Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać analizatory spalin samochodowych

§ 1. W rozporzàdzeniu Ministra Finansów z dnia

10 grudnia 2001 r. w sprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci banków (Dz. U. Nr 149, poz. 1673,

z 2002 r. Nr 157, poz. 1314 oraz z 2003 r. Nr 211,

poz. 2061) wprowadza si´ nast´pujàce zmiany

1) w § 2 po pkt 9 dodaje si´ pkt 9a w brzmieniu

„9a) nale˝noÊci „normalne” — ekspozycje kredytowe zakwalifikowane do kategorii „normalne”, o których mowa w przepisach w sprawie

zasad tworzenia rezerw na ryzyko zwiàzane

z dzia∏alnoÊcià banków,”;

2) w § 25

a) w ust. 2 w pkt 1 lit. a otrzymuje brzmienie

„a) nale˝nych bankowi odsetek, w tym dyskonta oraz odsetek skapitalizowanych, od nale˝———————

1) Zmiany

tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535, Nr 124,

poz. 1152, Nr 139, poz. 1324 i Nr 229, poz. 2276.

§ 2. Przepisy § 25 rozporzàdzenia wymienionego

w § 1, w brzmieniu nadanym niniejszym rozporzàdzeniem, majà zastosowanie po raz pierwszy do sprawozdaƒ finansowych sporzàdzonych za rok obrotowy rozpoczynajàcy si´ w 2004 r., z tym ˝e w sprawozdaniach

finansowych za rok obrotowy rozpoczynajàcy si´

w 2003 r. banki mogà uwzgl´dniç zmiany wynikajàce

z tych przepisów, zamieszczajàc odpowiednià informacj´ o tym we wprowadzeniu do sprawozdania finansowego.

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.

Minister Finansów: w z. E. Mucha

58

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 16 grudnia 2003 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç analizatory spalin samochodowych

Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636,

z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne

§ 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) analizator — przyrzàd pomiarowy przeznaczony

do pomiaru zawartoÊci jednego lub wi´cej z nast´pujàcych sk∏adników gazowych

———————

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego

zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki

Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2001 r. Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286

i Nr 166, poz. 1360 oraz z 2003 r. Nr 170, poz. 1652.

a) tlenku w´gla (CO),

b) dwutlenku w´gla (CO2),

c) w´glowodorów (HC w przeliczeniu na n-heksan),

d) tlenu (O2)

w spalinach pojazdów z silnikami o zap∏onie iskrowym;

2) sonda poboru spalin — rurk´ wprowadzanà do rury wydechowej pojazdu, s∏u˝àcà do pobierania

próbek spalin;

3) separator wody — urzàdzenie do usuwania nadmiaru wody z próbek spalin pobieranych przez

sond´ poboru spalin;

4) uk∏ad przet∏aczania gazów — cz´Êç pneumatycznà

analizatora, przez którà sà przepompowywane

spaliny;

5) gaz wzorcowy — stabilnà mieszanin´ gazów

o okreÊlonej zawartoÊci poszczególnych sk∏adni-

ków w azocie, s∏u˝àcà do wzorcowania lub sprawdzania wskazaƒ analizatorów;

6) gaz zerowy — czysty gaz oboj´tny lub mieszanin´

gazów, niezawierajàcà sk∏adników gazowych b´dàcych przedmiotem pomiarów;

7) czas odpowiedzi — przedzia∏ czasu zawarty mi´dzy

chwilà, w której sygna∏ wejÊciowy podlega nag∏ej,

okreÊlonej zmianie, a chwilà, w której sygna∏ wyjÊciowy osiàga ustalonà wartoÊç koƒcowà zawartà

w okreÊlonych granicach;

8) klasa dok∏adnoÊci — klas´ analizatorów spe∏niajàcych okreÊlone wymagania metrologiczne i których b∏´dy sà zawarte w wyznaczonych granicach;

9) warunki odniesienia — warunki przewidziane do

sprawdzania analizatorów lub do wzajemnego porównania wyników pomiarów;

10) b∏àd graniczny dopuszczalny — wartoÊci skrajne

b∏´du analizatorów okreÊlone w rozporzàdzeniu;

11) kana∏ pomiarowy — cz´Êç uk∏adu detekcji przeznaczonà do pomiaru zawartoÊci jednego sk∏adnika.

Poz. 58

§ 3. 1. Uk∏ad przet∏aczania gazu powinien byç

szczelny w takim stopniu, aby zmiana wskazaƒ analizatora na skutek rozcieƒczenia zasysanego gazu wzorcowego powietrzem nie przekracza∏a

1) po∏owy wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego

dopuszczalnego przy legalizacji — dla tlenku

i dwutlenku w´gla oraz w´glowodorów;

2) 0,1 % (u∏amek obj´toÊciowy) — dla tlenu.

