Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 sierpnia 2006 r. w sprawie określenia wymagań, jakim powinny odpowiadać zakłady i urządzenia lecznictwa uzdrowiskowego

§ 31. Zrywka i wywóz drewna mogà byç wykonywane jednoosobowo lub wieloosobowo odpowiednio

do wymaganej liczby osób do obs∏ugi pojazdu przeznaczonego do zrywki i wywozu drewna.

§ 32. Niedopuszczalne jest sk∏adowanie drewna

1) bezpoÊrednio przy drogach publicznych;

§ 34. 1. Pracowników, którzy przed dniem wejÊcia

w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia uzyskali uprawnienie do wykonywania prac na drzewach stojàcych, nie

dotyczy obowiàzek odbycia szkolenia, o którym mowa

w § 16.

2) w miejscach uniemo˝liwiajàcych bezpieczny za∏adunek drewna, w szczególnoÊci pod liniami energetycznymi.

2. Pracowników, którzy przed dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia uzyskali uprawnienie

do pracy z u˝yciem pilarki, nie dotyczy obowiàzek odbycia szkolenia, o którym mowa w § 21.

§ 33. Podczas zrywki i wywozu drewna niedopuszczalne jest

§ 35. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.4)

1) dotykanie lin, ∏aƒcuchów i drewna b´dàcych w ruchu;

2) przebywanie na transportowanym ∏adunku;

3) przechodzenie przez liny i drewno w czasie ich ruchu;

4) przebywanie w zasi´gu zrywanego drewna;

5) odpinanie ∏adunku przed zatrzymaniem si´ pojazdu i zupe∏nym zwolnieniem lin;

6) przebywanie w zasi´gu lin lub ˝urawia;

7) ∏àczenie lin za pomocà w´z∏ów;

8) przerzynka drewna znajdujàcego si´ na pojeêdzie

lub nieodczepionego od Êrodka zrywkowego.

Minister Ârodowiska: J. Szyszko

———————

4) Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone rozporzàdzeniem Ministra Ârodowiska, Zasobów Naturalnych i LeÊnictwa z dnia 29 listopada 1995 r. w sprawie bezpieczeƒstwa

i higieny pracy przy wykonywaniu prac z zakresu gospodarki leÊnej (Dz. U. Nr 147, poz. 716), które utraci∏o moc na

podstawie art. 26 ustawy z dnia 2 lutego 1996 r. o zmianie

ustawy — Kodeks pracy oraz o zmianie niektórych ustaw

(Dz. U. Nr 24, poz. 110, z 1997 r. Nr 104, poz. 661 oraz

z 1998 r. Nr 66, poz. 431).

1142

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 21 sierpnia 2006 r.

w sprawie okreÊlenia wymagaƒ, jakim powinny odpowiadaç zak∏ady

i urzàdzenia lecznictwa uzdrowiskowego

Na podstawie art. 5 ust. 3 oraz art. 19 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. Nr 167,

poz. 1399) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wymagania, jakim powinny odpowiadaç zak∏ady

lecznictwa uzdrowiskowego;

2) wymagania eksploatacyjne, funkcjonalne i techniczne, jakim powinny odpowiadaç urzàdzenia

lecznictwa uzdrowiskowego.

———————

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej —

zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa

Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 131,

poz. 924).

§ 2. Szpital uzdrowiskowy powinien odpowiadaç

nast´pujàcym wymaganiom

1) powinien stanowiç samodzielny budynek, zespó∏

budynków lub wydzielonà cz´Êç innego zak∏adu

lecznictwa uzdrowiskowego; po∏o˝onych w strefie „A” ochrony uzdrowiskowej; w przypadku gdy

szpital uzdrowiskowy jest zlokalizowany w dwóch

lub wi´cej budynkach — odleg∏oÊç mi´dzy budynkami nie powinna przekraczaç 200 m;

2) pomieszczenia szpitala uzdrowiskowego powinny

znajdowaç si´ co najmniej na poziomie terenu

urzàdzonego przy budynku; dopuszcza si´ lokalizowanie pomieszczeƒ przeznaczonych na pobyt

ludzi, z wyjàtkiem pokoi chorych, w szczególnoÊci

o charakterze gospodarczym, technicznym, zaopatrzenia medycznego, diagnostycznym poni˝ej poziomu terenu urzàdzonego przy budynku pod wa-

runkiem uzyskania zgody paƒstwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego;

3) pokoje ∏ó˝kowe powinny byç wyposa˝one w system sygnalizacji przywo∏awczej;

4) oddzia∏ szpitalny w szpitalu uzdrowiskowym powinien sk∏adaç si´ z zespo∏ów pomieszczeƒ piel´gnacyjnych i ogólnych; pomieszczenia ogólne mogà byç wspólne dla ca∏ego szpitala;

5) w sk∏ad zespo∏u pomieszczeƒ piel´gnacyjnych

w szczególnoÊci powinny wchodziç

a) pokoje pacjentów: 1-∏ó˝kowe, 2-∏ó˝kowe i 3—5-∏ó˝kowe wyposa˝one co najmniej w umywalk´

z zimnà i ciep∏à wodà oraz pojemnik na odpadki; wymaganie dotyczàce umywalki uwa˝a si´

za spe∏nione w przypadku, gdy przy pokoju zlokalizowane jest pomieszczenie higieniczno-sanitarne,

b) pokój lekarzy,

c) punkt piel´gniarski,

d) pokój zabiegowy,

e) pomieszczenia higieniczno-sanitarne pacjentów

przy pokojach ∏ó˝kowych lub zbiorowe, przy

czym co najmniej jedna kabina ust´powa

z umywalkà oraz natrysk powinny byç dost´pne

dla pacjentów niepe∏nosprawnych na wózkach

inwalidzkich;

