Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 17 stycznia 2006 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek

§ 1. W rozporzàdzeniu Ministra Gospodarki i Pracy

z dnia 7 paêdziernika 2005 r. w sprawie sta˝u adapta———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — turystyka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 paêdziernika

2005 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 220, poz. 1888).

2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2002 r. Nr 71, poz. 655, z 2003 r. Nr 190, poz. 1864,

z 2004 r. Nr 96, poz. 959 oraz z 2006 r. Nr 12, poz. 62.

cyjnego i testu umiej´tnoÊci przeprowadzanych w toku post´powania o uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu przewodnika turystycznego (Dz. U. Nr 214,

poz. 1805) w § 4 ust. 2 otrzymuje brzmienie

„2. Na liÊcie, o której mowa w ust. 1 pkt 1, umieszcza

si´ nazwiska osób b´dàcych cz∏onkami komisji

egzaminacyjnych dla przewodników turystycznych, powo∏ywanych przez marsza∏ków województw w trybie okreÊlonym w odr´bnych przepisach.”.

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki: P. G. Woêniak

104

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 17 stycznia 2006 r.

w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek

Na podstawie art. 21 ust. 4, art. 24b i art. 34 ust. 1

ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. o us∏ugach turystycznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 223, poz. 2268 i Nr 273,

poz. 2703 oraz z 2005 r. Nr 175, poz. 1462) zarzàdza si´,

co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) wykaz miast, w których wykonywanie zadaƒ przewodnika turystycznego wymaga posiadania

uprawnieƒ przewodnika miejskiego;

2) warunki, jakie powinien spe∏niaç organizator szkolenia ubiegajàcy si´ o upowa˝nienie do szkolenia

przewodników turystycznych i pilotów wycieczek;

———————

1) Minister Gospodarki kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — turystyka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 paêdziernika

2005 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki (Dz. U. Nr 220, poz. 1888).

3) warunki, jakim powinien odpowiadaç wniosek

o upowa˝nienie do szkolenia przewodników turystycznych i pilotów wycieczek, oraz tryb i szczegó∏owe zasady kontroli szkoleƒ;

4) w∏aÊciwoÊç terytorialnà marsza∏ków województw

powo∏ujàcych komisje egzaminacyjne dla przewodników turystycznych i pilotów wycieczek;

5) kwalifikacje, sk∏ad, sposób powo∏ywania i odwo∏ywania cz∏onków komisji egzaminacyjnych, o których mowa w art. 25 ustawy z dnia 29 sierpnia

1997 r. o us∏ugach turystycznych, zwanej dalej

„ustawà”, zasady egzaminowania kandydatów na

przewodników turystycznych i pilotów wycieczek

oraz wzór Êwiadectwa wydawanego przez te komisje;

6) warunki, jakim powinien odpowiadaç wniosek

o nadanie uprawnieƒ przewodnika turystycznego

i pilota wycieczek;

7) programy szkolenia kandydatów na przewodników

turystycznych i pilotów wycieczek;

8) warunki uzyskiwania poszczególnych klas przewodników górskich, zakres terytorialny uprawnieƒ

przewodników górskich i stopieƒ trudnoÊci tras

oraz wycieczek prowadzonych przez przewodników górskich posiadajàcych uprawnienia okreÊlonej klasy;

9) miasta i obszary, na których organizatorzy turystyki majà obowiàzek zapewnienia opieki przewodnika turystycznego;

10) sk∏ad i zasady dzia∏ania komisji egzaminacyjnych

j´zyków obcych, o których mowa w art. 32 ust. 3

ustawy, wzór Êwiadectwa wydawanego przez te

komisje oraz tryb wy∏aniania kandydatów do

umieszczenia na liÊcie ministra w∏aÊciwego do

spraw turystyki, o której mowa w art. 32 ust. 3

ustawy;

11) wysokoÊç op∏at za sprawdzenie kwalifikacji osób

ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, sprawdzenie znajomoÊci j´zyka obcego przez komisj´ egzaminacyjnà j´zyków obcych, o której mowa w art. 32

ust. 3 ustawy, oraz wysokoÊç wynagrodzenia egzaminatorów;

12) wzory dokumentów potwierdzajàcych posiadanie

uprawnieƒ przewodnika turystycznego i pilota wycieczek, a tak˝e tryb okazywania legitymacji przewodnika turystycznego i pilota wycieczek upowa˝nionym organom oraz sposób noszenia identyfikatorów podczas wykonywania zadaƒ przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek.

§ 2. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) warunkach zimowych — nale˝y przez to rozumieç

wyst´powanie lokalnych zalodzeƒ, g∏´bokiego lub

Êwie˝ego Êniegu, w trakcie których uprawianie turystyki wymaga u˝ycia specjalistycznego sprz´tu,

w szczególnoÊci czekana, raków;

2) warunkach letnich — nale˝y przez to rozumieç

stan, w którym nie wyst´pujà czynniki atmosferyczne, o których mowa w pkt 1.

Rozdzia∏ 2

Szkolenia dla przewodników turystycznych

i pilotów wycieczek oraz ich kontrola

§ 3. 1. Upowa˝nienie do przeprowadzenia szkolenia przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek wydaje na wniosek zainteresowanego podmiotu,

zwanego dalej „wnioskodawcà”, marsza∏ek województwa, o którym mowa w art. 24 ust. 1 ustawy.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera

1) wskazanie jednostki organizacyjnej lub osoby

ubiegajàcej si´ o upowa˝nienie;

2) okreÊlenie zakresu szkolenia, które wnioskodawca

zamierza prowadziç, w tym wskazanie

a) czy szkolenie ma mieç charakter podstawowy,

czy uzupe∏niajàcy,

Poz. 104

b) obszaru uprawnieƒ, którego ma dotyczyç szkolenie przewodników turystycznych, z podaniem

zasi´gu regionu lub trasy turystycznej dla

uprawnieƒ przewodnika terenowego innych ni˝

obszar ca∏ego województwa;

3) wskazanie, czy upowa˝nienie ma byç wydane na

przeprowadzenie jednego szkolenia, czy na sta∏e;

4) oÊwiadczenie, czy szkolenie b´dzie przeprowadzone w ramach prowadzonej dzia∏alnoÊci gospodarczej;

5) wskazanie kierownika szkolenia lub innej osoby

upowa˝nionej do wyst´powania wobec marsza∏ka

województwa w sprawach zwiàzanych ze szkoleniem;

6) informacj´ o dotychczasowych szkoleniach prowadzonych przez wnioskodawc´, je˝eli wnioskodawca prowadzi∏ uprzednio szkolenia;

7) opis warunków szkolenia, w tym wskazanie miejsca odbywania wyk∏adów i zaj´ç praktycznych,

a tak˝e okreÊlenie miejsca przechowywania dokumentacji szkolenia i archiwum wydanych dokumentów.

3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, do∏àcza

si´

1) szczegó∏owe programy szkolenia, zgodne z odpowiednimi wymaganiami programów, o których

mowa w § 4;

2) wykaz kadry wyk∏adowców i instruktorów realizujàcych zaj´cia obj´te programem szkolenia, z udokumentowaniem ich kwalifikacji w formie

a) odpisu dyplomu ukoƒczenia studiów wy˝szych,

b) zaÊwiadczenia o posiadaniu praktyki w zakresie

wykonywania zadaƒ odpowiednio przewodnika

turystycznego lub pilota wycieczek w wymiarze

co najmniej 50 dni w okresie 5 lat poprzedzajàcych dzieƒ z∏o˝enia wniosku o udzielenie upowa˝nienia, wydanego przez organizatora turystyki lub jednostk´ organizacyjnà powierzajàcà

zadania odpowiednio przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek;

3) oÊwiadczenia osób obj´tych wykazem, o którym

mowa w pkt 2, potwierdzajàce zgod´ na wspó∏prac´ z wnioskodawcà w zakresie obj´tym wnioskiem;

4) wskazanie siedziby, w której wnioskodawca zamierza przechowywaç dokumentacj´ szkolenia i archiwum wydanych dokumentów;

5) wewn´trzny regulamin szkolenia, przedstawiany

s∏uchaczom, okreÊlajàcy w szczególnoÊci warunki

potwierdzania udzia∏u w zaj´ciach teoretycznych

i praktycznych oraz ich zaliczenia.

4. Organizator szkolenia dla kandydatów na przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek rozpoczynajàc szkolenie, pisemnie informuje o tym mar-

sza∏ka województwa w∏aÊciwego dla miejsca odbywania szkolenia, przedk∏adajàc kopi´ upowa˝nienia do

prowadzenia szkoleƒ od w∏aÊciwego marsza∏ka województwa wraz z harmonogramem zaj´ç i wykazem

wyk∏adowców i instruktorów.

5. Marsza∏ek województwa, który otrzyma∏ informacj´ o odbywajàcym si´ na jego terenie szkoleniu

dla kandydatów na przewodników turystycznych lub

pilotów wycieczek, ma prawo przeprowadziç kontrol´

organizatora szkolenia w czasie trwania szkolenia.

6. Kontrola organizatora szkolenia kandydatów na

przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek

powinna odbywaç si´ w obecnoÊci kierownika szkolenia lub osoby upowa˝nionej do zast´powania kierownika szkolenia.

7. Kontrola organizatora szkolenia kandydatów na

przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek

obejmuje

1) sprawdzenie dokumentacji szkolenia;

2) ocen´ zgodnoÊci harmonogramu zaj´ç z procesem

jego realizacji.

8. Osoby dokonujàce kontroli organizatora szkolenia kandydatów na pilotów wycieczek i przewodników

turystycznych powiadamiajà o uchybieniach marsza∏ka województwa, na którego terenie odbywa si´ szkolenie.

9. Marsza∏ek województwa, na którego terenie odbywa si´ szkolenie, po uzyskaniu informacji o uchybieniach organizatora szkolenia powiadamia marsza∏ka województwa, który wyda∏ organizatorowi szkolenia upowa˝nienie do prowadzenia szkolenia dla kandydatów na przewodników turystycznych lub pilotów

wycieczek.

10. Marsza∏ek województwa, który wyda∏ organizatorowi szkolenia sta∏e upowa˝nienie do szkolenia

kandydatów na przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek, dokonuje z urz´du jego kontroli nie

rzadziej ni˝ raz na trzy lata.

§ 4. 1. Program podstawowego szkolenia ogólnego dla kandydatów na przewodników turystycznych

okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

2. Programy podstawowego szkolenia specjalistycznego dla kandydatów na

1) przewodników górskich, sk∏adajàce si´ z

a) cz´Êci ogólnej — dla wszystkich przewodników

górskich, okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia,

b) cz´Êci szczegó∏owej — odr´bnej dla przewodników beskidzkich, sudeckich i tatrzaƒskich, okreÊlajà odpowiednio za∏àczniki nr 3—5 do rozporzàdzenia;

Poz. 104

2) przewodników miejskich — okreÊla za∏àcznik nr 6

do rozporzàdzenia;

3) przewodników terenowych — okreÊla za∏àcznik

nr 7 do rozporzàdzenia.

3. Programy uzupe∏niajàcego szkolenia dla kandydatów na przewodników górskich

1) ubiegajàcych si´ o klas´ pierwszà i drugà — okreÊla za∏àcznik nr 8 do rozporzàdzenia;

2) ubiegajàcych si´ o uprawnienie do prowadzenia

wycieczek w warunkach wysokogórskich, powy˝ej

III stopnia trudnoÊci w warunkach zimowych

i IV stopnia trudnoÊci w warunkach letnich —

okreÊla za∏àcznik nr 9 do rozporzàdzenia.

4. Program szkolenia dla kandydatów na pilotów

wycieczek okreÊla za∏àcznik nr 10 do rozporzàdzenia.

5. Program szkolenia podstawowego kandydatów

na przewodników górskich obejmuje co najmniej

250 godzin zaj´ç, w tym po 50 godzin problematyki

okreÊlonej w za∏àcznikach nr 1 i 2 do rozporzàdzenia

oraz 150 godzin problematyki okreÊlonej odpowiednio

w za∏àcznikach nr 3, 4 lub 5 do rozporzàdzenia, z tym

˝e program szkolenia przewodników górskich tatrzaƒskich obejmuje dodatkowo 65 dni szkolenia praktycznego.

6. Program szkolenia uzupe∏niajàcego dla przewodników górskich rozszerzajàcych posiadane uprawnienia w klasie trzeciej na kolejny obszar górski obejmuje co najmniej 100 godzin zaj´ç z problematyki

okreÊlonej odpowiednio w za∏àcznikach nr 3, 4 lub 5

do rozporzàdzenia.

7. Program szkolenia dla kandydatów na przewodników miejskich obejmuje co najmniej 250 godzin,

w tym 50 godzin z problematyki okreÊlonej w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia i 200 godzin z problematyki

okreÊlonej w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia.

8. Program szkolenia dla przewodników terenowych obejmuje co najmniej 250 godzin, w tym 50 godzin z problematyki okreÊlonej w za∏àczniku nr 1 do

rozporzàdzenia i 200 godzin z problematyki okreÊlonej

w za∏àczniku nr 7 do rozporzàdzenia.

9. Program szkolenia uzupe∏niajàcego dla przewodników terenowych poszerzajàcych zakres posiadanych uprawnieƒ obejmuje co najmniej 100 godzin

z problematyki okreÊlonej w za∏àczniku nr 7 do rozporzàdzenia, z wy∏àczeniem metodyki i techniki prowadzenia wycieczek terenowych.

10. Program szkolenia uzupe∏niajàcego dla przewodników górskich beskidzkich i sudeckich, ubiegajàcych si´ o wy˝szà klas´, obejmuje co najmniej 150 godzin zaj´ç z problematyki okreÊlonej w za∏àczniku nr 8

do rozporzàdzenia.

11. Program szkolenia uzupe∏niajàcego dla przewodników górskich tatrzaƒskich ubiegajàcych si´

o klas´ drugà obejmuje co najmniej 75 godzin zaj´ç

teoretycznych i 25 dni szkolenia praktycznego, a dla

ubiegajàcych si´ o klas´ pierwszà — co najmniej

65 godzin zaj´ç teoretycznych i 28 dni szkolenia praktycznego, zgodnie z za∏àcznikiem nr 8 do rozporzàdzenia.

12. Program szkolenia uzupe∏niajàcego dla przewodników górskich ubiegajàcych si´ o uprawnienie

do prowadzenia wycieczek w warunkach wysokogórskich obejmuje co najmniej 30 godzin szkolenia teoretycznego i 100 dni szkolenia praktycznego z problematyki okreÊlonej w za∏àczniku nr 9 do rozporzàdzenia.