2. W przypadku analizatorów klasy dok∏adnoÊci 0

i I przekroczenie wartoÊci, o których mowa w ust. 1,

powinno uniemo˝liwiç wykonanie pomiaru.

§ 4. Analizator z kana∏em pomiarowym zawartoÊci

w´glowodorów powinien byç wyposa˝ony w osobny

wlot z uk∏adem filtracyjnym poch∏aniajàcym w´glowodory, doprowadzajàcy powietrze z otoczenia lub inny gaz do sprawdzania i regulacji punktu zerowego.

§ 5. Konstrukcja analizatora powinna umo˝liwiaç

utrzymanie sta∏ej wartoÊci ciÊnienia wewnàtrz celi pomiarowej podczas

1) regulacji zera;

Rozdzia∏ 2

Wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji,

materia∏u i wykonania analizatorów

§ 2. 1. W sk∏ad analizatora wchodzà w szczególnoÊci

1) uk∏ad przet∏aczania gazu sk∏adajàcy si´ z

a) sondy poboru spalin,

b) filtru do usuwania czàstek sta∏ych ze spalin,

zwanego dalej „filtrem”,

2) sprawdzania i regulacji gazem wzorcowym;

3) pobierania próbek spalin.

§ 6. Konstrukcja sondy poboru spalin powinna

umo˝liwiaç

1) wprowadzenie sondy do rury wydechowej silnika

pojazdu na g∏´bokoÊç co najmniej 30 cm;

2) umocowanie sondy w rurze wydechowej silnika

pojazdu za pomocà urzàdzenia zabezpieczajàcego

przed wypadni´ciem.

c) separatora wody,

d) pompy przet∏aczajàcej gaz przez analizator,

zwanej dalej „pompà”,

e) przewodów stanowiàcych drog´ przep∏ywu gazu od sondy poboru spalin do wylotu odprowadzajàcego gaz z analizatora;

2) uk∏ad detekcji;

3) urzàdzenie wskazujàce wyniki pomiarów o odczycie analogowym albo cyfrowym;

4) urzàdzenie do inicjowania pracy analizatora i sprawdzania jego dzia∏ania;

5) urzàdzenie do regulacji parametrów analizatora;

6) urzàdzenie sygnalizujàce zbyt ma∏y strumieƒ obj´toÊci gazów.

2. Analizator mo˝e byç dodatkowo wyposa˝ony w

1) oddzielne wloty do wprowadzania gazu zerowego

i gazu wzorcowego, umieszczone za separatorem

wody i filtrem;

2) urzàdzenie do rejestracji wyników.

§ 7. 1. Filtr powinien

1) byç wyposa˝ony w wymienny wk∏ad;

2) zatrzymywaç czàstki sta∏e o Êrednicy wi´kszej ni˝

5 µm.

2. Obserwacja stopnia zanieczyszczenia wk∏adu filtru powinna byç mo˝liwa bez jego wyjmowania.

§ 8. Separator wody powinien opró˝niaç si´ automatycznie albo jego zape∏nienie powinno uniemo˝liwiaç wykonanie pomiaru.

§ 9. 1. Wy∏àczenie i w∏àczenie pompy powinno byç

mo˝liwe niezale˝nie od innych elementów uk∏adu pomiarowego.

2. Wykonywanie pomiarów nie powinno byç mo˝liwe przy wy∏àczonej pompie.

§ 10. 1. Urzàdzenie sygnalizujàce zbyt ma∏y strumieƒ obj´toÊci gazu powinno zadzia∏aç przy strumieniu obj´toÊci, przy którym czas odpowiedzi przekroczy

dopuszczalnà wartoÊç lub wystàpi zmiana wskazaƒ

przekraczajàca po∏ow´ wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du

granicznego dopuszczalnego przy legalizacji.

2. W analizatorach klasy dok∏adnoÊci 0 i I urzàdzenie, o którym mowa w ust. 1, powinno uniemo˝liwiç

pomiar po zasygnalizowaniu zbyt ma∏ego strumienia

obj´toÊci gazu.

§ 11. 1. Urzàdzenie do regulacji parametrów analizatora powinno umo˝liwiaç sprawdzenie i wyregulowanie

1) punktu zerowego;

Poz. 58

2) urzàdzenie wskazujàce mo˝e automatycznie wyÊwietlaç komunikat o koniecznoÊci sprawdzenia

stanu regulacji przy u˝yciu gazu wzorcowego;

3) co najmniej raz na 24 godziny powinno — po w∏àczeniu analizatora — pojawiaç si´ automatycznie

˝àdanie sprawdzenia szczelnoÊci uk∏adu przet∏aczania gazu.

2. Niewykonanie czynnoÊci, o których mowa

w ust. 1 pkt 2 i 3, lub ich negatywny wynik powinny

uniemo˝liwiç wykonanie pomiaru.

2) wskazaƒ za pomocà gazu wzorcowego.

2. Regulacja punktu zerowego powinna byç

1) automatyczna w analizatorach klasy dok∏adnoÊci 0 i I;

2) automatyczna, pó∏automatyczna albo r´czna w analizatorze klasy dok∏adnoÊci II.

§ 15. Minimalne zakresy pomiarowe, wyra˝one

u∏amkiem obj´toÊciowym, wynoszà

1) w przypadku analizatorów klasy dok∏adnoÊci 0 i I

a) od 0 % do 5 % dla tlenku w´gla,

b) od 0 % do 16 % dla dwutlenku w´gla,

3. Regulacja wskazaƒ za pomocà gazu wzorcowego powinna byç

1) automatyczna albo pó∏automatyczna w analizatorach klasy dok∏adnoÊci 0 i I;

2) automatyczna, pó∏automatyczna albo

w analizatorze klasy dok∏adnoÊci II.

r´czna

c) od 0 % do 0,2 % dla w´glowodorów,

d) od 0 % do 22 % dla tlenu;

2) w przypadku analizatora klasy dok∏adnoÊci II

a) od 0 % do 7 % dla tlenku w´gla,

b) od 0 % do 16 % dla dwutlenku w´gla,

4. W przypadku analizatora wyposa˝onego w urzàdzenie do regulacji

1) automatycznej lub pó∏automatycznej — wykonanie pomiaru powinno byç niemo˝liwe przed zakoƒczeniem regulacji;

2) pó∏automatycznej — wykonanie pomiaru powinno

byç niemo˝liwe, je˝eli przyrzàd wymaga sprawdzenia stanu regulacji przy u˝yciu gazu wzorcowego.

§ 12. 1. Analizator z kana∏em pomiarowym zawartoÊci w´glowodorów powinien byç wyposa˝ony

w urzàdzenie do wykrywania ich pozosta∏oÊci.

2. W przypadku analizatorów klasy dok∏adnoÊci 0 i I

1) wykrywanie pozosta∏oÊci w´glowodorów powinno

byç wykonywane automatycznie przed ka˝dym

pomiarem;

2) wykonanie pomiaru powinno byç niemo˝liwe, je˝eli zawartoÊç w´glowodorów w próbce otaczajàcego powietrza pobranego przez sond´ poboru

spalin przekroczy wartoÊç 0,002 % (u∏amek obj´toÊciowy).

§ 13. Analizator z kana∏em pomiarowym zawartoÊci tlenu powinien byç wyposa˝ony w urzàdzenie do

automatycznego sprawdzania prawid∏owoÊci dzia∏ania celi tlenowej.

§ 14. 1. W analizatorach klasy dok∏adnoÊci 0 i I

1) sta∏ej kontroli automatycznej podlegajà

c) od 0 % do 0,2 % dla w´glowodorów,

d) od 0 % do 22 % dla tlenu.

§ 16. W urzàdzeniach wskazujàcych z odczytem

analogowym

1) wartoÊç dzia∏ki elementarnej wyra˝ona u∏amkiem

obj´toÊciowym powinna wynosiç 0,1 % albo 0,2 %

dla tlenku w´gla, dwutlenku w´gla i tlenu oraz

0,001 % albo 0,002 % dla w´glowodorów;

2) podzia∏ka analizatora powinna byç opisana cyframi o wysokoÊci co najmniej 5 mm oraz symbolem

gazu mierzonego i oznaczeniem %.

§ 17. W urzàdzeniach wskazujàcych z odczytem cyfrowym

1) rozdzielczoÊç wskazaƒ wyra˝ona u∏amkiem obj´toÊciowym powinna byç nie gorsza ni˝

a) w przypadku analizatorów klasy dok∏adnoÊci 0

i I

— 0,01 % dla tlenku w´gla,

— 0,1 % dla dwutlenku w´gla,

— 0,0001 % dla w´glowodorów,

— 0,02 % dla tlenu w przypadku zawartoÊci nie

wi´kszej ni˝ 4 % i 0,1 % dla zawartoÊci powy˝ej 4 %,

b) w przypadku analizatora klasy dok∏adnoÊci II

— 0,05 % dla tlenku w´gla,

— 0,1 % dla dwutlenku w´gla,

a) stopieƒ nagrzania,

— 0,0005 % dla w´glowodorów,

b) strumieƒ obj´toÊci gazu;

— 0,1 % dla tlenu;

2) wartoÊç liczbowa wyniku pomiaru powinna byç

wyÊwietlana w postaci szeregu cyfr o wysokoÊci

co najmniej 5 mm;

3) obok wartoÊci liczbowej wyniku pomiaru, o której

mowa w pkt 2, powinien znajdowaç si´

a) symbol gazu mierzonego,

b) oznaczenie — %.

§ 18. 1. Analizator wskazujàcy zawartoÊç w´glowodorów w u∏amku obj´toÊciowym n-heksanu mo˝e byç

sprawdzany i regulowany przy u˝yciu propanu.

2. W przypadku u˝ycia propanu jego zawartoÊç

w gazie wzorcowym powinna byç przeliczona na zawartoÊç n-heksanu za pomocà wspó∏czynnika przeliczeniowego zawartoÊci propanu na zawartoÊç n-heksanu (PEF), którego wartoÊç liczbowa powinna byç

wyznaczona z trzema cyframi znaczàcymi indywidualnie dla ka˝dej celi pomiarowej.

3. Po wymianie lub naprawie celi pomiarowej wartoÊç liczbowa wspó∏czynnika przeliczeniowego (PEF)

powinna byç wyznaczona na nowo.

§ 19. Czas odpowiedzi analizatora powinien byç taki, aby w przypadku pomiaru

1) tlenku w´gla, dwutlenku w´gla i w´glowodorów

analizator wskaza∏ co najmniej 95 % wartoÊci koƒcowej w czasie nie d∏u˝szym ni˝ 15 s po zmianie

gazu zerowego na wzorcowy;

Poz. 58

6) nominalna i minimalna wartoÊç strumienia obj´toÊci;

7) nominalne wartoÊci napi´cia zasilania, cz´stotliwoÊci i mocy;

8) wartoÊç wspó∏czynnika przeliczeniowego (PEF) dla

analizatora posiadajàcego kana∏ pomiarowy zawartoÊci w´glowodorów.

Rozdzia∏ 3

Charakterystyki metrologiczne analizatorów

§ 23. W zale˝noÊci od b∏´dów granicznych dopuszczalnych i wymagaƒ konstrukcyjnych rozró˝nia si´

trzy klasy dok∏adnoÊci analizatorów: 0, I, II.

§ 24. 1. Ustala si´ nast´pujàce warunki odniesienia

dla analizatora przy zatwierdzeniu typu

1) temperatura — 20 °C ±2 °C;

2) wilgotnoÊç wzgl´dna — 60 % ±10 %;

3) sta∏e ciÊnienie atmosferyczne;

4) napi´cie zasilania — napi´cie znamionowe ±2 %;

5) cz´stotliwoÊç napi´cia zasilania — cz´stotliwoÊç

znamionowa ±1 %;

6) brak w gazach wzorcowych sk∏adników gazowych

innych ni˝ badane.

2) tlenu analizator wskaza∏ wartoÊç nieprzekraczajàcà

0,1 % (u∏amek obj´toÊciowy) zawartoÊci tlenu po

up∏ywie 60 s od wprowadzenia mieszaniny gazowej beztlenowej.

2. W przypadku analizatora, którego dzia∏anie

opiera si´ na absorpcji promieniowania podczerwonego, dopuszcza si´ zakres wilgotnoÊci wzgl´dnej od

30 % do 60 %.

§ 20. 1. Czas nagrzewania analizatora klasy dok∏adnoÊci II nie mo˝e przekraczaç 30 minut.

3. Ustala si´ nast´pujàce warunki odniesienia dla

analizatora przy legalizacji

2. Wykonanie pomiaru analizatorami klasy dok∏adnoÊci 0 i I nie powinno byç mo˝liwe przed zakoƒczeniem nagrzewania.

1) zakres temperatury od 5 °C do 40 °C;

2) wilgotnoÊç wzgl´dna do 90 %;

3) ciÊnienie atmosferyczne

§ 21. 1. Elementy uk∏adu przet∏aczania gazu powinny byç wykonane z materia∏ów odpornych na korozj´.

a) od 860 hPa do 1060 hPa — dla analizatorów klasy dok∏adnoÊci 0 i I,

2. Sonda poboru spalin powinna byç wykonana

z materia∏u odpornego na temperatur´ spalin.

b) zmienne w zakresie ±25 hPa — dla analizatora

klasy dok∏adnoÊci II;

3. Materia∏y, o których mowa w ust. 1 i 2, nie mogà wp∏ywaç na sk∏ad próbki gazowej.

4) napi´cie zasilania od –15 % do +10 % w stosunku

do wartoÊci napi´cia znamionowego;

§ 22. Na analizatorze powinny byç wykonane

w sposób trwa∏y i czytelny nast´pujàce oznaczenia

5) cz´stotliwoÊç napi´cia zasilania — cz´stotliwoÊç

znamionowa ±2 %.

1) nazwa lub znak producenta;

§ 25. 1. B∏àd graniczny dopuszczalny analizatora

oraz rodzaje b∏´dów (bezwzgl´dne i wzgl´dne) w zale˝noÊci od klasy dok∏adnoÊci i rodzaju prawnej kontroli

metrologicznej okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

2) nazwa analizatora;

3) numer fabryczny i numer celi pomiarowej;

4) rok produkcji;

5) nazwy lub symbole gazów i wartoÊci maksymalne

ich zawartoÊci;

2. Ustalenie wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego, jako wartoÊci wi´kszej lub równej, zachodzi

na drodze porównania wartoÊci b∏´du bezwzgl´dnego

Rozdzia∏ 4

z wartoÊcià b∏´du wzgl´dnego odniesionego do wartoÊci wzorcowej.

3. PowtarzalnoÊç analizatora przy zatwierdzeniu

typu powinna byç taka, ˝eby odchylenie standardowe

eksperymentalne, obliczone na podstawie wyników

serii dwudziestu pomiarów wykonanych w warunkach

powtarzalnoÊci, nie przekracza∏o jednej trzeciej wartoÊci bezwzgl´dnej b∏´du granicznego dopuszczalnego

przy legalizacji.

Przepis koƒcowy

§ 26. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra

Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

z dnia 16 grudnia 2003 r. (poz. 58)

B¸¢DY GRANICZNE DOPUSZCZALNE ANALIZATORÓW

B∏´dy graniczne dopuszczalne analizatorów przy zatwierdzeniu typu

B∏àd graniczny dopuszczalny

Klasa

dok∏adnoÊci

Rodzaj b∏´du

tlenek w´gla

dwutlenek

w´gla

w´glowodory

tlen

bezwzgl´dny (u∏amek obj´toÊciowy)

(%)

±0,03

±0,4

±0,001

±0,1

wzgl´dny

(%)

±3

±4

±5

±3

bezwzgl´dny (u∏amek obj´toÊciowy)

(%)

±0,06

±0,4

±0,0012

±0,1

wzgl´dny

(%)

±3

±4

±5

±3

bezwzgl´dny (u∏amek obj´toÊciowy)

(%)

±0,15

±0,5

±0,002

±0,2

wzgl´dny

(%)

±5

±5

±5

±5

0

I

II

B∏´dy graniczne dopuszczalne analizatorów przy legalizacji

B∏àd graniczny dopuszczalny

Klasa

dok∏adnoÊci

Rodzaj b∏´du

tlenek w´gla

dwutlenek

w´gla

w´glowodory

tlen

bezwzgl´dny (u∏amek obj´toÊciowy)

(%)

±0,03

±0,5

±0,001

±0,1

wzgl´dny

(%)

±5

±5

±5

±5

bezwzgl´dny (u∏amek obj´toÊciowy)

(%)

±0,06

±0,5

±0,0012

±0,1

wzgl´dny

(%)

±5

±5

±5

±5

bezwzgl´dny (u∏amek obj´toÊciowy)

(%)

±0,2

±1

±0,003

±0,2

wzgl´dny

(%)

±10

±10

±10

±10

I

II

57

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA FINANSÓW

z dnia 14 stycznia 2004 r.

zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie szczególnych zasad rachunkowoÊci banków

Na podstawie art. 81 ust. 2 pkt 8 lit. a ustawy z dnia

29 wrzeÊnia 1994 r. o rachunkowoÊci (Dz. U. z 2002 r.

Nr 76, poz. 694, z póên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´puje

noÊci „normalnych” i nale˝noÊci „pod obserwacjà”, z zastrze˝eniem ust. 3,”,

b) w ust. 3 pkt 1 otrzymuje brzmienie

„1) nale˝nych bankowi odsetek zapad∏ych i niezapad∏ych, w tym dyskonta oraz odsetek

skapitalizowanych, od nale˝noÊci „zagro˝onych”, które do czasu ich otrzymania lub odpisania stanowià przychody zastrze˝one,”.