6) w sk∏ad zespo∏u pomieszczeƒ ogólnych w szczególnoÊci powinny wchodziç

a) pokoje pracowników medycznych i administracyjnych — co najmniej jedno pomieszczenie,

b) ust´p dla personelu,

c) pomieszczenie s∏u˝àce do przechowywania

Êrodków czystoÊci oraz preparatów myjàco-dezynfekcyjnych, a tak˝e przygotowywania roztworów roboczych oraz mycia i dezynfekcji

sprz´tu stosowanego do utrzymywania czystoÊci, równie˝ do zbierania brudnej bielizny i odpadów, wyposa˝one w zlew i armatur´, zwane

dalej „pomieszczeniem porzàdkowym”,

d) jadalnia i pomieszczenia przeznaczone do przygotowania lub dystrybucji posi∏ków i napojów,

spe∏niajàce wymagania okreÊlone w przepisach

odr´bnych;

7) powierzchnia pokoi ∏ó˝kowych powinna wynosiç

a) pokoju 1-∏ó˝kowego — co najmniej 12 m2,

b) pokoju 2-∏ó˝kowego — co najmniej 14 m2,

c) pokoju 3—5-∏ó˝kowego — co najmniej 6,0 m2

na 1 ∏ó˝ko,

do powierzchni pokoju ∏ó˝kowego wlicza si´ powierzchni´ przedpokoju i pomieszczenia higieniczno-sanitarnego;

8) pod∏ogi w pomieszczeniach, w których udzielane

sà Êwiadczenia zdrowotne, powinny byç wykona-

Poz. 1142

ne z materia∏ów trwa∏ych o powierzchniach g∏adkich, antypoÊlizgowych, zmywalnych, nienasiàkliwych i odpornych na dzia∏anie Êrodków myjàco-dezynfekcyjnych;

9) Êciany wokó∏ umywalek i zlewozmywaków powinny byç wykoƒczone w sposób zabezpieczajàcy

Êcian´ przed zawilgoceniem;

10) w szpitalach prowadzàcych leczenie w zakresie

kardiologii powinno znajdowaç si´ stanowisko

wzmo˝onego nadzoru kardiologicznego w wyodr´bnionym pomieszczeniu z mo˝liwoÊcià prowadzenia sta∏ego nadzoru, w szczególnoÊci zapewniajàce personelowi bezpoÊredni kontakt wzrokowy, wyposa˝one w

a) antystatyczne ∏ó˝ko do intensywnej terapii, dost´pne z trzech stron w tym z dwóch d∏u˝szych,

b) zestaw do reanimacji, w sk∏ad którego wchodzà

w szczególnoÊci

— defibrylator,

— elektryczne urzàdzenie do ssania,

— zestaw do intubacji i wentylacji (worek samorozpr´˝alny),

c) instalacje gazów medycznych,

d) kardiomonitor, przy ka˝dym ∏ó˝ku,

e) wyk∏adziny pod∏ogowe lub wyk∏adziny z instalacjà do odprowadzenia ∏adunków elektrycznych;

11) w holu wejÊciowym w szpitalu uzdrowiskowym

powinny znajdowaç si´ w szczególnoÊci

a) miejsce dla okryç wierzchnich osób przychodzàcych,

b) punkt informacyjny lub informacyjno-recepcyjny;

12) z holu wejÊciowego powinien byç zapewniony ∏atwy dost´p do ust´pów.

§ 3. Sanatorium uzdrowiskowe powinno odpowiadaç wymaganiom okreÊlonym w § 2 pkt 2, 7—9, 11

i 12, a ponadto nast´pujàcym wymaganiom

1) stanowiç samodzielny budynek, zespó∏ budynków

lub wydzielonà cz´Êç innego zak∏adu lecznictwa

uzdrowiskowego; po∏o˝onych w strefie „A” ochrony uzdrowiskowej; w przypadku gdy sanatorium

jest zlokalizowane w dwóch lub wi´cej budynkach

— odleg∏oÊç mi´dzy budynkami nie powinna przekraczaç 500 m;

2) w sk∏ad sanatorium uzdrowiskowego powinny

wchodziç w szczególnoÊci nast´pujàce pomieszczenia

a) pokoje ∏ó˝kowe 1-∏ó˝kowe, 2-∏ó˝kowe i 3—5-∏ó˝kowe wyposa˝one co najmniej w umywalk´

z zimnà i ciep∏à wodà oraz pojemnik na odpadki;

wymaganie dotyczàce umywalki uwa˝a si´ za

spe∏nione w przypadku, gdy przy pokoju zlokalizowane jest pomieszczenie higieniczno-sanitarne,

b) pokój lekarzy,

l) co najmniej jedna sala szkolna,

c) punkt piel´gniarski,

m) pokój do samodzielnej pracy dla dzieci,

d) pokój zabiegowy,

n) sala gimnastyczna,

e) pomieszczenia higieniczno-sanitarne pacjentów

przy pokojach ∏ó˝kowych lub zbiorowe, przy

czym co najmniej jedna kabina ust´powa

z umywalkà oraz natrysk powinny byç dost´pne

dla pacjentów niepe∏nosprawnych na wózkach

inwalidzkich,

o) pokój dla nauczycieli;

f) pokoje pracowników medycznych — co najmniej jedno pomieszczenie,

g) ust´p dla personelu,

h) pomieszczenie porzàdkowe,

i) jadalnia i pomieszczenia przeznaczone do przygotowania lub dystrybucji posi∏ków i napojów

spe∏niajàce wymagania okreÊlone w przepisach

odr´bnych.

§ 4. Prewentorium uzdrowiskowe dla dzieci powinno odpowiadaç wymaganiom okreÊlonym w § 2

pkt 2, 4, 7—9, 11 i 12, a ponadto nast´pujàcym wymaganiom

1) stanowiç samodzielny budynek (zespó∏ budynków) po∏o˝ony w strefie „A” ochrony uzdrowiskowej; w przypadku gdy prewentorium jest zlokalizowane w dwóch lub wi´cej budynkach — odleg∏oÊç

mi´dzy budynkami nie powinna przekraczaç

500 m;

