Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o państwowej kompensacie przysługującej ofiarom niektórych czynów zabronionych

Ustawa określa zasady i tryb przyznawania kompensaty oraz warunki współpracy organów

w Rzeczypospolitej Polskiej z organami innych państw członkowskich Unii Europejskiej

właściwymi w sprawach postępowania o uzyskanie tego świadczenia.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

ofiara - osobę fizyczną, która na skutek przestępstwa umyślnego, popełnionego z użyciem

przemocy, poniosła śmierć albo doznała naruszenia czynności narządu ciała lub rozstroju

zdrowia określonych w art. 156 § 1 i art. 157 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny

(Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm., zwanej dalej „Kodeks karny”;

2)

osoba najbliższa - małżonka lub osobę pozostającą z ofiarą we wspólnym pożyciu, wstępnego,

zstępnego, osobę pozostającą w stosunku przysposobienia, jeżeli w czasie popełnienia

przestępstwa, o którym mowa w pkt 1, osoby te pozostawały na utrzymaniu ofiary, która

poniosła śmierć na skutek przestępstwa;

3)

osoba uprawniona - ofiarę lub osobę dla niej najbliższą;

4)

kompensata - świadczenie pieniężne przyznawane osobie uprawnionej w trybie określonym

w niniejszej ustawie.

Kompensata może być przyznana w kwocie pokrywającej wyłącznie

1)

utracone zarobki lub inne środki utrzymania,

2)

koszty leczenia,

3)

koszty pogrzebu

- będące skutkiem popełnienia przestępstwa, o którym mowa w art. 2 pkt 1.

Kompensatę przyznaje się, jeżeli przestępstwo zostało popełnione na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej na szkodę osoby mającej obywatelstwo polskie lub obywatelstwo innego państwa

członkowskiego Unii Europejskiej.

Kompensatę przyznaje się jedynie wówczas i w takiej wysokości, w jakiej osoba uprawniona

nie może uzyskać pokrycia utraconych zarobków, innych środków utrzymania lub kosztów,

o których mowa w art. 3 pkt 2 i 3, od sprawcy lub sprawców przestępstwa, z tytułu

ubezpieczenia, ze środków pomocy społecznej albo z innego źródła lub tytułu, niezależnie

od tego, czy sprawca lub sprawcy przestępstwa zostali wykryci, oskarżeni lub skazani.

Kompensata nie może przekroczyć 12 000 zł.

1.

Kompensatę przyznaje się, jeżeli wszczęto postępowanie karne albo odmówiono jego wszczęcia

z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 4, 5, 8, 10 i 11 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania

karnego

(Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm., zwanej dalej „Kodeks postępowania karnego”.

2.

Kompensaty nie przyznaje się pomimo wszczęcia postępowania karnego, jeżeli zostało

ono następnie umorzone z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i 9

Kodeksu postępowania karnego bądź wydano wyrok uniewinniający z przyczyn przewidzianych

w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego.

1.

Organem właściwym w sprawach o przyznanie kompensaty jest sąd rejonowy, w którego

okręgu popełniono przestępstwo, zwany dalej „organem orzekającym”. Organ orzekający

rozpoznaje wniosek, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego

(Dz. U. Nr 43, poz. 296, z późn. zm. o postępowaniu nieprocesowym. Uczestnikiem postępowania jest obok osoby uprawnionej

prokurator.

2.

Jeżeli nie można ustalić miejsca popełnienia przestępstwa, właściwy jest sąd, w którego

okręgu wszczęto postępowanie lub odmówiono jego wszczęcia.

3.

Jeżeli nie można ustalić właściwości miejscowej sądu w sposób określony w ust. 1 i

2, organem orzekającym jest sąd właściwy dla dzielnicy Śródmieście miasta stołecznego

Warszawy.

4.

Kompensatę przyznaje się na wniosek osoby uprawnionej.

5.

Wniosek o kompensatę składa się do organu orzekającego w terminie 2 lat od dnia popełnienia

przestępstwa, pod rygorem wygaśnięcia uprawnienia do żądania kompensaty.

1.

Wniosek o kompensatę powinien zawierać

1)

imię, nazwisko, obywatelstwo i adres osoby uprawnionej;

2)

informację o stanie rodzinnym osoby uprawnionej;

3)

wskazanie daty i miejsca popełnienia przestępstwa stanowiącego podstawę ubiegania

się o kompensatę i jego zwięzły opis, z podaniem skutków;

4)

informację o rodzaju i wysokości poniesionych kosztów oraz utraconych zarobków lub

innych środków utrzymania;

5)

uprzedzenie o odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia o nieuzyskaniu

odszkodowania lub świadczenia z innych źródeł lub tytułów, o którym mowa w art. 5;

6)

oświadczenie osoby uprawnionej, złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, o nieuzyskaniu

odszkodowania lub świadczenia z innych źródeł lub tytułów, o którym mowa w art. 5;

7)

oświadczenie osoby uprawnionej o znajomości obowiązków wynikających z art. 13.

2.

Do wniosku o kompensatę należy dołączyć odpisy odpowiednich orzeczeń wydanych w postępowaniu

karnym, odpisy zaświadczeń lekarskich lub opinii biegłego dotyczących doznania przez

ofiarę uszczerbku na zdrowiu oraz inne dokumenty potwierdzające informacje zawarte

we wniosku.

3.

Jeżeli o kompensatę ubiega się osoba najbliższa, dołącza do wniosku dokumenty potwierdzające

fakt pozostawania w czasie popełnienia przestępstwa stanowiącego podstawę wniosku

na utrzymaniu ofiary, która na skutek tego przestępstwa poniosła śmierć.

4.

Wniosek oraz dołączone do niego dokumenty nie wymagają legalizacji ani żadnej innej

równoważnej czynności.

5.

Minister Sprawiedliwości określi, w drodze rozporządzenia, wzór formularza wniosku

o przyznanie kompensaty, uwzględniając potrzebę zgromadzenia dostatecznych danych

umożliwiających przyznanie kompensaty.

1.

Organem pomocniczym w Rzeczypospolitej Polskiej jest prokurator okręgowy, w którego

okręgu osoba uprawniona ma miejsce zamieszkania lub pobytu.

2.

Organ pomocniczy w Rzeczypospolitej Polskiej udziela osobie uprawnionej niezbędnych

informacji w zakresie możliwości i warunków ubiegania się o kompensatę przyznawaną

przez organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej, gdy przestępstwo zostało popełnione

na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, udostępnia wzór formularza wniosku o przyznanie

kompensaty oraz udziela, na żądanie osoby uprawnionej, ogólnej pomocy i informacji

co do sposobu wypełnienia wniosku.

3.

Organ pomocniczy udziela osobie ubiegającej się o przyznanie kompensaty w innym państwie

członkowskim Unii Europejskiej niezbędnych informacji w zakresie możliwości i warunków

ubiegania się o kompensatę przyznawaną przez organy orzekające w innych państwach

członkowskich Unii Europejskiej, gdy przestępstwo zostało popełnione na terytorium

tych państw, udostępnia odpowiedni wzór formularza wniosku oraz udziela, na żądanie

tej osoby, ogólnej pomocy i informacji co do sposobu wypełnienia wniosku.

W sprawach o przyznanie kompensaty skarga kasacyjna nie przysługuje.

Kompensata wypłacana jest przez sąd rejonowy, który wydał orzeczenie o przyznaniu

kompensaty, w terminie miesiąca od dnia uprawomocnienia się orzeczenia. Wypłata następuje

ze środków budżetu państwa.

1.

Osoba, której przyznano kompensatę, jest obowiązana ją zwrócić, jeżeli umorzono postępowanie

karne z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 1, 2, 3, 7 i 9 Kodeksu postępowania

karnego bądź wydano wyrok uniewinniający z przyczyn przewidzianych w art. 17 § 1 pkt 1 i 2 Kodeksu postępowania karnego.

2.

Niezwłocznie po uprawomocnieniu się orzeczenia o umorzeniu postępowania karnego bądź

wyroku uniewinniającego prokurator zawiadamia osobę, której przyznano kompensatę,

o obowiązku zwrotu kompensaty w terminie 30 dni od dnia otrzymania zawiadomienia.

3.

Kompensatę zwraca się do organu orzekającego, który wydał orzeczenie o przyznaniu

kompensaty.

4.

Jeżeli osoba uprawniona nie zwróci kompensaty w terminie, o którym mowa w ust. 2,

Skarbowi Państwa przysługuje w stosunku do osoby uprawnionej roszczenie o zwrot kompensaty.

1.

W razie przyznania osobie uprawnionej kompensaty Skarb Państwa ma roszczenie zwrotne

do sprawcy lub sprawców przestępstwa umyślnego, popełnionego z użyciem przemocy, na

skutek którego ofiara poniosła śmierć albo doznała naruszenia czynności narządu ciała

lub rozstroju zdrowia, określonych w art. 156 § 1 i art. 157 § 1 Kodeksu karnego.

2.

Powództwo dotyczące roszczeń, o których mowa w ust. 1 i w art. 13 ust. 4, może wytoczyć

w postępowaniu cywilnym prokurator.

1.

Organ pomocniczy w Rzeczypospolitej Polskiej przyjmuje i niezwłocznie przekazuje wnioski

o kompensatę, wraz z niezbędną dokumentacją, organom orzekającym w innych państwach

członkowskich Unii Europejskiej. Organ pomocniczy przekazuje wnioski, wykorzystując

w tym celu właściwy formularz opracowany przez Komisję Europejską.

2.

Organ pomocniczy nie dokonuje oceny zasadności wniosków.

Organ pomocniczy w Rzeczypospolitej Polskiej, na wniosek organów orzekających w innych

państwach członkowskich Unii Europejskiej

1)

przekazuje tym organom, w porozumieniu z osobami, które wystąpiły z wnioskiem o kompensatę,

uzupełniające informacje, załączając listę dodatkowych dokumentów;

2)

przesłuchuje, stosując odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, osoby wskazane przez organy orzekające i przekazuje niezwłocznie tym organom protokoły

z przesłuchań;

3)

może umożliwić organowi orzekającemu przesłuchanie osoby wskazanej przez ten organ,

przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na

odległość.

Koszty czynności, w tym tłumaczeń dokumentów przekazywanych do organów orzekających

w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej, dokonywanych przez organy pomocnicze

w Rzeczypospolitej Polskiej, obciążają Skarb Państwa.

Organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej po otrzymaniu wniosku od organu pomocniczego

w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej niezwłocznie przekazuje temu organowi

i osobie, która z wnioskiem wystąpiła, potwierdzenie otrzymania wniosku, informacje

o organie orzekającym właściwym do rozpoznania wniosku i o sygnaturze akt oraz, w

miarę możliwości, informację o przybliżonym terminie zakończenia postępowania w przedmiocie

kompensaty.

Organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej może występować do organu pomocniczego

w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej o

1)

przekazanie uzupełniających informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku;

2)

przesłuchanie, zgodnie z prawem innego państwa członkowskiego Unii Europejskiej, wskazanych

osób i przekazanie protokołów przesłuchań;

3)

zapewnienie niezbędnej pomocy przy przesłuchaniu osoby wskazanej przez organ orzekający

przy użyciu urządzeń technicznych umożliwiających przeprowadzenie tej czynności na

odległość.

Przesłuchanie, o którym mowa w art. 16 pkt 3 i w art. 19 pkt 3, może zostać przeprowadzone

wyłącznie za zgodą osoby przesłuchiwanej. W stosunku do osoby przesłuchiwanej nie

stosuje się środków przymusu.

Organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje odpis postanowienia w przedmiocie

kompensaty organowi pomocniczemu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej i

osobom, które wystąpiły z wnioskiem o kompensatę, wykorzystując w tym celu właściwy

formularz opracowany przez Komisję Europejską.

1.

Organ pomocniczy i organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej przekazuje organowi

pomocniczemu i organowi orzekającemu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej

korespondencję dotyczącą kompensaty w języku urzędowym tego państwa lub w innym języku

wskazanym przez to państwo, z zastrzeżeniem ust. 3.

2.

Organ pomocniczy i organ orzekający w Rzeczypospolitej Polskiej przyjmuje od organów

pomocniczych i organów orzekających w innych państwach członkowskich Unii Europejskiej

korespondencję w języku polskim i angielskim, z zastrzeżeniem ust. 3.

3.

Protokoły z przesłuchań przeprowadzonych przez organ pomocniczy oraz orzeczenia wydane

przez organy orzekające w przedmiocie kompensaty przyjmuje się i przekazuje w języku

urzędowym państwa, w którym zostały one sporządzone.

Przepisy ustawy mają zastosowanie do przestępstw popełnionych od dnia wejścia w życie

ustawy.

Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 9 ust.

4, art. 10 ust. 2 oraz art. 15-22, które wchodzą w życie z dniem 1 stycznia 2006 r.