u˝ytkowych. Formy reprezentowania i przetwarzania informacji przez cz∏owieka i komputer.

Redagowanie tekstów i tworzenie rysunków za pomocà komputera. Tworzenie dokumentów zawierajàcych tekst, grafik´ i tabele. Wykorzystanie arkusza kalkulacyjnego do rozwiàzywania zadaƒ

z programu nauczania gimnazjum i codziennego

˝ycia. Korzystanie z multimedialnych êróde∏ informacji. Przyk∏ady ró˝nych form organizacji danych.

Przyk∏ady wyszukiwania i zapisywania informacji

w bazach danych. Przyk∏ady zastosowaƒ komputera jako narz´dzia dost´pu do rozproszonych êróde∏

informacji i komunikacji na odleg∏oÊç.

3. Rozwiàzywanie problemów w postaci algorytmicznej. Algorytmy wokó∏ nas, przyk∏ady algorytmów

rozwiàzywania problemów praktycznych i szkolnych. Âcis∏e formu∏owanie sytuacji problemowych. Opisywanie algorytmów w j´zyku potocznym. Zapisywanie algorytmów w postaci procedur, które mo˝e wykonaç komputer. Przyk∏ady algorytmów rekurencyjnych. Rozwiàzywanie umiarkowanie z∏o˝onych zadaƒ metodà zst´pujàcà. Przyk∏ady testowania i oceny algorytmów.

4. Modelowanie i symulacja za pomocà komputera.

Symulowanie zjawisk o znanych prostych modelach. Modelowanie a symulacja. Przyk∏ady tworzenia prostych modeli.

5. Spo∏eczne, etyczne i ekonomiczne aspekty rozwoju

informatyki. Po˝ytki wynikajàce z rozwoju informatyki i powszechnego dost´pu do informacji. Konsekwencje dla osób i spo∏eczeƒstw. Zagro˝enia wychowawcze: szkodliwe gry, deprawujàce treÊci, uzale˝nienie. Zagadnienia etyczne i prawne zwiàzane

z ochronà w∏asnoÊci intelektualnej i ochronà danych.

Cele edukacyjne

1. Zrozumienie powodów i sensu staraƒ o w∏asne

cia∏o, sprawnoÊç, zdrowie i urod´.

2. Zrozumienie potrzeby racjonalnej troski o witalnà

gotowoÊç organizmu warunkujàcà osiàgni´cia ˝yciowe.

3. Doskonalenie sprawnoÊci kondycyjnej i koordynacyjnej.

Zadania szko∏y

1. Przekazywanie wiedzy niezb´dnej dla podtrzymania aktywnoÊci fizycznej i nawyków zdrowego stylu ˝ycia.

2. Stymulowanie ró˝norodnych form aktywnoÊci fizycznej uczniów, wspierajàcej ich rozwój, szczególnie w okresie stabilizacji postawy cia∏a.

3. Organizowanie zaj´ç w wybranych dziedzinach rekreacyjno-sportowych i turystycznych.

4. Organizowanie zaj´ç fakultatywnych z zakresu

„sportów ca∏ego ˝ycia”.

TreÊci nauczania

1. åwiczenia kszta∏tujàce i korygujàce postaw´ cia∏a,

oddechowe, kompensacyjne.

2. åwiczenia z obcià˝eniem na zmiennych dystansach, z wykorzystaniem przyborów i przyrzàdów.

3. Marsze, biegi, wspinanie, dêwiganie, skoki, gimnastyka, gry sportowo-rekreacyjne.

4. Organizowanie i s´dziowanie zawodów sportowych, organizowanie imprez rekreacyjnych i turystycznych.

5. Zasady funkcjonowania organizmu, regeneracji si∏

i czynnego odpoczynku, zapobieganie chorobom

i uzale˝nieniom.

Osiàgni´cia

1. Diagnozowanie w∏asnej sprawnoÊci

i umiej´tnoÊci ruchowych.

fizycznej

Osiàgni´cia

2. Hartowanie organizmu i dba∏oÊç o higien´ i zdrowie.

1. Wybieranie, ∏àczenie i celowe stosowanie ró˝nych

narz´dzi informatycznych do rozwiàzywania typowych praktycznych i szkolnych problemów ucznia.

3. Dba∏oÊç o prawid∏owà postaw´ cia∏a.

2. Korzystanie z ró˝nych, w tym multimedialnych

i rozproszonych, êróde∏ informacji dost´pnych za

pomocà komputera.

4. AktywnoÊç ruchowa o charakterze rekreacyjno-sportowym w dwóch wybranych formach indywidualnych i dwóch zespo∏owych.

5. Pe∏nienie roli organizatora, widza i s´dziego w wybranych dyscyplinach rekreacyjnych i sportowych.

J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB ETNICZNEJ

ORAZ J¢ZYK REGIONALNY — J¢ZYK KASZUBSKI

Przedmiot jest realizowany w szko∏ach (oddzia∏ach) z nauczaniem j´zyka mniejszoÊci narodowych

lub etnicznych albo spo∏ecznoÊci pos∏ugujàcej si´ j´zykiem regionalnym — j´zykiem kaszubskim, zgodnie

z odr´bnymi przepisami.

Poz. 1100

6. Stosowanie ró˝nych form wypowiedzi pisemnej

(opowiadanie, streszczenie, opis, charakterystyka,

sprawozdanie).

7. Wprowadzanie uczniów w technik´ uczenia si´

i wyposa˝enie ich w narz´dzia samodzielnej pracy

umys∏owej.

Osiàgni´cia

Cele edukacyjne

1. Opanowanie j´zyka zapewniajàce sprawnà komunikacj´ j´zykowà w ró˝nych sytuacjach prywatnych i publicznych.

2. Uczestniczenie w kulturze, szczególnie w wymiarze

symbolicznym, tak by stawa∏a si´ osobistà w∏asnoÊcià m∏odego cz∏owieka.

3. Wszechstronny rozwój ucznia jako przygotowanie

do aktywnej obecnoÊci w spo∏eczeƒstwie.

4. ZdolnoÊç ucznia do odnajdywania swojego miejsca w warunkach wielokulturowoÊci.

Najistotniejszym osiàgni´ciem jest rozbudzenie

zami∏owania do j´zyka, historii i kultury ojczystej.

1. Wyrównywanie poziomu i rozwijanie umiej´tnoÊci

wyniesionych ze szko∏y podstawowej w zakresie

mówienia, s∏uchania, czytania i pisania

1) budowanie wypowiedzi mówionych i pisanych

zgodnie z intencjà i okolicznoÊciami (w zwiàzku

z sytuacjami ˝yciowymi i lekturà),

Zadania szko∏y

2) rozpoznawanie i tworzenie wypowiedzi informujàcych, opisujàcych, wartoÊciujàcych oraz

s∏u˝àcych wyra˝aniu opinii, przekonywaniu

i uzasadnianiu poglàdów,

1. Rozwijanie w uczniach poczucia w∏asnej wartoÊci,

to˝samoÊci narodowej (etnicznej) oraz wiary we

w∏asne mo˝liwoÊci j´zykowe.

3) dokonywanie celowych zabiegów redakcyjnych

w zakresie poprawiania i parafrazowania tekstów w∏asnych i cudzych,

2. Kszta∏cenie i doskonalenie umiej´tnoÊci mówienia, s∏uchania, czytania, pisania, odbioru ró˝norodnych tekstów kultury.

4) operowanie strukturami gramatycznymi odpowiednio do sytuacji i kontekstu wypowiedzi.

3. Tworzenie sytuacji, w których uczenie si´ j´zyka

nast´puje poprzez Êwiadome i refleksyjne jego

u˝ywanie (bez obcià˝enia wiedzà teoretycznà).

4. Rozwijanie w uczniach postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i poszanowania innych kultur.

5. Integrowanie ró˝nych p∏aszczyzn kulturowych,

stwarzanie mo˝liwoÊci uczestnictwa w kulturze

wspó∏czesnej na bazie obcowania z tradycjà.

6. Ukazywanie wk∏adu danej mniejszoÊci w kultur´

polskà i rozwój Polski.

2. Samokszta∏cenie

1) poszukiwanie informacji z ró˝nych êróde∏ i ich

porzàdkowanie,

2) umiej´tne i rozumne korzystanie ze Êrodków

masowego przekazu; klasyfikowanie i selekcjonowanie informacji.

3. Odbiór tekstów kultury

1) dostrzeganie i omawianie swoistych w∏aÊciwoÊci poznawanych utworów i tekstów kultury,

TreÊci nauczania

2) rozpoznawanie wartoÊci w utworach oraz próby

ich oceny na tle wartoÊci uniwersalnych,

1. Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu, mówienia oraz czytania i pisania.

3) twórcze wykonywanie utworów w ˝ywym s∏owie lub innych formach artystycznych.

2. Utrwalenie i poszerzenie funkcji j´zykowych umo˝liwiajàcych pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w sytuacjach ˝ycia codziennego.

3. Opanowanie funkcjonalnych struktur gramatycznych.

4. Wzbogacanie s∏ownictwa dotyczàcego ˝ycia codziennego w oparciu o materia∏y j´zykowe.

5. Wielop∏aszczyznowe wykorzystanie tekstu literackiego; akcentowanie wartoÊci ideowych, moralnych, estetycznych; wprowadzenie poj´ç z zakresu

historii i teorii literatury (kompozycja, narracja,

podmiot liryczny, symbol, kontrast, Êrodki wyrazu

artystycznego).

Lektura

1. Utwory prozatorskie i poetyckie wprowadzajàce

w tradycj´ i wspó∏czesnoÊç literackà — stosownie

do mo˝liwoÊci i potrzeb.

2. Teksty reprezentatywne dla ró˝nych rodzajów, gatunków i form artystycznego wyrazu, ze szczególnym uwzgl´dnieniem utworów epickich, w tym odmian prozy fabularnej i historycznej.

3. Teksty u˝ytkowe, publicystyczne, popularnonaukowe oraz inne teksty kultury wysokiej i masowej.

ETYKA1)

Cele edukacyjne

1. Kszta∏towanie refleksyjnej postawy wobec cz∏owieka, jego natury, powinnoÊci moralnych oraz

wobec ró˝nych sytuacji ˝yciowych.

2. Rozpoznawanie podstawowych wartoÊci i dokonywanie w∏aÊciwej ich hierarchizacji.

3. Poznanie specyficznych norm i wartoÊci le˝àcych

u podstaw dzia∏alnoÊci publicznej w szkole (samorzàd uczniowski), spo∏ecznoÊci lokalnej i paƒstwie

demokratycznym. Rozpoznawanie sytuacji naruszajàcych te normy i wartoÊci (korupcja).

4. Podj´cie odpowiedzialnoÊci za siebie i innych oraz

za dokonywane wybory moralne.

Zadania szko∏y

1. UÊwiadamianie wa˝nych problemów moralnych

i sposobów ich rozwiàzywania.

Poz. 1100

Osiàgni´cia

1. Dokonywanie wyboru wartoÊci i tworzenie ich hierarchii.

2. Rozstrzyganie wàtpliwoÊci i problemów moralnych zgodnie z przyj´tà hierarchià wartoÊci i dobrem wspólnym.

3. Rozpoznawanie zachowaƒ naruszajàcych normy

i wartoÊci w ˝yciu spo∏ecznym, politycznym i gospodarczym. Podejmowanie dzia∏aƒ zgodnych

z tymi normami i wartoÊciami w grupie rówieÊniczej i szkole.

4. Stosowanie zasad harmonijnego wspó∏istnienia

i wspó∏dzia∏ania ze Êrodowiskiem spo∏ecznym

i przyrodniczym.

ÂCIE˚KI EDUKACYJNE

EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA

2. Ukazywanie znaczenia zasad moralnych dla rozwoju osobistego cz∏owieka, kszta∏towania si´ relacji mi´dzy ludêmi oraz ˝ycia spo∏ecznego, gospodarczego i politycznego.

Cele edukacyjne

3. U∏atwianie nawiàzywania wi´zi z w∏asnà rodzinà,

krajem oraz jego kulturà, umo˝liwiajàcych rzeczywiste otwieranie si´ na ró˝norodnoÊç kultur w otaczajàcym Êwiecie.

2. Umiej´tnoÊç segregowania informacji i krytycznego ich odbioru.

4. Umo˝liwienie rozwijania umiej´tnoÊci prezentacji

w∏asnego stanowiska w dialogu z innymi i demokratycznego wspó∏decydowania.

4. Przygotowanie do pracy samokszta∏ceniowej i wykorzystywania mediów jako narz´dzi pracy intelektualnej.

TreÊci nauczania

5. Kszta∏towanie postawy szacunku dla polskiego

dziedzictwa kulturowego w zwiàzku z globalizacjà

kultury masowej.

1. Cz∏owiek jako osoba; natura i godnoÊç cz∏owieka.

1. Przygotowanie do korzystania z ró˝nych êróde∏ informacji, w tym w j´zykach obcych.

3. Rozbudzanie potrzeb czytelniczych.

2. Rola i znaczenie sumienia w ocenie moralnej i dla

wewn´trznego rozwoju cz∏owieka.

Zadania szko∏y

3. Samowychowanie jako droga rozwoju.

1. Rozpoznanie i umiej´tne kierowanie zainteresowaniami literackimi uczniów.

4. G∏ówne problemy wspó∏czesnej etyki.

5. Cz∏owiek wobec wartoÊci; cz∏owiek wobec cierpienia i Êmierci.

6. MoralnoÊç a religia, wiedza i polityka.

7. Wskazania moralne w religii chrzeÊcijaƒskiej. Normy spo∏eczne wynikajàce z nauki spo∏ecznej KoÊcio∏a.

8. Wskazania moralne w innych religiach Êwiata.

9. Normy i wartoÊci demokratyczne le˝àce u podstaw

aktywnoÊci spo∏ecznej na poziomie ma∏ej grupy,

szko∏y, spo∏ecznoÊci lokalnej.

10. Moralne aspekty stosunku cz∏owieka do Êwiata

przyrody.

11. Praca i jej wartoÊç dla cz∏owieka, znaczenie etyki

zawodowej.

2. Tworzenie warunków do zdobywania informacji

z ró˝nych êróde∏, w tym w j´zykach obcych.

3. Rozwijanie wiedzy o komunikowaniu si´ ludzi bezpoÊrednio i przez media.

4. Ukazywanie zale˝noÊci mi´dzy formà i j´zykiem

mediów a zamierzeniami, postawami i kulturà

twórców komunikatów artystycznych, informacyjnych, reklamowych i propagandowych.

5. UÊwiadomienie roli mass mediów i stosowanych

przez nie Êrodków i zabiegów socjotechnicznych.

6. Wprowadzenie uczniów w zasady procesu twórczego w produkcji medialnej.

7. Zapoznanie z fundamentalnymi dzie∏ami medialnymi: fotografii, radia, filmu, telewizji i teatru, polskimi i zagranicznymi.

TreÊci nauczania

1. Dokumenty gromadzone w bibliotece i ich wartoÊç

informacyjna.

2. Opis i spis bibliograficzny; zestawienie tematyczne.

3. Poj´cia komunikacji medialnej: znak, symbol, kod,

j´zyk, denotacja, konotacja.

4. Drogi, formy i kana∏y komunikowania si´ ludzi,

funkcje komunikatów — psychologiczne podstawy

komunikowania si´ ludzi.

5. Formy komunikatów medialnych: s∏ownych, pisemnych, obrazowych, dêwi´kowych, filmowych

i multimedialnych.

6. Kody ikoniczne i symboliczne. J´zyki poszczególnych mediów. Formy i Êrodki obrazowe. Fikcja

w mediach.

7. S∏owo, gest i ruch jako forma wypowiedzi w ˝yciu

i w teatrze, gry dramatyczne, inscenizacje, teatr

szkolny.

8. Media jako Êrodki poznania historii i wspó∏czesnoÊci. Komunikaty informacyjne i perswazyjne (reklamowe i propagandowe, public relations).

9. Wp∏yw mediów na kszta∏towanie norm i wartoÊci

zwiàzanych z dzia∏alnoÊcià publicznà. Rola mediów w zwalczaniu zjawiska korupcji.

Poz. 1100

9. Umiej´tnoÊç krytycznej analizy wartoÊci oferty mediów i dokonywania w∏aÊciwego wyboru w korzystaniu ze Êrodków masowej komunikacji.

EDUKACJA EKOLOGICZNA

Cele edukacyjne

1. UÊwiadamianie zagro˝eƒ Êrodowiska przyrodniczego, wyst´pujàcych w miejscu zamieszkania.

2. Budzenie szacunku do przyrody.

Zadania szko∏y

1. Tworzenie warunków do poznawania wspó∏zale˝noÊci mi´dzy ró˝nymi sk∏adnikami Êrodowiska

oraz rozumienia przyczyn i skutków ingerencji

cz∏owieka w Êwiat przyrody.

2. Kszta∏towanie proekologicznej motywacji uczniów.

TreÊci nauczania

1. Przyczyny i skutki niepo˝àdanych zmian w atmosferze, biosferze, hydrosferze i litosferze.

2. Ró˝norodnoÊç biologiczna (gatunkowa, genetyczna oraz ekosystemów) — znaczenie jej ochrony.

3. ˚ywnoÊç — oddzia∏ywanie produkcji ˝ywnoÊci na

Êrodowisko.

10. Podstawy projektowania i wykonywania ró˝nych

form komunikatów medialnych.

4. Zagro˝enia dla Êrodowiska wynikajàce z produkcji

i transportu energii; energetyka jàdrowa — bezpieczeƒstwo i sk∏adowanie odpadów.

Osiàgni´cia

Osiàgni´cia

1. Korzystanie ze zbiorów i warsztatu informacyjnego

biblioteki, tak˝e za pomocà automatycznych systemów wyszukiwawczych.

1. Dostrzeganie, opisywanie i wyjaÊnianie zwiàzków

mi´dzy naturalnymi sk∏adnikami Êrodowiska, cz∏owiekiem i jego dzia∏alnoÊcià.

2. Sporzàdzanie opisów bibliograficznych i bibliografii za∏àcznikowej do w∏asnych opracowaƒ.

2. Krytyczna analiza relacji mi´dzy dzia∏alnoÊcià cz∏owieka a stanem Êrodowiska.

3. Sprawne, szybkie czytanie, notowanie i selekcjonowanie wiadomoÊci.

3. Organizowanie dzia∏aƒ s∏u˝àcych poprawie stanu

Êrodowiska w najbli˝szym otoczeniu.

4. Analizowanie komunikatów medialnych, odczytywanie znaków i kodów dos∏ownych i kontekstowych.

4. Podejmowanie dzia∏aƒ ekologicznych w najbli˝szym otoczeniu i we w∏asnym ˝yciu.

5. Rozpoznawanie u˝ytych Êrodków formalnych i ich

s∏u˝ebnoÊç wzgl´dem zamierzeƒ twórców w ró˝nych formach przekazów medialnych.

6. Wykorzystywanie mediów jako êróde∏ informacji

i opinii w samodzielnym dochodzeniu do wiedzy.

7. Pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi formami komunikatów

i narz´dzi medialnych w procesie komunikowania,

zdobywania, dokumentowania i prezentowania

wiedzy.

8. Rozró˝nianie komunikatów informacyjnych i perswazyjnych, przekazów przedstawiajàcych rzeczywistoÊç i interpretujàcych i fikcyjnych.

5. Umiej´tnoÊç przestrzegania zasad ∏adu i porzàdku

w miejscach publicznych.

EDUKACJA EUROPEJSKA

Cele edukacyjne

OkreÊlenie miejsca i roli Polski i Polaków w integrujàcej si´ Europie.

1. Rozwijanie to˝samoÊci europejskiej budowanej na

gruncie mi∏oÊci do ma∏ej i wielkiej ojczyzny.

2. Ukazywanie procesu integracji jako Êrodka prowadzàcego do przyÊpieszenia transformacji ustrojowej i osiàgni´cia warunków do d∏ugofalowego

rozwoju kraju.

Zadania szko∏y

1. Ukazanie zasad funkcjonowania najwa˝niejszych

organizacji europejskich.

2. Zapoznanie z celami, podstawami ustrojowymi

i instytucjonalnymi Unii Europejskiej.

3. Wskazywanie konkretnych form i mo˝liwoÊci

wspó∏pracy m∏odzie˝owej oraz uczestnictwa w ˝yciu publicznym zintegrowanej Europy.

TreÊci nauczania

1. Polska w Europie. Przyk∏ady najwa˝niejszych wzajemnych zwiàzków mi´dzy Polskà a innymi paƒstwami europejskimi w przesz∏oÊci.

2. Zasady ∏adu europejskiego opartego na wspólnej,

historycznej podstawie cywilizacyjnej: filozofii

greckiej, prawie rzymskim i Biblii.

3. Twórcy Wspólnot Europejskich: R. Schuman,

A. de Gasperi, K. Adenauer i inni.

4. Cele i za∏o˝enia Wspólnot Europejskich. Krótka historia traktatów.

5. WieloÊç koncepcji rozwoju Unii Europejskiej.

6. Rada Europejska, Rada Unii Europejskiej, Komisja

Europejska, Parlament Europejski, Europejski Trybuna∏ SprawiedliwoÊci, Trybuna∏ Obrachunkowy.

7. Jednolity Rynek Europejski (swobodny przep∏yw

osób, towarów, kapita∏u i us∏ug). Waluta europejska.

8. Polityka edukacyjna Unii Europejskiej: mi´dzy odr´bnoÊcià programowà a formami wspó∏dzia∏ania.

Programy wspó∏pracy i wymiany m∏odzie˝y. UznawalnoÊç kwalifikacji i wykszta∏cenia. MobilnoÊç

pracowników. Edukacja mi´dzykulturowa.

9. Proces integracji Polski z Unià Europejskà. Procedury negocjacyjne. Koszty i korzyÊci wynikajàce

z cz∏onkostwa w Unii Europejskiej dla polskiego

obywatela.

10. Bezpieczeƒstwo europejskie. NATO, OBWE.

Poz. 1100

4. Wybrane przyk∏ady umiej´tnoÊci potrzebnych

w nawiàzaniu wspó∏pracy europejskiej na poziomie indywidualnym, grupowym i paƒstwowym.

Europejskie wartoÊci i standardy etyczne w dzia∏alnoÊci publicznej.

5. Przyczynianie si´ do powstawania ÊwiadomoÊci

„jestem Polakiem, wi´c jestem Europejczykiem”.

EDUKACJA FILOZOFICZNA

Cele edukacyjne

1. Wdra˝anie do logicznego myÊlenia i uporzàdkowania namys∏u nad Êwiatem.

2. Kszta∏towanie wra˝liwoÊci moralnej.

3. Zach´canie do g∏´bszego poznania samego siebie.

Zadania szko∏y

1. Ukazanie filozofii jako

1) „umi∏owania màdroÊci”,

2) zach´ty do zadawania zasadniczych pytaƒ,

3) drogi wiodàcej do krytycznego osiàgania prawdy,

4) jednego z fundamentów kultury klasycznej.

2. Sprzyjanie intelektualnemu rozwojowi ucznia.

3. Zwracanie uwagi na specyfik´ myÊlenia filozoficznego.

4. Ukazywanie roli zdziwienia jako poczàtku filozoficznego poznania.

5. Pomaganie w odpowiedzi na podstawowe pytania, szczególnie dotyczàce sensu ˝ycia ludzkiego.

6. Zaprezentowanie przyk∏adów

osiàgni´ç filozofii staro˝ytnej.

najwa˝niejszych

7. Pomoc uczniom w odkrywaniu w∏asnej to˝samoÊci.

TreÊci nauczania

12. Grupa Wyszehradzka. Inne organizacje regionalne.

1. Staro˝ytne wezwanie: „Poznaj samego siebie”

a zawsze aktualne pytania: Kim jestem? Skàd przychodz´? Dokàd zmierzam? Jaki jest sens ˝ycia

ludzkiego?

13. Prawa cz∏owieka.

2. Filozofia jako umi∏owanie màdroÊci.

14. Duchowy wymiar wspólnoty europejskiej (przes∏anie Jana Paw∏a II).

3. Staro˝ytna Grecja jako miejsce narodzenia filozofii. ChrzeÊcijaƒstwo a filozofia staro˝ytna.

Osiàgni´cia

4. Najwybitniejsi przedstawiciele filozofii staro˝ytnej

Sokrates, Platon, Arystoteles, Epikur, stoicy,

Êw. Augustyn.

11. Rada Europy.

1. Rozumienie procesów integracyjnych zachodzàcych w Europie.

2. Postawa otwartoÊci i dialogu wznoszàca si´ ponad

uprzedzenia i stereotypy etniczne.

3. ZnajomoÊç najwa˝niejszych instytucji europejskich.

5. Klasyczna definicja prawdy. Spory filozoficzne jako

wyraz poszukiwania prawdy.

6. Przyk∏ady wykorzystania klasycznej wiedzy filozoficznej do analizy wspó∏czesnych problemów,

zw∏aszcza moralnych. Etyka a ˝ycie publiczne.

7. Ogólna prezentacja dyscyplin filozoficznych i ich

problematyki.

8. Koncepcja cz∏owieka jako osoby, a wi´c istoty rozumnej i wolnej, otwartej na takie wartoÊci, jak

prawda, dobro.

9. Przyk∏ady ponadczasowych idei filozoficznych jako

cz´Êci duchowego dziedzictwa ludzkoÊci.

Poz. 1100

3. ˚ywnoÊç i ˝ywienie

1) sk∏ad ˝ywnoÊci, uk∏adanie jad∏ospisów, ich ró˝nice ze wzgl´du na kultur´, wiek, stan zdrowia,

rodzaj pracy,

2) higiena produkcji i przechowywania, przenoszenie i przechowywanie ˝ywnoÊci, prawa konsumenta, reklama ˝ywnoÊci.

4. AktywnoÊç ruchowa i umys∏owa

Osiàgni´cia

1. ZnajomoÊç najwa˝niejszych pytaƒ i poj´ç filozoficznych.

1) aktywnoÊç fizyczna w ró˝nych okresach ˝ycia

i stanach zdrowia,

2) wypoczynek bierny i czynny,

2. Rozumienie cz∏owieka jako bytu osobowego.

3) higiena pracy umys∏owej i snu,

3. Lepsze rozumienie siebie i drugiego cz∏owieka.

4) osoby niepe∏nosprawne i ich potrzeby.

4. Umiej´tnoÊç przedstawienia krótkiej charakterystyki dokonaƒ Sokratesa, Platona i Arystotelesa,

Epikura, stoików, Êw. Augustyna.

5. Umiej´tnoÊç filozoficznego okreÊlenia takich poj´ç, jak: osoba, prawda, dobro.

EDUKACJA PROZDROWOTNA

Cele edukacyjne

Kszta∏towanie zdrowego stylu ˝ycia i inspirowanie

harmonijnego rozwoju.

6. Korzystanie z pomocy medycznej.

7. Poczucie w∏asnej wartoÊci, dawanie i przyjmowanie wsparcia, asertywnoÊç.

8. Przyczyny i skutki u˝ywania mi´dzy innymi Êrodków psychoaktywnych; formy pomocy dla osób

eksperymentujàcych i uzale˝nionych; sposoby radzenia sobie w sytuacjach trudnych.

Osiàgni´cia

Zadania szko∏y

1. Tworzenie warunków do kszta∏towania zdrowego

stylu ˝ycia oraz harmonijnego rozwoju.

2. UÊwiadamianie w∏asnej odpowiedzialnoÊci

ochron´ swojego zdrowia i bezpieczeƒstwo.

5. Zachowania sprzyjajàce i zagra˝ajàce zdrowiu

— podejmowanie odpowiedzialnych wyborów.

za

1. Rozpoznawanie czynników chroniàcych i czynników ryzyka wp∏ywajàcych na zdrowie i rozwój.

2. Podejmowanie dzia∏aƒ na rzecz ochrony zdrowia.

EDUKACJA REGIONALNA

— DZIEDZICTWO KULTUROWE W REGIONIE

3. Wskazanie osób, instytucji i organizacji s∏u˝àcych

pomocà w przypadku zagro˝enia uzale˝nieniami,

prostytucjà, molestowaniem seksualnym.

Cele edukacyjne

4. UÊwiadamianie wspó∏zale˝noÊci mi´dzy wymiarami

zdrowia (wymiar fizyczny, psychiczny i duchowy).

1. Rozwijanie wiedzy o kulturze w∏asnego regionu

i jej zwiàzkach z kulturà narodowà.

TreÊci nauczania

2. Nawiàzanie kontaktu ze Êrodowiskiem lokalnym

i regionalnym w celu wytworzenia bliskich wi´zi

i zrozumienia ró˝norakich przynale˝noÊci cz∏owieka.

1. Higiena osobista i otoczenia

1) zasady piel´gnacji skóry,

2) ha∏as, nadmierne nas∏onecznienie.

2. Bezpieczeƒstwo i pierwsza pomoc

1) zasady bezpieczeƒstwa w domu, szkole, miejscu publicznym; potrzeby w zakresie bezpieczeƒstwa dzieci, osób starszych i niepe∏nosprawnych,

3. Ugruntowanie poczucia to˝samoÊci narodowej

przez rozwój to˝samoÊci regionalnej.

4. Rozwijanie wiedzy o historii regionu w powiàzaniu

z tradycjami w∏asnej rodziny.

Zadania szko∏y

1. Wprowadzanie w Êwiat tradycji regionu i nale˝àcych do niej wartoÊci.

2) ryzyko zwiàzane z ró˝nymi rodzajami aktywnoÊci i sytuacjami ˝yciowymi, jego ocena i odpowiedzialnoÊç za jego podejmowanie,

2. Wskazywanie przyk∏adów umo˝liwiajàcych integracj´ z kulturà regionu.

3) pierwsza pomoc w najcz´stszych przypadkach

zagro˝enia ˝ycia; wzywanie pomocy w nag∏ych

wypadkach; zachowanie w sytuacjach katastrof.

3. Wspieranie kontaktów z osobami i instytucjami

zajmujàcymi si´ ochronà i pomna˝aniem dziedzictwa kulturowego w regionie.

1. Po∏o˝enie i zró˝nicowanie przestrzenne elementów Êrodowiska geograficznego regionu.

3. U∏atwienie rozumienia i stosowania popularnych

zwrotów, sentencji, powiedzeƒ i wyra˝eƒ ∏aciƒskich, z czasów staro˝ytnych i póêniejszych, obecnych w kulturze i j´zyku polskim.

2. Rola regionu i jego zwiàzki z innymi regionami Polski.

4. U∏atwienie pos∏ugiwania si´ terminologià wspó∏czesnà opartà na j´zykach klasycznych i nowo˝ytnych.

3. Charakterystyka i pochodzenie spo∏ecznoÊci regionalnej.

TreÊci nauczania

TreÊci nauczania

4. Elementy historii regionu i jego najwybitniejsi

przedstawiciele.

1. Chronologia staro˝ytnoÊci.

2. Elementy historii i geografii Êwiata staro˝ytnego.

5. J´zyk regionalny, gwary i nazewnictwo regionalne, miejscowe nazwy, imiona i nazwiska.

3. Wybrane zagadnienia z ˝ycia codziennego Greków

i Rzymian.

6. Elementy dziejów kultury regionalnej, regionalne

tradycje, obyczaje i zwyczaje, muzyka.

4. Znaczenie mitologii, misteriów, obrz´dów, Êwiàt

i uroczystoÊci.

7. G∏ówne zabytki przyrody i architektury w regionie.

5. Rola igrzysk olimpijskich i widowisk teatralnych.

8. Historia i tradycja w∏asnej rodziny na tle historii

i tradycji regionu.

6. Podstawowe wiadomoÊci o dziejach j´zyka, alfabetu, pisma.

Osiàgni´cia

7. Przyk∏ady literatury i sztuki staro˝ytnej Grecji i Rzymu.

1. Odnajdywanie wartoÊci, jakà stwarza wspólnota

lokalna i jej kultura w ˝yciu cz∏owieka.

2. Prezentowanie w∏asnego regionu i jego walorów

oraz cech wyró˝niajàcych.

3. Dzia∏anie na rzecz ochrony regionalnego dziedzictwa kulturowego.

8. Powstawanie kultury chrzeÊcijaƒskiej i jej zwiàzki

z kulturà Grecji i Rzymu.

9. ObecnoÊç wartoÊci Êwiata staro˝ytnego w Êredniowieczu i nowo˝ytnej Europie.

10. Rola filozofii greckiej, prawa rzymskiego i Biblii

w kulturze polskiej.

4. Udzia∏ w lokalnych inicjatywach kulturalnych.

5. Wybrane umiej´tnoÊci regionalne (taƒce, Êpiewy).

KULTURA POLSKA NA TLE TRADYCJI

ÂRÓDZIEMNOMORSKIEJ

Cele edukacyjne

1. Rozumienie ciàg∏oÊci rozwoju kultury i trwa∏oÊci

ludzkich osiàgni´ç.

2. Wiàzanie aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych i kulturalnych z przesz∏oÊcià.

3. Dostrzeganie w kulturze antycznej korzeni to˝samoÊci kulturowej Polski i Europy.

Osiàgni´cia

1. Dostrzeganie zwiàzków mi´dzy kulturà wspó∏czesnà a staro˝ytnà kulturà Grecji i Rzymu oraz chrzeÊcijaƒstwem pierwszych wieków.

2. Pos∏ugiwanie si´ s∏ownikami w celu zrozumienia

i interpretacji popularnych zwrotów, sentencji, poj´ç

i terminów pochodzàcych z j´zyków klasycznych.

3. Wykorzystywanie wiedzy o kulturze Êródziemnomorskiej w kolejnych etapach edukacji oraz w ˝yciu spo∏ecznym i zawodowym.

