Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 30 grudnia 2004 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy związanej z występowaniem w miejscu pracy czynników chemicznych

§ 30. Ocen´ testu komendant szko∏y, w której test

jest przeprowadzany, przekazuje, w terminie 3 dni od

dnia sporzàdzenia protoko∏u, o którym mowa w § 29,

wnioskodawcy i organowi prowadzàcemu post´powanie.

§ 31. 1. Nieprzystàpienie do testu w wyznaczonym

terminie bez uzasadnionej przyczyny uwa˝a si´ za odstàpienie od testu.

2. Ponowne przystàpienie do testu wymaga z∏o˝enia nowego wniosku, chyba ˝e nieprzystàpienie do testu nastàpi∏o z uzasadnionej przyczyny.

Rozdzia∏ 4

Przepis koƒcowy

§ 32. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.4)

Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji

R. Kalisz

———————

4) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia traci

3. W przypadku nieprzystàpienia do testu z uzasadnionej przyczyny organ prowadzàcy post´powanie

wyznacza ponownie termin, szko∏´ zobowiàzanà do

przeprowadzenia testu, zgodnie z profilem jej dzia∏ania, oraz miejsce przeprowadzenia tego testu i zawiadamia o tym wnioskodawc´ oraz szko∏´ co najmniej

na 21 dni przed wyznaczonym dniem przeprowadzenia testu.

moc rozporzàdzenie Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 6 kwietnia 2004 r. w sprawie sta˝u adaptacyjnego i testu umiej´tnoÊci w toku post´powania

w sprawie uznania nabytych w paƒstwach cz∏onkowskich

Unii Europejskiej kwalifikacji do wykonywania zawodu in˝yniera po˝arnictwa, technika po˝arnictwa lub stra˝aka

(Dz. U. Nr 76, poz. 727), zachowane w mocy na podstawie

art. 111 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o zmianie i uchyleniu niektórych ustaw w zwiàzku z uzyskaniem przez

Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa w Unii Europejskiej

(Dz. U. Nr 96, poz. 959).

86

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 30 grudnia 2004 r.

w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy zwiàzanej z wyst´powaniem w miejscu pracy

czynników chemicznych2)

Na podstawie art. 23715 § 2 ustawy z dnia

26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r.

Nr 21, poz. 94, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) czynnik chemiczny — ka˝dy pierwiastek lub zwiàzek chemiczny, w postaci w∏asnej lub w mieszani-

———————

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Ra-

dy Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U. Nr 134,

poz. 1439).

2) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia dyrektywy Rady 98/24/WE z dnia 7 kwietnia 1998 r. w sprawie ochrony zdrowia i bezpieczeƒstwa pracowników przed ryzykiem zwiàzanym ze Êrodkami chemicznymi w miejscu pracy (czternasta dyrektywa szczegó∏owa w rozumieniu art. 16 ust. 1 dyrektywy 89/931/EWG) (Dz. Urz. WE L 131 z 5.05.1998;

Dz. Urz. UE Polskie Wydanie Specjalne, rozdz. 05, t. 03, str. 279).

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113, poz. 717,

z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239, Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 11,

poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538, Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354, Nr 128, poz. 1405 i Nr 154,

poz. 1805, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199, poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679, z 2003 r.

Nr 166, poz. 1608 i Nr 213, poz. 2081, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 99, poz. 1001, Nr 120, poz. 1252 i Nr 240, poz. 2407 oraz

z 2005 r. Nr 10, poz. 71.

nie, w stanie, w jakim wyst´puje w przyrodzie, lub

w stanie, w jakim jest wytwarzany, stosowany lub

uwalniany w Êrodowisku pracy, w tym podczas

usuwania go w postaci odpadów, w trakcie ka˝dej

pracy, niezale˝nie od faktu, czy jest albo nie jest

wytwarzany celowo lub jest albo nie jest wprowadzany do obrotu;

Poz. 86

§ 2. Pracodawca jest obowiàzany do ustalenia, czy

w Êrodowisku pracy wyst´puje czynnik chemiczny

stwarzajàcy zagro˝enie oraz do dokonania i udokumentowania oceny ryzyka zawodowego stwarzanego

przez czynnik chemiczny.

