Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r. w sprawie metod badania jakości paliw ciekłych

§ 1. Metody badania jakoÊci paliw ciek∏ych

1) benzyn silnikowych stosowanych w pojazdach wyposa˝onych w silniki z zap∏onem iskrowym, oznaczonych kodami CN 2710 11 41, 2710 11 45,

2710 11 49, 2710 11 51 oraz 2710 11 59,

2) oleju nap´dowego stosowanego w pojazdach, ciàgnikach rolniczych, a tak˝e maszynach nieporu-

———————

1) Minister Gospodarki i Pracy kieruje dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozpo-

rzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki i Pracy (Dz. U. Nr 134, poz. 1428).

2) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia

— dyrektywy 98/70/WE z dnia 13 paêdziernika 1998 r. odnoszàcej si´ do jakoÊci benzyny i olejów nap´dowych oraz zmieniajàcej dyrektyw´ Rady 93/12/EWG (Dz. Urz. WE L 350 z 28.12.1998, z póên. zm.),

— dyrektywy 2000/71/WE z dnia 7 listopada 2000 r. w sprawie dostosowania do post´pu technicznego metod pomiarowych ustanowionych w za∏àcznikach I, II, III i IV do dyrektywy 98/70/WE Parlamentu Europejskiego i Rady zgodnie

z przepisami art. 10 tej dyrektywy (Dz. Urz. WE L 287 z 14.11.2000).

szajàcych si´ po drogach, wyposa˝onych w silniki

z zap∏onem samoczynnym, oznaczonego odpowiednio kodami CN 2710 19 41 i 2710 19 45

— w zakresie poszczególnych ich parametrów okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

Poz. 1970

w sprawie metod badaƒ jakoÊci paliw ciek∏ych (Dz. U.

Nr 14, poz. 122).

§ 3. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

§ 2. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia 22 stycznia 2004 r.

Minister Gospodarki i Pracy: w z. J. Piechota

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 16 sierpnia 2004 r.

(poz. 1970)

METODY BADANIA JAKOÂCI PALIW CIEK¸YCH

I. Metody badania jakoÊci benzyn silnikowych stosowanych w pojazdach wyposa˝onych w silniki z zap∏onem iskrowym, oznaczonych kodami CN 2710 11 41,

2710 11 45, 2710 11 49, 2710 11 51 oraz 2710 11 59,

zwanych dalej „benzynami silnikowymi”, w zakresie

poszczególnych parametrów tych benzyn.

1.

Badawczà liczb´ oktanowà — RON okreÊla

si´, stosujàc znormalizowany silnik badawczy

i znormalizowane warunki pracy tego silnika,

porównujàc charakterystyki stukowego spalania benzyny silnikowej z charakterystykami

mieszanek podstawowych paliw wzorcowych

o znanych liczbach oktanowych.

1.1.

Stopieƒ spr´˝ania i stosunek benzyny silnikowej do powietrza nale˝y tak wyregulowaç,

aby da∏y, dla badanej próbki, znormalizowanà

intensywnoÊç stukania, mierzonà okreÊlonym

elektronicznym miernikiem detonacji.

1.2.

Stosunek benzyny silnikowej do powietrza dla

badanej próbki i ka˝dej z mieszanek podstawowych paliw wzorcowych nale˝y tak regulowaç, aby uzyskaç maksymalnà intensywnoÊç

stukania dla badanej próbki i ka˝dej z mieszanek podstawowych paliw wzorcowych.

1.3.

Wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej

przygotowanie, stosowane odczynniki, sposób obliczenia oraz podawanie wyników,

a tak˝e precyzj´ metody badania badawczej

liczby oktanowej benzyny silnikowej okreÊla

norma PN-EN 25164.

2.

Motorowà liczb´ oktanowà — MON okreÊla

si´, stosujàc znormalizowany silnik badawczy

i znormalizowane warunki pracy tego silnika,

porównujàc charakterystyki stukowego spalania benzyny silnikowej z charakterystykami

mieszanek podstawowych paliw wzorcowych

o znanych liczbach oktanowych.

2.1.

