Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 lutego 2004 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać wodomierze

§ 1. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) wodomierz — przyrzàd pomiarowy s∏u˝àcy do ciàg∏ego pomiaru obj´toÊci wody przep∏ywajàcej

w ca∏kowicie wype∏nionym przewodzie zamkni´tym;

2) wodomierz sprz´˝ony — uk∏ad pomiarowy z∏o˝ony

z dwóch wodomierzy o ró˝nych nominalnych strumieniach obj´toÊci oraz z urzàdzenia prze∏àczajàcego, regulujàcego samoczynnie strumieƒ obj´toÊci w obu wodomierzach;

3) wspó∏pracujàce przyrzàdy pomiarowe — przyrzàdy pod∏àczone do liczyd∏a lub urzàdzenia korekcyjnego w celu pomiaru okreÊlonych parametrów

przep∏ywu, na podstawie których mo˝na dokonywaç korekcji lub przeliczeƒ;

4) strumieƒ obj´toÊci (Q) — obj´toÊç wody przep∏ywajàcej przez wodomierz w przyj´tej jednostce

czasu;

5) maksymalny (Qmax) albo przecià˝eniowy (Q4) strumieƒ obj´toÊci — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci,

przy którym wodomierz mo˝e pracowaç w krótkim

czasie bez uszkodzenia i przekroczenia b∏´dów

granicznych dopuszczalnych oraz wartoÊci maksymalnej straty ciÊnienia;

———————

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego

zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki

Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

2) Rozporzàdzenie wdra˝a postanowienia nast´pujàcych dyrektyw Rady

1) dyrektywy 75/33/EWG z dnia 17 grudnia 1974 r. w sprawie

dostosowania ustawodawstwa paƒstw cz∏onkowskich

dotyczàcego wodomierzy do wody zimnej, opublikowanej w Dz. Urz. WE nr L 014 z dnia 20 stycznia 1975 r.;

2) dyrektywy 79/830/EWG z dnia 11 wrzeÊnia 1979 r.

w sprawie dostosowania ustawodawstwa paƒstw cz∏onkowskich dotyczàcego wodomierzy do wody ciep∏ej,

opublikowanej w Dz. Urz. WE nr L 259 z dnia 15 paêdziernika 1979 r.

3) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2001 r. Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 155, poz. 1286

i Nr 166, poz. 1360 oraz z 2003 r. Nr 170, poz. 1652.

6) nominalny strumieƒ obj´toÊci (Qn) — strumieƒ obj´toÊci równy po∏owie maksymalnego strumienia

obj´toÊci, przy którym wodomierz mo˝e pracowaç

przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym i jego

wskazania mieszczà si´ w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

7) ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3) — najwi´kszy strumieƒ obj´toÊci w warunkach znamionowych u˝ytkowania, przy którym wodomierz mo˝e pracowaç

przy przep∏ywie ciàg∏ym lub przerywanym i jego

wskazania mieszczà si´ w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

8) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Qt, Q2) — strumieƒ

obj´toÊci dzielàcy zakres obcià˝eƒ pomiarowych

na przedzia∏ górny i dolny, przy którym b∏àd graniczny dopuszczalny zmienia wartoÊç;

9) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Qmin, Q1) — strumieƒ obj´toÊci, powy˝ej którego wskazania wodomierza nie powinny przekraczaç b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

10) zakres obcià˝eƒ pomiarowych wodomierza — zakres strumienia obj´toÊci wodomierza zawarty

mi´dzy maksymalnym albo przecià˝eniowym

strumieniem obj´toÊci a minimalnym strumieniem obj´toÊci;

11) górne graniczne ciÊnienie — maksymalne ciÊnienie panujàce w rurociàgu, przy którym wodomierz

mo˝e pracowaç w sposób ciàg∏y, w warunkach

znamionowych u˝ytkowania, bez pogorszenia

charakterystyki metrologicznej;

12) maksymalna dopuszczalna temperatura — maksymalnà temperatur´ wody, przy której mo˝e pracowaç wodomierz w sposób ciàg∏y, w warunkach

znamionowych u˝ytkowania, bez pogorszenia

charakterystyki metrologicznej;

13) klasa metrologiczna wodomierza — zakres obcià˝eƒ pomiarowych wodomierza, dla którego wskazania wodomierza mieszczà si´ w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych;

14) klasa dok∏adnoÊci wodomierza — klas´ wodomierza spe∏niajàcego okreÊlone wymagania metrologiczne, którego b∏´dy zawarte sà w okreÊlonych

granicach.