§ 3. 1. W ocenie ryzyka zawodowego pracodawca

jest obowiàzany uwzgl´dniç

2) czynnik chemiczny stwarzajàcy zagro˝enie

a) czynnik chemiczny, który zgodnie z kryteriami,

o których mowa w przepisach wydanych na

podstawie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 stycznia

2001 r. o substancjach i preparatach chemicznych (Dz. U. Nr 11, poz. 84, z póên. zm.4)), zwanej dalej „ustawà”, jest klasyfikowany jako substancja niebezpieczna lub preparat niebezpieczny, z wyjàtkiem niebezpiecznych wy∏àcznie dla

Êrodowiska, niezale˝nie od faktu, czy wymaga

klasyfikacji zgodnie z tymi przepisami,

b) czynnik chemiczny, który zgodnie z kryteriami,

o których mowa w przepisach ustawy, nie jest

niebezpieczny, ale który z uwagi na swoje w∏aÊciwoÊci fizykochemiczne lub oddzia∏ywanie na

cz∏owieka oraz sposób, w jaki jest stosowany

lub obecny w miejscu pracy, mo˝e stwarzaç ryzyko dla bezpieczeƒstwa lub zdrowia pracowników; przez poj´cie to nale˝y rozumieç tak˝e ka˝dy czynnik chemiczny oraz py∏, dla którego

zgodnie z odr´bnymi przepisami ustalono wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ;

3) dopuszczalne st´˝enie w materiale biologicznym

— najwy˝szy dopuszczalny poziom okreÊlonego

czynnika lub jego metabolitu w odpowiednim materiale biologicznym lub najwy˝szà dopuszczalnà

wartoÊç odpowiedniego wskaênika, okreÊlajàcego

oddzia∏ywanie czynnika chemicznego na organizm; w szczególnoÊci materia∏em biologicznym

sà krew i mocz pobrane od pracowników;

4) zagro˝enie czynnikiem chemicznym — swoistà

w∏aÊciwoÊç czynnika chemicznego mogàcà potencjalnie spowodowaç szkod´;

5) ryzyko zawodowe stwarzane przez czynnik chemiczny — prawdopodobieƒstwo (mo˝liwoÊç) wystàpienia potencjalnej szkody zdrowotnej w warunkach stosowania czynnika chemicznego lub

nara˝enia na czynnik chemiczny w miejscu pracy;

6) praca z udzia∏em czynnika chemicznego — ka˝dà

prac´, w której stosuje si´ lub zamierza si´ stosowaç czynnik chemiczny, w jakimkolwiek procesie,

∏àcznie z jego wytwarzaniem, wszelkimi manipulacjami, przechowywaniem, transportem oraz usuwaniem w postaci odpadów i procesami przeróbki odpadów, a tak˝e wszelkà dzia∏alnoÊç, która wynika z takiej pracy.

———————

4) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2001 r. Nr 100, poz. 1085, Nr 123, poz. 1350 i Nr 125,

poz. 1367, z 2002 r. Nr 135, poz. 1145 i Nr 142, poz. 1187,

z 2003 r. Nr 189, poz. 1852 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959

i Nr 121, poz. 1263.

1) niebezpieczne w∏aÊciwoÊci czynnika chemicznego;

2) otrzymane od dostawcy informacje dotyczàce zagro˝enia czynnikiem chemicznym oraz zaleceƒ jego bezpiecznego stosowania, w szczególnoÊci zawarte w karcie charakterystyki, o których mowa

w odr´bnych przepisach;

3) rodzaj, poziom i czas trwania nara˝enia;

4) wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ

w Êrodowisku pracy, je˝eli zosta∏y ustalone;

5) wartoÊci dopuszczalnych st´˝eƒ w materiale biologicznym, je˝eli zosta∏y ustalone;

6) efekty dzia∏aƒ zapobiegawczych;

7) wyniki oceny stanu zdrowia pracowników, je˝eli

zosta∏a przeprowadzona;

8) warunki pracy przy u˝ytkowaniu czynników chemicznych, z uwzgl´dnieniem iloÊci tych czynników.

2. Pracodawca jest obowiàzany do uzyskania dodatkowej informacji od dostawcy czynnika chemicznego lub z innych dost´pnych mu êróde∏, je˝eli jest to

niezb´dne w celu dokonania oceny ryzyka zawodowego.

3. W tych przypadkach, gdy wyst´puje nara˝enie

na kilka czynników chemicznych, nale˝y oceniç ryzyko

stwarzane przez wszystkie czynniki chemiczne ∏àcznie.

