Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 listopada 2006 r. w sprawie legalnych jednostek miar

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) nazwy, definicje i oznaczenia legalnych jednostek

miar, zwanych dalej „jednostkami miar”;

2) legalne jednostki miar nienale˝àce do Mi´dzynarodowego Uk∏adu Jednostek Miar (SI), które mogà

byç stosowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, zwane dalej „jednostkami dopuszczonymi”;

3) przedrostki i ich oznaczenia przeznaczone do tworzenia dziesi´tnych podwielokrotnoÊci i wielokrotnoÊci legalnych jednostek miar;

4) zasady pisowni oznaczeƒ legalnych jednostek

miar.

6) mol okreÊlajàcy jednostk´ licznoÊci materii o oznaczeniu „mol”;

7) kandela okreÊlajàca jednostk´ Êwiat∏oÊci o oznaczeniu „cd”.

§ 3. Jednostki podstawowe SI oznaczajà

1) metr — d∏ugoÊç drogi przebytej w pró˝ni przez

Êwiat∏o w czasie 1/299 792 458 sekundy;

2) kilogram — jednostk´ masy, która jest równa masie mi´dzynarodowego prototypu kilograma przechowywanego w Mi´dzynarodowym Biurze Miar

w S¯vres;

3) sekunda — czas równy 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadajàcego przejÊciu mi´dzy

dwoma nadsubtelnymi poziomami stanu podstawowego atomu cezu 133;

§ 2. Jednostki miar b´dàce jednostkami podstawowymi Mi´dzynarodowego Uk∏adu Jednostek Miar

(SI), zwane dalej „jednostkami podstawowymi SI”,

majà nast´pujàce nazwy i oznaczenia

4) amper — pràd elektryczny niezmieniajàcy si´, który, p∏ynàc w dwóch równoleg∏ych prostoliniowych, nieskoƒczenie d∏ugich przewodach o przekroju ko∏owym znikomo ma∏ym, umieszczonych

w pró˝ni w odleg∏oÊci 1 metra od siebie, wywo∏a∏by mi´dzy tymi przewodami si∏´ 2 · 10–7 niutona

na ka˝dy metr d∏ugoÊci;

1) metr okreÊlajàcy jednostk´ d∏ugoÊci o oznaczeniu

„m”;

5) kelwin — 1/273,16 cz´Êç temperatury termodynamicznej punktu potrójnego wody;

2) kilogram okreÊlajàcy jednostk´ masy o oznaczeniu

„kg”;

3) sekunda okreÊlajàca jednostk´ czasu o oznaczeniu

„s”;

4) amper okreÊlajàcy jednostk´ pràdu elektrycznego

o oznaczeniu „A”;

5) kelwin okreÊlajàcy jednostk´ temperatury termodynamicznej o oznaczeniu „K”;

———————

1) Niniejsze rozporzàdzenie wdra˝a przepisy dyrektywy Rady

80/181/EWG z dnia 20 grudnia 1979 r. w sprawie zbli˝enia

ustawodawstw Paƒstw Cz∏onkowskich odnoszàcych si´

do jednostek miar, opublikowanej w Dz. Urz. WE L 039

z 15.02.1980 (zmienionej dyrektywami 89/617/EWG

i 99/103/EWG).

Niniejsze rozporzàdzenie zosta∏o notyfikowane Komisji

Europejskiej w dniu 31 lipca 2006 r. pod numerem

2006/0407/PL, zgodnie z § 4 rozporzàdzenia Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów

prawnych (Dz. U. Nr 239, poz. 2039 oraz z 2004 r. Nr 65,

poz. 597), które wdra˝a dyrektyw´ 98/34/WE z dnia

22 czerwca 1998 r. ustanawiajàcà procedur´ udzielania informacji w zakresie norm i przepisów technicznych

(Dz. Urz. WE L 204 z 21.07.1998, z póên. zm.).

6) mol — licznoÊç materii uk∏adu zawierajàcego liczb´ czàstek równà liczbie atomów w masie 0,012 kilograma w´gla 12; przy stosowaniu mola nale˝y

okreÊliç rodzaj czàstek, którymi mogà byç: atomy,

czàsteczki, jony, elektrony, inne czàstki lub okreÊlone zespo∏y takich czàstek;

7) kandela — Êwiat∏oÊç êród∏a emitujàcego w okreÊlonym kierunku promieniowanie monochromatyczne o cz´stotliwoÊci 540 · 1012 herców i o nat´˝eniu promieniowania w tym kierunku równym

1/683 wata na steradian.