Rozdzia∏ 2

Wymagania metrologiczne w zakresie konstrukcji,

materia∏u i wykonania wodomierzy

§ 2. Wodomierz konstruowany jest jako

1) wodomierz dzia∏ajàcy na zasadach mechanicznych, przeznaczony do wody

a) zimnej, o temperaturze od 0 °C do 30 °C,

b) ciep∏ej, o temperaturze od 30 °C do 90 °C,

c) goràcej, o temperaturze od 30 °C do 130 °C albo

od 30 °C do 180 °C;

2) wodomierz dzia∏ajàcy na zasadach elektronicznych

lub mechanicznych z urzàdzeniami elektronicznymi albo bez, przeznaczony do wody zimnej, o temperaturze od 0 °C do 30 °C;

3) wodomierz sprz´˝ony przeznaczony do wody zimnej, o temperaturze od 0 °C do 30 °C.

§ 3. 1. W sk∏ad wodomierza wchodzà

1) przetwornik pomiarowy — s∏u˝àcy do przetwarzania strumienia obj´toÊci lub obj´toÊci wody na sygna∏y przekazywane do liczyd∏a;

2) liczyd∏o — otrzymujàce z przetwornika pomiarowego lub ze wspó∏pracujàcych przyrzàdów pomiarowych sygna∏ oraz przekszta∏cajàce i przechowujàce go w pami´ci;

3) urzàdzenie wskazujàce — przedstawiajàce wynik

pomiaru w sposób ciàg∏y albo na ˝àdanie.

2. Je˝eli konstrukcja wodomierza nie zapewnia

w∏aÊciwego po∏o˝enia krzywej b∏´dów, wodomierz

powinien byç wyposa˝ony w urzàdzenie adiustacyjne.

3. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 1, mogà

byç wyposa˝one w nadajniki impulsów.

4. Wodomierz, o którym mowa w § 2 pkt 2, mo˝e

byç wyposa˝ony w

1) urzàdzenie korekcyjne, s∏u˝àce do automatycznej

korekcji wp∏ywu temperatury, ciÊnienia i strumienia obj´toÊci wody na wskazania wodomierza;

2) wspó∏pracujàce przyrzàdy pomiarowe;

3) nast´pujàce urzàdzenia pomocnicze

a) urzàdzenie zerujàce, kasujàce wskazania urzàdzenia wskazujàcego,

b) urzàdzenie wskazujàce op∏at´,

c) urzàdzenie drukujàce,

d) urzàdzenie zapami´tujàce wyniki pomiarów obj´toÊci wody,

e) urzàdzenie nastawiajàce, pozwalajàce na wybór

mierzonej obj´toÊci, automatycznie zatrzymujàce przep∏yw wody w momencie uzyskania wybranej obj´toÊci,

f) urzàdzenie samoobs∏ugujàce pozwalajàce u˝ytkownikowi na zu˝ycie okreÊlonej obj´toÊci wody.

§ 4. Urzàdzenia elektroniczne wodomierza mogà

posiadaç konstrukcj´ i oprogramowanie umo˝liwiajà-

Poz. 360

ce autokontrol´ realizowanych przez te urzàdzenia

funkcji, prowadzonà w sposób ciàg∏y lub okresowo.

§ 5. W wodomierzu nie mogà byç stosowane urzàdzenia przyspieszajàce pr´dkoÊç obrotowà jego zespo∏u pomiarowego poni˝ej minimalnego strumienia

obj´toÊci.

§ 6. 1. Konstrukcja wodomierza powinna

1) zapewniaç trwa∏oÊç podczas u˝ytkowania;

2) umo˝liwiaç zabezpieczenie przed ingerencjà w jego dzia∏anie przez osoby nieuprawnione;

3) zapewniaç wytrzyma∏oÊç i szczelnoÊç podczas ciàg∏ego przep∏ywu wody o górnym granicznym ciÊnieniu wody nie mniejszym ni˝ 10 barów przy

maksymalnej dopuszczalnej temperaturze.

