Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 22 stycznia 2004 r. w sprawie metod badań jakości paliw ciekłych

§ 1. Metody badaƒ jakoÊci

1) benzyn silnikowych stosowanych w pojazdach

wyposa˝onych w silniki z zap∏onem iskrowym,

oznaczonych kodami PCN 2710 11 41 0, 2710 11 45 0,

2710 11 49 0, 2710 11 51 0 oraz 2710 11 59 0,

2) samochodowego oleju nap´dowego stosowanego w pojazdach wyposa˝onych w silniki z zap∏onem samoczynnym, oznaczonego kodem

PCN 2710 19 41 1

— w zakresie poszczególnych ich parametrów okreÊla za∏àcznik do rozporzàdzenia.

§ 2. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Spo∏ecznej z dnia 22 stycznia 2004 r. (poz. 122)

METODY BADA¡ JAKOÂCI PALIW CIEK¸YCH

I. Metody badaƒ jakoÊci benzyn silnikowych stosowanych w pojazdach wyposa˝onych w silniki z zap∏onem iskrowym, oznaczonych kodami PCN

2710 11 41 0, 2710 11 45 0, 2710 11 49 0, 2710 11 51 0

oraz 2710 11 59 0, zwanych dalej „benzynami silnikowymi”, w zakresie poszczególnych parametrów

tych benzyn

1. Badawczà liczb´ oktanowà — RON okreÊla si´,

stosujàc znormalizowany silnik badawczy i znormalizowane warunki pracy tego silnika, porównujàc charakterystyki stukowego spalania benzyny

silnikowej z charakterystykami mieszanek podstawowych paliw wzorcowych o znanych liczbach

oktanowych.

1.1. Stopieƒ spr´˝ania i stosunek benzyny silnikowej

do powietrza nale˝y tak wyregulowaç, aby da∏y,

dla badanej próbki, znormalizowanà intensywnoÊç stukania, mierzonà okreÊlonym elektronicznym miernikiem detonacji.

1.2. Stosunek benzyny silnikowej do powietrza dla

badanej próbki i ka˝dej z mieszanek podstawo-

wych paliw wzorcowych nale˝y tak regulowaç,

aby uzyskaç maksymalnà intensywnoÊç stukania dla badanej próbki i ka˝dej z mieszanek podstawowych paliw wzorcowych.

1.3. Wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, stosowane odczynniki, sposób obliczenia oraz podawanie wyników, a tak˝e precyzj´

metody badania badawczej liczby oktanowej benzyny silnikowej okreÊla norma PN-EN 25164.

2. Motorowà liczb´ oktanowà — MON okreÊla si´,

stosujàc znormalizowany silnik badawczy i znormalizowane warunki pracy tego silnika, porównujàc charakterystyki stukowego spalania benzyny

silnikowej z charakterystykami mieszanek podstawowych paliw wzorcowych o znanych liczbach

oktanowych.

2.1. Stopieƒ spr´˝ania i stosunek benzyny silnikowej

do powietrza nale˝y tak wyregulowaç, aby da∏y,

dla badanej próbki, znormalizowanà intensywnoÊç stukania, mierzonà okreÊlonym elektronicznym miernikiem detonacji.

2.2. Stosunek benzyny silnikowej do powietrza dla

badanej próbki i ka˝dej z mieszanek podstawowych paliw wzorcowych nale˝y tak wyregulowaç, aby uzyskaç maksymalnà intensywnoÊç

stukania dla badanej próbki i ka˝dej z mieszanek

podstawowych paliw wzorcowych.

4.4. Rodzaj aparatury, próbki oraz sposób ich pobierania, przygotowanie aparatury i jej kontrola, kalibracja, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody,

a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania

okreÊla norma PN-EN ISO 3405.

2.3. Wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej

przygotowanie, stosowane odczynniki, sposób

obliczenia oraz podawanie wyników, a tak˝e precyzj´ metody badania motorowej liczby oktanowej benzyny silnikowej okreÊla norma PN-EN

25163.

5. ZawartoÊç w´glowodorów typu

3. Pr´˝noÊç par (DVPE) oznacza si´ za pomocà metody pr´˝noÊci par nasyconych powietrzem (ASVP),

polegajàcej na wstrzykiwaniu och∏odzonej, nasyconej powietrzem próbki, o znanej obj´toÊci, do

pró˝niowej komory, w której ciÊnienie nie przekracza 0,1 kPa, lub do komory utworzonej przez ruchomy t∏ok umieszczony wewnàtrz regulowanego

termostatycznie bloku i przy zachowaniu wymaganego stosunku iloÊciowego par do cieczy.

