Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców

Ustawa określa

1)

czas pracy kierowców zatrudnionych na podstawie stosunku pracy;

2)

obowiązki pracodawców w zakresie wykonywania przewozów drogowych;

3)

zasady stosowania norm dotyczących okresów prowadzenia pojazdów, obowiązkowych przerw

w prowadzeniu i gwarantowanych okresów odpoczynku, określonych rozporządzeniem Rady

(EWG) nr 3820/85/EWG z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów

socjalnych odnoszących się do transportu drogowegoUmową europejską dotyczącą pracy załóg wykonujących międzynarodowe przewozy drogowe

(AETR), sporządzoną w Genewie dnia 1 lipca 1970 r.

(Dz. U. z 1999 r. Nr 94, poz. 1086 i 1087), zwaną dalej „Umową AETR”.

Użyte w ustawie określenia oznaczają

1)

transport drogowy - transport drogowy w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

(Dz. U. Nr 125, poz. 1371, z późn. zm.;

2)

przewóz drogowy - przewóz drogowy w rozumieniu rozporządzenia nr 3820/85/EWG;

3)

przewóz regularny - przewóz regularny w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym;

4)

stanowisko pracy kierowcy

a)

siedzibę pracodawcy, na rzecz którego kierowca wykonuje swoje obowiązki, oraz inne

miejsce prowadzenia działalności przez pracodawcę, w szczególności filie, przedstawicielstwa

i oddziały,

b)

pojazd, który kierowca prowadzi,

c)

każde inne miejsce, w którym kierowca wykonuje czynności związane z wykonywanymi przewozami

drogowymi;

5)

tydzień - okres pomiędzy godziną 00

Przepisy ustawy nie naruszają postanowień zawartych w rozporządzeniu nr 3820/85/EWG

i Umowie AETR.

W zakresie nieuregulowanym ustawą stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy

(Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z późn. zm..

Przepisy niniejszego rozdziału mają zastosowanie do kierowców zatrudnionych na podstawie

stosunku pracy, jeżeli przepisy innych ustaw nie stanowią inaczej.

1.

Czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, która obejmuje

wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, w szczególności

1)

prowadzenie pojazdu;

2)

załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem;

3)

nadzór oraz pomoc osobom wsiadającym i wysiadającym;

4)

czynności spedycyjne;

5)

obsługę codzienną pojazdów i przyczep;

6)

inne prace podejmowane w celu wykonania zadania służbowego lub zapewnienia bezpieczeństwa

osób, pojazdu i rzeczy;

7)

niezbędne formalności administracyjne;

8)

utrzymanie pojazdu w czystości.

2.

Czasem pracy kierowcy jest również czas poza przyjętym rozkładem czasu pracy, w którym

kierowca pozostaje na stanowisku pracy kierowcy w gotowości do wykonywania pracy,

w szczególności podczas oczekiwania na załadunek lub rozładunek, których przewidywany

czas trwania nie jest znany kierowcy przed wyjazdem albo przed rozpoczęciem danego

okresu.

3.

Do czasu pracy kierowcy wlicza się przerwę w pracy trwającą 15 minut, którą pracodawca

jest obowiązany wprowadzić, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy kierowcy wynosi co najmniej

6 godzin.

Do czasu pracy kierowcy nie wlicza się

1)

czasu dyżuru, jeżeli podczas dyżuru kierowca nie wykonywał pracy;

2)

nieusprawiedliwionych postojów w czasie prowadzenia pojazdu;

3)

dobowego nieprzerwanego odpoczynku;

4)

przerwy w pracy, o której mowa w art. 16 ust. 1.

Dla celów rozliczania czasu pracy i ustalania uprawnienia do wynagradzania za pracę

w godzinach nadliczbowych, przez dobę należy rozumieć 24 kolejne godziny, poczynając

od godziny, w której kierowca rozpoczyna pracę zgodnie z obowiązującym go rozkładem

czasu pracy.

1.

Czasem dyżuru jest czas, w którym kierowca pozostaje poza normalnymi godzinami pracy

w gotowości do wykonywania pracy wynikającej z umowy o pracę w zakładzie pracy lub

w innym miejscu wyznaczonym przez pracodawcę.