Stopieƒ spr´˝ania i stosunek benzyny silnikowej do powietrza nale˝y tak wyregulowaç,

aby da∏y, dla badanej próbki, znormalizowanà

intensywnoÊç stukania, mierzonà okreÊlonym

elektronicznym miernikiem detonacji.

2.2.

Stosunek benzyny silnikowej do powietrza dla

badanej próbki i ka˝dej z mieszanek podstawowych paliw wzorcowych nale˝y tak wyregulowaç, aby uzyskaç maksymalnà intensywnoÊç stukania dla badanej próbki i ka˝dej

z mieszanek podstawowych paliw wzorcowych.

2.3.

Wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej

przygotowanie, stosowane odczynniki, sposób obliczenia oraz podawanie wyników,

a tak˝e precyzj´ metody badania motorowej

liczby oktanowej benzyny silnikowej okreÊla

norma PN-EN 25163.

3.

Pr´˝noÊç par (DVPE) oznacza si´ za pomocà

metody pr´˝noÊci par nasyconych powietrzem (ASVP), polegajàcej na wstrzykiwaniu

och∏odzonej, nasyconej powietrzem próbki,

o znanej obj´toÊci, do pró˝niowej komory,

w której ciÊnienie nie przekracza 0,1 kPa, lub

do komory utworzonej przez ruchomy t∏ok

umieszczony wewnàtrz regulowanego termostatycznie bloku i przy zachowaniu wymaganego stosunku iloÊciowego par do cieczy.

3.1.

Otrzymana w wyniku czynnoÊci okreÊlonych

w pkt 3 pr´˝noÊç ca∏kowita w komorze jest

równa co do wartoÊci sumie pr´˝noÊci par badanej próbki oraz pr´˝noÊci nasycajàcego je

powietrza. Pr´˝noÊç ta jest mierzona za pomocà czujnika ciÊnienia i wskazaƒ przyrzàdu.

Równowa˝nik pr´˝noÊci par suchych (DVPE)

oblicza si´ ze zmierzonej w ten sposób wartoÊci ciÊnienia ASVP.

3.2.

Rodzaj aparatury, przygotowanie próbki i aparatury, kalibracj´ i kontrol´ aparatury, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzj´ metody badawczej pr´˝noÊci par, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania

z badania okreÊla norma PN-EN 13016-1.

4.

Sk∏ad frakcyjny, oznacza si´ przy ciÊnieniu atmosferycznym, stosujàc metod´ polegajàcà

na przydzieleniu próbki do jednej z pi´ciu

grup (0, 1, 2, 3, 4) w zale˝noÊci od jej sk∏adu

i przewidywanych w∏aÊciwoÊci lotnych (lotno-

przy 673 cm–1 i porównaniu z absorbancjà

wzorcowych roztworów benzenu albo

Êci). Ka˝da z tych grup ma okreÊlony zestaw

aparatury, temperatur´ kondensacji i zakres

zmiennych.

4.1.

4.2.

Testowanà próbk´ benzyny silnikowej, o obj´toÊci 100 ml, poddaje si´ destylacji w ÊciÊle

okreÊlonych warunkach, stosownie do wymagaƒ dla grupy wymienionej w pkt 4, do której

dana próbka zosta∏a przydzielona, oraz prowadzi si´ systematyczne obserwacje wskazaƒ

termometru i obj´toÊci uzyskiwanego kondensatu.

Po wykonaniu czynnoÊci wymienionych

w pkt 4.1 mierzy si´ obj´toÊç cieczy pozosta∏ej w kolbie oraz zapisuje straty iloÊciowe

w procesie destylacji.

4.3.

Odczytane wskazania termometru koryguje

si´ w zale˝noÊci od ciÊnienia atmosferycznego, a nast´pnie na podstawie tych danych dokonuje si´ obliczeƒ, stosownie do rodzaju

próbki i okreÊlonych wymagaƒ.

4.4.

Rodzaj aparatury, przygotowanie próbki i aparatury, kontrol´ aparatury, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie

sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

ISO 3405.

5.

ZawartoÊç w´glowodorów typu

1) olefinowego,

2) metodà chromatografii gazowej, polegajàcà na wydzieleniu frakcji zawierajàcej benzen na pierwszej kolumnie kapilarnej, a nast´pnie oddzieleniu benzenu od innych

zwiàzków frakcji na drugiej kolumnie kapilarnej i wykryciu go przez detektor p∏omieniowo-jonizacyjny.

6.1.

W wyniku czynnoÊci wymienionych w pkt 6

ppkt 1 otrzymuje si´ zawartoÊç benzenu

w g/100 ml, którà przelicza si´ na u∏amek obj´toÊciowy lub masowy. Uzyskany wynik

okreÊla si´ w procentach.

6.2.

W przypadku oznaczania zawartoÊci benzenu

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 1 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN 238.

6.3.

W przypadku oznaczania zawartoÊci benzenu

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 2 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie protoko∏u z badania okreÊla norma

PN-EN 12177.

7.

ZawartoÊç tlenu oznacza si´

2) aromatycznego

1) metodà chromatografii gazowej z zastosowaniem prze∏àczania kolumn kapilarnych,

polegajàcà na wyizolowaniu z próbki, na

pierwszej kolumnie kapilarnej, zwiàzków

organicznych zawierajàcych tlen, rozdzieleniu tych zwiàzków w drugiej kolumnie kapilarnej i wykrywaniu ich indywidualnie przy

u˝yciu detektora p∏omieniowo-jonizacyjnego albo

— oznacza si´ metodà polegajàcà na rozdziale w´glowodorów, zgodnie ze zdolnoÊciami

adsorpcyjnymi, na w´glowodory aromatyczne, olefinowe i w´glowodory nasycone, poprzez przeprowadzenie rozdzia∏u w kolumnie

adsorpcyjnej, wype∏nionej aktywowanym ˝elem krzemionkowym.

5.1.

Z grupami w´glowodorowymi rozdzielajà si´

selektywne wskaêniki, które tworzà barwne

strefy oddzielone granicami widzialnymi

w Êwietle nadfioletowym.

5.2.

ZawartoÊç poszczególnych grup w´glowodorów wyra˝a si´ jako u∏amek obj´toÊciowy

okreÊlony w procentach i obliczony na podstawie d∏ugoÊci odpowiedniej strefy w kolumnie adsorpcyjnej.

5.3.

Wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej

przygotowanie, odczynniki, sposób obliczenia

i podawania wyników, a tak˝e precyzj´ metody okreÊla norma PN-C-04100.

6.

ZawartoÊç benzenu oznacza si´

1) metodà spektrometrii w podczerwieni, polegajàcà na rejestrowaniu widma w podczerwieni w zakresie od 730 cm–1 do

630 cm–1 próbki rozcieƒczonej cykloheksanem, a nast´pnie pomiarze absorbancji

Poz. 1970

2) metodà chromatografii gazowej, polegajàcà na rozdzieleniu próbki na kolumnie kapilarnej, konwersji tlenowych zwiàzków organicznych do tlenku w´gla, wodoru i w´gla

w termicznym reaktorze krakingowym,

a nast´pnie konwersji tlenku w´gla do metanu, który wykrywa si´ detektorem p∏omieniowo-jonizacyjnym.

7.1.

W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu

w sposób okreÊlony w pkt 7 ppkt 1 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN 13132.

7.2.

W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu

w sposób okreÊlony w pkt 7 ppkt 2 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia i podawania

wyniku, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdza-

i traktuje je jak badane próbki ciek∏e. Dopuszcza si´ tak˝e spalenie próbek w p∏omieniu tlenu w ∏ódce do spalaƒ. Powsta∏e

tlenki siarki poddaje si´ przemianie w kwas

siarkowy podczas absorpcji w roztworze

nadtlenku wodoru, a jony siarczanowe

oznacza si´ metodà miareczkowà, albo

nie sprawozdania z badaƒ okreÊla norma

PN-EN 1601.

8.

ZawartoÊç zwiàzków organicznych zawierajàcych tlen

1) metanol (powinien byç dodany stabilizator),

2) metodà polegajàcà na umieszczeniu badanej próbki na drodze wiàzki promieni emitowanej z niskoenergetycznego radioaktywnego êród∏a, w szczególnoÊci 55Fe, a nast´pnie dokonaniu pomiaru promieniowania rentgenowskiego emitowanego w wyniku pobudzenia. Sum´ emitowanych sygna∏ów porównuje si´ z sumà sygna∏ów

otrzymanych dla uprzednio kalibrowanych

mieszanin wzorcowych, wyra˝ajàc st´˝enie

siarki w % masowych, albo

2) etanol (mo˝e wystàpiç potrzeba dodania

stabilizatora),

3) alkohol izopropylowy,

4) alkohol izobutylowy,

5) alkohol tert-butylowy,

6) etery (z 5 lub wi´cej atomami w´gla w czàsteczce),

7) monoalkohole i etery o temperaturze koƒca

destylacji nie wy˝szej ni˝ temperatura

koƒca destylacji okreÊlona w normie

PN-EN 228

3) metodà rentgenowskiej spektroskopii fluorescencyjnej z dyspersjà fali, polegajàcà

na mieszaniu próbki analitycznej w danym

stosunku masowym z roztworem zawierajàcym cyrkon, jako wzorzec wewn´trzny,

a nast´pnie na umieszczeniu w kuwecie

i poddaniu jej ekspozycji pierwotnego promieniowania rentgenowskiego lampy rentgenowskiej.

— oznacza si´

1) metodà chromatografii gazowej z zastosowaniem prze∏àczania kolumn kapilarnych,

polegajàcà na wyizolowaniu z próbki, na

pierwszej kolumnie kapilarnej, zwiàzków

organicznych zawierajàcych tlen, rozdzieleniu tych zwiàzków w drugiej kolumnie kapilarnej i wykrywaniu ich indywidualnie przy

u˝yciu detektora p∏omieniowo-jonizacyjnego albo

2) metodà chromatografii gazowej, polegajàcà na rozdzieleniu próbki na kolumnie kapilarnej, konwersji tlenowych zwiàzków organicznych do tlenku w´gla, wodoru i w´gla

w termicznym reaktorze krakingowym,

a nast´pnie konwersji tlenku w´gla do metanu, który wykrywa si´ detektorem p∏omieniowo-jonizacyjnym.

8.1.

W przypadku oznaczania zawartoÊci zwiàzków

organicznych zawierajàcych tlen w sposób

okreÊlony w pkt 8 ppkt 1 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie oznaczania,

sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN 13132.

8.2.

W przypadku oznaczania zawartoÊci zwiàzków

organicznych zawierajàcych tlen w sposób

okreÊlony w pkt 8 ppkt 2 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie oznaczania,

sposób obliczenia i podawania wyniku, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ okreÊla norma PN-EN 1601.

9.

9.1.

Metod´ oznaczania zawartoÊci siarki, o której

mowa w pkt 9 ppkt 2, mo˝na stosowaç do

dnia 31 grudnia 2004 r.

9.2.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 1 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wielkoÊç

próbki, wykonanie oznaczania, oznaczanie zaabsorbowanej siarki, badanie sprawdzajàce,

podawanie wyniku, precyzj´ metody, a tak˝e

sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ okreÊla

norma PN-EN 24260.

9.3.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 2 — wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, odczynniki, sposób obliczenia i podawania wyników, a tak˝e precyzj´ metody

okreÊla norma PN ISO 8754.

9.4.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 3 nale˝y

1) na podstawie mierzonych szybkoÊci zliczeƒ

promieniowania fluorescencyjnego S-Kα —

o d∏ugoÊci fali 0,5373 nm i Zr-Lα1 — o d∏ugoÊci fali 0,6070 nm, oraz szybkoÊci zliczeƒ

promieniowania t∏a dla d∏ugoÊci fali

0,545 nm, obliczyç stosunek wartoÊci netto

tych szybkoÊci zliczeƒ;

ZawartoÊç siarki oznacza si´

1) w drodze spalania, metodà Wickbolda, polegajàcà na wprowadzeniu próbki analitycznej gazowej lub ciek∏ej do p∏omienia tlenowo-wodorowego w celu spalenia przy zachowaniu znacznego nadmiaru tlenu. Próbki sta∏e lub o znacznej lepkoÊci rozpuszcza

si´ w mieszance typu eter naftowy/toluen

Poz. 1970

2) zawartoÊç siarki wyznaczyç z krzywej kalibracji uzyskanej z wzorcowych roztworów

siarki.

9.5.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 3 — odczynniki i materia∏y, aparat do badaƒ, roztwory ka-

libracyjne, kalibracj´, wykonanie oznaczania,

sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

ISO 14596.

10.

10.1.

II. Metody badania jakoÊci oleju nap´dowego stosowanego w pojazdach, ciàgnikach rolniczych, a tak˝e

maszynach nieporuszajàcych si´ po drogach, wyposa˝onych w silniki z zap∏onem samoczynnym,

oznaczonego odpowiednio kodami CN 2710 19 41

i 2710 19 45, zwanego dalej „olejem nap´dowym”,

w zakresie poszczególnych parametrów tego oleju.

1.

(zwykle mniejszej ni˝ 1 ml) badanej próbki

do U-rurki o regulowanej temperaturze, pomiarze cz´stotliwoÊci drgaƒ i obliczeniu g´stoÊci badanej próbki tego oleju z zastosowaniem sta∏ej pomiarowej wyznaczonej

przez pomiar cz´stotliwoÊci drgaƒ U-rurki

wype∏nionej materia∏em odniesienia o znanej g´stoÊci albo

ZawartoÊç o∏owiu oznacza si´ metodà atomowej spektrometrii absorpcyjnej, polegajàcà na

rozcieƒczeniu próbki propan-2-olem, zadaniu

jodem i zassaniu do p∏omienia acetylenowo-powietrznego spektrometru do absorpcji atomowej, a nast´pnie zmierzeniu absorbancji

przy d∏ugoÊci fali 217,0 nm i porównaniu

z roztworami wzorcowymi, dla których zawartoÊç o∏owiu jest znana.

Odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ okreÊla norma PN-EN 237.

Poz. 1970

2) metodà z areometrem polegajàcà na doprowadzeniu badanej próbki oleju nap´dowego do okreÊlonej temperatury i przeniesieniu do cylindra areometru, doprowadzonego równie˝ do tej samej, w przybli˝eniu,

temperatury.

2.1.

W przypadku oznaczania g´stoÊci oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 1 — rodzaj aparatury, odczynniki, przygotowanie próbki i aparatury,

kalibracj´, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyniku, precyzj´ metody,

a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ

okreÊla norma PN-EN ISO 12185.

2.2.

W przypadku oznaczania g´stoÊci oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 2 nale˝y

1) odpowiedni do wymagaƒ areometr, którego temperatur´ uregulowano, zanurzyç

w badanej próbce oleju nap´dowego i pozostawiç do czasu ustabilizowania si´. Po

osiàgni´ciu stanu równowagi temperaturowej, odczytaç wskazanie ze skali areometru, zanotowaç temperatur´ badanej próbki

oleju nap´dowego i przy u˝yciu standardowych tablic odczytaç wynik pomiaru zredukowany do temperatury 15 °C;

Liczb´ cetanowà oznacza si´ metodà silnikowà, polegajàcà na porównaniu charakterystyk

spalania próbki oleju nap´dowego poddanej

testowi w silniku badawczym

1) typu WAUKESH albo

2) typu BASF

— w stosunku do charakterystyk wzorcowych

mieszanek paliwowych o znanych liczbach cetanowych, w standardowych warunkach.

2) je˝eli jest to konieczne, cylinder areometru

i jego zawartoÊç umieÊciç w wannie utrzymywanej w sta∏ej temperaturze, aby uniknàç nadmiernych zmian temperatury

w trakcie badania.

1.1.

Metod´ oznaczania liczby cetanowej z wykorzystaniem silnika badawczego typu BASF

mo˝na stosowaç do dnia 31 grudnia 2005 r.

1.2.

W przypadku oznaczania liczby cetanowej

z wykorzystaniem silnika badawczego typu

WAUKESH — odczynniki i materia∏y, rodzaj

aparatury, przygotowanie próbki i aparatury,

kalibracj´, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN ISO 5165.

2.3.

W przypadku oznaczania g´stoÊci oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C w sposób okreÊlony w pkt 2 ppkt 2 — rodzaj aparatury, przygotowanie próbki, kontrol´ i przygotowanie

aparatury, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN ISO 3675.

1.3.

W przypadku oznaczania liczby cetanowej

z wykorzystaniem silnika badawczego typu

BASF — przyrzàdy, paliwa wzorcowe, przygotowanie przyrzàdów, wykonanie oznaczania,

obliczanie wyniku oznaczania, precyzj´ metody, wynik koƒcowy oznaczania okreÊla norma

PN-93/C-04030.

3.

2.

G´stoÊç oleju nap´dowego w temperaturze

15 °C oznacza si´

Temperatur´, do której destyluje 95 % (V/V)

sk∏adu frakcyjnego, oznacza si´ przy ciÊnieniu

atmosferycznym metodà polegajàcà na przydzieleniu próbki oleju nap´dowego do jednej

z pi´ciu grup (0, 1, 2, 3, 4) w zale˝noÊci od jej

sk∏adu i przewidywanych w∏aÊciwoÊci lotnych

(lotnoÊci). Ka˝da z tych grup ma okreÊlony zestaw aparatury, temperatur´ kondensacji i zakres zmiennych.

3.1.

Testowanà próbk´ oleju nap´dowego o obj´toÊci 100 ml poddaje si´ destylacji w ÊciÊle

1) metodà oscylacyjnà z U-rurkà, polegajàcà

na wprowadzeniu niewielkiej obj´toÊci

3.2.

Poz. 1970

okreÊlonych warunkach, stosownie do wymagaƒ dla grupy okreÊlonej w pkt 3, do której dana próbka zosta∏a przydzielona, oraz prowadzi

si´ systematyczne obserwacje wskazaƒ termometru i obj´toÊci uzyskiwanego kondensatu.

4.4.

Odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, przygotowanie aparatury, kalibracj´, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia i podawania

wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN 12916.

Po wykonaniu czynnoÊci wymienionych

w pkt 3.1 mierzy si´ obj´toÊç cieczy pozosta∏ej w kolbie oraz zapisuje straty iloÊciowe

w procesie destylacji.

5.

ZawartoÊç siarki oznacza si´

3.3.

Odczytane wskazania termometru koryguje

si´ w zale˝noÊci od ciÊnienia atmosferycznego, a nast´pnie w oparciu o te dane dokonuje

si´ obliczeƒ, stosownie do rodzaju próbki

i okreÊlonych wymagaƒ.

3.4.

Rodzaj aparatury, przygotowanie próbki i aparatury, kontrol´ aparatury, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie

sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

ISO 3405.

1) w drodze spalania, metodà Wickbolda, polegajàcà na wprowadzeniu próbki analitycznej gazowej lub ciek∏ej do p∏omienia tlenowo-wodorowego w celu spalenia przy zachowaniu znacznego nadmiaru tlenu. Próbki sta∏e lub o znacznej lepkoÊci rozpuszcza

si´ w mieszance typu eter naftowy/toluen

i traktuje je jak badane próbki ciek∏e. Dopuszcza si´ tak˝e spalenie próbek w p∏omieniu tlenu w ∏ódce do spalaƒ. Powsta∏e

tlenki siarki poddaje si´ przemianie w kwas

siarkowy podczas absorpcji w roztworze

nadtlenku wodoru, a jony siarczanowe

oznacza si´ metodà miareczkowà, albo

4.

ZawartoÊç wielopierÊcieniowych w´glowodorów aromatycznych oznacza si´ metodà chromatografii cieczowej z pomiarem wspó∏czynnika refrakcji, polegajàcà na rozpuszczeniu

próbki oleju nap´dowego o znanej masie z fazà ruchomà (heptan) i wtryskiwaniu okreÊlonej obj´toÊci tego roztworu do chromatografu

cieczowego, o wysokiej sprawnoÊci, wyposa˝onego w kolumn´ biegunowà.

2) metodà polegajàcà na umieszczeniu badanej próbki na drodze wiàzki promieni emitowanej z niskoenergetycznego radioaktywnego êród∏a, w szczególnoÊci 55Fe, a nast´pnie dokonaniu pomiaru promieniowania rentgenowskiego emitowanego w wyniku pobudzenia. Sum´ emitowanych sygna∏ów porównuje si´ z sumà sygna∏ów

otrzymanych dla uprzednio kalibrowanych

mieszanin wzorcowych, wyra˝ajàc st´˝enie

siarki w % masowych, albo

4.1.

Kolumna biegunowa posiada ma∏e powinowactwo z w´glowodorami niearomatycznymi.

W wyniku wyselekcjonowania w´glowodory

aromatyczne sà odizolowane od w´glowodorów niearomatycznych w zale˝noÊci od struktury ich budowy. Kolumna biegunowa jest po∏àczona z detektorem wspó∏czynnika za∏amania, wykrywajàcym sk∏adniki wymywane z tej

kolumny.

3) metodà rentgenowskiej spektroskopii fluorescencyjnej z dyspersjà fali, polegajàcà

na mieszaniu próbki analitycznej w danym

stosunku masowym z roztworem zawierajàcym cyrkon, jako wzorzec wewn´trzny,

a nast´pnie na umieszczeniu w kuwecie

i poddaniu jej ekspozycji pierwotnego promieniowania rentgenowskiego lampy rentgenowskiej.

4.2.

Sygna∏ elektroniczny z detektora jest stale

monitorowany przez procesor danych. Amplitud´ sygna∏ów pochodzàcych z w´glowodorów aromatycznych, znajdujàcych si´ w próbce oleju nap´dowego, porównuje si´ ze zmierzonymi uprzednio amplitudami sygna∏ów dla

wzorców kalibracji, w celu obliczenia procentowego udzia∏u masowego w´glowodorów

monoaromatycznych, dwu- i trójaromatycznych w tej próbce.

4.3.

Sum´ udzia∏ów masowych w´glowodorów

dwu- i trój-, i wi´cej aromatycznych przyjmuje

si´ jako udzia∏ wielopierÊcieniowych w´glowodorów aromatycznych w próbce oleju nap´dowego, a sum´ udzia∏ów masowych w´glowodorów mono-, dwu- i trójaromatycznych przyjmuje si´ jako udzia∏ masowy w´glowodorów aromatycznych w tej próbce.

5.1.

Metod´ oznaczania zawartoÊci siarki, o której

mowa w pkt 5 ppkt 2, mo˝na stosowaç do

dnia 31 grudnia 2004 r.

5.2.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 1 — odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, wielkoÊç

próbki, wykonanie oznaczania, oznaczanie zaabsorbowanej siarki, badanie sprawdzajàce,

podawanie wyniku, precyzj´ metody, a tak˝e

sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ okreÊla

norma PN-EN 24260.

5.3.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 2 — wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, odczynniki, sposób obliczenia i podawania wyników, a tak˝e precyzj´ metody

okreÊla norma PN ISO 8754.

5.4.

Poz. 1970 i 1971

5.5.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 3 — odczynniki i materia∏y, aparat do badaƒ, roztwory kalibracyjne, kalibracj´, wykonanie oznaczania,

sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

ISO 14596.

W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 3 nale˝y

1) na podstawie mierzonych szybkoÊci zliczeƒ

promieniowania fluorescencyjnego S-Kα —

o d∏ugoÊci fali 0,5373 nm i Zr-Lα1 — o d∏ugoÊci fali 0,6070 nm, oraz szybkoÊci zliczeƒ

promieniowania t∏a dla d∏ugoÊci fali

0,545 nm, obliczyç stosunek wartoÊci netto

tych szybkoÊci zliczeƒ;

2) zawartoÊç siarki wyznaczyç z krzywej kalibracji uzyskanej z wzorcowych roztworów

siarki.

III. Procedur´ post´powania w sprawach dotyczàcych

precyzji metody badania oraz interpretacji wyników badaƒ okreÊla norma PN-EN ISO 4259.

1971

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ROLNICTWA I ROZWOJU WSI1)

z dnia 13 sierpnia 2004 r.

w sprawie zbieranych danych rynkowych

Na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 30 marca

2001 r. o rolniczych badaniach rynkowych (Dz. U.

Nr 42, poz. 471, z 2002 r. Nr 135, poz. 1145 oraz z

2004 r. Nr 34, poz. 292) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) szczegó∏owy zakres zbieranych danych rynkowych;

2) sposób wy∏aniania przedsi´biorców obowiàzanych do przekazywania danych rynkowych;

2) wielkoÊci obrotu.

2. Dane rynkowe, o których mowa w ust. 1, dotyczà rynku

1) wo∏owiny i ciel´ciny, wieprzowiny oraz zbó˝ —

w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1

lit. b—e oraz w pkt 2;

2) drobiu — w zakresie, o którym mowa w ust. 1

pkt 1 lit. a, c i d oraz w pkt 2;

3) form´ i terminy przekazywania danych rynkowych.

3) jaj spo˝ywczych — w zakresie, o którym mowa

w ust. 1 pkt 1 lit. a i c oraz w pkt 2;

§ 2. 1. Szczegó∏owy zakres zbieranych danych rynkowych obejmuje dane dotyczàce

4) baraniny — w zakresie, o którym mowa w ust. 1

pkt 1 lit. b oraz w pkt 2;

1) poziomu ceny

5) cukru oraz pasz — w zakresie, o którym mowa

w ust. 1 pkt 1 lit. c i d oraz w pkt 2;

a) skupu,

b) zakupu,

c) sprzeda˝y,

d) gie∏dowej,

e) targowiskowej,

f) hurtowej,

g) producenta,

h) importera;

———————

1) Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi kieruje dzia∏em admini-

stracji rzàdowej — rynki rolne, na podstawie § 1 ust. 2

pkt 3 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia

11 czerwca 2004 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu

dzia∏ania Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (Dz. U. Nr 134,

poz. 1433).

6) mleka — w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1

lit. a, c i d oraz w pkt 2;

7) owoców i warzyw — w zakresie, o którym mowa

w ust. 1 pkt 1 lit. e—h oraz w pkt 2;

8) kwiatów — w zakresie, o którym mowa w ust. 1

pkt 1 lit. g i h oraz w pkt 2;

9) roÊlin oleistych — w zakresie, o którym mowa

w ust. 1 pkt 1 lit. b—d oraz w pkt 2;

10) wina — w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1

lit. g oraz w pkt 2.

3. Artyku∏y rolno-spo˝ywcze wchodzàce w zakres

poszczególnych rynków, o których mowa w ust. 2,

Za∏àcznik nr 4

WYMAGANIA JAKOÂCIOWE DLA OLEJU NAP¢DOWEGO STOSOWANEGO W POJAZDACH

WYPOSA˚ONYCH W SILNIKI Z ZAP¸ONEM SAMOCZYNNYM

Parametr

Zakresy1)

Jednostki

minimum

maksimum

51,0

—

kg/m3

—

845

°C

—

360

ZawartoÊç wielopierÊcieniowych w´glowodorów aromatycznych

% (m/m)

—

11

ZawartoÊç siarki

mg/kg

mg/kg

—

—

50

102)

Liczba cetanowa

G´stoÊç w 15 °C

Sk∏ad frakcyjny

— 95 % (V/V) destyluje do temperatury

1) WartoÊci podane w specyfikacji sà „wartoÊciami rzeczywistymi”. Limity tych wartoÊci zosta∏y okreÊlone zgodnie z nor-

mà PN-EN ISO 4259:2002. Do okreÊlenia wartoÊci minimalnej przyj´to minimum ró˝nicy 2R powy˝ej zera (gdzie R oznacza odtwarzalnoÊç). Wyniki pojedynczych pomiarów powinny byç interpretowane na podstawie kryteriów okreÊlonych

w normie PN-EN ISO 4259:2002.

2) Od dnia 1 stycznia 2005 r. olej nap´dowy o maksymalnej zawartoÊci siarki 10 mg/kg powinien byç dost´pny na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w sposób równomierny geograficznie, umo˝liwiajàcy swobodne poruszanie si´ pojazdów wymagajàcych tego rodzaju paliwa. Od dnia 1 stycznia 2009 r. mo˝e byç sprzedawany tylko olej nap´dowy o maksymalnej zawartoÊci siarki 10 mg/kg.

1970

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI I PRACY1)

z dnia 16 sierpnia 2004 r.

w sprawie metod badania jakoÊci paliw ciek∏ych2)

Na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. o systemie monitorowania i kontrolowania

jakoÊci paliw ciek∏ych i biopaliw ciek∏ych (Dz. U.

Nr 34, poz. 293 i Nr 173, poz. 1808) zarzàdza si´, co

nast´puje