4. Poszukiwanie, gromadzenie i wykorzystywanie informacji pozwalajàcych na interpretacj´ wspó∏czesnych wydarzeƒ w Êwietle poczàtków kultury Êródziemnomorskiej.

Zadania szko∏y

EDUKACJA OBRONNA

UÊwiadomienie uczniom zwiàzków wspó∏czesnej

kultury (przede wszystkim polskiej) z kulturà greckà,

rzymskà i chrzeÊcijaƒskà.

1. Przygotowanie uczniów do samodzielnego poszukiwania êróde∏ i przyczyn konkretnych zjawisk naszej cywilizacji i kultury.

2. U∏atwienie rozumienia aktualnych wydarzeƒ spo∏ecznych, politycznych i kulturalnych przy wykorzystaniu szeroko rozumianej wiedzy o Êwiecie staro˝ytnym.

Cele edukacyjne

Przygotowanie do prawid∏owego dzia∏ania i wspó∏dzia∏ania w przypadku wystàpienia zagro˝enia bezpieczeƒstwa ˝ycia, zdrowia, mienia oraz Êrodowiska.

Zadania szko∏y

1. UÊwiadomienie znaczenia ochrony cywilnej (ludzi,

Êrodowiska i dóbr materialnych) i wykszta∏cenia

w∏aÊciwego zachowania w sytuacji zagro˝enia.

2. Przekazywanie uczniom wiedzy o zasadach zachowania si´ w stanach zagro˝enia bezpieczeƒstwa

˝ycia i zdrowia.

7. Czynniki szkodliwe substancji toksycznych (wybranych wed∏ug katalogu ONZ) i ich sposoby znakowania.

3. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci post´powania w nag∏ych

wypadkach.

8. Zasady pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach.

4. UÊwiadomienie zasad zwiàzanych z respektowaniem prawa, w szczególnoÊci przepisów dotyczàcych praw cz∏owieka, jego bezpieczeƒstwa, ˝ycia

i zdrowia.

9. Wybrane zagadnienia prawne dotyczàce zachowania w sytuacji zagro˝enia bezpieczeƒstwa ˝ycia

i zdrowia (w szczególnoÊci obrona konieczna).

TreÊci nauczania

10. èród∏a prawa zawierajàce przepisy odpowiedzialnoÊci prawnej za dokonanie czynów prawnie zabronionych.

1. G∏ówne zadania i organizacja si∏ i Êrodków ochrony cywilnej.

11. Organy odpowiedzialne za porzàdek i bezpieczeƒstwo wewn´trzne paƒstwa.

2. Ostrzeganie i alarmowanie ludnoÊci o zagro˝eniach.

Osiàgni´cia

3. Ochrona przed skutkami powodzi, po˝aru i innych

zagro˝eƒ.

1. Ocenianie wydarzeƒ zagra˝ajàcych ˝yciu i ujmowanie ich w zwiàzki przyczynowo-skutkowe.

4. Powszechny obowiàzek obrony.

2. Opisywanie i ocenianie sytuacji wymagajàcych od

ludzi wspólnego dzia∏ania oraz podporzàdkowania

si´ pewnym rygorom (zarzàdzeniom).

5. Katastrofy komunikacyjne, techniczne i budowlane

— zasady zachowania si´.

3. Przyjmowanie odpowiedzialnoÊci za bezpieczeƒstwo, zdrowie (˝ycie) w∏asne i innych.

6. èród∏a promieniowania jàdrowego i jego skutki.

4. Udzielanie pierwszej pomocy poszkodowanym.

Za∏àcznik nr 3

PODSTAWA PROGRAMOWA KSZTA¸CENIA OGÓLNEGO DLA LICEÓW OGÓLNOKSZTA¸CÑCYCH,

LICEÓW PROFILOWANYCH, TECHNIKÓW, UZUPE¸NIAJÑCYCH LICEÓW OGÓLNOKSZTA¸CÑCYCH

I TECHNIKÓW UZUPE¸NIAJÑCYCH

Ze wzgl´du na koniecznoÊç zachowania ciàg∏oÊci

i spójnoÊci mi´dzy poszczególnymi etapami kszta∏cenia nale˝y stosowaç odpowiednio zasady ogólne

kszta∏cenia i wychowania przyj´te dla szko∏y podstawowej i gimnazjum, a w przypadku uzupe∏niajàcego

liceum ogólnokszta∏càcego i technikum uzupe∏niajàcego — dla zasadniczej szko∏y zawodowej. Nauczanie

i wychowanie na kolejnym etapie kszta∏cenia stanowià naturalnà konsekwencj´ nauczania i wychowania

na poprzednim etapie kszta∏cenia.

2) poznawanie wymaganych poj´ç i zdobywanie rzetelnej wiedzy w zakresie umo˝liwiajàcym podj´cie

studiów wy˝szych bàdê u∏atwiajàcym zdobycie zawodu,

Nadrz´dnym celem pracy edukacyjnej ka˝dego nauczyciela jest dà˝enie do wszechstronnego rozwoju

ucznia. Konieczna jest harmonijna realizacja zadaƒ

w zakresie nauczania, kszta∏cenia umiej´tnoÊci i wychowania. Zadania te tworzà wzajemnie uzupe∏niajàce

si´ i równowa˝ne wymiary pracy ka˝dego nauczyciela.

5) rozwijanie zdolnoÊci myÊlenia analitycznego i syntetycznego,

Szko∏a w zakresie nauczania, co stanowi jej zadanie specyficzne, zapewnia uczniom w szczególnoÊci

1) nauk´ poprawnego i swobodnego wypowiadania

si´ w mowie i na piÊmie w j´zyku ojczystym oraz

w j´zykach obcych z wykorzystaniem ró˝norodnych Êrodków wyrazu,

3) dochodzenie do rozumienia, a nie tylko do pami´ciowego opanowania przekazywanych treÊci,

4) rozwijanie zdolnoÊci dostrzegania ró˝nego rodzaju

zwiàzków i zale˝noÊci (przyczynowo-skutkowych,

funkcjonalnych, czasowych i przestrzennych),

6) traktowanie wiadomoÊci przedmiotowych, stanowiàcych wartoÊç poznawczà samà w sobie, w sposób integralny, prowadzàcy do lepszego rozumienia Êwiata, ludzi i siebie,

7) poznawanie zasad rozwoju osobowego i ˝ycia

spo∏ecznego,

8) poznawanie dziedzictwa kultury narodowej postrzeganej w perspektywie kultury europejskiej

i Êwiatowej.

W liceum ogólnokszta∏càcym, liceum profilowanym, technikum, uzupe∏niajàcym liceum ogólnokszta∏càcym i technikum uzupe∏niajàcym uczniowie

kszta∏cà swoje umiej´tnoÊci w celu wykorzystania

zdobytej wiedzy we wspó∏czesnym Êwiecie. Szczególnie istotnym zadaniem jest odpowiednie przygotowanie uczniów do podj´cia pracy.

4) poszukiwanie, odkrywanie i dà˝enie na drodze rzetelnej pracy do osiàgni´cia wielkich celów ˝yciowych i wartoÊci wa˝nych dla odnalezienia w∏asnego miejsca w Êwiecie,

Nauczyciele tworzà uczniom warunki do nabywania nast´pujàcych umiej´tnoÊci

6) dà˝enie do rozpoznawania wartoÊci moralnych,

dokonywania wyborów i hierarchizacji wartoÊci,

1) planowania, organizowania i oceniania w∏asnej

nauki, przyjmowania za nià odpowiedzialnoÊci,

7) kszta∏towanie w sobie postawy dialogu, umiej´tnoÊci s∏uchania innych i rozumienia ich poglàdów.

2) skutecznego porozumiewania si´ w ró˝nych sytuacjach, prezentacji w∏asnego punktu widzenia

i uwzgl´dniania poglàdów innych ludzi, poprawnego pos∏ugiwania si´ j´zykiem ojczystym, j´zykami obcymi oraz przygotowywania do publicznych

wystàpieƒ,

Uczniowie liceów ogólnokszta∏càcych, liceów profilowanych, techników, a tak˝e uzupe∏niajàcych liceów

ogólnokszta∏càcych i techników uzupe∏niajàcych sà

przygotowywani w szczególnoÊci do podejmowania

wyzwaƒ wspó∏czesnego Êwiata, takich jak: integracja,

globalizacja, wymiana informacji, post´p naukowo-techniczny.

3) efektywnego wspó∏dzia∏ania w zespole, budowania wi´zi mi´dzyludzkich, podejmowania indywidualnych i grupowych decyzji, skutecznego dzia∏ania na gruncie zachowania obowiàzujàcych norm,

4) rozwiàzywania problemów w twórczy sposób,

5) poszukiwania, porzàdkowania i wykorzystywania

informacji z ró˝nych êróde∏, efektywnego pos∏ugiwania si´ technologiami informacyjnymi i komunikacyjnymi,

6) odnoszenia do praktyki zdobytej wiedzy oraz tworzenia potrzebnych doÊwiadczeƒ i nawyków,

7) rozwijania sprawnoÊci umys∏owych oraz osobistych zainteresowaƒ,

8) przyswajania sobie metod i technik negocjacyjnego rozwiàzywania konfliktów i problemów spo∏ecznych.

W swojej pracy wychowawczej nauczyciele

wspierajà rodziców w realizacji ich zadaƒ wychowawczych, tak aby umo˝liwiaç uczniom przejmowanie odpowiedzialnoÊci za w∏asne ˝ycie i rozwój osobowy.

Nauczyciele tworzà w szkole Êrodowisko sprzyjajàce

zarówno wszechstronnemu rozwojowi osobowemu

uczniów (w wymiarze fizycznym — w tym zdrowotnym, psychicznym, intelektualnym, moralnym i duchowym), jak i ich rozwojowi spo∏ecznemu, wspierajàc przy tym

5) przygotowywanie si´ do ˝ycia w rodzinie, w spo∏ecznoÊci lokalnej i w paƒstwie,

Wszechstronny rozwój ucznia oraz zrównowa˝ony

rozwój kraju wymagajà, aby osnow´ programów nauczania i programów wychowania w liceach ogólnokszta∏càcych, liceach profilowanych, technikach, uzupe∏niajàcych liceach ogólnokszta∏càcych i technikach

uzupe∏niajàcych stanowi∏y równoczeÊnie: otwartoÊç

na Êwiat, ale i to˝samoÊç oparta na dziedzictwie kultury w∏asnej ojczyzny; wiedza ogólna i umiej´tnoÊç jej

praktycznego wykorzystywania, ale tak˝e zdolnoÊç rozumienia i definiowania zmiennej rzeczywistoÊci;

Êmia∏e poszukiwania wÊród tego, co nowe i nieznane,

ale i wiernoÊç zasadom etycznym.

Nauczyciele w pracy wychowawczej wskazujà idea∏, zgodnie z którym uczeƒ dojrza∏y, dobrze przygotowany do ˝ycia w spo∏eczeƒstwie to cz∏owiek uczciwy,

umiejàcy ˝yç z innymi i dla innych.

Âcie˝ki edukacyjne

W liceum ogólnokszta∏càcym, liceum profilowanym i technikum oprócz przedmiotów wprowadza si´

nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne

1) edukacja czytelnicza i medialna,

2) edukacja ekologiczna,

3) edukacja europejska,

4) edukacja filozoficzna,

1) rozwijanie dociekliwoÊci poznawczej, ukierunkowanej na poszukiwanie prawdy, dobra i pi´kna

w Êwiecie,

5) edukacja prozdrowotna,

2) poczucie u˝ytecznoÊci zarówno poszczególnych

przedmiotów nauczania, jak i ca∏ej edukacji na danym etapie,

7) wychowanie do ˝ycia w rodzinie.

3) dà˝enie do dobra w jego wymiarze indywidualnym i spo∏ecznym, umiej´tne godzenie dobra w∏asnego z dobrem innych, odpowiedzialnoÊci za siebie z odpowiedzialnoÊcià za innych, wolnoÊci w∏asnej z wolnoÊcià innych,

6) edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe

w regionie,

W uzupe∏niajàcym liceum ogólnokszta∏càcym i technikum uzupe∏niajàcym oprócz przedmiotów wprowadza

si´ nast´pujàce Êcie˝ki edukacyjne

1) edukacja czytelnicza i medialna,

2) edukacja ekologiczna,

3) edukacja europejska,

4) edukacja filozoficzna,

5) edukacja prozdrowotna,

6) edukacja regionalna — dziedzictwo kulturowe

w regionie.

Dyrektor szko∏y zapewnia uwzgl´dnienie problematyki Êcie˝ek edukacyjnych w szkolnym zestawie

programów nauczania. Realizacj´ Êcie˝ek edukacyjnych zapewniajà nauczyciele wszystkich przedmiotów, którzy do w∏asnego programu w∏àczajà odpowiednio treÊci danej Êcie˝ki.

Cz´Êciowej realizacji treÊci Êcie˝ek edukacyjnych

mo˝na dokonaç w czasie odr´bnych, modu∏owych,

kilkugodzinnych zaj´ç.

Dzia∏alnoÊç edukacyjna liceum ogólnokszta∏càcego, liceum profilowanego, technikum, uzupe∏niajàcego liceum ogólnokszta∏càcego i technikum uzupe∏niajàcego jest okreÊlona przez

1) szkolny zestaw programów nauczania, który

uwzgl´dniajàc wymiar wychowawczy, obejmuje

ca∏à dzia∏alnoÊç szko∏y z punktu widzenia dydaktycznego,

2) program wychowawczy szko∏y, obejmujàcy

wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze wychowawczym skierowane do uczniów, realizowany

przez nauczycieli,

3) program profilaktyki dostosowany do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb danego Êrodowiska, obejmujàcy wszystkie treÊci i dzia∏ania o charakterze profilaktycznym skierowane do uczniów,

nauczycieli i rodziców.

Poz. 1100

4. Wzmacnianie wiary w swoje mo˝liwoÊci oraz poczucia odpowiedzialnoÊci za w∏asny rozwój i samodzielne decyzje dotyczàce dalszej nauki i wyboru zawodu.

5. Kszta∏towanie hierarchii wartoÊci w oparciu o wybitne dzie∏a kultury.

6. Rozwijanie postaw tolerancji i eliminowanie postaw ksenofobicznych.

Zadania szko∏y

1. Rozbudzanie zainteresowaƒ wybitnymi dzie∏ami literatury i sztuki oraz tworzenie warunków sprzyjajàcych pog∏´bionemu poznawaniu i prze˝ywaniu

ich treÊci.

2. Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo literackie i kulturowe, w tradycj´ narodowà i dziedzictwo kulturowe krajów europejskich; pomoc w rozpoznawaniu

obecnoÊci tradycji we wspó∏czesnej kulturze.

3. Przybli˝anie literatury wspó∏czesnej i ukazywanie

jej miejsca w dzisiejszej kulturze.

4. Przygotowanie ucznia do Êwiadomego i krytycznego odbioru dzie∏ kultury (tak˝e masowej).

5. Pomoc w kszta∏towaniu umiej´tnoÊci interpretowania arcydzie∏ literackich i rozpoznawania ich

w kontekÊcie egzystencjalnym, aksjologicznym

i historycznym; pomoc w rozpoznawaniu w nich

wartoÊci i ich hierarchizacji.

6. Pomoc w rozwijaniu sprawnoÊci komunikacyjnych

stosownie do sytuacji; kszta∏towanie ÊwiadomoÊci

mocy j´zyka i mo˝liwoÊci rozszerzania granic w∏asnego Êwiata poprzez j´zyk.

7. Wzbogacanie wiedzy o j´zyku traktowanym jako

historycznie rozwijajàcy si´ system i jako wsparcie

w podejmowaniu refleksji porzàdkujàcej obserwacje j´zykowej praktyki.

Szkolny zestaw programów nauczania, program

wychowawczy szko∏y oraz program profilaktyki tworzà

spójnà ca∏oÊç. Ich przygotowanie i realizacja sà zadaniem zarówno ca∏ej szko∏y, jak i ka˝dego nauczyciela.

8. Uczenie syntetyzowania i porzàdkowania poznanego materia∏u.

Podstawa programowa zak∏ada kszta∏cenie w zakresie podstawowym. Przewiduje równie˝ w wypadku wybranych, zgodnie z odr´bnymi przepisami, przedmiotów dodatkowo kszta∏cenie w zakresie rozszerzonym.

10. Wspomaganie rozwoju kultury j´zykowej i uwra˝liwianie na pi´kno mowy ojczystej.

9. Pomoc w utrwalaniu nawyków samokszta∏ceniowych.

TreÊci nauczania

KSZTA¸CENIE W ZAKRESIE PODSTAWOWYM

1. J´zyk jako zjawisko semiotyczne

PRZEDMIOTY

1) poj´cie znaku, rodzaje znaków,

J¢ZYK POLSKI

2) podstawowe funkcje znaku j´zykowego: komunikowanie, informowanie, ekspresja, impresja,

Cele edukacyjne

1. Poznanie dzie∏ literackich wchodzàcych w sk∏ad dziedzictwa polskiej, europejskiej i Êwiatowej kultury.

2. Osiàganie dojrza∏oÊci intelektualnej, emocjonalnej

i moralnej.

3. Kszta∏towanie to˝samoÊci osobowej, narodowej

i kulturowej.

3) j´zyk jako system znakowy; mówiona i pisana

wersja j´zyka.

2. Budowa j´zyka

1) brzmieniowa warstwa j´zyka i wypowiedzi,

2) sposoby wzbogacania zasobu leksykalnego

(konstrukcje s∏owotwórcze, neologizmy, zapo˝yczenia),

3) zasób leksykalny i frazeologiczny j´zyka; semantyczna i niesemantyczna wartoÊç s∏owa,

4) budowa wypowiedzeƒ (zdaƒ) i tekstów; leksykalna i sk∏adniowa spójnoÊç tekstu.

3. Wypowiedê j´zykowa

9. Proces historycznoliteracki

1) gatunki i rodzaje literackie,

2) konwencja literacka i typowe dla niej Êrodki artystyczne,

3) konteksty utworu: historyczne i biograficzne,

1) wypowiedzi monologowe i dialogowe,

4) pràd artystyczny,

2) podstawowe gatunki wypowiedzi j´zykowych

(przemówienie, referat, artyku∏, dyskusja, negocjacje),

5) epoka i nast´pstwo epok.

3) wartoÊciowanie wypowiedzi j´zykowych: poprawnoÊç, b∏àd j´zykowy, prawdziwoÊç — fa∏szywoÊç, szczeroÊç — k∏amstwo, wartoÊç estetyczna wypowiedzi,

4) etyka mówienia: uczciwoÊç, agresja j´zykowa,

wulgarnoÊç, manipulacja j´zykowa.

4. Retoryczne u˝ycie j´zyka

Poz. 1100

10. Tematy, motywy, wàtki

1) mi∏oÊç, dom, rodzina, Êmierç, droga, w´drówka, pielgrzymka,

2) natura a cywilizacja; motywy franciszkaƒskie

w kulturze.

11. WartoÊci, kategorie estetyczne i filozoficzne

1) prawda, dobro, pi´kno,

1) werbalne i niewerbalne Êrodki komunikacji,

2) komizm, humor, ironia, tragizm, patos,

2) retoryczne Êrodki perswazji i ekspresji,

3) sacrum i profanum,

3) stosownoÊç i skutecznoÊç retoryczna,

4) wolnoÊç, odpowiedzialnoÊç, sprawiedliwoÊç,

tolerancja,

4) retoryczny aspekt wieloznacznoÊci s∏owa i wypowiedzi (homonimia, znaczenie nieostre, elipsa, anakolut, paradoks),

5) etykieta j´zykowa.

5. Miejsce j´zyka w spo∏eczeƒstwie

1) pochodzenie i rozwój j´zyka; podstawowe zmiany historyczne w polszczyênie,

2) spo∏eczne i terytorialne zró˝nicowanie j´zyka

dialekt, gwara, ˝argon, zró˝nicowanie pokoleniowe.

6. Stylowe odmiany j´zyka

1) style indywidualne i funkcjonalne (styl potoczny, artystyczny, publicystyczny, naukowy); podstawowe typy stylizacji (archaizacja, stylizacja

potoczna, gwarowa),

2) stylowa stosownoÊç wypowiedzi wobec sytuacji komunikacyjnej,

3) j´zyki specjalistyczne i terminologia.

7. Poj´cia kultury

1) dzie∏o literackie i jego wyró˝niki,

2) kultura masowa i elitarna; popkultura i kultura

wysoka,

3) spo∏eczne Êrodki przekazu (prasa, radio, telewizja, Internet),

4) uczestnictwo w kulturze: twórcy i odbiorcy,

5) arcydzie∏o, kicz.

8. Tradycje literackie

1) staropolska i oÊwieceniowa,

2) romantyczna i pozytywistyczna,

3) m∏odopolska i awangardowa,

4) konteksty biblijne i antyczne,

5) kontynuacje i nawiàzania.

5) ojczyzna, ma∏a ojczyzna,

6) naród, spo∏eczeƒstwo.

Osiàgni´cia

1. S∏uchanie i mówienie

1) rozpoznawanie aktów mowy i ich intencji (odró˝nianie proÊby od rozkazu, pytania od ˝àdania, spostrzeganie ironii, sarkazmu, rubasznoÊci, prowokacji, aprobaty, negacji); sprawne wypowiadanie si´ ze ÊwiadomoÊcià intencji,

2) stosowanie zabiegów perswazyjnych wraz

z rozpoznawaniem ich wartoÊci (zw∏aszcza odró˝nianie szczeroÊci od nieszczeroÊci, prawdy

od nieprawdy, podchwytliwoÊci, eufemizmów,

agresji, brutalnoÊci i wulgaryzmów w zachowaniach j´zykowych),

3) sprawne i Êwiadome pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi

odmianami polszczyzny mówionej (zw∏aszcza

ogólnà i potocznà) w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej,

4) poprawne formu∏owanie pytaƒ i odpowiedzi;

rozpoznawanie pytaƒ sugestywnych, êle postawionych, podchwytliwych, retorycznych,

5) operowanie bogatym repertuarem semantycznym i frazeologicznym w rozmaitych wypowiedziach,

6) skuteczne uczestniczenie w dialogu, dyskusji

i negocjacjach; s∏uchanie wypowiedzi partnerów (dostrzeganie kontrowersji w dyskusji i negocjacjach),

7) aktywne i krytyczne s∏uchanie (z empatià, ze

wspomaganiem, z korygowaniem, ze sprzeciwem) wystàpieƒ publicznych; odró˝nianie faktów od opinii.

2. Pisanie i redagowanie tekstów

1) sprawne pos∏ugiwanie si´ ró˝nymi odmianami

polszczyzny w odmianie pisanej (zw∏aszcza

ogólnej i fachowej) w zale˝noÊci od sytuacji komunikacyjnej,

2) komponowanie d∏u˝szych, spójnych wypowiedzi: analiza tematu, uk∏adanie planów i konspektów; nadawanie tytu∏ów i Êródtytu∏ów,

3) praca redakcyjna nad tekstem w∏asnym i cudzym, w tym z u˝yciem edytora tekstu: poprawianie, adiustacja, podzia∏ na cz´Êci sk∏adowe (rozdzia∏y, paragrafy, akapity), wyró˝nienia w tekÊcie,

4) przekszta∏canie tekstu w∏asnego i cudzego

streszczanie, skracanie, rozwijanie, cytowanie,

5) eliminowanie niew∏aÊciwego u˝ycia Êrodków

powodujàcych niejednoznacznoÊç wypowiedzi

(homonimie, anakoluty, elipsy, paradoksy),

6) prowadzenie korespondencji, stosowanie zwrotów adresatywnych, etykiety j´zykowej; pisanie

˝yciorysu, listu intencyjnego i motywacyjnego,

7) wypowiadanie si´ w podstawowych (szkolnych) formach gatunkowych: rozprawka, recenzja, referat, interpretacja utworu literackiego lub

fragmentu.

3. Czytanie

1) rozumienie ró˝nych kodów w przekazach kultury masowej,

2) odró˝nianie cech swoistych i rozumienie funkcji

gatunków publicystycznych i popularnonaukowych, tekstów prasowych (informacja, komentarze, artyku∏y, reporta˝e, wystàpienia publiczne),

3) umiej´tnoÊç czytania ze zrozumieniem dzie∏ literackich.

4. Odbiór dzie∏ sztuki

1) w wymiarze interpretacyjnym

a) wyraziste czytanie utworów literackich ze

zrozumieniem sensu, z troskà o estetyk´ czytania, w∏aÊciwà dykcj´, akcent, intonacj´,

b) recytacja z pami´ci wybranych tekstów poetyckich,

c) stosowanie podstawowych poj´ç z poetyki

w analizie utworów literackich; pojmowanie

dzia∏aƒ analitycznych jako podstawy interpretacji; umiej´tnoÊç przywo∏ania w∏aÊciwego

kontekstu,

d) rozumienie tekstów o ró˝nym stopniu komplikacji; odbiór znaczeƒ metaforycznych, rozpoznawanie aluzji literackich, toposów, symboli kulturowych,

e) odbiór i porównywanie ró˝nych dzie∏ sztuki,

rozumienie korespondencji sztuk,

2) w wymiarze historycznym

a) rozpoznawanie stylów w sztuce (zw∏aszcza

romaƒskiego, gotyckiego, renesansowego,

barokowego i secesyjnego),

b) wyjaÊnianie powiàzaƒ czytanych utworów z historià cywilizacji (zw∏aszcza Polski i Europy),

Poz. 1100

c) porównywanie utworów literackich (z ró˝nych epok) o podobnych motywach,

d) dostrzeganie wartoÊci charakterystycznych

dla ró˝nych epok,

e) rozpoznawanie przybli˝onego czasu powstania utworów na podstawie obrazu kultury

materialnej, obyczaju, konwencji, stylu

i j´zyka,

3) w wymiarze aksjologiczno-egzystencjalnym

a) rozpoznawanie wartoÊci i ich hierarchii

w dzie∏ach literackich: wskazywanie w literaturze i sztuce wartoÊci aprobowanych przez

siebie,

b) odró˝nianie spontanicznych i osobistych

prze˝yç literackich od ponadindywidualnych,

utrwalonych w tradycji i krytyce kodów odbioru; zrozumienie formacyjnych i terapeutycznych wartoÊci czytanych dzie∏ dla pojedynczego czytelnika i wspólnoty pokoleniowej czy kulturowej.

5. Samokszta∏cenie

1) syntetyzowanie poznanego materia∏u: scalanie

zebranych informacji w problemowe ca∏oÊci,

2) korzystanie z literatury fachowej: notowanie, relacjonowanie; opis bibliograficzny,

3) korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji (dokumentów, leksykonów, encyklopedii, s∏owników,

baz danych, nagraƒ magnetofonowych i magnetowidowych, Internetu).

Lektura

1. Literatura polska

Bogurodzica w kontekÊcie poezji Êredniowiecznej;

Jan Kochanowski — pieÊni, treny (wybór); poezja

baroku (wybór); Piotr Skarga — Kazania sejmowe

(wybór); Ignacy Krasicki — Pieʃ: Hymn do mi∏oÊci

Ojczyzny, satyry i liryki (wybór); Stanis∏aw Staszic

— Przestrogi dla Polski (fragmenty); Adam Mickiewicz — Konrad Wallenrod, Pan Tadeusz, Dziady cz. III; Juliusz S∏owacki — Kordian; Zygmunt

Krasiƒski — Nie-Boska komedia (wybrane sceny),

Listy (wybór); wybór poezji romantycznej (w tym

utwory Adama Mickiewicza, Juliusza S∏owackiego, Cypriana Kamila Norwida); Boles∏aw Prus —

Lalka; Eliza Orzeszkowa — Nad Niemnem; Henryk

Sienkiewicz — Quo vadis, Potop; wybór poezji

m∏odopolskiej; Stanis∏aw Wyspiaƒski — Wesele;

W∏adys∏aw Stanis∏aw Reymont — Ch∏opi, tom I

Jesieƒ; Stefan ˚eromski — Ludzie bezdomni,

PrzedwioÊnie; Maria Dàbrowska — Noce i dnie;

Brunon Schulz — Sklepy cynamonowe (wybrane

opowiadania); Zofia Na∏kowska — Granica; S∏awomir Mro˝ek — Tango; Zofia Kossak-Szczucka —

Po˝oga; Tadeusz Borowski — Po˝egnanie z Marià

(wybrane opowiadania); Gustaw Herling-Grudziƒski — Inny Êwiat; wybór poezji XX wieku (w tym

utwory Boles∏awa LeÊmiana, Leopolda Staffa,

Juliana Tuwima, Marii Pawlikowskiej-Jasnorzewskiej, Czes∏awa Mi∏osza, Krzysztofa Kamila Baczyƒskiego, Zbigniewa Herberta, Tadeusza Ró˝ewicza,

Mirona Bia∏oszewskiego, Wis∏awy Szymborskiej,

Stanis∏awa Baraƒczaka, ks. Jana Twardowskiego);

Jan Pawe∏ II — Pami´ç i to˝samoÊç; Ryszard KapuÊciƒski — Cesarz; abp Kazimierz Majdaƒski — B´dziecie Moimi Êwiadkami... lub kardyna∏ Stefan

Wyszyƒski — Zapiski wi´zienne; inne wybrane

fragmenty prozy dokumentalnej (reporta˝, dziennik, pami´tnik) i eseistycznej; inne utwory zaproponowane przez uczniów i nauczyciela; teksty kultury (adaptacje filmowe powieÊci i inne filmy,

spektakle teatralne, utwory muzyczne, obrazy, s∏uchowiska, programy telewizyjne, teksty prasowe).

2. Literatura powszechna

Sofokles — Król Edyp; Horacy — wybór pieÊni;

William Szekspir — Makbet; Molier — Âwi´toszek;

Johann Wolfgang von Goethe — Cierpienia m∏odego Wertera; Daniel Defoe — Robinson Crusoe; Fiodor Dostojewski — Zbrodnia i kara; Joseph Conrad

— Lord Jim; C. S. Levis — Listy starego diab∏a do

m∏odego; George Orwell — Folwark zwierz´cy.

J¢ZYKI OBCE

A. Dotyczy nauki j´zyka obcego nowo˝ytnego jako

pierwszego, stanowiàcej kontynuacj´ nauczania tego j´zyka w gimnazjum albo gimnazjum i zasadniczej szkole zawodowej

Cele edukacyjne

1. Osiàgni´cie umiej´tnoÊci j´zykowych na poziomie

zaawansowanym, zapewniajàcych swobodne pos∏ugiwanie si´ w kraju nauczanego j´zyka lub

w kontaktach z doÊç wymagajàcymi u˝ytkownikami, a tak˝e w przysz∏ej nauce i pracy.

2. Przygotowanie do egzaminu maturalnego z j´zyka

obcego na poziomie rozszerzonym.

Zadania szko∏y

1. Pomoc uczniom w rozwijaniu poczucia w∏asnej

wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci, mi´dzy

innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà, dotyczàcà indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.

2. Zapewnienie dost´pu do materia∏ów autentycznych, w tym, w miar´ mo˝liwoÊci, multimedialnych, których wybór odpowiada obowiàzujàcym

normom wychowawczym.

3. Dà˝enie do zapewnienia uczniom maksimum kontaktu z j´zykiem obcym, w szczególnoÊci poprzez

wymian´ ze szko∏ami z innych krajów lub uczestnictwo w programach mi´dzynarodowych.

4. Wdra˝anie uczniów do samodzielnoÊci w procesie

uczenia si´ j´zyka obcego.

5. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci wykorzystywania znajomoÊci j´zyka przy wykonywaniu zespo∏owych, zw∏aszcza interdyscyplinarnych, projektów.

6. Wspieranie uczniów w rozwijaniu postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.

Poz. 1100

TreÊci nauczania

1. Ugruntowanie wiadomoÊci i umiej´tnoÊci nabytych na poprzednich etapach nauki.

2. Rozwijanie integracji sprawnoÊci j´zykowych.

3. Uzyskanie szerokich umiej´tnoÊci j´zykowych, pozwalajàcych na swobodne operowanie j´zykiem

w bogatym repertuarze sytuacyjno-tematycznym,

z uwzgl´dnieniem tematyki kraju ojczystego.

4. Uzyskanie umiej´tnoÊci j´zykowych poprzez kontakt

z autentycznymi wypowiedziami ustnymi i pisemnymi, z uwzgl´dnieniem ró˝nych rejestrów j´zykowych, stylu formalnego i nieformalnego, fragmentów tekstów literackich obszaru j´zyka nauczanego.

5. Zapoznanie z g∏ównymi odmianami nauczanego

j´zyka.

6. Poszerzenie komponentu kulturowego obszaru j´zyka nauczanego, z uwzgl´dnieniem tematyki integracji europejskiej.

7. Korzystanie z wiedzy i umiej´tnoÊci nabytych

w trakcie nauki innego j´zyka obcego oraz pozosta∏ych przedmiotów.

8. Zapoznanie z elementami j´zyka i normami socjokulturowymi, które pozwalajà funkcjonowaç na

rynku pracy.

Osiàgni´cia

1. Praktyczne pos∏ugiwanie si´ j´zykiem na poziomie

zaawansowanym.

2. Ogólne rozumienie autentycznych przekazów

s∏ownych, odbieranych za poÊrednictwem mediów (audycja radiowa, telewizyjna, film) oraz tekstowych (prasa, opracowania popularnonaukowe,

fragmenty tekstów literackich, wybrane przekazy

internetowe).

3. Umiej´tnoÊç wyszukiwania, selekcji, porzàdkowania szczegó∏owych informacji w autentycznych

przekazach s∏ownych oraz tekstowych.

4. Umiej´tnoÊç uczestniczenia w dyskusji, w tym argumentowanie, wyra˝anie opinii, uzasadnianie

i obrona w∏asnych sàdów.