4. Ocena ryzyka zawodowego musi zawieraç ocen´ tak˝e tych rodzajów prac, w czasie których mo˝e

wystàpiç istotny wzrost nara˝enia, w szczególnoÊci

1) podczas remontów i napraw urzàdzeƒ;

2) innych dzia∏aƒ, które mogà mieç szkodliwy wp∏yw

na bezpieczeƒstwo lub zdrowie pracowników, tak˝e w tych przypadkach, gdy podj´to wszelkie niezb´dne Êrodki zapobiegawcze.

5. Ocen´ ryzyka zawodowego sporzàdza si´ w formie pisemnej.

6. Ocen´ ryzyka zawodowego pracodawca udost´pnia lekarzowi sprawujàcemu profilaktycznà opiek´ zdrowotnà nad pracownikami.

§ 4. 1. Pracodawca obowiàzany jest do ponownej

oceny ryzyka zawodowego stwarzanego przez czynnik

chemiczny, je˝eli nastàpi

1) zmiana w sk∏adzie czynnika chemicznego;

2) zmiana w procesie technologicznym;

3) post´p wiedzy medycznej dotyczàcej oddzia∏ywania tego czynnika na zdrowie ludzi.

2. Ponowna ocena ryzyka, o której mowa w ust. 1,

mo˝e zostaç przeprowadzona tak˝e na wniosek lekarza prowadzàcego profilaktycznà opiek´ zdrowotnà,

w przypadkach uzasadnionych ocenà zdrowia pracowników.

§ 5. W przypadku rozpocz´cia przez pracodawc´

nowej dzia∏alnoÊci z zastosowaniem czynnika chemicznego, prace mo˝na rozpoczàç po ustaleniu, czy

w Êrodowisku pracy b´dzie wyst´powa∏ czynnik lub

czynniki chemiczne stwarzajàce zagro˝enie, dokonaniu oceny ryzyka zawodowego wynikajàcego z obecnoÊci tego czynnika i podj´ciu niezb´dnych dzia∏aƒ zapobiegawczych.

§ 6. 1. Ryzyko zawodowe wynikajàce z pracy

z czynnikiem chemicznym stwarzajàcym zagro˝enie

nale˝y eliminowaç lub ograniczaç do minimum zgodnie z ogólnymi przepisami bezpieczeƒstwa i higieny

pracy, a w szczególnoÊci przez

1) w∏aÊciwe zaprojektowanie i organizacj´ pracy

w miejscu pracy;

2) dostarczenie odpowiedniego wyposa˝enia dla

prac z czynnikami chemicznymi oraz stosowanie

procedur utrzymania ruchu, które zapewniajà

ochron´ zdrowia i bezpieczeƒstwo pracowników

w miejscu pracy;

3) zmniejszanie do minimum liczby pracowników nara˝onych lub którzy mogà byç nara˝eni na czynniki chemiczne w miejscu pracy;

4) zmniejszanie do minimum czasu i poziomu nara˝enia na czynnik chemiczny;

5) odpowiednià higien´ miejsca pracy;

6) zmniejszanie do minimum iloÊci czynnika chemicznego wymaganego w procesie pracy;

7) stosowanie w∏aÊciwych procedur pracy, w tym

procedur lub instrukcji bezpiecznego obchodzenia

si´ z czynnikiem chemicznym stwarzajàcym zagro˝enie i odpadami zawierajàcymi taki czynnik oraz

procedur ich przechowywania i transportu w miejscu pracy;

8) w∏aÊciwe stosowanie urzàdzeƒ i sprz´tu w pracach

z czynnikiem chemicznym, zapewniajàce bezpieczeƒstwo i ochron´ zdrowia pracowników.

2. Dzia∏ania i Êrodki, o których mowa w ust. 1, powinny uwzgl´dniaç zmieniajàce si´ warunki pracy,

a ich celem powinna byç ciàg∏a poprawa warunków

pracy.

§ 7. W przypadku gdy rodzaj prowadzonej przez

pracodawc´ dzia∏alnoÊci na to pozwala, preferowanym dzia∏aniem, podejmowanym w celu wyeliminowania lub ograniczenia ryzyka, powinno byç unikanie

Poz. 86

stosowania czynnika chemicznego stwarzajàcego zagro˝enie, poprzez zastàpienie go czynnikiem chemicznym lub procesem, który w warunkach jego stosowania nie stwarza zagro˝enia lub stwarza mniejsze zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników.

§ 8. 1. W przypadkach, w których charakter prowadzonej przez pracodawc´ dzia∏alnoÊci nie pozwala na

podj´cie dzia∏aƒ, o których mowa w § 7, pracodawca

jest obowiàzany do ograniczenia ryzyka do minimum

przez zastosowanie Êrodków oraz dzia∏aƒ ochronnych

i zapobiegawczych, odpowiednich do wyników oceny

ryzyka zawodowego.

2. Dzia∏ania i Êrodki s∏u˝àce wyeliminowaniu ryzyka zawodowego lub jego ograniczeniu do minimum

w przypadkach, o których mowa w ust. 1, podejmuje

si´ w nast´pujàcej kolejnoÊci poprzez

1) wyeliminowanie uwalniania do Êrodowiska pracy

stwarzajàcego zagro˝enie czynnika chemicznego

poprzez w∏aÊciwe projektowanie procesów pracy

i kontrol´ technicznà oraz stosowanie odpowiedniego wyposa˝enia i materia∏ów;

2) ograniczenie uwalniania do Êrodowiska pracy

stwarzajàcego zagro˝enie czynnika chemicznego

poprzez w∏aÊciwe projektowanie i w∏aÊciwà organizacj´ procesów pracy, stosowanie odpowiedniego wyposa˝enia i materia∏ów oraz systematyczne

kontrole stanu bezpieczeƒstwa i higieny pracy ze

szczególnym uwzgl´dnieniem organizacji procesów pracy, stanu technicznego maszyn i innych

urzàdzeƒ technicznych oraz ustalenie sposobów

rejestracji nieprawid∏owoÊci i metod ich usuwania;

3) stosowanie Êrodków ochrony zbiorowej u êród∏a

powstawania zagro˝enia, takich jak na przyk∏ad

odpowiednia wentylacja, i odpowiednie dzia∏ania

organizacyjne;

4) stosowanie Êrodków ochrony indywidualnej, je˝eli zagro˝eniu nie mo˝na przeciwdzia∏aç w inny

sposób.

§ 9. W przypadku gdy pomiary st´˝eƒ czynnika

chemicznego, wykonywane zgodnie z odr´bnymi

przepisami, wyka˝à przekroczenie wartoÊci najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ, pracodawca niezw∏ocznie podejmie dzia∏ania i Êrodki zmierzajàce do zlikwidowania przekroczeƒ zgodnie z ogólnymi przepisami

bezpieczeƒstwa i higieny pracy i przepisami niniejszego rozporzàdzenia.

§ 10. 1. Pracodawca zapewni ochron´ pracowników przed zagro˝eniami wynikajàcymi z fizykochemicznych w∏aÊciwoÊci czynnika chemicznego, podejmujàc, na podstawie wyników oceny ryzyka zawodowego, techniczne lub organizacyjne dzia∏ania i Êrodki

zmierzajàce do bezpiecznego stosowania czynnika

chemicznego stwarzajàcego zagro˝enie.

2. W szczególnoÊci pracodawca podejmie, w kolejnoÊci okreÊlonej poni˝ej, dzia∏ania i Êrodki zmierzajàce

do

1) zapobie˝enia obecnoÊci w miejscu pracy substancji palnych w st´˝eniu stwarzajàcym zagro˝enie

lub substancji chemicznie niestabilnych, w iloÊciach stwarzajàcych zagro˝enie wybuchem lub

po˝arem;

2) usuni´cia êróde∏ zap∏onu, które mogà spowodowaç po˝ar lub wybuch, oraz wyeliminowania warunków, które mogà powodowaç, ˝e substancje

chemicznie niestabilne mogà wywo∏aç szkodliwe

skutki fizyczne;

3) ograniczenia skutków dla bezpieczeƒstwa i zdrowia pracowników w przypadku po˝aru lub wybuchu substancji palnych, substancji chemicznie niestabilnych lub ich mieszanin.

§ 11. 1. W przypadku obecnoÊci w miejscu pracy

czynnika chemicznego stwarzajàcego zagro˝enie wypadku lub awarii pracodawca okreÊli i wdro˝y procedury dzia∏ania celem zapewnienia bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia pracowników.

2. Procedury, o których mowa w ust. 1, obejmà

tak˝e çwiczenia ratownicze powtarzane okresowo, zapewnienie odpowiednich Êrodków i urzàdzeƒ ratowniczych oraz zasady udzielania pierwszej pomocy poszkodowanym.

§ 12. 1. W razie wystàpienia wypadku lub awarii

pracodawca natychmiast poinformuje o tym pracowników i podejmie dzia∏ania w celu ograniczenia skutków tych zdarzeƒ.

Poz. 86 i 87

2. W obszarze, w którym wystàpi∏ wypadek lub

awaria, pracodawca niezw∏ocznie wdro˝y procedury,

o których mowa w ust. 1, a praca b´dzie dozwolona

tylko pracownikom niezb´dnym i upowa˝nionym.

3. Pracownikom wykonujàcym prace w obszarze,

w którym zaistnia∏o zdarzenie, o którym mowa

w ust. 1, pracodawca zapewni odpowiednie do zagro˝enia Êrodki ochrony indywidualnej (np. odzie˝

ochronnà, sprz´t ochrony dróg oddechowych) oraz inny niezb´dny sprz´t i wyposa˝enie ochronne, które

powinno byç u˝ywane a˝ do momentu usuni´cia zagro˝enia.

4. W obszarze, o którym mowa w ust. 1, zabronione jest przebywanie osobom bez odpowiednich do zagro˝enia Êrodków ochrony indywidualnej oraz innego

niezb´dnego sprz´tu.

§ 13. 1. W przypadku nara˝enia w Êrodowisku pracy na o∏ów i jego zwiàzki nieorganiczne, w ramach

kontroli stanu zdrowia, obowiàzkowy jest monitoring

biologiczny obejmujàcy pomiar st´˝enia o∏owiu we

krwi (PbB) z zastosowaniem absorpcyjnej spektrometrii atomowej lub metody dajàcej równowa˝ne wyniki.

2. Dopuszczalne st´˝enie o∏owiu w materiale biologicznym dla o∏owiu wynosi 50 µg Pb/100 ml krwi.

§ 14. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Zdrowia: M. Balicki

87

WYROK TRYBUNA¸U KONSTYTUCYJNEGO

z dnia 10 stycznia 2005 r.

sygn. akt K 31/03

Trybuna∏ Konstytucyjny w sk∏adzie

Marian Grzybowski — przewodniczàcy,

Jerzy Ciemniewski — sprawozdawca,

wy z dnia 10 paêdziernika 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za prac´ (Dz. U. Nr 200, poz. 1679)

z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

Adam Jamróz,

orzeka

Jerzy St´pieƒ,

Art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 10 paêdziernika 2002 r.

o minimalnym wynagrodzeniu za prac´ (Dz. U.

Nr 200, poz. 1679 oraz z 2004 r. Nr 240, poz. 2407) jest

zgodny z art. 2 i art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Bohdan Zdziennicki,

protokolant: Gra˝yna Sza∏ygo,

po rozpoznaniu, z udzia∏em wnioskodawcy oraz

Sejmu i Prokuratora Generalnego, na rozprawie

w dniu 10 stycznia 2005 r., wniosku Komisji Krajowej

Niezale˝nego Samorzàdnego Zwiàzku Zawodowego

„SolidarnoÊç” o zbadanie zgodnoÊci art. 6 ust. 2 usta-

Marian Grzybowski

Jerzy Ciemniewski

Jerzy St´pieƒ

Adam Jamróz

Bohdan Zdziennicki

minacyjny sporzàdza protokó∏ zawierajàcy w szczególnoÊci

1) wskazanie wnioskodawcy;

2) wskazanie szko∏y, w której test jest przeprowadzany;

3) sk∏ad zespo∏u egzaminacyjnego;

4) ocen´ testu;

5) podpisy cz∏onków zespo∏u egzaminacyjnego.

Poz. 85 i 86

4. Oceny przyczyny nieprzystàpienia do testu

w wyznaczonym terminie organ prowadzàcy post´powanie dokonuje, kierujàc si´ przepisami o usprawiedliwianiu nieobecnoÊci w pracy.

5. W przypadku negatywnej oceny testu, na wniosek z∏o˝ony przez wnioskodawc´, organ prowadzàcy

post´powanie umo˝liwia powtórne jednokrotne przystàpienie do testu w najbli˝szym terminie.

6. Do powtórnego zdawania testu stosuje si´ odpowiednio przepisy § 17—30.