2) w sk∏ad prewentorium uzdrowiskowego dla dzieci

powinny wchodziç w szczególnoÊci nast´pujàce

pomieszczenia

a) pokoje 1-, 2-, 3—5-∏ó˝kowe,

b) pokój lekarzy,

c) punkt piel´gniarski,

d) pokój zabiegowy,

e) izolatka,

f) pomieszczenia higieniczno-sanitarne pacjentów przy pokojach ∏ó˝kowych lub zbiorowe,

przy czym co najmniej jedna kabina ust´powa

z umywalkà oraz natrysk powinny byç dost´pne dla pacjentów niepe∏nosprawnych na wózkach inwalidzkich,

g) pokoje pracowników medycznych — co najmniej jedno pomieszczenie,

h) ust´p dla personelu,

i) pomieszczenie porzàdkowe,

j) jadalnia i pomieszczenia przeznaczone do przygotowania lub dystrybucji posi∏ków i napojów

spe∏niajàce wymagania okreÊlone w przepisach odr´bnych,

k) Êwietlica dla dzieci o powierzchni co najmniej

1 m2 na dziecko,

3) w prewentorium uzdrowiskowym dla dzieci prowadzàcym leczenie w zakresie kardiologii powinno znajdowaç si´ stanowisko wzmo˝onego nadzoru kardiologicznego w wyodr´bnionym pomieszczeniu z mo˝liwoÊcià prowadzenia sta∏ego nadzoru, w szczególnoÊci zapewniajàce personelowi

bezpoÊredni kontakt wzrokowy i mo˝liwoÊç obserwacji pacjenta, wyposa˝one w

a) antystatyczne ∏ó˝ko do intensywnej terapii, dost´pne z trzech stron w tym z dwóch d∏u˝szych,

b) zestaw do reanimacji, w sk∏ad którego powinny

wchodziç w szczególnoÊci

— defibrylator,

— elektryczne urzàdzenie do ssania,

— zestaw do intubacji i wentylacji (worek samorozpr´˝alny),

c) instalacje gazów medycznych,

d) kardiomonitor przy ka˝dym ∏ó˝ku,

e) wyk∏adziny pod∏ogowe lub wyk∏adziny z instalacjà do odprowadzenia ∏adunków elektrycznych;

4) wyposa˝enie prewentorium uzdrowiskowego dla

dzieci, w szczególnoÊci gniazda wtykowe elektryczne, okna, krany z goràcà wodà, por´cze, powinno byç odpowiednio zabezpieczone;

5) uk∏ad funkcjonalny prewentorium uzdrowiskowego dla dzieci powinien zapewniaç mo˝liwoÊç izolowania poszczególnych oddzia∏ów;

6) prewentorium uzdrowiskowe dla dzieci powinno

posiadaç wydzielony i ogrodzony teren do zaj´ç

ruchowych.

§ 5. Przychodnia uzdrowiskowa powinna odpowiadaç wymaganiom okreÊlonym w § 2 pkt 2, 8, 9 i 12,

a ponadto nast´pujàcym wymaganiom

1) stanowiç samodzielny budynek lub zespó∏ budynków lub byç urzàdzona w budynku o innym przeznaczeniu pod warunkiem ca∏kowitej izolacji przychodni od u˝ytkowników w budynkach u˝ytecznoÊci publicznej i zamieszkania zbiorowego i innych,

z wy∏àczeniem w´z∏ów komunikacji pionowej i poziomej w tym budynku wspólnych dla wszystkich

u˝ytkowników, nieb´dàcych komunikacjà wewn´trznà zak∏adu lecznictwa uzdrowiskowego;

2) w sk∏ad przychodni uzdrowiskowej powinny

w szczególnoÊci wchodziç nast´pujàce pomieszczenia

a) gabinet badaƒ lekarskich o powierzchni co najmniej 12,0 m2,

b) pokój zabiegowy o powierzchni co najmniej

16,0 m2,

c) poczekalnia pacjentów;

3) w holu wejÊciowym przychodni uzdrowiskowej

powinny znajdowaç si´ w szczególnoÊci

d) kinezyterapii,

a) miejsce dla okryç wierzchnich osób przychodzàcych,

— sauna,

b) punkt informacyjny lub informacyjno-recepcyjny,

f) kardioterapii,

c) wydzielone miejsce na wózki (dzieci´ce lub inwalidzkie);

4) z holu wejÊciowego powinien byç zapewniony ∏atwy dost´p do ust´pów;

5) powinna znajdowaç si´ informacja dotyczàcà rodzaju i zakresu udzielanych Êwiadczeƒ oraz godzin

pracy poszczególnych komórek organizacyjnych

i pracowników.

§ 6. Zak∏ad przyrodoleczniczy wchodzàcy w sk∏ad

zak∏adu lecznictwa uzdrowiskowego powinien odpowiadaç nast´pujàcym wymaganiom

1) znajdowaç si´ co najmniej na poziomie terenu

urzàdzonego przy budynku; dopuszcza si´ lokalizowanie pomieszczeƒ zak∏adu przyrodoleczniczego poni˝ej poziomu terenu urzàdzonego przy budynku;

2) posiadaç dzia∏y zabiegowe odpowiednie do profilu zak∏adu lecznictwa uzdrowiskowego;

3) w sk∏ad zak∏adu przyrodoleczniczego powinny

wchodziç w szczególnoÊci nast´pujàce pomieszczenia

a) pomieszczenia zabiegowe wraz z pomieszczeniami towarzyszàcymi,

b) sale gimnastyczne do çwiczeƒ zespo∏owych

i sale do çwiczeƒ indywidualnych,

c) co najmniej jedna sala wypoczynkowa zbiorowa lub pokoje wypoczynkowe indywidualne,

d) gabinety lekarskie i piel´gniarsko-zabiegowe

zaopatrzone w leki i sprz´t do udzielania pierwszej pomocy lekarskiej, w przypadku gdy zak∏ad

przyrodoleczniczy znajduje si´ w odr´bnym budynku,

e) poczekalni´ pacjentów;