§ 5. Na podstawie programów, o których mowa

w § 4, organizator szkolenia opracowuje szczegó∏owy

program szkolenia w oparciu o nast´pujàce zasady

1) liczba godzin przewidzianych na poszczególne zagadnienia mo˝e zostaç zwi´kszona, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach mo˝na dokonaç

zmiany proporcji godzin pomi´dzy poszczególnymi przedmiotami;

2) wymiar zaj´ç teoretycznych okreÊla si´ w godzinach lekcyjnych, natomiast wymiar zaj´ç praktycznych — w dniach szkolenia, przyjmujàc, ˝e jeden

dzieƒ szkolenia odpowiada 8 godzinom.

§ 6. 1. Osoby ubiegajàce si´ o nadanie uprawnieƒ

przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek oraz

wydanie legitymacji i identyfikatora sk∏adajà wniosek

do marsza∏ka województwa zgodnie z w∏aÊciwoÊcià,

o której mowa w art. 28 ust. 1—3 ustawy.

2. Wniosek, o którym mowa w ust. 1, zawiera

1) imi´ i nazwisko oraz nazwisko rodowe osoby okreÊlonej w ust. 1;

2) imiona rodziców;

Poz. 104

4) Êwiadectwo zdania egzaminu przed w∏aÊciwà komisjà egzaminacyjnà dla przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek;

5) zaÊwiadczenie lekarskie, potwierdzajàce stan zdrowia umo˝liwiajàcy wykonywanie zadaƒ przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek w zakresie

obj´tym wnioskiem, wystawione w trybie i zakresie okreÊlonym przepisami o badaniach lekarskich

pracowników;

6) oÊwiadczenie o niekaralnoÊci za przest´pstwa

umyÊlne lub inne, pope∏nione w zwiàzku z wykonywaniem funkcji przewodnika turystycznego lub

pilota wycieczek.

4. Osoby ubiegajàce si´ o uzyskanie wy˝szej klasy

przewodnika górskiego lub o rozszerzenie zakresu posiadanych uprawnieƒ do wniosku, o którym mowa

w ust. 1, do∏àczajà

1) zaÊwiadczenie o ukoƒczeniu szkolenia uzupe∏niajàcego, prowadzonego przez jednostk´ organizacyjnà lub osob´ uprawnionà do szkolenia przewodników turystycznych;

2) Êwiadectwo zdania egzaminu przed w∏aÊciwà komisjà egzaminacyjnà dla przewodników turystycznych;

3) zaÊwiadczenie o prowadzeniu wycieczek przez

okres wymagany do uzyskania wy˝szej klasy

uprawnieƒ, wydane przez jednostk´ powierzajàcà

tej osobie prowadzenie wycieczek.

5. Na wniosek osoby przedstawiajàcej dokumenty

potwierdzajàce znajomoÊç j´zyka obcego, o których

mowa w art. 32 ustawy, marsza∏ek województwa poÊwiadcza znajomoÊç j´zyka obcego w legitymacji

przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek.

3) dat´ i miejsce urodzenia;

6. Osoby ubiegajàce si´ o wydanie kolejnego identyfikatora do wniosku do∏àczajà

4) miejsce zamieszkania oraz adres do korespondencji;

1) 1 fotografi´;

5) wskazanie rodzaju i zakresu uprawnieƒ, o które

ubiega si´ osoba okreÊlona w ust. 1.

3. Do wniosku, o którym mowa w ust. 1, do∏àcza

si´

1) odpis Êwiadectwa lub dyplomu stwierdzajàcego

posiadanie wykszta∏cenia Êredniego lub wy˝szego;

2) zaÊwiadczenie lekarskie, potwierdzajàce stan zdrowia umo˝liwiajàcy wykonywanie zadaƒ przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek w zakresie

obj´tym wnioskiem, wystawione w trybie i zakresie okreÊlonymi przepisami o badaniach lekarskich pracowników.

Rozdzia∏ 3

Uprawnienia przewodników turystycznych

2) 3 fotografie;

3) zaÊwiadczenie o ukoƒczeniu szkolenia prowadzonego przez jednostk´ organizacyjnà lub osob´

uprawnionà do szkolenia przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek albo w przypadku

osób, o których mowa w art. 22a ustawy, legitymacj´ przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek wydanà przez jeden z podmiotów, o których mowa w art. 49 ust. 1 ustawy;

§ 7. 1. Warunkiem uzyskania uprawnienia przewodnika górskiego klasy trzeciej jest wykazanie si´

wiadomoÊciami i umiej´tnoÊciami w zakresie okreÊlonym programem szkolenia, niezb´dnymi do

1) prowadzenia wycieczek górskich pieszych w warunkach letnich wszystkimi szlakami oznakowanymi na okreÊlonym obszarze górskim, zwanym dalej „obszarem uprawnieƒ”, oraz szlakami okreÊlo-

nymi w programach szkolenia, w warunkach zimowych;

Tarnów, Bochnia, Wieliczka, Wysowa, Gorlice, Jas∏o — le˝àce na granicy obszaru uprawnieƒ;

2) prowadzenia wycieczek autokarowych wszystkimi

drogami na obszarze uprawnieƒ.

3) Beskidów Wschodnich, obejmujàcy wschodnià

cz´Êç Beskidu Sàdeckiego, Beskid Niski i Bieszczady wraz z po∏o˝onà od nich na pó∏noc cz´Êcià Pogórza Karpackiego, ograniczony od zachodu drogà Leluchów — Muszyna — Piwniczna-Zdrój —

Rytro — Nowy Sàcz, a od Nowego Sàcza rzekà Dunajec. Obszar uprawnieƒ obejmuje miejscowoÊci

PrzemyÊl, Rzeszów, Tarnów, Muszyna, Piwniczna-Zdrój, Rytro, Nowy Sàcz — le˝àce na granicy obszaru uprawnieƒ, oraz Stary Sàcz.

2. Przewodnik górski klasy trzeciej ubiegajàcy si´

o uzyskanie uprawnieƒ przewodnika górskiego klasy

drugiej na danym obszarze powinien, oprócz wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1, spe∏niaç nast´pujàce warunki

1) posiadaç co najmniej dwuletni sta˝ przewodnika

górskiego klasy trzeciej;

2) prowadziç wycieczki co najmniej przez 30 dni,

a przewodnik tatrzaƒski — 90 dni;

3) wykazaç si´ wiadomoÊciami i umiej´tnoÊciami

z zakresu przedmiotów okreÊlonych w programie

szkolenia uzupe∏niajàcego na klas´ drugà na tym

obszarze.

3. Przewodnik górski klasy drugiej ubiegajàcy si´

o uzyskanie uprawnieƒ przewodnika górskiego klasy

pierwszej na danym obszarze powinien, oprócz wymagaƒ okreÊlonych w ust. 1 i 2, spe∏niaç nast´pujàce

warunki

1) posiadaç co najmniej trzyletni sta˝ przewodnika

górskiego klasy drugiej;

2) prowadziç w klasie drugiej wycieczki w warunkach

letnich i zimowych co najmniej przez 50 dni,

a przewodnik tatrzaƒski — 90 dni;

3) wykazaç si´ wiadomoÊciami i umiej´tnoÊciami

z zakresu przedmiotów okreÊlonych w programie

szkolenia uzupe∏niajàcego na klas´ pierwszà na

tym obszarze.

§ 8. 1. Uprawnienia przewodnika górskiego beskidzkiego nadaje si´ na jeden lub wi´cej nast´pujàcych obszarów górskich

1) zachodni Beskidów Zachodnich, obejmujàcy Beskid Âlàski, Beskid ˚ywiecki, wraz z po∏o˝onà od

nich na pó∏noc cz´Êcià Pogórza Karpackiego oraz

Orawà, Beskid Ma∏y, Beskid Makowski, Beskid Wyspowy (cz´Êç zachodnia) i Podhale obejmujàce tereny na zachód od dolin: Bia∏ego Dunajca po Nowy Targ, Lepietnicy, Raby po Kasin´ Wielkà, Krzyworzeki po jej ujÊcie do Raby. Obszar uprawnieƒ

obejmuje miasta: Cieszyn, Bielsko-Bia∏a, Wadowice — le˝àce na granicy obszaru uprawnieƒ;

2) wschodni Beskidów Zachodnich, obejmujàcy Beskid Wyspowy, Beskid ˚ywiecki, Beskid Makowski,

Gorce, Beskid Sàdecki, zachodnià cz´Êç Beskidu

Niskiego, wraz z po∏o˝onà od nich na pó∏noc cz´Êcià Pogórza Karpackiego, a tak˝e Podhale, Pieniny, Spisz i Oraw´, obejmujàce tereny ograniczone

od zachodu przez: Prze∏´cz Ja∏owieckà, dolin´ rzeki Skawicy do jej ujÊcia do rzeki Skawy i rzek´ Skaw´. Od wschodu ograniczony przez: szczyt Obicz,

rzek´ Rop´ po jej ujÊcie do Wis∏oki oraz dolin´ Wis∏oki. Obszar uprawnieƒ obejmuje miejscowoÊci

2. Pó∏nocnà granic´ obszarów uprawnieƒ, o których mowa w ust. 1, stanowi linia kolejowa Cieszyn —

Goleszów — Bielsko-Bia∏a — Wadowice — Kraków —

Tarnów — PrzemyÊl, po∏udniowà i wschodnià — granica paƒstwa, a w przypadku uprawnieƒ okreÊlonych

w ust. 1 pkt 2 po∏udniowà granic´ obszaru uprawnieƒ

stanowi granica Tatrzaƒskiego Parku Narodowego.

3. Uprawnienia przewodnika górskiego tatrzaƒskiego nadaje si´ na obszar Tatr oraz obszar Podtatrza

obejmujàcego Spisz, Oraw´, Podhale i Pieniny, ograniczony dolinà rzeki Orawy, linià ∏àczàcà prze∏´cz

Spytkowickà, Chabówk´ i prze∏´cz Sieniawskà, dolinà

rzeki Lepietnicy do jej ujÊcia do Czarnego Dunajca,

a dalej do Dunajca, dolinà rzeki Dunajec, prze∏´czà

KroÊnickà, rzekà KroÊnicà do jej ujÊcia do Dunajca,

rzekà Dunajec do ujÊcia rzeki Grajcarek, rzekà Grajcarek, potokiem Bia∏a Woda, prze∏´czà Rozdziele. Obszar

uprawnieƒ obejmuje tak˝e drog´ Jab∏onka — Zubrzyca Górna (Orawski Park Etnograficzny).

4. Uprawnienia przewodnika górskiego sudeckiego nadaje si´ na obszar Sudetów obejmujàcy Karkonosze i Pogórze Karkonoskie, Góry i Pogórze Izerskie,

Góry i Pogórze Kaczawskie, Rudawy Janowickie oraz

Kotlin´ Jeleniogórskà, Kotlin´ Kamiennogórskà, Góry

Kamienne, Góry i Pogórze Wa∏brzyskie, Góry Sowie,

Góry Bardzkie, Góry Sto∏owe, Góry Bystrzyckie, Góry

Orlickie, Masyw Ânie˝nika, Góry Bialskie, Góry Z∏ote,

Góry Opawskie i Kotlin´ K∏odzkà, wraz z po∏o˝onà od

nich na pó∏noc cz´Êcià Przedgórza Sudeckiego oraz

Masywem Âl´˝y. Obszar uprawnieƒ obejmuje teren

po∏o˝ony na po∏udnie i po∏udniowy zachód od drogi

J´drzychowice — Boles∏awiec (droga nr 4) — Z∏otoryja — Jawor (droga nr 363) — Strzegom (droga nr 374)

— Âwidnica (droga nr 382) — Tworzyjanów (droga nr

35) — Sobótka — Jordanów Âl. (drogi lokalne) — ¸agiewniki (droga nr 8) — Strzelin (droga nr 39) — Sarby — Szklary — Kar∏owice Wielkie — Otmuchów (drogi lokalne) — Nysa (droga nr 46) — Prudnik — Trzebinia (droga nr 41). Na odcinku Trzebinia — J´drzychowice granic´ obszaru uprawnieƒ stanowi granica paƒstwa. Obszar uprawnieƒ obejmuje nast´pujàce miejscowoÊci po∏o˝one na granicy obszaru: Boles∏awiec,

Z∏otoryja, Jawor, Strzegom, Âwidnica, Sobótka, ¸agiewniki, Strzelin, Otmuchów, Nysa, Prudnik.

§ 9. 1. Ustala si´ nast´pujàce stopnie trudnoÊci

tras i wycieczek prowadzonych przez przewodników

górskich odpowiedniej klasy

1) przewodnik górski klasy trzeciej jest uprawniony

do prowadzenia pieszych wycieczek górskich

w warunkach letnich szlakami oznakowanymi, pieszych wycieczek w warunkach zimowych szlakami

okreÊlonymi w programach szkolenia, a tak˝e wycieczek autokarowych;

6) Poznaƒ;

2) przewodnik górski klasy drugiej jest uprawniony

do prowadzenia

10) Wroc∏aw.

a) pieszych wycieczek górskich wszystkimi szlakami oznakowanymi w warunkach letnich i w warunkach zimowych,

b) wycieczek autokarowych,

c) pieszych wycieczek górskich po drogach taternickich do III stopnia trudnoÊci w warunkach

letnich i do II stopnia trudnoÊci w warunkach zimowych na zasadach okreÊlonych w odr´bnych

przepisach, w przypadku przewodnika górskiego tatrzaƒskiego;

3) przewodnik górski klasy pierwszej jest uprawniony

do prowadzenia

a) wycieczek górskich w warunkach letnich i zimowych wszystkimi szlakami oznakowanymi na

obszarze uprawnieƒ,

b) wycieczek autokarowych,

c) pieszych wycieczek górskich po drogach taternickich do IV stopnia trudnoÊci w warunkach

letnich i do III stopnia trudnoÊci w warunkach zimowych na zasadach okreÊlonych w odr´bnych

przepisach, w przypadku przewodnika górskiego tatrzaƒskiego.

2. Stopieƒ trudnoÊci tras oraz wycieczek prowadzonych przez przewodników górskich posiadajàcych

uprawnienia odpowiedniej klasy okreÊlajà szczegó∏owe programy szkolenia specjalistycznego i uzupe∏niajàcego okreÊlone w za∏àcznikach nr 3—5 i 8 do rozporzàdzenia.

3. Prowadzenie wycieczek górskich w Tatrach powy˝ej IV stopnia trudnoÊci w warunkach letnich i powy˝ej III stopnia trudnoÊci w warunkach zimowych na

zasadach okreÊlonych w odr´bnych przepisach wymaga uprawnieƒ przewodnika górskiego tatrzaƒskiego

i dodatkowego szkolenia uzupe∏niajàcego, okreÊlonego w za∏àczniku nr 9 do rozporzàdzenia.