2.

Do czasu dyżuru zalicza się przerwy przeznaczone na odpoczynek, o których mowa w art.

13 i 28.

3.

W przypadku gdy pojazd jest prowadzony przez dwóch lub więcej kierowców, czas nieprzeznaczony

na kierowanie pojazdem jest czasem dyżuru.

4.

Czas dyżuru nie może być wliczany do przysługującego kierowcy dobowego nieprzerwanego

odpoczynku. Wykorzystywanie dobowego odpoczynku w pojeździe w sposób określony w art.

14 ust. 1 nie może być traktowane jako czas dyżuru.

5.

Za czas dyżuru, o którym mowa w ust. 1, z wyjątkiem dyżuru pełnionego w domu, kierowcy

przysługuje czas wolny od pracy w wymiarze odpowiadającym długości dyżuru, a w razie

braku możliwości udzielenia czasu wolnego - wynagrodzenie wynikające z jego osobistego

zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik

wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60%

wynagrodzenia.

6.

Za czas dyżuru, o którym mowa w ust. 2 i 3, kierowcy przysługuje wynagrodzenie w wysokości

określonej w przepisach o wynagradzaniu obowiązujących u danego pracodawcy, nie niższe

jednak niż w wysokości połowy wynagrodzenia określonego w ust. 5.

1.

Okresy pozostawania do dyspozycji oznaczają okresy, inne niż przerwy i czas odpoczynku,

podczas których kierowca nie jest obowiązany pozostawać na stanowisku pracy kierowcy,

będąc jednocześnie w gotowości do rozpoczęcia albo kontynuowania prowadzenia pojazdu

albo wykonywania innej pracy. Okresy pozostawania do dyspozycji obejmują w szczególności

czas, w którym kierowca towarzyszy pojazdowi transportowanemu promem lub pociągiem,

czas oczekiwania na przejściach granicznych oraz w związku z ograniczeniami w ruchu

drogowym.

2.

Okresy pozostawania do dyspozycji poza rozkładem czasu pracy zalicza się do czasu

dyżuru.

3.

W przypadku gdy kierowca, do którego stosuje się zadaniowy czas pracy, nie wypracował

dobowego wymiaru czasu pracy, okresy, o których mowa w ust. 1, zalicza się do czasu

pracy w wymiarze 8 godzin, a w pozostałym zakresie do czasu dyżuru.

1.

Czas pracy kierowcy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i przeciętnie 40 godzin

w przeciętnie pięciodniowym tygodniu pracy, w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym

4 miesięcy, z zastrzeżeniem art. 15 ust. 1 i 3-5.

2.

Rozkłady czasu pracy kierowcy są ustalane na okresy nie krótsze niż 2 tygodnie, z

zastrzeżeniem art. 19.

1.

Tygodniowy czas pracy kierowcy, łącznie z godzinami nadliczbowymi, nie może przekraczać

przeciętnie 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym nieprzekraczającym 4 miesięcy.

2.

Tygodniowy czas pracy, o którym mowa w ust. 1, może być przedłużony do 60 godzin,

jeżeli średni tygodniowy czas pracy nie przekroczy 48 godzin w przyjętym okresie rozliczeniowym

nieprzekraczającym 4 miesięcy.

3.

Wymiar czasu pracy określony w ust. 1 i 2 obowiązuje także kierowcę zatrudnionego

u więcej niż jednego pracodawcy.

1.

Po sześciu kolejnych godzinach pracy kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na

odpoczynek w wymiarze nie krótszym niż 30 minut, w przypadku gdy liczba godzin pracy

nie przekracza 9 godzin, oraz w wymiarze nie krótszym niż 45 minut, w przypadku gdy

liczba godzin pracy wynosi więcej niż 9 godzin. Przerwa może być dzielona na okresy

krótsze trwające co najmniej 15 minut każdy, wykorzystywane w trakcie sześciogodzinnego

czasu pracy lub bezpośrednio po tym okresie.

2.

Przerwy określone w ust. 1 oraz art. 28 ulegają skróceniu o przerwę, o której mowa

w art. 6 ust. 3.

1.

W każdej dobie kierowcy przysługuje prawo do co najmniej 11 godzin nieprzerwanego

odpoczynku. Dobowy odpoczynek może być wykorzystany w pojeździe, jeżeli pojazd znajduje

się na postoju i jest wyposażony w miejsce do spania.

2.

W każdym tygodniu kierowcy przysługuje prawo do co najmniej 35 godzin nieprzerwanego

odpoczynku. Tygodniowy nieprzerwany odpoczynek obejmuje odpoczynek dobowy, o którym

mowa w ust. 1, przypadający w dniu, w którym kierowca rozpoczął odpoczynek tygodniowy.

1.

Do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym mogą być stosowane rozkłady czasu

pracy, w których jest dopuszczalne przedłużenie wymiaru czasu pracy do 10 godzin na

dobę, a do pozostałych kierowców do 12 godzin na dobę - w ramach systemu równoważnego

czasu pracy.

2.

W systemie równoważnego czasu pracy wymiar czasu pracy przedłużony w poszczególnych

dniach jest równoważony skróconym czasem pracy w innych dniach lub dniami wolnymi

od pracy.

3.

Okres rozliczeniowy nie może być dłuższy niż 1 miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 4 i 5.

4.

W szczególnie uzasadnionych przypadkach okres rozliczeniowy może być przedłużony,

nie więcej jednak niż do 3 miesięcy.

5.

Przy pracach uzależnionych od pory roku lub warunków atmosferycznych okres rozliczeniowy

może być przedłużony, nie więcej jednak niż do 4 miesięcy.

1.

Do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym może być stosowany, w szczególnie

uzasadnionych przypadkach, system przerywanego czasu pracy według z góry ustalonego

rozkładu, przewidującego nie więcej niż jedną przerwę w pracy w ciągu doby, trwającą

nie dłużej niż 5 godzin. W przypadku gdy kierowca wykonuje przewozy regularne, przerwa

może trwać nie dłużej niż 6 godzin, jeżeli dobowy wymiar czasu pracy nie przekracza

7 godzin.

2.

Za czas przerwy, o której mowa w ust. 1, kierowcy przysługuje prawo do wynagrodzenia

w wysokości połowy wynagrodzenia, o którym mowa w art. 9 ust. 5; podczas przerwy kierowca

może swobodnie dysponować swoim czasem.

3.

Przy ustalaniu rozkładu czasu pracy w systemie przerywanego czasu pracy stosuje się

przepisy dotyczące przerw przeznaczonych na odpoczynek, chyba że przerwa przewidziana

w ustalonym rozkładzie czasu pracy następuje nie później niż po upływie okresu, po

którym kierowcy przysługuje przerwa przeznaczona na odpoczynek.

4.

System przerywanego czasu pracy może być stosowany również w przypadku wykonywania

niezarobkowego przewozu drogowego - przewozu na potrzeby własne w rozumieniu ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.

Do kierowców zatrudnionych w transporcie drogowym może być stosowany, w przypadkach

uzasadnionych rodzajem wykonywanych przewozów lub ich szczególną organizacją, zadaniowy

czas pracy, w którym zadania przewozowe ustala pracodawca w takim wymiarze, aby mogły

być wykonane w ramach czasu pracy określonego w art. 11 oraz z uwzględnieniem przepisów

dotyczących przerw przeznaczonych na odpoczynek i okresów odpoczynku. Rozkład czasu

pracy w okresie wykonywania danego zadania przewozowego ustala kierowca.

1.

Systemy i rozkłady czasu pracy oraz przyjęte okresy rozliczeniowe czasu pracy ustala

się w układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w obwieszczeniu, jeżeli

pracodawca nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia

regulaminu pracy.

2.

Pracodawca, u którego nie działa zakładowa organizacja związkowa, a także pracodawca,

u którego zakładowa organizacja związkowa nie wyraża zgody na ustalenie lub zmianę

systemów i rozkładów czasu pracy oraz okresów rozliczeniowych czasu pracy, może stosować

okresy rozliczeniowe określone w art. 15 ust. 3-5 - po uprzednim zawiadomieniu właściwego

inspektora pracy.