2. Konstrukcja wodomierzy

1) o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a i b oraz w § 2 pkt 2,

przeznaczonych do pomiaru przep∏ywu wstecznego, powinna zapewniaç przej´cie tego przep∏ywu

bez uszkodzenia wodomierza lub zmian jego charakterystyk metrologicznych oraz zmniejszenie

wskazania wodomierza o wartoÊç obj´toÊci tego

przep∏ywu lub oddzielnà rejestracj´ tej wartoÊci;

2) nieprzeznaczonych do pomiaru przep∏ywu wstecznego, powinna zawieraç elementy uniemo˝liwiajàce ten przep∏yw albo umo˝liwiç jego przej´cie

bez spowodowania uszkodzeƒ oraz zmian charakterystyk metrologicznych wodomierza.

§ 7. 1. Urzàdzenie prze∏àczajàce wodomierzy,

o których mowa w § 2 pkt 3, powinno byç skonstruowane tak, aby

1) wodomierz g∏ówny nie mierzy∏ przy strumieniu obj´toÊci mniejszym od jego minimalnego strumienia obj´toÊci;

2) wodomierz boczny nie by∏ poddawany dzia∏aniu

strumienia obj´toÊci przekraczajàcego 1,2 jego nominalnego strumienia obj´toÊci, je˝eli zastosowano wodomierz, o którym mowa w § 2 pkt 1 lit. a,

albo 1,2 wartoÊci ciàg∏ego strumienia obj´toÊci,

je˝eli zastosowano wodomierz, o którym mowa

w § 2 pkt 2;

3) wodomierz g∏ówny nie zosta∏ poddany dzia∏aniu

strumienia obj´toÊci mniejszego od poÊredniego

strumienia obj´toÊci wodomierza g∏ównego, je˝eli poÊredni strumieƒ obj´toÊci wodomierza sprz´˝onego jest równy poÊredniemu strumieniowi obj´toÊci wodomierza bocznego.

2. Je˝eli urzàdzenie prze∏àczajàce mo˝e dzia∏aç poprawnie tylko w po∏o˝eniu poziomym albo w pionowym, wodomierz sprz´˝ony powinien byç wyposa˝ony w element pozwalajàcy na korekt´ jego zamontowania.

3. Obszar nieciàg∏oÊci zakresu obcià˝eƒ pomiarowych powinien znajdowaç si´ pomi´dzy minimalnym

i nominalnym lub ciàg∏ym strumieniem obj´toÊci wodomierza sprz´˝onego.

3) wskazanie cyfrowe w dekadzie najmniejszych

wartoÊci mo˝e zmieniaç si´ w sposób ciàg∏y, je˝eli odczyt wartoÊci wskazywanej b´dzie jednoznaczny.

§ 8. Wodomierze powinny byç wykonane z materia∏ów

§ 12. 1. Oznaczenie jednostki miary „m3” powinno

byç umieszczone na podzielni lub wyÊwietlaczu obok

wskazaƒ cyfrowych.

1) o odpowiedniej wytrzyma∏oÊci i trwa∏oÊci;

2) odpornych na wewn´trznà i zewn´trznà korozj´ albo zabezpieczonych przed korozjà poprzez odpowiednià obróbk´ powierzchniowà;

2. Elementy wskazujàce cz´Êç ca∏kowità wartoÊci

wskazywanej powinny byç oznaczone kolorem czarnym.

3) odpornych na zmiany temperatury wody

a) w zakresie od 0 °C do 30 °C — dla wodomierzy

do wody zimnej,

b) w zakresie od 0 °C do 110 °C — dla wodomierzy

do wody ciep∏ej,

c) w zakresach od 30 °C do 150 °C albo od 30 °C do

200 °C — dla wodomierzy do wody goràcej;

4) nietoksycznych, niezanieczyszczajàcych wody, biologicznie oboj´tnych — dla wodomierzy do wody

zimnej.

3. Elementy wskazujàce cz´Êç u∏amkowà wartoÊci

wskazywanej powinny byç oznaczone kolorem czerwonym.

4. W urzàdzeniach wskazujàcych wodomierzy,

o których mowa w § 2 pkt 2, mogà byç zastosowane

inne ni˝ wymienione w ust. 2 i 3 sposoby oznaczania

metra szeÊciennego, jego cz´Êci ca∏kowitych i u∏amkowych.

§ 9. Urzàdzenia wskazujàce wodomierzy powinny

zapewniaç jednoznaczny odczyt obj´toÊci przep∏ywu

wody, wyra˝ony w metrach szeÊciennych.

§ 13. 1. Podzia∏ki urzàdzeƒ wskazujàcych, o których

mowa w § 10 pkt 1 i 3, powinny byç podzielone na

dzia∏ki o wartoÊci 10n metrów szeÊciennych, gdzie

n jest liczbà ca∏kowità dodatnià lub ujemnà, lub zerem.

§ 10. Urzàdzenia wskazujàce mogà byç skonstruowane jako urzàdzenia, w których obj´toÊç przep∏ywu

jest wskazywana za pomocà

2. Podzia∏ka powinna byç ocyfrowana liczbami odpowiadajàcymi wartoÊciom obj´toÊci w metrach szeÊciennych lub zwiàzanym z nià mno˝nikiem.

1) po∏o˝enia jednej lub wielu wskazówek obracajàcych si´ wzgl´dem jednej lub wielu podzia∏ek ko∏owych rozmieszczonych na podzielni albo jednej

lub wielu tarcz z podzia∏kami ko∏owymi obracajàcych si´ wzgl´dem nieruchomej wskazówki;

2) szeregu cyfr umieszczonych na powierzchniach

obrotowych cylindrycznych b´benków, które sà

widoczne w jednym lub wielu otworach lub szeregu cyfr na wyÊwietlaczu albo

3) po∏àczonych sposobów, o których mowa w pkt 1

i 2.

§ 11. 1. W urzàdzeniach wskazujàcych, o których

mowa w § 10 pkt 1 i 3, wskazówki powinny poruszaç

si´ ruchem ciàg∏ym, zgodnie z kierunkiem obrotu

wskazówek zegara.

§ 14. 1. Podzia∏ka urzàdzenia wskazujàcego odnoszàca si´ do najmniejszych wartoÊci obj´toÊci powinna byç podzielona na dzia∏ki, zwane dalej „dzia∏kami

elementarnymi wodomierza”, których wartoÊç wyra˝ona w metrach szeÊciennych powinna wynosiç

1x10n lub 2x10n, lub 5x10n, gdzie n jest liczbà ca∏kowità dodatnià, ujemnà lub zerem.

2. Ocyfrowana dzia∏ka podzia∏ki powinna byç podzielona na 2, 5 lub 10 równych dzia∏ek elementarnych

wodomierza.

§ 15. 1. WartoÊç dzia∏ki elementarnej wodomierza

powinna byç taka, aby wzgl´dna niepewnoÊç odczytu

obj´toÊci odmierzanej przez wodomierz realizowana

z maksymalnà niepewnoÊcià nie przekracza∏a

2. W urzàdzeniach wskazujàcych, o których mowa

w § 10 pkt 2 i 3

1) 0,5 % — dla wodomierzy, o których mowa w § 2

pkt 1 lit. a i b;

1) przyrost wskazaƒ cyfrowych powinien odbywaç

si´ poprzez ruch ocyfrowanych b´benków z do∏u

do góry;

2) 1,25 % — dla wodomierzy, o których mowa w § 2

pkt 1 lit. c;

2) przyrost o jednà cyfr´ powinien byç zakoƒczony

w chwili, gdy cyfra w dekadzie wartoÊci o rzàd

mniejszych zmienia si´ z 9 na 0;

3) 0,25 % — dla wodomierzy klasy dok∏adnoÊci 1;

4) 0,5 % — dla wodomierzy klasy dok∏adnoÊci 2,

o których mowa w § 2 pkt 2.

2. Obj´toÊç odmierzana przez wodomierz powinna

odpowiadaç minimalnemu strumieniowi obj´toÊci

wodomierza przep∏ywajàcemu w czasie nie d∏u˝szym

ni˝ 1 h 30 min.

3. Maksymalna niepewnoÊç pojedynczego odczytu

obj´toÊci nie powinna przekraczaç po∏owy dzia∏ki elementarnej wodomierza lub jednej cyfry.