4) w zale˝noÊci od profilu leczniczego uzdrowiska

oraz dost´pnych naturalnych surowców leczniczych powinny znajdowaç si´ w szczególnoÊci

urzàdzenia wykorzystywane w

a) balneoterapii

— baseny i wanny do kàpieli leczniczych,

— inhalatoria do inhalacji z wód mineralnych,

b) peloidoterapii,

c) hydroterapii

— wanny,

— natryski,

— baseny rehabilitacyjne,

e) termoterapii

— urzàdzenia do parafinoterapii,

g) fototerapii

— urzàdzenia do naÊwietlaƒ,

— lasery,

h) fizykoterapii

— urzàdzenia do jonoforezy,

— urzàdzenia do wytwarzania pràdów diadynamicznych i pràdów interferencyjnych,

— urzàdzenia do diatermii krótkofalowej i impulsowej,

— urzàdzenia do elektrostymulacji,

— urzàdzenia do wytwarzania mikrofali,

— urzàdzenia do wytwarzania ultradêwi´ków,

— urzàdzenia do magnetoterapii,

i) do masa˝u klasycznego;

5) w widocznym miejscu powinna byç umieszczona

informacja o rodzaju zabiegów wykonywanych

w zak∏adzie i godzinach ich wykonywania;

6) odpowiednio do rodzajów i liczby stanowisk zabiegowych, wykorzystywanych przez pacjentów, którzy nie zamieszkujà w budynku, w którym znajduje si´ zak∏ad przyrodoleczniczy, powinna znajdowaç si´ co najmniej jedna sala wypoczynkowa

zbiorowa umo˝liwiajàca wypoczynek po zabiegach, przy uwzgl´dnieniu nast´pujàcych wskazaƒ

a) przy kàpielach mineralnych liczba le˝anek powinna byç co najmniej równa liczbie stanowisk

zabiegowych,

b) przy kàpielach i zawijaniach peloidowych liczba

le˝anek powinna byç co najmniej 1,5 raza wi´ksza od liczby stanowisk zabiegowych,

c) w zak∏adach, w których wykonywane sà zabiegi

dla kobiet i m´˝czyzn, sale wypoczynkowe powinny byç oddzielne dla ka˝dej p∏ci,

d) w salach wypoczynkowych zbiorowych minimalna powierzchnia jednostkowa powinna wynosç 3,5 m2 na le˝ank´,

e) w zak∏adzie, w którym wykonywane sà zabiegi

niewymagajàce wypoczynku w pozycji le˝àcej,

powinny znajdowaç si´ sale umo˝liwiajàce wypoczynek w pozycji siedzàcej;

7) w przypadku gdy w zak∏adzie przyrodoleczniczym

wykonywane sà zabiegi wymagajàce sterylnych

urzàdzeƒ bàdê ich cz´Êci, nale˝y zapewniç ich sterylnoÊç;

8) Êciany i posadzki pomieszczeƒ, w których odbywajà si´ zabiegi balneoterapii, peloidoterapii i hydro-

terapii, powinny byç wy∏o˝one materia∏em wodoszczelnym i pozwalajàcym na ich ∏atwe mycie

i dezynfekcj´, a posadzki równie˝ o powierzchni

zabezpieczajàcej przed poÊlizgiem;

9) poziom posadzki w pomieszczeniach, w których

odbywajà si´ zabiegi balneoterapii, peloidoterapii

i hydroterapii, powinien byç obni˝ony w stosunku

do pomieszczeƒ przyleg∏ych, ze spadem do kratki

Êciekowej;

10) do pomieszczeƒ, w których odbywajà si´ zabiegi

balneoterapii, peloidoterapii i hydroterapii, powinna byç doprowadzona do stanowisk zabiegowych

woda ciep∏a i zimna;

11) aparatura i urzàdzenia do wykonywania zabiegów

powinny byç w stanie technicznym, który umo˝liwia w∏aÊciwe wykonanie zabiegu oraz zapewnia

odpowiednie warunki BHP i bezpieczeƒstwo pacjentów;

12) przy wannach kàpielowych powinny byç zamocowane uchwyty u∏atwiajàce pacjentowi wejÊcie do

wanny i wyjÊcie z wanny oraz bezwzgl´dnie instalacja przywo∏awcza;

13) pomieszczenia, w których wykonywane sà zabiegi,

powinny byç wyposa˝one w zegary, pozwalajàce

na okreÊlenie czasu trwania zabiegu (zegary

z dzwonkami, klepsydry i inne);

14) w zak∏adzie powinny znajdowaç si´ co najmniej

2 ust´py dla kobiet, 1 ust´p i 1 pisuar dla m´˝czyzn, liczàc ∏àcznie na 60 osób równoczeÊnie

przebywajàcych w zak∏adzie, przy ust´pach powinna znajdowaç si´ umywalka z bie˝àcà wodà

ciep∏à i zimnà;

15) pomieszczenia zak∏adu przyrodoleczniczego powinny posiadaç wentylacj´ grawitacyjnà;

16) posiadaç wentylacj´ nawiewno-wywiewnà w

a) kuchniach borowinowych,

b) pomieszczeniach peloidoterapii,

c) pomieszczeniach zabiegów hydroterapeutycznych,

d) pomieszczeniach zabiegów inhalacyjnych,

e) salach gimnastycznych;

17) pomieszczenia, w których w celach leczniczych

wykorzystywany jest dwutlenek w´gla (CO2), siarkowodór (H2S) lub radon (Rn) w postaci gazowej

lub w przypadku, gdy wyst´puje jego wydzielanie

si´ z wód leczniczych, wyposa˝one sà w dolne

przelewy gazowe; wentylacja mechaniczna powinna posiadaç wyciàg dolny;

Poz. 1142

kàpieli oczyszczajàcej z baterià natryskowà lub

kabinà natryskowà,

b) zu˝yta borowina powinna byç odprowadzona

poza obr´b zak∏adu,

c) proces technologiczny u˝ytkowania peloidów

powinien wykluczyç mo˝liwoÊç u˝ywania do

zabiegów peloidów zu˝ytych (odpadowych),

d) przechowywane peloidy powinny byç odpowiednio zabezpieczone przed ich zanieczyszczeniem;

19) w przypadku u˝ytkowania w zak∏adzie wód leczniczych, w których rozpuszczone sà substancje gazowe, uk∏ad instalacji powinien zabezpieczaç

przed nadmiernymi stratami sk∏adników gazowych. WysokoÊci strat w instalacji nie powinny

przekraczaç, przyjmujàc za 100 % zawartoÊç sk∏adników gazowych w êródle

a) dla wód szczawów — do 20 % CO2,

b) dla wód siarczkowych — 30 % H2S,

c) dla wód termalnych — do 10 % spadku temperatury,

d) dla wód radoczynnych — do 30 % Rn;

20) doprowadzenie do wanien wód leczniczych zgazowanych powinno nast´powaç „od do∏u”, wykluczajàc rozpryskiwanie wody;

21) instalacje wody ciep∏ej i zimnej dla hydroterapii

powinny zapewniaç zasilanie w wod´ o ciÊnieniu

co najmniej 4 atmosfery;

22) w zakresie saturatorów

a) saturatory powinny zapewniaç minimalne nasycenie wody o naturalnej temperaturze w iloÊci 2 200 mg/l,

b) butle z CO2 zarówno pe∏ne, jak i puste powinny

byç umieszczone w uchwytach;

23) spr´˝arki stosowane do zabiegów inhalacyjnych

powinny mieç czerpni´ powietrza wyprowadzonà

na zewnàtrz zak∏adu i umo˝liwiajàcà pobór czystego powietrza; na przewodzie t∏ocznym powinien

byç zainstalowany filtr powietrza;

24) urzàdzenia mechaniczne nap´dzane silnikiem elektrycznym powinny posiadaç izolacj´ zapobiegajàcà przenoszeniu si´ drgaƒ i ha∏asu;

25) urzàdzenia i instalacje w szczególnoÊci doprowadzajàce wody mineralne, wod´ ciep∏à i zimnà lub

gaz powinny byç oznakowane w sposób umo˝liwiajàcy ich rozró˝nienie;

18) w zakresie urzàdzeƒ do przygotowywania i udzielania zabiegów peloidowych

26) preparaty u˝ywane do kàpieli i sole kàpielowe powinny byç przechowywane w trwa∏ych pojemnikach chroniàcych przed ich zanieczyszczeniem;

a) pomieszczenie zabiegowe do zawijaƒ lub kàpieli peloidowych powinno byç wyposa˝one

oprócz urzàdzenia zabiegowego w wann´ do

27) przepisy porzàdkowe dla korzystajàcych z urzàdzeƒ zak∏adu przyrodoleczniczego powinny byç

wywieszone w widocznym miejscu.

§ 7. Pijalnia uzdrowiskowa powinna spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) byç dostosowana do eksploatacji ca∏orocznej;

2) byç wyposa˝ona w

a) instalacje do wydawania wody leczniczej indywidualnym pacjentom, spe∏niajàce wymagania

sanitarne i techniczne,

b) instalacje do podgrzewania wody do temperatury zalecanej przez lekarza,

c) urzàdzenia do kontrolowania temperatury wody,

d) sal´ spacerowà o wielkoÊci dostosowanej do

liczby kuracjuszy,

Poz. 1142

5) wzd∏u˝ t´˝ni powinny byç wybudowane trakty spacerowe z ∏awkami, dostosowane do potrzeb osób

niepe∏nosprawnych;

6) w pobli˝u t´˝ni powinny znajdowaç si´ ust´py

ogólnodost´pne;

7) w widocznych miejscach przy t´˝ni powinien byç

umieszczony regulamin porzàdkowy okreÊlajàcy

sposób korzystania z t´˝ni.

§ 9. Park b´dàcy urzàdzeniem lecznictwa uzdrowiskowego i urzàdzone Êcie˝ki ruchowe powinny spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) byç zlokalizowane w strefie ochronnej „A”;

e) ust´py ogólnodost´pne znajdujàce si´ bezpoÊrednio przy pijalni lub w odpowiedniej odleg∏oÊci,

2) powierzchnia parku, jego usytuowanie i rodzaj roÊlinnoÊci, powinny zapewniaç kszta∏towanie korzystnych warunków Êrodowiska uzdrowiskowego;

f) tablice okreÊlajàce w formie graficznej i opisowej w∏aÊciwoÊci fizykochemiczne udost´pnianych wód leczniczych oraz wskazania do ich

stosowania w formie kuracji pitnej;

3) na terenie parku powinny znajdowaç si´: ∏awki,

pojemniki na odpady, a tak˝e odpowiednie oÊwietlenie;

3) jakoÊç wód leczniczych w trakcie pobierania z uj´cia, przesy∏ania za pomocà instalacji do pijalni

oraz dystrybucji nie powinna ulec zmianom pod

wzgl´dem sanitarnohigienicznym oraz wartoÊci

terapeutycznej;

4) woda powinna byç wydawana pacjentom w naczyniach jednorazowych lub wielorazowych mytych w sposób okreÊlony w przepisach odr´bnych;

5) w pijalni mogà byç udost´pniane butelkowane

wody lecznicze;

6) w widocznych miejscach przy wejÊciu do pijalni

uzdrowiskowej powinien byç umieszczony regulamin porzàdkowy okreÊlajàcy sposób korzystania

z pijalni uzdrowiskowej.

§ 8. T´˝nia powinna spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) do wywarzania aerozolu leczniczego w t´˝ni powinna byç wykorzystywana woda uznana za leczniczà;

2) konstrukcja i rozwiàzania techniczne powinny zapewniaç uzyskanie aerozolu o w∏aÊciwoÊciach

leczniczych, potwierdzonych wynikami badaƒ

i ocenà przeprowadzonymi w trybie art. 36 ustawy

z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych;

3) instalacje doprowadzajàce solank´ na pomost górny, pompa i ca∏a armatura powinny byç wykonane

z materia∏ów odpornych na dzia∏anie chemiczne

i ˝ràce solanki oraz nie powinny reagowaç chemicznie z u˝ywanà wodà leczniczà;

4) powinna dzia∏aç na podstawie instrukcji funkcjonalnej, okr´Êlajàcej sposób wytwarzania aerozolu,

zakres i cz´stotliwoÊç monitorowania warunków

sanitarnohigienicznych i funkcjonalnych, w tym

jakoÊci u˝ywanej wody i stan techniczny urzàdzeƒ;

4) na terenie parku wyznacza si´ Êcie˝ki rowerowe

w sposób nieutrudniajàcy poruszania si´ przez

osoby o obni˝onej sprawnoÊci ruchowej;

5) Êcie˝ki ruchowe powinny byç wyposa˝one w specjalne informacje okreÊlajàce sposób, w jaki si´

z nich korzysta;

6) Êcie˝ki ruchowe przeznaczone dla osób ze schorzeniami kardiologicznymi powinny byç wytyczane

po uzgodnieniu z lekarzami specjalistami w dziedzinach kardiologii oraz balneologii i medycyny fizykalnej;

7) na terenie parku powinny znajdowaç si´ ust´py

ogólnodost´pne;

8) w widocznych miejscach przy wejÊciu do parków

powinien byç umieszczony regulamin porzàdkowy

okreÊlajàcy sposób korzystania z parku.

§ 10. Urzàdzony odcinek wybrze˝a morskiego powinien spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) byç wydzielony i przygotowany do terapii ruchowej i bezpiecznego korzystania z walorów morza;

2) woda i piasek powinny spe∏niaç wymagania dotyczàce czystoÊci mikrobiologicznej zgodnie z odr´bnymi przepisami;

3) w centralnym punkcie powinien byç zlokalizowany

punkt dozoru zaopatrzony w sprz´t ratowniczy

oraz telefon;

4) na terenie urzàdzonego odcinka wybrze˝a morskiego powinny znajdowaç si´

a) przebieralnie,

b) ust´py ogólnodost´pne,

c) punkt pierwszej pomocy medycznej,

d) odpowiednio rozmieszczone pojemniki na odpady;

5) obszar wodny przeznaczony do kàpieli powinien

spe∏niaç nast´pujàce wymagania

a) obszar o g∏´bokoÊci ponad 1 m powinien byç

wyraênie oznaczony i przeznaczony tylko dla

osób, które umiejà p∏ywaç,

b) dno powinno byç wolne od zanieczyszczeƒ,

w szczególnoÊci takich, które mogà powodowaç

okaleczenia;

6) dojÊcia do urzàdzonego odcinka wybrze˝a morskiego, jak i jego obszar powinny byç zorganizowane w sposób niezagra˝ajàcy Êrodowisku naturalnemu i umocnieniom w pasie technicznym

brzegu morskiego oraz umo˝liwiajàcy korzystanie

z nich osobom niepe∏nosprawnym;

7) kàpielisko powinno byç zlokalizowane tak, aby

mia∏o dogodnie ukszta∏towany brzeg i dno oraz

dobre nas∏onecznienie;

8) sposób zagospodarowania terenu na obszarze pasa technicznego wymaga uzgodnienia z dyrektorem w∏aÊciwego Urz´du Morskiego;

9) w widocznych miejscach przy wejÊciu na obszar

powinien byç umieszczony regulamin porzàdkowy

okreÊlajàcy sposób korzystania z urzàdzonych odcinków wybrze˝a morskiego.

§ 11. Leczniczy basen uzdrowiskowy powinien

spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) byç wype∏niony wodà leczniczà, która zachowuje

swoje w∏aÊciwoÊci w czasie eksploatacji basenu;

2) woda lecznicza w basenie powinna spe∏niaç wymagania sanitarne i jakoÊciowe pod wzgl´dem

mikrobiologicznym i fizykochemicznym;

3) basen leczniczy, w którym stosuje si´ wody lecznicze zawierajàce dwutlenek w´gla (CO2), radon

(Rn) lub siarkowodór (H2S), powinien posiadaç

specjalne wyciàgi dla ewakuacji tych gazów znad

lustra wody;

Poz. 1142

sych”; poszczególne pomieszczenia, oddzielne dla

kobiet i m´˝czyzn i zapewniajàce mo˝liwoÊç korzystania z nich przez osoby niepe∏nosprawne, powinny byç usytuowane w nast´pujàcej kolejnoÊci

a) przebieralnie wyposa˝one w indywidualne przebieralnie oraz szafki na ubrania w liczbie odpowiedniej dla osób korzystajàcych z basenu,

b) w´z∏y sanitarne,

c) natryski,

d) brodzik;

8) wszystkie instalacje i urzàdzenia basenowe powinny byç wykonane z materia∏ów niereagujàcych

chemicznie z u˝ywanà wodà leczniczà;

9) przy basenie, w którym stosuje si´ dezynfekcj´

wody Êrodkami chemicznymi, powinny byç pomieszczenia dla stacji uzdatniania oraz magazyny

Êrodków chemicznych; pomieszczenia te powinny

byç wyposa˝one w wentylacje i urzàdzenia pomiarowo-kontrolne do oznaczania chloru (Cl) pozostajàcego w wodzie wype∏niajàcej basen;

10) wloty i wyloty wody oraz jej spust powinny byç

usytuowane w sposób zapewniajàcy równy przep∏yw wody we wszystkich przekrojach niecki basenowej, ponadto powinien byç co najmniej jeden

spust denny umo˝liwiajàcy ca∏kowite opró˝nienie

basenu;

11) pr´dkoÊç przep∏ywu wody na wlotach powinna

wynosiç od 1,0 m/s do 0,5 m/s, na wylotach od 0,3

do 0,5m/s; wyloty powinny byç wyposa˝one w zawory odcinajàce;

12) na jednà osob´ korzystajàcà z basenu powinno

przypadaç co najmniej 4 m2 lustra wody w basenie;

13) dla osób doros∏ych niecka basenowa powinna byç

nape∏niona wodà na g∏´bokoÊç 0,7 do 1,35 m; dla

dzieci 0,6 do 0,75 m;

4) eksploatacja basenu powinna odbywaç si´ w jednym z nast´pujàcych systemów

14) wejÊcie do basenu powinno zapewniaç mo˝liwoÊç

wejÊcia osobom o ograniczonej sprawnoÊci oraz

niepe∏nosprawnym;

a) otwartym — przy sta∏ym dop∏ywie wody leczniczej z uj´cia i odp∏ywie wody z basenu,