3.1. Otrzymana w wyniku czynnoÊci okreÊlonych

w pkt 3 pr´˝noÊç ca∏kowita w komorze jest równa co do wartoÊci sumie pr´˝noÊci par badanej

próbki oraz pr´˝noÊci nasycajàcego je powietrza.

Pr´˝noÊç ta jest mierzona za pomocà czujnika ciÊnienia i wskazaƒ przyrzàdu. Równowa˝nik pr´˝noÊci par suchych (DVPE) oblicza si´ ze zmierzonej w ten sposób wartoÊci ciÊnienia ASVP.

3.2. Rodzaj aparatury, sposób pobierania próbek oraz

przygotowanie próbki i aparatury, kalibracja, kontrola aparatury, wykonanie oznaczania, sposób

obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody badawczej pr´˝noÊci par, a tak˝e sporzàdzenie

sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

13016-1.

4. Sk∏ad frakcyjny oznacza si´ przy ciÊnieniu atmosferycznym, stosujàc metod´ polegajàcà na przydzieleniu próbki do jednej z pi´ciu grup (0, 1, 2,

3, 4) w zale˝noÊci od jej sk∏adu i przewidywanych

w∏aÊciwoÊci lotnych (lotnoÊci). Ka˝da z tych grup

ma okreÊlony zestaw aparatury, temperatur´ kondensacji i zakres zmiennych.

4.1. Testowanà próbk´ benzyny silnikowej, o obj´toÊci 100 ml, poddaje si´ destylacji w ÊciÊle okreÊlonych warunkach, stosownie do wymagaƒ dla

grupy wymienionej w pkt 4, do której dana próbka zosta∏a przydzielona, oraz prowadzi si´ systematyczne obserwacje wskazaƒ termometru i obj´toÊci uzyskiwanego kondensatu.

4.2. Po wykonaniu czynnoÊci wymienionych w pkt 4.1

mierzy si´ obj´toÊç cieczy pozosta∏ej w kolbie oraz

zapisuje straty iloÊciowe w procesie destylacji.

4.3. Odczytane wskazania termometru koryguje si´

w zale˝noÊci od ciÊnienia atmosferycznego,

a nast´pnie na podstawie tych danych dokonuje

si´ obliczeƒ, stosownie do rodzaju próbki i okreÊlonych wymagaƒ.

1) olefinowego,

2) aromatycznego

— oznacza si´ metodà polegajàcà na rozdziale

w´glowodorów, zgodnie ze zdolnoÊciami adsorpcyjnymi, na w´glowodory aromatyczne, olefinowe i w´glowodory nasycone, poprzez przeprowadzenie rozdzia∏u w kolumnie adsorpcyjnej, wype∏nionej aktywowanym ˝elem krzemionkowym.

5.1. Z grupami w´glowodorowymi rozdzielajà si´ selektywne wskaêniki, które tworzà barwne strefy

oddzielone granicami widzialnymi w Êwietle

nadfioletowym.

5.2. ZawartoÊç poszczególnych grup w´glowodorów

wyra˝a si´ jako u∏amek obj´toÊciowy okreÊlony

w procentach i obliczony na podstawie d∏ugoÊci

odpowiedniej strefy w kolumnie adsorpcyjnej.

5.3. Wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej

przygotowanie, odczynniki, sposób obliczenia

i podawania wyników, a tak˝e precyzj´ metody

okreÊla norma PN-C-04100.

6. ZawartoÊç benzenu oznacza si´

1) metodà spektrometrii w podczerwieni, polegajàcà na rejestrowaniu widma w podczerwieni

w zakresie od 730 cm–1 do 630 cm–1 próbki rozcieƒczonej cykloheksanem, a nast´pnie pomiarze absorbancji przy 673 cm–1 i porównaniu

z absorbancjà wzorcowych roztworów benzenu, albo

2) metodà chromatografii gazowej, polegajàcà na

wydzieleniu frakcji zawierajàcej benzen na

pierwszej kolumnie kapilarnej, a nast´pnie oddzieleniu benzenu od innych zwiàzków frakcji na

drugiej kolumnie kapilarnej i wykryciu go przez

detektor p∏omieniowo-jonizacyjny.

6.1. W wyniku czynnoÊci wymienionych w pkt 6

ppkt 1 otrzymuje si´ zawartoÊç benzenu

w g/100 ml, którà przelicza si´ na u∏amek obj´toÊciowy lub masowy. Uzyskany wynik okreÊla si´

w procentach.

6.2. W przypadku oznaczania zawartoÊci benzenu

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 1, odczynniki

i materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek,

wykonanie oznaczania, sposób obliczenia wyników i ich podawanie, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN 238.

6.3. W przypadku oznaczania zawartoÊci benzenu

w sposób okreÊlony w pkt 6 ppkt 2, odczynniki

i materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek,

wykonanie oznaczania, sposób obliczenia wyników i ich podawanie, precyzj´ metody oraz

sporzàdzanie protoko∏u badania okreÊla norma

PN-EN 12177.

6.4. W przypadkach spornych dotyczàcych wyników

badania powinna byç stosowana metoda okreÊlona w pkt 6 ppkt 2.

7. ZawartoÊç tlenu oznacza si´

1) metodà chromatografii gazowej z zastosowaniem prze∏àczania kolumn kapilarnych, polegajàcà na wyizolowaniu z próbki, na pierwszej kolumnie kapilarnej, zwiàzków organicznych zawierajàcych tlen, rozdzieleniu tych zwiàzków

w drugiej kolumnie kapilarnej i wykrywaniu ich

indywidualnie przy u˝yciu detektora p∏omieniowo-jonizujàcego, albo

2) metodà chromatografii gazowej, polegajàcà na

rozdzieleniu próbki na kolumnie kapilarnej,

konwersji tlenowych zwiàzków organicznych

do tlenku w´gla, wodoru i w´gla w termicznym

reaktorze krakingowym, a nast´pnie konwersji

tlenku w´gla do metanu, który wykrywa si´ detektorem p∏omieniowo-jonizacyjnym.

7.1. W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu w sposób okreÊlony w pkt 7 ppkt 1, odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia wyników

i ich podawanie, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN 13132.

7.2. W przypadku oznaczania zawartoÊci tlenu w sposób okreÊlony w pkt 7 ppkt 2, odczynniki, materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek, wykonanie oznaczania, obliczanie wyniku i jego podawanie, precyzj´ metody i sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ okreÊla norma PN-EN 1601.

7.3. W przypadkach spornych dotyczàcych wyników

badania powinna byç stosowana metoda okreÊlona w pkt 7 ppkt 2.

8. ZawartoÊç zwiàzków organicznych zawierajàcych

tlen

1) metanol (powinien byç dodany stabilizator),

2) etanol (mo˝e wystàpiç potrzeba dodania stabilizatora),

3) alkohol izopropylowy,

4) alkohol izobutylowy,

5) alkohol tert-butylowy,

6) etery (z 5 lub wi´cej atomami w´gla w czàsteczce),

7) monoalkohole i etery o temperaturze koƒca destylacji nie wy˝szej ni˝ temperatura koƒca destylacji okreÊlona w normie PN-EN 228

Poz. 122

— oznacza si´

1) metodà chromatografii gazowej z zastosowaniem prze∏àczania kolumn kapilarnych, polegajàcà na wyizolowaniu z próbki, na pierwszej kolumnie kapilarnej, zwiàzków organicznych zawierajàcych tlen, rozdzieleniu tych zwiàzków

w drugiej kolumnie kapilarnej i wykrywaniu ich

indywidualnie przy u˝yciu detektora p∏omieniowo-jonizujàcego, albo

2) metodà chromatografii gazowej, polegajàcà na

rozdzieleniu próbki na kolumnie kapilarnej,

konwersji tlenowych zwiàzków organicznych

do tlenku w´gla, wodoru i w´gla w termicznym

reaktorze krakingowym, a nast´pnie konwersji

tlenku w´gla do metanu, który wykrywa si´ detektorem p∏omieniowo-jonizacyjnym.

8.1. W przypadku oznaczania zawartoÊci zwiàzków

organicznych zawierajàcych tlen w sposób okreÊlony w pkt 8 ppkt 1, odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia wyników i ich podawanie, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie

sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

13132.

