Rozporządzenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) cechy oraz szczegó∏owe warunki kwalifikowania,

rozpowszechniania i sposób zapowiadania audycji

lub innych przekazów, o których mowa w art. 18

ust. 5 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii

i telewizji, zwanej dalej „ustawà”;

2) podzia∏ ma∏oletnich na kategorie wiekowe oraz

szczegó∏owe warunki kwalifikowania i rozpowszechniania audycji lub innych przekazów, o których mowa w art. 18 ust. 5b ustawy, z uwzgl´dnieniem godzin nadawania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej;

3) wzory symboli graficznych i formu∏ zapowiedzi,

o których mowa w art. 18 ust. 5a i 5b ustawy, oraz

sposób ich prezentacji.

§ 2. Audycje lub inne przekazy zakwalifikowane,

zgodnie z za∏àcznikiem nr 3 pkt I do rozporzàdzenia, jako zawierajàce sceny lub treÊci mogàce mieç negatywny wp∏yw na prawid∏owy fizyczny, psychiczny lub

moralny rozwój ma∏oletnich — mogà byç rozpowszechniane wy∏àcznie w godzinach od 2300 do 600.

§ 3. 1. Nadawcy programów radiowych sà zobowiàzani poprzedzaç audycje lub inne przekazy, o których mowa w § 2, zapowiedzià s∏ownà informujàcà

o zakwalifikowaniu ich zgodnie z za∏àcznikiem nr 1 do

rozporzàdzenia.

2) w programach telewizyjnych — oznaczone sà symbolem graficznym przez ca∏y czas trwania zapowiedzi, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 5. 1. Nadawcy radiowi przy kwalifikowaniu audycji lub innych przekazów do emisji w godzinach od 600

do 2300 zobowiàzani sà zaopatrzyç je w zapowiedê

s∏ownà wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 2

do rozporzàdzenia, wskazujàcà na przeznaczenie dla

danej kategorii wiekowej ma∏oletnich.

2. Nadawcy telewizyjni przy kwalifikowaniu audycji lub innych przekazów do emisji w godzinach od 600

do 2300 zobowiàzani sà oznaczyç je symbolem graficznym, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 2 do

rozporzàdzenia, wskazujàcym na przeznaczenie dla

danej kategorii wiekowej ma∏oletnich.

3. Nadawca kwalifikuje audycje lub inne przekazy,

o których mowa w ust. 1 i 2, zgodnie z kryteriami kwalifikowania audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej zawartymi w za∏àczniku nr 3 do rozporzàdzenia.

4. Ustala si´ nast´pujàce kategorie wiekowe ma∏oletnich, z uwzgl´dnieniem godzin nadawania audycji

lub innych przekazów

1) I kategoria — emisja bez ograniczeƒ wiekowych

i czasowych;

2) II kategoria od lat 7 — emisja bez ograniczeƒ czasowych;

3) III kategoria od lat 12 — emisja bez ograniczeƒ czasowych;

4) IV kategoria od lat 16 — emisja po godzinie 2000.

2. Nadawcy programów telewizyjnych sà zobowiàzani oznaczaç audycje lub inne przekazy, o których

mowa w § 2, symbolem graficznym przez ca∏y czas

trwania emisji, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 6. Symbole graficzne zamieszczane sà w czasie

trwania ca∏ej emisji telewizyjnej, a ich wysokoÊç i d∏ugoÊç nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 2 cm umieszczonego

w górnym lewym rogu ekranu o przekàtnej 21 cali.