§ 10. Posiadanie uprawnieƒ przewodnika miejskiego jest wymagane w przypadku wykonywania zadaƒ

przewodnika turystycznego w nast´pujàcych miastach

1) Gdaƒsk, Gdynia, Sopot (∏àcznie);

2) Katowice z GórnoÊlàskim Okr´giem Przemys∏owym (∏àcznie);

3) Kraków;

4) Lublin;

5) ¸ódê;

7) Szczecin;

8) Toruƒ;

9) Warszawa;

§ 11. Uprawnienia przewodników miejskich obejmujà tak˝e oprowadzanie po obiektach i obszarach

znajdujàcych si´ w strefie podmiejskiej, je˝eli te obiekty i obszary sà zwiàzane z historià, kulturà lub gospodarkà miasta oraz obj´te sà programem szkolenia

przewodników miejskich.

§ 12. Organizator turystyki jest obowiàzany w obs∏udze grupy turystów do zapewnienia udzia∏u

1) przewodnika miejskiego — dla miast wymienionych w § 10, je˝eli program imprezy obejmuje

zwiedzanie miasta lub wybranych obiektów na jego obszarze, w muzeach i obiektach zabytkowych,

w których nie oprowadza uprawniony pracownik

etatowy;

2) przewodnika górskiego — na obszarach górskich

okreÊlonych w § 8, je˝eli program imprezy przewiduje wycieczki piesze poza obszarem zabudowy

miejscowoÊci;

3) przewodnika terenowego lub przewodnika miejskiego w przypadkach, o których mowa w § 11,

w parkach narodowych, krajobrazowych i rezerwatach udost´pnianych do ruchu turystycznego,

je˝eli program imprezy obejmuje zwiedzanie tych

miejsc, w muzeach i obiektach zabytkowych,

w których nie oprowadza uprawniony pracownik

etatowy, a tak˝e na obszarach, na których obowiàzujà przepisy porzàdkowe prawa miejscowego

w zakresie ochrony zdrowia lub ˝ycia.

Rozdzia∏ 4

Post´powanie egzaminacyjne

§ 13. 1. Komisje egzaminacyjne dla przewodników

turystycznych powo∏ujà dla przewodników

1) górskich beskidzkich — Marsza∏ek Województwa

Ma∏opolskiego, Marsza∏ek Województwa Podkarpackiego i Marsza∏ek Województwa Âlàskiego,

ka˝dy w zakresie swojej w∏aÊciwoÊci terytorialnej;

2) górskich sudeckich — Marsza∏ek Województwa

DolnoÊlàskiego;

3) górskich tatrzaƒskich — Marsza∏ek Województwa

Ma∏opolskiego;

4) miejskich po

a) Gdaƒsku, Gdyni i Sopocie — Marsza∏ek Województwa Pomorskiego,

b) Katowicach i GórnoÊlàskim Okr´gu Przemys∏owym — Marsza∏ek Województwa Âlàskiego,

c) Krakowie — Marsza∏ek Województwa Ma∏opolskiego,

d) Lublinie — Marsza∏ek Województwa Lubelskiego,

e) ¸odzi — Marsza∏ek Województwa ¸ódzkiego,

f) Poznaniu — Marsza∏ek Województwa Wielkopolskiego,

g) Szczecinie — Marsza∏ek Województwa Zachodniopomorskiego,

h) Toruniu — Marsza∏ek Województwa Kujawsko-Pomorskiego,

i) Warszawie — Marsza∏ek Województwa Mazowieckiego,

j) Wroc∏awiu — Marsza∏ek Województwa DolnoÊlàskiego.

2. Komisje egzaminacyjne dla przewodników turystycznych terenowych po województwie oraz regionach i trasach obejmujàcych cz´Êciowo to województwo powo∏uje w∏aÊciwy marsza∏ek województwa,

o którym mowa w art. 25 ust. 1 i 2 ustawy.

3. Przepisy ust. 1 i 2 stosuje si´ odpowiednio do

powo∏ania komisji egzaminacyjnych dla pilotów wycieczek.

4. Komisj´ egzaminacyjnà dla przewodników turystycznych oraz komisj´ egzaminacyjnà dla pilotów

wycieczek, zwane dalej „komisjami egzaminacyjnymi”, powo∏uje si´ w sk∏adzie

1) przewodniczàcy;

2) zast´pca przewodniczàcego;

3) pozostali cz∏onkowie w liczbie co najmniej 4 osób.

5. Kandydaci na cz∏onków komisji egzaminacyjnych powinni spe∏niaç nast´pujàce kryteria

1) posiadaç wykszta∏cenie wy˝sze w zakresie zwiàzanym z problematykà szkolenia lub

2) posiadaç odpowiednio uprawnienia przewodnika

turystycznego lub pilota wycieczek oraz wykazaç

si´ pi´cioletnià czynnà dzia∏alnoÊcià odpowiednio

jako przewodnik turystyczny lub pilot wycieczek.

6. Sekretarzem komisji egzaminacyjnej jest pracownik urz´du marsza∏kowskiego odpowiedzialny za

sporzàdzenie dokumentacji z przebiegu egzaminu.

Poz. 104

2. W razie odwo∏ania z przyczyn okreÊlonych

w ust. 1 cz∏onka komisji egzaminacyjnej wskazanego

przez stowarzyszenie zrzeszajàce przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek albo organizacj´

zrzeszajàcà organizatorów turystyki, stowarzyszenie

lub organizacja wskazuje innego kandydata na wniosek marsza∏ka województwa.

3. W razie odwo∏ania z przyczyn okreÊlonych

w ust. 1 pkt 1 i 2 cz∏onka komisji egzaminacyjnej b´dàcego przedstawicielem wojewódzkiego konserwatora

zabytków, wojewódzki konserwator zabytków wskazuje innego kandydata na wniosek marsza∏ka województwa.

§ 15. 1. Przewodniczàcy komisji egzaminacyjnych

w celu przeprowadzenia egzaminu dla przewodników

turystycznych i pilotów wycieczek powo∏ujà zespo∏y

egzaminacyjne.

2. W sk∏ad zespo∏u egzaminacyjnego wchodzi

trzech egzaminatorów, w tym przewodniczàcy tego zespo∏u egzaminacyjnego.

3. W pracach zespo∏u egzaminacyjnego uczestniczy tak˝e sekretarz komisji egzaminacyjnej, odpowiedzialny za prawid∏owe sporzàdzenie dokumentacji

z przebiegu egzaminu.

4. Do zespo∏u egzaminacyjnego nie powo∏uje si´

egzaminatora, który uczestniczy∏ w szkoleniu osób egzaminowanych jako organizator, kierownik szkolenia

lub wyk∏adowca.

5. Do zespo∏u egzaminacyjnego przeprowadzajàcego egzamin dla przewodników górskich powo∏uje

si´ egzaminatorów, którzy posiadajà uprawnienia co

najmniej tej klasy, na którà odbywa si´ egzamin.

6. Na wniosek jednostki organizacyjnej lub osoby

prowadzàcej szkolenie przewodników turystycznych

lub pilotów wycieczek, z∏o˝ony do sekretarza komisji

egzaminacyjnej, przewodniczàcy komisji egzaminacyjnej wyznacza termin egzaminu oraz podaje go do

wiadomoÊci tym podmiotom nie póêniej ni˝ 30 dni od

dnia z∏o˝enia wniosku.

7. Do zadaƒ komisji egzaminacyjnych oraz zespo∏ów egzaminacyjnych nale˝y

1) przygotowanie tematów i testów egzaminu pisemnego;

§ 14. 1. Marsza∏ek województwa mo˝e odwo∏aç

cz∏onka komisji egzaminacyjnej w ka˝dym czasie

2) przygotowanie zestawów pytaƒ egzaminu ustnego;

1) na jego wniosek;

3) okreÊlenie zadaƒ do realizacji w ramach cz´Êci

praktycznej egzaminu;

2) w razie nieusprawiedliwionego niewykonywania

przez niego obowiàzków lub ra˝àco niedba∏ego

ich wykonywania;

4) przeprowadzenie egzaminu i wystawienie ocen;

3) w razie utraty uprawnieƒ przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek, z wyjàtkiem przedstawiciela wojewódzkiego konserwatora zabytków.

5) wydanie Êwiadectw, o których mowa w § 19 ust. 1.

8. Tematy, testy oraz zestawy pytaƒ okreÊlone

w ust. 7 pkt 1—3 oraz protokó∏ przebiegu egzaminu,

o którym mowa w § 18 ust. 17, stanowià dokumentacj´ przechowywanà przez marsza∏ka województwa.

6. Warunkiem zdania cz´Êci pisemnej egzaminu

jest uzyskanie co najmniej 40 punktów.

§ 16. 1. Do egzaminu dopuszcza si´ osoby, które

do czternastu dni przed egzaminem przedstawi∏y

7. Do cz´Êci ustnej egzaminu dopuszcza si´ osoby,

które zaliczy∏y pozytywnie cz´Êç pisemnà egzaminu.

1) zaÊwiadczenie o ukoƒczeniu szkolenia i odbyciu

zaj´ç praktycznych zgodnie z treÊcià upowa˝nienia

marsza∏ka województwa dla organizatora szkolenia;

8. Cz´Êç ustna egzaminu jest przeprowadzana

w terminie wyznaczonym przez przewodniczàcego komisji egzaminacyjnej.

2) dowód wniesienia op∏aty egzaminacyjnej.

2. Egzamin jest przeprowadzany, je˝eli do egzaminu zosta∏o dopuszczonych co najmniej 10 kandydatów.

§ 17. 1. Cz´Êç pisemnà egzaminu przeprowadza si´

w wydzielonej sali, w warunkach umo˝liwiajàcych egzaminowanym samodzielnà prac´.

2. Przed wejÊciem na sal´ egzaminacyjnà osoba

przyst´pujàca do egzaminu jest obowiàzana okazaç

dowód to˝samoÊci.

3. Osoba sprawujàca nadzór nad prawid∏owym

przebiegiem egzaminu mo˝e wykluczyç z egzaminu

osob´, która podczas egzaminu korzysta∏a z cudzej pomocy, pos∏ugiwa∏a si´ niedozwolonymi materia∏ami

pomocniczymi, pomaga∏a innym uczestnikom egzaminu lub w inny sposób zak∏óca∏a przebieg egzaminu.

4. Podczas egzaminu zdajàcy mo˝e opuÊciç sal´

egzaminacyjnà po uzyskaniu zgody osoby sprawujàcej nadzór nad prawid∏owym przebiegiem egzaminu.

Przed opuszczeniem sali zdajàcy przekazuje prac´ sekretarzowi komisji egzaminacyjnej.

§ 18. 1. Egzamin dla kandydatów na przewodników turystycznych i pilotów wycieczek sk∏ada si´

z dwóch cz´Êci

1) teoretycznej — obejmujàcej zagadnienia, dla których programy szkolenia przewidujà zaj´cia teoretyczne;

2) praktycznej — obejmujàcej zagadnienia, dla których programy szkolenia przewidujà zaj´cia praktyczne realizowane w terenie.

2. Cz´Êç teoretyczna egzaminu jest przeprowadzana w formie pisemnej i ustnej.

3. Prace pisemne sà oznaczane kodem.

4. Cz´Êç pisemna egzaminu trwa 45 minut i polega

na rozwiàzaniu testu sk∏adajàcego si´ z 30 pytaƒ.

5. Ka˝de pytanie testowe jest oceniane w nast´pujàcy sposób

1) odpowiedê prawid∏owa — dwa punkty;

2) odpowiedê nieprawid∏owa lub brak odpowiedzi —

zero punktów.

9. Cz´Êç ustna egzaminu polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania zamieszczone w wylosowanym

zestawie pytaƒ.

10. Ka˝dy z zestawów sk∏ada si´ z trzech pytaƒ.

11. Ka˝dy egzaminator ocenia odr´bnie odpowiedê na ka˝de pytanie, przyznajàc od dwóch do pi´ciu punktów za odpowiedê prawid∏owà oraz zero

punktów za odpowiedê nieprawid∏owà lub za brak odpowiedzi.

12. Cz´Êç ustnà egzaminu uwa˝a si´ za zdanà w razie uzyskania przez zdajàcego co najmniej siedmiu

punktów od ka˝dego egzaminatora oraz nieuzyskania

za ˝adne pytanie zera punktów od któregokolwiek

z egzaminatorów.

13. Po zakoƒczeniu cz´Êci ustnej egzaminu sekretarz komisji egzaminacyjnej og∏asza wyniki tej cz´Êci.

14. Cz´Êç praktyczna egzaminu dla pilotów wycieczek, przewodników miejskich i terenowych trwa jeden dzieƒ, a dla przewodników górskich — dwa dni.

15. Cz´Êç praktyczna egzaminu sk∏ada si´ z trzech

zadaƒ.

16. Do cz´Êci praktycznej egzaminu dopuszcza si´

osoby, które zaliczy∏y cz´Êç teoretycznà egzaminu.

17. Zespó∏ egzaminacyjny sporzàdza protokó∏

przebiegu egzaminu, który podpisujà wszyscy cz∏onkowie zespo∏u egzaminacyjnego oraz sekretarz komisji egzaminacyjnej.

18. Protokó∏ przebiegu egzaminu obejmuje

w szczególnoÊci: list´ osób, które zg∏osi∏y si´ na egzamin, oceny wystawione przez ka˝dego egzaminatora

oraz uzgodnionà ocen´ ∏àcznà, a tak˝e uwagi zg∏aszane w trakcie trwania egzaminu przez jego uczestników.

§ 19. 1. Osobie, która zda∏a egzamin z wynikiem

pozytywnym, wydaje si´ Êwiadectwo wed∏ug wzoru

okreÊlonego w za∏àczniku nr 11 do rozporzàdzenia.

2. Osoba, która nie zda∏a cz´Êci pisemnej, ustnej

lub praktycznej egzaminu, mo˝e wystàpiç o ponowne

dopuszczenie do ka˝dej z cz´Êci egzaminu po up∏ywie

30 dni od dnia, w którym og∏oszono wyniki egzaminu.

§ 20. 1. List´ ogólnopolskà egzaminatorów z j´zyków obcych, o której mowa w art. 32 ust. 3 ustawy,

tworzy si´ na podstawie wniosków o umieszczenie ich

na liÊcie, przekazanych przez marsza∏ków województw.

nych w urz´dach marsza∏kowskich, co najmniej 30 dni

przed planowanym dniem egzaminu.