3.

System przerywanego czasu pracy, o którym mowa w art. 16, wprowadza się w układzie

zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy, a u pracodawcy, u którego nie działa zakładowa

organizacja związkowa - w umowie o pracę.

W uzasadnionych przypadkach w ramach systemu równoważnego czasu pracy, o którym mowa

w art. 15, dopuszcza się stosowanie przerywanego czasu pracy określonego w art. 16,

według z góry ustalonego rozkładu czasu pracy oraz z uwzględnieniem przepisów o obowiązkowym

dobowym odpoczynku; rozkład czasu pracy powinien obejmować okres co najmniej miesiąca.

1.

Praca wykonywana ponad obowiązujące pracownika normy czasu pracy, a także praca wykonywana

ponad dobowy przedłużony wymiar czasu pracy, wynikający z obowiązującego kierowcę

systemu i rozkładu czasu pracy, stanowi pracę w godzinach nadliczbowych.

2.

Praca w godzinach nadliczbowych jest dopuszczalna w razie

1)

sytuacji i zdarzeń wymagających od kierowcy podjęcia działań dla ochrony życia lub

zdrowia ludzkiego oraz mienia albo usunięcia awarii;

2)

szczególnych potrzeb pracodawcy.

3.

Liczba godzin nadliczbowych przepracowanych przez kierowcę w związku z okolicznościami

określonymi w ust. 2 pkt 2 nie może przekroczyć 260 godzin w roku kalendarzowym.

4.

W układzie zbiorowym pracy lub w regulaminie pracy albo w umowie o pracę, jeżeli pracodawca

nie jest objęty układem zbiorowym pracy lub nie jest obowiązany do ustalenia regulaminu

pracy, można ustalić inną liczbę godzin nadliczbowych w roku kalendarzowym niż określona

w ust. 3, z zastrzeżeniem art. 12.

W przypadku gdy praca jest wykonywana w porze nocnej przez co najmniej 4 godziny,

czas pracy kierowcy nie może przekraczać 10 godzin w danej dobie.

Przepisy art. 12 ust. 2 i 3, art. 13, art. 21 oraz art. 24 pkt 2 nie mają zastosowania

do kierowców prowadzących pojazdy wymienione w art. 29 ustawy oraz w art. 4 rozporządzenia

nr 3820/85/EWG.

W zakresie norm określających czas pracy, obowiązkowe przerwy przeznaczone na odpoczynek

w czasie dnia pracy oraz odpoczynek dobowy i tygodniowy, układy zbiorowe pracy mogą

przewidywać wyższe normy minimalne oraz niższe normy maksymalne, niż przewiduje to

ustawa.

Pracodawca jest obowiązany

1)

poinformować kierowców o obowiązujących ich przepisach z zakresu czasu pracy, w sposób

przyjęty u danego pracodawcy oraz

2)

uzyskać od kierowcy oświadczenie na piśmie o wymiarze zatrudnienia albo o niepozostawaniu

w zatrudnieniu u innego pracodawcy.

1.

Ewidencję czasu pracy, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 298, pracodawca prowadzi dla kierowców, niezależnie od stosowanego systemu czasu pracy

i sposobu wynagradzania za godziny nadliczbowe i za pracę w porze nocnej, w rozliczeniu

dobowym, tygodniowym i przyjętym okresie rozliczeniowym.

2.

Ewidencję czasu pracy, o której mowa w ust. 1, pracodawca udostępnia kierowcy na jego

wniosek.

Warunki wynagradzania kierowców nie mogą przewidywać składników wynagrodzenia, których

wysokość jest uzależniona od liczby przejechanych kilometrów lub ilości przewiezionego

ładunku, jeżeli ich stosowanie wpłynęłoby na pogorszenie bezpieczeństwa jazdy.

1.

Okresy przerw w prowadzeniu pojazdu, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia

nr 8320/85/EWG i w art. 7 ust. 1 i 2 Umowy AETR, zalicza się do czasu dyżuru, o którym

mowa w art. 9.

2.