§ 16. 1. D∏ugoÊç dzia∏ki elementarnej wodomierza

powinna wynosiç

1) od 1 mm do 5 mm — dla wodomierzy, o których

mowa w § 2 pkt 1 lit. a i b i § 2 pkt 2;

2) w zale˝noÊci od iloÊci dzia∏ek elementarnych podzia∏ki

a) od 4 mm do 5 mm — przy 10 dzia∏kach elementarnych,

b) od 2 mm do 5 mm — przy 20 dzia∏kach elementarnych,

c) od 1 mm do 4 mm — przy 50 dzia∏kach elementarnych,

d) od 0,8 mm do 2 mm — przy 100 lub 200 dzia∏kach elementarnych

— dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1

lit. c.

2. W urzàdzeniu wskazujàcym cyfrowym wysokoÊç cyfr nie powinna byç mniejsza ni˝ 4 mm.

3. Wskazy podzia∏ki urzàdzenia wskazujàcego,

o której mowa w § 14 ust. 1, powinny mieç postaç

Poz. 360

§ 18. 1. Urzàdzenia wskazujàce wodomierzy

1) powinny

oknem;

byç

zabezpieczone

przeêroczystym

2) mogà byç dodatkowo zabezpieczone odpowiednio

skonstruowanà pokrywà.

2. Urzàdzenia wskazujàce wodomierzy, o których

mowa w § 2 pkt 1 lit. c, powinny byç

1) zabezpieczone przed tworzeniem si´ skroplin na

wewn´trznej stronie przeêroczystego okna;

2) skonstruowane w sposób zapewniajàcy

a) poprawnoÊç dzia∏ania bez pogorszenia czytelnoÊci wskazaƒ przy temperaturze otoczenia

50 °C,

b) temperatur´ cz´Êci odkrytych nieprzekraczajàcà 80 °C, przy maksymalnej dopuszczalnej temperaturze wody.

§ 19. Urzàdzenia wskazujàce wodomierzy g∏ównego i bocznego w wodomierzu, o którym mowa w § 2

pkt 3, powinny byç tego samego typu.

§ 20. Urzàdzenie wskazujàce wodomierza mo˝e

byç wyposa˝one w zamontowane na sta∏e lub do∏àczane doraênie urzàdzenie dodatkowe z elementem

umo˝liwiajàcym wizualizacj´ obrotów zespo∏u ruchomego wodomierza.

§ 21. 1. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 2,

z urzàdzeniami elektronicznymi mogà byç zasilane

elektrycznie co najmniej z jednego z nast´pujàcych

êróde∏

1) kresek o równej szerokoÊci nieprzekraczajàcej jednej czwartej d∏ugoÊci dzia∏ki elementarnej wodomierza albo

1) zewn´trznego;

2) kontrastowych pasm o szerokoÊci dzia∏ki elementarnej.

3) wymienialnych baterii.

4. SzerokoÊç koƒca wskazówki nie powinna przekraczaç 0,5 mm lub jednej czwartej d∏ugoÊci dzia∏ki

elementarnej dla wodomierzy, o których mowa w § 2

pkt 1 lit. c i pkt 2.

2. W przypadku zasilania ze êród∏a zewn´trznego

wodomierze powinny byç skonstruowane tak, aby

w razie przerwy w dostawie energii wskazania liczyd∏a

wodomierza wyst´pujàce przed przerwà nie zosta∏y

utracone i pozosta∏y w pami´ci przez minimum jeden

rok.

5. Odleg∏oÊç ruchomej wskazówki od podzielni

z naniesionà podzia∏kà oraz ruchomego b´benka od

nieruchomej wskazówki nie powinna przekraczaç

1 mm dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1

lit. c.

3. Zapisywanie wskazaƒ w pami´ci powinno nast´powaç co najmniej jeden raz dziennie lub po przep∏ywie obj´toÊci równowa˝nej 10-minutowemu ciàg∏emu strumieniowi obj´toÊci.

§ 17. Zakres wskazaƒ wodomierza powinien byç

taki, aby urzàdzenie wskazujàce wodomierza wskazywa∏o bez mo˝liwoÊci powrotu do zera wartoÊç obj´toÊci odpowiadajàcej co najmniej

4. Bateria niewymienialna powinna zapewniaç

funkcjonowanie wodomierza co najmniej przez jeden

rok d∏u˝ej ni˝ okres wa˝noÊci dowodu legalizacji wodomierza.