2. Marsza∏ek województwa przed przes∏aniem

wniosku do ministra w∏aÊciwego do spraw turystyki

ustala, czy kandydat do umieszczenia na liÊcie egzaminatorów spe∏nia nast´pujàce warunki

2. Zg∏oszenia do egzaminu ze znajomoÊci j´zyka

obcego mogà sk∏adaç

1) ukoƒczy∏ studia filologiczne o specjalnoÊci w obszarze okreÊlonego j´zyka lub

2) jest lektorem j´zyka obcego co najmniej od 5 lat

w szkole Êredniej lub wy˝szej, lub

3) jest t∏umaczem przysi´g∏ym, ustanowionym w trybie odr´bnych przepisów.

3. Marsza∏ek województwa mo˝e z∏o˝yç wniosek

o wykreÊlenie z listy egzaminatorów osoby, która nie

uczestniczy∏a przez okres 2 lat w pracach komisji egzaminacyjnej lub zrezygnowa∏a z prac w tej komisji.

4. Minister w∏aÊciwy do spraw turystyki wykreÊla

osob´ umieszczonà na liÊcie egzaminatorów na wniosek marsza∏ka województwa.

§ 21. 1. Komisja egzaminacyjna j´zyków obcych

sk∏ada si´ co najmniej z dwóch egzaminatorów, w tym

przewodniczàcego.

2. Przewodniczàcy komisji egzaminacyjnej j´zyków obcych mo˝e wyznaczyç zespo∏y egzaminacyjne

sk∏adajàce si´ z dwóch egzaminatorów, w tym przewodniczàcego zespo∏u egzaminacyjnego.

3. W pracach komisji egzaminacyjnej j´zyków obcych i jej zespo∏u egzaminacyjnego uczestniczy sekretarz komisji egzaminacyjnej j´zyków obcych, którym

jest pracownik urz´du marsza∏kowskiego, odpowiedzialny za sporzàdzenie dokumentacji z przebiegu egzaminu.

4. Do cz∏onków komisji egzaminacyjnej j´zyków

obcych stosuje si´ odpowiednio § 14.

§ 22. 1. Do zadaƒ komisji egzaminacyjnej j´zyków

obcych nale˝y

1) przygotowanie tematów i testów egzaminu pisemnego;

2) przygotowanie zestawów pytaƒ egzaminu ustnego;

3) przeprowadzenie egzaminu i wystawienie ocen;

4) wydawanie Êwiadectw, o których mowa w § 26.

2. Tematy, testy oraz zestawy pytaƒ okreÊlone

w ust. 1 oraz protokó∏ przebiegu egzaminu, o którym

mowa w § 24 ust. 11, stanowià dokumentacj´ przechowywanà przez marsza∏ka województwa.

§ 23. 1. Posiedzenia komisji egzaminacyjnych j´zyków obcych odbywajà si´ w terminach podanych do

publicznej wiadomoÊci, w miejscach ogólnie dost´p-

1) osoby posiadajàce uprawnienia przewodnika turystycznego lub pilota wycieczek;

2) jednostki organizacyjne lub osoby upowa˝nione

do przeprowadzenia szkolenia przewodników turystycznych i pilotów wycieczek w imieniu uczestników szkolenia.

3. Do zg∏oszenia, o którym mowa w ust. 2, do∏àcza

si´ dowód wniesienia op∏aty egzaminacyjnej. Op∏at´

egzaminacyjnà wnosi si´ nie póêniej ni˝ siedem dni

przed terminem egzaminu.

§ 24. 1. Egzamin ze znajomoÊci j´zyka obcego

przez przewodnika turystycznego i pilota wycieczek,

o którym mowa w art. 32 ust. 2 ustawy, ma na celu

stwierdzenie znajomoÊci j´zyka obcego odpowiednio

w mowie i piÊmie, z uwzgl´dnieniem terminologii zawodowej, w stopniu umo˝liwiajàcym wype∏nianie

obowiàzków przewodnika turystycznego lub pilota

wycieczek.

2. Egzamin ze znajomoÊci j´zyka obcego dla przewodników turystycznych obejmuje w szczególnoÊci

rozmow´ majàcà na celu sprawdzenie p∏ynnego pos∏ugiwania si´ j´zykiem obcym.

3. Egzamin ze znajomoÊci j´zyka obcego dla pilotów wycieczek obejmuje w szczególnoÊci

1) test pisemny z zakresu rozumienia sformu∏owaƒ

handlowych, urz´dowych i krajoznawczych oraz

potwierdzajàcy umiej´tnoÊç formu∏owania wypowiedzi w j´zyku obcym;

2) rozmow´ majàcà na celu sprawdzenie p∏ynnego

pos∏ugiwania si´ j´zykiem obcym.

4. Egzamin pisemny ze znajomoÊci j´zyka obcego

trwa 90 minut i polega na rozwiàzaniu testu sk∏adajàcego si´ z 30 pytaƒ.

5. Egzamin ustny ze znajomoÊci j´zyka obcego jest

przeprowadzany w terminie wyznaczonym przez przewodniczàcego komisji egzaminacyjnej j´zyków obcych, nie wczeÊniej jednak ni˝ po zakoƒczeniu egzaminu pisemnego i podaniu jego wyników do wiadomoÊci egzaminowanych.

6. Egzamin ustny ze znajomoÊci j´zyka obcego polega na udzieleniu odpowiedzi na pytania zamieszczone w wylosowanym zestawie.

7. Ka˝dy z zestawów sk∏ada si´ z trzech pytaƒ.

8. Egzamin ustny ze znajomoÊci j´zyka obcego

uwa˝a si´ za zdany w razie uzyskania przez zdajàcego

co najmniej czterech punktów za ka˝de pytanie.

9. Po zakoƒczeniu egzaminu ustnego ze znajomoÊci j´zyka obcego sekretarz komisji egzaminacyjnej j´zyków obcych og∏asza jego wyniki.

6) 120,00 z∏otych — za egzamin ze znajomoÊci j´zyka

obcego przez przewodnika turystycznego i pilota

wycieczek.

10. Do przeprowadzenia egzaminu ze znajomoÊci

j´zyka obcego stosuje si´ odpowiednio przepisy § 17

oraz § 18 ust. 5—7, ust. 11 i 13.

§ 28. 1. Op∏aty wniesionej przez osob´, która nie

przystàpi∏a do egzaminu, nie zwraca si´.

11. Zespó∏ egzaminacyjny sporzàdza protokó∏

przebiegu egzaminu ze znajomoÊci j´zyka obcego,

który podpisujà wszyscy cz∏onkowie zespo∏u egzaminacyjnego oraz sekretarz komisji egzaminacyjnej j´zyków obcych.

12. Protokó∏ przebiegu egzaminu ze znajomoÊci j´zyka obcego obejmuje w szczególnoÊci: list´ osób,

które zg∏osi∏y si´ na ten egzamin, oceny wystawione

przez ka˝dego egzaminatora oraz uzgodnionà ocen´

∏àcznà, a tak˝e uwagi zg∏aszane w trakcie trwania egzaminu ze znajomoÊci j´zyka obcego przez jego

uczestników.

§ 25. Osoba, która nie zda∏a egzaminu ze znajomoÊci j´zyka obcego, mo˝e wystàpiç o ponowne dopuszczenie do egzaminu ze znajomoÊci j´zyka obcego po

up∏ywie 30 dni od dnia, w którym og∏oszono wyniki

egzaminu.

§ 26. Osobom, które zda∏y egzamin ze znajomoÊci

j´zyka obcego z wynikiem pozytywnym, wydaje si´

Êwiadectwo znajomoÊci j´zyka obcego w zakresie wymaganym od przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 12 do rozporzàdzenia.

Rozdzia∏ 5

Op∏aty egzaminacyjne

i wynagrodzenia egzaminatorów

§ 27. Op∏ata za egzamin osób ubiegajàcych si´

o uprawnienia przewodnika turystycznego i pilota wycieczek, a tak˝e za egzamin ze znajomoÊci j´zyka obcego przez przewodnika turystycznego i pilota wycieczek

wynosi

1) 120,00 z∏otych — za cz´Êç teoretycznà egzaminu

osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika

turystycznego lub pilota wycieczek;

2) 120,00 z∏otych — za cz´Êç praktycznà egzaminu

osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika

miejskiego i terenowego;

3) 180,00 z∏otych — za cz´Êç praktycznà egzaminu

osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika

górskiego;

4) 80,00 z∏otych — za cz´Êç praktycznà egzaminu

osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia pilota wycieczek;

5) 300,00 z∏otych — za egzamin sprawdzajàcy kwalifikacje przewodnika turystycznego i pilota wycieczek, któremu zawieszono uprawnienia;

2. Op∏ata za cz´Êç praktycznà egzaminu w przypadku niedopuszczenia do tej cz´Êci egzaminu podlega zwrotowi.

3. Op∏aty egzaminacyjne nie obejmujà kosztów

przejazdu, ubezpieczenia, zakwaterowania oraz wy˝ywienia.

§ 29. 1. Za przeprowadzenie cz´Êci teoretycznej egzaminu dla osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika turystycznego górskiego, za przeprowadzenie cz´Êci teoretycznej egzaminu dla osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika turystycznego

miejskiego lub przewodnika turystycznego terenowego, za przeprowadzenie cz´Êci teoretycznej egzaminu

dla osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia pilota wycieczek oraz za przeprowadzenie egzaminu sprawdzajàcego egzaminatorowi przys∏uguje wynagrodzenie

w wysokoÊci 25,00 z∏otych za jednego egzaminowanego.

2. Za przeprowadzenie cz´Êci praktycznej egzaminu dla osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika turystycznego górskiego egzaminatorowi przys∏uguje wynagrodzenie w wysokoÊci 250,00 z∏otych

za ka˝dy dzieƒ przeprowadzonego egzaminu. Wynagrodzenie obejmuje przygotowanie zadaƒ egzaminacyjnych, przeprowadzenie egzaminu i ocen´ jego wyników.

3. Za przeprowadzenie cz´Êci praktycznej egzaminu dla osób ubiegajàcych si´ o uprawnienia przewodnika turystycznego terenowego, miejskiego lub pilota

wycieczek egzaminatorowi przys∏uguje wynagrodzenie w wysokoÊci 20,00 z∏otych za jednego egzaminowanego, dla ka˝dego z cz∏onków zespo∏u egzaminacyjnego.

4. Wynagrodzenie egzaminatora sprawdzajàcego

znajomoÊç j´zyka obcego przez pilota wycieczek

i przewodnika turystycznego wynosi 40,00 z∏otych za

jednà osob´.

5. Wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 1 i 4,

obejmuje przygotowanie pytaƒ, przeprowadzenie odpowiednio egzaminu pisemnego i ustnego oraz ocen´

prac pisemnych.

§ 30. 1. Potwierdzeniem posiadania uprawnieƒ

przewodnika turystycznego i pilota wycieczek jest legitymacja i identyfikator noszony w widocznym miejscu podczas pe∏nienia obowiàzków.

2. Ustala si´ wzór legitymacji

1) przewodnika miejskiego i terenowego, okreÊlony

w za∏àczniku nr 13 do rozporzàdzenia;

2) przewodnika górskiego, okreÊlony w za∏àczniku

nr 14 do rozporzàdzenia;

3) pilota wycieczek, okreÊlony w za∏àczniku nr 15 do

rozporzàdzenia.

3. Ustala si´ wzór identyfikatorów

1) przewodnika turystycznego, okreÊlony w za∏àczniku nr 16 do rozporzàdzenia;

2) pilota wycieczek, okreÊlony w za∏àczniku nr 17 do

rozporzàdzenia.

4. W trakcie wykonywania zadaƒ przewodnik turystyczny i pilot wycieczek zobowiàzani sà do posiadania

przy sobie legitymacji potwierdzajàcej posiadanie

uprawnieƒ odpowiednio przewodnika turystycznego

lub pilota wycieczek oraz do okazywania jej na ˝àdanie osób upowa˝nionych do wykonywania kontroli,

w tym funkcjonariuszy Policji i stra˝y miejskich lub

gminnych.

Rozdzia∏ 6

Przepisy przejÊciowe i koƒcowe

§ 31. 1. Marsza∏kowie województw przeÊlà wnioski, o których mowa w § 20 ust. 1 i 2, do ministra w∏aÊciwego do spraw turystyki, w terminie 6 miesi´cy od

dnia wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia.

2. Na podstawie przes∏anych przez marsza∏ków województw wniosków, o których mowa w ust. 1, minister

w∏aÊciwy do spraw turystyki og∏osi list´ egzaminatorów

z j´zyków obcych nie póêniej ni˝ w terminie 9 miesi´cy

od dnia wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia.

3. Do czasu powo∏ania przez marsza∏ków województwa komisji egzaminacyjnych j´zyków obcych

spoÊród osób umieszczonych na liÊcie, o której mowa

w ust. 2, zadania komisji egzaminacyjnych j´zyków

obcych wykonujà komisje powo∏ane przez wojewodów na podstawie rozporzàdzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek (Dz. U.

Nr 188, poz. 1944).

Poz. 104

§ 32. 1. Zachowujà wa˝noÊç legitymacje przewodników turystycznych i pilotów wycieczek wydane

przez wojewodów na podstawie rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 26 marca 1999 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek

(Dz. U. Nr 31, poz. 301), rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 czerwca 2001 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek (Dz. U. Nr 72,

poz. 752) i rozporzàdzenia Ministra Gospodarki i Pracy

z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek.

2. Identyfikatory przewodników turystycznych i pilotów wycieczek wydane przez wojewodów na podstawie rozporzàdzenia Ministra Gospodarki z dnia

28 czerwca 2001 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek i rozporzàdzenia Ministra

Gospodarki i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek

zachowujà wa˝noÊç do dnia up∏ywu ich wa˝noÊci.

§ 33. Upowa˝nienia do przeprowadzenia szkolenia

przewodników turystycznych lub pilotów wycieczek

wydane przez wojewodów na podstawie rozporzàdzeƒ, o których mowa w § 32 ust. 1, zachowujà wa˝noÊç.

§ 34. Marsza∏kowie województwa powo∏ajà komisje egzaminacyjne dla przewodników turystycznych

i dla pilotów wycieczek najpóêniej w terminie 6 miesi´cy od dnia wejÊcia w ˝ycie rozporzàdzenia. Do czasu powo∏ania komisji przez marsza∏ków województwa

uprawnione do wykonywania odpowiednich czynnoÊci sà w∏aÊciwe komisje powo∏ane przez wojewodów

na podstawie rozporzàdzenia Ministra Gospodarki

i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek.

§ 35. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie przewodników turystycznych i pilotów wycieczek (Dz. U.

Nr 188, poz. 1944).

§ 36. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

og∏oszenia.