5. Rozumienie i stosowanie Êrodków j´zykowych,

s∏u˝àcych wyra˝aniu ró˝norodnych intencji oraz

stanów emocjonalnych (na przyk∏ad hipoteza, wàtpliwoÊç, zak∏opotanie).

6. Pos∏ugiwanie si´ wybranymi Êrodkami stylistycznymi dla wyra˝ania ironii, ˝artobliwego charakteru

wypowiedzi.

7. Dokonywanie kompozycji tekstów us∏yszanych

i przeczytanych.

8. Przetwarzanie przeczytanych lub us∏yszanych informacji, z uwzgl´dnieniem zmiany rejestru, stylu

lub formy.

9. Rozumienie i umiej´tnoÊç skomentowania faktów

socjokulturowych, typowych dla obszaru j´zyka

nauczanego, w tym zwyczajów, tradycji i literatury.

10. Pisanie typowych sformalizowanych tekstów

(w szczególnoÊci curriculum vitae, podanie o prac´ czy stypendium). Umiej´tnoÊç wykorzystywania Europejskiego Portfolio J´zykowego

i EUROPASS.

Poz. 1100

TreÊci nauczania

1. Struktury morfosyntaktyczne umo˝liwiajàce formu∏owanie prostych wypowiedzi w odniesieniu do

teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz relacji

przestrzennych.

2. Funkcje j´zykowe umo˝liwiajàce pos∏ugiwanie si´

j´zykiem w sytuacjach ˝ycia codziennego.

11. Pisanie wybranych tekstów niesformalizowanych

(w szczególnoÊci listu, komentarza, eseju).

3. S∏ownictwo dotyczàce ˝ycia codziennego, uwzgl´dniajàce realia kraju/obszaru j´zyka nauczanego oraz

kraju ojczystego.

12. Stosowanie odpowiednich dla j´zyka pisanego

Êrodków leksykalnych i morfosyntaktycznych w zakresie okreÊlonego typu wypowiedzi pisemnych.

4. Ogólne wiadomoÊci kulturowo-cywilizacyjne na

temat kraju/obszaru j´zyka nauczanego.

13. Rozpoznawanie standardowych odmian j´zyka nauczanego.

14. Dostrzeganie b∏´dów oraz dokonywanie autokorekty.

15. Opanowanie indywidualnych strategii uczenia si´,

korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji (mi´dzy innymi leksykonów, encyklopedii, s∏owników specjalistycznych oraz êróde∏ elektronicznych).

B. Dotyczy nauki j´zyka obcego nowo˝ytnego jako

pierwszego, rozpoczynajàcej si´ od poziomu zerowego, lub jako drugiego, gdy nauczanie tego j´zyka stanowi kontynuacj´ nauczania w gimnazjum albo gimnazjum i zasadniczej szkole zawodowej

Cele edukacyjne

1. Opanowanie j´zyka na poziomie zapewniajàcym

w miar´ sprawnà komunikacj´ w odniesieniu do

spraw ˝ycia codziennego.

2. Przygotowanie do egzaminu maturalnego z j´zyka

obcego na poziomie podstawowym.

5. Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu i mówienia, opanowanie zasad wymowy.

6. Rozwijanie sprawnoÊci czytania i pisania, opanowanie zasad ortografii.

7. Rozwijanie integracji sprawnoÊci j´zykowych.

8. Nabywanie umiej´tnoÊci j´zykowych poprzez kontakt z autentycznymi wypowiedziami ustnymi i pisemnymi.

9. Rozró˝nianie formalnego i nieformalnego stylu j´zyka.

10. Korzystanie z technik kompensacyjnych.

11. Korzystanie z wiedzy i umiej´tnoÊci nabytych

w trakcie nauki innego j´zyka obcego oraz pozosta∏ych przedmiotów.

12. Rozwijanie indywidualnych strategii uczenia si´,

korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji.

Osiàgni´cia

1. W zakresie s∏uchania

Zadania szko∏y

1) rozumienie ogólnego sensu oraz intencji prostych wypowiedzi osób pos∏ugujàcych si´ tym

j´zykiem jako macierzystym,

1. Pomoc uczniom w rozwijaniu poczucia w∏asnej

wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci, mi´dzy innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà

dotyczàcà indywidualnych kompetencji j´zykowych.

2) rozumienie sensu prostych, autentycznych wypowiedzi w ró˝nych warunkach odbioru (na

przyk∏ad rozmowa przez telefon, komunikat na

dworcu),

2. Zapewnienie dost´pu do materia∏ów autentycznych, których wybór odpowiada zadaniom wychowawczym.

3. Zapewnienie uczniom maksimum kontaktu z j´zykiem obcym oraz mo˝liwoÊç aktywnego u˝ywania

j´zyka mówionego i pisanego.

4. Wspieranie uczniów w rozwijaniu postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.

5. Umo˝liwienie uczniom wykorzystywania znajomoÊci j´zyka przy wykonywaniu ró˝norodnych projektów, w tym pozaj´zykowych.

6. Wdra˝anie uczniów do samodzielnoÊci w procesie

uczenia si´ j´zyka obcego.

3) wyszukiwanie informacji szczegó∏owych w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach,

4) rozumienie ogólnego sensu prostych wypowiedzi zawierajàcych niezrozumia∏e elementy, których znaczenia uczeƒ mo˝e si´ domyÊliç (na

przyk∏ad z kontekstu).

2. W zakresie mówienia

1) uzyskiwanie i udzielanie informacji dotyczàcych

˝ycia codziennego,

2) formu∏owanie w miar´ p∏ynnych, krótkich

i spójnych wypowiedzi na okreÊlone tematy,

z zastosowaniem form gramatycznych odpowiednich do wyra˝ania teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz relacji przestrzennych,

3) pos∏ugiwanie si´ odpowiednimi Êrodkami j´zykowymi dla wyra˝enia intencji, uczuç, emocji

w sytuacjach ˝ycia codziennego,

4) poprawne j´zykowo i logiczne wyra˝anie myÊli

i opinii na okreÊlone tematy,

5) relacjonowanie wypowiedzi innych osób,

6) w∏aÊciwa reakcja j´zykowa na wypowiedê rozmówcy oraz stosowanie rutynowych zachowaƒ

j´zykowych,

7) inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy,

8) prowadzenie prostych negocjacji w sytuacjach

˝ycia codziennego,

9) opanowanie wymowy w stopniu zapewniajàcym zrozumia∏oÊç wypowiedzi osób pos∏ugujàcych si´ tym j´zykiem jako macierzystym.

3. W zakresie czytania

1) rozumienie powszechnie spotykanych dokumentów i tekstów autentycznych, takich jak

rozk∏ady jazdy, og∏oszenia, reklamy, menu, listy

i instrukcje,

2) rozumienie prostego tekstu narracyjnego,

3) rozumienie ogólnego sensu prostego tekstu

przy czytaniu pobie˝nym,

4) rozumienie ogólnego sensu tekstu, który zawiera fragmenty niezrozumia∏e,

5) wyszukiwanie konkretnych informacji z cz´Êciowo niezrozumia∏ego tekstu.

4. W zakresie pisania

Poz. 1100

Zadania szko∏y

1. Pomoc uczniom w rozwijaniu poczucia w∏asnej

wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci, mi´dzy

innymi przez pozytywnà informacj´ zwrotnà, dotyczàcà indywidualnych umiej´tnoÊci j´zykowych.

2. Zapewnienie dost´pu do materia∏ów autentycznych, których wybór odpowiada zadaniom wychowawczym.

3. Zapewnienie uczniom maksimum kontaktu z j´zykiem obcym oraz mo˝liwoÊci aktywnego u˝ywania

j´zyka mówionego i pisanego.

4. Stopniowe przygotowanie ucznia do samodzielnoÊci w procesie uczenia si´ j´zyka obcego.

5. Wspieranie uczniów w rozwijaniu postawy ciekawoÊci, otwartoÊci i tolerancji wobec innych kultur.

TreÊci nauczania

1. Podstawowe struktury morfosyntaktyczne umo˝liwiajàce formu∏owanie wypowiedzi w odniesieniu

do teraêniejszoÊci, przesz∏oÊci i przysz∏oÊci oraz relacji przestrzennych.

2. Podstawowe funkcje j´zykowe umo˝liwiajàce pos∏ugiwanie si´ j´zykiem w prostych sytuacjach ˝ycia codziennego.

3. Podstawowe wiadomoÊci oraz s∏ownictwo dotyczàce ˝ycia codziennego uwzgl´dniajàce realia kraju ojczystego oraz kraju/obszaru nauczanego j´zyka.

4. Rozwijanie sprawnoÊci rozumienia ze s∏uchu i mówienia, zaznajomienie z zasadami wymowy.

1) sformu∏owanie i zapisanie w∏asnego oraz otrzymanego prostego komunikatu,

5. Rozwijanie sprawnoÊci czytania i pisania, zaznajomienie z zasadami ortografii.

2) napisanie prostego tekstu u˝ytkowego (w szczególnoÊci zaproszenia, rezerwacji, podania, curriculum vitae, og∏oszenia) oraz wype∏nianie formularzy,

6. Korzystanie z wiedzy i umiej´tnoÊci nabytych

w trakcie nauki innych j´zyków obcych oraz pozosta∏ych przedmiotów nauczania.

3) napisanie streszczenia prostego tekstu,

4) stosowanie w∏aÊciwego s∏ownictwa, struktur

morfosyntaktycznych i zasad ortografii w prostych tekstach.

5. Inne umiej´tnoÊci — korzystanie ze s∏ownika jedno- i dwuj´zycznego oraz innych êróde∏ informacji,

w tym równie˝ elektronicznych. Umiej´tnoÊç wykorzystywania Europejskiego Portfolio J´zykowego i EUROPASS.

C. Dotyczy nauki j´zyka obcego nowo˝ytnego jako

drugiego, rozpoczynajàcej si´ od poziomu zerowego

Osiàgni´cia

1. W zakresie s∏uchania

1) rozumienie prostych sytuacji komunikacyjnych,

w tym intencji rozmówcy,

2) rozumienie instrukcji nauczyciela,

3) rozumienie ogólnego sensu oraz wyszukiwanie

szczegó∏owych informacji w nieskomplikowanych wypowiedziach i dialogach.

2. W zakresie mówienia

1) zadawanie prostych pytaƒ oraz udzielanie odpowiedzi,

Cele edukacyjne

2) uzyskiwanie i udzielanie informacji w typowych

sytuacjach ˝ycia codziennego,

Opanowanie j´zyka na poziomie zapewniajàcym

minimum komunikacji j´zykowej.

3) formu∏owanie krótkich wypowiedzi o sobie,

swoim otoczeniu, regionie, kraju,

4) inicjowanie i podtrzymywanie prostej rozmowy

dotyczàcej typowych sytuacji ˝ycia codziennego,

5) opanowanie wymowy w stopniu zapewniajàcym zrozumia∏oÊç wypowiedzi.

3. W zakresie czytania

Poz. 1100

TreÊci nauczania

1. Gramatyka, leksyka i frazeologia w zakresie umo˝liwiajàcym t∏umaczenie i analiz´ fragmentów dzie∏

oryginalnych.

2. Wybrane fragmenty dzie∏ autorów staro˝ytnych

i autorów polsko-∏aciƒskich w oryginale.

1) rozumienie powszechnie spotykanych dokumentów i tekstów autentycznych, takich jak

rozk∏ady jazdy, og∏oszenia, reklamy, menu, listy

i instrukcje,

3. ¸acina jako j´zyk literatury, Êrodek komunikacji j´zykowej, j´zyk sakralny, j´zyk tekstów naukowych.

2) wyszukiwanie szczegó∏owych informacji w prostych tekstach,

4. Wp∏yw ∏aciny i greki na struktur´ i zasoby leksykalne wspó∏czesnych j´zyków europejskich: ∏acina jako wspólny j´zyk Europejczyków.

3) rozumienie ogólnego sensu prostych, adaptowanych tekstów.

4. W zakresie pisania

5. Kontynuacja kszta∏cenia w zakresie kultury i cywilizacji Êródziemnomorskiej, z uwzgl´dnieniem nast´pujàcych treÊci

1) wype∏nianie typowych formularzy, przekazanie

prostej informacji, napisanie krótkiego listu,

1) kanon topiki antycznej w literaturze i sztuce (jak

odczytywaç mity, poj´cia, symbole),

2) stosowanie zasad ortografii w zakresie poznanego materia∏u.

2) elementy wiedzy o j´zykach klasycznych w zakresie pozwalajàcym zrozumieç podstawowe

terminy, poj´cia, powiedzenia i przys∏owia oraz

etymologi´ niektórych wyrazów stale obecnych

w j´zyku polskim i innych j´zykach nowo˝ytnych,

5. Inne umiej´tnoÊci — korzystanie ze s∏ownika dwuj´zycznego i innych êróde∏ informacji, w tym równie˝

elektronicznych. Umiej´tnoÊç wykorzystywania Europejskiego Portfolio J´zykowego i EUROPASS.

D. Dotyczy nauki j´zyka ∏aciƒskiego i kultury antycznej

jako drugiego j´zyka obcego

Cele edukacyjne

1. ZnajomoÊç j´zyka na poziomie pozwalajàcym na

rozumienie i samodzielne t∏umaczenie (z wykorzystaniem s∏ownika) oryginalnych tekstów ∏aciƒskich.

2. Poznanie roli i miejsca kultury Êródziemnomorskiej w ˝yciu wspó∏czesnym i ró˝nych dziedzinach

wiedzy z odwo∏aniem si´ do wiedzy uzyskanej na

wczeÊniejszych etapach kszta∏cenia.

3) znaczenie dziedzictwa antyku dla kultury polskiej,

4) wybrane fragmenty dzie∏ autorów greckich

i rzymskich w przek∏adzie — w zakresie istotnym dla zrozumienia kanonu lektur z literatury

polskiej i Êwiatowej,

5) historia gatunków literackich, przyk∏ady najwybitniejszych dzie∏: epos, liryka, sielanka, dramat

attycki, komedia stara i nowa, historiografia, retoryka grecka i rzymska, poczàtki piÊmiennictwa

chrzeÊcijaƒskiego,

6) inne elementy wiedzy o staro˝ytnoÊci niezb´dne do przek∏adu, analizy i interpretacji tekstów.

Zadania szko∏y

Osiàgni´cia

1. Zapoznanie uczniów z j´zykiem ∏aciƒskim w zakresie umo˝liwiajàcym t∏umaczenie tekstów oryginalnych i preparowanych.

1. Rozumienie i t∏umaczenie (z wykorzystaniem s∏ownika) oryginalnych tekstów ∏aciƒskich.

2. Rozwijanie w uczniach poczucia przynale˝noÊci do

kr´gu kultury Êródziemnomorskiej; zapoznanie

z przekazanà przez staro˝ytnoÊç tradycjà ˝ycia obywatelskiego.

3. Nauczanie pos∏ugiwania si´ poprawnà polszczyznà i rozumienia terminologii wspó∏czesnej opartej

na j´zykach klasycznych; rozwijanie wra˝liwoÊci j´zykowej i kszta∏towanie kultury j´zyka.

4. Doskonalenie ogólnej sprawnoÊci j´zykowej; doskonalenie umiej´tnoÊci jasnego i precyzyjnego

formu∏owania myÊli.

5. Kszta∏cenie samodzielnoÊci intelektualnej oraz

sprawnoÊci w porzàdkowaniu pracy umys∏owej.

2. Analizowanie, interpretowanie i komentowanie

tekstów oryginalnych i w przek∏adach.

3. Operatywna znajomoÊç gramatyki ∏aciƒskiej.

4. Poprawne stosowanie w wypowiedziach wyra˝eƒ

i terminów pochodzàcych z j´zyków klasycznych.

5. Wykorzystywanie znajomoÊci j´zyka ∏aciƒskiego

do lepszego zrozumienia zjawisk j´zykowych zachodzàcych w j´zyku polskim i innych j´zykach nowo˝ytnych.

6. Poprawne formu∏owanie myÊli i sàdów.

7. Dostrzeganie ponadczasowych wartoÊci w dzie∏ach z odleg∏ych epok i rozumienie ich znaczenia

dla wspó∏czesnej kultury polskiej i Êwiatowej.

HISTORIA

Poz. 1100

Polska

Cele edukacyjne

1. Paƒstwo polskie i przemiany jego form.

1. Pog∏´bienie i rozwini´cie wiedzy oraz umiej´tnoÊci

uzyskanych w toku wczeÊniejszej edukacji celem

lepszej znajomoÊci i rozumienia przesz∏oÊci w∏asnego regionu i kraju oraz dziejów Êwiata.

2. Uwarunkowania i przeobra˝enia polskiej ÊwiadomoÊci narodowej i politycznej.

2. Pog∏´bienie rozumienia powiàzaƒ mi´dzy przesz∏oÊcià, teraêniejszoÊcià i przysz∏oÊcià.

3. Budowanie w∏asnej to˝samoÊci i kszta∏towanie

systemu wartoÊci.

4. Rozwijanie postaw obywatelskich i patriotycznych,

poczucia przynale˝noÊci do wspólnoty rodzinnej,

lokalnej, regionalnej, grupy etnicznej i narodowej.

5. Przygotowanie si´ do udzia∏u w ˝yciu ró˝nych spo∏ecznoÊci w oparciu o normy i wartoÊci demokratyczne; kszta∏towanie postawy zrozumienia i tolerancji wobec odmiennych kultur, obyczajów i przekonaƒ mieszczàcych si´ w kanonie wartoÊci cywilizacyjnych.

Zadania szko∏y

1. Wspieranie procesu dojrzewania intelektualnego,

emocjonalnego oraz systemu wartoÊci uczniów.

2. Stworzenie mo˝liwoÊci kszta∏towania i rozwoju zainteresowaƒ uczniów wybranymi problemami historii.

3. Polska w dziejach gospodarki i struktur spo∏ecznych Europy.

4. Postawy jednostek oraz grup spo∏ecznych wobec

potrzeb epok.

5. WielokulturowoÊç w dziejach Polski; wspó∏istnienie religii i wyznaƒ; znaczenie chrzeÊcijaƒstwa,

w tym koÊcio∏a katolickiego.

Region

1. Ma∏a ojczyzna a terytorium paƒstwa polskiego.

2. Odr´bnoÊç i wk∏ad regionu do wspólnej historii.

3. Dziejowe uwarunkowania specyfiki kulturowej regionu.

4. Zabytki historyczne w regionie.

Rodzina i jednostka

Dzieje jednostki i rodziny na tle szerszych przemian historycznych.

Osiàgni´cia

3. Umo˝liwienie uczniom wykorzystywania zdobywanej wiedzy zgodnie z ich zainteresowaniami

i zdolnoÊciami.

1. Umiej´tnoÊç zbierania, przedstawiania i interpretowania wiedzy historycznej, z wykorzystaniem

ró˝norodnych êróde∏ informacji.

TreÊci nauczania

2. Umiej´tnoÊç dokonywania uj´ç przekrojowych

i problemowych.

Âwiat

1. Ró˝norodnoÊç cywilizacji Êwiata w przesz∏oÊci

i obecnie.

2. Post´p a kryzysy cywilizacyjne. Konflikty spo∏eczne. Wojny, ludobójstwo, Holocaust.

3. Przemiany form gospodarowania od czasów najdawniejszych po wspó∏czesnà rewolucj´ technicznà; historyczny rozwój kultury materialnej.

4. Paƒstwo jako podstawowa forma zorganizowania

spo∏eczeƒstw; przemiany paƒstw.

3. Rozumienie, ˝e jednostki i grupy spo∏eczne,

w przesz∏oÊci i obecnie, w zró˝nicowany sposób

objaÊniajà i wykorzystujà histori´.

4. Formu∏owanie i uzasadnianie opinii historycznych

podczas dyskusji oraz w krótkich wypowiedziach

ustnych i pisemnych.

5. Wykorzystywanie zdobytej wiedzy i umiej´tnoÊci

w ˝yciu spo∏ecznym. Dostrzeganie zmian w systemie norm i wartoÊci obowiàzujàcych w ˝yciu spo∏ecznym, politycznym i gospodarczym na przestrzeni dziejów.

Europa

1. Fundamenty Europy; jednoÊç i ró˝norodnoÊç;

przemiany ideowe. Rola chrzeÊcijaƒstwa w tworzeniu to˝samoÊci europejskiej.

2. Kszta∏towanie si´ narodów Europy; ich wk∏ad w histori´; wspó∏istnienie i konflikty pomi´dzy paƒstwami.

3. Przemiany w obr´bie struktur, ÊwiadomoÊci i obyczajowoÊci spo∏eczeƒstw europejskich. Normy

i wartoÊci obowiàzujàce w ˝yciu spo∏ecznym, politycznym i gospodarczym.

WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE

Cele edukacyjne

1. Osiàgni´cie motywacji i zdolnoÊci do indywidualnej i zbiorowej aktywnoÊci spo∏ecznej na gruncie

szacunku dla w∏asnego paƒstwa i prawa oraz rozwijanie poczucia wspó∏odpowiedzialnoÊci za spo∏eczeƒstwo i paƒstwo.

2. Rozwijanie cnót spo∏ecznych i obywatelskich, patriotyzmu i odpowiedzialnoÊci za dobro wspólne.

3. Doskonalenie umiej´tnoÊci oceny stanowisk i dzia∏aƒ uczestników ˝ycia publicznego z punktu widzenia podstawowych wartoÊci ˝ycia spo∏ecznego.

Dzia∏ania zgodne z tymi wartoÊciami, podejmowane w szkole i spo∏ecznoÊci lokalnej.

4. Rozumienie i nabywanie umiej´tnoÊci stosowania

przepisów prawa.

5. Pog∏´bienie to˝samoÊci kulturowej i narodowej.

6. Rozwijanie postaw tolerancji i eliminowania postaw ksenofobicznych.

Zadania szko∏y

1. Kszta∏towanie postaw prospo∏ecznych i obywatelskich, zgodnych z normami i wartoÊciami demokratycznymi.

2. Sprzyjanie anga˝owaniu si´ uczniów w indywidualne i zespo∏owe dzia∏ania na rzecz wspólnego dobra i dobra innych.

3. Wspieranie samorzàdnoÊci uczniowskiej, zach´canie do stosowania niektórych demokratycznych

procedur, norm i wartoÊci w ˝yciu szko∏y.

4. Pomoc uczniom w rozpoznaniu i realizowaniu ich

praw i powinnoÊci. Standardy post´powania wobec naruszania praw.

5. Tworzenie warunków do wymiany poglàdów

uczniów — wys∏uchiwania opinii innych i wyra˝ania w∏asnego zdania.

6. Zapoznanie uczniów z funkcjonowaniem wybranych instytucji w∏adzy paƒstwowej, samorzàdowej

i sàdowniczej, organów odpowiedzialnych za porzàdek i bezpieczeƒstwo wewn´trzne paƒstwa oraz

organizacjami spo∏ecznymi (umo˝liwienie obserwacji ich dzia∏alnoÊci).

TreÊci nauczania

Spo∏eczeƒstwo

Poz. 1100

Polityka

1. Obywatel a w∏adza w systemach totalitarnych, autorytarnych i demokratycznych.

2. Fundamentalne zasady demokracji

i chrzeÊcijaƒskie korzenie demokracji.

antyczne

3. Demokracja i wartoÊci, konflikty wartoÊci w ˝yciu

publicznym.

4. Wspó∏czesne doktryny polityczne.

5. Prawa i obowiàzki, cnoty obywatelskie, kultura polityczna.

6. Formy uczestnictwa obywateli w ˝yciu publicznym.

7. Ustrój paƒstwowy Rzeczypospolitej Polskiej; organy w∏adzy i ich kompetencje, administracja publiczna (s∏u˝ba cywilna), samorzàd terytorialny.

8. Obowiàzki osób pe∏niàcych funkcje publiczne. Poj´cie „dobra wspólnego” i „s∏u˝by publicznej”.

Prawo

1. Poj´cie prawa, normy prawnej, przepisu prawa.

2. Funkcje i zadania prawa.

3. Rodzaje prawa (prawo mi´dzynarodowe, europejskie i krajowe, prawo koÊcielne, prawo naturalne

i stanowione; prawo cywilne, karne i administracyjne).

4. Prawa cz∏owieka — êród∏a, dokumenty, procedury.

5. Tworzenie prawa. Hierarchia norm prawnych.

6. Akty prawne — wyszukiwanie i rozumienie przepisów prawa.

7. Normy prawne regulujàce formy udzia∏u w ˝yciu publicznym oraz normy prawne przeciwdzia∏ajàce korupcji. Kodeksy etyczne ró˝nych grup zawodowych.

Polska, Europa, Êwiat

1. Jednostka — grupa — spo∏eczeƒstwo. Struktura

˝ycia spo∏ecznego.

1. Integracja europejska, Polska w Europie.

2. Prawid∏owoÊci ˝ycia spo∏ecznego. Instytucje.

2. ¸ad mi´dzynarodowy — konflikty i systemy bezpieczeƒstwa.

3. Konflikty spo∏eczne, harmonia spo∏eczna.

3. Problemy wspó∏czesnego Êwiata.

4. Samoorganizujàce si´ spo∏eczeƒstwo. Wzory obywatelskiego dzia∏ania, rola interesów grupowych.

Osiàgni´cia

5. Spo∏eczeƒstwo polskie we wspó∏czesnym Êwiecie

i jego problemy. Zagro˝enia takie jak sekty, handel

ludêmi, uzale˝nienia, prostytucja nieletnich.

6. Etyka ˝ycia spo∏ecznego. Postawy prospo∏eczne

(odwaga cywilna, prawdomównoÊç, wra˝liwoÊç

spo∏eczna, solidarnoÊç). Korupcja i inne formy naruszania etyki ˝ycia spo∏ecznego — rozpoznawanie

i przeciwdzia∏anie.

7. Kultura ˝ycia publicznego. Subkultury m∏odzie˝owe.

1. Rozumienie problemów ˝ycia publicznego, okreÊlanie ich przyczyn i przewidywanie skutków.

2. Krytyczne korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji

dotyczàcych spraw publicznych.

3. Umiej´tnoÊç formu∏owania, uzasadniania i obrony

w∏asnego stanowiska na forum publicznym.

4. Umiej´tnoÊç organizowania dzia∏aƒ o charakterze

obywatelskim, zgodnych z normami i wartoÊciami

demokratycznymi.

5. ZnajomoÊç zasad i umiej´tnoÊç stosowania procedur demokratycznych.

6. ZnajomoÊç podstaw ustroju Polski zawartych

w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w tym

praw i obowiàzków obywatelskich.

7. Rozró˝nianie kompetencji poszczególnych organów

w∏adzy i instytucji paƒstwowych i samorzàdowych.

8. Rozumienie stanowisk uczestników debaty publicznej i umiej´tnoÊç krytycznej analizy ich argumentów.

Poz. 1100

4. Wyrobienie umiej´tnoÊci i potrzeby krytycznej

oceny przeprowadzonego rozumowania lub otrzymanego wyniku obliczeƒ.

5. Wyrobienie nawyku samodzielnego zdobywania,

analizowania i klasyfikowania informacji, stawiania hipotez i poszukiwania metod ich weryfikacji.

6. Kszta∏towanie umiej´tnoÊci jasnego i precyzyjnego formu∏owania wypowiedzi oraz argumentowania.

Zadania szko∏y

9. Analizowanie motywów dzia∏aƒ i wyborów dokonywanych przez uczestników ˝ycia publicznego

z punktu widzenia podstawowych wartoÊci ˝ycia

spo∏ecznego; ocena w∏asnych decyzji i dzia∏aƒ.

1. Zapewnienie kszta∏cenia promujàcego samodzielne, krytyczne i twórcze myÊlenie, ograniczenie do

minimum dzia∏aƒ schematycznych i odtwórczych.

10. Orientacja w podstawowych zasadach prawa i polskiego systemu prawnego.

2. Zapewnienie ka˝demu uczniowi warunków do rozwoju zdolnoÊci matematycznych na miar´ jego

mo˝liwoÊci poznawczych.

11. Rozumienie aktów prawnych; umiej´tnoÊç formu∏owania argumentów dla poparcia w∏asnego stanowiska.

3. Przygotowanie uczniów do samodzielnego zdobywania wiedzy na dalszych etapach edukacji oraz

w pracy zawodowej.

12. Wype∏nianie druków urz´dowych (w szczególnoÊci w sprawie dowodu osobistego, prawa jazdy

i paszportu), sporzàdzanie pism do w∏adz publicznych i innych instytucji.

4. Wdro˝enie uczniów do korzystania z nowoczesnych narz´dzi (kalkulatory, komputery, multimedia) i êróde∏ informacji (podr´czniki, s∏owniki, atlasy, encyklopedie, zasoby sieciowe).

13. Umiej´tnoÊç czytania ze zrozumieniem tekstów

publicystycznych i popularnonaukowych dotyczàcych nauk spo∏ecznych, polityki i prawa.

MATEMATYKA

Cele edukacyjne

1. Przygotowanie do Êwiadomego i pe∏nowartoÊciowego uczestnictwa w Êwiecie, w którym modele

matematyczne odgrywajà kluczowà rol´.

TreÊci nauczania

1. Liczby rzeczywiste

1) liczby naturalne i ca∏kowite,

2) liczby wymierne; rozwini´cia dziesi´tne,

3) liczby niewymierne,

4) oÊ liczbowa; przedzia∏y osi liczbowej,

5) wartoÊç bezwzgl´dna,

2. Przyswojenie podstawowych struktur matematycznych w stopniu umo˝liwiajàcym rozpoznawanie ich przydatnoÊci i wykorzystanie w sytuacjach

praktycznych, w szczególnoÊci

6) procenty i punkty procentowe; lokaty i kredyty,

1) usystematyzowanie wiedzy o liczbach rzeczywistych oraz nabycie sprawnoÊci wykonywania

obliczeƒ,

8) pierwiastki (w tym pierwiastki nieparzystego

stopnia z liczb ujemnych),

2) opanowanie regu∏ rachunku algebraicznego,

3) wdro˝enie do opisywania oraz analizy zale˝noÊci

i zmiennoÊci za pomocà elementarnych funkcji,

4) poznanie struktury otaczajàcej nas przestrzeni

poprzez w∏asnoÊci klasycznych obiektów geometrycznych; rozwój wyobraêni przestrzennej,

5) poznanie elementarnych metod analizy zjawisk

statystycznych i losowych oraz ich najprostszych opisów kombinatorycznych.

3. Przyzwyczajenie do typowych elementów rozumowaƒ matematycznych, w szczególnoÊci do stosowania poj´ç takich jak: za∏o˝enie, wniosek, dowód

(tak˝e nie wprost), przyk∏ad i kontrprzyk∏ad.

7) b∏àd przybli˝enia; szacowanie wartoÊci liczbowych,

9) pot´gi liczb nieujemnych o wyk∏adniku wymiernym i ich w∏asnoÊci; informacja o w∏asnoÊciach pot´g o wyk∏adniku rzeczywistym,

10) logarytmy; podstawowe w∏asnoÊci logarytmów.

2. Wyra˝enia algebraiczne

1) wzory skróconego mno˝enia, w tym (a ± b)3;

a3 ± b3,

2) wielomiany; dodawanie, odejmowanie i mno˝enie wielomianów,

3) wyra˝enia wymierne,

4) dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie

wyra˝eƒ wymiernych.

3. Równania i nierównoÊci

1) równania i nierównoÊci kwadratowe z jednà

niewiadomà,

2) proste równania wielomianowe,

3) proste równania wymierne.

4. Funkcje

1) ró˝ne sposoby okreÊlania funkcji,

2) odczytywanie w∏asnoÊci funkcji z wykresu,

3) proste przekszta∏cenia wykresów funkcji liczbowych,

4) funkcja liniowa,

5) funkcja kwadratowa,

6) funkcja f (x) = a/x,

7) funkcja wyk∏adnicza.

5. Ciàgi

1) przyk∏ady ciàgów,

2) ciàg arytmetyczny,

3) ciàg geometryczny.

6. Trygonometria

1) funkcje sinus, cosinus i tangens kàta ostrego,

2) proste zwiàzki mi´dzy funkcjami trygonometrycznymi.

7. Planimetria

1) kàty w okr´gu,

Poz. 1100

Osiàgni´cia

1. Umiej´tnoÊç budowania modeli matematycznych

zjawisk z ró˝nych dziedzin ˝ycia i ich stosowania

1) opisywanie zwiàzków pomi´dzy wielkoÊciami

liczbowymi za pomocà równaƒ i nierównoÊci,

2) wyznaczanie zale˝noÊci funkcyjnych mi´dzy

wielkoÊciami liczbowymi,

3) wyznaczanie zwiàzków metrycznych i miarowych w otaczajàcej przestrzeni,

4) budowanie modeli zjawisk losowych.

2. Umiej´tnoÊç wykorzystania podstawowych narz´dzi i technik matematycznych

1) przeprowadzanie obliczeƒ dok∏adnych i przybli˝onych (w tym procentowych), tak˝e z wykorzystaniem kalkulatora,

2) opisywanie zbiorów za pomocà równaƒ, nierównoÊci i ich uk∏adów,

3) rozwiàzywanie pewnych typów równaƒ oraz ich

uk∏adów,

4) sporzàdzanie wykresów funkcji oraz odczytywania w∏asnoÊci funkcji z wykresu,

5) wyznaczanie zwiàzków miarowych dla figur p∏askich i bry∏,

6) obliczanie prawdopodobieƒstw zdarzeƒ.

3. Umiej´tnoÊç przeprowadzenia prostego rozumowania dedukcyjnego.

4. Umiej´tnoÊç zdobywania i krytycznego analizowania informacji, formu∏owania hipotez oraz ich weryfikacji.

2) figury podobne,

3) zastosowania trygonometrii w planimetrii.