Okresy odpoczynku, o których mowa w art. 8 ust. 1, 2 i 7 rozporządzenia nr 8320/85/EWG

i w art. 8 ust. 1, 2 i 7 Umowy AETR, nie mogą być traktowane jak czas dyżuru, o którym

mowa w art. 9.

3.

Okresy przerw w prowadzeniu pojazdu, o których mowa w art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia

nr 8320/85/EWG i w art. 7 ust. 1 i 2 Umowy AETR, w części obejmującej 15 minut, wlicza

się do czasu pracy kierowcy na warunkach określonych w art. 6 ust. 3.

4.

Do kierowców, którzy wykorzystali przerwy w prowadzeniu pojazdu przeznaczone na odpoczynek,

zgodnie z art. 7 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 8320/85/EWG i art. 7 ust. 1 i 2 Umowy

AETR, nie stosuje się przerwy, o której mowa w art. 13 ust. 1.

5.

Do kierowców, którzy wykorzystali okres odpoczynku, o którym mowa w art. 8 ust. 1-3

rozporządzenia nr 8320/85/EWG i w art. 8 ust. 1-3 Umowy AETR, nie stosuje się odpoczynku,

o którym mowa w art. 14.

Stosownie do art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 3820/85/EWG, w przewozach regularnych

może być stosowana przerwa trwająca nie krócej niż 30 minut po okresie prowadzenia

pojazdu nieprzekraczającym 4 godzin, jeżeli przerwa trwająca powyżej 30 minut zakłócałaby

miejski ruch uliczny, a kierowca nie ma możliwości wykorzystania pozostałych 15 minut

w ciągu czterech i pół godziny prowadzenia pojazdu przed przerwą 30-minutową.

Stosownie do art. 13 ust. 1 rozporządzenia nr 3820/85/EWG i art. 3 ust. 2 rozporządzenia

nr 3821/85/EWG

1.

Stosownie do art. 13 ust. 2 rozporządzenia nr 3820/85/EWG, minister właściwy do spraw

transportu może udzielić

1)

po upoważnieniu przez Komisję Europejską, zwolnienia od stosowania postanowień rozporządzenia

w przypadku operacji transportowych wykonywanych w wyjątkowych okolicznościach;

2)

w nagłych przypadkach czasowego zwolnienia od stosowania postanowień rozporządzenia

na okres nieprzekraczający 30 dni; o udzielonym zwolnieniu minister właściwy do spraw

transportu niezwłocznie powiadamia Komisję Europejską.

2.

Minister właściwy do spraw transportu informuje o udzielonym zwolnieniu w drodze obwieszczenia,

ogłaszanego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”.

1.

Kierowca, który w określonych dniach nie prowadził pojazdu albo prowadził pojazd,

do którego nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia nr 3820/85/EWG, na żądanie

osoby uprawnionej do przeprowadzenia kontroli przedstawia zaświadczenie, które powinno

zawierać w szczególności następujące dane: imię i nazwisko kierowcy, okres, którego

dotyczy, wskazanie przyczyny nieposiadania wykresówek, o których mowa w art. 15 ust.

7 rozporządzenia nr 3821/85/EWG, miejsce i data wystawienia, podpis pracodawcy.

2.

Zaświadczenie, o którym mowa w ust. 1, pracodawca wystawia i wręcza kierowcy przed

rozpoczęciem przez kierowcę przewozu drogowego. W przypadku gdy kierowca w określonych

dniach nie prowadził pojazdu w trakcie wykonywania danego zadania przewozowego, pracodawca

niezwłocznie wystawia i przekazuje zaświadczenie na żądanie osoby uprawnionej do przeprowadzenia

kontroli.

3.

Przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy osobiście wykonującego

przewozy drogowe, z tym że przedsiębiorca przedkłada stosowne oświadczenie.

Traci moc ustawa z dnia 24 sierpnia 2001 r. o czasie pracy kierowców

(Dz. U. Nr 123, poz. 1354, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286 oraz z 2003 r. Nr 149, poz. 1452).

Ustawa wchodzi w życie z dniem uzyskania przez Rzeczpospolitą Polską członkostwa w

Unii Europejskiej.