1) 1 999 godzinom pracy wodomierza, o którym mowa w § 2 pkt 1, przy nominalnym strumieniu obj´toÊci;

5. Sposób wymiany baterii powinien byç taki, aby

nie powodowa∏o to uszkodzenia cech zabezpieczajàcych.

2) 1 600 godzinom pracy wodomierza, o którym mowa w § 2 pkt 2, przy ciàg∏ym strumieniu obj´toÊci.

6. Zewn´trzne êród∏o zasilania powinno byç zabezpieczone przed dost´pem osób nieuprawnionych.

2) niewymienialnych baterii;

§ 22. 1. Wodomierze powinny byç wyposa˝one

w elementy umo˝liwiajàce na∏o˝enie cech legalizacyjnych i cech zabezpieczajàcych w sposób uniemo˝liwiajàcy dokonanie demonta˝u lub zmian w wodomierzu i jego urzàdzeniu adiustacyjnym oraz urzàdzeniu

korekcyjnym bez uszkodzenia tych cech.

Poz. 360

1) nominalny strumieƒ obj´toÊci, w metrach szeÊciennych na godzin´;

2) klasa metrologiczna.

2. W wodomierzu, o którym mowa w § 2 pkt 2,

z urzàdzeniami elektronicznymi

3. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 1

lit. b i c, oprócz oznaczeƒ, o których mowa w ust. 1,

powinna byç dodatkowo umieszczona maksymalna

dopuszczalna temperatura wody.

1) dost´p do parametrów wp∏ywajàcych na wyniki

pomiarów powinien byç w szczególnoÊci zabezpieczony mechanicznie, kodem lub kluczem;

4. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 2,

oprócz oznaczeƒ, o których mowa w ust. 1, powinny

byç dodatkowo umieszczone

2) data oraz dane identyfikujàce osob´ dokonujàcà

ingerencji w celu zmian parametrów powinny zostaç zapisane w pami´ci co najmniej przez dwa

lata, chyba ˝e wczeÊniej zostanà zastàpione nowym zapisem; je˝eli w pami´ci mo˝e znajdowaç

si´ wi´cej ni˝ jeden zapis, przepe∏nienie pami´ci

powinno powodowaç usuni´cie najstarszego zapisu;

1) klasa dok∏adnoÊci, jeÊli jest ró˝na od klasy dok∏adnoÊci 2;

3) którego cz´Êci sk∏adowe mogà byç roz∏àczane i sà

zamienne, cz´Êci te powinny posiadaç zabezpieczenia elektroniczne, programowane albo mechaniczne;

4) którego cz´Êci sk∏adowe mogà byç roz∏àczane, lecz

nie sà zamienne, powinny byç stosowane zabezpieczenia, o których mowa w pkt 3, uniemo˝liwiajàce jego uruchomienie w przypadku po∏àczenia

niezgodnego z konfiguracjà podanà w dokumentacji;

5) których cz´Êci sk∏adowe nie mogà byç roz∏àczane,

cz´Êci te powinny byç zabezpieczone w szczególnoÊci przez urzàdzenia uniemo˝liwiajàce pomiar

po roz∏àczeniu i ponownym po∏àczeniu.

§ 23. 1. Na korpusie lub podzielni wodomierza powinny byç umieszczone w sposób trwa∏y i czytelny,

oddzielnie albo w jednym miejscu

1) nazwa lub znak producenta;

2) znak zatwierdzenia typu, je˝eli zosta∏ nadany;

3) rok produkcji;

4) numer fabryczny;

5) jedna albo dwie strza∏ki wskazujàce kierunek przep∏ywu;

6) jednostka miary;

7) górne graniczne ciÊnienie wody w barach, w przypadku gdy przekracza 10 barów;

2) liczbowa wartoÊç ciàg∏ego strumienia obj´toÊci

Q3;

3) stosunek Q3/Q1;

4) stosunek Q2/Q1, jeÊli jest ró˝ny od 1,6;

5) maksymalna dopuszczalna temperatura wody;

6) maksymalna strata ciÊnienia.

5. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 2,

z urzàdzeniami elektronicznymi oprócz oznaczeƒ,

o których mowa w ust. 3, powinny byç dodatkowo

umieszczone

1) napi´cie i cz´stotliwoÊç, dla zewn´trznego êród∏a

zasilania;

2) data wymiany baterii, dla wymienialnej baterii.

6. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 3,

oprócz oznaczeƒ, o których mowa w ust. 1, powinny

byç dodatkowo umieszczone

1) wartoÊç poÊredniego strumienia obj´toÊci;

2) maksymalna strata ciÊnienia.

Rozdzia∏ 3

Charakterystyki metrologiczne wodomierzy

§ 24. 1. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 1,

charakteryzujà nast´pujàce strumienie

1) maksymalny strumieƒ obj´toÊci (Qmax);

2) nominalny strumieƒ obj´toÊci (Qn);

3) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Qt);

8) w przypadku gdy wodomierz mo˝e pracowaç tylko

w po∏o˝eniu pionowym — litera „V”, a gdy w poziomym — litera „H”.

4) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Qmin).

2. Na wodomierzach, o których mowa w § 2 pkt 1,

oprócz oznaczeƒ, o których mowa w ust. 1, powinny

byç dodatkowo umieszczone

3. Rozró˝nia si´ cztery klasy metrologiczne wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1: klasa A, klasa B,

klasa C, klasa D.

2. Stosunek Qmax/Qn powinien wynosiç 2.

4. Klasy metrologiczne wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1, w zale˝noÊci od wartoÊci stosunku

Qmin/Qn i Qt/Qn okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

§ 25. 1. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 2,

charakteryzujà nast´pujàce strumienie

1) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Q4);

2) ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3);

3) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Q2);

4) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Q1).

2. Stosunek Q4/Q3 powinien wynosiç 1,25 albo 2.

3. Stosunek Q2/Q1 powinien wynosiç 1,6 albo 1,5;

2,5; 4; 6,3, pod warunkiem ˝e Q3/Q2 ≥ 5.

Poz. 360

1) ± 2 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Qt ≤ Q ≤ Qmax);

2) ± 5 % — w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ

(Qmin ≤ Q < Qt).

2. B∏´dy graniczne dopuszczalne wodomierzy,

o których mowa w § 2 pkt 1 lit. b i c, przy zatwierdzeniu typu i legalizacji wynoszà

1) ± 3 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Qt ≤ Q ≤ Qmax);

2) ± 5 % — w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ

(Qmin ≤ Q < Qt).

§ 28. 1. Rozró˝nia si´ dwie klasy dok∏adnoÊci wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 2: klasa1 i klasa 2.

2. Wodomierze o ciàg∏ym strumieniu obj´toÊci

4. Stosunek Q3/Q1 powinien byç wybrany z nast´pujàcego szeregu liczb: 10; 12,5; 16; 20; 25; 31,5; 40;

50; 63; 80; 100; 125; 160; 200; 250; 315; 400; 500; 630;

800, przy czym szereg mo˝e byç rozszerzony w gór´.

2) Q3 < 100 m3/h zalicza si´ do klasy dok∏adnoÊci 2.

5. WartoÊç ciàg∏ego strumienia obj´toÊci Q3, wyra˝ona w m3/h, powinna byç wybrana z nast´pujàcych

szeregów

3. B∏´dy graniczne dopuszczalne wodomierzy,

o których mowa w § 2 pkt 2, przy zatwierdzeniu typu

i legalizacji wynoszà

1) 1; 1,6; 2,5; 4; 6,3,

1) dla wodomierzy klasy dok∏adnoÊci 1

2) 10; 16; 25; 40; 63,

3) 100; 160; 250; 400; 630,

4) 1000; 1600; 2500; 4000; 6300,

przy czym szeregi mogà byç rozszerzane w gór´

i w dó∏ albo z szeregu: 0,6; 1; 1,5; 2,5; 3,5; 6; 10; 15;

25; 40; 60; 100; 150; 250; 400; 600; 1000; 1500; 2500;

4000.

§ 26. Wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 3,

charakteryzujà nast´pujàce strumienie

1) je˝eli zastosowano jako wodomierze sk∏adowe wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a

a) maksymalny strumieƒ obj´toÊci (Qmax),

b) nominalny strumieƒ obj´toÊci (Qn),

c) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Qt),

d) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Qmin);

2) je˝eli zastosowano jako wodomierze sk∏adowe wodomierze, o których mowa w § 2 pkt 2

a) przecià˝eniowy strumieƒ obj´toÊci (Q4),

b) ciàg∏y strumieƒ obj´toÊci (Q3),

c) poÊredni strumieƒ obj´toÊci (Q2),

d) minimalny strumieƒ obj´toÊci (Q1).

§ 27. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 1 lit. a, przy zatwierdzeniu typu i legalizacji wynoszà

1) Q3 ≥100 m3/h zalicza si´ do klasy dok∏adnoÊci 1

albo 2;

a) ± 1 % w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Q2 ≤ Q ≤ Q4),

b) ± 3 % w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ

(Q1 ≤ Q < Q2);

2) dla wodomierzy klasy dok∏adnoÊci 2

a) ± 2 % w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Q2 ≤ Q ≤ Q4),

b) ± 5 % w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ

(Q1 ≤ Q < Q2).

4. Dla wodomierzy, o których mowa w § 2 pkt 2,

wyposa˝onych w urzàdzenie korekcyjne b∏´dy graniczne dopuszczalne, o których mowa w ust. 3, dotyczà wskazaƒ po korekcji.

§ 29. B∏´dy graniczne dopuszczalne wodomierzy,

o których mowa w § 2 pkt 3, przy zatwierdzeniu typu

i legalizacji

1) przy zastosowaniu wodomierzy, o których mowa

w § 2 pkt 1 lit. a, wynoszà

a) ± 2 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ

(Qt ≤ Q ≤ Qmax),

b) ± 5 % — w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ

(Qmin ≤ Q < Qt);

2) przy zastosowaniu wodomierzy, o których mowa

w § 2 pkt 2, wynoszà

a) dla wodomierzy klasy dok∏adnoÊci 1

— ± 1 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ (Q2 ≤ Q ≤ Q4),

— ± 3 % — w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ (Q1 ≤ Q < Q2),

b) dla wodomierzy klasy dok∏adnoÊci 2

— ± 2 % — w przedziale górnym zakresu obcià˝eƒ (Q2 ≤ Q ≤ Q4),

— ± 5 % — w przedziale dolnym zakresu obcià˝eƒ (Q1 ≤ Q < Q2).

§ 30. 1. Strata ciÊnienia na wodomierzu, ∏àcznie

z elementami stanowiàcymi integralnà cz´Êç jego wyposa˝enia, nie powinna przekraczaç 1,0 bar przy maksymalnym strumieniu obj´toÊci dla wodomierzy,

o których mowa w § 2 pkt 1, lub przecià˝eniowym

strumieniu obj´toÊci dla wodomierzy, o których mowa

w § 2 pkt 2.

2. W zale˝noÊci od wartoÊci straty ciÊnienia przy

maksymalnym strumieniu obj´toÊci, wodomierze,

o których mowa w § 2 pkt 1, kwalifikuje si´ do jednej

z czterech grup: 1,0 bar; 0,6 bar; 0,3 bar; 0,1 bar.

Poz. 360

§ 31. 1. Wodomierz nie mo˝e zmieniaç wskazaƒ

przy przep∏ywie równym 0.

2. B∏´dy wskazaƒ wodomierzy przeznaczonych do

pomiaru przep∏ywu wstecznego wody, przy tym przep∏ywie, powinny byç zawarte w granicach b∏´dów granicznych dopuszczalnych przy zatwierdzeniu typu i legalizacji.

Rozdzia∏ 4

Przepis koƒcowy

§ 32. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia

20 lutego 2004 r. (poz. 360)

KLASY METROLOGICZNE WODOMIERZY, O KTÓRYCH MOWA W § 2 PKT 1 ROZPORZÑDZENIA

Tabela 1. Klasy metrologiczne wodomierzy do wody zimnej

Qn < 15 m3/h

Qn ≥ 15 m3/h

Klasa A

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,04

0,10

0,08

0,30

Klasa B

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,02

0,08

0,03

0,20

Klasa C

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,01

0,015

0,006

0,015

Klasy

Tabela 2. Klasy metrologiczne wodomierzy do wody ciep∏ej i goràcej

Qn < 15 m3/h

Qn ≥ 15 m3/h

Klasa A

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,04

0,10

0,08

0,20

Klasa B

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,02

0,08

0,04

0,15

Klasa C

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,01

0,06

0,02

0,10

Klasa D

WartoÊç Qmin/Qn

WartoÊç Qt/Qn

0,01

0,015

—

Klasy

360

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 20 lutego 2004 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç wodomierze2)

Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636,

z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepis ogólny