8. Geometria na p∏aszczyênie kartezjaƒskiej

1) równanie prostej na p∏aszczyênie,

2) interpretacja geometryczna uk∏adu równaƒ liniowych,

3) odleg∏oÊç punktów w uk∏adzie wspó∏rz´dnych;

równanie okr´gu.

9. Stereometria

1) równoleg∏oÊç i prostopad∏oÊç w przestrzeni,

2) kàt mi´dzy prostà i p∏aszczyznà; kàt dwuÊcienny,

3) zastosowania trygonometrii w stereometrii.

10. Elementy statystyki opisowej. Teoria prawdopodobieƒstwa i kombinatoryka

FIZYKA I ASTRONOMIA

Cele edukacyjne

1. ÂwiadomoÊç istnienia praw rzàdzàcych mikroi makroÊwiatem oraz wynikajàca z niej refleksja filozoficzno-przyrodnicza.

2. Dostrzeganie natury i struktury fizyki oraz astronomii, ich rozwoju i zwiàzku z innymi naukami przyrodniczymi.

3. Przygotowanie do rozumnego odbioru i oceny informacji, a tak˝e podejmowania dyskusji i formu∏owania opinii.

4. Rozumienie znaczenia fizyki dla techniki, medycyny, ekologii, jej zwiàzków z ró˝nymi dziedzinami

dzia∏alnoÊci ludzkiej oraz implikacji spo∏ecznych

i mo˝liwoÊci kariery zawodowej.

1) Êrednia arytmetyczna, Êrednia wa˝ona, mediana, odchylenie standardowe,

5. Zainteresowanie fizykà i astronomià.

2) zliczanie przypadków w prostych sytuacjach

kombinatorycznych; zasada mno˝enia,

Zadania szko∏y

3) obliczanie prawdopodobieƒstwa w przypadku

skoƒczonej liczby zdarzeƒ elementarnych.

1. Nauczanie fizyki w sposób kontekstowy — w oparciu o zagadnienia wyst´pujàce w ˝yciu codziennym, w przyrodzie, w technice.

2. Rozszerzenie wiedzy fizycznej ucznia w celu pog∏´bienia rozumienia nauki, jej mo˝liwoÊci i ograniczeƒ.

3. Ukazanie roli eksperymentu, obserwacji i teorii

w poznawaniu przyrody. Zapoznanie uczniów z budowaniem modeli oraz ich rolà w objaÊnianiu zjawisk i tworzeniu teorii.

4. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci krytycznego korzystania

ze êróde∏ informacji poprzez analiz´ treÊci dotyczàcych nauki, zawartych w prasie, radiu i telewizji.

5. Wdra˝anie uczniów do samodzielnego formu∏owania wypowiedzi o zagadnieniach fizycznych i astronomicznych, prowadzenia dyskusji w sposób terminologicznie i merytorycznie poprawny oraz rozwiàzywania prostych problemów fizycznych.

6. Pokazywanie znaczenia, mo˝liwoÊci i pi´kna fizyki.

7. Inspirowanie dociekliwoÊci i postawy badawczej

uczniów.

8. Stworzenie warunków do planowania i prowadzenia eksperymentów oraz analizy ich wyników.

9. Wykorzystywanie metod komputerowych do budowania modeli i analizy wyników doÊwiadczeƒ.

10. Zapoznanie z mo˝liwoÊciami wspó∏czesnych technik badawczych.

TreÊci nauczania

Poz. 1100

6. Energia i jej przemiany, transport energii. Przeglàd

poznanych form energii. Równowa˝noÊç masy

i energii. Elementy fizyki jàdrowej. Energetyka jàdrowa, reaktory a broƒ jàdrowa. PromieniotwórczoÊç, jej zastosowania i zagro˝enia. Transport

energii w ruchu falowym. Konwekcja. Przewodnictwo cieplne. Przewodnictwo elektryczne.

7. Budowa i ewolucja WszechÊwiata. Czas — przestrzeƒ — materia — energia. Czàstki elementarne

a historia WszechÊwiata. Obserwacyjne podstawy

kosmologii. Modele kosmologiczne. Galaktyki i ich

uk∏ady. Ewolucja gwiazd.

8. JednoÊç mikro- i makroÊwiata. Fale materii, dowody eksperymentalne falowych cech czàstek elementarnych, dualizm falowo-korpuskularny. Pomiar makroskopowy w fizyce a pomiary w mikroÊwiecie kwantowym, niepewnoÊci pomiarowe

a zasada nieoznaczonoÊci.

9. Fizyka a filozofia. Zakres stosowalnoÊci teorii fizycznych. Determinizm i indeterminizm w opisie

przyrody. Elementy metodologii nauk, metoda indukcyjna i hipotetyczno-dedukcyjna, metody statystyczne.

10. Narz´dzia wspó∏czesnej fizyki i ich rola w badaniu

mikro- i makroÊwiata. Laboratoria i metody badawcze wspó∏czesnych fizyków. Wspó∏czesne obserwatoria astronomiczne. Osiàgni´cia naukowe

minionego wieku i ich znaczenie.

1. Ruch, jego powszechnoÊç i wzgl´dnoÊç. Poj´cie

ruchu w historii filozofii i w naukach przyrodniczych. Ruch w ró˝nych uk∏adach odniesienia. Maksymalna szybkoÊç przekazu informacji w przyrodzie i jej konsekwencje. Efekty relatywistyczne.

Podstawà do realizacji powy˝szych treÊci nauczania sà elementarne wiadomoÊci i umiej´tnoÊci z zakresu mechaniki, elektromagnetyzmu, fizyki czàsteczkowej i optyki, wyniesione przez ucznia z gimnazjum.

Nawiàzanie do nich w trakcie realizacji poszczególnych hase∏ jest niezb´dne.

2. Oddzia∏ywania w przyrodzie. Rodzaje oddzia∏ywaƒ

w mikro- i makroÊwiecie. Pola si∏ i ich wp∏yw na

charakter ruchu.

Osiàgni´cia

3. Makroskopowe w∏asnoÊci materii a jej budowa mikroskopowa. Model oscylatora harmonicznego i jego zastosowanie w opisie przyrody, ruch drgajàcy

(amplituda, okres, cz´stotliwoÊç, przemiany energii). Mikroskopowe modele cia∏ makroskopowych

o ró˝norodnych w∏asnoÊciach mechanicznych,

elektrycznych, magnetycznych, optycznych oraz ich

zastosowanie w urzàdzeniach codziennego u˝ytku.

4. Porzàdek i chaos w przyrodzie. Procesy termodynamiczne, ich przyczyny i skutki. Procesy odwracalne i nieodwracalne, druga zasada termodynamiki, entropia, statystyczny charakter makroskopowych prawid∏owoÊci w przyrodzie.

5. Âwiat∏o i jego rola w przyrodzie. Âwiat∏o jako fala,

d∏ugoÊç fali, szybkoÊç rozchodzenia si´ fali, interferencja i dyfrakcja, widmo fal elektromagnetycznych, barwa, odbicie i za∏amanie Êwiat∏a, rozszczepienie Êwiat∏a bia∏ego, polaryzacja Êwiat∏a. Kwantowy model Êwiat∏a, zjawisko fotoelektryczne i jego zastosowania. Budowa atomu, analiza spektralna, laser i jego zastosowania.

1. Umiej´tnoÊç obserwacji i opisywania zjawisk fizycznych i astronomicznych.

2. Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ ze zrozumieniem

wybranymi poj´ciami fizycznymi.

3. Umiej´tnoÊç wykorzystywania modeli do wyjaÊniania zjawisk i procesów fizycznych oraz ÊwiadomoÊç granic stosowalnoÊci wybranych modeli.

4. Umiej´tnoÊç planowania i wykonywania doÊwiadczeƒ fizycznych i prostych obserwacji astronomicznych, zapisywania i analizowania ich wyników.

5. Umiej´tnoÊç sporzàdzania i interpretacji wykresów.

6. Umiej´tnoÊç korzystania z praw i zasad fizyki do

wyjaÊniania wybranych zjawisk zachodzàcych

w przyrodzie.

7. Umiej´tnoÊç wykorzystywania wiedzy fizycznej do

wyjaÊniania zasad dzia∏ania i bezpiecznego u˝ytkowania wybranych urzàdzeƒ technicznych.

8. Umiej´tnoÊç wskazania przyk∏adów degradacji

Êrodowiska wynikajàcej z technicznej dzia∏alnoÊci

cz∏owieka oraz mo˝liwych sposobów zapobiegania

tej degradacji.

9. Ogólna znajomoÊç prawid∏owoÊci przyrodniczych

i metod ich poznawania.

CHEMIA

Cele edukacyjne

1. Zrozumienie znaczenia przemian chemicznych zachodzàcych w otaczajàcym Êwiecie.

2. UÊwiadomienie roli chemii w rozwoju cywilizacji

i w ˝yciu codziennym.

3. Dostrzeganie wp∏ywu dzia∏alnoÊci cz∏owieka na

Êrodowisko i przyswojenie wiedzy niezb´dnej do

prowadzenia dzia∏aƒ proekologicznych.

Poz. 1100

10. Dysocjacja elektrolityczna. Reakcje w roztworach

wodnych elektrolitów — reakcje zoboj´tnienia

i stràcania osadów.

11. W∏aÊciwoÊci wybranych metali i niemetali.

12. W´glowodory nasycone, nienasycone i aromatyczne — budowa i w∏aÊciwoÊci.

13. èród∏a w´glowodorów w przyrodzie.

14. Jednofunkcyjne pochodne w´glowodorów

otrzymywanie i w∏aÊciwoÊci.

—

15. Najwa˝niejsze wielofunkcyjne pochodne w´glowodorów — wyst´powanie, w∏aÊciwoÊci, zastosowanie i ich znaczenie w ˝yciu cz∏owieka.

16. Chemia w ˝yciu gospodarczym, spo∏ecznym

i ochronie Êrodowiska. Praktyczne zastosowania

poznanych substancji chemicznych i zagro˝enia

powodowane niew∏aÊciwym ich wykorzystaniem.

Zadania szko∏y

1. Kszta∏towanie badawczego sposobu myÊlenia,

w∏aÊciwego dla nauk przyrodniczych.

2. Rozwijanie umiej´tnoÊci obserwacji, wyciàgania

wniosków z przeprowadzonych eksperymentów

i formu∏owania uogólnieƒ.

3. Wyrabianie umiej´tnoÊci pos∏ugiwania si´ zdobytà wiedzà chemicznà.

4. Przygotowywanie uczniów do prawid∏owego korzystania z ró˝norodnych êróde∏ informacji.

5. Kszta∏towanie postaw uczniów zgodnych z zasadami dba∏oÊci o w∏asne zdrowie i ochron´ Êrodowiska przyrodniczego.

TreÊci nauczania

1. Wspó∏czesny, uproszczony model budowy atomu.

Izotopy. PromieniotwórczoÊç naturalna.

2. Zale˝noÊç pomi´dzy budowà atomów a po∏o˝eniem pierwiastków w uk∏adzie okresowym i ich

w∏aÊciwoÊciami.

Osiàgni´cia

1. Dostrzeganie przemian chemicznych w Êrodowisku przyrodniczym oraz czynników wp∏ywajàcych

na ich przebieg.

2. Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ zdobytà wiedzà

chemicznà w ˝yciu codziennym.

3. Umiej´tnoÊç korzystania z ró˝norodnych êróde∏

informacji, na przyk∏ad uk∏adu okresowego pierwiastków, literatury popularnonaukowej i Internetu.

4. Umiej´tnoÊç zapisywania równaƒ prostych reakcji

chemicznych oraz opisywania efektów energetycznych im towarzyszàcych.

5. Pos∏ugiwanie si´ podstawowym s∏ownictwem

chemicznym.

6. Umiej´tnoÊç wykonywania prostych obliczeƒ chemicznych.

7. ZnajomoÊç najwa˝niejszych pierwiastków i zwiàzków chemicznych, ich w∏aÊciwoÊci i zastosowania.

3. Zale˝noÊç w∏aÊciwoÊci fizycznych i chemicznych

substancji od rodzaju wiàzania chemicznego.

4. Reakcje chemiczne a zjawiska fizyczne. IloÊciowe

prawa rzàdzàce przemianami chemicznymi. Reakcje syntezy, analizy i wymiany.

5. Mol. Molowa interpretacja przemian chemicznych.

Obj´toÊç molowa.

6. SzybkoÊç reakcji chemicznych.

7. Reakcje endo- i egzoenergetyczne.

8. Proste reakcje utleniania-redukcji i ich rola w przyrodzie oraz ˝yciu codziennym.

9. Roztwory nasycone i nienasycone. Sposoby wyra˝ania st´˝eƒ roztworów — st´˝enie procentowe

i molowe.

BIOLOGIA

Cele edukacyjne

1. Pog∏´bianie rozumienia podstaw dzia∏ania w∏asnego organizmu w stosunku do wiedzy nabytej

w gimnazjum.

2. Kszta∏towanie postawy odpowiedzialnoÊci za zdrowie swoje i innych.

3. Rozumienie zale˝noÊci istniejàcych w Êrodowisku

przyrodniczym.

4. Rozumienie zale˝noÊci cz∏owieka od Êrodowiska

i wp∏ywu cz∏owieka na Êrodowisko.

5. Rozumienie potrzeby zachowania bioró˝norodnoÊci.

Zadania szko∏y

Poz. 1100

3. Elementy genetyki

1. Umo˝liwienie uczniom zrozumienia zasad funkcjonowania w∏asnego organizmu.

1) budowa DNA, kod genetyczny, gen, synteza bia∏ek, genom cz∏owieka,

2. Rozwijanie poczucia odpowiedzialnoÊci za dzia∏ania podejmowane w najbli˝szym Êrodowisku.

2) mutacje i czynniki mutagenne,

TreÊci nauczania

1. Organizm cz∏owieka jako zintegrowana ca∏oÊç

i prawid∏owe jego funkcjonowanie

1) g∏ówne funkcje organizmu i struktury anatomiczne odpowiedzialne za wype∏nianie tych funkcji,

2) wzajemne oddzia∏ywanie uk∏adów i homeostaza parametrów ustrojowych (w szczególnoÊci

sta∏a temperatura cia∏a, sta∏y sk∏ad p∏ynów

ustrojowych, w tym st´˝enia glukozy we krwi,

sta∏e ciÊnienie krwi),

3) mózg jako g∏ówny oÊrodek kontrolno-integracyjny organizmu: zmys∏y, neuroprzekaêniki, plastycznoÊç dzia∏ania mózgu (rozwój, uczenie si´,

pami´ç), stres, emocje i ich zaburzenia, osobowoÊç,

3) choroby dziedziczne i diagnostyka molekularna

w medycynie,

4) zasady in˝ynierii genetycznej, zastosowanie

biotechnologii.

4. Elementy ekologii i ochrony Êrodowiska

1) ewolucja i ró˝norodnoÊç biologiczna (genetyczna, gatunkowa i ekosystemów), pochodzenie

cz∏owieka, znaczenie ró˝norodnoÊci biologicznej dla cz∏owieka,

2) czynniki kszta∏tujàce ró˝norodnoÊç biologicznà

i sprzyjajàce jej utrzymywaniu si´ (ró˝norodnoÊç siedlisk, zale˝noÊci mi´dzygatunkowe),

3) nowoczesne formy uprawy roÊlin i nowe odmiany zwierzàt hodowlanych, korzyÊci i zagro˝enia z punktu widzenia Êrodowiska i zdrowia

(roÊliny i zwierz´ta transgeniczne).

4) uk∏ad odpornoÊciowy i jego znaczenie dla zdrowia cz∏owieka, antygeny, przeciwcia∏a, cytokiny,

szczepienia ochronne, alergie, przeszczepy, zaburzenia odpornoÊci,

Osiàgni´cia

5) uk∏ad mi´Êniowy i jego znaczenie dla prawid∏owego funkcjonowania cia∏a, typy mi´Êni, prawid∏owy rozwój umi´Ênienia, predyspozycje do

çwiczeƒ fizycznych, prozdrowotne znaczenie aktywnoÊci fizycznej, szkodliwoÊç dopingu,

2. Rozpoznawanie zagro˝eƒ dla zdrowia cz∏owieka

i znajomoÊç zasad dzia∏ania na rzecz w∏asnego

zdrowia.

6) rozwój cz∏owieka: pocz´cie, rozwój zarodka

i p∏odu, poród, rozwój noworodka,

1. ZnajomoÊç funkcji fizjologicznych ró˝nych uk∏adów organizmu ludzkiego.

3. Rozumienie zasad dziedziczenia; dostrzeganie korzyÊci i zagro˝eƒ wynikajàcych z post´pów w genetyce.

7) czynniki chorobowe: wirusy, bakterie, paso˝yty,

trucizny; antybiotyki,

4. ZnajomoÊç przyczyn aktualnego stanu Êrodowiska

w skali lokalnej, krajowej, Êwiatowej oraz sposobów przeciwdzia∏ania niekorzystnym zmianom.

8) choroba nowotworowa, onkogeneza i onkoprofilaktyka,

5. ÂwiadomoÊç wartoÊci ró˝norodnoÊci biologicznej.

9) choroby uk∏adu krwionoÊnego, mia˝d˝yca, nadciÊnienie, zawa∏, profilaktyka chorób krà˝eniowych.

2. Od˝ywianie si´ cz∏owieka

1) budowa i funkcja uk∏adu pokarmowego cz∏owieka,

2) g∏ówne sk∏adniki pokarmowe i ich êród∏a (bia∏ka, cukry, t∏uszcze),

3) dieta pe∏no- i niepe∏nowartoÊciowa, aminokwasy egzogenne, witaminy, mikroelementy i ich

êród∏a,

4) aminokwasy egzogenne,

5) zawartoÊç energetyczna pokarmu, potrzeby

energetyczne organizmu, koszty energetyczne

wybranych form aktywnoÊci fizycznej, oty∏oÊç,

anoreksja i bulimia,

6) witaminy, mikroelementy i ich êród∏a.

GEOGRAFIA

Cele edukacyjne

1. Rozszerzenie wiedzy niezb´dnej do zrozumienia

istoty zjawisk oraz charakteru i dynamiki procesów

zachodzàcych w Êrodowisku geograficznym w skali lokalnej, krajowej (geografia Polski), wielkich regionów i Êwiata.

2. Poznanie, zrozumienie i interpretowanie zwiàzków

przyczynowo-skutkowych i funkcjonalnych w ró˝nych skalach przestrzennych i czasowych.

3. Zdobycie umiej´tnoÊci geograficznych niezb´dnych do stosowania w praktyce opanowanej wiedzy geograficznej.

4. Przekonanie o potrzebie uczestnictwa w rozwoju

w∏asnego regionu i Polski oraz podejmowania

dzia∏aƒ na rzecz zachowania ich dziedzictwa przyrodniczego i kulturowego.

5. Zrozumienie z∏o˝onoÊci Êwiata, wspó∏zale˝noÊci

jego poszczególnych elementów i gotowoÊci do

udzia∏u w jego przekszta∏caniu zgodnie z zasadà

zrównowa˝onego rozwoju.

Zadania szko∏y

1. Przygotowanie uczniów do samodzielnego zdobywania wiedzy i umiej´tnoÊci geograficznych.

2. Zapewnienie uczniom dost´pu do ró˝norodnych

êróde∏ informacji geograficznej, ze szczególnym

uwzgl´dnieniem materia∏ów kartograficznych.

3. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci prowadzenia

obserwacji terenowych.

TreÊci nauczania

1. Korzystanie z ró˝norodnych êróde∏ informacji geograficznej.

2. Funkcjonowanie systemu przyrodniczego Ziemi —

zjawiska, procesy, wzajemne zale˝noÊci, zmiennoÊç Êrodowiska w przestrzeni i w czasie, mi´dzy

innymi zmiany pogody i ich prognozowanie, kl´ski

˝ywio∏owe. Równowaga ekologiczna.

3. Funkcjonalne i przestrzenne powiàzania oraz wzajemne zale˝noÊci w systemie cz∏owiek — przyroda

— gospodarka. Typy gospodarowania w Êrodowisku i ich nast´pstwa, na wybranych przyk∏adach

(stref, kontynentów, krajów), ze szczególnym

uwzgl´dnieniem Polski.

4. Przyczyny i skutki nierównomiernego rozmieszczenia ludnoÊci na Ziemi.

5. Problemy demograficzne spo∏eczeƒstw (ze szczególnym uwzgl´dnieniem Polski). Wspó∏czesne migracje ludnoÊci. Procesy przekszta∏cania sieci

osadniczej (wielkie miasta, suburbia, wyludnianie

si´ terenów wiejskich).

6. Âwiat w fazie przemian spo∏ecznych, gospodarczych

i politycznych. Modernizacja, restrukturyzacja, globalizacja. Biedni i bogaci wspó∏czesnego Êwiata.

7. Konflikty zbrojne i inne zagro˝enia spo∏eczno-ekonomiczne. Procesy przechodzenia od izolacji do integracji; wspó∏praca mi´dzy spo∏ecznoÊciami; procesy integracji i dezintegracji w Europie (ze szczególnym uwzgl´dnieniem roli Polski); euroregiony

i miasta (gminy) „bliêniacze” jako przyk∏ad wspó∏pracy mi´dzynarodowej na szczeblu regionalnym

i lokalnym.

8. Mo˝liwoÊci rozwoju turystyki i rekreacji wynikajàce z uwarunkowaƒ i nast´pstw przyrodniczych,

spo∏eczno-ekonomicznych i kulturowych.

Osiàgni´cia

Poz. 1100

3. Korzystanie z ró˝norodnych êróde∏ informacji geograficznej: map, planów, roczników statystycznych, zdj´ç, profili, przekrojów, rysunków, czasopism, przewodników, literatury popularnonaukowej, Internetu, GIS-u1) i innych.

4. Selekcjonowanie, porzàdkowanie, analizowanie

i interpretowanie informacji o stanie i zmianach

Êrodowiska geograficznego oraz sytuacji spo∏ecznej, politycznej i ekonomicznej.

5. Prezentowanie wyników analiz geograficznych

ró˝nymi metodami graficznymi (w tym kartograficznymi) i statystycznymi.

6. Dostrzeganie i analizowanie relacji mi´dzy poszczególnymi elementami Êrodowiska przyrodniczego oraz dzia∏alnoÊcià cz∏owieka w skali globalnej, regionalnej i lokalnej.

7. Prognozowanie (na zasadzie ekstrapolacji istniejàcych tendencji) stanu Êrodowiska poszczególnych

obszarów (z uwzgl´dnieniem interakcji Ziemia-cz∏owiek).

WIEDZA O KULTURZE

Cele edukacyjne

1. Przygotowanie do aktywnego i pe∏nego uczestnictwa w ˝yciu kulturalnym oraz bezpoÊredniego obcowania z dzie∏ami sztuki przez rozwijanie

1) wra˝liwoÊci estetycznej oraz indywidualnych

zdolnoÊci artystycznych,

2) umiej´tnoÊci refleksyjnej i krytycznej oceny zjawisk w kulturze i sztuce,

3) samodzielnoÊci w poszerzaniu wiedzy z ró˝nych

dziedzin sztuki,

4) poczucia to˝samoÊci z kulturà w∏asnego regionu i kraju.

2. Nabycie, niezb´dnej Êwiadomemu uczestnikowi

˝ycia kulturalnego, wiedzy z zakresu ró˝nych dziedzin sztuki: architektury, plastyki, muzyki, teatru,

filmu.

3. Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego

rozwoju poprzez ró˝norodne formy aktywnoÊci artystycznej.

4. Poznawanie dziedzictwa narodowego, w tym najwybitniejszych dzie∏ sztuki. Rozwijanie wra˝liwoÊci

na ochron´ dziedzictwa narodowego.

5. Wykszta∏cenie potrzeby bezpoÊredniego obcowania z dzie∏ami sztuki i aktywnego uczestnictwa

w kulturze.

1. Pos∏ugiwanie si´ terminologià geograficznà.

6. Kszta∏towanie zachowaƒ sprzyjajàcych ochronie

dziedzictwa narodowego.

2. Rozszerzenie wiedzy z zakresu funkcjonowania

systemu cz∏owiek — Êrodowisko, ze szczególnym

uwzgl´dnieniem aspektów przestrzennych.

———————

1) Angielski

nych.

skrót Geograficznych Systemów Informacyj-

Zadania szko∏y

1. Umo˝liwienie uczniom aktywnego udzia∏u w ró˝norodnych formach ˝ycia kulturalnego.

2. Stymulowanie intelektualnego i emocjonalnego rozwoju poprzez bezpoÊredni kontakt z dzie∏ami sztuki

oraz ró˝norodne formy aktywnoÊci artystycznej.

3. Umo˝liwienie rozwijania wybranych rodzajów aktywnoÊci twórczej przez indywidualne lub zespo∏owe formy dzia∏aƒ artystycznych o twórczym lub

odtwórczym charakterze.

4. Rozbudzenie zainteresowania kulturà regionu i lokalnym ˝yciem kulturalnym.

5. Ukazywanie dziedzictwa narodowego i rozwijanie

poczucia jego wartoÊci.

6. Wyzwalanie inicjatywy uczniów w animowaniu

spo∏ecznej aktywnoÊci kulturalnej.

TreÊci nauczania

1. Dzie∏o sztuki — poj´cie, funkcja, temat, treÊci i forma we wzajemnych relacjach.

2. Podstawowe wiadomoÊci o stylach, epokach, wybitnych twórcach i ich dzie∏ach.

3. Zwiàzki i zale˝noÊci pomi´dzy ró˝nymi dziedzinami sztuki oraz pomi´dzy kulturà narodowà i kulturà regionu.

4. Ró˝ne funkcje sztuki.

5. Ocena i interpretacja dzie∏ ró˝nych dziedzin sztuki.

6. Ró˝norodne formy kontaktu z dzie∏ami sztuki.

7. Rodzaje zabytków, ich specyfika i sposoby u˝ytkowania. Obowiàzujàce w Polsce zasady ochrony.

Obiekty wpisane na List´ Âwiatowego Dziedzictwa

UNESCO znajdujàce si´ w Polsce.

8. Zasady dotyczàce ochrony prawa autorskiego.

Osiàgni´cia

Poz. 1100

8. ZnajomoÊç elementarnych zasad ochrony dziedzictwa narodowego.

9. ZnajomoÊç wybitnych dzie∏ dziedzictwa narodowego.

PODSTAWY PRZEDSI¢BIORCZOÂCI

Cele edukacyjne

1. Przygotowanie do aktywnego i Êwiadomego

uczestnictwa w ˝yciu gospodarczym.

2. Kszta∏cenie postawy rzetelnej pracy i przedsi´biorczoÊci.

3. Kszta∏towanie umiej´tnoÊci pracy w zespole i skutecznego komunikowania si´.

4. Kszta∏towanie umiej´tnoÊci aktywnego poszukiwania pracy i Êwiadomego jej wyboru.

5. Poznanie mechanizmów funkcjonowania gospodarki rynkowej.

6. Rozwijanie zainteresowania podejmowaniem

i prowadzeniem dzia∏alnoÊci gospodarczej. Poznanie podstawowych zasad podejmowania i prowadzenia dzia∏alnoÊci gospodarczej w ró˝nych formach, w tym zasad etycznych.

7. Poznanie roli paƒstwa i prawa w gospodarce rynkowej. Rola paƒstwa w tworzeniu norm prawnych

przeciwdzia∏ajàcych korupcji.

8. Poznanie zasad funkcjonowania gospodarki europejskiej i Êwiatowej.

Zadania szko∏y

1. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci uzyskania wiedzy, umiej´tnoÊci i kszta∏towania postaw przedsi´biorczych, warunkujàcych aktywne uczestnictwo

w ˝yciu gospodarczym, z uwzgl´dnieniem zasad

etycznych.

2. Pomoc w rozwijaniu u uczniów umiej´tnoÊci samokszta∏cenia i samodoskonalenia oraz indywidualnych zainteresowaƒ prowadzeniem dzia∏alnoÊci

gospodarczej.

1. ZnajomoÊç dzie∏ ró˝nych dziedzin i epok kultury

narodowej i Êwiatowej.

3. Tworzenie sprzyjajàcej atmosfery dla wspó∏pracy

szko∏y z przedstawicielami ˝ycia gospodarczego

w regionie.

2. Umiej´tnoÊç dostrzegania walorów kultury w∏asnego regionu.

4. Wspomaganie uczniów w wyborze kierunku dalszego kszta∏cenia.

3. Umiej´tnoÊç powiàzania dzie∏a sztuki z epokà i stylem.

5. Umo˝liwienie poznania specyfiki lokalnego rynku

pracy.

4. ÂwiadomoÊç ró˝nych funkcji sztuki.

TreÊci nauczania

5. Dostrzeganie zwiàzków zachodzàcych pomi´dzy

ró˝nymi dziedzinami sztuki.

1. Postawa przedsi´biorczoÊci. Mocne i s∏abe strony

w∏asnej osobowoÊci, samoakceptacja, asertywnoÊç, inicjatywnoÊç, odpowiedzialnoÊç.

6. Umiej´tnoÊç dokonywania charakterystyki dzie∏

sztuki.

7. Rozwini´cie wybranych form aktywnoÊci artystycznej w zakresie ró˝nych dziedzin sztuki.

2. Organizacja pracy. Zasady pracy zespo∏owej. Kierowanie i podejmowanie decyzji, z uwzgl´dnieniem zasad etycznych obowiàzujàcych w dzia∏alnoÊci gospodarczej oraz etyki pracy.

3. Mobbing w miejscu pracy, sposoby przeciwdzia∏ania.

4. Zale˝noÊç mi´dzy zyskiem a ryzykiem.

5. Motywy aktywnoÊci zawodowej i gospodarczej

cz∏owieka. Rodzaje potrzeb. ZdolnoÊç do wyznaczania sobie celów i zadaƒ.

6. Funkcjonowanie rynku i gospodarki rynkowej. Rola norm etycznych w funkcjonowaniu rynku („kreatywna ksi´gowoÊç”, korupcja).

7. Funkcjonowanie gie∏dy papierów wartoÊciowych.

8. Gospodarstwa domowe — dochody i wydatki, inwestowanie w∏asnych pieni´dzy. Ochrona praw

konsumentów.

9. System zabezpieczenia emerytalnego. Ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenia majàtkowe.

10. Przedsi´biorstwo w gospodarce — ró˝norodnoÊç

form organizacyjno-prawnych i ich rola w rozwoju

gospodarki.

11. Majàtek przedsi´biorstwa. Koszty i przychody oraz

zasady rozliczeƒ finansowych przedsi´biorstwa.

12. Formy pozyskiwania kapita∏u i jego inwestowania.

13. Planowanie procedury podj´cia dzia∏alnoÊci gospodarczej.

14. Nawiàzywanie i rozwiàzywanie stosunku pracy.

Podstawowe prawa i obowiàzki pracownika i pracodawcy.

15. Rola paƒstwa w gospodarce rynkowej. Podstawowe funkcje ekonomiczne paƒstwa.

16. Wzrost gospodarczy i jego mierniki.

Poz. 1100

3. Planowanie bud˝etu gospodarstwa domowego.

4. Rozró˝nianie form inwestowania.

5. Umiej´tnoÊç przewidywania op∏acalnoÊci przedsi´wzi´cia gospodarczego w kontekÊcie wydatków

i przychodów, zysku i ryzyka. Obliczanie wyniku finansowego przedsi´biorstwa na prostych przyk∏adach.

6. Identyfikowanie podstawowych form w∏asnoÊci

oraz form organizacyjno-prawnych przedsi´biorstw.

7. Przygotowanie dokumentów do za∏o˝enia i prowadzenia przedsi´biorstwa oraz stosowanie wymaganych procedur w celu podj´cia dzia∏alnoÊci gospodarczej przez osob´ fizycznà.

8. Obliczanie prostych przyk∏adów dotyczàcych wyniku finansowego przedsi´biorstwa.

9. Przygotowanie podstawowych dokumentów niezb´dnych w ubieganiu si´ o prac´ oraz prowadzenie rozmowy kwalifikacyjnej z pracodawcà w warunkach symulowanych.

10. ZnajomoÊç podstawowych przepisów prawa dotyczàcych zatrudnienia oraz praw i obowiàzków pracowników i pracodawców.

11. Odró˝nianie zachowaƒ etycznych i nieetycznych

w roli pracodawcy i pracownika.

12. Identyfikowanie podstawowych wskaêników makroekonomicznych (PKB, PNB — nominalny i realny oraz w przeliczeniu na jednego mieszkaƒca, inflacja, bezrobocie).

13. Rozumienie wp∏ywu polityki fiskalnej i monetarnej

na ˝ycie gospodarcze kraju.

17. Pieniàdz i banki — bank centralny, banki komercyjne,

bankowe i pozabankowe us∏ugi finansowe. Inflacja.

14. Wskazywanie korzyÊci i zagro˝eƒ wynikajàcych ze

wspó∏pracy mi´dzynarodowej, w tym z integracji

Polski z Unià Europejskà oraz globalizacji gospodarki.

18. Bud˝et paƒstwa, bud˝ety jednostek samorzàdu terytorialnego — funkcje, êród∏a wp∏ywów, kierunki

wydatków.

TECHNOLOGIA INFORMACYJNA

19. Rynek pracy i bezrobocie.

Cele edukacyjne

20. Metody aktywnego poszukiwania pracy. Instytucje

wspomagajàce aktywne poszukiwanie pracy.

1. Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci Êwiadomego i sprawnego pos∏ugiwania si´ komputerem oraz narz´dziami i metodami informatyki.

21. Wspó∏praca gospodarcza Polski z zagranicà. Integracja z Unià Europejskà.

2. Przygotowanie do aktywnego funkcjonowania

w tworzàcym si´ spo∏eczeƒstwie informacyjnym.

22. Proces globalizacji gospodarki i jego konsekwencje dla Polski.

Zadania szko∏y

23. Etyka biznesu.

1. Stworzenie warunków do korzystania ze sprz´tu

oraz programów komputerowych wspomagajàcych ró˝ne dziedziny nauczania.

Osiàgni´cia

1. Dokonanie trafnej samooceny oraz umiej´tnoÊç

autoprezentacji.

2. Umiej´tnoÊç stosowania podstawowych zasad

pracy w zespole i prowadzenia negocjacji.

2. Wspomaganie rozwoju umiej´tnoÊci analizowania

i rozwiàzywania problemów z zakresu nauczania

szkolnego i codziennego ˝ycia, z wykorzystaniem

odpowiednio dobranych metod i Êrodków informatycznych.

3. Pog∏´bienie wiedzy i rozwijanie umiej´tnoÊci informatycznych wyniesionych z poprzednich etapów edukacyjnych.

TreÊci nauczania

1. Opracowywanie dokumentów o rozbudowanej

strukturze zawierajàcych informacje pochodzàce

z ró˝nych êróde∏.

2. Rozwiàzywanie zadaƒ z zakresu ró˝nych dziedzin

nauczania z wykorzystaniem programów komputerowych i metod informatyki.

3. Podstawowe formy organizowania informacji

w bazach danych spotykanych w otoczeniu ucznia.

Wyszukiwanie informacji w bazach danych, formu∏owanie rozbudowanych zapytaƒ.

Poz. 1100

Zadania szko∏y

1. Uzupe∏nienie i utrwalenie wiedzy uczniów niezb´dnej dla podejmowania Êwiadomej, systematycznej aktywnoÊci fizycznej jako warunku zdrowego stylu ˝ycia i racjonalnej troski o witalnà gotowoÊç organizmu do przeciwstawiania si´ negatywnym skutkom cywilizacji.

2. Wdra˝anie do samodzielnych dzia∏aƒ na rzecz harmonijnego rozwoju fizycznego oraz dba∏oÊci o nale˝yty poziom sprawnoÊci fizycznej.

3. Przygotowanie uczniów do roli organizatora i aktywnego uczestnika ró˝norodnych form aktywnoÊci fizycznej oraz odbiorcy (kibica) widowisk sportowych.

4. Korzystanie z informacji zwiàzanych z kszta∏ceniem, pochodzàcych z ró˝nych êróde∏ oraz komunikowanie si´ poprzez sieç.

4. Organizowanie ró˝norodnych zaj´ç z zakresu „sportów ca∏ego ˝ycia”, ze szczególnym zwróceniem

uwagi na formy aktywnoÊci ruchowej najbardziej

odpowiednie dla rodzinnego uprawiania sportu.

5. Wspomaganie prezentacji prac uczniów z zastosowaniem programów komputerowych. Prezentacja

w sieci.

TreÊci nauczania

6. Rozwój zastosowaƒ komputerów. Prawne i spo∏eczne aspekty zastosowaƒ informatyki.

Osiàgni´cia

1. Opracowywanie dokumentów z wykorzystaniem

ró˝nych narz´dzi informatycznych i ró˝nych êróde∏

informacji.

1. åwiczenia wzmacniajàce muskulatur´ i stymulujàce funkcjonowanie uk∏adu krà˝enia.

2. åwiczenia z obcià˝eniem na odpowiednich dystansach z wykorzystaniem przyrzàdów i przyborów

w celu podniesienia poziomu sprawnoÊci fizycznej.

3. åwiczenia doskonalàce ruchowe umiej´tnoÊci utylitarne i rekreacyjno-sportowe.

2. Tworzenie prezentacji z wykorzystaniem programów komputerowych.

4. S´dziowanie w wybranych dyscyplinach sportowych.

3. Pos∏ugiwanie si´ programami komputerowymi

i metodami informatyki w uczeniu si´ i rozwiàzywaniu problemów.

5. Zaj´cia i imprezy sportowe.

4. Korzystanie z dost´pnych êróde∏ informacji za pomocà komputerów.

5. Komunikowanie si´ z wykorzystaniem sieci komputerowej.

WYCHOWANIE FIZYCZNE

Cele edukacyjne

1. ZnajomoÊç zasad racjonalnej troski o zdrowie

i sprawnoÊç fizycznà, uwarunkowanych systematycznym uprawianiem ró˝nych form aktywnoÊci

sportowej, rekreacyjnej i turystycznej.

2. Kszta∏towanie postaw moralnych i spo∏ecznych

poprzez wartoÊci odnajdywane w sporcie, rekreacji i turystyce, w szczególnoÊci takich jak: wytrwa∏oÊç, systematycznoÊç, odpowiedzialnoÊç, samodyscyplina, równoÊç szans, szacunek dla przeciwnika, „czysta gra”, umiej´tnoÊç w∏aÊciwego zachowania si´ w sytuacji zwyci´stwa i pora˝ki.

3. Motywacja do podejmowania samodzielnych dzia∏aƒ na rzecz harmonijnego rozwoju fizycznego, ze

szczególnym uwzgl´dnieniem indywidualnych

w∏aÊciwoÊci morfologicznych i funkcjonalnych.

6. Zaj´cia i imprezy turystyczne i rekreacyjne.

7. åwiczenia relaksacyjne na rzecz zachowania zdrowia fizycznego i psychicznego.

8. Samokontrola i samoocena rozwoju fizycznego,

sprawnoÊci i umiej´tnoÊci ruchowych.

9. Historia sportu i olimpizmu.

Osiàgni´cia

1. Samoocena mo˝liwoÊci i potrzeb ruchowych na

podstawie pomiaru podstawowych w∏aÊciwoÊci

somatycznych i fizjologicznych.

2. Umiej´tne stosowanie çwiczeƒ kszta∏tujàcych prawid∏owà postaw´ cia∏a oraz sprawnoÊç fizycznà

i ruchowà.

3. Organizowanie i aktywne uczestnictwo w indywidualnych i zespo∏owych formach aktywnoÊci sportowej, rekreacyjnej i turystycznej.

4. Stosowanie ró˝norodnych form relaksacji po pracy umys∏owej i fizycznej.

5. Przyj´cie odpowiedzialnoÊci za zdrowie w∏asne

i innych.

PRZYSPOSOBIENIE OBRONNE

Cele edukacyjne

1. Wyposa˝enie uczniów w wiedz´ i umiej´tnoÊci

niezb´dne do racjonalnego i skutecznego dzia∏ania

i wspó∏dzia∏ania w przypadku wystàpienia zagro˝enia bezpieczeƒstwa ˝ycia, zdrowia, mienia i Êrodowiska.

2. Przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w przedsi´wzi´ciach o charakterze obronnym.

Poz. 1100

5) zagro˝enia ekologiczne, ze szczególnym uwzgl´dnieniem zagro˝eƒ lokalnych.

6. Zagro˝enia czasu wojny

1) formy i rodzaje walki zbrojnej,

2) podstawowe Êrodki ra˝enia wspó∏czesnych si∏

zbrojnych,

3) obrona przed Êrodkami walki.

7. Psychologiczne skutki sytuacji kryzysowych i sposoby radzenia sobie z nimi

Zadania szko∏y

1) stres i jego wp∏yw na zachowanie ludzi,

1. Wspieranie uczniów w pog∏´bianiu wiedzy i doskonaleniu umiej´tnoÊci z zakresu bezpieczeƒstwa.

2) zjawisko paniki, przeciwdzia∏anie mu i sposoby

post´powania w sytuacjach kryzysowych.

2. Kszta∏towanie ÊwiadomoÊci obronnej m∏odzie˝y.

8. Pierwsza pomoc w nag∏ych wypadkach

3. Pomoc w wyrabianiu nawyku racjonalnych zachowaƒ w sytuacjach szczególnych oraz przygotowanie do uczestnictwa w przedsi´wzi´ciach o charakterze obronnym organizowanych przez organy administracji rzàdowej i samorzàdowej oraz organizacje spo∏eczne.

1) ocena sytuacji w miejscu wypadku,

4. Przygotowywanie uczniów do podejmowania samodzielnych dzia∏aƒ w sytuacjach kryzysowych

i rozwijania umiej´tnoÊci organizatorskich w tej

dziedzinie.

TreÊci nauczania

2) zabezpieczenie miejsca wypadku,

3) ocena stanu poszkodowanego i kontrola jego

funkcji ˝yciowych,

4) udzielanie pierwszej pomocy w przypadku oparzeƒ, z∏amaƒ i zwichni´ç, krwotoków, duszenia

si´ cia∏em obcym, utraty przytomnoÊci, utraty

oddechu, zatrzymania krà˝enia, wstrzàsu pourazowego.

9. Rola jednostki w kszta∏towaniu bezpieczeƒstwa

w∏asnego i spo∏ecznego

1) podsystemy obronnoÊci paƒstwa,

1) predyspozycje osobowoÊciowe, otoczenie spo∏eczne jako czynniki ryzyka stania si´ ofiarà przest´pstwa,

2) powinnoÊci obronne w∏adz samorzàdowych, instytucji i obywateli.

2) sytuacje kryminogenne, umiej´tnoÊç ich unikania,

2. Rodzaje si∏ zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, ich

charakterystyka i przeznaczenie.

3) zjawiska patologiczne wyst´pujàce wÊród dzieci i m∏odzie˝y,

3. Ochrona cywilna

4) prospo∏eczne zachowania w kszta∏towaniu bezpieczeƒstwa.

1. System obronnoÊci Rzeczypospolitej Polskiej

1) cel, zadania i organizacja,

10. S∏u˝ba wojskowa

2) ochrona ludnoÊci, zwierzàt, ˝ywnoÊci i dóbr materialnych w ramach powszechnej samoobrony,

1) ogólny charakter s∏u˝by i jej prawne uregulowania,

3) sposoby alarmowania ludnoÊci,

2) podstawowe uzbrojenie i wyposa˝enie ˝o∏nierza,

4) zachowanie si´ podczas ewakuacji,

3) podstawy ˝o∏nierskiego zachowania.

5) znaki i barwy bezpieczeƒstwa.

11. Terenoznawstwo

4. Wybrane problemy mi´dzynarodowego prawa humanitarnego dotyczàce ochrony ludnoÊci i dóbr

kultury.

1) zasady orientowania si´ w terenie,

5. Zagro˝enia czasu pokoju, ich êród∏a, przeciwdzia∏anie ich powstawaniu, zasady post´powania

w przypadku ich wystàpienia i po ich ustàpieniu

4) sporzàdzanie szkicu.

2) pos∏ugiwanie si´ mapà,

3) marsz na azymut,

12. Podstawy planowania i organizowania dzia∏aƒ

1) zagro˝enia biologiczne i chemiczne,

1) sporzàdzanie planu,

2) zagro˝enia radiacyjne,

2) stawianie zadaƒ do wykonania,

3) zagro˝enia powodziowe i zatopienia,

3) opracowanie i przedstawienie meldunku sytuacyjnego.

4) zagro˝enia po˝arowe, pos∏ugiwanie si´ podr´cznym sprz´tem przeciwpo˝arowym,

13. Strzelectwo sportowe lub bieg na orientacj´.

Osiàgni´cia

1. Rozró˝nianie podsystemów (struktur) obronnoÊci

kraju, rozumienie ich roli oraz form spe∏niania powinnoÊci obronnych przez organy w∏adzy i obywateli.

2. ZnajomoÊç zasad post´powania w przypadku wystàpienia zagro˝enia.

3. Umiej´tnoÊç udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym w ró˝nych stanach zagra˝ajàcych ˝yciu

i zdrowiu cz∏owieka.

4. Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ podr´cznym sprz´tem gaÊniczym.

5. Orientowanie si´ w terenie wed∏ug mapy i bez

mapy.

6. ZnajomoÊç zasad planowania i organizowania

dzia∏aƒ.

ETYKA2)

Cele edukacyjne

1. Rozwijanie wra˝liwoÊci moralnej.

2. Kszta∏towanie rozpoznawania wartoÊci moralnych

oraz zdolnoÊci odró˝niania dobra od z∏a.

3. Dokonywanie trafnej oceny moralnej podejmowanych dzia∏aƒ w ˝yciu osobistym, w grupie, szkole,

spo∏ecznoÊci lokalnej.

4. Przyjmowanie odpowiedzialnoÊci za s∏owa i czyny.

5. Podj´cie samokontroli i pracy nad sobà.

Zadania szko∏y

1. UÊwiadamianie istotnego znaczenia zasad i wartoÊci moralnych w rozwoju osobowym cz∏owieka,

w kszta∏towaniu wzajemnych stosunków mi´dzy

ludêmi oraz w ˝yciu publicznym.

2. Kszta∏towanie rozumienia w∏asnej indywidualnoÊci i chronienia osobowej to˝samoÊci przed zagubieniem w kulturze masowej.

3. UÊwiadamianie znaczenia samokontroli i koniecznoÊci pracy nad sobà dla osobowego rozwoju.

4. Pomoc w kszta∏towaniu wi´zi z rodzinà, ojczyznà

i kulturà na gruncie przyjmowanych wartoÊci.

5. Pomoc w kszta∏towaniu relacji z otoczeniem opartych o w∏aÊciwà hierarchi´ wartoÊci. Tworzenie

warunków do refleksji nad przyk∏adami naruszania

norm i wartoÊci demokratycznych w ˝yciu publicznym.

TreÊci nauczania

1. Etyka a pozosta∏e dyscypliny filozoficzne i nauki

szczegó∏owe. MoralnoÊç, etos, prawo, obyczaje

i styl ˝ycia.

———————

2) Nauczanie religii jest realizowane zgodnie z odr´bnymi

przepisami.

Poz. 1100

2. Ogólnofilozoficzne za∏o˝enia etyki. Kwestie metaetyczne. Etyki religijne i Êwieckie.

3. Teorie i szko∏y etyczne. Koncepcje etyczne w nurcie filozofii klasycznej.

4. Cz∏owiek jako osoba i jego dzia∏anie. Etyczna analiza aktywnoÊci ludzkiej. Motywy podejmowanych

decyzji.

5. Cel i sens ludzkiej egzystencji. Hierarchie celów.

Szcz´Êcie w ˝yciu ludzkim. Rozwój moralny i duchowy cz∏owieka jako osoby. Rola oddzia∏ywaƒ

wychowawczych.

6. Dobro moralne i wartoÊci moralne. Hierarchia wartoÊci. WartoÊci autoteliczne i instrumentalne. Konflikt wartoÊci. WartoÊci wybierane i realizowane.

7. Prawo moralne, imperatyw moralny, w tym prawo

naturalne. Dekalog jako podstawa ˝ycia moralnego. Problem relatywizmu moralnego i sposoby jego przezwyci´˝ania. Nienaruszalne prawa istoty

ludzkiej.

8. Wymiar moralny ˝ycia cz∏owieka. ZdolnoÊç rozpoznawania wartoÊci i powszechne dà˝enie do dobra. ÂwiadomoÊç moralna. Rola sumienia w prawid∏owym rozwoju wewn´trznym. Sàdy i oceny

moralne. Przyk∏ady patologii w zakresie ÊwiadomoÊci moralnej. Problem manipulacji. ObecnoÊç

dobra i z∏a we wspó∏czesnej kulturze.

9. SprawnoÊci moralne. Samowychowanie.

10. Przyk∏ady wspó∏czesnych przejawów kryzysu moralnego i dylematów w zakresie wyborów moralnych

oraz sposoby ich rozwiàzywania na gruncie etyki

chrzeÊcijaƒskiej oraz innych koncepcji etycznych.

11. Moralne aspekty pracy i ró˝nych dziedzin ˝ycia publicznego. Etyki zawodowe. Przyk∏ady kodeksów

etycznych. Korupcja jako negatywne zjawisko naruszajàce kodeksy etyczne. Zagadnienie wszechstronnego i zrównowa˝onego rozwoju. Moralny

wymiar stosunku cz∏owieka do Êwiata przyrody.

12. Etyczny wymiar ˝ycia szkolnego. Umiej´tnoÊç ˝ycia z innymi i dla innych. UczciwoÊç. Problem

„Êciàgania”. WartoÊci szczególnie cenione w ˝yciu

szkolnym.

Osiàgni´cia

1. ZnajomoÊç podstawowych poj´ç i koncepcji etycznych.

2. Umiej´tnoÊç dokonywania etycznej analizy i oceny

dzia∏aƒ i decyzji w∏asnych i innych.

3. ZnajomoÊç podstawowych zasad i wartoÊci etycznych w najwa˝niejszych dziedzinach ˝ycia publicznego.

4. Umiej´tnoÊç dokonywania wyborów moralnych

i podejmowania decyzji w Êwietle wartoÊci moralnych i tworzenia hierarchii wartoÊci.

5. Umiej´tnoÊç lepszego poznania siebie i rozwijania

w∏asnej to˝samoÊci.

J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB ETNICZNEJ

ORAZ J¢ZYK REGIONALNY — J¢ZYK KASZUBSKI

Przedmiot jest realizowany w szko∏ach (oddzia∏ach) z nauczaniem j´zyka mniejszoÊci narodowych

lub etnicznych, lub spo∏ecznoÊci pos∏ugujàcej si´ j´zykiem regionalnym — j´zykiem kaszubskim, zgodnie

z odr´bnymi przepisami.

Cele edukacyjne

Poz. 1100

2. Budowa j´zyka

1) brzmieniowa warstwa j´zyka i wypowiedzi,

2) sposoby poszerzania leksyki (zapo˝yczenia,

neologizmy, zwiàzki frazeologiczne),

3) budowa wypowiedzeƒ (zdaƒ),

4) sposoby opisu i jego j´zykowa wyk∏adnia,

5) spójnoÊç tekstu.

1. Budowanie to˝samoÊci osobowej, narodowej, etnicznej oraz zadomowienie w tradycji kultury europejskiej.

3. Retoryka — werbalne i niewerbalne Êrodki komunikacji.

2. Rozwijanie Êwiadomego, krytycznego odbioru

dzie∏ kultury (tak˝e masowej) oraz samodzielnego

poznawania ró˝nych obszarów humanistyki.

1) wartoÊciowanie wypowiedzi: poprawnoÊç —

niepoprawnoÊç,

3. Dorastanie do poczucia odpowiedzialnoÊci za w∏asny rozwój, samodzielne decyzje dotyczàce kierunku dalszego kszta∏cenia (wyboru kierunku studiów

czy wyboru zawodu).

4. Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych w ró˝nych sytuacjach, a poprzez to osiàganie dojrza∏oÊci do ˝ycia w rodzinie, w spo∏eczeƒstwie, w paƒstwie obywatelskim.

4. Wypowiedê j´zykowa

2) cechy charakterystyczne pisanej i mówionej odmiany j´zyka,

3) cechy charakterystyczne wypowiedzi monologowej i dialogowej,

4) j´zyk reklamy,

5) cechy charakterystyczne komiksu.

5. J´zyk — dzieje — spo∏eczeƒstwo

5. Rozwijanie postaw tolerancji i eliminowanie postaw ksenofobicznych.

1) pochodzenie j´zyka ojczystego mniejszoÊci narodowych i grup etnicznych,

Zadania szko∏y

2) spo∏eczne odmiany j´zyka: dialekt, gwara, ˝argon, odmiany pokoleniowe.

1. Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo literackie

i kulturowe; pog∏´bianie rozumienia tradycji narodowej i europejskiej, rozpoznawanie jej obecnoÊci

we wspó∏czesnej kulturze; rozwijanie ÊwiadomoÊci

historyczno-literackiej i chronologicznego porzàdkowania wiedzy.

6. Style

2. Przybli˝anie problematyki i zjawisk artystycznych

w literaturze i innych dziedzinach kultury.

7. Ogólne poj´cia kultury

3. Interpretacja dzie∏ — w kontekÊcie historycznym

i aksjologicznym; rozpoznawanie wartoÊci w dzie∏ach literatury i kultury oraz ich hierarchizacja.

4. Opisanie systemu j´zyka jako narz´dzia komunikacji; ukazanie jego rozwoju, zró˝nicowania, bogactwa znaczeƒ i Êrodków ekspresji; ró˝norodnoÊci

u˝ycia w sytuacjach komunikacyjnych zgodnie

z zasadami etyki mówienia.

5. Omawianie roli mediów w komunikacji spo∏ecznej

oraz analizowanie form przekazu radia, telewizji,

Internetu, prasy; przygotowanie uczniów do ich

krytycznego odbioru.

6. Zapoznanie z zasadami pracy umys∏owej jako

przygotowanie do egzaminu maturalnego, do studiów wy˝szych i kszta∏cenia ustawicznego.

TreÊci nauczania

1. J´zyk jako zjawisko semiotyczne

1) znak j´zykowy,

2) podstawowe funkcje znaku j´zykowego: komunikowanie, ekspresja, impresja; funkcja poetycka,

3) j´zyk — mowa — pismo.

1) style funkcjonalne,

2) stosownoÊç stylowa wypowiedzi,

3) j´zyki fachowe, terminologia specjalistyczna.

1) dzie∏o literackie i jego wyró˝niki,

2) spo∏eczne Êrodki przekazu (prasa, radio, telewizja),

3) uczestnictwo w kulturze: twórcy i odbiorcy,

4) kultura masowa.

8. Tradycje literackie

1) êród∏a tradycji literackiej,

2) konteksty biblijne i antyczne,

3) kontynuacje i nawiàzania.

9. Tematy, motywy, wàtki

1) mi∏oÊç, dom, rodzina, Êmierç, droga, w´drówka, pielgrzymka,

2) natura a cywilizacja; motywy religijne w kulturze.

10. Proces historyczno-literacki

1) gatunki i rodzaje literackie,

2) konteksty utworu, w szczególnoÊci historyczne

i biograficzne,

3) pràd artystyczny,

4) epoka, nast´pstwo epok.

11. WartoÊci, kategorie estetyczne i filozoficzne

1) pi´kno, dobro, prawda,

2) komizm, humor, ironia, tragizm, patos,

3) sacrum i profanum,

4) wolnoÊç, odpowiedzialnoÊç, tolerancja,

5) ojczyzna, ma∏a ojczyzna,

6) naród a spo∏eczeƒstwo.

Osiàgni´cia

1. Odbiór dzie∏ sztuki na poziomie podstawowym

1) w wymiarze interpretacyjnym

a) wyraziste czytanie utworów literackich ze

zrozumieniem sensu, z troskà o estetyk´ czytania, w∏aÊciwà dykcj´, akcent, intonacj´,

b) recytacja z pami´ci wybranych tekstów poetyckich,

c) stosowanie podstawowych poj´ç z poetyki

w analizie utworów literackich; pojmowanie

dzia∏aƒ analitycznych jako podstawy interpretacji; umiej´tnoÊç przywo∏ania w∏aÊciwego kontekstu,

2) w wymiarze historycznym

a) rozpoznawanie stylów w sztuce (zw∏aszcza

romaƒskiego, gotyckiego, renesansowego,

barokowego, secesyjnego),

b) wyjaÊnianie powiàzaƒ czytanych utworów

z historià,

c) dostrzeganie wartoÊci charakterystycznych

dla ró˝nych epok,

3) w wymiarze aksjologiczno-egzystencjalnym

odró˝nianie spontanicznych i osobistych prze˝yç literackich od ponadindywidualnych, utrwalonych w tradycji.

2. S∏uchanie i mówienie na poziomie podstawowym

1) sprawne i Êwiadome pos∏ugiwanie si´ j´zykiem

ojczystym lub etnicznym,

2) wypowiadanie si´ ze ÊwiadomoÊcià intencji,

3) rozpoznawanie aktów mowy i ich intencji (odró˝nianie proÊby od rozkazu, pytania od ˝àdania),

4) poprawne formu∏owanie pytaƒ i odpowiedzi;

rozpoznawanie pytaƒ sugestywnych, retorycznych,

5) poszerzanie czynnego repertuaru leksykalnego

i frazeologicznego w rozmaitych wypowiedziach,

Poz. 1100

2) komponowanie d∏u˝szych, spójnych wypowiedzi; analiza tematu, uk∏adanie planów i konspektów; nadawanie tytu∏ów i Êródtytu∏ów,

3) praca redakcyjna nad tekstem w∏asnym: poprawianie, adiustacja, podzia∏ na cz´Êci sk∏adowe

(wst´p, rozdzia∏y, paragrafy, akapity), wyró˝nienia w tekÊcie,

4) przekszta∏canie tekstu w∏asnego i cudzego;

streszczanie, skracanie, rozwijanie, cytowanie,

5) prowadzenie korespondencji, stosowanie zwrotów adresatywnych, etykiety j´zykowej; pisanie

˝yciorysu, proÊby; wypowiadanie si´ w podstawowych (szkolnych) formach gatunkowych

rozprawka, referat.

4. Czytanie

1) odró˝nianie cech swoistych i rozumienie funkcji

gatunków publicystycznych i popularnonaukowych, tekstów prasowych (informacja, komentarze, artyku∏y, reporta˝e, wystàpienia publiczne),

2) sprawne czytanie ze zrozumieniem tekstów

u˝ytkowych.

5. Samokszta∏cenie na poziomie podstawowym

1) stosowanie psychologicznych zasad i strategii

uczenia si´,

2) systematyzowanie i syntetyzowanie poznanego

materia∏u: scalanie zebranych informacji w problemowe ca∏oÊci,

3) korzystanie z ró˝nych rodzajów i technik gromadzenia i przekazywania informacji (dokumentów, leksykonów, encyklopedii, s∏owników, baz

danych, nagraƒ magnetofonowych i magnetowidowych).

ÂCIE˚KI EDUKACYJNE

EDUKACJA CZYTELNICZA I MEDIALNA

Cele edukacyjne

1. Przygotowanie si´ do samokszta∏cenia poprzez

umiej´tne pozyskiwanie i opracowywanie informacji pochodzàcych z ró˝nych êróde∏, w tym w j´zykach obcych.

2. Rozumienie natury i roli mediów we wspó∏czesnej

cywilizacji.

3. Zachowanie to˝samoÊci kulturowej wobec globalizacji kultury.

6) skuteczne uczestniczenie w dialogu, dyskusji,

4. Zdobycie umiej´tnoÊci przekazu i krytycznego odbioru treÊci komunikatów medialnych.

7) s∏uchanie wypowiedzi partnerów, s∏uchanie

wyk∏adu z notowaniem.

5. Zachowanie postawy dystansu i krytycyzmu wobec informacji przekazywanych przez media.

3. Pisanie i redagowanie tekstów

1) sprawne pos∏ugiwanie si´ j´zykiem ojczystym

lub etnicznym w odmianie pisanej w zale˝noÊci

od sytuacji komunikacyjnej,

Zadania szko∏y

1. Wprowadzenie w technologi´ pracy umys∏owej jako przygotowanie do egzaminu maturalnego i studiów wy˝szych.

2. Rozwijanie wiedzy na temat powszechnie dost´pnych zasobów informacyjnych.

3. Stwarzanie warunków dla samodzielnego sporzàdzania przez uczniów komunikatów medialnych.

4. Dostarczanie materia∏ów do krytycznej analizy

przekazów informacyjnych (prasa, telewizja, reklama zewn´trzna).

Poz. 1100

EDUKACJA EKOLOGICZNA

Cele edukacyjne

1. UÊwiadomienie ró˝norodnoÊci sposobów negatywnego i pozytywnego oddzia∏ywania ludzi na

Êrodowisko i kszta∏towanie umiej´tnoÊci praktycznego ich poznawania.

TreÊci nauczania

2. Przyjmowanie postawy odpowiedzialnoÊci za

obecny i przysz∏y stan Êrodowiska oraz gotowoÊci

do dzia∏aƒ na rzecz zrównowa˝onego rozwoju.

1. Tradycyjne i nowoczesne êród∏a informacji (od

ksià˝ki do przekazów internetowych); najnowsze

techniki informacyjne i ich dost´pnoÊç.

Zadania szko∏y

2. Wspó∏czesne instytucje wydawnicze i instytucje

zajmujàce si´ dystrybucjà ksià˝ek i prasy.

3. Kompetencje czytelnicze niezb´dne do odbioru tekstów literackich, naukowych i popularnonaukowych.

4. Globalizacja ˝ycia. Cywilizacja informacyjna i kultura mediów. Poj´cie czwartej w∏adzy.

5. Media publiczne i prywatne — zadania i interesy.

RynkowoÊç mediów i jej spo∏eczne skutki. Wp∏yw

mediów na ró˝ne aspekty ˝ycia cz∏owieka.

6. Zagro˝enia dla psychicznego i moralnego rozwoju

cz∏owieka p∏ynàce z mediów. Ró˝ne formy uzale˝nieƒ medialnych.

7. Warsztat pracy dziennikarza (prasowego, radiowego, telewizyjnego).

8. Warsztat pracy re˝ysera (filmowego, teatralnego).

9. Wywieranie wp∏ywu na ludzi. Metody i techniki

perswazji i manipulacji stosowane w reklamie zewn´trznej, prasowej, radiowej i telewizyjnej.

1. Umo˝liwienie prowadzenia badaƒ w terenie.

2. Tworzenie warunków pozwalajàcych integrowaç

ró˝ne dziedziny wiedzy w celu zrozumienia idei

zrównowa˝onego rozwoju.

TreÊci nauczania

1. Ekonomiczne i spo∏eczne aspekty zwiàzków mi´dzy cz∏owiekiem i jego dzia∏alnoÊcià a Êrodowiskiem. WartoÊç Êrodowiska. KorzyÊci i straty zwiàzane z jego eksploatacjà. Zasoby odnawialne i nieodnawialne.

2. Wspó∏czesny system gospodarki Êwiatowej i jego

wp∏yw na degradacj´ zasobów Êrodowiska.

Wspó∏praca mi´dzynarodowa jako warunek osiàgni´cia zrównowa˝onego rozwoju.

3. Zagro˝enia cywilizacyjne zwiàzane z energetykà

konwencjonalnà i jàdrowà. Odnawialne êród∏a

energii.

4. Sposoby ochrony ró˝norodnoÊci biologicznej.

5. Intensyfikacja produkcji rolnej i zwiàzane z nià zagro˝enia. Rolnictwo ekologiczne.

10. Analiza porównawcza wybranej informacji zaczerpni´tej z ró˝nych êróde∏ (z prasy, audycji telewizyjnych lub radiowych). Kryteria wskazujàce na

rzetelnoÊç i obiektywizm tej informacji.

6. Problemy bezpieczeƒstwa biologicznego, w szczegolnoÊci in˝ynieria genetyczna.

11. Wybór mi´dzynarodowych i polskich przepisów

prawa dotyczàcych mediów.

Osiàgni´cia

Osiàgni´cia

1. Umiej´tnoÊç sprawnego zebrania okreÊlonych informacji i wyselekcjonowania przydatnych treÊci

(w tym sporzàdzenie bibliografii).

2. Postrzeganie roli mediów w szerszym kontekÊcie

cywilizacyjno-kulturowym.

3. Dostrzeganie wp∏ywu mediów na ˝ycie i zachowanie ludzi oraz ca∏ych spo∏eczeƒstw.

4. Formu∏owanie ocen, opinii i recenzji wybranych

informacji przekazywanych przez media.

5. Samodzielne tworzenie podstawowych komunikatów medialnych z wykorzystaniem modelu warsztatu pracy dziennikarza prasowego oraz radiowego lub telewizyjnego.

7. Problemy polityki ekologicznej paƒstwa.

1. Dostrzeganie zagro˝eƒ dla wspó∏czesnej cywilizacji wynikajàcych z nieracjonalnego korzystania

z zasobów Êrodowiska i z nierównomiernego poziomu ˝ycia w ró˝nych regionach Êwiata.

2. Ocenianie dzia∏alnoÊci ekologicznych organizacji

pozarzàdowych, ich celów i form dzia∏ania oraz

zgodnoÊci z politykà ekologicznà paƒstwa.

3. Podejmowanie racjonalnych dzia∏aƒ s∏u˝àcych poprawie stanu Êrodowiska w skali lokalnej, regionalnej, krajowej i globalnej.

EDUKACJA EUROPEJSKA

Cele edukacyjne

1. Poznanie za∏o˝eƒ, celów i historii Unii Europejskiej

na tle procesów integracyjnych wspó∏czesnego

Êwiata.

2. Umiej´tnoÊç postrzegania integracji europejskiej

w kontekÊcie przemian geopolitycznych wspó∏czesnego Êwiata oraz szans rozwojowych Polski.

3. Umiej´tnoÊç okreÊlania wzajemnej zale˝noÊci mi´dzy podstawami to˝samoÊci i suwerennoÊci polskiej oraz podstawami wspólnotowymi Unii Europejskiej.

4. Rozumienie kontekstu europejskiego aktualnych

wydarzeƒ spo∏ecznych, kulturalnych, gospodarczych i politycznych w Polsce i Europie.

5. Przygotowanie do aktywnego uczestnictwa w ˝yciu publicznym Polski i Unii Europejskiej (z korzyÊcià dla dobra kraju i jednoÊci europejskiej).

Zadania szko∏y

1. Budzenie zainteresowania sprawami dotyczàcymi

integracji europejskiej, dzia∏aniami Rzàdu w tym

zakresie oraz skutkami integracji dla ka˝dego

mieszkaƒca Polski.

2. U∏atwienie rozumienia g∏ównych zasad funkcjonowania Unii Europejskiej.

3. Stopniowe przygotowanie ucznia do samodzielnoÊci w zdobywaniu informacji na temat Unii Europejskiej, w tym w j´zykach obcych.

4. Wskazywanie konkretnych form i mo˝liwoÊci

wspó∏pracy m∏odzie˝y oraz uczestnictwa w ˝yciu

publicznym zjednoczonej Europy.

Poz. 1100

8. Jednolity europejski rynek pracy i jego dost´pnoÊç

dla obywateli polskich. MobilnoÊç pracowników.

Europejskie problemy spo∏eczne i sposoby ich rozwiàzywania.

9. Droga krajów cz∏onkowskich do Unii Gospodarczej

i Walutowej.

10. Bezpieczeƒstwo europejskie w wymiarze mi´dzynarodowym i wewn´trznym. Bezpieczeƒstwo Polski w ramach Unii Europejskiej i w NATO.

11. Prawa i obowiàzki obywatelskie, obywatelstwo europejskie, obywatelski wymiar procesu integracji

europejskiej.

12. Europa wartoÊci. Duchowy wymiar Europy — edukacja, kultura. Rola edukacji jako czynnika wyrównywania szans polskiej m∏odzie˝y w Europie. Mo˝liwoÊci wspó∏pracy.

13. Rola i zasady dzia∏ania samorzàdów terytorialnych

w Unii Europejskiej. Wspó∏praca polskich samorzàdów z odpowiednikami w Unii Europejskiej. Euroregiony.

14. Miejsce Polski w organizacjach europejskich, w tym

w Radzie Europy.

15. Polska i jej sàsiedzi. Polska w regionie Europy

Ârodkowej i Ba∏tyku. Polska i Europa Wschodnia.

16. Polska i Unia Europejska a kraje trzecie.

17. Ró˝norodnoÊç kulturowa i j´zykowa w Unii Europejskiej.

TreÊci nauczania

Osiàgni´cia

1. Proces integracji europejskiej w perspektywie historycznej: czynniki integrujàce i dezintegrujàce. Polska i Polacy w budowaniu jednoczàcej si´ Europy.

1. ZnajomoÊç historii, celów i zasad dzia∏ania g∏ównych

instytucji oraz podstaw prawa Unii Europejskiej.

2. Droga paƒstw europejskich, w tym Polski, do Unii

Europejskiej. System, procedury i pola negocjacji.

Kalendarium rozszerzenia. Cele integracji Polski

z Unià Europejskà.

3. Stosunek Unii Europejskiej oraz spo∏eczeƒstw krajów cz∏onkowskich, w tym spo∏eczeƒstwa polskiego, do dalszego rozszerzania Unii Europejskiej.

Ró˝ne opcje obecne w polityce i opinii publicznej

krajów cz∏onkowskich. Katalog nadziei i obaw. Wyobra˝enie roli i miejsca Polski i Polaków w zjednoczonej Europie. Kwestia standardów unijnych.

4. Kierunki integracji. Trzy filary procesu zjednoczenia. Ró˝ne koncepcje wizji przysz∏ej zjednoczonej

Europy.

5. Ewolucja prawa Unii Europejskiej. Kwestia konstytucji Unii Europejskiej. Wzajemne relacje mi´dzy

prawem Unii Europejskiej i prawem krajowym.

6. Ewolucja instytucji Unii Europejskiej. Procedury

podejmowania decyzji.

7. Gospodarka Unii Europejskiej. Polska w perspektywie polityk wspólnotowych w dziedzinie gospodarczej, w tym w szczególnoÊci wspólnej polityki

rolnej. Fundusze strukturalne.

2. ZnajomoÊç praw i obowiàzków obywateli i kraju

z punktu widzenia wymogów integracyjnych.

3. ZnajomoÊç istniejàcych êróde∏ informacji na temat

Unii Europejskiej oraz umiej´tnoÊç korzystania

z nich.

4. Umiej´tnoÊç samodzielnego gromadzenia, analizowania i interpretowania informacji na okreÊlony

temat dotyczàcy Unii Europejskiej.

5. ZnajomoÊç mechanizmów wspó∏pracy i komunikowania si´, w tym w j´zykach obcych, oraz umiej´tnoÊç tworzenia odpowiednich projektów umo˝liwiajàcych t´ wspó∏prac´.

6. ZnajomoÊç zasad i form wspó∏pracy Polski w regionie, ze szczególnym uwzgl´dnieniem paƒstw

sàsiadujàcych.

7. Rozumienie poj´cia wielokulturowoÊci i wieloj´zycznoÊci.

8. ZnajomoÊç mo˝liwoÊci i podstawowych zasad korzystania z funduszy strukturalnych.

9. Umiej´tnoÊç wykorzystywania Europejskiego

Portfolio J´zykowego i EUROPASS.

EDUKACJA FILOZOFICZNA

Poz. 1100

Osiàgni´cia

Cele edukacyjne

1. Umiej´tnoÊç formu∏owania podstawowych pytaƒ

filozoficznych.

1. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci krytycznego myÊlenia,

uczestnictwa w dialogu, w tym prezentacji w∏asnego stanowiska i jego obrony.

2. Umiej´tnoÊç definiowania, klasyfikowania, tworzenia typologii, argumentowania oraz prowadzenia dyskusji.

2. UÊwiadomienie specyfiki zagadnieƒ filozoficznych;

ich genezy, rozwoju i roli w kulturze.

3. Umiej´tnoÊç dokonywania analizy tekstów filozoficznych w aspekcie zawartych w nich problemów.

3. Uzyskiwanie samowiedzy poprzez uÊwiadamianie

zagadnieƒ egzystencjalnie i moralnie donios∏ych.

4. Dostrzeganie zagadnieƒ filozoficznych w nauce,

sztuce i religii.

Zadania szko∏y

EDUKACJA PROZDROWOTNA

1. Ukazanie wk∏adu myÊli filozoficznej w kultur´ europejskà i polskà.

Cele edukacyjne

2. Przekazanie podstawowych informacji na temat

poj´ç, problemów, kierunków i szkó∏ filozoficznych.

1. Pog∏´bienie wiedzy o realizacji zachowaƒ prozdrowotnych w ochronie, utrzymaniu i poprawie zdrowia jednostki oraz bezpieczeƒstwa i zdrowia publicznego.

3. Umo˝liwienie uczniom obcowania z tekstem filozoficznym.

TreÊci nauczania

1. Elementy logiki ogólnej i retoryki. Stawianie pytaƒ,

definiowanie, klasyfikowanie, tworzenie typologii

i argumentowanie. Dyskusja.

2. Narodziny filozofii: pierwsze pytania filozoficzne

postawione w staro˝ytnej Grecji.

3. Filozofia a inne dziedziny kultury. Filozofia a nauka,

religia, sztuka, Êwiatopoglàd, ideologia.

4. Wybrane koncepcje filozoficzne

1) na przyk∏adzie osiàgni´ç wybitnych filozofów

staro˝ytnych, Êredniowiecznych i nowo˝ytnych

(Sokrates, Platon, Arystoteles, Epikur, Seneka

lub Marek Aureliusz, Âw. Augustyn, Âw. Tomasz

z Akwinu, Kartezjusz, D. Hume, I. Kant, G. W. F.

Hegel, A. Schopenhauer),

2. Rozwijanie umiej´tnoÊci ˝yciowych sprzyjajàcych

rozwojowi fizycznemu, psychicznemu, spo∏ecznemu i duchowemu.

3. Kszta∏towanie aktywnej i odpowiedzialnej postawy

wobec zdrowia i bezpieczeƒstwa w∏asnego oraz innych ludzi.

4. Rozbudzanie potrzeby dzia∏ania na rzecz tworzenia

zdrowego Êrodowiska.

Zadania szko∏y

1. Zwi´kszanie zainteresowania uczniów sprawami

zdrowia i przekazywanie im rzetelnej wiedzy o ró˝nych jego aspektach (zdrowie fizyczne, psychiczne,

spo∏eczne i duchowe) oraz czynnikach sprzyjajàcych zdrowiu i bezpieczeƒstwu. Wskazywanie najcz´stszych zagro˝eƒ dla zdrowia i bezpieczeƒstwa

oraz mo˝liwoÊci ich eliminowania.

5. G∏ówne poj´cia i problemy podstawowych dyscyplin filozoficznych.

2. Tworzenie w szkole Êrodowiska umo˝liwiajàcego

uczniom praktykowanie prozdrowotnego stylu ˝ycia, wzmacnianie poczucia w∏asnej wartoÊci, wiary

w siebie i swoje mo˝liwoÊci oraz udzielanie

uczniom wsparcia w sytuacjach trudnych (wskazywanie osób, instytucji i organizacji wspierajàcych

w przypadku, mi´dzy innymi, uzale˝nienia, przemocy w rodzinie i Êrodowisku).

6. Elementy teorii rzeczywistoÊci. Spory ontologiczne: idealizm—realizm, materializm—spirytualizm,

determinizm—interdeterminizm, teizm—ateizm.

3. Rozwijanie wspó∏pracy z rodzicami i spo∏ecznoÊcià

lokalnà w zakresie edukacji prozdrowotnej i rozwiàzywania problemów zdrowotnych uczniów.

7. Elementy antropologii filozoficznej i aksjologii.

Cz∏owiek jako byt osobowy. G∏ówne koncepcje

cz∏owieka. Naturalne i kulturowe Êrodowisko cz∏owieka. Cz∏owiek w relacji z drugim cz∏owiekiem i ze

wspólnotami. Cz∏owiek wobec wartoÊci. Dobro

i pi´kno.

TreÊci nauczania

2) w oparciu o informacje na temat wspó∏czesnych kierunków i szkó∏ filozoficznych (filozofia

analityczna, fenomenologia, egzystencjalizm, filozofia dialogu, neotomizm, personalizm).

8. Elementy teorii poznania. Problem êróde∏ i granic

(przedmiotu) poznania. Klasyczna koncepcja prawdy.

1. Styl ˝ycia i jego zwiàzek ze zdrowiem i chorobà.

Koncepcja i cele promocji zdrowia. Zdrowie jako

wartoÊç dla cz∏owieka i spo∏eczeƒstwa.

2. Piel´gnacja cia∏a i urody. Dba∏oÊç o utrzymanie odpowiedniej masy cia∏a, sylwetki, dobrej sprawnoÊci i wydolnoÊci fizycznej. Chronienie si´ przed zanieczyszczeniami Êrodowiska.

3. Praca i wypoczynek, aktywne sp´dzanie czasu wolnego. AktywnoÊç ruchowa, zabawa i poczucie humoru a zdrowie.

4. Przygotowanie do dojrza∏ego ˝ycia w strukturach

regionalnych, narodowych, paƒstwowych i europejskich.

4. Identyfikowanie i podejmowanie ryzyka. Zachowania bezpieczne w codziennym ˝yciu. Troska o bezpieczeƒstwo innych.

5. Rozwijanie szacunku wobec innych wspólnot regionalnych, etnicznych i narodowych.

5. Zasady racjonalnego ˝ywienia w ró˝nych okresach

˝ycia. ˚ywienie a samopoczucie i zdolnoÊç do pracy oraz zapobieganie chorobom. Skutki niew∏aÊciwego odchudzania si´ i stosowania diet eliminacyjnych. Wybór sprzyjajàcych zdrowiu produktów

spo˝ywczych i ich przechowywanie. Prawa konsumenta ˝ywnoÊci.

Zadania szko∏y

1. Umo˝liwienie zdobywania wszechstronnej wiedzy

o w∏asnym regionie.

2. Tworzenie sytuacji wyzwalajàcych w uczniach

twórczoÊç, wzbogacajàcych dorobek dziedzictwa

kulturowego.

6. Korzystanie z pomocy medycznej, psychologicznej

i innych form wsparcia. Znaczenie profilaktycznych badaƒ medycznych. Zachowanie si´ w chorobie, zagro˝enia chorobà innych i ze strony innych.

Postawy wobec osób przewlekle chorych, niepe∏nosprawnych i osób starszych.

3. U∏atwienie dostrzegania znaczenia wartoÊci w∏asnego regionu i kraju w ˝yciu osobistym.

7. Uwarunkowania poda˝y i popytu na substancje

psychoaktywne. Rodzaje tych substancji i ich

wp∏yw na organizm, psychik´ oraz rozwój spo∏eczny i duchowy cz∏owieka. Przepisy prawa dotyczàce

u˝ywania substancji psychoaktywnych. Formy i instytucje pomocy dla osób eksperymentujàcych

i uzale˝nionych.

TreÊci nauczania

8. Osobowe i spo∏eczne umiej´tnoÊci ˝yciowe niezb´dne dla ochrony, poprawy i utrzymania zdrowia.

3. Przesz∏oÊç regionu, jego dziedzictwo kulturowe jako podstawa rozumienia wspó∏czesnoÊci regionu.

Osiàgni´cia

4. Perspektywy i szanse rozwoju regionu we wspó∏pracy krajowej i mi´dzynarodowej.

1. ZnajomoÊç g∏ównych czynników sprzyjajàcych

i zagra˝ajàcych zdrowiu oraz bezpieczeƒstwu cz∏owieka, jak równie˝ podstawowych zasad profilaktyki najcz´stszych zaburzeƒ i chorób. Realizowanie

wartoÊci zwiàzanych ze zdrowiem.

2. Umiej´tnoÊç korzystania z pomocy medycznej

i psychologicznej, radzenie sobie w sytuacjach

trudnych oraz umiej´tnoÊç wspierania innych.

3. Umiej´tnoÊç porozumiewania si´ i utrzymywania

dobrych relacji z innymi ludêmi oraz funkcjonowania i wspó∏pracy w grupie, radzenia sobie z presjà

Êrodowiska.

4. Przygotowanie i wprowadzenie do roli aktywnego,

odpowiedzialnego wspó∏gospodarza regionu i kraju oraz uczestnika ˝ycia wspólnoty europejskiej.

1. Dzieje regionu na tle historii Polski i Europy.

2. Specyfika przyrodnicza, spo∏eczna, ekonomiczna,

kulturowa regionu w relacji z innymi regionami

Polski i Europy.

5. Promocja regionu w kraju i za granicà.

Osiàgni´cia

1. Zdobycie wieloaspektowej wiedzy o regionie,

w tym o jego dziedzictwie kulturowym, na tle Polski i Europy.

2. Dostrzeganie znaczenia wartoÊci regionu w ˝yciu

osobistym, wspólnotowym i spo∏ecznym.

3. Ca∏oÊciowe postrzeganie regionu jako miejsca ˝ycia, aktywnoÊci i szeroko rozumianej twórczoÊci.

4. Âwiadome dà˝enie do ochrony, utrzymania i poprawy zdrowia w∏asnego oraz osób, wÊród których

uczeƒ ˝yje.

4. Âwiadomy udzia∏ w ˝yciu kulturowym, spo∏ecznym, gospodarczym i politycznym Êrodowiska lokalnego.

EDUKACJA REGIONALNA

— DZIEDZICTWO KULTUROWE W REGIONIE

5. Piel´gnowanie i pomna˝anie regionalnego i narodowego dziedzictwa kulturowego.

Cele edukacyjne

1. Poznawanie w∏asnego regionu, w tym jego dziedzictwa kulturowego, jako cz´Êci Polski i Europy.

6. Umiej´tnoÊci prezentowania i promowania regionu w kraju i za granicà.

2. Pog∏´bianie wi´zi ze swoim Êrodowiskiem, regionem, krajem.

7. Dostrzeganie wartoÊci kultury narodowej w jej ró˝norodnoÊci regionalnej na tle kultur innych wspólnot etnicznych i narodowych.

3. Kszta∏towanie to˝samoÊci regionalnej w kontekÊcie wartoÊci narodowych i europejskich.

8. Ukszta∏towanie postawy solidarnoÊci narodowej

i otwartoÊci na inne wspólnoty oraz kultury.

WYCHOWANIE DO ˚YCIA W RODZINIE3)

Cele edukacyjne

1. Rozwijanie umiej´tnoÊci rozwiàzywania problemów zwiàzanych z okresem dojrzewania, dorastania i wyborem drogi ˝yciowej.

2. Pog∏´bianie wiedzy zwiàzanej z funkcjami rodziny,

mi∏oÊcià, przyjaênià, pe∏nieniem ról ma∏˝eƒskich i rodzicielskich, seksualnoÊcià cz∏owieka i prokreacjà.

Poz. 1100

5. Dojrzewanie: rozumienie i akceptacja kryteriów

dojrza∏oÊci biologicznej, psychicznej i spo∏ecznej.

Problemy okresu dojrzewania i sposoby radzenia

sobie z nimi.

6. WartoÊci i poj´cia zwiàzane z p∏ciowoÊcià cz∏owieka: m´skoÊç, kobiecoÊç, mi∏oÊç, rodzina, rodzicielstwo. Znaczenie odpowiedzialnoÊci w prze˝ywaniu

w∏asnej p∏ciowoÊci i budowaniu emocjonalnych

wi´zi. Role kobiet i m´˝czyzn a panujàce stereotypy.

3. Przyj´cie pozytywnej postawy wobec ˝ycia ludzkiego, osób niepe∏nosprawnych i chorych.

7. Inicjacja seksualna, jej uwarunkowania i nast´pstwa. Argumenty biomedyczne, psychologiczne

i moralne za opóênianiem wieku inicjacji seksualnej.

4. Kszta∏towanie postaw prozdrowotnych, prospo∏ecznych i prorodzinnych.

8. Istota seksualnoÊci cz∏owieka i jej aspekty. Integracja seksualna.

5. Uzyskanie przez uczniów lepszego rozumienia siebie i najbli˝szego otoczenia.

Zadania szko∏y

9. KomplementarnoÊç p∏ci — wzajemne dope∏nianie

si´ p∏ci w sferach fizycznej, psychicznej, emocjonalnej i spo∏ecznej. Rozumienie, akceptacja i szacunek dla osób p∏ci odmiennej.

1. Wspieranie wychowawczej roli rodziny. Integrowanie dzia∏aƒ szko∏y i rodziców.

10. Istota, rodzaje i etapy rozwoju mi∏oÊci. Ró˝nice

w prze˝ywaniu mi∏oÊci.

2. Pomoc w kszta∏towaniu pozytywnego stosunku do

p∏ciowoÊci. Odniesienie p∏ciowoÊci do wartoÊci

i poj´ç takich jak: poszanowanie ˝ycia, mi∏oÊç,

ma∏˝eƒstwo, rodzina, przyjaêƒ, akceptacja i szacunek w relacjach mi´dzyludzkich.

11. Metody rozpoznawania p∏odnoÊci.

12. Metody i Êrodki antykoncepcji. Sposoby ich dzia∏ania i zasady doboru.

3. Pomoc w osiàganiu dojrza∏oÊci psychoseksualnej.

13. Choroby przenoszone drogà p∏ciowà i zapobieganie im. AIDS: profilaktyka, aspekt spo∏eczny i etyczny, chory na AIDS w rodzinie.

4. UÊwiadomienie roli rodziny w ˝yciu cz∏owieka.

Promowanie trwa∏ych zwiàzków, których podstawà jest wi´ê emocjonalna, efektywne sposoby komunikowania si´, wzajemne zrozumienie.

14. TrudnoÊci w osiàganiu to˝samoÊci p∏ciowej, mo˝liwoÊci pomocy.

5. Przekazywanie rzetelnej, dostosowanej do poziomu rozwoju ucznia, wiedzy na temat zmian biologicznych, psychicznych i spo∏ecznych w ró˝nych

fazach rozwoju cz∏owieka.

TreÊci nauczania

1. To˝samoÊç i wielowymiarowoÊç cz∏owieka. Poczucie sensu ˝ycia.

2. Komunikacja interpersonalna, asertywnoÊç, techniki negocjacji, empatia.

3. Tolerancja wobec odmiennoÊci kulturowych, etnicznych, religijnych, seksualnych.

4. Rozwój psychoseksualny cz∏owieka w kolejnych

fazach ˝ycia.

———————

3) Sposób nauczania szkolnego i zakres treÊci zaj´ç eduka-

cyjnych „Wychowanie do ˝ycia w rodzinie” okreÊla rozporzàdzenie ministra w∏aÊciwego do spraw oÊwiaty i wychowania, wydane na podstawie art. 4 ust. 3 ustawy z dnia

7 stycznia 1993 r. o planowaniu rodziny, ochronie p∏odu

ludzkiego i warunkach dopuszczalnoÊci przerywania cià˝y

(Dz. U. Nr 17, poz. 78, z 1995 r. Nr 66, poz. 334, z 1996 r.

Nr 139, poz. 646, z 1997 r. Nr 141, poz. 943 i Nr 157,

poz. 1040, z 1999 r. Nr 5, poz. 32 oraz z 2001 r. Nr 154,

poz. 1792).

15. Normy zachowaƒ seksualnych. Przemoc i przest´pstwa seksualne; mo˝liwoÊci zapobiegania,

sposoby obrony. Informacja o oÊrodkach pomocy

psychologicznej, medycznej i prawnej.

16. Przygotowanie do ma∏˝eƒstwa. Problemy wiernoÊci, zaufania i dialogu.

17. Ma∏˝eƒstwo — jego fazy; trudnoÊci i konflikty oraz

sposoby ich rozwiàzywania; wartoÊç ma∏˝eƒstwa.

Macierzyƒstwo i ojcostwo. Przygotowanie do ról

rodzicielskich. Adopcja. BezdzietnoÊç.

18. Przebieg i higiena cià˝y. Rozwój prenatalny dziecka. Szko∏a rodzenia, poród i naturalne karmienie.

Rola rodziców w okresie oczekiwania na narodziny

dziecka, w czasie porodu i po narodzinach.

19. Funkcje rodziny, ze szczególnym uwzgl´dnieniem

wychowania dzieci w rodzinie. Znaczenie prawid∏owych postaw rodzicielskich dla rozwoju dziecka. Samotne rodzicielstwo.

20. Nieplanowana cià˝a; sposoby szukania pomocy

w sytuacjach trudnych.

21. Aborcja jako zagro˝enie dla zdrowia psychicznego

i fizycznego — aspekty: prawny, medyczny i etyczny.

22. Konflikty w rodzinie i ich przyczyny. Sposoby rozwiàzywania konfliktów.

23. Przemoc w rodzinie. Wykorzystywanie seksualne.

Profilaktyka. Mo˝liwoÊci uzyskiwania pomocy.

2. Wskazywanie korespondencji ró˝nych sztuk, interpretacje porównawcze.

24. Zagro˝enia ˝ycia spo∏ecznego: alkoholizm, narkomania, agresja, sekty, pornografia.

3. Pomoc w samodzielnym poznawaniu ró˝nych

dziedzin humanistyki.

25. Prawodawstwo dotyczàce rodziny. Zawarcie ma∏˝eƒstwa, separacja, rozwód. Prawa i obowiàzki

ma∏˝onków i rodziców, prawa dziecka. Obowiàzki

paƒstwa wobec rodziny.

4. Uczenie syntetyzowania i porzàdkowania poznanego materia∏u wed∏ug dyscyplin naukowych —

j´zykoznawstwa i literaturoznawstwa.

26. Cz∏owiek wobec niepe∏nosprawnoÊci, staroÊci,

choroby, umierania i Êmierci, w tym w aspekcie ˝ycia rodzinnego.

27. Poradnictwo m∏odzie˝owe i rodzinne w Polsce.

Osiàgni´cia

1. Umiej´tnoÊç podejmowania odpowiedzialnych

decyzji dotyczàcych wyboru drogi ˝yciowej, ma∏˝eƒstwa i rodziny.

2. Umiej´tnoÊç Êwiadomego kreowania w∏asnej osobowoÊci.

3. Przygotowanie, na podstawie wiedzy i wykszta∏conych umiej´tnoÊci, do poszanowania godnoÊci ˝ycia

ludzkiego i dojrza∏ego funkcjonowania w rodzinie.

5. Rozwijanie twórczych uzdolnieƒ ucznia — artystycznych lub naukowych — poprzez jego w∏asnà

twórczoÊç (pisarskà, filmowà albo drobne prace

krytyczne i badawcze).

6. Wprowadzenie w technologi´ pracy umys∏owej jako przygotowanie do egzaminu maturalnego i studiów wy˝szych.

TreÊci nauczania

1. J´zyk jako zjawisko semiotyczne

1) j´zykowy obraz Êwiata,

2) kompetencja j´zykowa i komunikacyjna,

3) model komunikacji j´zykowej.

2. Budowa j´zyka

4. ZnajomoÊç podstawowych zasad post´powania

w sferze ludzkiej p∏ciowoÊci i p∏odnoÊci.

1) polszczyzna a inne j´zyki; relacje historyczne

i typologiczne,

5. Umiej´tnoÊç poszukiwania i udzielania odpowiedzi na pytania: Kim jest cz∏owiek? Jakie sà jego cele i zadania ˝yciowe? Jaki jest sens ˝ycia?

2) przek∏ad i t∏umaczenie.

KSZTA¸CENIE W ZAKRESIE ROZSZERZONYM

PRZEDMIOTY

J¢ZYK POLSKI

Cele edukacyjne

1. Osiàganie przez uczniów dojrza∏oÊci emocjonalnej

i moralnej.

2. Kszta∏towanie to˝samoÊci osobowej, narodowej

i kulturowej.

3. Zdobywanie dojrza∏oÊci intelektualnej przejawiajàcej si´ w Êwiadomym korzystaniu z wiedzy j´zykowej w aktach komunikacyjnych oraz z wiedzy o literaturze i kulturze w interpretacji dzie∏ literackich

i w odbiorze tekstów kultury.

3. Wypowiedê j´zykowa

1) intencje komunikacyjne (illokucja),

2) performatywna (stanowiàca) funkcja wypowiedzi (Êlubowanie, przysi´ga, teksty prawne),

3) gatunki pisanej i mówionej odmiany j´zyka

(esej, felieton, wywiad, kazanie).

4. Retoryczne u˝ycie j´zyka

1) retoryka jako sztuka perswazji,

2) retoryczna organizacja tekstu; okres retoryczny,

3) podstawowe chwyty erystyczne.

5. Miejsce j´zyka w spo∏eczeƒstwie

1) kontakty mi´dzyj´zykowe, zapo˝yczenia,

2) spo∏eczeƒstwa jedno- i wieloj´zyczne.

6. Stylowe odmiany j´zyka

4. Pog∏´bianie samopoznania, odkrywanie i rozwój

w∏asnych zainteresowaƒ i mo˝liwoÊci, rozumienie

podstawowych metod poznawania i badania rzeczywistoÊci.

1) stylizacja biblijna,

Zadania szko∏y

4) swoistoÊç wypowiedzi indywidualnej (idiolekt).

1. Pomoc w rozwijaniu sztuki interpretacji w rozszerzonych kontekstach historyczno-literackich, teoretyczno-literackich, filozoficznych.

2) Êrodki stylistyczne a figury retoryczne,

3) rodzaje Êrodków stylistycznych (w ró˝nych odmianach j´zyka),

7. Poj´cia kultury

1) kulturowe konteksty literatury,

2) ró˝ne formy przekazu utworów literackich: drukowane, ustne, ikoniczne; akustyczne, filmowe,

audiowizualne,

3) obiegi kultury: kultura „niska” i kultura „wysoka”.

8. Tradycja literacka

1) dziedzictwo a tradycja literacka,

2) awangarda a postmodernizm,

3) intertekstualnoÊç.

9. Proces historyczno-literacki

1) przemiany gatunku,

2) konwencjonalizm, epigonizm, oryginalnoÊç,

3) konteksty macierzyste utworu.

10. Tematy, motywy, wàtki

1) topos, w szczególnoÊci ogrodu, raju, arkadii,

2) motyw artysty jako nauczyciela, kap∏ana, wieszcza, m´drca, b∏azna.

11. WartoÊci, kategorie estetyczne i filozoficzne

1) etyka, estetyka,

Poz. 1100

2) rozumienie przyj´tej metodologii (Czego szukam w interpretacji utworu? WartoÊci? Odniesieƒ do filozofii i sensu? Odniesieƒ do ˝ycia

i cz∏owieka? Odniesieƒ do biografii — autora

i w∏asnej? Odczytuj´ znaki i chc´ zrozumieç

struktur´ artystycznà i estetyk´ dzie∏a?),

3) wskazywanie cech j´zyka charakterystycznych

dla danej epoki literackiej oraz epoki historycznej w czytanych utworach,

4) dostrzeganie zwiàzków utworu ze sztukà, kulturà i filozofià epoki; interpretowanie dzie∏ w konwencjach gatunkowych i w konwencjach pràdów artystycznych epoki,

5) rozpoznawanie znaków tradycji w kulturze

wspó∏czesnej — w literaturze, filmie, teatrze,

6) odnajdywanie

intertekstualnych

w czytanych utworach.

powiàzaƒ

5. Samokszta∏cenie

1) sporzàdzanie przypisów i zestawów bibliograficznych,

2) próby gromadzenia i przekazywania informacji

sporzàdzanie baz danych, zapisu komputerowego (tak˝e internetowego), nagrywania audio

i wideo.

2) filozofia a religia; metafizyka, mistyka,

3) nurty filozoficzne zwiàzane z omawianà tradycjà

literackà,

4) wartoÊci uniwersalne.

Osiàgni´cia

1. S∏uchanie i mówienie

1) próby wystàpieƒ publicznych (przemawianie,

prowadzenie zebraƒ, podsumowywanie dyskusji, wyg∏aszanie referatów, Êwiadome pos∏ugiwanie si´ gestykulacjà i mimikà),

2) skuteczne polemizowanie — rozpoznawanie

manipulacji j´zykowej.

2. Pisanie i redagowanie tekstów

Lektura

1. Literatura polska

Jan Kochanowski — Treny; wybrany dramat romantyczny Juliusza S∏owackiego lub Zygmunta

Krasiƒskiego; Henryk Rzewuski — Pamiàtki Soplicy (wybór); Stanis∏aw Ignacy Witkiewicz — Szewcy (fragmenty); Maria Kuncewiczowa — Cudzoziemka; Hanna Malewska — Sir Tomasz More odmawia; Wies∏aw MyÊliwski — Kamieƒ na kamieniu

lub Antoni Libera — Madame; wybrany utwór polskich pisarzy emigracyjnych (Andrzeja Bobkowskiego, Witolda Gombrowicza i Józefa Mackiewicza); W∏odzimierz Odojewski — Zasypie wszystko,

zawieje.

2. Literatura powszechna

1) wypowiadanie si´ ze ÊwiadomoÊcià u˝ycia wyznaczników gatunku: felietonu, eseju, artyku∏u popularnonaukowego, interpretacji porównawczej,

Dante Alighieri — Boska Komedia (fragmenty Piek∏a); Franz Kafka — Proces; Michai∏ Bu∏hakow —

Mistrz i Ma∏gorzata; Âwi´ty Augustyn — Wyznania

(fragmenty); Platon — Obrona Sokratesa.

2) w∏asne próby pisarskie (opowiadanie, tekst poetycki, dziennik, pami´tnik, scenariusz); próby stylizowania tekstów i pos∏ugiwania si´ pastiszem.

3. Zaproponowany przez uczniów i nauczyciela utwór

literatury polskiej, europejskiej lub Êwiatowej.

3. Czytanie

1) czytanie ze zrozumieniem tekstów naukowych;

sporzàdzanie notatek,

2) czytanie ze zrozumieniem tekstów filozoficznych (krótkich fragmentów).

4. Odbiór dzie∏ sztuki

1) stosowanie w analizach utworów literackich poj´ç z poetyki historycznej,

J¢ZYK OBCY NOWO˚YTNY

Nauczanie j´zyka obcego nowo˝ytnego polega na

pog∏´bionym nauczaniu danego j´zyka w stosunku do

poziomu okreÊlonego dla kszta∏cenia w zakresie podstawowym.

J¢ZYK ¸ACI¡SKI I KULTURA ANTYCZNA

Nauczanie jest prowadzone w zakresie podstawy

programowej dla j´zyka ∏aciƒskiego i kultury antycz-

nej, jako drugiego j´zyka obcego, dla uczniów poznajàcych j´zyk ∏aciƒski jako trzeci j´zyk obcy.

Dla uczniów poznajàcych j´zyk ∏aciƒski jako drugi j´zyk obcy zwi´ksza si´ zakres lektur oryginalnych i zwraca si´ szczególnà uwag´, obok t∏umaczenia tekstu, na

jego analizowanie, interpretowanie i komentowanie.

J¢ZYK GRECKI I KULTURA ANTYCZNA

Cele edukacyjne

1. Zaznajomienie si´ z j´zykiem greckim w stopniu

umo˝liwiajàcym rozumienie i samodzielne t∏umaczenie z wykorzystaniem s∏ownika prostych, oryginalnych i preparowanych tekstów greckich.

2. Poznanie podstawowej wspó∏czesnej terminologii

wywodzàcej si´ z greki.

3. Poznanie dorobku antyku greckiego i rzymskiego

— roli i miejsca kultury i tradycji antycznej w wielu dziedzinach ˝ycia wspó∏czesnego (z odwo∏aniem si´ do wiedzy zdobytej na wczeÊniejszych

etapach kszta∏cenia).

Poz. 1100

5. Kontynuacja kszta∏cenia w zakresie kultury i cywilizacji Êródziemnomorskiej, z uwzgl´dnieniem nast´pujàcych treÊci

1) kanon topiki antycznej w literaturze i sztuce (jak

odczytywaç mity, poj´cia, symbole),

2) elementy wiedzy o j´zykach klasycznych w zakresie pozwalajàcym zrozumieç podstawowe

terminy, poj´cia, powiedzenia i przys∏owia oraz

etymologi´ niektórych wyrazów stale obecnych

w j´zyku polskim i innych j´zykach nowo˝ytnych,

3) znaczenie dziedzictwa antyku dla kultury polskiej,

4) wybrane fragmenty dzie∏ autorów greckich

i rzymskich w przek∏adzie — w zakresie istotnym dla zrozumienia kanonu lektur z literatury polskiej i Êwiatowej,

5) historia gatunków literackich,

6) inne elementy wiedzy o staro˝ytnoÊci niezb´dne do przek∏adu, analizy i interpretacji

tekstów.

Osiàgni´cia

Zadania szko∏y

1. Operatywna znajomoÊç gramatyki greckiej.

1. Zapoznanie uczniów z j´zykiem greckim w zakresie

umo˝liwiajàcym t∏umaczenie tekstów oryginalnych i preparowanych.

2. T∏umaczenie i komentowanie z pomocà s∏ownika

preparowanych i oryginalnych tekstów greckich.

2. Ukazanie zwiàzków antyku greckiego i rzymskiego

z kulturà i j´zykami wspó∏czesnymi, a przede

wszystkim z kulturà i j´zykiem polskim.

3. Wykorzystywanie znajomoÊci leksyki greckiej do

rozumienia i poprawnego stosowania wyra˝eƒ

i terminów wywodzàcych si´ z greki.

3. U∏atwienie rozumienia terminologii powsta∏ej na

bazie j´zyka greckiego.

4. Wykorzystywanie znajomoÊci podstaw

greckiego w dalszych etapach edukacji.

4. Kszta∏cenie umiej´tnoÊci analizy tekstu.

5. Poprawne formu∏owanie myÊli i sàdów.

5. Rozwijanie wra˝liwoÊci j´zykowej oraz umiej´tnoÊci jasnego i precyzyjnego formu∏owania myÊli.

6. Dostrzeganie ponadczasowych wartoÊci w dzie∏ach z odleg∏ych epok i rozumienie ich znaczenia

dla wspó∏czesnej kultury polskiej i Êwiatowej.

6. Zapewnienie dost´pu do odpowiednich materia∏ów umo˝liwiajàcych nauk´ j´zyka i rozwijanie zainteresowaƒ humanistycznych.

7. Przygotowanie uczniów do samodzielnego poszukiwania êróde∏ konkretnych zjawisk, przede wszystkim wspó∏czesnej cywilizacji.

TreÊci nauczania

1. Gramatyka, leksyka, frazeologia j´zyka greckiego

w zakresie umo˝liwiajàcym t∏umaczenie i analiz´ tekstów oryginalnych, sentencji, zwrotów i terminów.

j´zyka

J¢ZYK OBCY NOWO˚YTNY,

B¢DÑCY DRUGIM J¢ZYKIEM NAUCZANIA

W ODDZIA¸ACH DWUJ¢ZYCZNYCH

Cele edukacyjne

1. Doskonalenie umiej´tnoÊci j´zykowych do stopnia

umo˝liwiajàcego swobodne pos∏ugiwanie si´ j´zykiem obcym w ró˝nych sytuacjach oraz w procesie

samodzielnego i krytycznego korzystania z tekstów

kultury danego obszaru j´zykowego.

2. Wybrane fragmenty dzie∏ autorów greckich w oryginale.

2. Rozbudzenie zainteresowania dorobkiem kulturowym i cywilizacyjnym danego obszaru j´zykowego w kontekÊcie dorobku kraju ojczystego.

3. Wp∏yw greki na zasoby leksykalne wspó∏czesnych

j´zyków europejskich.

3. Budowanie poczucia to˝samoÊci narodowej z wykorzystaniem kontekstu interkulturowego.

4. J´zyk staro˝ytnej Grecji jako j´zyk tekstów naukowych.

4. Rozwijanie postaw ciekawoÊci, tolerancji i otwartoÊci wobec ró˝nych kultur.

Zadania szko∏y

1. Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo kulturowe

danego obszaru j´zykowego.

2. U˝ywanie j´zyka obcego do kszta∏towania aktywnej i twórczej postawy ucznia wobec dorobku innych kultur.

3. Zapewnienie uczniowi mo˝liwoÊci aktywnego wykorzystywania kompetencji j´zykowych oraz wiedzy o kulturze danego obszaru j´zykowego poprzez uczestnictwo w ró˝nego rodzaju projektach

i programach, w tym interdyscyplinarnych i mi´dzynarodowych.

4. Umo˝liwienie uczniowi osiàgni´cia kompetencji

j´zykowych pozwalajàcych rozumieç treÊci przedmiotów wyk∏adanych dwuj´zycznie.

5. Umo˝liwienie kontaktu z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka oraz zapewnienie sta∏ego dost´pu do

materia∏ów i Êrodków dydaktycznych pozwalajàcych na bierny i czynny kontakt z j´zykiem obcym.

Poz. 1100

1) recepcji

a) dog∏´bne rozumienie s∏uchanych i czytanych

tekstów literackich, tekstów u˝ytkowych oraz

prostych tekstów specjalistycznych (naukowych),

b) spostrzeganie w tekÊcie cech swoistych oraz

zjawisk powodujàcych niejednoznacznoÊç

wypowiedzi,

c) odró˝nianie cech i rozumienie funkcji gatunków literackich, publicystycznych, popularnonaukowych, tekstów u˝ytkowych i prasowych,

2) produkcji

a) wypowiadanie si´ w mowie i w piÊmie ze

ÊwiadomoÊcià intencji i zachowaniem stosownej formy,

b) praca redakcyjna nad tekstem w∏asnym: planowanie wypowiedzi, poprawianie, podzia∏

na cz´Êci sk∏adowe (wst´p, rozdzia∏y, paragrafy, akapity), wyró˝nienia w tekÊcie,

3) interakcji

6. Pomoc uczniowi w rozwijaniu poczucia w∏asnej

wartoÊci oraz wiary we w∏asne mo˝liwoÊci poprzez

pozytywnà informacj´ zwrotnà dotyczàcà jego

kompetencji j´zykowych i wiedzy o kulturze, innego ni˝ ojczysty, obszaru j´zykowego.

a) skuteczne uczestniczenie w dialogu lub dyskusji,

7. Wspieranie ucznia w rozwijaniu postawy tolerancji, ciekawoÊci i otwartoÊci wobec innej kultury.

4) mediacji: przekszta∏canie tekstu w∏asnego i cudzego (t∏umaczenie, streszczanie, skracanie,

rozwijanie, cytowanie, interpretowanie).

8. Wdra˝anie uczniów do samodzielnoÊci w procesie

uczenia si´, jako przygotowania do egzaminu maturalnego, do studiów wy˝szych i dalszego kszta∏cenia.

TreÊci nauczania

1. Ârodki j´zykowe umo˝liwiajàce swobodne operowanie j´zykiem, poprawne pod wzgl´dem fonetycznym, ortograficznym, morfosyntaktycznym

i leksykalnym, stosowane w bogatym repertuarze

sytuacyjno-tematycznym.

2. Odmiany j´zyka: j´zyk literacki, j´zyk potoczny, ˝argon, pozawerbalne Êrodki komunikacji typowe dla

danego obszaru j´zykowego, g∏ówne odmiany j´zyka danego obszaru kulturowego.

3. Ró˝norodne formy wypowiedzi ustnych i pisemnych, z uwzgl´dnieniem rozmaitych typów tekstów i form przekazu.

b) formu∏owanie wypowiedzi ustnej lub pisemnej, b´dàcej reakcjà na us∏yszany lub przeczytany tekst,

2. Umiej´tnoÊç odbioru tekstów kultury danego obszaru j´zykowego

1) rozpoznawanie odniesieƒ do kontekstu cywilizacyjno-kulturowego,

2) rozpoznawanie znaczeƒ metaforycznych, aluzji

i symboli kulturowych,

3) interpretowanie dzie∏ w konwencjach gatunkowych i w konwencjach pràdów artystycznych

epoki,

4) wskazywanie w literaturze i sztuce wartoÊci

aprobowanych przez siebie.

Samokszta∏cenie

1) opanowanie indywidualnych strategii uczenia si´;

korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji (s∏owników

jednoj´zycznych, specjalistycznych, leksykonów

i encyklopedii, prasy, radia, telewizji, Internetu),

4. Tradycje i realia cywilizacyjno-kulturowe danego

obszaru j´zykowego, z uwzgl´dnieniem elementów literatury, historii, geografii, historii sztuki, socjologii, ekonomii i polityki.

2) gromadzenie, klasyfikowanie i przekazywanie informacji.

Osiàgni´cia

Cele edukacyjne

1. Sprawne, Êwiadome i poprawne pos∏ugiwanie si´

j´zykiem obcym w zakresie

1. Ugruntowanie oraz restrukturyzacja wiedzy i umiej´tnoÊci historycznych.

HISTORIA

2. Zapoznanie si´ z metodologià naukowego poznawania i opisu przesz∏oÊci.

3. Porównywanie poglàdów i opinii prezentowanych

przez przedstawicieli ró˝nych nurtów historiograficznych oraz historiozoficznych.

Zadania szko∏y

1. Wspieranie dà˝eƒ do twórczego wykorzystywania

przez uczniów wiedzy i umiej´tnoÊci historycznych, w szczególnoÊci poprzez wykonanie przez

nich, pod kierunkiem nauczyciela, pracy badawczej na podstawie samodzielnie zebranych materia∏ów pochodzàcych z ró˝nych êróde∏ oraz literatury historycznej. Ustna prezentacja i publiczne

uzasadnienie zawartych w pracy tez.

Poz. 1100

19. Systemy totalitarne i ich zbrodniczy charakter.

20. Funkcjonowanie demokracji w XX wieku: dylematy etyczne, zagro˝enia, kierunki rozwoju.

21. Ewolucja stosunków mi´dzynarodowych i ich charakter. Struktury ponadnarodowe w polityce i gospodarce.

22. Rewolucja techniczna w XX wieku.

23. Przemiany w sferze kultury. Sobór Watykaƒski II

i encykliki papieskie.

24. Rzeczpospolita mi´dzy zniewoleniem a niepodleg∏oÊcià.

Osiàgni´cia

2. Przygotowanie uczniów do stosowania podstawowych zasad naukowego poznawania i opisywania

przesz∏oÊci.

1. Wykorzystywanie pog∏´bionej wiedzy do opisu

i oceny problemów historycznych, z uwzgl´dnieniem zasad naukowego badania przesz∏oÊci.

TreÊci nauczania

2. Krytyczne analizowanie ró˝nych interpretacji historii.

1. Trwa∏e osiàgni´cia cywilizacji staro˝ytnych. Religie

staro˝ytnego Wschodu.

2. Przemiany ustrojowe w Grecji i w Rzymie.

3. Powstanie i rozwój religii monoteistycznych.

4. Kr´gi cywilizacji Êredniowiecznych. Europa a inne

cywilizacje.

5. Fundamentalne znaczenie chrzeÊcijaƒstwa w cywilizacjach Êredniowiecznej Europy.

6. Funkcjonowanie w∏adzy i struktura spo∏eczeƒstw

Êredniowiecznych.

7. Powstanie i rozwój Polski w wiekach Êrednich.

Znaczenie chrzeÊcijaƒstwa dla powstania i rozwoju paƒstwowoÊci i kultury polskiej.

8. Cywilizacyjne przemiany w Europie od odrodzenia

do oÊwiecenia.

9. Nowe horyzonty. Europa wobec odmiennych kultur i systemów wartoÊci.

3. Formu∏owanie opinii i wniosków historycznych

w formie obszernych wypowiedzi ustnych i pisemnych.

4. Prezentowanie wyników pracy na forum publicznym oraz obrona w∏asnych opinii w polemice/dyskusji.

WIEDZA O SPO¸ECZE¡STWIE

Cele edukacyjne

1. Pog∏´bienie rozumienia historycznego i filozoficznego kontekstu problemów spo∏eczeƒstwa, paƒstwa i prawa.

2. Nabycie wiedzy i umiej´tnoÊci u˝ytecznych w dalszej edukacji w zakresie nauk spo∏ecznych i prawnych.

3. Zdobycie umiej´tnoÊci umo˝liwiajàcych aktywny,

odpowiedzialny udzia∏ w ˝yciu publicznym — zgodnie z normami i wartoÊciami demokratycznymi.

10. Przeobra˝enia chrzeÊcijaƒstwa w XVI i XVII wieku.

11. Powstanie nowo˝ytnej paƒstwowoÊci.

12. Uwarunkowania pot´gi i upadku Rzeczypospolitej

Obojga Narodów.

13. Rewolucja przemys∏owa i jej nast´pstwa.

14. Mapa polityczna XIX-wiecznej Europy i Êwiata.

15. Przemiany ÊwiadomoÊci Europejczyków.

Zadania szko∏y

1. Pomoc uczniom w przygotowaniu do kontynuowania nauki w szkole wy˝szej w zakresie nauk spo∏ecznych, politycznych i prawnych.

2. Pomoc w rozwijaniu indywidualnych zainteresowaƒ uczniów problematykà spo∏eczno-politycznà

i prawnà.

17. Spo∏eczeƒstwo polskie bez w∏asnego paƒstwa.

3. Tworzenie warunków do wymiany poglàdów

uczniów na tematy spo∏eczno-polityczno-prawne,

z uwzgl´dnieniem dylematów etycznych wspó∏czesnego Êwiata.

18. I i II wojna Êwiatowa — geneza, charakter, nast´pstwa konfliktów.

4. Umo˝liwienie uczniom pracy z materia∏ami êród∏owymi w zakresie omawianych zagadnieƒ.

16. Procesy demokratyzacyjne

w XIX wieku.

i

parlamentaryzm

TreÊci nauczania

Spo∏eczeƒstwo

1. Spo∏eczeƒstwo polskie. Struktura spo∏eczna i jej

przemiany.

2. Historyczne i wspó∏czesne formy organizacji spo∏eczeƒstw.

3. Naród. To˝samoÊç narodowa. Patriotyzm i nacjonalizm.

4. Spo∏eczeƒstwo obywatelskie, formy ˝ycia publicznego, stowarzyszenia, zwiàzki zawodowe, partie

polityczne, opinia publiczna.

Polityka

1. Wspó∏czesne doktryny polityczne, ideologie i partie polityczne w Polsce i na Êwiecie.

2. Modele ustrojowe paƒstw demokratycznych.

3. AktywnoÊç polityczna obywateli w spo∏eczeƒstwach demokratycznych.

4. Zagro˝enia dla wspó∏czesnej demokracji. Konflikty

wartoÊci i przejawy kryzysu demokracji (korupcja,

lekcewa˝enie zasad demokratycznych, brak szacunku dla prawa).

Prawo

1. System prawny Rzeczypospolitej Polskiej.

2. Zasady tworzenia i egzekwowania prawa.

3. Obywatel w sàdzie — proces cywilny i proces karny.

4. Wybrane zagadnienia z kodeksów prawa polskiego. Prawne formy walki z korupcjà.

Poz. 1100

2. ZnajomoÊç zasad dzia∏ania instytucji demokratycznych i zagro˝eƒ dla ich w∏aÊciwego funkcjonowania.

3. ZnajomoÊç podstawowych rozwiàzaƒ prawno-ustrojowych obowiàzujàcych w Rzeczypospolitej

Polskiej.

4. Umiej´tnoÊç organizacji debaty publicznej, krytycznej analizy argumentów jej uczestników oraz

prezentacji jej rezultatów.

5. Umiej´tnoÊç formu∏owania, uzasadniania i obrony

w∏asnego stanowiska na forum publicznym.

6. Umiej´tnoÊç podejmowania skutecznych dzia∏aƒ

w ró˝nych instytucjach ˝ycia publicznego zgodnie

z obowiàzujàcym prawem.

MATEMATYKA

Cele edukacyjne

1. Przygotowanie do Êwiadomego i pe∏nowartoÊciowego uczestnictwa w Êwiecie, w którym modele

matematyczne odgrywajà kluczowà rol´.

2. Przyswojenie podstawowych struktur matematycznych w stopniu umo˝liwiajàcym rozpoznawanie ich przydatnoÊci i wykorzystanie w sytuacjach

praktycznych, w szczególnoÊci

1) usystematyzowanie wiedzy o liczbach rzeczywistych oraz nabycie sprawnoÊci wykonywania

obliczeƒ,

2) opanowanie regu∏ rachunku algebraicznego,

3) wdro˝enie do opisywania oraz analizy zale˝noÊci i zmiennoÊci za pomocà elementarnych

funkcji,

5. Mechanizmy ochrony praw cz∏owieka.

4) poznanie struktury otaczajàcej nas przestrzeni

poprzez w∏asnoÊci klasycznych obiektów geometrycznych; rozwój wyobraêni przestrzennej,

6. Zasady zak∏adania i prowadzenia organizacji pozarzàdowych.

5) poznanie elementarnych metod analizy zjawisk

statystycznych i losowych oraz ich najprostszych opisów kombinatorycznych.

Polska, Europa, Êwiat

1. Jednoczàca si´ Europa — instytucje, procedury,

wyzwania.

2. Polska racja stanu, polityka zagraniczna.

3. NierównoÊci spo∏eczne i ekonomiczne we wspó∏czesnym Êwiecie.

4. Globalizacja — nadzieje i zagro˝enia.

3. Przyzwyczajenie do typowych elementów rozumowaƒ matematycznych, w szczególnoÊci do stosowania poj´ç takich jak: za∏o˝enie, wniosek, dowód

(tak˝e nie wprost), przyk∏ad i kontrprzyk∏ad.

4. Wyrobienie umiej´tnoÊci i potrzeby krytycznej

oceny przeprowadzonego rozumowania lub otrzymanego wyniku obliczeƒ.

5. Wyrobienie nawyku samodzielnego zdobywania,

analizowania i klasyfikowania informacji, stawiania hipotez i poszukiwania metod ich weryfikacji.

Osiàgni´cia

1. Pog∏´biona znajomoÊç zjawisk i procesów spo∏ecznych.

6. Kszta∏towanie umiej´tnoÊci jasnego i precyzyjnego formu∏owania wypowiedzi oraz argumentowania.

Zadania szko∏y

1. Zapewnienie kszta∏cenia promujàcego samodzielne, krytyczne i twórcze myÊlenie; ograniczenie do

minimum dzia∏aƒ schematycznych i odtwórczych.

2. Zapewnienie ka˝demu uczniowi warunków do rozwoju zdolnoÊci na miar´ jego mo˝liwoÊci poznawczych.

3. Przygotowanie uczniów do samodzielnego zdobywania wiedzy na dalszych etapach edukacji oraz

w pracy zawodowej.

4. Wdro˝enie uczniów do korzystania z nowoczesnych narz´dzi (kalkulatory, komputery, multimedia) i êróde∏ informacji (podr´czniki, s∏owniki, atlasy, encyklopedie, zasoby sieciowe).

Poz. 1100

2) uk∏ady równaƒ prowadzàce do równaƒ kwadratowych,

3) wzory Vi¯te’a,

4) równania i nierównoÊci kwadratowe z parametrem,

5) proste równania wielomianowe; proste nierównoÊci wielomianowe,

6) twierdzenie o postaci wymiernych pierwiastków

wielomianu o wspó∏czynnikach ca∏kowitych,

7) proste równania wymierne; proste nierównoÊci

wymierne,

8) proste równania i nierównoÊci z wartoÊcià bezwzgl´dnà typu |ax — b| = c, |ax — b| > c.

4. Funkcje

1) ró˝ne sposoby okreÊlania funkcji,

TreÊci nauczania

2) odczytywanie w∏asnoÊci funkcji z wykresu,

1. Liczby rzeczywiste

3) proste przekszta∏cenia wykresów funkcji liczbowych,

1) liczby naturalne i ca∏kowite; twierdzenie o rozk∏adzie liczby naturalnej na czynniki pierwsze,

4) funkcja liniowa,

2) liczby wymierne; rozwini´cia dziesi´tne,

6) funkcja f (x)=a/x,

3) liczby niewymierne,

7) funkcja wyk∏adnicza,

4) oÊ liczbowa; przedzia∏y osi liczbowej,

8) funkcja logarytmiczna.

5) wartoÊç bezwzgl´dna,

6) procenty i punkty procentowe; lokaty i kredyty,

7) b∏àd przybli˝enia; szacowanie wartoÊci liczbowych,

8) pierwiastki (w tym pierwiastki nieparzystego

stopnia z liczb ujemnych),

5) funkcja kwadratowa,

5. Ciàgi

1) przyk∏ady ciàgów,

2) ciàg arytmetyczny,

3) ciàg geometryczny.

6. Trygonometria

1) funkcje sinus, cosinus i tangens kàta ostrego,

9) twierdzenie o niewymiernoÊci pierwiastka

kwadratowego z liczby 2,

2) proste zwiàzki mi´dzy funkcjami trygonometrycznymi,

10) pot´gi liczb nieujemnych o wyk∏adniku wymiernym i ich w∏asnoÊci; informacja o w∏asnoÊciach

pot´g o wyk∏adniku rzeczywistym,

3) miara ∏ukowa kàta; funkcje trygonometryczne

argumentu rzeczywistego,

11) logarytmy; podstawowe w∏asnoÊci logarytmów.

2. Wyra˝enia algebraiczne

1) wzory skróconego mno˝enia, w tym (a ± b)3;

a3 ± b3. Wzór (a–1)(1 + a +...+ an—1) = an – 1,

2) wielomiany; dodawanie, odejmowanie i mno˝enie wielomianów,

3) dzielenie wielomianów z resztà przez dwumian

x – a; twierdzenie o reszcie,

4) wyra˝enia wymierne,

5) dodawanie, odejmowanie, mno˝enie i dzielenie

wyra˝eƒ wymiernych.

3. Równania i nierównoÊci

1) równania i nierównoÊci kwadratowe z jednà

niewiadomà,

4) proste równania i nierównoÊci trygonometryczne.

7. Planimetria

1) kàty w okr´gu,

2) czworokàty wpisane w okràg i czworokàty opisane na okr´gu,

3) figury podobne; figury jednok∏adne; twierdzenie o zwiàzkach miarowych mi´dzy odcinkami

stycznych i siecznych,

4) twierdzenie sinusów; twierdzenie cosinusów,

5) zastosowania trygonometrii w planimetrii.

8. Geometria na p∏aszczyênie kartezjaƒskiej

1) równanie prostej na p∏aszczyênie,

2) interpretacja geometryczna uk∏adu równaƒ liniowych,

3) interpretacja geometryczna uk∏adu nierównoÊci

liniowych,

5) wyznaczanie zwiàzków miarowych dla figur p∏askich i bry∏,

4) odleg∏oÊç punktów w uk∏adzie wspó∏rz´dnych,

równanie okr´gu, opis ko∏a za pomocà nierównoÊci,

6) obliczanie prawdopodobieƒstw zdarzeƒ.

5) punkty wspólne prostych i okr´gów,

6) wektory na p∏aszczyênie kartezjaƒskiej,

7) dodawanie wektorów: [a1, a2] + [b1, b2]=

[a1 + b1, a2 + b2] i mno˝enie wektora przez liczb´: t [a1, a2] = [ta1, ta2]; interpretacja geometryczna dzia∏aƒ na wektorach.

9. Stereometria

1) równoleg∏oÊç i prostopad∏oÊç w przestrzeni,

rzut prostokàtny na p∏aszczyzn´, twierdzenie

o trzech prostych prostopad∏ych,

2) kàt mi´dzy prostà i p∏aszczyznà, kàt dwuÊcienny,

3. Umiej´tnoÊç przeprowadzenia prostego rozumowania dedukcyjnego.

4. Umiej´tnoÊç zdobywania i krytycznego analizowania informacji, formu∏owania hipotez oraz ich weryfikacji.

FIZYKA I ASTRONOMIA

Cele edukacyjne

1. Rozumienie zjawisk otaczajàcego Êwiata oraz natury i struktury fizyki i jej zwiàzku z innymi naukami

przyrodniczymi.

2. ZnajomoÊç metod badawczych fizyki oraz roli eksperymentu i teorii w jej rozwoju.

3) wyznaczanie przekrojów znanych bry∏,

4) zastosowania trygonometrii w stereometrii.

10. Elementy statystyki opisowej. Teoria prawdopodobieƒstwa i kombinatoryka

1) Êrednia arytmetyczna, Êrednia wa˝ona, mediana, odchylenie standardowe,

2) zliczanie przypadków w prostych sytuacjach

kombinatorycznych, zasada mno˝enia,

3) permutacje, kombinacje, wariacje,

4) obliczanie prawdopodobieƒstwa w przypadku

skoƒczonej liczby zdarzeƒ elementarnych.

Osiàgni´cia

1. Umiej´tnoÊç budowania modeli matematycznych

zjawisk z ró˝nych dziedzin ˝ycia i ich stosowania

1) opisywanie zwiàzków pomi´dzy wielkoÊciami

liczbowymi za pomocà równaƒ i nierównoÊci,

2) wyznaczanie zale˝noÊci funkcyjnych mi´dzy

wielkoÊciami liczbowymi,

3) wyznaczanie zwiàzków metrycznych i miarowych w otaczajàcej przestrzeni,

4) budowanie modeli zjawisk losowych.

2. Umiej´tnoÊç wykorzystania podstawowych narz´dzi i technik matematycznych

3. Wiedza i umiej´tnoÊci niezb´dne do dalszego

kszta∏cenia na kierunkach Êcis∏ych, przyrodniczych

i technicznych.

Zadania szko∏y

1. Nauczanie fizyki w sposób kontekstowy — w oparciu o zagadnienia wyst´pujàce w ˝yciu codziennym, przyrodzie i technice.

2. Uzupe∏nienie i uporzàdkowanie wiedzy fizycznej

i astronomicznej ucznia w celu pog∏´bienia rozumienia nauki, jej mo˝liwoÊci i ograniczeƒ oraz

przygotowania do studiów na kierunkach Êcis∏ych,

przyrodniczych i technicznych.

3. UÊwiadomienie roli eksperymentu i teorii w poznawaniu przyrody oraz znaczenia matematyki

w budowaniu modeli i rozwiàzywaniu problemów

fizycznych.

4. Wdra˝anie ucznia do krytycznego korzystania ze

êróde∏ informacji.

5. Rozwijanie u ucznia umiej´tnoÊci samodzielnego

formu∏owania wypowiedzi o zagadnieniach fizycznych i astronomicznych, prowadzenia dyskusji

w sposób terminologicznie i merytorycznie poprawny, rozwiàzywania problemów fizycznych,

wykonywania obliczeƒ.

6. Rozwijanie zainteresowania fizykà i astronomià.

1) przeprowadzanie obliczeƒ dok∏adnych i przybli˝onych (w tym procentowych), tak˝e z wykorzystaniem kalkulatora,

7. Inspirowanie dociekliwoÊci i postawy badawczej

uczniów.

2) opisywanie zbiorów za pomocà równaƒ, nierównoÊci i ich uk∏adów,

8. Stworzenie warunków do planowania i prowadzenia eksperymentów oraz analizy ich wyników.

3) rozwiàzywanie pewnych typów równaƒ oraz ich

uk∏adów,

9. Wykorzystywanie metod komputerowych do budowania modeli i analizy wyników doÊwiadczeƒ.

4) sporzàdzanie wykresów funkcji oraz odczytywanie w∏asnoÊci funkcji z wykresu,

10. Zapoznanie na wybranych przyk∏adach z warsztatem pracy wspó∏czesnego fizyka.

TreÊci nauczania

1. Ruch i si∏y. Matematyczny opis ruchu w jednym

i dwóch wymiarach. Przyczyny zmian ruchu. Opory ruchu. Ruch post´powy i obrotowy. Energia mechaniczna. Zasady zachowania w mechanice.

2. Polowy opis oddzia∏ywaƒ. Pole grawitacyjne, ruch

masy w polu grawitacyjnym. Pole elektryczne,

ruch czàstki na∏adowanej w polu elektrycznym,

przewodniki i dielektryki. Pole magnetyczne, ruch

czàstki na∏adowanej w polu magnetycznym.

3. Obwody pràdu sta∏ego. Przemiany energii w obwodach pràdu sta∏ego.

4. Pole elektromagnetyczne. Indukcja elektromagnetyczna. Obwody pràdu przemiennego z pojemnoÊcià i indukcyjnoÊcià. èród∏a napi´cia. Elektryczne

obwody drgajàce. Fale elektromagnetyczne i ich

w∏asnoÊci.

5. Fizyczne podstawy mikroelektroniki i telekomunikacji. Modele przewodnictwa. Pó∏przewodnik, dioda, tranzystor. Analogowy i cyfrowy zapis sygna∏ów.

6. Zjawiska termodynamiczne. Zasady termodynamiki, ich statystyczna interpretacja oraz zastosowania. Opis przemian gazowych. PrzejÊcia fazowe.

7. Zjawiska hydrostatyczne i aerostatyczne. Opis zjawisk hydrostatycznych i aerostatycznych oraz

przyk∏ady ich wykorzystania.

8. Przeglàd poznanych modeli i teorii fizycznych oraz

astronomicznych. Dyskusja nad ich u˝ytecznoÊcià

i zakresem stosowalnoÊci w powiàzaniu z eksperymentalnà weryfikacjà.

Osiàgni´cia

1. Umiej´tnoÊç obserwacji, opisywania, wyjaÊniania

i przewidywania zjawisk fizycznych i astronomicznych z wykorzystaniem praw fizycznych i modeli,

przy ÊwiadomoÊci granic ich stosowalnoÊci.

2. Pos∏ugiwanie si´ poj´ciami fizycznymi ze zrozumieniem.

3. Umiej´tnoÊç planowania i wykonywania doÊwiadczeƒ fizycznych i prostych obserwacji astronomicznych, opracowywania i analizowania wyników,

sporzàdzania i interpretacji wykresów.

4. Umiej´tnoÊç rozwiàzywania prostych problemów

fizycznych z wykorzystaniem modeli i technik matematycznych.

5. Umiej´tnoÊç wykorzystywania wiedzy fizycznej do

wyjaÊniania zasad dzia∏ania i bezpiecznego u˝ytkowania urzàdzeƒ technicznych.

6. Umiej´tnoÊç wskazania przyk∏adów degradacji Êrodowiska wynikajàcej z technicznej dzia∏alnoÊci cz∏owieka oraz mo˝liwoÊci zapobiegania tej degradacji.

Poz. 1100

7. ZnajomoÊç prawid∏owoÊci przyrodniczych i metod

ich poznawania na poziomie umo˝liwiajàcym podj´cie studiów na kierunkach Êcis∏ych, przyrodniczych i technicznych.

CHEMIA

Cele edukacyjne

1. Pog∏´bienie wiedzy chemicznej w stopniu niezb´dnym do dalszej edukacji.

2. Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci planowania i realizacji

prac eksperymentalnych oraz interpretacji otrzymanych wyników.

3. Wykszta∏cenie poczucia odpowiedzialnoÊci za bezpieczeƒstwo w∏asne i ochron´ Êrodowiska przyrodniczego.

Zadania szko∏y

1. Wspieranie umiej´tnoÊci samokszta∏cenia poprzez

zdobywanie i gromadzenie informacji z ró˝nych

êróde∏.

2. Wdra˝anie uczniów do selekcjonowania i oceny

zdobytych informacji.

3. Zapoznanie uczniów z praktykà laboratoryjnà poprzez prowadzenie pokazów oraz samodzielne wykonywanie przez nich doÊwiadczeƒ.

4. Przygotowanie uczniów do projektowania badaƒ i interpretacji otrzymanych wyników na podstawie zdobytej wiedzy chemicznej i z dziedzin pokrewnych.

TreÊci nauczania

1. Wspó∏czesny model budowy atomu — elementy

mechaniki kwantowej w uj´ciu jakoÊciowym. Izotopy. PromieniotwórczoÊç naturalna i sztuczna.

2. Uk∏ad okresowy pierwiastków. Zale˝noÊç pomi´dzy budowà atomów a w∏aÊciwoÊciami pierwiastków i ich po∏o˝eniem w uk∏adzie okresowym. Alotropia pierwiastków.

3. Wiàzania jonowe, kowalencyjne, kowalencyjne

spolaryzowane i koordynacyjne. Zale˝noÊç pomi´dzy w∏aÊciwoÊciami zwiàzków chemicznych a ich

budowà.

4. Równowaga chemiczna. Sta∏a równowagi. Regu∏a

przekory.

5. Mol. Molowa interpretacja przemian chemicznych.

Równanie Clapeyrona. Warunki normalne i standardowe.

6. SzybkoÊç reakcji chemicznych. Rzàd reakcji.

7. Reakcje endo- i egzoenergetyczne. Katalizatory

i przyk∏ady reakcji katalitycznych.

8. Reakcje utleniania-redukcji. Ogniwa galwaniczne

i ich zastosowania.

9. SEM ogniwa. Elektroliza roztworów wodnych elektrolitów i soli stopionych.

10. Prawa elektrolizy. Korozja elektrochemiczna i metody jej zapobiegania.

11. Roztwory. RozpuszczalnoÊç. Przeliczanie st´˝eƒ

roztworów. Uk∏ady koloidalne.

12. Systematyka zwiàzków nieorganicznych. Tlenki,

wodorki, wodorotlenki, kwasy i sole — nazewnictwo, otrzymywanie, w∏aÊciwoÊci.

13. Charakterystyka najwa˝niejszych pierwiastków

bloków s, p, d uk∏adu okresowego pierwiastków.

ZmiennoÊç w∏aÊciwoÊci zwiàzków w grupach

i okresach.

14. Elektrolity s∏abe i mocne. Stopieƒ i sta∏a dysocjacji. Prawo rozcieƒczeƒ Ostwalda, pH roztworu,

wskaêniki. Reakcje w roztworach wodnych elektrolitów — reakcje zoboj´tniania, stràcenia osadów

i hydrolizy. AmfoterycznoÊç.

15. W´glowodory nasycone, nienasycone i aromatyczne — nazewnictwo i w∏aÊciwoÊci. Szereg homologiczny. Izomeria konstytucyjna i geometryczna.

16. Wyst´powanie w´glowodorów w przyrodzie. Przeróbka ropy naftowej.

17. Jednofunkcyjne pochodne w´glowodorów. Alkohole, fenole, aldehydy, ketony, aminy, kwasy karboksylowe i ich pochodne — budowa, nazewnictwo, otrzymywanie i w∏aÊciwoÊci.

18. Wielofunkcyjne pochodne w´glowodorów. Aminokwasy, peptydy i bia∏ka, t∏uszcze proste i z∏o˝one, najwa˝niejsze cukry oraz kwasy nukleinowe —

wyst´powanie, w∏aÊciwoÊci i ich znaczenie w ˝yciu

cz∏owieka.

19. Zjawisko izomerii optycznej. ChiralnoÊç.

20. Polimeryzacyjne tworzywa sztuczne — budowa

i zastosowanie.

21. Konsekwencje niew∏aÊciwego wykorzystywania

substancji chemicznych.

Osiàgni´cia

1. ZnajomoÊç i rozumienie podstawowych poj´ç,

praw i zjawisk chemicznych.

2. Umiej´tnoÊç opisu w∏aÊciwoÊci najwa˝niejszych

pierwiastków bloków s, p, d i ich zwiàzków chemicznych. Dostrzeganie podobieƒstw i ró˝nic we w∏aÊciwoÊciach i sposobie reagowania pierwiastków w obr´bie grup oraz ró˝nych klas zwiàzków chemicznych.

3. Umiej´tnoÊç dostrzegania zale˝noÊci pomi´dzy

budowà substancji a jej w∏aÊciwoÊciami fizycznymi i chemicznymi.

Poz. 1100

4. Umiej´tnoÊç zastosowania posiadanej wiedzy do

rozwiàzywania ró˝norodnych problemów rachunkowych, teoretycznych i praktycznych

1) pos∏ugiwanie si´ poj´ciami chemicznymi,

2) pos∏ugiwanie si´ terminologià chemicznà,

3) wyjaÊnianie przebiegu obserwowanych lub opisanych zjawisk,

4) wykorzystywanie dost´pnych êróde∏ informacji

do rozwiàzywania zadaƒ.

5. Umiej´tnoÊç stawiania hipotez dla wyjaÊniania

problemów chemicznych i planowania eksperymentów dla ich weryfikacji.

6. Samodzielne formu∏owanie i uzasadnianie opinii

i sàdów na podstawie posiadanych i podanych informacji.

7. Umiej´tnoÊç korzystania z ró˝norodnych êróde∏ informacji w celu rozszerzenia posiadanej wiedzy.

BIOLOGIA

Cele edukacyjne

1. Poznanie zale˝noÊci w funkcjonowaniu organizmów ˝ywych na ró˝nych poziomach organizacji.

2. Poznanie teorii i praw biologicznych.

3. Poznanie przyk∏adowych metod badawczych stosowanych w biologii.

4. Integracja wiedzy z ró˝nych dziedzin do wyjaÊniania zjawisk biologicznych.

5. Rozumienie znaczenia nowoczesnych kierunków

biologii dla post´pu w biotechnologii i medycynie.

6. Uzyskanie ÊwiadomoÊci zagro˝eƒ cywilizacyjnych

wynikajàcych z dzia∏alnoÊci cz∏owieka.

Zadania szko∏y

1. Wzbogacanie wiedzy i umiej´tnoÊci uczniów,

z uwzgl´dnieniem kierunku dalszego kszta∏cenia.

2. Umo˝liwienie uczniom zapoznania si´ z metodami

prawid∏owej obserwacji, analizy, prezentacji i interpretacji wyników badaƒ biologicznych.

3. Umo˝liwienie uczniom korzystania z ró˝nych êróde∏ informacji do rozwiàzywania problemów biologicznych.

4. Umo˝liwienie uczniom projektowania doÊwiadczeƒ biologicznych.

TreÊci nauczania

1. Komórka — podstawowa jednostka ˝ycia

1) chemiczne podstawy ˝ycia: pierwiastki, wiàzania i zwiàzki organiczne o kluczowym znaczeniu

dla organizmów,

2) organizacja komórki.

2. Energia i ˝ycie

1) enzymy i reakcje zachodzàce w komórce,

2) metabolizm: szlaki metaboliczne, katabolizm

i anabolizm,

3) tlenowa produkcja ATP (mitochondria, oddychanie komórkowe),

4) beztlenowa produkcja ATP (fermentacja, kwas

mlekowy),

5) fotosynteza.

3. Ró˝norodnoÊç ˝ycia na Ziemi

1) klasyfikowanie organizmów,

2) przeglàd ró˝nych grup systematycznych: wirusy

i bakterie, porosty, grzyby, roÊliny, zwierz´ta,

3) podstawowe czynnoÊci ˝yciowe roÊlin i zwierzàt: od˝ywianie, oddychanie, transport, wydalanie, koordynacja, rozmna˝anie.

4. Genetyka

1) cykl komórkowy i chromosomy,

2) mitoza i mejoza,

3) podstawy dziedzicznoÊci (regu∏y Mendla, dziedziczenie p∏ci, zale˝noÊç mi´dzy genotypem

a fenotypem),

4) zapis i realizacja informacji genetycznej (DNA,

kod genetyczny, transkrypcja i biosynteza bia∏ka, definicja genu, mutacje),

5) in˝ynieria genetyczna i sekwencjonowanie genomów.

2) biotechnologia oparta o modyfikacje DNA,

3) problemy etyczne zwiàzane ze stosowaniem

nowoczesnych biotechnologii.

Osiàgni´cia

1. ZnajomoÊç budowy i procesów ˝yciowych u przedstawicieli ró˝nych grup systematycznych roÊlin

i zwierzàt.

2. Umiej´tnoÊç wyjaÊniania zwiàzków mi´dzy strukturà a funkcjà na ró˝nych poziomach organizacji

˝ywych organizmów.

3. Postrzeganie funkcjonowania organizmu jako zintegrowanego uk∏adu.

4. Umiej´tnoÊç analizowania zale˝noÊci mi´dzy Êrodowiskiem ˝yciowym organizmów a ich budowà

i funkcjonowaniem.

5. Umiej´tnoÊç wyjaÊniania zjawisk: zmiennoÊci,

dziedziczenia i ewolucji oraz zwiàzków zachodzàcych mi´dzy nimi.

6. Umiej´tnoÊç analizowania zmian zachodzàcych

w Êrodowisku, oceniania ich skutków oraz odnajdywania sposobów naprawy szkód.

7. Pos∏ugiwanie si´ terminologià biologicznà.

8. Umiej´tnoÊç prowadzenia obserwacji i eksperymentów z zastosowaniem metod poznania naukowego.

9. Umiej´tnoÊç wykorzystywania ró˝nych êróde∏ wiedzy do wyjaÊniania zjawisk i procesów biologicznych oraz formu∏owania i uzasadniania w∏asnych

opinii.

5. Ewolucja

1) koncepcja i dowody ewolucji,

2) mechanizmy ewolucji; Karol Darwin i teoria doboru naturalnego, rodzaje zmiennoÊci,

3) zjawiska genetyczne w populacjach,

4) powstawanie gatunków,

5) podstawowe prawid∏owoÊci ewolucji,

6) pochodzenie i historia ˝ycia na Ziemi,

7) antropogeneza.

6. Ekologia i biogeografia

1) podstawowe poj´cia i koncepcje ekologii,

2) zale˝noÊci mi´dzygatunkowe,

3) làdowe i wodne strefy ˝ycia,

4) krà˝enie energii i materii w ekosystemie.

7. Biologia stosowana

1) biotechnologia w przemyÊle, rolnictwie i ochronie Êrodowiska,

Poz. 1100

GEOGRAFIA

Cele edukacyjne

1. Ugruntowanie zintegrowanego systemu wiedzy

geograficznej opartego na naukowych podstawach, umo˝liwiajàcego zrozumienie charakteru

i dynamiki przestrzeni geograficznej.

2. Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci umo˝liwiajàcych stosowanie teorii naukowych do interpretowania zjawisk i procesów spo∏eczno-gospodarczych i politycznych na tle uwarunkowaƒ przyrodniczych, historycznych i kulturowych oraz w ró˝nych skalach

przestrzennych (z uwzgl´dnieniem skali krajowej).

3. Wyposa˝enie w umiej´tnoÊci konieczne do wykorzystania posiadanej wiedzy geograficznej, zarówno dla rozwoju indywidualnych zainteresowaƒ, jak

i kierunku dalszego kszta∏cenia, pracy zawodowej

i w ˝yciu spo∏ecznym.

4. Kszta∏towanie systemu wartoÊci spo∏ecznie akceptowanych, pozwalajàcych na podejmowanie decyzji s∏u˝àcych zachowaniu równowagi w Êrodowisku geograficznym przy zapewnieniu wzrostu spo∏eczno-gospodarczego.

5. Kszta∏towanie odpowiedzialnej i twórczej postawy

niezb´dnej do kierowania swoim dalszym ˝yciem

oraz do pe∏nienia w przysz∏oÊci wa˝nych ról spo∏ecznych w Êrodowisku lokalnym, regionalnym

i krajowym.

Zadania szko∏y

Poz. 1100

8) szata roÊlinna i Êwiat zwierz´cy — geograficzne

uwarunkowania rozmieszczenia i zró˝nicowania,

9) funkcjonowanie wybranych typów Êrodowisk

przyrodniczych: strefowych i astrefowych.

3. System spo∏eczno-gospodarczy Êwiata (w tym Polski)

1) ludnoÊç

1. Zapewnienie uczniom warunków do opanowania

szerokiego zakresu treÊci kszta∏cenia z geografii

niezb´dnych do

1) wykazania si´ znajomoÊcià faktów, terminów,

zjawisk, procesów oraz zale˝noÊci i prawid∏owoÊci,

a) zmiany liczby ludnoÊci Êwiata i poszczególnych regionów, czynniki zmian liczby ludnoÊci,

b) struktury demograficzne oraz ich ewolucja,

fazy rozwoju demograficznego,

c) zró˝nicowanie ludnoÊci: rasowe, etniczne, j´zykowe, religijne, kulturowe,

2) stosowania merytorycznych i formalnych umiej´tnoÊci geograficznych,

2) gospodarcza dzia∏alnoÊç cz∏owieka, wspó∏czesne tendencje gospodarki Êwiatowej

3) podejmowania aktywnych dzia∏aƒ na rzecz Êrodowiska lokalnego, regionalnego i krajowego

w toku kszta∏cenia, pracy zawodowej, ˝yciu osobistym i spo∏ecznym, zgodnie z za∏o˝onymi powy˝ej celami.

a) zasoby naturalne, w tym pozyskiwanie, zapotrzebowanie i wykorzystanie energii; Êwiatowi producenci i konsumenci surowców energetycznych,

2. Zapewnienie uczniom mo˝liwoÊci prowadzenia

badaƒ geograficznych kameralnych i terenowych.

TreÊci nauczania

1. Elementy metodyki badaƒ geograficznych

b) rolnictwo i wy˝ywienie: warunki rozwoju rolnictwa, typy rolnictwa i ich rozmieszczenie,

rolnictwo a Êrodowisko, zasoby ˝ywnoÊciowe — zró˝nicowanie poziomu wy˝ywienia,

c) przemys∏: czynniki lokalizacji, rozmieszczenie

przemys∏u i wspó∏czesne zmiany, rola przemys∏u w gospodarce paƒstw o ró˝nym stopniu rozwoju,

1) bezpoÊrednie i poÊrednie metody zbierania informacji; ocena wiarygodnoÊci i przydatnoÊci

ró˝nych danych,

d) transport i handel: rodzaje transportu, sieç

transportowa, transport a Êrodowisko, handel mi´dzynarodowy,

2) zasady formu∏owania i rozwiàzywania problemów,

e) us∏ugi (w tym us∏ugi finansowe),

3) praktyczne zastosowania wiedzy geograficznej,

4) metody prezentacji wyników badaƒ.

2. System przyrodniczy Ziemi (w tym Êrodowisko

przyrodnicze Polski)

1) budowa Ziemi (z uwzgl´dnieniem budowy poszczególnych geosfer) — jej powstanie i ewolucja,

2) Ziemia jako otwarty system fizycznogeograficzny, wspó∏zale˝noÊç sfer Ziemi i ich zale˝noÊç od

czynników zewn´trznych (kosmicznych),

3) tektonika p∏yt litosfery oraz zjawiska i procesy

z nià zwiàzane; wielkie formy ukszta∏towania

powierzchni Ziemi,

4) procesy i czynniki egzogeniczne kszta∏tujàce powierzchni´ làdów,

5) klimat i pogoda — uwarunkowania i konsekwencje zró˝nicowania klimatycznego Ziemi,

6) oceany oraz wody na làdach — ich zró˝nicowanie, znaczenie przyrodnicze i gospodarcze,

7) procesy glebotwórcze, zró˝nicowanie genetyczne gleb i ich walorów u˝ytkowych,

3) rozwój spo∏eczno-gospodarczy

a) mierniki poziomu rozwoju spo∏eczno-gospodarczego i jakoÊci ˝ycia, dysproporcje regionalne,

b) modele (koncepcje) rozwoju: rozwój zrównowa˝ony (ekorozwój),

4) wybrane zagadnienia geografii

(w tym geografii elektoralnej).

politycznej

4. Cz∏owiek a Êrodowisko

1) zmiany relacji cz∏owiek — Êrodowisko na ró˝nych etapach rozwoju spo∏eczno-gospodarczego; zmiany poglàdów na temat relacji cz∏owiek

— Êrodowisko,

2) globalne i regionalne problemy Êrodowiskowe

i przyk∏ady mi´dzynarodowej i regionalnej

wspó∏pracy w ich rozwiàzywaniu,

3) uwarunkowania geograficzne stanu zdrowotnego ludnoÊci na wybranych przyk∏adach.

Osiàgni´cia

1. Pog∏´bienie i usystematyzowanie wiedzy geograficznej w zakresie wymienionych treÊci nauczania

umo˝liwiajàcych przystàpienie do egzaminu maturalnego z geografii i podj´cie studiów wy˝szych.

2. Aktywne poszukiwanie informacji i sprawne korzystanie z ró˝nych êróde∏ informacji geograficznej.

2. Ukazywanie dziedzictwa narodowego i rozwijanie

poczucia jego wartoÊci.

3. Formu∏owanie pytaƒ, hipotez, problemów geograficznych.

3. Inspirowanie uczniów do aktywnoÊci twórczej,

udzia∏u w ró˝nych formach dzia∏alnoÊci artystycznej.

4. Planowanie i przeprowadzanie geograficznych badaƒ terenowych i kameralnych.

4. Podejmowanie dzia∏aƒ promujàcych uczniów aktywnych i szczególnie uzdolnionych.

5. Opracowywanie i przetwarzanie zebranego materia∏u z badaƒ i pomiarów geograficznych.

5. Organizowanie ró˝norodnych form kontaktu z instytucjami kultury, twórcami.

6. Prezentowanie wyników pracy badawczej.

6. Tworzenie warunków do prezentacji w∏asnej twórczoÊci uczniów inspirowanej kulturà ludowà.

7. Wykorzystywanie wiedzy geograficznej do

1) analizowania i charakteryzowania w ró˝nych

skalach przestrzennych zró˝nicowania Êrodowiska przyrodniczego i ró˝nych rodzajów dzia∏alnoÊci cz∏owieka,

2) wyjaÊniania przyczyn i konsekwencji procesów

i zjawisk geograficznych oraz ich zró˝nicowania,

3) wyra˝ania opinii i uzasadniania punktu widzenia wobec ró˝nych kwestii spo∏ecznych, gospodarczych i Êrodowiskowych,

4) konstruowania schematów (modeli) obrazujàcych ró˝ne typy zwiàzków mi´dzy zjawiskami

(przyrodniczymi, ekonomicznymi, spo∏ecznymi

i kulturowymi).

WIEDZA O KULTURZE

Cele edukacyjne

1. Pobudzenie aktywnoÊci intelektualnej, kszta∏towanie postaw twórczych, zainteresowaƒ i zami∏owaƒ

w odbiorze i tworzeniu kultury.

2. Rozwijanie inwencji, wyobraêni i wra˝liwoÊci przez

w∏asnà aktywnoÊç twórczà oraz poznawanie najwybitniejszych osiàgni´ç w ró˝nych dziedzinach

sztuki.

3. Nabycie umiej´tnoÊci interpretowania i wartoÊciowania zjawisk z dziedziny sztuki.

4. Nabycie wiedzy o kulturze regionu w powiàzaniu

z kulturà narodowà.

5. Nabycie wiedzy w celu dokonywania pog∏´bionej

analizy stanu kultury regionu i kraju.

6. Przygotowanie do badania specyficznych cech kultury regionu, w tym cech wspólnych z kulturà

ogólnonarodowà.

7. Zapewnianie dost´pu do ró˝norodnych êróde∏ informacji o kulturze regionu.

8. Zapewnienie bezpoÊredniego kontaktu z dzie∏ami

sztuki oraz ró˝norodnymi formami artystycznymi.

9. Tworzenie warunków umo˝liwiajàcych podejmowanie dzia∏aƒ animacyjnych.

TreÊci nauczania

1. Epoki, style i kierunki sztuki w procesie dziejowym.

2. Podstawowe poj´cia i terminy z historii sztuki.

Rozwój poszczególnych form, gatunków, kierunków w sztuce oraz ich konkretyzacja artystyczna.

3. Istota zjawisk awangardowych w sztuce XX wieku

(nowe pràdy i tendencje w architekturze, muzyce,

literaturze, sztukach plastycznych, sztuce scenicznej) — istota przemian.

4. Specyfika procesu tworzenia w ró˝nych dziedzinach sztuki. Ró˝ne formy, gatunki i techniki wypowiedzi artystycznej.

5. Kultura i tradycja jako podstawy ciàg∏oÊci sztuki

Êwiatowej i narodowej oraz czynniki ich przemian.

6. Ró˝ne funkcje sztuki — estetyczna, poznawcza,

wspólnotowa, emocjonalno-terapeutyczna, religijna, w aspekcie historycznym i wspó∏czeÊnie.

7. Wzajemne relacje w sztuce ró˝nych kultur i narodów.

8. Tradycja i zjawiska paraartystyczne w sztuce po

II wojnie Êwiatowej; wielorakoÊç mediów, w tym

film, telewizja, sztuka multimedialna.

7. ¸àczenie wiedzy z praktycznà dzia∏alnoÊcià na

rzecz upowszechniania kultury.

9. Wielkie indywidualnoÊci kszta∏tujàce oblicze sztuki

Êwiatowej i polskiej oraz wybitne dzie∏a artystyczne.

8. Pog∏´bienie zainteresowaƒ uczniów przez poszukiwanie wiedzy, zdobywanie doÊwiadczeƒ, dzia∏ania

innowacyjne i eksperymentalne.

10. Zabytki kultury materialnej jako Êwiadectwo przemian kulturowych i cywilizacyjnych.

Zadania szko∏y

1. Tworzenie warunków dla twórczego rozwoju oraz

indywidualnego wyra˝ania artystycznej osobowoÊci ucznia.

11. Spo∏ecznoÊç lokalna i jej kultura w aspekcie historycznym, geograficznym, etnograficznym i Êrodowiskowym.

12. Rola Êrodków masowego przekazu w upowszechnianiu dóbr kultury regionalnej.

13. Projektowanie i wdra˝anie dzia∏aƒ animacyjnych

s∏u˝àcych aktywnemu i twórczemu uczestnictwu

w ˝yciu kulturalnym.

Osiàgni´cia

1. Rozumienie poj´ç: kultura, kultura regionalna, kultura narodowa, kultura masowa, tradycja, etnografia, folklor.

2. Umiej´tnoÊç samodzielnego poszerzania wiedzy

na temat epok, stylów i zjawisk zachodzàcych

w ró˝nych dziedzinach sztuki.

3. Umiej´tnoÊç analizowania ró˝nych zjawisk zachodzàcych w sztuce.

4. Umiej´tnoÊç oceny i interpretacji dzie∏ sztuki.

5. ZnajomoÊç dziedzictwa narodowego i jego zwiàzku z kulturà europejskà i Êwiatowà.

6. Umiej´tnoÊç integracji zdobytych wiadomoÊci, dokonywania syntezy oraz odbioru wspó∏czesnych

zjawisk artystycznych.

7. Umiej´tnoÊç identyfikacji konkretnego dzie∏a sztuki z epokà historycznà.

8. Umiej´tnoÊç przeprowadzania analizy porównawczej dzie∏ sztuki nale˝àcych do tej samej kategorii, ale

pochodzàcych z odmiennych epok historycznych.

9. Orientowanie si´ w aktualnych trendach artystycznych.

10. ZnajomoÊç podstaw i elementów organizacji ˝ycia

kulturalnego regionu (instytucje i placówki artystyczne, konkursy, festiwale o zasi´gu ogólnokrajowym i mi´dzynarodowym).

11. Umiej´tnoÊç analizowania dawnych i wspó∏czesnych zjawisk kulturowych regionu.

12. Umiej´tnoÊç prezentowania wyników pracy indywidualnej i zespo∏owej z zakresu wybranych zagadnieƒ z dziejów kultury.

13. Rozumienie wspó∏czesnych zjawisk i dokonaƒ

twórczych.

INFORMATYKA

Poz. 1100

2. Kszta∏cenie samodzielnoÊci intelektualnej, odpowiedzialnoÊci za w∏asny rozwój, gotowoÊci do podejmowania i rozwiàzywania z∏o˝onych zadaƒ,

z uwzgl´dnieniem Êrodków i metod informatyki.

3. Rozwijanie umiej´tnoÊci pracy zespo∏owej przez

realizacj´ projektów grupowych.

TreÊci nauczania

1. Algorytmika i programowanie

1) metodyczna analiza i modelowanie umiarkowanie z∏o˝onych problemów i procesów z ró˝nych

dziedzin,

2) przeglàd algorytmów klasycznych,

3) wybrane techniki projektowania algorytmów

i struktur danych: programowanie strukturalne,

zst´pujàce, abstrakcja danych, metoda kolejnych uÊciÊleƒ,

4) elementy analizy algorytmów,

5) indywidualna i zespo∏owa realizacja projektów

programistycznych w wybranym j´zyku wysokiego poziomu.

2. Bazy danych

1) podstawowe formy organizacji informacji w bazach danych,

2) budowa relacyjnych baz danych,

3) wyszukiwanie informacji w relacyjnych bazach

danych z u˝yciem j´zyka zapytaƒ,

4) projektowanie prostych relacyjnych baz danych.

3. Multimedia. Sieci komputerowe

1) sprawne i Êwiadome korzystanie z multimediów

i tworzenie w∏asnych materia∏ów multimedialnych,

2) przetwarzanie informacji w ró˝nej postaci

(w tym wizualnej i dêwi´kowej),

3) budowa i dzia∏anie sieci komputerowych,

4) tworzenie i publikowanie w∏asnych materia∏ów

w sieci.

Cele edukacyjne

4. Tendencje w rozwoju informatyki i jej zastosowaƒ.

1. Przygotowanie do Êwiadomego wyboru kierunku

i zakresu dalszego kszta∏cenia informatycznego.

Osiàgni´cia

2. Wykszta∏cenie umiej´tnoÊci samodzielnego korzystania z komputera dla realizacji wybranych zadaƒ

edukacyjnych oraz innych celów poznawczych.

Zadania szko∏y

1. Stworzenie warunków do poznania wybranych

zagadnieƒ, poj´ç i metod informatyki jako dyscypliny naukowej oraz jej najwa˝niejszych zastosowaƒ.

1. Formu∏owanie sytuacji problemowej, jej modelowanie i rozwiàzywanie z u˝yciem metod informatycznych.

2. Ocenianie poprawnoÊci i efektywnoÊci rozwiàzaƒ

i ich testowanie. Tworzenie dokumentów rozwiàzaƒ.

3. Wyszukiwanie informacji w bazach danych i projektowanie prostych baz danych.

4. Tworzenie opracowaƒ multimedialnych.

5. Sprawne korzystanie z us∏ug sieci komputerowych

w pracy z informacjami swoimi i obcymi.

6. Planowanie pracy i nadzór nad przebiegiem wykonywania projektów realizowanych zespo∏owo

z wykorzystaniem programów komputerowych.

J¢ZYK MNIEJSZOÂCI NARODOWEJ LUB ETNICZNEJ

ORAZ J¢ZYK REGIONALNY — J¢ZYK KASZUBSKI

Przedmiot jest realizowany w szko∏ach (oddzia∏ach) z nauczaniem j´zyka mniejszoÊci narodowych

lub etnicznych albo spo∏ecznoÊci pos∏ugujàcej si´ j´zykiem regionalnym — j´zykiem kaszubskim, zgodnie

z odr´bnymi przepisami.

Cele edukacyjne

1. Budowanie to˝samoÊci osobowej, narodowej,

etnicznej oraz zadomowienie w tradycji kultury europejskiej.

2. Rozwijanie Êwiadomego, krytycznego odbioru

dzie∏ kultury (tak˝e masowej) oraz samodzielnego

poznawania ró˝nych obszarów humanistyki.

3. Dorastanie do poczucia odpowiedzialnoÊci za w∏asny rozwój, samodzielne decyzje dotyczàce kierunku dalszego kszta∏cenia (wyboru kierunku studiów

czy wyboru zawodu).

4. Rozwijanie kompetencji komunikacyjnych w ró˝nych sytuacjach, a poprzez to osiàganie dojrza∏oÊci do ˝ycia w rodzinie, w spo∏eczeƒstwie, w paƒstwie obywatelskim.

5. Rozwijanie postaw tolerancji i eliminowanie postaw ksenofobicznych.

Zadania szko∏y

1. Wprowadzenie ucznia w dziedzictwo literackie

i kulturowe; pog∏´bianie rozumienia tradycji narodowej i europejskiej, rozpoznawanie jej obecnoÊci

we wspó∏czesnej kulturze; rozwijanie ÊwiadomoÊci

historyczno-literackiej i chronologicznego porzàdkowania wiedzy.

2. Przybli˝anie problematyki i zjawisk artystycznych

w literaturze i innych dziedzinach kultury.

3. Interpretacja arcydzie∏ — w kontekÊcie historycznym

i aksjologicznym; rozpoznawanie wartoÊci w dzie∏ach literatury i kultury oraz ich hierarchizacja.

4. Opisanie systemu j´zyka jako narz´dzia komunikacji; ukazanie jego rozwoju, zró˝nicowania, bogactwa znaczeƒ i Êrodków ekspresji, ró˝norodnoÊci

u˝ycia w sytuacjach komunikacyjnych zgodnie

z zasadami etyki mówienia.

5. Omawianie roli mediów w komunikacji spo∏ecznej

oraz analizowanie form przekazu radia, telewizji,

Internetu, prasy; przygotowanie uczniów do ich

krytycznego odbioru.

Poz. 1100

6. Wprowadzenie w zasady pracy umys∏owej jako

przygotowanie do egzaminu maturalnego, do studiów wy˝szych i dalszego kszta∏cenia.

TreÊci nauczania

1. J´zyk jako zjawisko semiotyczne

1) kompetencja j´zykowa i komunikacyjna,

2) model komunikacji j´zykowej.

2. Budowa j´zyka

1) j´zyk ojczysty mniejszoÊci narodowych i grup

etnicznych a inne j´zyki,

2) leksykalna i sk∏adniowa ∏àczliwoÊç,

3) zwiàzki frazeologiczne,

4) przek∏ad nieskomplikowanych tekstów pod

wzgl´dem leksykalnym i sk∏adniowym z j´zyka

na j´zyk.

3. Retoryka

1) etykieta j´zykowa,

2) retoryczna organizacja tekstu,

3) retoryczne Êrodki perswazji i ekspresji.

4. Wypowiedê j´zykowa

1) intencje komunikacyjne (illokucja),

2) formalne cechy referatu, eseju, wywiadu,

3) wartoÊciowanie estetyczne,

4) cechy charakterystyczne wypowiedzi artystycznej, publicystycznej, potocznej,

5) informacja, opinia, perswazja, manipulacja j´zykowa, propaganda.

5. J´zyk — dzieje — spo∏eczeƒstwo

1) podstawowe przejawy zmian w dziejach j´zyka

ojczystego mniejszoÊci narodowych i grup etnicznych,

2) kontakty mi´dzyj´zykowe, zapo˝yczenia,

3) spo∏eczeƒstwa jedno- i wieloj´zyczne.

6. Style

1) rodzaje Êrodków stylistycznych (w ró˝nych odmianach j´zyka),

2) swoistoÊç wypowiedzi indywidualnej (idiolekt).

7. Ogólne poj´cia kultury — ró˝ne formy przekazu

utworów literackich: drukowane, ustne, ikoniczne,

akustyczne, filmowe, audiowizualne.

8. Tradycje literackie

1) dziedzictwo a tradycja literacka,

2) awangarda a postmodernizm,

3) intertekstualnoÊç.

9. Tematy, motywy, wàtki

Poz. 1100

5) wypowiadanie si´ w (szkolnych) formach gatunkowych: recenzja, interpretacja utworu literackiego lub fragmentu utworu.

3. Czytanie

1) topos, w szczególnoÊci ogrodu, raju, arkadii,

ma∏ej ojczyzny,

1) czytanie ze zrozumieniem tekstów naukowych;

sporzàdzanie notatek,

2) motyw artysty jako nauczyciela, kap∏ana, wieszcza, m´drca, b∏azna.

2) spostrzeganie zjawisk powodujàcych niejednoznacznoÊç wypowiedzi (homonimie, anakoluty,

elipsy, paradoksy),

10. Proces historyczno-literacki

1) przemiany gatunku,

2) konwencja literacka i typowe dla niej Êrodki artystyczne.

3) spostrzeganie w tekÊcie dialektyzmów, archaizmów, cech indywidualnych; ocena estetyki

tekstu.

4. Odbiór dzie∏ sztuki

11. WartoÊci, kategorie estetyczne i filozoficzne

1) etyka, estetyka,

2) filozofia a religia; metafizyka, mistyka,

3) nurty filozoficzne zwiàzane z omawianà tradycjà

literackà,

1) rozumienie przyj´tej metodologii (Czego szukam w interpretacji utworu? WartoÊci? Odniesieƒ do filozofii i sensu? Odniesieƒ do ˝ycia

i cz∏owieka? Odniesieƒ do biografii — autora

i w∏asnej? Odczytuj´ znaki i chc´ zrozumieç

struktur´ artystycznà i estetyk´ dzie∏a?),

4) wartoÊci uniwersalne.

Osiàgni´cia

1. S∏uchanie i mówienie

2) rozumienie tekstów o ró˝nym stopniu komplikacji; odbiór znaczeƒ metaforycznych, rozpoznawanie aluzji literackich, toposów, symboli

kulturowych,

1) próby wystàpieƒ publicznych (w szczególnoÊci

prowadzenie zebraƒ, wyg∏aszanie referatów),

3) odbiór i porównywanie ró˝nych dzie∏ sztuki, rozumienie korespondencji sztuk,

2) skuteczne polemizowanie,

4) wskazywanie cech j´zyka i charakterystycznych

dla danej epoki oraz epoki historycznej w czytanych utworach,

3) rozpoznawanie manipulacji j´zykowej,

4) spostrzeganie ironii, sarkazmu, rubasznoÊci,

prowokacji, aprobaty,

5) stosowanie zabiegów perswazyjnych wraz

z rozpoznawaniem ich wartoÊci (zw∏aszcza odró˝nianie szczeroÊci od nieszczeroÊci, prawdy

od nieprawdy, podchwytliwoÊci, eufemizmów,

agresji, brutalnoÊci i wulgaryzmów w zachowaniach j´zykowych),

6) aktywne i krytyczne s∏uchanie (z empatià, ze

wspomaganiem, z korygowaniem, ze sprzeciwem); odró˝nianie faktów od opinii.

2. Pisanie i redagowanie tekstów

1) wypowiadanie si´ ze ÊwiadomoÊcià u˝ycia wyznaczników gatunku: eseju, artyku∏u popularnonaukowego,

5) porównywanie utworów literackich (z ró˝nych

epok) o podobnych motywach,

6) dostrzeganie zwiàzków utworu ze sztukà, kulturà i filozofià epoki; interpretowanie dzie∏ w konwencjach gatunkowych i w konwencjach pràdów artystycznych epoki,

7) odnajdywanie

intertekstualnych

w czytanych utworach,

powiàzaƒ

8) rozpoznawanie wartoÊci i ich hierarchii w dzie∏ach literackich,

9) wskazywanie w literaturze i sztuce wartoÊci

aprobowanych przez siebie.

5. Samokszta∏cenie

2) w∏asne próby pisarskie (opowiadanie, tekst poetycki, dziennik, pami´tnik, scenariusz, reporta˝),

1) sporzàdzanie przypisów i zestawów bibliograficznych,

3) eliminowanie niew∏aÊciwego u˝ycia Êrodków

powodujàcych niejednoznacznoÊç wypowiedzi

(homonimie, anakoluty, elipsy, paradoksy),

2) korzystanie z opracowaƒ historyczno-literackich

i teoretycznoliterackich,

4) pisanie listu intencyjnego, podania, skargi, upowa˝nienia,

3) próby gromadzenia i przekazywania informacji

sporzàdzanie baz danych, zapisu komputerowego, nagrywania audio i wideo.

Warszawa, dnia 31 sierpnia 2007 r.

Nr 157

TREÂå

Poz.

ROZPORZÑDZENIA

1100 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 sierpnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie

w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kszta∏cenia

ogólnego w poszczególnych typach szkó∏

. . . . . . . . . . . . . 11557

1101 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2007 r. w sprawie rodzajów szkó∏ i placówek, w których nie tworzy si´ rad rodziców . . . . . . . . . . . . 11645

1102 — Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 sierpnia 2007 r. zmieniajàce rozporzàdzenie

w sprawie standardów wymagaƒ b´dàcych podstawà przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 11645

1100

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ1)

z dnia 23 sierpnia 2007 r.

zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego

oraz kszta∏cenia ogólnego w poszczególnych typach szkó∏

Na podstawie art. 22 ust. 2 pkt 2 lit. a i b ustawy

z dnia 7 wrzeÊnia 1991 r. o systemie oÊwiaty (Dz. U.

z 2004 r. Nr 256, poz. 2572, z póên. zm.2)) zarzàdza si´,

co nast´puje