Minister Gospodarki: P. G. Woêniak

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki

z dnia 17 stycznia 2006 r. (poz. 104)

Za∏àcznik nr 1

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA OGÓLNEGO DLA KANDYDATÓW

NA PRZEWODNIKÓW TURYSTYCZNYCH

I. Za∏o˝enia ogólne

1. W programie szkolenia powinny byç uwzgl´dnione, w proporcjach zalecanych programami szkolenia, zaj´cia teoretyczne (wyk∏ady i seminaria) oraz zaj´cia praktyczne (çwiczenia w terenie, wycieczki szkoleniowe).

2. W programie szkolenia nale˝y przewidzieç praktyki polegajàce na samodzielnym przeprowadzeniu, pod

kierunkiem instruktora, od 2 do 5 wycieczek.

II. Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Minimalna

iloÊç godzin

1

2

3

4

1

Historia Polski

Podstawowe wiadomoÊci z historii Polski

8

2

Geografia

turystyczna

Polski

Ogólna charakterystyka po∏o˝enia geograficznego i Êrodowiska

przyrodniczego. Krainy geograficzne i krajobrazy Polski, naturalne

i przekszta∏cone. Ogólna charakterystyka gospodarki Polski i zagadnienia demograficzne. Podzia∏ administracyjny. Charakterystyka

wa˝niejszych regionów turystycznych.

MniejszoÊci narodowe i religie

8

3

Historia kultury Historia architektury w Polsce. Charakterystyczne cechy poszczególw Polsce

nych stylów architektonicznych w ich rozwoju historycznym,

rozmieszczenie obiektów reprezentujàcych poszczególne style

na mapie zabytków. Najwa˝niejsze muzea polskie. Zabytki piÊmiennictwa polskiego w zbiorach muzealnych.

Najciekawsze dzie∏a malarstwa europejskiego w polskich zbiorach

muzealnych. Malarstwo polskie — g∏ówne kierunki i przedstawiciele.

Wspó∏czesna sztuka polska w zbiorach muzealnych. Ochrona dóbr

kultury, jej formy prawne i organizacyjne. Kultura i sztuka ludowa.

G∏ówne regiony etnograficzne

8

4

Ochrona

przyrody

i Êrodowiska

w Polsce

Podstawy programowe i prawne ochrony przyrody. Formy ochrony

przyrody w Polsce. Krajowy system obszarów chronionych, mi´dzynarodowe formy i systemy obszarów chronionych w Polsce.

Zagro˝enia Êrodowiska przyrodniczego, w tym zwiàzane z zagospodarowaniem i ruchem turystycznym. Podstawowe poj´cia ekologii.

Ró˝norodnoÊç biologiczna Polski — podstawowe poj´cia, stan,

zagro˝enia. Zasady ruchu turystycznego w lasach i na obszarach

chronionych, bezpieczeƒstwo przeciwpo˝arowe w lasach. Formy

(rodzaje) turystyki sprzyjajàce ochronie i zrównowa˝onemu u˝ytkowaniu Êrodowiska przyrodniczego

6

5

Turystyka

w Polsce

Podstawowe poj´cia z zakresu turystyki wg terminologii Âwiatowej

Organizacji Turystyki.

WartoÊci spo∏eczne, zdrowotne, wychowawcze i gospodarcze turystyki.

Podstawowe poj´cia z zakresu krajoznawstwa. Pionierzy turystyki

i krajoznawstwa.

Zarys historii turystyki w Polsce na tle krajów europejskich. Organizacja

turystyki w Polsce: administracja rzàdowa i samorzàdowa, organizacje

spo∏eczne, izby gospodarcze, przedsi´biorstwa i biura turystyczne.

Historia i organizacja przewodnictwa turystycznego

4

6

Metodyka

Kultura osobista, etyka i moralnoÊç przewodnika. Kultura uprawiania

i etyka

turystyki. S∏owo jako narz´dzie pracy przewodnika. Opanowanie j´zyka

przewodnictwa polskiego i jego kultura, s∏ownictwo, przyk∏ady najcz´stszych b∏´dów

j´zykowych. Pos∏ugiwanie si´ mikrofonem w autokarze, pomieszczeniu

Ogólne zasady zamkni´tym i na wolnym powietrzu. Oprowadzanie grupy wycieczkobezpieczeƒstwa wej w terenie otwartym i w pomieszczeniach zamkni´tych ze szczególnym uwzgl´dnieniem obiektów sakralnych, muzealnych, cmentarzy

i miejsc martyrologii.

Problematyka wycieczek szkolnych, oddzia∏ywanie wychowawcze

na dzieci i m∏odzie˝. Oprowadzanie wycieczek osób niepe∏nosprawnych.

Ogólne zasady bezpieczeƒstwa w prowadzeniu wycieczek. Pierwsza

pomoc przedlekarska w nag∏ych wypadkach i zachorowaniach,

reanimacja, tamowanie krwotoków, unieruchamianie z∏amaƒ.

Podstawowy sk∏ad apteczki

1

2

3

4

7

Podstawowe

przepisy

prawne

w turystyce

Ustawa o us∏ugach turystycznych. Umowy w turystyce, ich rodzaje,

prawa i obowiàzki stron. Umowy biur podró˝y z klientami. Stosunek

prawny przewodnik — uczestnik wycieczki. Podstawy prawne zatrudniania przewodników (umowa o prac´, umowa o dzie∏o, umowa zlecenia). OdpowiedzialnoÊç prawna przewodnika: karna, cywilna i s∏u˝bowa. Przepisy zwiàzane z ruchem osobowym: meldunkowe, celne,

graniczne i drogowe. Ubezpieczenia turystyczne

6

8

Wybrane

zagadnienia

z psychologii

i socjologii

Psychologia i socjologia grupy wycieczkowej.

Przewodnik jako kierownik zespo∏u. Opis po˝àdanej sylwetki, cech psychofizycznych i walorów osobistych przewodnika. Zasady organizacji

i kierowania zespo∏ami ludzkimi, systemy komunikacji, grupy nieformalne. Psychologia m∏odzie˝y. Znu˝enie fizyczne i psychiczne, sposoby

zapobiegania. Metody rozwiàzywania konfliktów w grupie turystycznej

oraz zapobiegania i likwidacji negatywnych zjawisk wyst´pujàcych w turystyce. Kszta∏towanie postaw proekologicznych u organizatorów

i uczestników ruchu turystycznego

4

OGÓ¸EM

50

Za∏àcznik nr 2

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW

NA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH — CZ¢Âå OGÓLNA DLA WSZYSTKICH PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH

I. Za∏o˝enia ogólne

1. Kurs dla kandydatów na przewodników górskich powinien trwaç co najmniej 12 miesi´cy, a dla kandydatów na przewodników tatrzaƒskich — 24 miesiàce; jego program powinien obejmowaç zaj´cia praktyczne zarówno w warunkach letnich, jak i zimowych.

2. Szkolenie dla przewodników ubiegajàcych si´ o wy˝sze klasy mo˝e odbywaç si´ w formie kierowanego

samokszta∏cenia obejmujàcego tematy wymagane programem szkolenia.

II. Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

praktyczne)

1

2

3

4

1

Podstawowe

Przeglàd masywów i pasm górskich wszystkich kontynentów,

wiadomoÊci

ze szczególnym uwzgl´dnieniem gór Europy

o górach

Europy i Êwiata

4

2

Geografia

turystyczna

gór Polski

Podzia∏ geograficzny, morfologiczny i turystyczny gór Polski.

Charakterystyka Êrodowiska geograficznego oraz topografia najwa˝niejszych grup górskich. Klimat i wody. G∏ówne szlaki turystyczne

8

3

Zagadnienia

ochrony

obszarów

górskich

Górskie parki narodowe, parki krajobrazowe i wybrane rezerwaty

przyrody — funkcje, znaczenie, zagro˝enia. Wra˝liwoÊç ekosystemów

górskich na zagro˝enia i sposoby przeciwdzia∏ania

2

Poz. 104

3

4

4

Góry

w kulturze

polskiej

Góry w literaturze pi´knej, twórczoÊci plastycznej i muzycznej. Kultura

ludowa, jej g∏ówne przejawy i cechy. Wydawnictwa o tematyce górskiej: mapy, monografie, albumy, przewodniki, czasopisma i periodyki

4

5

Historia

i organizacja

turystyki

górskiej

w Polsce

Historia poznania gór i turystyki górskiej, alpinizmu, przewodnictwa

i ratownictwa górskiego. Wybitni polscy znawcy gór i turystyki górskiej.

Polacy w górach Êwiata. Organizacja turystyki górskiej, alpinizmu

i ratownictwa górskiego

4

6

Zasady letniej

i zimowej

turystyki

górskiej

Sprz´t i ekwipunek turystyczny. Zasady znakowania szlaków turystycznych. Odznaki turystyczne: GOT i GON. Metodyka prowadzenia grupy

wycieczkowej w terenie górskim. Orientacja w terenie. Pos∏ugiwanie

si´ mapà i kompasem

6 (4)

7

Bezpieczeƒstwo Charakterystyczne cechy klimatu górskiego. Rodzaje zagro˝eƒ wyst´w górach

pujàcych w górach. Prowadzenie grupy wycieczkowej w warunkach

ekstremalnych (mg∏a, burza, noc, oblodzenie, zab∏àdzenie itp.). Stan

zdrowia turysty, przygotowanie kondycyjne, przeciwwskazania

do uprawiania turystyki górskiej. Aklimatyzacja, choroba górska

— jej objawy, zapobieganie i leczenie. Pierwsza pomoc przedlekarska

w nag∏ych wypadkach i zachorowaniach, reanimacja, tamowanie krwotoków, unieruchamianie z∏amaƒ. Improwizowany sprz´t transportowy

i transport poszkodowanego. Wzywanie pomocy w górach. Podstawowe zasady asekuracji w terenie eksponowanym. Podstawowy sk∏ad

apteczki przewodnika

20 (10)

OGÓ¸EM

50 (14)

Za∏àcznik nr 3

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW NA

PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH — CZ¢Âå SZCZEGÓ¸OWA DLA PRZEWODNIKÓW BESKIDZKICH

Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

praktyczne)

1

2

3

4

1

Historia

Beskidów

na tle historii

Polski

Wybrane wiadomoÊci z historii Polski. Archeologia, osadnictwo, problematyka spo∏eczna, kulturalna, gospodarcza, narodowoÊciowa.

Wa˝ne wydarzenia historyczne. Historia miast i miejscowoÊci. Beskidy

w okresie II Rzeczypospolitej i II wojny Êwiatowej. Odbudowa ze zniszczeƒ wojennych. Wa˝niejsze postacie historyczne, miejscowoÊci i obiekty z nimi zwiàzane. Wa˝niejsze wydarzenia z historii wspó∏czesnej

30

2

Ârodowisko

geograficzne

Beskidów

i jego ochrona

Szczegó∏owa charakterystyka Êrodowiska geograficznego. Charakterystyka parków narodowych i krajobrazowych oraz wybranych rezerwatów przyrody. Ciekawostki przyrodnicze. Zasady ruchu turystycznego

na obszarach chronionych. Obszary szczególnie zagro˝one masowym

ruchem turystycznym

20 (10)

3

Kultura i sztuka Historia kultury i sztuki Beskidów. Wp∏yw kultury Beskidów na kultur´

Beskidów

narodowà. Zabytki architektury, malarstwa i rzeêby. Obiekty architektury wspó∏czesnej. Muzea, instytucje naukowe i kulturalne (wiadomoÊci o zbiorach i zasadach zwiedzania). Prasa i wydawnictwa regionalne. Wybitni twórcy dawni i wspó∏czeÊni

18 (10)

2

Poz. 104

3

4

4

Etnografia

i kultura

ludowa

Kultura ludowa, strój i obrz´dy. Budownictwo drewniane, oÊrodki

przemys∏u i rzemios∏a ludowego. Skanseny, muzea i izby regionalne

10 (5)

5

Topografia,

komunikacja,

zagospodarowanie

turystyczne

Szczegó∏owa topografia Beskidów, uk∏ad grzbietów górskich i dolin

rzecznych, przebieg dzia∏ów wodnych. Szlaki turystyczne, baza noclegowa, koleje linowe, wyciàgi narciarskie, uk∏ad komunikacyjny, linie

kolejowe i szosy, dojazdy i parkingi, panoramy z punktów widokowych

40 (20)

6

Trasy

dojazdowe

w Beskidy

Drogi, koleje, wa˝niejsze obiekty przy trasach dojazdowych

7

Metodyka

i technika

prowadzenia

wycieczek

Prowadzenie grupy wycieczkowej w warunkach ekstremalnych

(mg∏a, burza, noc, oblodzenie, zab∏àdzenie itp.). Stan zdrowia turysty,

przygotowanie kondycyjne, przeciwwskazania do uprawiania turystyki

górskiej. Aklimatyzacja, choroba górska — jej objawy, zapobieganie

i leczenie. Pierwsza pomoc przedlekarska w nag∏ych wypadkach

i zachorowaniach, reanimacja, tamowanie krwotoków, unieruchamianie

z∏amaƒ. Improwizowany sprz´t transportowy i transport poszkodowanego. Wzywanie pomocy w górach. Podstawowe zasady asekuracji

w terenie eksponowanym. Podstawowy sk∏ad apteczki przewodnika

22 (16)

OGÓ¸EM

150 (61)

10

Uwagi

1. Dla przedmiotów wymienionych w lp. 1—6 tabeli obowiàzujà szczegó∏owe wiadomoÊci o wybranym obszarze Beskidów polskich oraz szczegó∏owe wiadomoÊci o odpowiedniej cz´Êci Beskidów czeskich i s∏owackich, a tak˝e ogólne wiadomoÊci o pozosta∏ych cz´Êciach Beskidów polskich, Beskidach czeskich i s∏owackich oraz górskich pasmach przyleg∏ych.

2. U˝yte w pkt 1 okreÊlenie „odpowiednia cz´Êç Beskidów czeskich i s∏owackich” oznacza

1) dla obszaru zachodniego Beskidów Zachodnich: Beskid Âlàski — pasmo graniczne, Beskidy Âlàsko-Morawskie od prze∏´czy Pindula do linii szosy Valazske Mezirici — Nowy Jicin, Jaworniki od doliny Kisucy

do linii szosy Puckov — Vsetin, Góry Kisuckie, Ma∏à Fatr´ po dolin´ Wagu, Orawskie Beskidy z Dolnà

Orawà, Magur´ Orawskà oraz Góry Choczaƒskie;

2) dla obszaru wschodniego Beskidów Zachodnich: Magur´ Spiskà, Góry Lewockie i Góry Czerhowskie;

3) dla obszaru Beskidów Wschodnich: Pogórze Ondawskie, Góry Bukowskie i pasmo Wyhorlatu.

Za∏àcznik nr 4

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW NA

PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH — CZ¢Âå SZCZEGÓ¸OWA DLA PRZEWODNIKÓW SUDECKICH

Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

praktyczne)

1

2

3

4

1

Historia

Wybrane wiadomoÊci z historii Polski, Czech i Niemiec. Wa˝niejsze

Sudetów na tle wydarzenia w historii Sudetów. Archeologia, osadnictwo, problemahistorii Polski, tyka spo∏eczna, kulturalna, gospodarcza, narodowoÊciowa. Historia

Czech

miast i miejscowoÊci. Wa˝niejsze wydarzenia z historii wspó∏czesnej.

i Niemiec

Wybitne postacie historyczne, miejscowoÊci i obiekty z nimi zwiàzane

1

2

3

4

2

Ârodowisko

geograficzne

Sudetów i jego

ochrona

Szczegó∏owa charakterystyka Êrodowiska geograficznego. Charakterystyka parków narodowych i krajobrazowych oraz wybranych rezerwatów przyrody. Ciekawostki przyrodnicze. Zasady ruchu turystycznego

na obszarach chronionych. Obszary szczególnie zagro˝one masowym

ruchem turystycznym

20 (10)

3

Kultura

i sztuka

Sudetów

Historia kultury i sztuki Sudetów. Zabytki architektury, malarstwa

i rzeêby. Obiekty architektury wspó∏czesnej. Muzea, instytucje naukowe i kulturalne. Literatura, plastyka i muzyka. Wybitni twórcy dawni

i wspó∏czeÊni. Prasa i wydawnictwa regionalne

18 (10)

4

Etnografia

i kultura

ludowa

Budownictwo drewniane, folklor, obrz´dy, wierzenia, kultura ludowa.

Skanseny, muzea i izby regionalne

10 (5)

5

Topografia,

komunikacja,

zagospodarowanie

turystyczne

Szczegó∏owa topografia Sudetów, uk∏ad grzbietów górskich i dolin

rzecznych, przebieg dzia∏ów wodnych. Szlaki turystyczne, baza noclegowa, koleje linowe, wyciàgi narciarskie, uk∏ad komunikacyjny, linie

kolejowe i szosy, dojazdy i parkingi, panoramy z punktów widokowych

40 (20)

6

Trasy

dojazdowe

w Sudety

Drogi, koleje, wa˝niejsze obiekty przy trasach dojazdowych

7

Metodyka

i technika

prowadzenia

wycieczek

Prowadzenie grupy wycieczkowej w warunkach ekstremalnych

(mg∏a, burza, noc, oblodzenie, zab∏àdzenie itp.). Stan zdrowia turysty,

przygotowanie kondycyjne, przeciwwskazania do uprawiania turystyki

górskiej. Aklimatyzacja, choroba górska — jej objawy, zapobieganie

i leczenie. Pierwsza pomoc przedlekarska w nag∏ych wypadkach

i zachorowaniach, reanimacja, tamowanie krwotoków, unieruchamianie z∏amaƒ. Improwizowany sprz´t transportowy i transport poszkodowanego. Wzywanie pomocy w górach. Podstawowe zasady asekuracji w terenie eksponowanym. Sk∏ad podstawowej apteczki przewodnika

22 (16)

OGÓ¸EM

150 (61)

10

Uwagi

1. Dla przedmiotów wymienionych w lp. 1—6 tabeli obowiàzujà szczegó∏owe wiadomoÊci o obszarze Sudetów polskich oraz ogólne wiadomoÊci o odpowiedniej cz´Êci Sudetów czeskich.

2. U˝yte w pkt 1 okreÊlenie „odpowiednia cz´Êç Sudetów czeskich” oznacza dla obszaru zachodniego Sudetów: Góry ¸u˝yckie, Góry Izerskie i Pasmo Jesztedu oraz Karkonosze i Pogórze Karkonoskie, Wy˝yn´ Bromowskà, Góry Orlickie, Jesioniki oraz Góry Odrzaƒskie.

Za∏àcznik nr 5

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW

NA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH — CZ¢Âå SZCZEGÓ¸OWA DLA PRZEWODNIKÓW TATRZA¡SKICH

Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Szczegó∏owa tematyka

Liczba godzin

(dni)

1

2

3

4

1

Topografia Tatr

i zagospodarowanie

turystyczne

Po∏o˝enie, podzia∏ i granice Tatr. G∏ówna graƒ Tatr i doliny walne,

szczegó∏owa topografia Tatr — poszczególne doliny wraz z otoczeniem.

Panoramy z wa˝niejszych szczytów, prze∏´czy i innych miejsc widokowych, szlaki turystyczne, g∏ówne w´z∏y turystyczne. Zagospodarowanie: schroniska, kolejki, obiekty sakralne, leÊniczówki oraz inne

34 godz.

1

2

3

4

2

Topografia

Podtatrza

i Pienin oraz

zagospodarowanie

turystyczne

Obszar i granice Podtatrza, granice Podhala, Spiszu, Liptowa i Orawy,

obszar i podzia∏ Pienin, krainy geograficzne na Podtatrzu i ich charakterystyka topograficzna, szlaki turystyczne, charakterystyczne panoramy. Podzia∏ administracyjny i g∏ówne miasta na Podtatrzu, uk∏ad

i charakterystyka sieci komunikacyjnej. Baza transportowa, noclegowa,

gastronomiczna, handlowa i towarzyszàca na Podtatrzu. Szlaki turystyczne i panoramy w Pieninach, zagospodarowanie turystyczne

Pienin

14 godz.

3

Tereny

przyleg∏e

do Podtatrza

Krainy geograficzne przylegajàce do Podtatrza, ich ogólna charakterystyka topograficzna, turystyczna i gospodarcza. Ciekawe miejsca,

zabytki, obiekty, wa˝niejsze szlaki turystyczne i trasy samochodowe

6 godz.

4

Ârodowisko

geograficzne

Tatr, Podtatrza

i Pienin i jego

ochrona

Szczegó∏owa charakterystyka Êrodowiska geograficznego. Charakterystyka parków narodowych i krajobrazowych oraz wybranych rezerwatów przyrody. Ciekawostki przyrodnicze. Zasady ruchu turystycznego na obszarach chronionych. Obszary szczególnie zagro˝one masowym ruchem turystycznym

28 godz.

5

Historia

Podtatrza,

poznawanie

Tatr

i dzia∏alnoÊç

cz∏owieka

w Tatrach

Wa˝niejsze wydarzenia historyczne na Podtatrzu i w Tatrach. Poczàtki

osadnictwa, rozwój miast i wsi. Wa˝niejsze wydarzenia w historii

XX wieku i wspó∏czesne. Wybitne postacie historyczne i miejsca

z nimi zwiàzane. Historia Podhala, Spiszu, Orawy i Liptowa. Historia

poznawania Tatr, poczàtki i rozwój turystyki tatrzaƒskiej. Historia przewodnictwa, ratownictwa, taternictwa, taternictwa jaskiniowego i narciarstwa

14 godz.

6

Kultura

i sztuka

Podtatrza

Wp∏yw kultury Podtatrza na kultur´ narodowà. Tatry i Podtatrze

w kulturze polskiej w dziedzinie literatury, muzyki i sztuki. Wybitne

postacie ze Êwiata kultury zwiàzane z Podtatrzem. Styl zakopiaƒski.

Zabytki architektury, malarstwa, rzeêby, muzea, galerie, sta∏e ekspozycje, g∏ówne imprezy kulturalne

10 godz.

7

Etnografia

i kultura

ludowa

Budownictwo drewniane. Folklor: gwara, strój, Êpiew, muzyka, taniec,

zwyczaje, obrz´dy. Rodzaje twórczoÊci ludowej: malarstwo, rzeêba,

poezja, proza, haftowanie, koronkarstwo, snycerstwo, stolarka i kowalstwo artystyczne. Wybitni twórcy ludowi dawniej i dziÊ, pasterstwo,

zawody wymar∏e, dawne obiekty przemys∏u ludowego. Skanseny,

muzea, izby regionalne. Sta∏e imprezy folklorystyczne i regionalne,

zespo∏y regionalne

10 godz.

8

PiÊmiennictwo Poezja i proza dotyczàca Tatr i Podtatrza, przewodniki turystyczne,

i literatura

taternickie i specjalistyczne, mapy, aktualna prasa i periodyki

tatrzaƒska

4 godz.

9

Zasady

taternictwa

letniego

i zimowego

Wyposa˝enie wspinacza, sprz´t wspinaczkowy i asekuracyjny. Technika wspinaczki skalnej, stanowiska i pos∏ugiwanie si´ linà, zak∏adanie

por´czówek, ubezpieczanie turysty, zjazd na linie, technika podchodzenia na linie, prowadzenie na krótkiej linie. Wyposa˝enie do wspinaczki zimowej, technika wspinania w Êniegu, asekuracja w Êniegu

Bezpieczeƒstwo i w lodzie, narz´dzia lodowe i ich zastosowanie, wspinaczka w zimie.

wycieczki

Skale trudnoÊci wspinaczkowych

i klienta

w trudnym

terenie

górskim

6 godz.

10

Zasady

narciarstwa

3 godz.

Wyposa˝enie narciarza i sprz´t. Ogólne zasady poruszania si´ na nartach: podchodzenie, trawersowanie, zjazdy. Kodeks narciarski. Narciarstwo turystyczne, ski tour’y. Stopnie i ocena zagro˝enia lawinowego

2

3

Poz. 104

4

11

Niebezpieczeƒ- Niebezpieczeƒstwa obiektywne zwiàzane z terenem i pogodà, chorostwa gór

ba górska, niebezpieczeƒstwa subiektywne zwiàzane ze stanem

w warunkach

psychofizycznym cz∏owieka oraz jego post´powaniem

tatrzaƒskich

4 godz.

12

Pierwsza

pomoc,

podstawy

ratownictwa

i autoratownictwa

Pierwsza pomoc w ró˝nych wypadkach i w przypadku zagro˝enia

˝ycia, rozpoznawanie stanów zagra˝ajàcych ˝yciu, zabiegi reanimacyjne. Rodzaje urazów, zabezpieczenie, wykonywanie opatrunków,

u∏o˝enie rannego. Post´powanie w przypadkach oparzeƒ, odmro˝eƒ,

pora˝enia piorunem. Apteczka przewodnicka, górskie organizacje

ratownicze i sposoby ∏àcznoÊci z nimi. Autoratownictwo w ró˝nych

przypadkach

8 godz.

13

Metodyka

Dydaktyka przekazu przewodnickiego. Zaplanowanie i przeprowadzeprzewodnictwa nie wycieczki. Sposoby nawiàzywania kontaktu z grupà. Problematyka

i etyka

wycieczek szkolnych, osób doros∏ych i grup specjalnych. Metodyka

zawodowa

prowadzenia wycieczki na szlaku turystycznym trudnym i ∏atwym,

w obiektach muzealnych. Metodyka prowadzenia wycieczek autokarowych. Kultura osobista, etyka przewodnicka, cechy psychofizyczne

i walory przewodnika

5 godz.

14

Trasy

dojazdowe

w Tatry

Drogi i linie kolejowe dojazdowe w Tatry. Krainy geograficzne

i ich krótka charakterystyka. Ciekawe obiekty po∏o˝one przy trasie,

miejsca na odpoczynek, postoje na trasie

4 godz.

15

Zaj´cia

praktyczne

i terenowe

— wycieczki górskie piesze (szkolenie topograficzne — metodyczne)

— 34 dni (18 Tatry s∏owackie, 14 Tatry polskie, 2 Pieniny)

— wycieczki autokarowe (szkolenie topograficzne — metodyczne)

— 8 dni (4 Podtatrze s∏owackie, 4 Podtatrze polskie)

— szkolenie taternickie letnie — 5 dni

— szkolenie taternickie zimowe — 5 dni

— szkolenie narciarskie — 3 dni

— szkolenie przyrodnicze w terenie — 6 dni

— zaj´cia z pierwszej pomocy — 2 dni

— wycieczki do jaskiƒ — 2 dni

65 dni

OGÓ¸EM

150 godz.

+ 65 dni

Uwaga

Program szkolenia przewodników turystycznych górskich tatrzaƒskich klasy trzeciej w warunkach zimowych

obejmuje nast´pujàce szlaki turystyczne (wyszkolony przewodnik górski tatrzaƒski klasy trzeciej jest uprawniony do prowadzenia turystów w warunkach zimowych)

W Tatrach Zachodnich bez nast´pujàcych szlaków

1. Prze∏´cz w Grzybowcu — Giewont

2. Prze∏´cz Kondracka — Giewont

3. Przys∏op Mi´tusi — Ma∏o∏àczniak (Hawiarskà Drogà)

4. Tomanowa Polana Wy˝nia — Chuda Prze∏àczka

W Tatrach Wysokich bez nast´pujàcych szlaków

1. Liliowe — Âwinica

2. Orla Perç wraz z wszystkimi szlakami dojÊciowymi, z wyjàtkiem ich nast´pujàcych odcinków (dopuszczalnych)

* Murowaniec — Czarny Staw (fragment niebieskiego szlaku na Zawrat)

* Murowaniec — Czerwony Staw (fragment ˝ó∏tego szlaku na Krzy˝ne)

* Schronisko w Dolinie Pi´ciu Stawów — do zakoƒczenia ramienia Ko∏owej Czuby (fragment niebieskiego

szlaku na Zawrat)

3. Zielony Staw — Âwinicka Prze∏´cz

4. Szlaki na Karb i KoÊcielec

5. Morskie Oko — Dolina Pi´ciu Stawów (szlak niebieski)

6. Morskie Oko — Dolina Pi´ciu Stawów przez Szpiglasowà Prze∏´cz (szlak ˝ó∏ty)

7. Morskie Oko — Rysy (z wyjàtkiem odcinka do Czarnego Stawu)

8. Morskie Oko — Wrota Cha∏ubiƒskiego

9. Czarny Staw — Prze∏´cz pod Ch∏opkiem

10. Szlak Dolinà Roztoki do Doliny Pi´ciu Stawów jest dopuszczony wy∏àcznie jego wariantem zimowym

(w górnej cz´Êci szlakiem czarnym wprost do Przedniego Stawu)

Za∏àcznik nr 6

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW

NA PRZEWODNIKÓW MIEJSKICH

Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

praktyczne)

1

2

3

4

1

Historia miasta

na tle historii

Polski

Historia miast w Polsce (ogólna charakterystyka miast zabytkowych).

Poczàtki i przesz∏oÊç miasta. Miasto w okresie II Rzeczypospolitej

i w czasie II wojny Êwiatowej. Odbudowa ze zniszczeƒ wojennych.