15) w sk∏ad instalacji basenu powinny wchodziç nast´pujàce urzàdzenia

b) cz´Êciowo zamkni´tym przy okreÊlonym dop∏ywie wody leczniczej z uj´cia, do wody uzdatnianej metodami fizycznymi i chemicznymi poza

basenem i ponownie wprowadzanej do basenu;

5) sposób eksploatacji basenu oraz sposób monitorowania jakoÊci wody i powietrza hali basenowej

powinna okreÊlaç instrukcja funkcjonalna opracowana dla ka˝dego basenu;

6) basen powinien byç wyposa˝ony w sprz´t do çwiczeƒ, w szczególnoÊci na brzegach niecki powinny

zostaç zamieszczone uchwyty do çwiczeƒ;

7) pomieszczenia przybasenowe powinny byç podzielone na strefy pacjentów „obutych” i „bo-

a) instalacje zasilajàce wodà leczniczà,

b) instalacja przelewowa wraz ze zbieraczem zanieczyszczeƒ — kanalikiem przelewowym wokó∏ basenu;

16) byç wyposa˝ony w instalacj´ spustowà odprowadzajàcà wod´ do kanalizacji;

17) powinien byç wyposa˝ony w instalacj´ zwyk∏ej

wody ciep∏ej i zimnej;

18) posadzka oraz dno i Êciany niecki basenu powinny

byç wy∏o˝one materia∏em wodoszczelnym o powierzchni zabezpieczajàcej przed poÊlizgiem i pozwalajàcym na ich ∏atwe mycie i dezynfekcj´, po-

sadzka powinna byç wyposa˝ona we wpusty Êciekowe ze spadkiem posadzki w kierunku wpustów

w celu zabezpieczenia przed sp∏ywem wody przelewajàcej si´ z basenu;

19) korzystanie z basenu powinno odbywaç si´ pod

nadzorem terapeuty i ratownika;

20) w widocznych miejscach przy wejÊciu na basen

powinien byç umieszczony regulamin porzàdkowy

okreÊlajàcy sposób korzystania z leczniczego basenu uzdrowiskowego.

§ 12. Rehabilitacyjny basen uzdrowiskowy powinien spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) byç nape∏niany wodà spe∏niajàcà jakoÊciowe wymagania dla wody przeznaczonej do spo˝ycia

przez ludzi;

2) eksploatacja basenu mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie

w jednym z nast´pujàcych systemów

a) otwartym — przy sta∏ym dop∏ywie wody z uj´cia i odp∏ywie wody z basenu,

b) cz´Êciowo zamkni´tym przy okreÊlonym dop∏ywie wody z uj´cia, do wody uzdatnianej metodami fizycznymi i chemicznymi poza basenem

i ponownie wprowadzanej do basenu;

3) pomieszczenia przybasenowe powinny byç podzielone na strefy pacjentów „obutych” i „bosych”; poszczególne pomieszczenia, oddzielne dla

kobiet i m´˝czyzn i zapewniajàce mo˝liwoÊç korzystania z nich przez osoby niepe∏nosprawne, powinny byç usytuowane w nast´pujàcej kolejnoÊci

a) przebieralnie wyposa˝one w indywidualne przebieralnie oraz szafki na ubrania w liczbie odpowiedniej dla osób korzystajàcych z basenu,

b) w´z∏y sanitarne,

c) natryski,

d) brodzik;

4) sposób eksploatacji basenu oraz sposób monitorowania jakoÊci wody i powietrza hali basenowej

powinna okreÊlaç instrukcja funkcjonalna opracowana dla ka˝dego basenu;

5) przy basenie, w którym stosuje si´ dezynfekcj´ wody Êrodkami chemicznymi, powinny byç pomieszczenia dla stacji uzdatniania oraz magazyny Êrodków chemicznych; pomieszczenia te powinny byç

wyposa˝one w wentylacje i urzàdzenia pomiarowo-kontrolne do oznaczania chloru (Cl) pozostajàcego w wodzie wype∏niajàcej basen;

6) wloty i wyloty wody oraz jej spust powinny byç

usytuowane w sposób zapewniajàcy równy przep∏yw wody we wszystkich przekrojach niecki basenowej, ponadto powinien byç co najmniej jeden

spust denny umo˝liwiajàcy ca∏kowite opró˝nienie

basenu;

7) pr´dkoÊç przep∏ywu wody na wlotach powinna

wynosiç od 1,0 m/s do 0,5 m/s, na wylotach od 0,3

Poz. 1142

do 0,5 m/s; wyloty powinny byç wyposa˝one w zawory odcinajàce;

8) dla osób doros∏ych niecka basenowa powinna byç

nape∏niona wodà na g∏´bokoÊç 0,7 do1,35 m; dla

dzieci 0,6 do 0,75 m;

9) na jednà osob´ korzystajàcà z basenu powinno

przypadaç co najmniej 6 m2 lustra wody w basenie;

10) basen powinien byç wyposa˝ony w sprz´t do çwiczeƒ, w szczególnoÊci na brzegach niecki powinny

zostaç zamieszczone uchwyty do çwiczeƒ; por´cze

do çwiczeƒ rehabilitacyjnych powinny zajmowaç

minimum 50 % obwodu basenu; mogà one stanowiç oddzielny element konstrukcyjny, jak te˝ stanowiç sta∏e cz´Êci niecki basenowej;

11) wejÊcie do basenu powinno zapewniaç mo˝liwoÊç

wejÊcia osobom o ograniczonej sprawnoÊci oraz

niepe∏nosprawnym;

12) niecka basenowa powinna byç wyposa˝ona w schody i pochylnie, które powinny byç usytuowane tam,

gdzie g∏´bokoÊç jest najmniejsza; minimalna szerokoÊç schodów powinna wynosiç 1 m, pochylnia lub

schody powinny byç wyposa˝one co najmniej

w jednà por´cz;

13) w sk∏ad instalacji basenu powinny wchodziç

a) instalacja zasilajàca wodà,

b) instalacja przelewowa wraz ze zbieraczem zanieczyszczeƒ — kanalikiem przelewowym wokó∏ basenu,

c) instalacja spustowa odprowadzajàca wod´ do

kanalizacji,

d) instalacja wody ciep∏ej i zimnej;

14) posadzka oraz dno i Êciany niecki basenu powinny

byç wy∏o˝one materia∏em wodoszczelnym o powierzchni zabezpieczajàcej przed poÊlizgiem i pozwalajàcym na ich ∏atwe mycie i dezynfekcj´, posadzka powinna byç wyposa˝ona we wpusty Êciekowe ze spadkiem posadzki w kierunku wpustów

w celu zabezpieczenia przed sp∏ywem wody przelewajàcej si´ z basenu;

15) korzystanie z basenu powinno odbywaç si´ pod

nadzorem terapeuty i ratownika;

16) w widocznych miejscach przy wejÊciu na basen

powinien byç umieszczony regulamin porzàdkowy

okreÊlajàcy sposób korzystania z rehabilitacyjnego

basenu uzdrowiskowego.

§ 13. Urzàdzone podziemne wyrobisko górnicze

powinno spe∏niaç nast´pujàce wymagania

1) stropy i ociosy wyrobiska powinny byç zabezpieczone odpowiednià obudowà drewnianà lub innà

obudowà zapewniajàcà bezpieczeƒstwo;

2) stropy i ociosy wyrobiska oraz stan techniczny

i statecznoÊci obudowy powinny podlegaç sta∏ej

kontroli w celu zachowania bezpieczeƒstwa;

3) przy urzàdzaniu wyrobiska powinien byç opracowany i zapewniony sta∏y i niezmienny dop∏yw powietrza przewietrzajàcego rejon komór;

10) w komorach powinno byç zapewnione sta∏e zasilanie w energi´ elektrycznà, oÊwietlenie pomieszczeƒ musi odbywaç si´ w sposób ciàg∏y;

4) dla uzyskania optymalnych warunków skutecznoÊci leczenia nale˝y okreÊliç parametry dla urzàdzonego podziemnego wyrobiska górniczego, jakie

powinien mieç mikroklimat w komorach leczniczych; dotyczy to przede wszystkim pr´dkoÊci

przep∏ywu, temperatury, wilgotnoÊci oraz sk∏adu

chemicznego i stopnia jonizacji powietrza;

11) mikroklimat komór powinien odznaczaç si´ w∏aÊciwoÊciami korzystnymi dla zdrowia, w tym obecnoÊcià aerozoli mineralnych, korzystnà jonizacjà powietrza oraz stabilnymi i optymalnymi dla zdrowia

warunkami termicznymi i poziomem wilgotnoÊci;

5) posiadaç rezerwowe chodniki awaryjne pozwalajàce na ewakuacj´ z pomieszczeƒ zagospodarowanych do celów leczniczych na powierzchni´;

6) na drogach komunikacyjnych powinny byç za∏o˝one rezerwowe stanowiska pomiarowe;

7) prace zabezpieczajàce prowadzone w urzàdzonym

podziemnym wyrobisku górniczym powinny byç

wykonane na podstawie

a) pomiarów zamontowanych rozwarstwieniomierzy,

12) w odpowiedniej odleg∏oÊci od urzàdzonego podziemnego wyrobiska górniczego powinny znajdowaç si´ sanitariaty ogólnodost´pne;

13) w urzàdzonym podziemnym wyrobisku górniczym

obj´tym przepisami Prawa geologicznego i górniczego stosuje si´ równie˝ wymagania eksploatacyjne, funkcjonalne i techniczne okreÊlone w tych

przepisach;

14) w widocznych miejscach przy wejÊciu powinien

byç umieszczony regulamin porzàdkowy okreÊlajàcy sposób korzystania z urzàdzonego podziemnego wyrobiska górniczego.

d) badaƒ próbek pobranych z miejsc wykonywanych iniekcji ska∏;

§ 14. Instalacje i urzàdzenia wentylacji mechanicznej i klimatyzacji w zak∏adach lecznictwa uzdrowiskowego powinny podlegaç okresowemu czyszczeniu

zgodnie z zaleceniami producenta, nie rzadziej ni˝ co

24 miesiàce. Dokonanie tych czynnoÊci powinno byç

udokumentowane.

8) w komorach w widocznym miejscu powinny byç

umieszczone tablice informacyjne o drogach ewakuacyjnych oraz instrukcje dotyczàce sposobu zachowania si´ w sytuacjach zagro˝eƒ;

§ 15. Zak∏ady i urzàdzenia lecznictwa uzdrowiskowego nale˝y dostosowaç do wymagaƒ, o których mowa w § 2—13, w terminie nie d∏u˝szym ni˝ do dnia

31 grudnia 2010 r.

9) komory powinny byç urzàdzone i wyposa˝one

w sposób zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pacjentów i personelu, w tym wyposa˝one w system

∏àcznoÊci;

§ 16. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝yciu po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

b) pomiarów konwergencji pionowej i poziomej,

c) okresowych pomiarów niwelacyjnych,

Minister Zdrowia: Z. Religa

1143

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 29 sierpnia 2006 r.

w sprawie wykazu oÊrodków toksykologicznych odpowiedzialnych za kontrol´ zatruç

produktami biobójczymi oraz podmiotów obowiàzanych do zg∏aszania zatruç

Na podstawie art. 49a ust. 3 ustawy z dnia 13 wrzeÊnia 2002 r. o produktach biobójczych (Dz. U. Nr 175,

poz. 1433, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje

———————

§ 1. Wykaz oÊrodków toksykologicznych odpowiedzialnych za kontrol´ zatruç produktami biobójczymi

wraz ze wskazaniem zasi´gu terytorialnego jest okreÊlony w za∏àczniku do rozporzàdzenia.

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 18 lipca 2006 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U.

Nr 131, poz. 924).

2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2003 r. Nr 189, poz. 1852, z 2004 r. Nr 173, poz. 1808,

z 2005 r. Nr 180, poz. 1491 oraz z 2006 r. Nr 133, poz. 935.

§ 2. 1. Podmiotami obowiàzanymi do zg∏oszenia

przypadku podejrzenia lub stwierdzenia zatrucia produktem biobójczym sà

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej

1) lekarz, ratownik medyczny, felczer, starszy felczer

lub piel´gniarka w zak∏adzie opieki zdrowotnej;