§ 4. Zapowiedzi, przez które rozumie si´ zwiastuny

audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 2,

po∏àczone z prezentacjà ich treÊci, rozpowszechniane

sà wy∏àcznie w czasie, w którym dozwolone jest rozpowszechnianie tych audycji lub innych przekazów i

§ 7. Zapowiedzi, przez które rozumie si´ zwiastuny

audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 5,

po∏àczone z prezentacjà ich treÊci, rozpowszechniane

sà wy∏àcznie w czasie, w którym dozwolone jest rozpowszechnianie tych audycji lub innych przekazów i

1) w programach radiowych — poprzedzone sà zapowiedzià s∏ownà informujàcà o zakwalifikowaniu

ich zgodnie z za∏àcznikiem nr 1 do rozporzàdzenia;

1) w programach radiowych — poprzedzone sà zapowiedzià s∏ownà informujàcà o zakwalifikowaniu

ich zgodnie z za∏àcznikiem nr 2 do rozporzàdzenia;

2) w programach telewizyjnych — oznaczone sà symbolem graficznym przez ca∏y czas trwania zapowiedzi, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia.

§ 8. Nadawcy radiowi i telewizyjni przekazujàc informacje do Êrodków masowego przekazu o bie˝àcym

programie sà zobowiàzani do∏àczyç symbol graficzny

wskazujàcy na kwalifikacj´ audycji lub innego przekazu z punktu widzenia ich przeznaczenia dla danej kategorii wiekowej, wed∏ug wzoru okreÊlonego w za∏àcznikach nr 1 i 2 do rozporzàdzenia.

Poz. 1089

§ 9. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

30 dni od dnia og∏oszenia.1)

Przewodniczàca Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji

D. Waniek

———————

1) Niniejsze rozporzàdzenie poprzedzone by∏o rozporzàdze-

niem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 20 listopada 2001 r. w sprawie szczegó∏owych zasad kwalifikowania, rozpowszechniania i sposobu zapowiadania audycji lub innych przekazów, które mogà zagra˝aç fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepe∏noletnich (Dz. U. Nr 152, poz. 1744).

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Krajowej Rady Radiofonii

i Telewizji z dnia 23 czerwca 2005 r. (poz. 1089)

Za∏àcznik nr 1

WZÓR SYMBOLU GRAFICZNEGO DLA NADAWCÓW TELEWIZYJNYCH ORAZ WZÓR FORMU¸Y ZAPOWIEDZI

DLA NADAWCÓW RADIOWYCH WSKAZUJÑCY NA PRZEZNACZENIE AUDYCJI LUB INNYCH PRZEKAZÓW,

O KTÓRYCH MOWA W § 2 ROZPORZÑDZENIA

Nazwa kategorii

oraz wzór formu∏y zapowiedzi

Dozwolone od lat 18

Oznakowanie

Opis oznakowania

Ko∏o czerwone

Za∏àcznik nr 2

WZORY SYMBOLI GRAFICZNYCH DLA NADAWCÓW TELEWIZYJNYCH ORAZ WZORY FORMU¸ ZAPOWIEDZI

DLA NADAWCÓW RADIOWYCH WSKAZUJÑCE NA PRZEZNACZENIE AUDYCJI LUB INNYCH PRZEKAZÓW,

O KTÓRYCH MOWA W § 5 ROZPORZÑDZENIA

Nr

Nazwa kategorii

kategorii oraz wzór formu∏ zapowiedzi

Oznakowanie

Opis oznakowania

I

Bez ograniczeƒ

wiekowych

II

Dla ma∏oletnich od lat 7

7

Trójkàt ˝ó∏ty

z liczbà 7 w Êrodku

III

Dla ma∏oletnich od lat 12

12

Trójkàt ˝ó∏ty

z liczbà 12 w Êrodku

IV

Dla ma∏oletnich od lat 16

16

Trójkàt ˝ó∏ty

z liczbà 16 w Êrodku

Ko∏o zielone

Za∏àcznik nr 3

Za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia charakteryzuje poszczególne kategorie wiekowe i opisuje audycje lub inne przekazy z punktu widzenia czterech elementów, wa˝nych dla rozwoju ma∏oletnich

1. prezentowanej wizji Êwiata;

2. ocen moralnych;

3. wywo∏ywanych emocji;

4. wzorów zachowaƒ.