Wspó∏czesny rozwój miasta. ˚ycie spo∏eczno-polityczne. Wybitne

postacie historyczne zwiàzane z miastem

30 (10)

2

Kultura

Zabytki miasta na tle historii sztuki w Polsce. Rozwój urbanistyczny

i sztuka miasta miasta. Okresy ÊwietnoÊci w historii Polski. Zabytki architektury,

rzeêby i malarstwa. Muzea i pomniki. Place i ulice. Parki i ogrody.

Instytucje naukowe i kulturalne. Szkolnictwo, wy˝sze uczelnie

60 (25)

3

Miasto

wspó∏czesne

Po∏o˝enie, powierzchnia, liczba mieszkaƒców, podzia∏ administracyjny

(dzielnice, osiedla). ˚ycie spo∏eczno-polityczne. Wybitne postacie

wspó∏czesne miasta. Historia i wspó∏czesna gospodarka miasta.

Najwa˝niejsze obiekty przemys∏owe i ich produkcja. Wa˝niejsze obiekty

u˝ytecznoÊci publicznej. Wspó∏czesna architektura i budownictwo.

Urzàdzenia socjalne i s∏u˝ba zdrowia. G∏ówne atrakcje miasta. Miasto

w literaturze, piosence i anegdocie. Problemy i osiàgni´cia ekologiczne

miasta

30 (15)

4

Geografia

turystyczna

miasta

i regionu

Aktualne problemy miasta i regionu. Plany rozwoju miasta i okolic.

Charakterystyka Êrodowiska geograficznego. Trasy wylotowe.

MiejscowoÊci i obiekty o znaczeniu historycznym i turystycznym

w najbli˝szej okolicy

30 (15)

5

Topografia

miasta i strefy

podmiejskiej

Uk∏ad komunikacyjny miasta, arterie przelotowe. Lokalizacja obiektów

zabytkowych, gospodarczych i u˝ytecznoÊci publicznej. Baza turystyczna, sportowa i rekreacyjna. Lokalizacja parkingów

30 (20)

6

Metodyka

i technika

prowadzenia

wycieczek

Metodyka i technika prowadzenia grup wycieczkowych w mieÊcie.

Pierwsza pomoc przedlekarska w nag∏ych wypadkach i zachorowaniach. Podstawowy sk∏ad apteczki

20 (15)

OGÓ¸EM

200 (100)

Za∏àcznik nr 7

PROGRAM PODSTAWOWEGO SZKOLENIA SPECJALISTYCZNEGO DLA KANDYDATÓW

NA PRZEWODNIKÓW TERENOWYCH

I. Program szkolenia dla kandydatów nieposiadajàcych uprawnieƒ przewodnika

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

praktyczne)

1

2

3

4

1

Historia

regionu na tle

historii Polski

Wybrane wiadomoÊci z historii Polski. Wa˝niejsze wydarzenia w historii

regionu. Charakterystyka miast i miejscowoÊci regionu (historia,

wa˝niejsze zabytki, wspó∏czesnoÊç, wa˝niejsze obiekty u˝ytecznoÊci

publicznej). Region w okresie II Rzeczypospolitej i II wojny Êwiatowej.

Odbudowa ze zniszczeƒ wojennych. Wa˝niejsze zagadnienia z historii

wspó∏czesnej

30

2

Kultura

i sztuka

regionu

Historia kultury i sztuki regionu. Wp∏yw kultury regionu na kultur´

narodowà. Zabytki architektury, malarstwa i rzeêby. Wybitne postacie

historyczne, miejscowoÊci, obiekty i pomniki z nimi zwiàzane. Muzea,

instytucje naukowe i kulturalne (wiadomoÊci o zbiorach i zasadach

zwiedzania). Prasa i wydawnictwa regionalne

30 (10)

3

Charakterystyka Po∏o˝enie i obszar, podzia∏ administracyjny, ludnoÊç (z uwzgl´dniegeograficzna

niem mniejszoÊci narodowych i religii). Ukszta∏towanie powierzchni,

regionu

klimat, wody (rzeki, jeziora, cieki wodne). Zasoby naturalne i ich wykorzystanie. Wa˝niejsze ga∏´zie przemys∏u, plany rozwoju gospodarczego. Najwa˝niejsze obiekty gospodarcze, charakterystyka ich produkcji, dane statystyczne, mo˝liwoÊci zwiedzania. Gospodarka rolna

regionu

30 (10)

4

Etnografia

regionu

Kultura ludowa, strój i obrz´dy ludowe, folklor. Budownictwo, oÊrodki

przemys∏u i rzemios∏a ludowego. Skanseny, muzea i izby regionalne

15 (10)

5

Ârodowisko

geograficzne

regionu i jego

ochrona

Charakterystyka Êrodowiska przyrodniczego regionu. Parki narodowe

i krajobrazowe. Rezerwaty i pomniki przyrody, obszary chronione

i atrakcyjne zespo∏y przyrodnicze. Zasady ruchu turystycznego

na obszarach chronionych

20 (10)

6

Zagospodarowanie

turystyczne

regionu

Baza turystyczna, oÊrodki rekreacyjne i turystyczne. Szlaki turystyczne.

Obiekty sportowe. Uk∏ad komunikacyjny regionu (drogi mi´dzynarodowe, krajowe, lokalne, linie kolejowe, parkingi i dojazdy). Kolejki

linowe i wyciàgi narciarskie

20 (10)

7

Terenoznawstwo

i topografia

Orientacja w terenie: bez mapy, z mapà i kompasem, pos∏ugiwanie

si´ mapà i kompasem. Topografia regionu (konfiguracja terenu).

Lokalizacja obiektów zabytkowych, przyrodniczych i wspó∏czesnych,

drogi dojazdowe do nich. Mapy turystyczne, ich skale i rodzaje

25 (15)

8

Metodyka

i technika

prowadzenia

wycieczek

terenowych

Specyfika prowadzenia wycieczek autokarowych, kolejowych i pieszych.

Grupa w terenie i w obiekcie, wspó∏praca z grupà. Wspó∏praca

z kierowcà. Pos∏ugiwanie si´ mikrofonem. Zasady oprowadzania

po obiektach sakralnych. Przerwy na odpoczynek. Pos∏ugiwanie si´

anegdotà i dowcipem. Zasady bezpieczeƒstwa na wycieczkach terenowych. Pierwsza pomoc przedlekarska w nag∏ych wypadkach

i zachorowaniach. Podstawowy sk∏ad apteczki

30 (20)

OGÓ¸EM

200 (85)

II. Program szkolenia dla przewodników rozszerzajàcych uprawnienia na nowy obszar

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

praktyczne)

1

2

3

4

1

Historia regionu Wybrane wiadomoÊci z historii Polski. Wa˝niejsze wydarzenia

na tle historii

w historii regionu. Charakterystyka miast i miejscowoÊci regionu

Polski

(historia, wa˝niejsze zabytki, wspó∏czesnoÊç, wa˝niejsze obiekty

u˝ytecznoÊci publicznej). Region w okresie II Rzeczypospolitej

i II wojny Êwiatowej. Odbudowa ze zniszczeƒ wojennych. Wa˝niejsze

zagadnienia z historii wspó∏czesnej

20

2

Kultura

i sztuka

regionu

Historia kultury i sztuki regionu. Wp∏yw kultury regionu na kultur´

narodowà. Zabytki architektury, malarstwa i rzeêby. Wybitne postacie

historyczne, miejscowoÊci, obiekty i pomniki z nimi zwiàzane. Muzea,

instytucje naukowe i kulturalne (wiadomoÊci o zbiorach i zasadach

zwiedzania). Prasa i wydawnictwa regionalne

20 (10)

3

Geografia

gospodarcza

regionu

Po∏o˝enie i obszar, podzia∏ administracyjny, ludnoÊç (z uwzgl´dnieniem mniejszoÊci narodowych i religii). Ukszta∏towanie powierzchni,

klimat, wody (rzeki, jeziora, cieki wodne). Zasoby naturalne i ich wykorzystanie. Wa˝niejsze ga∏´zie przemys∏u, plany rozwoju gospodarczego. Najwa˝niejsze obiekty gospodarcze, charakterystyka ich produkcji, dane statystyczne, mo˝liwoÊci zwiedzania. Gospodarka rolna

regionu

20 (10)

4

Etnografia

regionu

Kultura ludowa, strój i obrz´dy ludowe, folklor. Budownictwo, oÊrodki

przemys∏u i rzemios∏a ludowego. Skanseny, muzea i izby regionalne

15 (10)

5

Ârodowisko

geograficzne

regionu i jego

ochrona

Charakterystyka Êrodowiska przyrodniczego regionu. Parki narodowe

i krajobrazowe. Rezerwaty i pomniki przyrody, obszary chronione

i atrakcyjne zespo∏y przyrodnicze. Zasady ruchu turystycznego

na obszarach chronionych

10 (5)

6

Zagospodarowanie

turystyczne

regionu

Baza turystyczna, oÊrodki rekreacyjne i turystyczne. Szlaki turystyczne.

Obiekty sportowe. Uk∏ad komunikacyjny regionu (drogi mi´dzynarodowe, krajowe, lokalne, linie kolejowe, parkingi i dojazdy). Kolejki

linowe i wyciàgi narciarskie

5 (5)

7

Terenoznawstwo

i topografia

Orientacja w terenie: bez mapy, z mapà i kompasem, pos∏ugiwanie

si´ mapà i kompasem. Topografia regionu (konfiguracja terenu).

Lokalizacja obiektów zabytkowych, przyrodniczych i wspó∏czesnych,

drogi dojazdowe do nich. Mapy turystyczne, ich skale i rodzaje

10 (10)

OGÓ¸EM

100 (50)

Za∏àcznik nr 8

PROGRAM UZUPE¸NIAJÑCEGO SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH

KLASY PIERWSZEJ I DRUGIEJ

I. Program szkolenia uzupe∏niajàcego dla przewodników górskich beskidzkich i sudeckich, ubiegajàcych si´

o klas´ pierwszà i drugà

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Liczba godzin

(w tym

praktycznych)

1

2

3

4

1

Historia

i gospodarka

wybranego

obszaru

Szczegó∏owe wiadomoÊci z historii wybranego obszaru; archeologia,

osadnictwo, problemy spo∏eczne, kulturalne, narodowoÊciowe;

szczegó∏owa historia miast i miejscowoÊci, wa˝ne wydarzenia historyczne, postacie historyczne wa˝ne dla obszaru oraz obiekty z nimi

zwiàzane; historia wspó∏czesna i rozwój gospodarczy

30

2

Geografia

i geologia

Szczegó∏owe wiadomoÊci z geografii regionu. Topografia: uk∏ad

grzbietów górskich, dolin rzecznych, punkty widokowe i panoramiczne.

Wybrane zagadnienia z geologii i morfologii. Charakterystyka Êrodowiska przyrodniczego; parki narodowe, krajobrazowe, rezerwaty,

pomniki przyrody. Zasady uprawiania turystyki na obszarach chronionych

20 (10)

3

Etnografia,

kultura

i sztuka

regionu

Historia kultury i sztuki obszaru, grupy etniczne i ich wp∏yw na kultur´

ludowà, sztuk´; budownictwo i zabytki architektury, malarstwa

i rzeêby; przyk∏ady architektury wspó∏czesnej; muzea, skanseny, izby

regionalne; instytucje naukowe, kulturalne, oÊrodki przemys∏u

i rzemios∏a ludowego — zasady zwiedzania; kultura ludowa: strój,

obrz´dy, wydawnictwa regionalne, twórcy ludowi

18 (10)

4

Zagospodarowanie

turystyczne,

komunikacja,

szlaki

turystyczne

Szczegó∏owe wiadomoÊci o przebiegu szlaków turystycznych w wybranym obszarze, baza noclegowa (schroniska, stacje turystyczne

i inne obiekty); koleje linowe, wyciàgi narciarskie, szlaki komunikacyjne, linie kolejowe, dojazdy do wa˝niejszych obiektów; parkingi,

w tym leÊne, turystyczne przejÊcia graniczne; zasady poruszania si´

w strefie nadgranicznej

50 (30)

5

Metodyka

i technika

prowadzenia

wycieczek

w warunkach

zimowych

Zasady poruszania si´ w terenie skalnym, Ênie˝nym, lodowym (sprz´t,

zasady asekuracji). Meteorologia: czynniki pogodotwórcze, rodzaje

chmur, fronty atmosferyczne, przewidywanie pogody na podstawie

obserwacji zjawisk atmosferycznych; wp∏yw warunków atmosferycznych na zagro˝enie zdrowia i ˝ycia uczestników wycieczek górskich

(mg∏a, Ênieg, wiatr, temperatura, burza, oblodzenie, lawiny). Wypadki

pierwsza pomoc, reanimacja, unieruchamianie koƒczyn, transport

rannego, improwizowane Êrodki transportu, lawinoznawstwo, ekwipunek przewodnika (ubiór, apteczka, plecak, p∏achta biwakowa)

32 (24)

OGÓ¸EM

150 (74)

II. Program szkolenia przewodników tatrzaƒskich ubiegajàcych si´ o wy˝sze klasy

1. Szkolenie praktyczne przewodników tatrzaƒskich na drugà klas´ mo˝e odbywaç si´ na zasadzie zorganizowanego kursu lub w formie prowadzonego przez instruktorów przewodnictwa szkolenia indywidualnego.

Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Szczegó∏owa problematyka

Liczba

godzin (dni)

1

2

3

4

1

Topografia

Tatr

Szczegó∏owa topografia Tatr, poszczególnych masywów, dolin

i szczytów, ze szczególnym uwzgl´dnieniem topografii rejonów taternickich oraz szczytów i prze∏´czy, na które mogà prowadziç klientów

przewodnicy drugiej klasy. Panoramy z poszczególnych szczytów

30 godz.

2

Turystyka

Zasady turystyki zimowej. Zimowe niebezpieczeƒstwa gór, lawinozimowa

znawstwo. Metodyka prowadzenia wycieczek i klientów w warunkach

i narciarstwo

zimowych oraz wycieczek narciarskich

wysokogórskie

15 godz.

3

Taternictwo

letnie

i zimowe

Szczegó∏owe wiadomoÊci z zakresu taternictwa letniego i zimowego.

Sprz´t, techniki wspinaczkowe, zasady asekuracji

8 godz.

4

Metodyka

Metodyka prowadzenia klientów poza szlakami znakowanymi

w terenie ∏atwym i trudnym oraz na drogach taternickich

8 godz.

5

Przyroda Tatr,

Podtatrza

i Pienin

Poszerzenie i pog∏´bienie wiadomoÊci z tego zakresu. Szczegó∏owe

wiadomoÊci o parkach narodowych i rezerwatach na tym terenie.