§ 4. 1. Nazwy, definicje i oznaczenia jednostek

miar, b´dàcych jednostkami pochodnymi o nazwach

i oznaczeniach specjalnych nale˝àcymi do Mi´dzynarodowego Uk∏adu Jednostek Miar (SI), okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

2. Z∏o˝one nazwy i oznaczenia jednostek pochodnych SI, nieb´dàce jednostkami pochodnymi o nazwach i oznaczeniach specjalnych, o których mowa

w ust. 1, podaje si´ w postaci wyra˝eƒ utworzonych

z odpowiednich oznaczeƒ lub nazw jednostek podstawowych SI lub jednostek pochodnych SI.

§ 5. Wykaz jednostek dopuszczonych oraz ich nazwy, definicje i oznaczenia okreÊla za∏àcznik nr 2 do

rozporzàdzenia.

3. Przy stosowaniu jednostki jednoÊç (1) nie dopisuje si´ wyrazu „jednoÊç” ani oznaczenia „1” po wartoÊci wielkoÊci.

§ 6. 1. Nazwy i oznaczenia przedrostków wyra˝ajàcych mno˝niki dziesi´tne s∏u˝àce do tworzenia dziesi´tnych podwielokrotnoÊci i wielokrotnoÊci jednostek

miar, z zastrze˝eniem § 8, okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

§ 9. Dla jednostek pochodnych SI kàta p∏askiego

i kàta bry∏owego mo˝na stosowaç odpowiednio nazwy (oznaczenia) specjalne

2. Przedrostków nie stosuje si´ w przypadku jednostek nast´pujàcych wielkoÊci

2) steradian (sr) albo jednoÊç (1).

1) kàt p∏aski i kàt bry∏owy — jednoÊç (1);

2) kàt p∏aski — obrót, grad lub gon (gon), stopieƒ (°),

minuta (‘), sekunda (”);

3) czas — minuta (min), godzina (h), doba (d);

4) zdolnoÊç skupiajàca uk∏adu optycznego — dioptria;

5) masa kamieni szlachetnych — karat metryczny (ct);

1) radian (rad) albo jednoÊç (1);

§ 10. Nazwy i oznaczenia z∏o˝one jednostek dopuszczonych podaje si´ w postaci wyra˝eƒ utworzonych odpowiednio z nazw lub oznaczeƒ jednostek

podstawowych bàdê jednostek pochodnych SI lub jednostek dopuszczonych.

§ 11. Do nazw i oznaczeƒ jednostek miar nie mo˝na do∏àczaç ˝adnych dodatkowych wyrazów, wskaêników bàdê liter, poza okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

6) pole powierzchni gruntów rolnych lub terenów budowlanych — ar (a), hektar (ha);

§ 12. 1. Oznaczenie jednostki miary pisze si´ bez

kropki na koƒcu, a w druku — czcionkà prostà.

7) ciÊnienie krwi oraz ciÊnienie innych p∏ynów ustrojowych — milimetr s∏upa rt´ci (mmHg).

2. W oznaczeniu jednostki miary nie uwzgl´dnia

si´ liczby mnogiej.

§ 7. 1. Tworzenie dziesi´tnych podwielokrotnoÊci

i wielokrotnoÊci zarówno przy u˝yciu nazw, jak i oznaczeƒ, odbywa si´ w nast´pujàcy sposób

§ 13. Oznaczenia jednostek miar z∏o˝onych, tworzonych jako ilorazy jednostek miar, mo˝na wyra˝aç

1) przed nazwà (oznaczeniem) jednostki miary

umieszcza si´, bez przerwy oddzielajàcej lub jakiegokolwiek innego znaku, nazw´ (oznaczenie)

przedrostka;

2) do nazwy (oznaczenia) jednostki miary do∏àcza si´

tylko jednà nazw´ (oznaczenie) przedrostka;

3) dziesi´tne podwielokrotnoÊci i wielokrotnoÊci kilograma wyra˝a si´ przez do∏àczenie odpowiednio

a) nazwy przedrostka do nazwy „gram”,

b) oznaczenia przedrostka do oznaczenia „g”;

4) mno˝nik wyra˝ony nazwà (oznaczeniem) przedrostka odnosi si´ do jednostki miary w pierwszej

pot´dze;

5) wyk∏adnik pot´gowy odnoszàcy si´ do jednostki

miary dotyczy równie˝ mno˝nika wyra˝anego nazwà (oznaczeniem) przedrostka, do∏àczonà do nazwy (oznaczenia) jednostki miary.

2. Oznaczenia i nazwy dziesi´tnych podwielokrotnoÊci i wielokrotnoÊci utworzone zgodnie z zasadami,

o których mowa w ust. 1, mogà byç u˝yte do budowy

z∏o˝onych nazw i oznaczeƒ jednostek miar.

1) w postaci u∏amka zwyk∏ego z kreskà u∏amkowà

skoÊnà; wówczas mianownik zawierajàcy wi´cej

ni˝ jedno oznaczenie jednostki miary ujmuje si´

w nawias;

2) w postaci zwyk∏ego u∏amka z kreskà u∏amkowà poziomà;

3) w postaci iloczynu pot´g jednostek miar.

§ 14. 1. Oznaczenia jednostek miar z∏o˝onych, tworzonych jako iloczyny jednostek miar, mo˝na zapisaç

1) stosujàc znak mno˝enia, w postaci kropki umieszczanej w po∏owie wysokoÊci wiersza, pomi´dzy

oznaczeniami jednostek miar tworzàcych jednostk´ z∏o˝onà;

2) oddzielajàc oznaczenia jednostek miar pojedynczym odst´pem.

2. W uzasadnionych przypadkach, a w szczególnoÊci w maszynopisach, dopuszcza si´ pisanie kropki na

dole wiersza.

§ 15. Oznaczenia jednostek miar, których budowa

lub pisownia nie odpowiada zasadom, o których mowa w § 11—14, sà nast´pujàce

§ 8. 1. Do wyra˝ania jednostki miary stosuje si´

oznaczenie jednostki lub jej nazw´.

1) °C — stopieƒ Celsjusza;

2. Do wyra˝ania bezwymiarowej jednostki pochodnej SI stosuje si´ nazw´ „jednoÊç” i oznaczenie

„1”.

3) ° — stopieƒ;

2) eV — elektronowolt;

4) ‘ — minuta;

5) ” — sekunda;

6) mmHg — milimetr s∏upa rt´ci;

7) Wh — watogodzina;

8) varh — warogodzina;

9) Ah — amperogodzina;

10) VA — woltoamper.

§ 16. 1. Przy zapisywaniu wartoÊci wielkoÊci nale˝y zostawiç odst´p mi´dzy wartoÊcià liczbowà a oznaczeniem jednostki miary.

2. Zasady, o której mowa w ust. 1, nie stosuje si´

do oznaczeƒ jednostek miary kàta: stopnia, minuty

i sekundy.

§ 17. 1. Nazw´ jednostki miary pisze si´ ma∏à literà, je˝eli ogólne regu∏y pisowni polskiej nie stanowià

inaczej, a w druku — czcionkà prostà.

2. Nazwy jednostek miar odmienia si´ wed∏ug zasad deklinacji polskiej.

§ 18. 1. Nazwy proste jednostek miar wyst´pujàce

w nazwie z∏o˝onej ∏àczy si´ za pomocà ∏àczników wyra˝ajàcych odpowiednio mno˝enie lub dzielenie.

2. Dzielenie w nazwie wyra˝ajàcej iloraz jednostek

miar przedstawia si´ za pomocà przyimka „na”.

3. Mno˝enie w nazwie wyra˝ajàcej iloczyn jednostek miar lub w cz´Êci nazwy stanowiàcej licznik u∏amka wyra˝a si´ przez dodanie litery „o” jako ∏àcznika

mi´dzywyrazowego lub „razy”, przy czym ∏àcznik „razy” stosuje si´ wtedy, gdy zastosowanie ∏àcznika „o”

prowadzi do niejednoznacznoÊci lub nie jest po˝àdane

ze wzgl´dów fonetycznych, oraz wtedy, gdy cz´Êç nazwy stanowiàcej licznik u∏amka nie wyst´puje jako nazwa samodzielna.

Poz. 1638

4. Mno˝enie wyst´pujàce po dzieleniu, tj. w mianowniku u∏amka, wyra˝a si´ przez

1) „i”, gdy poprzedza ostatnià nazw´ prostà wyst´pujàcà w nazwie z∏o˝onej, w tym gdy w mianowniku wyst´pujà tylko dwie nazwy proste jednostek

miar;

2) „ ,” (przecinek) rozdzielajàcy kolejne nazwy proste

wyst´pujàce w mianowniku, z wyjàtkiem przypadku, o którym mowa w pkt 1;

3) „o”, gdy przez zastosowanie tego ∏àcznika uzyskuje si´ z∏o˝onà nazw´ jednostki miary utworzonà

zgodnie z zasadà, o której mowa w ust. 2.

§ 19. Dopuszcza si´ do stosowania jednostk´

miary dawki ekspozycyjnej promieniowania X i γ

o nazwie „rentgen” i oznaczeniu R odpowiadajàcà

2,58 · 10–4 C · kg–1, wy∏àcznie w odniesieniu do przyrzàdów pomiarowych dopuszczonych do obrotu lub

u˝ytkowania przed dniem 23 kwietnia 2003 r.

§ 20. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 12 maja 2003 r.

w sprawie legalnych jednostek miar (Dz. U. Nr 103,

poz. 954).

§ 21. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.2)

Prezes Rady Ministrów: J. Kaczyƒski

———————

2) Przedmiot regulacji obj´ty niniejszym rozporzàdzeniem

w zakresie legalnych jednostek miar nienale˝àcych do

Mi´dzynarodowego Uk∏adu Jednostek Miar (SI), które

mogà byç stosowane na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, by∏ uregulowany w rozporzàdzeniu Rady Ministrów

z dnia 11 marca 2003 r. w sprawie dopuszczenia do stosowania jednostek miar nienale˝àcych do Mi´dzynarodowego Uk∏adu Jednostek Miar (SI) (Dz. U. Nr 59, poz. 519).

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Rady Ministrów

z dnia 30 listopada 2006 r. (poz. 1638)

Za∏àcznik nr 1

NAZWY, DEFINICJE I OZNACZENIA LEGALNYCH JEDNOSTEK MIAR,

B¢DÑCYCH JEDNOSTKAMI POCHODNYMI O NAZWACH I OZNACZENIACH SPECJALNYCH

NALE˚ÑCYMI DO MI¢DZYNARODOWEGO UK¸ADU JEDNOSTEK MIAR (SI)

Za∏àcznik nr 2

WYKAZ JEDNOSTEK DOPUSZCZONYCH ORAZ ICH NAZWY, DEFINICJE I OZNACZENIA

Tabela 1

Jednostki miar wyra˝one przez jednostki podstawowe SI, lecz nieb´dàce ich dziesi´tnymi wielokrotnoÊciami

lub podwielokrotnoÊciami

Tabela 2

Jednostki miar stosowane wraz z jednostkami SI,

których wartoÊci w jednostkach SI sà wyra˝one doÊwiadczalnie

Tabela 3

Jednostki miar stosowane wy∏àcznie w specjalnych dziedzinach

Tabela 4

Jednostki miar o specjalnych nazwach i oznaczeniach

Za∏àcznik nr 3

NAZWY I OZNACZENIA PRZEDROSTKÓW WYRA˚AJÑCYCH MNO˚NIKI DZIESI¢TNE

S¸U˚ÑCE DO TWORZENIA DZIESI¢TNYCH PODWIELOKROTNOÂCI I WIELOKROTNOÂCI JEDNOSTEK MIAR

1638

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 30 listopada 2006 r.

w sprawie legalnych jednostek miar1)

Na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. z 2004 r. Nr 243,

poz. 2441, z 2005 r. Nr 163, poz. 1362 i Nr 180,

poz. 1494 oraz z 2006 r. Nr 170, poz. 1217) zarzàdza si´,

co nast´puje