I. Cechy oraz szczegó∏owe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów zawierajàcych sceny lub

treÊci mogàce mieç negatywny wp∏yw na prawid∏owy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój ma∏oletnich, o których mowa w § 2 rozporzàdzenia

U ma∏oletnich od 16 do 18 roku ˝ycia nast´puje stopniowa integracja funkcji psychicznych, kszta∏tuje si´

wi´ksza samodzielnoÊç, tendencje do poznania siebie i projektowanie swojego doros∏ego ˝ycia. Jednak˝e ma∏oletnich w tym wieku nadal cechuje du˝a wra˝liwoÊç i labilnoÊç emocjonalna, tendencja do przeceniania po-

ziomu w∏asnej dojrza∏oÊci, do podejmowania wa˝nych ˝yciowo decyzji bez zrozumienia ich nast´pstw i konsekwencji oraz do uproszczonego rozstrzygania skomplikowanych spraw egzystencjonalnych.

Ma∏oletni poni˝ej lat 18 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów zawierajàcych sceny lub treÊci

(1) pokazujàce jednostronnie przywileje ˝ycia doros∏ych przy równoczesnym pomijaniu obowiàzków, pracy,

zobowiàzaƒ, i wa˝nych ˝yciowo decyzji przy pomijaniu ich konsekwencji, zawierajàce spo∏eczne usprawiedliwianie agresji, wulgarnoÊci, uprzedzeƒ i negatywnych stereotypów spo∏ecznych, pokazywanie seksu,

agresji i ∏amania norm moralnych jako êród∏a sukcesu ˝yciowego;

(2) prezentujàce wadliwy obraz natury ludzkiej polegajàcy na szukaniu tylko egoistycznych przyjemnoÊci, dà˝eniu do sukcesu za wszelkà cen´ z wykorzystywaniem innych osób dla w∏asnych celów, usprawiedliwiajàce przemoc, traktujàce seks jako êród∏o dominacji;

(3) prezentujàce obrazy naturalistycznego seksu zw∏aszcza po∏àczonego z przemocà i przymusem, patologicznych form ˝ycia seksualnego, a tak˝e obrazy agresji, zw∏aszcza przedstawionej w sposób naturalistyczny

i brutalny;

(4) prezentujàce postacie atrakcyjne (np. pod wzgl´dem urody, bogactwa, sukcesu), a post´pujàce w sposób

moralnie naganny, agresywny, nieuczciwy i wulgarny, bez ˝adnej oceny niew∏aÊciwoÊci takiego zachowania oraz nagradzanie przejawów spo∏ecznej patologii.

II. Cechy oraz szczegó∏owe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów, o których mowa w § 5 rozporzàdzenia

I kategoria wiekowa

Kategoria I zawiera audycje lub inne przekazy, które mogà oglàdaç wszyscy widzowie niezale˝nie od wieku, w tym równie˝ ma∏oletni w wieku przedszkolnym. Sà to audycje prezentujàce zasadniczo pozytywny (lub

opisany neutralnie) obraz Êwiata, w ∏agodnym klimacie emocjonalnym, przedstawiajàce postawy prospo∏eczne i przyjazne nastawienie do ludzi, nasycone emocjami pozytywnymi, takimi jak: radoÊç, zachwyt, szcz´Êcie,

˝yczliwoÊç. Mo˝e byç pokazywana rywalizacja prowadzona w duchu sportowym o okreÊlonych regu∏ach (z wykluczeniem scen drastycznych) i ukazywanie pozytywnych wzorów mi∏oÊci bez obrazów seksualnych (np. romantycznej, opiekuƒczej czy przyjacielskiej).

II kategoria wiekowa

MyÊlenie dzieci w wieku poni˝ej 7 lat jest schematyczne, emocjonalnoÊç jest chwiejna, a system nerwowy

∏atwo ulega przecià˝eniu. W tym okresie kszta∏tuje si´ podstawowy stosunek do Êwiata, zdolnoÊç krytycyzmu

jest bardzo niska, a tendencja do ulegania sugestii i naÊladowania osób z otoczenia i bohaterów fikcyjnych bardzo silna. W zwiàzku z tym ma∏oletni poni˝ej lat 7 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów

(1) prezentujàcych obraz Êwiata budzàcy l´k lub odraz´ oraz negatywne nastawienie do innych osób i otoczenia, np. niszczenie, zn´canie si´, przemoc, poni˝anie, ignorowanie cierpienia, usprawiedliwianie z∏a — nawet jeÊli przedstawione sà w filmach animowanych, w sposób nierealistyczny lub majà charakter humorystyczny;

(2) prezentujàcych treÊci, w których ocena moralna zachowania bohaterów wymaga wnikliwoÊci oraz ró˝nicowania przyczyn, intencji i motywacji, co nie jest mo˝liwe do dokonania przez ma∏oletnich w tym wieku,

a tak˝e ukazujàcych obrazy o charakterze seksualnym (nagoÊç, gesty seksualne itp.), których istoty ma∏oletni nie mo˝e jeszcze zrozumieç;

(3) budzàcych silne emocje, zw∏aszcza negatywne, jak l´k, strach, przera˝enie, z∏oÊç, obrzydzenie, oboj´tnoÊç

na cierpienia innych itp., co wywo∏uje u ma∏oletniego rozchwianie emocjonalne, nadpobudliwoÊç i nadruchliwoÊç (na skutek przecià˝enia uk∏adu nerwowego);

(4) których bohaterowie, niezale˝nie od stopnia realizmu (a wi´c tak˝e w filmach animowanych) zachowujà si´

w taki sposób, w jaki dzieci nie powinny post´powaç, to znaczy: wrzeszczà, u˝ywajà wulgarnych zwrotów,

k∏amià, bijà si´, oszukujà, lekcewa˝à innych lub z nich szydzà, sà z∏oÊliwi itp.;

(5) zawierajàcych treÊci wymienione w kategoriach III, IV i w pkt I za∏àcznika.

III kategoria wiekowa

Dzieci w m∏odszym wieku szkolnym koncentrujà si´ na faktach szczegó∏owych i na ich podstawie tworzà

sobie wizj´ Êwiata, nie rozumiejà jeszcze treÊci metaforycznych, zachowujà si´ na wzór tego, co widzà w swo-

im otoczeniu lub w mediach, bezkrytycznie naÊladujà idoli, sà podatne na wp∏yw innych, ich potrzeby seksualne pozostajà jeszcze w latencji (czyli w „uÊpieniu”), o ile nie zostanà sztucznie rozbudzone przez podniecajàce

obrazy. W zwiàzku z tym ma∏oletni poni˝ej lat 12 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów

(1) zawierajàcych nagromadzenie negatywnych faktów i zdarzeƒ takich jak przemoc czy wulgarne zachowanie, tworzàcych wizj´ Êwiata wrogiego i zagra˝ajàcego, a kontakty mi´dzyludzkie przedstawiajàcych jako

walk´ i rywalizacj´;

(2) pokazujàcych sceny przemocy i seksu, które w filmie obrazujà jakàÊ ide´, której dziecko nie jest w stanie

zrozumieç, gdy˝ spostrzega nie ogólne przes∏anie, ale poszczególne sceny agresji, seksu i wulgarnoÊci;

(3) powodujàcych silne podniecenie, zwiàzane z obrazami przemocy i niebezpiecznych rozrywek, a tak˝e rozbudzajàcych zainteresowanie seksem, a wi´c obrazów nagoÊci i zbli˝eƒ intymnych, a zw∏aszcza takich, które ukazujà seks w oderwaniu od uczuç wy˝szych i stanowià wadliwe wzorce zachowaƒ seksualnych;

(4) w których z∏o budzi ch´ç naÊladowania, przemoc pozostaje bez konsekwencji (np. osoba bita nie cierpi),

sprowadzona jest do konwencji zabawy lub usprawiedliwiona na zasadzie: „cel uÊwi´ca Êrodki” i pokazujàcych negatywne formy zachowania w postaci atrakcyjnej, na przyk∏ad u pozytywnego bohatera (przystojnego, niezwyci´˝onego, ∏adnie ubranego itp.) bàdê sposobu skutecznego stosowania przemocy dla celów

instrumentalnych;

(5) zawierajàcych treÊci wymienione w kategoriach IV i w pkt I za∏àcznika.

IV kategoria wiekowa

Dzieci w wieku dorastania charakteryzujà si´ nadal du˝à pobudliwoÊcià emocjonalnà, sk∏onnoÊcià skrajnych ocen i pochopnych uogólnieƒ, do impulsywnych zachowaƒ i do podejmowania ryzykownych dzia∏aƒ. Starajà si´ demonstrowaç swojà doros∏oÊç, bez g∏´bszego zrozumienia, na czym ona polega. Sà krytyczne w stosunku do rodziców i nauczycieli, a jednoczeÊnie poszukujà atrakcyjnych idoli, których bezkrytycznie naÊladujà.

Sà konformistyczne, dlatego bardziej liczà si´ z normami grup rówieÊniczych, ni˝ z normami ogólnospo∏ecznymi. W zwiàzku z tym ma∏oletni poni˝ej lat 16 nie powinni oglàdaç audycji lub innych przekazów

(1) pokazujàcych wypaczone formy wspó∏˝ycia spo∏ecznego (albo koegzystencji ludzi) i sprowadzajàcych wizj´ Êwiata do przemocy i erotyki, a zw∏aszcza prezentujàcych je w sposób prymitywny i brutalny oraz ukazujàcy obrazy aktywnoÊci seksualnej w oderwaniu od uczuç wy˝szych;

(2) dajàcych uproszczonà wizj´ doros∏oÊci eksponujàcà nadmiernie: si∏´ fizycznà, u˝ywanie przemocy zw∏aszcza demonstrowanej w rolach spo∏ecznych (nauczyciel, rodzice itp.), pokazujàcych moralnie naganne zachowania i postawy bez ocen etycznych oraz moralne obwinianie ofiary za to, ˝e zosta∏a skrzywdzona,

a tak˝e przedstawiajàcych nadmiernà koncentracj´ na posiadaniu pieni´dzy i dóbr materialnych;

(3) dostarczajàcych silnych wra˝eƒ i emocji zwiàzanych z przemocà i seksem, a zw∏aszcza przedstawiajàcych

obrazy agresji i okrucieƒstwa;

(4) mogàce sk∏aniaç do zachowaƒ moralnie nagannych, przez prezentowanie postaci atrakcyjnych, a jednoczeÊnie b´dàcych wzorcem zachowaƒ negatywnych, np. picia alkoholu, u˝ywania wulgarnych wyra˝eƒ i gestów, brutalnoÊci, za˝ywania narkotyków, przemocy itp.;

(5) zawierajàcych treÊci wymienione w pkt I do za∏àcznika.

1089

ROZPORZÑDZENIE KRAJOWEJ RADY RADIOFONII I TELEWIZJI

z dnia 23 czerwca 2005 r.

w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogàcych mieç negatywny wp∏yw na prawid∏owy

fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój ma∏oletnich oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych

dla danej kategorii wiekowej ma∏oletnich, stosowania wzorów symboli graficznych i formu∏ zapowiedzi

Na podstawie art. 18 ust. 6 ustawy z dnia 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz. U. z 2004 r.

Nr 253, poz. 2531 oraz z 2005 r. Nr 17, poz. 141 i Nr 85,

poz. 728) zarzàdza si´, co nast´puje