Aktualne problemy ochrony przyrody i zagro˝eƒ ekologicznych

8 godz.

6

Pierwsza

pomoc

i ratownictwo

Kontynuacja szkolenia

6 godz.

7

Szkolenie

praktyczne

Prowadzenie na drogach wspinaczkowych w Tatrach do III stopnia

trudnoÊci w warunkach letnich — 5 dni. Prowadzenie na drogach

wspinaczkowych w Tatrach do II stopnia trudnoÊci w warunkach

zimowych — 5 dni. Prowadzenie na trasach poza oznakowanymi

szlakami — 10 dni. Prowadzenie wycieczek narciarskich — 5 dni

25 dni

OGÓ¸EM

75 godz.

+ 25 dni

2. Szkolenie praktyczne przewodników tatrzaƒskich na pierwszà klas´ powinno si´ odbywaç w formie szkolenia indywidualnego, prowadzonego przez instruktorów, zarówno na drogach wspinaczkowych, jak i narciarskich i poza szlakami oznakowanymi.

Program szkolenia

Lp.

Przedmiot

Szczegó∏owa problematyka

Liczba

godzin (dni)

1

2

3

4

Szczegó∏owa topografia rejonów taternickich oraz szczytów

i prze∏´czy, na które mogà prowadziç klientów przewodnicy pierwszej

klasy

30 godz.

1

Topografia

Tatr

2

Taternictwo

Kontynuacja szkolenia

letnie i zimowe

10 godz.

3

Narciarstwo

Metodyka prowadzenia wycieczek narciarskich. Technika i metodyka

wysokogórskie ski-alpinizmu

i ski-alpinizm

10 godz.

4

Przyroda Tatr

i jej ochrona

Wybrane i poszerzone zagadnienia z tej dziedziny. Aktualne problemy

ochrony przyrody i zagro˝eƒ ekologicznych

9 godz.

5

Metodyka

Metodyka prowadzenia klientów poza szlakami znakowanymi

w terenie ∏atwym i trudnym oraz na drogach taternickich

6 godz.

6

Szkolenie

praktyczne

Prowadzenie na drogach wspinaczkowych w Tatrach do IV stopnia

trudnoÊci w warunkach letnich — 6 dni. Prowadzenie na drogach

wspinaczkowych w Tatrach do III stopnia trudnoÊci w warunkach

zimowych — 6 dni. Prowadzenie na trasach narciarskich wysokogórskich w Tatrach (ski-tury) — 6 dni. Prowadzenie na trasach poza

oznakowanymi szlakami — 10 dni

28 dni

OGÓ¸EM

65 godz.

+ 28 dni

Za∏àcznik nr 9

PROGRAM UZUPE¸NIAJÑCEGO SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PRZEWODNIKÓW GÓRSKICH

UBIEGAJÑCYCH SI¢ O UPRAWNIENIE DO PROWADZENIA WYCIECZEK

W WARUNKACH WYSOKOGÓRSKICH, POWY˚EJ III STOPNIA TRUDNOÂCI W WARUNKACH ZIMOWYCH

I IV STOPNIA TRUDNOÂCI W WARUNKACH LETNICH

Uwagi ogólne

1. KolejnoÊç tematów realizowanych w trakcie szkolenia powinna odpowiadaç kolejnoÊci ich przedstawienia

w programie.

2. Do szkolenia uzupe∏niajàcego w zakresie prowadzenia wycieczek wysokogórskich dopuszcza si´ przewodników tatrzaƒskich, którzy z∏o˝à wykaz przejÊç, obejmujàcy przejÊcia skalne wielowyciàgowe, przejÊcia lodowe

i mikstowe oraz przejÊcia narciarskie, a tak˝e zdadzà egzamin wst´pny obejmujàcy

a) w zakresie narciarstwa: jazd´ terenowà, techniki narciarskie i narciarstwo wysokogórskie,

b) w zakresie alpinizmu: umiej´tnoÊci indywidualne w skale i lodzie oraz prowadzenie na drodze wspinaczkowej w górach.

3. Szkolenie koƒczy egzamin sk∏adajàcy si´ z trzech cz´Êci: egzamin teoretyczny, egzamin praktyczny w warunkach letnich i egzamin praktyczny w warunkach zimowych.

Program szkolenia

Lp.

Temat

Problematyka szczegó∏owa

Czas trwania

1

2

3

4

1

Teoria

przewodnictwa

wysokogórskiego

Sprz´t i teoria asekuracji. Dydaktyka i metodyka. Fizjologia wysi∏ku

i podstawy medycyny sportu. Wypadki, pierwsza pomoc. Ânieg

i lawinoznawstwo. Meteorologia. Podstawy nawigacji. Ochrona

przyrody. Terminologia fachowa w j´zykach obcych

30 godz.

2

Kurs lawinowy

6 dni

3

Wspinaczka

ska∏kowa

i metodyka

6 dni

4

Ratownictwo

6 dni

5

Kurs skalny

12 dni

6

Kurs lodowy

13 dni

7

Narciarstwo

pozatrasowe

i metodyka

3 dni

8

Kurs zimowy

14 dni

9

Praktyka

Demonstracja technik narciarskich, skalnych i lodowych. Umiej´tnoÊci

prowadzenia klientów w skale, lodzie i Êniegu. Umiej´tnoÊç prowadzenia klientów w warunkach zimowych. Umiej´tnoÊci w zakresie

szkolenia klientów

OGÓ¸EM

40 dni

30 godz.

+ 100 dni

Za∏àcznik nr 10

PROGRAM SZKOLENIA DLA KANDYDATÓW NA PILOTÓW WYCIECZEK

I. Za∏o˝enia ogólne

1. Wiedza ogólna kandydatów na pilotów wycieczek powinna byç oparta na bazie programów szko∏y Êredniej.

2. W programach szkolenia nale˝y uwzgl´dniç zaj´cia teoretyczne (wyk∏ady) oraz çwiczenia prowadzone przez

praktyków/instruktorów w proporcjach podanych w programie.

3. Zaj´cia praktyczne polegajà na aktywnym udziale w wycieczce i samodzielnym realizowaniu przez uczestników szkolenia dla kandydatów na pilotów wycieczek wskazanych jej etapów pod nadzorem instruktora.

II. Program kursu

Lp.

Przedmiot

Zakres tematyczny przedmiotu

Godziny

(w tym

çwiczenia)

1

2

3

4

6 (4)

1

Przemys∏

turystyczny

w Polsce

i na Êwiecie

— Podstawowe definicje zwiàzane z turystykà wg terminologii

Âwiatowej Organizacji Turystyki,

— Przedsi´biorstwa i organizacje turystyczne i paraturystyczne

w Polsce i w Êwiecie,

— Struktura rodzajowa turystyki; poj´cie produktu turystycznego,

— Organizacja turystyki w Polsce — rola i zadania w∏adz terytorialnych

i paƒstwa,

— Polityka paƒstwa w zakresie rozwoju turystyki

2

Struktura

spo∏eczno-polityczna

Polski, Polska

na tle Europy

i Êwiata

— Struktura w∏adzy w Polsce, polityka rzàdu itp.,

— Znaczenie zagadnieƒ spo∏eczno-politycznych w obs∏udze grup

turystycznych,

— Podstawowe problemy spo∏eczne i ekonomiczne,

— Polska w Unii Europejskiej

3

Obs∏uga ruchu

turystycznego

— Zasady programowania imprez turystycznych,

— Rodzaje umów w turystyce zawieranych z kontrahentami,

— Zasady odpraw grup turystycznych, dokumentacja imprez przyjazdowych i wyjazdowych,

— Technika obs∏ugi grup przyjazdowych i wyjazdowych,

— Specyfika obs∏ugi wybranych grup narodowoÊciowych,

— Specyfika obs∏ugi turystyki pobytowej, biznesowej, motywacyjnej,

szkolnej, pielgrzymkowej itp.,

— Turystyka osób niepe∏nosprawnych oraz inne grupy nietypowe,

— Zasady rozliczania imprez turystycznych,

— Baza noclegowa i gastronomiczna, zasady wspó∏pracy,

— Dost´pnoÊç komunikacyjna Polski; rodzaje i specyfika transportu

turystycznego,

— System informacji turystycznej w Polsce,

— Warunki uczestnictwa i rezygnacji; przyjmowanie i za∏atwianie

reklamacji turystów

36 (12)

4

Geografia

— Umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ mapà i orientacja w terenie,

turystyczna

— Metodyka przygotowywania tras imprez turystycznych i ich opisu,

Polski i Europy — Walory turystyczne Polski i wybranych regionów Polski,

— G∏ówne miasta i regiony turystyczne Polski,

Historia kultury — G∏ówne miasta i regiony turystyczne Europy,

i sztuki

— Najwa˝niejsze szlaki turystyczne w Polsce,

— Ciekawe skanseny, muzea, miejsca pami´ci, centra pielgrzymkowe itp.,

— Zarys historii kultury i sztuki — style architektoniczne, wa˝niejsze

obiekty w Polsce i w Europie,

— Skarby kultury w Polsce i Europie (lista UNESCO),

— Religie w Polsce i na Êwiecie w zarysie — miejsca pielgrzymkowe,

wyznania,

— MniejszoÊci narodowe w Polsce — g∏ówne oÊrodki

30 (10)

1

2

3

4

5

Przepisy

prawne

w turystyce

i ubezpieczenia

turystyczne

— Turystyczny Kodeks Etyczny,

— Prawa i obowiàzki pilota wycieczek,

— Zawód pilota wycieczek w Êwietle obowiàzujàcych przepisów

prawnych,

— Zatrudnianie pilotów wycieczek w Êwietle aktualnych przepisów

prawa pracy,

— OdpowiedzialnoÊç prawna organizatora turystyki

i pilota wycieczek,

— Ochrona konsumenta w umowach organizatora turystyki z tytu∏u

podpisania umów o podró˝ z turystami,

— Umowy zawierane w turystyce,

— Przepisy paszportowe, celne, wizowe i dewizowe,

— Opieka konsularna,

— Rodzaje i formy ubezpieczenia turystów, protoko∏y szkód

12 (4)

6

Bezpieczeƒstwo,

profilaktyka

i ochrona

zdrowia,

higiena

w turystyce

— Zagro˝enia dla zdrowia i ˝ycia wyst´pujàce w trakcie realizacji

imprez turystycznych,

— Podstawowe zasady ochrony zdrowia w turystyce, pierwsza pomoc,

— Sk∏ad podstawowej apteczki

4 (4)

7

Pilot a grupa

— Podstawy komunikowania si´ pilota wycieczek z grupà,

— Procesy grupowe i techniki negocjacji,

— Cechy psychofizyczne pilota wycieczek,

— Rozwiàzywanie konfliktów, êród∏a i objawy stresu,

— Program osobistego rozwoju pilota, w tym asertywnoÊç,

autoprezentacja, praca z mikrofonem,

— Post´powanie pilota w sytuacjach nadzwyczajnych,

— Zasady sporzàdzania protoko∏ów zdarzeƒ — przyk∏ady,

— Emisja g∏osu — warsztaty,

— Animacja grupy,

— Elementy savoir-vivre’u i protoko∏u w biznesie,

— Kszta∏towanie pozytywnego wizerunku kraju i biura podró˝y podczas imprezy turystycznej

28 (10)

8

Zaj´cia

praktyczne

— Wycieczka krajowa i/lub zagraniczna, minimum jeden nocleg

w obiekcie hotelowym, wg szczegó∏owego rozpisania zadaƒ

do realizacji i çwiczeƒ

3 dni

OGÓ¸EM

120 (44)

+ 3 DNI

Za∏àcznik nr 11

WZÓR ÂWIADECTWA ZDANIA EGZAMINU PRZEWODNIKÓW TURYSTYCZNYCH I PILOTÓW WYCIECZEK

Za∏àcznik nr 12

WZÓR ÂWIADECTWA ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA OBCEGO W ZAKRESIE WYMAGANYM OD PRZEWODNIKÓW

TURYSTYCZNYCH I PILOTÓW WYCIECZEK

Za∏àcznik nr 13

WZÓR LEGITYMACJI PRZEWODNIKA MIEJSKIEGO I TERENOWEGO

Opis techniczny

Legitymacja zawiera 6 stron (∏àcznie z ok∏adkami).

Format legitymacji roz∏o˝onej: 21 cm x 7,5 cm (1/4 wielkoÊci arkusza A-4).

Format legitymacji z∏o˝onej: 10,5 cm x 7,5 cm.

Kolor ok∏adki: ciemna zieleƒ.

Za∏àcznik nr 14

WZÓR LEGITYMACJI PRZEWODNIKA GÓRSKIEGO

Opis techniczny

Legitymacja zawiera 8 stron (∏àcznie z ok∏adkami).

Format legitymacji roz∏o˝onej: 21 cm x 7,5 cm (1/4 wielkoÊci arkusza A-4).

Format legitymacji z∏o˝onej: 10,5 cm x 7,5 cm.

Kolor ok∏adki: ciemna zieleƒ.

Legitymacja w formie ksià˝eczki bez stron wewn´trznych, oprawiona w skór´ lub tworzywo.

Na zewn´trznej pierwszej stronie ok∏adki t∏oczony orze∏.

Format legitymacji roz∏o˝onej: 21 cm x 7,5 cm (1/4 wielkoÊci arkusza A-4).

Format legitymacji z∏o˝onej: 10,5 cm x 7,5 cm.

Kolor ok∏adki: bia∏y.

Opis techniczny

WZÓR LEGITYMACJI PILOTA WYCIECZEK

Za∏àcznik nr 15

Za∏àcznik nr 16

WZÓR IDENTYFIKATORA PRZEWODNIKA TURYSTYCZNEGO

Opis techniczny

Arkusz papieru o gramaturze 160 g/m2, foliowany.

Format identyfikatora 10,5 cm x 7,5 cm.

Kolor kremowy.

Za∏àcznik nr 17

WZÓR IDENTYFIKATORA PILOTA WYCIECZEK

Opis techniczny

Arkusz papieru o gramaturze 160 g/m2, foliowany.

Format identyfikatora: 10,5 cm x 7,5 cm.

Kolor bia∏y.

103

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI1)

z dnia 11 stycznia 2006 r.

zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie sta˝u adaptacyjnego i testu umiej´tnoÊci przeprowadzanych

w toku post´powania o uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu przewodnika turystycznego

Na podstawie art. 15 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o zasadach uznawania nabytych w paƒstwach cz∏onkowskich Unii Europejskiej kwalifikacji

do wykonywania zawodów regulowanych (Dz. U.

Nr 87, poz. 954, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje