Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód źródlanych i wód stołowych

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) szczegó∏owe wymagania, jakie powinny spe∏niaç

naturalne wody mineralne, naturalne wody êródlane i wody sto∏owe;

2) wzorcowy zakres badaƒ i sposób przeprowadzania

oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody;

3) szczegó∏owe warunki sanitarne i wymagania w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie

produkcji lub w obrocie tymi wodami;

4) szczególne wymagania dotyczàce znakowania naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych.

§ 2. 1. Przepisy rozporzàdzenia dotyczà równie˝

wód wydobywanych na terenie kraju trzeciego nieb´dàcego cz∏onkiem Unii Europejskiej, importowanych

na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.

———————

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie

szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U.

Nr 93, poz. 833 oraz z 2003 r. Nr 199, poz. 1941).

2) Rozporzàdzenie wdra˝a nast´pujàce dyrektywy

a) dyrektyw´ Rady 80/777/EWG z dnia 15 lipca 1980 r.

w sprawie zbli˝enia ustawodawstw paƒstw cz∏onkowskich w zakresie wydobywania i wprowadzania do handlu

naturalnych wód mineralnych,

b) dyrektyw´ Rady 96/70/WE z dnia 28 paêdziernika 1996 r.

zmieniajàcà dyrektyw´ Rady 80/777/EWG w sprawie

zbli˝enia ustawodawstw paƒstw cz∏onkowskich w zakresie wydobywania i wprowadzania do handlu naturalnych wód mineralnych,

c) dyrektyw´ Komisji 2003/40/WE z dnia 16 maja 2003 r.

ustanawiajàcà wykaz, st´˝enia graniczne i wymogi

w zakresie etykietowania dla sk∏adników naturalnych

wód mineralnych oraz warunki zastosowania powietrza

wzbogaconego w ozon do oczyszczania naturalnych

wód mineralnych i wód êródlanych.

3) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2001 r. Nr 128, poz. 1408, z 2002 r. Nr 135, poz. 1145

i Nr 166, poz. 1362, z 2003 r. Nr 52, poz. 450, Nr 122,

poz. 1144, Nr 130, poz. 1187, Nr 199, poz. 1938 i Nr 208,

poz. 2020 oraz z 2004 r. Nr 33, poz. 288.

2. Naturalne wody mineralne, naturalne wody

êródlane i wody sto∏owe przywo˝one z paƒstw nieb´dàcych cz∏onkami Unii Europejskiej w celu wprowadzenia do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej

Polskiej w opakowaniach jednostkowych podlegajà

ocenie i kwalifikacji rodzajowej, wed∏ug kryteriów

i wymagaƒ, o których mowa w § 4 i 5, z uwzgl´dnieniem

1) dokumentów wydanych przez w∏aÊciwy organ kraju, z którego pochodzi dana woda;

2) aktualnych wyników badaƒ fizykochemicznych

i mikrobiologicznych wykonanych w kraju producenta wody i potwierdzonych przez uprawniony

organ nadzoru sanitarnego tego kraju.

3. Rozporzàdzenie nie dotyczy wód w opakowaniach jednostkowych, uznanych za produkty lecznicze

na podstawie przepisów Prawa farmaceutycznego

oraz leczniczych wód mineralnych stosowanych do

zabiegów w uzdrowiskach.

4. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do

wprowadzanych do obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej wód sto∏owych znajdujàcych si´

w obrocie na terytorium któregokolwiek z paƒstw

cz∏onkowskich Unii Europejskiej innego ni˝ Rzeczpospolita Polska.

§ 3. U˝yte w rozporzàdzeniu okreÊlenia oznaczajà

1) naturalna woda mineralna — wod´ pochodzàcà

z udokumentowanych zasobów wody podziemnej, wydobywanà jednym lub kilkoma otworami

naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystà

pod wzgl´dem chemicznym i mikrobiologicznym, charakteryzujàcà si´ stabilnym sk∏adem mineralnym oraz w∏aÊciwoÊciami majàcymi znaczenie fizjologiczne, powodujàcymi korzystne oddzia∏ywanie na zdrowie ludzi, okreÊlonymi wed∏ug wymagaƒ i kryteriów, o których mowa w § 4

i 5;

2) naturalna woda êródlana — wod´ pochodzàcà

z udokumentowanych zasobów podziemnych,

wydobywanà jednym lub kilkoma otworami naturalnymi lub wierconymi, pierwotnie czystà pod

wzgl´dem chemicznym i mikrobiologicznym, nieró˝niàcà si´ w∏aÊciwoÊciami i sk∏adem mineralnym od wody przeznaczonej do spo˝ycia przez ludzi, okreÊlonej w przepisach o zbiorowym zaopatrzeniu w wod´;

3) woda sto∏owa — wod´ otrzymanà po dodaniu do

wody êródlanej, naturalnej wody mineralnej lub

soli mineralnych, zawierajàcych jeden lub wi´cej

sk∏adników majàcych znaczenie fizjologiczne, jak

sód, magnez, wapƒ, chlorki, siarczany, wodorow´glany;

4) otwór — miejsce czerpania wody z zasobu podziemnego z odwiertu lub samowyp∏ywu;

5) uj´cie — zespó∏ urzàdzeƒ s∏u˝àcych do eksploatacji i zabezpieczenia przed zanieczyszczeniem wody

podziemnej czerpanej z jednego albo wi´cej otworów;

6) zasób wody podziemnej — wod´ naturalnie zgromadzonà w okreÊlonej przestrzeni podziemnej

o charakterystycznym sk∏adzie mineralnym, zwiàzanym genetycznie z warunkami geologicznymi

w tej przestrzeni.

Rozdzia∏ 2

Kryteria oceny i kwalifikacji

naturalnej wody mineralnej

§ 4. 1. Naturalne wody mineralne kwalifikuje si´

po przeprowadzeniu oceny

Poz. 1256

zmieniaç si´ tylko w granicach naturalnych fluktuacji.

W∏aÊciwoÊci te nie mogà ulegaç zmianom zwiàzanym

z poborem wody.

4. Naturalna woda mineralna przy uj´ciu musi

spe∏niaç wymagania mikrobiologiczne, o których mowa w § 5 ust. 3 oraz w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, okreÊlajàcym sk∏adniki naturalnie wyst´pujàce

w naturalnej wodzie mineralnej i maksymalne limity,

których przekroczenie mo˝e stanowiç ryzyko dla zdrowia publicznego.

§ 5. 1. Kwalifikacja rodzajowa i uznanie danej wody jako naturalnej wody mineralnej przeprowadzane

sà na podstawie

1) danych geologicznych i hydrogeologicznych uzyskanych w toku dokumentowania otworu zgodnie

z ustawà z dnia 4 lutego 1994 r. — Prawo geologiczne i górnicze (Dz. U. Nr 27, poz. 96, z póên.

zm.4));

2) okreÊlenia dok∏adnego po∏o˝enia uj´cia na mapie

w skali nie wi´kszej ni˝ 1:1 000;

3) szczegó∏owego sprawozdania geologicznego o pochodzeniu wody i warunkach geologicznych;

4) opisu prac przy uj´ciu;

1) pod wzgl´dem

a) geologicznym i hydrogeologicznym,

b) fizycznym, chemicznym i fizykochemicznym,

c) mikrobiologicznym,

d) farmakologicznym, fizjologicznym i klinicznym,

je˝eli jest to uzasadnione ze wzgl´du na w∏aÊciwoÊci naturalnej wody mineralnej;

5) okreÊlenia obszaru ochrony uj´cia lub innych

Êrodków ochrony uj´cia przed zanieczyszczeniem.

2. Niezale˝nie od danych okreÊlonych w ust. 1, wymagane jest przedstawienie danych dotyczàcych

1) wydajnoÊci otworu;

2) temperatury wody przy uj´ciu oraz temperatury

otoczenia;

2) zgodnie z kryteriami okreÊlonymi w § 5;

3) zgodnie z metodami naukowymi przyj´tymi przez

organy urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci.

2. Przeprowadzanie ocen, o których mowa w ust. 1

pkt 1 lit. d, nie jest obowiàzkowe, je˝eli naturalna woda mineralna spe∏nia nast´pujàce wymagania

1) przy uj´ciu i po zabutelkowaniu zawiera co najmniej 1 000 mg/l rozpuszczonych sk∏adników mineralnych lub co najmniej 250 mg/l wolnego ditlenku w´gla naturalnego pochodzenia lub

2) oznaczona zawartoÊç: wapnia, magnezu, sodu, ˝elaza, chlorków, siarczanów, wodorow´glanów, fluorków lub jodków jest wy˝sza od dopuszczalnej

dla wody przeznaczonej do spo˝ycia przez ludzi

i zapewnia korzystne oddzia∏ywanie wody na organizm cz∏owieka.

3. Charakterystyczny sk∏ad mineralny, temperatura

i inne w∏aÊciwoÊci naturalnej wody mineralnej mogà

3) zwiàzków mi´dzy warunkami geologicznymi i rodzajem sk∏adników mineralnych wyst´pujàcych

w wodzie;

4) suchej pozosta∏oÊci w temperaturze 180 °C i 260 °C;

5) przewodnictwa i opornoÊci elektrycznej w okreÊlonej temperaturze pomiaru;

6) st´˝enia jonów wodorowych (pH);

7) zawartoÊci anionów i kationów;

8) zawartoÊci sk∏adników niejonizowanych;

———————

4) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 1996 r. Nr 106, poz. 496, z 1997 r. Nr 88, poz. 554, Nr 111,

poz. 726 i Nr 133, poz. 885, z 1998 r. Nr 106, poz. 668,

z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r.

Nr 110, poz. 1190, Nr 115, poz. 1229 i Nr 154, poz. 1800,

z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 117, poz. 1007, Nr 153,

poz. 1271, Nr 166, poz. 1360 i Nr 240, poz. 2055, z 2003 r.

Nr 223, poz. 2219 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959.

9) zawartoÊci pierwiastków Êladowych;

10) radioaktywnoÊci wody przy uj´ciu;

11) izotopów tlenu (160—180) i wodoru (prot — wodór

lekki, deuter — wodór ci´˝ki, tryt) — w sytuacjach

uzasadnionych wysokim poziomem radioaktywnoÊci wody;

12) braku obecnoÊci organicznych sk∏adników antropogenicznych, takich jak: pestycydy, detergenty,

wielopierÊcieniowe w´glowodory aromatyczne,

polichlorowane bifenyle.

3. Zakres badaƒ mikrobiologicznych i stanu sanitarnohigienicznego wody przy uj´ciu i w opakowaniu

jednostkowym ma na wzgl´dzie stwierdzenie

1) braku paso˝ytów i drobnoustrojów chorobotwórczych;

2) iloÊci drobnoustrojów namna˝ajàcych si´ i Êwiadczàcych o ska˝eniu ka∏owym;

3) braku Escherichia coli i innych form bakterii grupy

coli w 250 ml w temperaturze 37 °C i 44,5 °C;

4) braku paciorkowców ka∏owych w 250 ml;

5) braku Clostridium redukujàcych siarczyny w 50 ml;

6) braku Pseudomonas aeruginosa w 250 ml;

7) ca∏kowitej iloÊci kolonii bakterii wzrastajàcych z 1 ml

wody

a) w temperaturze 20—22 °C w czasie 72 godzin na

agarze lub mieszance agaru i ˝elatyny w iloÊci

nie wi´kszej ni˝ 5,

b) w temperaturze 37 °C w czasie 24 godzin na

agarze w iloÊci nie wi´kszej ni˝ 20.

4. Badania, o których mowa w ust. 3 pkt 7, wykonuje si´ w ciàgu 8 godzin od pobrania próbki wody

z uj´cia, przy czym próbk´ nale˝y przechowywaç

w temperaturze nieprzekraczajàcej 4 °C.

5. Wzrost ogólnej liczby kolonii na po˝ywce agarowej do 12 godzin od rozlania do opakowaƒ jednostkowych nie mo˝e byç wynikiem zanieczyszczenia wody

w toku produkcji.

6. Woda w opakowaniu jednostkowym po 12 godzinach od rozlania musi spe∏niaç wymagania mikrobiologiczne, o których mowa w ust. 3 pkt 1—6.

7. Wzorcowy zakres badaƒ naturalnych wód mineralnych okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

8. Badania kliniczne i farmakologiczne obejmujà

analizy wykonane wed∏ug metod uznanych naukowo,

Poz. 1256

które muszà byç dostosowane do szczególnych w∏aÊciwoÊci naturalnej wody mineralnej oraz jej wp∏ywu

na organizm ludzki, takich jak: diureza, funkcje ˝o∏àdkowe lub jelitowe, wyrównanie niedoboru substancji

mineralnych.

9. Wykonanie badaƒ, o których mowa w ust. 8,

nie jest konieczne, je˝eli naturalna woda mineralna

spe∏nia wymagania, o których mowa w § 4 ust. 2

pkt 2.

§ 6. Badania kliniczne lub farmakologiczne wykonujà w∏aÊciwe jednostki naukowo-badawcze, zgodnie

z zakresem kompetencji okreÊlonym w statutach tych

jednostek.

§ 7. 1. Na podstawie dokumentów oraz badaƒ,

o których mowa w § 4 i 5, Paƒstwowy Zak∏ad Higieny dokonuje oceny oraz kwalifikacji rodzajowej wody.

2. Kwalifikacja rodzajowa wód, dokonywana na

podstawie oceny dokumentacji i wyników badaƒ,

wa˝na jest przez okres pi´ciu lat od daty ich dokonania, je˝eli sk∏ad chemiczny wody i zawartoÊç sk∏adników decydujàcych o charakterystyce i kwalifikacji rodzajowej wody nie uleg∏y zmianie.

3. Naturalne wody mineralne, pozytywnie ocenione i zakwalifikowane, znajdujà si´ w krajowym i europejskim rejestrze tych wód.

Rozdzia∏ 3

Wymagania oraz ocena i kwalifikacja

naturalnych wód êródlanych

§ 8. 1. Naturalne wody êródlane przy uj´ciu i w opakowaniach jednostkowych muszà spe∏niaç

1) wymagania mikrobiologiczne, o których mowa w § 5

ust. 3;

2) warunki dotyczàce dokumentowania pochodzenia

wody i zakresu badaƒ chemicznych i mikrobiologicznych okreÊlone w § 4 i § 5 ust. 1—4 i 7;

3) wymagania chemiczne okreÊlone dla wody przeznaczonej do spo˝ycia przez ludzi.

2. Naturalne wody êródlane podlegajà ocenie

i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w § 7.

3. Znakowanie naturalnych wód êródlanych zawiera informacj´ „naturalna woda êródlana” oraz informacje, o których mowa w § 17 ust. 2 i § 19.

4. Do znakowania naturalnych wód êródlanych

stosuje si´ kryteria dotyczàce znakowania naturalnych

wód mineralnych okreÊlone w ust. 2 za∏àcznika nr 5 do

rozporzàdzenia.

Rozdzia∏ 4

Poz. 1256

nieczyszczeniem lub zmianà jej charakterystycznego

sk∏adu mineralnego.

Wymagania dla wód sto∏owych

§ 9. 1. Wody sto∏owe w opakowaniach jednostkowych muszà spe∏niaç wymagania okreÊlone w § 8

ust. 1 pkt 1 i 3 dla naturalnych wód êródlanych.

2. Wody sto∏owe podlegajà ocenie i kwalifikacji rodzajowej, o której mowa w § 7.

3. Do wód sto∏owych stosuje si´ przepisy § 10—16

i 19.

4. Oznakowanie wód sto∏owych w opakowaniach

jednostkowych musi zawieraç informacje dotyczàce

rodzaju i st´˝enia sk∏adników mineralnych zawartych

w litrze wody.

Rozdzia∏ 5

Wymagania dotyczàce wydobywania

i wprowadzania do obrotu naturalnych

wód mineralnych i naturalnych wód êródlanych

§ 10. 1. Eksploatacja uj´cia naturalnych wód mineralnych i naturalnych wód êródlanych mo˝e odbywaç

si´ na podstawie pozwolenia wodnoprawnego wydanego zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 lipca

2001 r. — Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229,

z póên. zm. 5)) lub koncesji wydanej zgodnie z Prawem

geologicznym i górniczym.

2. Ka˝dy otwór albo uj´cie, z którego czerpie si´

naturalnà wod´ mineralnà i naturalnà wod´ êródlanà,

posiada nazw´ w∏asnà u˝ywanà w dokumentacji hydrogeologicznej, o której mowa w § 5 ust. 1, w ocenie

i kwalifikacji rodzajowej wody, w dokumentacji z badaƒ laboratoryjnych oraz w znakowaniu naturalnej

wody mineralnej.

3. Wody, o których mowa w ust. 1, pochodzàce

z jednego uj´cia posiadajà jednà nazw´ handlowà.

4. Je˝eli z otworu albo uj´cia, o których mowa

w ust. 1, korzysta wi´cej ni˝ jeden przedsi´biorca,

wówczas ka˝da woda w opakowaniu jednostkowym

oznaczona jest takà samà nazwà handlowà.

§ 11. 1. Wod´ z otworu albo z uj´cia doprowadza

si´ do rozlewni wy∏àcznie za pomocà instalacji wykonanej z materia∏u spe∏niajàcego wymagania okreÊlone

w przepisach o materia∏ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu z ˝ywnoÊcià.

2. Uj´cie wody, a tak˝e instalacje doprowadzajàce

wod´ do rozlewni muszà zabezpieczaç wod´ przed za———————

5) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2001 r. Nr 154, poz. 1803, z 2002 r. Nr 113, poz. 984,

Nr 130, poz. 1112, Nr 233, poz. 1957 i Nr 238, poz. 2022,

z 2003 r. Nr 80, poz. 717, Nr 165, poz. 1592, Nr 190,

poz. 1865 i Nr 228, poz. 2259 oraz z 2004 r. Nr 92, poz. 880

i Nr 96, poz. 959.

§ 12. 1. Rozlewnie wód lokalizuje si´ mo˝liwie najbli˝ej uj´cia wody, w specjalnie do tego celu przeznaczonym budynku lub jego wyodr´bnionej cz´Êci.

2. Rozlewni´ wyposa˝a si´ w instalacj´ doprowadzajàcà wod´ z uj´cia i ciàg technologiczny, w którym

odbywa si´ przygotowanie wody do rozlewania

w opakowania jednostkowe.

3. Woda z uj´cia mo˝e byç wykorzystana równie˝

do innych celów ni˝ okreÊlone w ust. 2 pod warunkiem rozdzia∏u poszczególnych instalacji przy uj´ciu.

4. Je˝eli ciàg technologiczny produkcji wody ma

byç wykorzystany równie˝ do rozlewania napojów

bezalkoholowych, paƒstwowy powiatowy inspektor

sanitarny okreÊla, w drodze decyzji, warunki

1) zapewnienia odpowiedniego stanu sanitarnego

ciàgu technologicznego;

2) dokumentowania systematycznie prowadzonej

kontroli skutecznoÊci procesów mycia i dezynfekcji ciàgu technologicznego.

§ 13. 1. Naturalna woda mineralna lub naturalna

woda êródlana rozlewane do opakowaƒ jednostkowych, o okreÊlonej nazwie handlowej, mogà byç czerpane z okreÊlonych zasobów wody podziemnej jednym lub kilkoma otworami, stanowiàcymi uj´cie.

2. Dopuszczalne odchylenia od deklarowanej

przez producenta na etykiecie zawartoÊci charakterystycznych sk∏adników mogà wynosiç nie wi´cej ni˝

± 20 %.

3. Dopuszcza si´ ∏àczenie naturalnych wód mineralnych pochodzàcych z ró˝nych otworów, je˝eli woda

czerpana z tych otworów spe∏nia te same wymagania

w zakresie kwalifikacji chemicznej. W przypadku naturalnych wód êródlanych woda czerpana z ró˝nych

otworów jest wodà tego samego rodzaju.

§ 14. 1. Naturalna woda mineralna z uj´cia mo˝e

byç poddawana wy∏àcznie nast´pujàcym procesom

1) usuwania sk∏adników nietrwa∏ych, takich jak

zwiàzki ˝elaza, manganu i siarki, poprzez filtracj´

poprzedzonà ewentualnie napowietrzaniem i sedymentacjà osadów;

2) usuwania zwiàzków ˝elaza, manganu, siarki i arsenu z niektórych wód poprzez traktowanie powietrzem wzbogaconym w ozon w iloÊci niezb´dnej

do przeprowadzenia tego zabiegu;

3) usuwania innych ni˝ wymienione w pkt 1 i 2 nietrwa∏ych sk∏adników;

4) cz´Êciowego lub ca∏kowitego usuwania z wody

dwutlenku w´gla albo jej ponownego nasycania

dwutlenkiem w´gla.

2. Dzia∏ania, o których mowa w ust. 1, mogà byç

stosowane, je˝eli nie spowodujà pogorszenia jakoÊci

wody pod wzgl´dem mikrobiologicznym i zmian charakterystycznego sk∏adu mineralnego wody.

3. Maksymalne limity dla sk∏adników pozosta∏ych

lub powsta∏ych podczas napowietrzania naturalnej

wody mineralnej i wody êródlanej powietrzem wzbogaconym w ozon okreÊla za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.

4. Procesy, o których mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, mogà byç stosowane za zgodà w∏aÊciwego terenowo

paƒstwowego powiatowego inspektora sanitarnego,

na podstawie dokonanej ekspertyzy.

5. Nie dopuszcza si´

1) odgazowywania wody podziemnej, która zosta∏a

zakwalifikowana jako naturalna woda mineralna

wy∏àcznie ze wzgl´du na naturalnà zawartoÊç

dwutlenku w´gla;

2) dodawania Êrodków bakteriostatycznych lub stosowania wszelkich innych zabiegów, które mogà

zmieniç mikroflor´ naturalnej wody mineralnej

lub naturalnej wody êródlanej.

6. Przepisy ust. 5 nie dotyczà naturalnej wody mineralnej i wody êródlanej u˝ywanych do produkcji napojów bezalkoholowych.

§ 15. 1. We wszystkich pomieszczeniach rozlewni

zapewnia si´ warunki higieniczno-sanitarne i technologiczne wykluczajàce

1) wtórne zanieczyszczenie wody podczas gromadzenia wody w zbiorniku retencyjnym, napowietrzania wody i filtracji lub nasycania wody dwutlenkiem w´gla, rozlewania wody do opakowaƒ jednostkowych i magazynowania;

2) zmiany charakterystycznego sk∏adu mineralnego

wody.

2. Materia∏y i wyroby majàce bezpoÊredni kontakt

z wodà spe∏niajà wymagania okreÊlone w przepisach

o materia∏ach i wyrobach przeznaczonych do kontaktu

z ˝ywnoÊcià.

3. Opakowania jednostkowe i ich zamkni´cia powinny zabezpieczaç wod´ przed jej zanieczyszczeniem

i zmianà w∏aÊciwoÊci.

§ 16. Je˝eli w czasie eksploatacji uj´cia lub rozlewania wody nastàpi∏o zanieczyszczenie i woda

Poz. 1256

1) nie odpowiada wymaganiom mikrobiologicznym

okreÊlonym w § 5 ust. 3 dla wody z uj´cia,

2) zawiera ponadnormatywne st´˝enia sk∏adników

niepo˝àdanych i szkodliwych dla zdrowia wymienionych w za∏àcznikach nr 1 i 6 do rozporzàdzenia

lub innych wskazujàcych na kontakt wody z zanieczyszczeniem zewn´trznym,

3) posiada zmieniony sk∏ad chemiczny w sposób

wp∏ywajàcy na zmian´ jej kwalifikacji rodzajowej,

producent wody powinien zawiesiç produkcj´ do

czasu usuni´cia przyczyny zaistnia∏ych zmian.

Rozdzia∏ 6

Znakowanie naturalnych wód mineralnych

§ 17. 1. Nazwà rodzajowà naturalnych wód mineralnych jest „naturalna woda mineralna”. W przypadku naturalnych wód mineralnych nasyconych ditlenkiem w´gla (naturalnych wód mineralnych musujàcych) stosuje si´ oznakowanie okreÊlone w za∏àczniku nr 5 do rozporzàdzenia.

2. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych

w opakowaniu jednostkowym musi zawieraç nast´pujàce informacje

1) zawartoÊç charakterystycznych sk∏adników mineralnych w litrze wody oraz ogólnà zawartoÊç rozpuszczonych sk∏adników;

2) nazw´ otworu lub zespo∏u otworów, z których czerpana jest woda do produkcji danej wody w opakowaniu jednostkowym, i jego lokalizacj´;

3) nazw´ handlowà wody w opakowaniu jednostkowym;

4) nazw´ producenta wody (rozlewni) i jego adres;

5) o procesach, o których mowa w § 14 ust. 1;

6) stopieƒ nasycenia ditlenkiem w´gla i jego pochodzenie, okreÊlone zgodnie z ust. 1 i za∏àcznikiem

nr 5 do rozporzàdzenia;

7) w przypadku stosowania powietrza wzbogaconego w ozon — informacj´ o treÊci: „woda traktowana powietrzem wzbogaconym w ozon” zamieszczonà obok zawartoÊci sk∏adników charakterystycznych dla danej wody;

8) zalecane w ocenie i kwalifikacji rodzajowej danej

wody, a w szczególnoÊci

a) w przypadku wód zawierajàcych powy˝ej

1,5 mg F/dm3 — napis „Zawiera ponad 1,5 mg/l

fluorków. Nie powinna byç spo˝ywana przez

dzieci poni˝ej 7 roku ˝ycia”,

b) w przypadku naturalnych wód mineralnych zawierajàcych jodki w st´˝eniu powy˝ej 0,2 mg/l —

informacje o zalecanej dziennej iloÊci wody do

spo˝ycia podanej w ocenie i kwalifikacji rodzajowej wody,

c) w przypadku posiadania opinii o szczególnym

przeznaczeniu wody — stosowane informacje,

takie jak: „woda zalecana do przygotowywania

posi∏ków dla niemowlàt i ma∏ych dzieci”, „woda zalecana w diecie niskosodowej” lub inne informacje, zgodnie z kryteriami okreÊlonymi

w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia.

3. Naturalne wody mineralne, ze wzgl´du na

zawartoÊç sk∏adników mineralnych, znakuje si´

z uwzgl´dnieniem kryteriów stosowanych przy znakowaniu naturalnych wód mineralnych, okreÊlonych

w za∏àczniku nr 6 do rozporzàdzenia.

§ 18. 1. Nazwa miejscowoÊci lub nazwy pochodne

tej miejscowoÊci mogà byç u˝yte jako nazwa handlowa wody w opakowaniu jednostkowym pod warunkiem, ˝e

1) odnoszà si´ do wody wydobywanej w tej miejscowoÊci lub przynale˝nym do niej rejonie;

2) ich u˝ycie nie wprowadzi w b∏àd co do miejsca wydobywania wody.

2. Naturalna woda mineralna pochodzàca z jednego êród∏a mo˝e byç butelkowana i wprowadzana do

obrotu tylko pod jednà nazwà handlowà.

3. Je˝eli etykiety lub napisy umieszczone na opakowaniach jednostkowych, w których naturalne wody

mineralne oferowane sà do sprzeda˝y, zawierajà nazwy handlowe ró˝ne od nazwy êród∏a lub miejsca wydobywania tej wody, to okreÊlenie tego miejsca lub

nazwa êród∏a muszà byç naniesione czcionkà, której

wysokoÊç i szerokoÊç stanowi co najmniej 1,5 wysokoÊci i szerokoÊci najwi´kszej czcionki u˝ytej w tej nazwie handlowej.

§ 19. 1. Opakowania jednostkowe naturalnych

wód mineralnych nie mogà zawieraç oznaczeƒ, zastrze˝onych nazw, znaków towarowych lub firmowych, nazw gatunkowych, obrazów, które sugerujà

w∏aÊciwoÊci, których woda nie posiada, w szczególnoÊci, w odniesieniu do pochodzenia, daty zezwolenia

na wydobywanie, wyników analiz lub wszelkich innych danych dotyczàcych uznania tej wody.

2. Oznakowania na opakowaniach wody pitnej nieodpowiadajàcej wymaganiom naturalnej wody mineralnej nie mogà wprowadzaç konsumenta w b∏àd in-

Poz. 1256

formacjami, które sugerowa∏yby, ˝e woda ta jest naturalnà wodà mineralnà, w szczególnoÊci nie mogà zawieraç oznaczenia „woda mineralna”.

3. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych nie

mo˝e zawieraç informacji przypisujàcych naturalnej

wodzie mineralnej w∏aÊciwoÊci zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwo∏ywaç si´ do takich

w∏aÊciwoÊci.

4. Oznakowanie naturalnych wód mineralnych,

o którym mowa w ust. 3, mo˝e byç stosowane na podstawie wyników badaƒ klinicznych i farmakologicznych okreÊlonych w § 5 ust. 8.

5. Na zasadzie okreÊlonej w ust. 3 dopuszcza si´

znakowanie naturalnych wód mineralnych informacjami: „pobudzajàce trawienie”, „mo˝e polepszyç

funkcje wàtrobowo-˝ó∏ciowe” lub oznaczeniami podobnymi.

6. Wymagania, o których mowa w ust. 1—4, dotyczà równie˝ prezentacji i reklamy naturalnych wód mineralnych.

Rozdzia∏ 7

Przepisy koƒcowe i przejÊciowe

§ 20. Naturalne wody mineralne i naturalne wody

êródlane oraz wody sto∏owe, które nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu w zakresie podanym w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia, mogà

znajdowaç si´ w obrocie do dnia 1 lipca 2004 r., z wyjàtkiem wód rozlanych do opakowaƒ jednostkowych

i oznakowanych przed tà datà, które mogà znajdowaç

si´ w obrocie do wyczerpania zapasów.

§ 21. Wymagania okreÊlone w za∏àczniku nr 1 do

rozporzàdzenia, dotyczàce maksymalnie dopuszczalnych st´˝eƒ azotanów i azotynów, stosuje si´ od dnia

1 stycznia 2006 r., a dla fluorków i niklu od dnia

1 stycznia 2008 r.

§ 22. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

og∏oszenia.6)

Minister Zdrowia: L. Sikorski

———————

6) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia traci

moc rozporzàdzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 kwietnia

2003 r. w sprawie szczególnych warunków sanitarnych oraz

wymagaƒ w zakresie przestrzegania zasad higieny w procesie produkcji lub w obrocie naturalnymi wodami mineralnymi i naturalnymi wodami êródlanymi (Dz. U. Nr 89, poz. 842),

zachowane w mocy na podstawie art. 11 ustawy z dnia

30 paêdziernika 2003 r. o zmianie ustawy o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia oraz niektórych innych ustaw

(Dz. U. Nr 208, poz. 2020 oraz z 2004 r. Nr 96, poz. 959).

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia

z dnia 29 kwietnia 2004 r. (poz. 1256)

Za∏àcznik nr 1

SK¸ADNIKI NATURALNIE WYST¢PUJÑCE W NATURALNEJ WODZIE MINERALNEJ

I MAKSYMALNE LIMITY, KTÓRYCH PRZEKROCZENIE MO˚E STANOWIå RYZYKO

DLA ZDROWIA PUBLICZNEGO

Sk∏adniki

Maksymalne limity

(mg/l)

Antymon

0,0050

Arsen

0,010 (∏àcznie)

Bar

1,0

Bor

do celów statystycznych*

Kadm

0,003

Chrom

0,050

Miedê

1,0

Cyjanki

0,070

Fluorki

5,0

O∏ów

0,010

Mangan

0,50

Rt´ç

0,0010

Nikiel

0,020

Azotany

50

Azotyny

0,1

Selen

0,010

* Maksymalne

limity dla boru zostanà ustalone, w miar´ potrzeby, po

przedstawieniu opinii przez Europejski Urzàd ds. Bezpieczeƒstwa ˚ywnoÊci oraz na wniosek Komisji do dnia 1 stycznia 2006 r.

Za∏àcznik nr 2

WYMAGANIA* DOTYCZÑCE ANALIZ SK¸ADNIKÓW

OKREÂLONYCH W ZA¸ÑCZNIKU NR 1 DO ROZPORZÑDZENIA

Dok∏adnoÊç

wartoÊci

parametrycznej

w % (uwaga 1)

Precyzja

wartoÊci

parametrycznej

(uwaga 2)

Granica

wykrywania

jako % wartoÊci

parametrycznej

(uwaga 3)

Antymon

25

25

25

Arsen

10

10

10

Bar

25

25

25

Sk∏adniki

Bor

Uwagi

patrz za∏àcznik nr 1

do rozporzàdzenia

Kadm

10

10

10

Chrom

10

10

10

Miedê

10

10

10

Cyjanki

10

10

10

Fluorki

10

10

10

O∏ów

10

10

10

Mangan

10

10

10

Rt´ç

20

10

20

Nikiel

10

10

10

Azotany

10

10

10

Azotyny

10

10

10

Selen

10

10

10

uwaga 4

* Wymagane jest, aby analityczne metody mierzenia st´˝eƒ sk∏adników wymienionych w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia

umo˝liwia∏y co najmniej pomiar st´˝enia odpowiadajàcy wartoÊci parametrycznej z okreÊlonà dok∏adnoÊcià, precyzjà

i granicà wykrywania. Niezale˝nie od czu∏oÊci zastosowanej metody analizy, wynik wyra˝a si´, stosujàc przynajmniej t´

samà liczb´ miejsc dziesi´tnych, jak dla maksymalnych limitów ustanowionych w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

Uwaga 1: Dok∏adnoÊç jest b∏´dem systematycznym i stanowi ró˝nic´ mi´dzy wartoÊcià Êrednià du˝ej liczby powtórzonych

pomiarów a wartoÊcià dok∏adnà.

Uwaga 2: Precyzja jest b∏´dem przypadkowym i jest na ogó∏ wyra˝ana jako odchylenie standardowe (w serii i mi´dzy seriami) dla próbki wyników ze Êredniej. Dopuszczalna precyzja jest dwukrotnoÊcià wzgl´dnego odchylenia standardowego.

Uwaga 3: Granica wykrywania jest

— albo trzykrotnoÊcià wzgl´dnego odchylenia standardowego w serii próbki naturalnej zawierajàcej niskie st´˝enie parametru,

— albo pi´ciokrotnoÊcià wzgl´dnego odchylenia standardowego w serii próbki dziewiczej.

Uwaga 4: Metoda musi umo˝liwiç ustalenie ∏àcznej iloÊci cyjanków we wszystkich postaciach.

Za∏àcznik nr 3

WZORCOWY ZAKRES BADA¡ NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH

Rodzaj badaƒ

Wskaêniki

jakoÊci wody

Zakres badaƒ

Badania wst´pne1)

Badania pe∏ne

w zwiàzku z ocenà

i kwalifikacjà

wody2)

Monitoring3)

Sytuacje wyjàtkowe

— awaryjne4)

2

3

4

5

1

zapach

smak

zapach

smak

m´tnoÊç

barwa

zapach

smak

m´tnoÊç

barwa

przewodnoÊç

elektryczna

temperatura

przewodnoÊç

elektryczna

temperatura

pH

radionuklidy

przewodnoÊç

elektryczna

pH

azotany (III)

azotany (V)

amon

ChZT

wszystkie sk∏adniki

wymienione w § 5

ust. 2 pkt 2 oraz

w za∏àczniku nr 1

do rozporzàdzenia

azotany (III)

azotany (V)

amon

˝elazo

ChZT

zgodnie

z zaleceniem

organów urz´dowej

kontroli ˝ywnoÊci

Sk∏adniki

podstawowe

sód

wapƒ

magnez

˝elazo

mangan

chlorki

wodorow´glany

siarczany

wszystkie aniony

i kationy, sk∏adniki

niezdysocjowane

i mikroelementy

oraz ditlenek w´gla

sk∏adniki

charakterystyczne

wymienione

w znakowaniu

wody

zgodnie

z zaleceniem

organów urz´dowej

kontroli ˝ywnoÊci

Wskaêniki

mikrobiologiczne

bakterie grupy coli

Escherichia coli

ogólna liczba

bakterii w temp.

22 °C ± 2 °C

i 36 °C ± 2 °C

Wskaêniki

organoleptyczne

Wskaêniki

fizyczno-chemiczne

Sk∏adniki

niepo˝àdane

i toksyczne

w nadmiernych

st´˝eniach

zgodnie

z zaleceniem

organów urz´dowej

kontroli ˝ywnoÊci

w zakresie okreÊlonym w § 5 ust. 3

rozporzàdzenia

1) Badania pozwalajàce na wst´pnà charakterystyk´ wody z uj´cia.

2) Badania niezb´dne do oceny jakoÊci wody z uj´cia, która ma byç wykorzystywana do produkcji wody opakowanej oraz

wody w opakowaniu jednostkowym przeznaczonej do obrotu.

3) Badania kontrolne — systematyczne — wody ujmowanej oraz pobranej w krytycznych punktach kontroli okreÊlonych

w ramach systemu HACCP wdro˝onego w zak∏adzie.

4) Badania zalecane w przypadku zmian jakoÊci wody czerpanej z uj´cia.

Za∏àcznik nr 4

MAKSYMALNE LIMITY DLA SK¸ADNIKÓW POZOSTA¸YCH LUB POWSTA¸YCH

PODCZAS NAPOWIETRZANIA NATURALNEJ WODY MINERALNEJ

I WODY èRÓDLANEJ POWIETRZEM WZBOGACONYM W OZON

Rodzaj sk∏adnika

Maksymalne limity* (µg/l)

Ozon rozpuszczony

50

Bromiany

3

Bromoformy

1

* ZgodnoÊç

z maksymalnymi limitami jest monitorowana przez organy

urz´dowej kontroli ˝ywnoÊci podczas butelkowania lub stosowania innej

formy pakowania z przeznaczeniem do bezpoÊredniego spo˝ycia.

Za∏àcznik nr 5

KRYTERIA KWALIFIKACJI NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH, NATURALNYCH WÓD èRÓDLANYCH

I WÓD STO¸OWYCH WED¸UG POCHODZENIA I STOPNIA NASYCENIA DWUTLENKIEM W¢GLA1)

1. Wed∏ug pochodzenia dwutlenku w´gla w wodzie

Naturalne wody mineralne nasycone ditlenkiem

w´gla dzielà si´ na trzy kategorie, do których stosuje si´, odpowiednio, nast´pujàce oznakowanie

1) „naturalna woda mineralna, naturalnie wysycona ditlenkiem w´gla” — dla oznaczenia wody,

w której zawartoÊç ditlenku w´gla pochodzàcego

ze êród∏a, po ewentualnej dekantacji i butelkowaniu, jest taka sama jak przy uj´ciu, a w razie potrzeby jest ponownie nasycona pewnà iloÊcià ditlenku w´gla pochodzàcego z tego samego z∏o˝a

podziemnego równà iloÊci utraconej podczas wymienionych procesów2);

2) „naturalna woda mineralna wzbogacona gazem

ze êród∏a” — dla oznaczania wody, w której zawartoÊç ditlenku w´gla pochodzàcego ze z∏o˝a

podziemnego, po ewentualnej dekantacji i butel-

kowaniu, jest wy˝sza od stwierdzonej przy uj´ciu2);

3) „naturalna woda mineralna nasycona ditlenkiem

w´gla” — dla oznaczania wody, która zosta∏a nasycona ditlenkiem w´gla z innego êród∏a ni˝ z∏o˝e podziemne.

2. Wed∏ug stopnia nasycenia dwutlenkiem w´gla

1) wody nienasycone dwutlenkiem w´gla — niegazowane;

2) wody niskonasycone dwutlenkiem w´gla — do

st´˝enia 1 500 mg/dm3 CO2;

3) wody Êrednionasycone dwutlenkiem w´gla od

1 500 do 4 000 mg/dm3 CO2;

4) wody wysokonasycone ditlenkiem w´gla — powy˝ej 4 000 mg/dm3 CO2.

———————

1) Kwalifikacja wód sto∏owych odnosi si´ do tych wód rozlewanych w opakowania jednostkowe.

2) Nie dotyczy naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych.

Za∏àcznik nr 6

KRYTERIA STOSOWANE PRZY ZNAKOWANIU NATURALNYCH WÓD MINERALNYCH

Oznaczenia

Kryteria

Bardzo niskozmineralizowana

Ogólna zawartoÊç soli mineralnych

nie jest wi´ksza od 50 mg/l

Âredniozmineralizowana

Ogólna zawartoÊç soli mineralnych

nie jest wi´ksza od 1 500 mg/l

Niskozmineralizowana

Ogólna zawartoÊç soli mineralnych

nie jest wi´ksza od 500 mg/l

Wysokozmineralizowana

Ogólna zawartoÊç soli mineralnych

jest wi´ksza od 1 500 mg/l

Zawiera wodorow´glany

ZawartoÊç wodorow´glanów

jest wy˝sza od 600 mg/l

Zawiera siarczany

ZawartoÊç siarczanów jest wy˝sza od 200 mg/l

Zawiera chlorki

ZawartoÊç chlorków jest wy˝sza od 200 mg/l

Zawiera wapƒ

ZawartoÊç wapnia jest wy˝sza od 150 mg/l

Zawiera magnez

ZawartoÊç magnezu jest wy˝sza od 50 mg/l

Zawiera fluorki

ZawartoÊç fluorków jest wy˝sza od 1 mg/l

Zawiera ˝elazo

ZawartoÊç ˝elaza dwuwartoÊciowego

jest wy˝sza od 1 mg/l

KwaÊna

ZawartoÊç dwutlenku w´gla

jest wy˝sza od 250 mg/l

Zawiera sód

ZawartoÊç sodu jest wy˝sza od 200 mg/l

Odpowiednia dla przygotowania

˝ywnoÊci dla niemowlàt

ZawartoÊç sodu lub siarczanów

nie jest wi´ksza od 20 mg/l

Odpowiednia dla diety ubogiej w sód

ZawartoÊç sodu jest ni˝sza od 20 mg/l

Mo˝e byç przeczyszczajàca

Dla wód ocenionych klinicznie

Mo˝e dzia∏aç moczop´dnie

Dla wód ocenionych klinicznie

1256

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 29 kwietnia 2004 r.

w sprawie naturalnych wód mineralnych, naturalnych wód êródlanych i wód sto∏owych2)

Na podstawie art. 9a ustawy z dnia 11 maja 2001 r.

o warunkach zdrowotnych ˝ywnoÊci i ˝ywienia (Dz. U.

Nr 63, poz. 634, z póên. zm.3)) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne