Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizującego

§ 2. 1. Dla pracowników dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi 20 mSv

w ciàgu roku kalendarzowego, z zastrze˝eniem § 3

ust. 1.

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla dawki graniczne promieniowania jonizujàcego, wskaêniki pozwalajàce na

wyznaczenie dawek stosowane przy ocenie nara˝enia

oraz sposób i cz´stotliwoÊç dokonywania oceny nara˝enia

2. Dawka, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç w danym roku kalendarzowym przekroczona do wartoÊci

50 mSv, pod warunkiem ˝e w ciàgu kolejnych pi´ciu

lat kalendarzowych jej sumaryczna wartoÊç nie przekroczy 100 mSv.

1) pracowników;

2) osób z ogó∏u ludnoÊci.

3. Dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka równowa˝na, wynosi w ciàgu roku kalendarzowego

———————

1) 150 mSv — dla soczewek oczu;

1) Przepisy

niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia dyrektywy 96/29/Euratom z dnia 13 maja 1996 r.

w sprawie podstawowych norm bezpieczeƒstwa dotyczàcych ochrony zdrowia przed promieniowaniem jonizujàcym pracowników i ogó∏u ludnoÊci (Dz. Urz. WE L 159

z 29.06.1996).

2) 500 mSv — dla skóry, jako wartoÊç Êrednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej cz´Êci

skóry;

3) 500 mSv — dla d∏oni, przedramion, stóp i podudzi.

§ 3. 1. Kobieta, od chwili zawiadomienia przez nià

kierownika jednostki organizacyjnej o cià˝y, nie mo˝e

byç zatrudniona w warunkach prowadzàcych do otrzymania przez majàce urodziç si´ dziecko dawki skutecznej (efektywnej) przekraczajàcej wartoÊç 1 mSv.

3. Wyznaczajàc dawki skuteczne, zmniejsza si´ je

o dawki wynikajàce z naturalnego t∏a promieniowania

jonizujàcego wyst´pujàcego na danym terenie,

uwzgl´dniajàc rzeczywisty czas nara˝enia. Je˝eli t∏o

naturalne nie jest znane, za jego wartoÊç przyjmuje si´

2,4 mSv w ciàgu roku kalendarzowego.

2. Kobieta karmiàca piersià nie mo˝e byç zatrudniona w warunkach nara˝enia na ska˝enie wewn´trzne i zewn´trzne.

4. Wyznaczanie dawek dla pracowników jest dokonywane na podstawie pomiarów dozymetrycznych.

§ 4. 1. Dla uczniów, studentów i praktykantów,

w wieku 18 lat i powy˝ej, majà zastosowanie wartoÊci

dawek granicznych ustalone w § 2.

2. Dla uczniów, studentów i praktykantów, w wieku od 16 lat do 18 lat, dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka skuteczna (efektywna), z zastrze˝eniem § 3,

wynosi 6 mSv w ciàgu roku kalendarzowego, przy

czym dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka równowa˝na, wynosi w ciàgu roku kalendarzowego

1) 50 mSv — dla soczewek oczu;

2) 150 mSv — dla skóry, jako wartoÊç Êrednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej cz´Êci

skóry;

5. Wyznaczanie dawek dla osób z ogó∏u ludnoÊci

obejmuje

1) oszacowanie dawek zwiàzanych z napromieniowaniem zewn´trznym, ze wskazaniem, tam gdzie jest

to w∏aÊciwe, przyj´tych wartoÊci wspó∏czynnika

jakoÊci promieniowania;

2) oszacowanie wnikni´cia substancji promieniotwórczych do organizmu, z uwzgl´dnieniem rodzaju nuklidów, ich aktywnoÊci i st´˝enia, i — tam

gdzie jest to w∏aÊciwe — ich stanu fizycznego

i chemicznego.

3. Dla uczniów, studentów i praktykantów, w wieku poni˝ej 16 lat, majà zastosowanie wartoÊci dawek

granicznych ustalone w § 5.

6. Je˝eli wyst´pujà grupy osób z ogó∏u ludnoÊci,

których nara˝enie od êród∏a promieniowania jonizujàcego zwiàzanego z danà dzia∏alnoÊcià ze sztucznymi

lub naturalnymi êród∏ami promieniowania jonizujàcego mo˝na uznaç za jednolite i reprezentatywne dla

ludnoÊci najbardziej nara˝onej od tego êród∏a promieniowania, zwane dalej „grupami odniesienia”, przy

wyznaczaniu dawek dla osób z ogó∏u ludnoÊci wyznacza si´ dawki dla tych grup osób.

4. Osoby w wieku poni˝ej 18 lat mogà byç zatrudnione w warunkach nara˝enia jedynie w celu nauki lub

przyuczenia do zawodu.

7. Przy wyznaczaniu dawek dla grupy odniesienia

nie bierze si´ pod uwag´ skrajnych zachowaƒ osób

z tej grupy.

§ 5. 1. Dla osób z ogó∏u ludnoÊci dawka graniczna,

wyra˝ona jako dawka skuteczna (efektywna), wynosi

1 mSv w ciàgu roku kalendarzowego, przy czym dawka graniczna, wyra˝ona jako dawka równowa˝na, wynosi w ciàgu roku kalendarzowego

8. Kryteria wyboru grup odniesienia, cechy charakterystyczne tych grup oraz cz´stotliwoÊç wyznaczania

dawek dla grup odniesienia ka˝dorazowo ustala Prezes Paƒstwowej Agencji Atomistyki w zezwoleniu na

prowadzenie danej dzia∏alnoÊci zwiàzanej z nara˝eniem na dzia∏anie promieniowania jonizujàcego.

3) 150 mSv — dla d∏oni, przedramion, stóp i podudzi.

1) 15 mSv — dla soczewek oczu;

2) 50 mSv — dla skóry, jako wartoÊç Êrednia dla dowolnej powierzchni 1 cm2 napromienionej cz´Êci

skóry.

2. Dawka, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç w danym roku kalendarzowym przekroczona, pod warunkiem ˝e w ciàgu kolejnych pi´ciu lat kalendarzowych

jej sumaryczna wartoÊç nie przekroczy 5 mSv.

§ 6. 1. Nara˝enie pracowników oraz osób z ogó∏u

ludnoÊci ocenia si´ w oparciu o otrzymane przez nich

dawki skuteczne (efektywne) i dawki równowa˝ne, wyznaczone z uwzgl´dnieniem wielkoÊci i wartoÊci

wskaêników pozwalajàcych na wyznaczenie dawek

stosowanych przy ocenie nara˝enia.

2. WielkoÊci i wartoÊci wskaêników pozwalajàcych

na wyznaczenie dawek stosowanych przy ocenie nara˝enia okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

9. Przeprowadzajàc ocen´ nara˝enia, o której mowa w art. 24 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe, Prezes Paƒstwowej Agencji Atomistyki

rejestruje wyniki oceny dawek dla grup odniesienia

z podaniem kryteriów i cech charakterystycznych,

o których mowa w ust. 8.

§ 7. 1. Oceny nara˝enia pracowników dokonuje si´

dla ka˝dego roku kalendarzowego w oparciu o dawki

wyznaczone na podstawie pomiarów, o których mowa

w § 6 ust. 4, wykonywanych w okresach nie d∏u˝szych

ni˝ trzymiesi´czne, a je˝eli okres zatrudnienia w warunkach nara˝enia jest krótszy ni˝ trzy miesiàce, po zakoƒczeniu tego okresu.

2. Oceny nara˝enia osób z ogó∏u ludnoÊci dokonuje si´ raz w roku.

3. W warunkach zdarzenia radiacyjnego ocena nara˝enia pracowników i osób z ogó∏u ludnoÊci jest dokonywana z cz´stotliwoÊcià umo˝liwiajàcà okreÊlenie

Êrodków oraz dzia∏aƒ niezb´dnych do ochrony zdrowia.

Poz. 168

§ 8. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.2)

Prezes Rady Ministrów: M. Belka

———————

2) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia traci moc rozporzàdzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 2002 r.

w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizujàcego (Dz. U. Nr 111, poz. 969 oraz z 2003 r. Nr 38, poz. 333), zachowane w mocy na podstawie art. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o zmianie ustawy — Prawo atomowe oraz ustawy

o op∏acie skarbowej (Dz. U. Nr 70, poz. 632).

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Rady Ministrów

z dnia 18 stycznia 2005 r. (poz. 168)

WIELKOÂCI I WARTOÂCI WSKAèNIKÓW POZWALAJÑCYCH NA WYZNACZENIE DAWEK STOSOWANYCH

PRZY OCENIE NARA˚ENIA

1. Dawka skuteczna (efektywna) E (wyra˝ona w siwertach Sv), jako suma dawek równowa˝nych od napromieniowania zewn´trznego i wewn´trznego HT we

wszystkich tkankach (narzàdach) wymienionych w tabeli 1, z uwzgl´dnieniem odpowiednich czynników

wagowych, okreÊlona jest wzorem

E = ∑ wT · HT = ∑ wT ∑ wR DT,R

T

T

R

gdzie

DT,R — oznacza dawk´ poch∏oni´tà (wyra˝onà w grejach Gy) w tkance (narzàdzie) T od promieniowania R,

wT — oznacza czynnik wagowy tkanki (narzàdu) T,

wed∏ug tabeli 1,

wR — oznacza czynnik wagowy promieniowania R,

wed∏ug tabeli 2; w przypadku promieniowania

neutronowego czynnik wR mo˝na równie˝ opisaç funkcjà ciàg∏à okreÊlonà wzorem

wR = 5 + 17 · exp { – [ln (2E)]2/6}

gdzie E — oznacza energi´ neutronu (w megaelektronowoltach MeV); w przypadku gdy rozwa˝any rodzaj promieniowania lub jego energia nie sà

okreÊlone w tabeli 2 lub nie sà znane, za przybli˝onà wartoÊç czynnika

wagowego promieniowania wR

mo˝na przyjàç uÊrednionà wartoÊç

wspó∏czynnika jakoÊci promienio–

wania Q na g∏´bokoÊci 10 mm w ku1

li ICRU , obliczonà wed∏ug wzoru

∞

– 1

Q= —

– ∫ Q(L)D(L)dL,

D0

gdzie

D

— oznacza dawk´ poch∏oni´tà (w grejach) w punkcie uÊredniania wartoÊci Q,

———————

1 Kula z materia∏u równowa˝nego tkance, o Êrednicy 30 cm

i g´stoÊci 1 g cm–3, której sk∏ad masowy to 76,2 % tlenu,

11,1 % w´gla, 10,1 % wodoru i 2,6 % azotu.

L

— oznacza nieograniczone liniowe

przekazanie energii na jeden mikrometr toru czàstki na∏adowanej

w wodzie (w kiloelektronowoltach

na mikrometr keV/µm),

D(L)dL — oznacza dawk´ poch∏oni´tà w rozpatrywanym punkcie, przy nieograniczonym liniowym przekazaniu

energii mi´dzy L a L+dL,

Q(L)

— oznacza wspó∏czynnik jakoÊci promieniowania w rozpatrywanym

punkcie, zale˝ny od wartoÊci L, wed∏ug tabeli 3.

2. Dawk´ skutecznà (efektywnà) E otrzymanà

w ciàgu okreÊlonego czasu wyznacza si´ przez zsumowanie dawki skutecznej (efektywnej) Ez od nara˝enia

zewn´trznego w ciàgu tego czasu oraz dawek obcià˝ajàcych, spowodowanych wnikni´ciem nuklidów promieniotwórczych do organizmu w tym samym czasie,

okreÊlonych dla czasu 50 lat od momentu wnikni´cia

lub — w przypadku dzieci — dla czasu od momentu

wnikni´cia do osiàgni´cia przez nie wieku 70 lat, z zastrze˝eniem ust. 3. W celu wyznaczenia dawek granicznych okreÊlony czas oznacza, w zale˝noÊci od

przyj´tego kryterium, 1 rok lub 5 lat. Dawka skuteczna

(efektywna) E (w siwertach) dla osoby w grupie wiekowej g okreÊlona jest wzorem

E = Ez + ∑ e(g)j,p Jj,p + ∑ e(g)j,o Jj,o

j

j

gdzie

e(g)j,p i e(g)j,o — oznaczajà jednostkowe obcià˝ajàce

dawki skuteczne dla osób w grupie

wiekowej g, to znaczy obcià˝ajàce

dawki skuteczne (efektywne) (w siwertach), jakie osoby te otrzymujà

w wyniku wnikni´cia do ich organizmu drogà pokarmowà (indeks p)

lub drogà oddechowà (indeks o) jednostkowej aktywnoÊci (czyli jednego

bekerela 1 Bq) nuklidu j; dawki te, zale˝ne od sposobu przechodzenia nuklidu do przewodu pokarmowego

i z przewodu pokarmowego do p∏y-

Jj,p i Jj,o

nów ustrojowych, okreÊlonego wartoÊcià czynnika f1, oraz od szybkoÊci

absorpcji w p∏ucach (która mo˝e byç

szybka F, umiarkowana M lub powolna S), okreÊlajà tabele 4—7, odr´bnie dla osób z ogó∏u ludnoÊci

i dla pracowników; typ absorpcji

p∏ucnej i wartoÊci czynnika f1 stosowane przy obliczeniu obcià˝ajàcych

dawek skutecznych od zwiàzków

chemicznych okreÊlajà tabele 8 i 9,

— oznaczajà aktywnoÊci (w bekerelach)

nuklidu j, który wniknà∏ do organizmu drogà pokarmowà (indeks p)

lub oddechowà (indeks o).

3. Je˝eli znana jest dawka równowa˝na pochodzàca od nara˝enia wewn´trznego w tkance lub narzàdzie, otrzymana w jednostce czasu, czyli pochodna HT

tej dawki wzgl´dem czasu, wtedy obcià˝ajàcà dawk´

równowa˝nà otrzymanà w czasie τ okreÊla wzór

t0+τ

.

HT (τ) = ∫ HT(t) dt

t0

gdzie: t0 oznacza moment wnikni´cia nuklidu; je˝eli

wartoÊç τ jest nieokreÊlona, jako czas ca∏kowania nale˝y przyjàç okres 50 lub 70 lat, wed∏ug kryteriów podanych w ust. 2.

Poz. 168

4. Je˝eli êród∏em nara˝enia sà obecne w powietrzu

gazy szlachetne, z wy∏àczeniem radonu, to wartoÊci

mocy dawki skutecznej (efektywnej) wyznacza si´

przez przemno˝enie uÊrednionego w czasie st´˝enia

promieniotwórczego [Bq/m3] przez czas przebywania

w chmurze gazu okreÊlony w dniach [d] przez odpowiedni wspó∏czynik konwersji z tabeli 10.

5. Je˝eli êród∏em nara˝enia wewn´trznego sà

obecne w powietrzu nuklidy radonu i ich pochodne,

obcià˝ajàcà dawk´ skutecznà (efektywnà) wyznacza

si´ przez pomiar lub obliczenie potencjalnej energii alfa. Potencjalnà energi´ alfa definiuje si´ jako ca∏kowità energi´ czàstek alfa, emitowanych podczas rozpadu

pochodnych radonu (222Rn) w szeregu promieniotwórczym a˝ do o∏owiu 210Pb (z wy∏àczeniem tego nuklidu) oraz rozpadu pochodnych toronu (220Rn) w szeregu promieniotwórczym a˝ do stabilnego o∏owiu

208Pb, i wyra˝a si´ w d˝ulach (J).

Nara˝enie to okreÊla si´, przeliczajàc wyznaczone

przez pomiar st´˝enie energii potencjalnej alfa, wyra˝one w d˝ulach, razy godzina na metr szeÊcienny

(Jhm–3) na dawk´ skutecznà (efektywnà) w siwertach, z u˝yciem nast´pujàcych wspó∏czynników konwersji

radon w domu mieszkalnym 1,1 Sv/Jhm–3

radon na stanowisku pracy

1,4 Sv/Jhm–3

toron na stanowisku pracy

0,5 Sv/Jhm–3.

TABELA 1. WARTOÂCI CZYNNIKA WAGOWEGO TKANKI (NARZÑDU), wT1

Tkanka (narzàd), T

Gonady

Czerwony szpik kostny

Jelito grube

P∏uca

˚o∏àdek

P´cherz moczowy

Gruczo∏y piersiowe

Wàtroba

Prze∏yk

Tarczyca

Skóra

Powierzchnia koÊci

Pozosta∏e

Czynnik wagowy tkanki

(narzàdu), wT

0,20

0,12

0,12

0,12

0,12

0,05

0,05

0,05

0,05

0,05

0,01

0,01

0,052,3

1 WartoÊci wyznaczone dla reprezentatywnej grupy osób, o jednakowej liczbie przedstawicieli obu p∏ci i o szerokim zakre-

sie przedzia∏u wieku; przy definiowaniu dawki skutecznej mogà byç stosowane niezale˝nie od p∏ci dla nara˝onych pracowników oraz osób z ogó∏u ludnoÊci.

2 Do celów obliczeniowych pozycja „pozosta∏e” obejmuje nast´pujàce tkanki (narzàdy): nadnercza, mózg, górnà cz´Êç jelita grubego, jelito cienkie, nerki, mi´Ênie, trzustk´, Êledzion´, grasic´, macic´ lub inne, które mogà zostaç napromienione

selektywnie.

3 W wyjàtkowych przypadkach, kiedy pojedyncza tkanka (narzàd) nale˝àca do pozycji „pozosta∏e” otrzymuje dawk´ równowa˝nà przekraczajàcà najwi´kszà dawk´ w dowolnym z wymienionych w tabeli dwunastu narzàdów, dla których wyznaczono okreÊlone wartoÊci wT, nale˝y do tej tkanki (narzàdu) zastosowaç czynnik wagowy równy 0,025 oraz czynnik 0,025

do Êredniej dawki w reszcie tkanek (narzàdów) z pozycji „pozosta∏e”.

TABELA 2. WARTOÂCI CZYNNIKA WAGOWEGO PROMIENIOWANIA, wR

Rodzaj promieniowania

i zakres energii, R

Czynnik wagowy

promieniowania, wR

Fotony, wszystkie energie

1

Elektrony i miuony, wszystkie

energie

1

Neutrony, energia < 10 keV

5

10 keV do 100 keV

10

> 100 keV do 2 MeV

20

> 2 MeV do 20 MeV

10

> 20 MeV

5

Protony, z wy∏àczeniem protonów

odrzutu, energia > 2 MeV

5

Czàstki alfa, fragmenty

rozszczepienia, ci´˝kie jàdra

20

TABELA 3. WARTOÂCI WSPÓ¸CZYNNIKA JAKOÂCI Q W ZALE˚NOÂCI OD

NIEOGRANICZONEGO LINIOWEGO PRZEKAZANIA ENERGII L

L w wodzie (keV µm–1)

Q(L)

< 10

1

10—100

0,32 L — 2,2

–

300/√L

> 100

———————

* Tryt zwiàzany organicznie

Warszawa, dnia 3 lutego 2005 r.

Nr 20

TREÂå

Poz.

ROZPORZÑDZENIA RADY MINISTRÓW

168 — z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizujàcego . 1341

169 — z dnia 18 stycznia 2005 r. w sprawie planów post´powania awaryjnego w przypadku zdarzeƒ radiacyjnych . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 1419

ROZPORZÑDZENIA

170 — Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 stycznia 2005 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie stawek uposa˝enia zasadniczego ˝o∏nierzy zawodowych

. . . . . . . . 1430

171 — Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 stycznia 2005 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie dodatków do uposa˝enia zasadniczego ˝o∏nierzy zawodowych

. . . . . . 1432

168

ROZPORZÑDZENIE RADY MINISTRÓW

z dnia 18 stycznia 2005 r.

w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizujàcego1)

Na podstawie art. 25 pkt 1 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe (Dz. U. z 2004 r.

Nr 161, poz. 1689 i Nr 173, poz. 1808) zarzàdza si´, co

nast´puje