8.2. W przypadku oznaczania zawartoÊci zwiàzków

organicznych zawierajàcych tlen w sposób okreÊlony w pkt 8 ppkt 2, odczynniki, materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek, wykonanie

oznaczania, obliczanie wyniku i jego podawanie,

precyzj´ metody i sporzàdzanie sprawozdania

z badaƒ okreÊla norma PN-EN 1601.

8.3. W przypadkach spornych dotyczàcych wyników

badania powinna byç stosowana metoda okreÊlona w pkt 8 ppkt 2.

9. ZawartoÊç siarki oznacza si´

1) w drodze spalania, metodà Wickbolda, polegajàcà na wprowadzeniu próbki analitycznej gazowej lub ciek∏ej do p∏omienia tlenowo-wodorowego w celu spalenia przy zachowaniu

znacznego nadmiaru tlenu. Próbki sta∏e lub

o znacznej lepkoÊci rozpuszcza si´ w mieszance

typu eter naftowy/toluen i traktuje je jak badane próbki ciek∏e. Dopuszcza si´ tak˝e spalenie

próbek w p∏omieniu tlenu w ∏ódce do spalaƒ.

Powsta∏e tlenki siarki poddaje si´ przemianie

w kwas siarkowy podczas absorpcji w roztworze nadtlenku wodoru, a jony siarczanowe

oznacza si´ metodà miareczkowà, albo

2) metodà polegajàcà na umieszczeniu badanej

próbki na drodze wiàzki promieni emitowanej

z niskoenergetycznego radioaktywnego êród∏a,

w szczególnoÊci 55Fe, a nast´pnie dokonaniu

pomiaru promieniowania rentgenowskiego

emitowanego w wyniku pobudzenia. Sum´

emitowanych sygna∏ów porównuje si´ z sumà

sygna∏ów otrzymanych dla uprzednio kalibrowanych mieszanin wzorcowych, wyra˝ajàc st´˝enie siarki w % masowych, albo

3) metodà rentgenowskiej spektroskopii fluorescencyjnej z dyspersjà fali, polegajàcà na mieszaniu próbki analitycznej w danym stosunku

masowym z roztworem zawierajàcym cyrkon,

jako wzorzec wewn´trzny, a nast´pnie na

umieszczeniu w kuwecie i poddaniu jej ekspozycji pierwotnego promieniowania rentgenowskiego lampy rentgenowskiej.

9.1. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 1, odczynniki

i materia∏y, rodzaj aparatury, sposób pobierania

próbek i ich wielkoÊç, wykonanie oznaczania,

oznaczanie zaabsorbowanej siarki, badanie

sprawdzajàce, podawanie wyniku, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ

okreÊla norma PN-EN 24260.

Poz. 122

II. Metody badaƒ jakoÊci samochodowego oleju nap´dowego stosowanego w pojazdach wyposa˝onych w silniki z zap∏onem samoczynnym, oznaczonego kodem PCN 2710 19 41 1, zwanego dalej „olejem nap´dowym”, w zakresie poszczególnych parametrów tego oleju

1. Liczb´ cetanowà oznacza si´ metodà silnikowà,

polegajàcà na porównaniu charakterystyk spalania próbki oleju nap´dowego poddanej testowi

w silniku badawczym, w stosunku do wzorcowych

charakterystyk mieszanek paliwowych o znanej

liczbie cetanowej, w standardowych warunkach.

1.1. Metoda silnikowa polega na zmianie stopnia

spr´˝ania próbki i dwóch wzorcowych mieszanek paliwowych w celu uzyskania opóênienia zap∏onu.

9.2. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 2, wykonanie

oznaczania, rodzaj aparatury i jej przygotowanie,

odczynniki, sposób obliczenia i podawania wyników oraz precyzj´ metody okreÊla norma

PN ISO 8754.

1.2. Odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, próbki

i przygotowanie próbek, przygotowanie aparatury, kalibracj´, wykonanie oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyników, precyzj´ metody

oraz sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN ISO 5165.

9.3. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 3 nale˝y

2. G´stoÊç oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C

oznacza si´

1) na podstawie mierzonych szybkoÊci zliczeƒ

promieniowania fluorescencyjnego S-Kα —

o d∏ugoÊci fali 0,5373 nm i Zr-Lα1 — o d∏ugoÊci

fali 0,6070 nm, oraz szybkoÊci zliczeƒ promieniowania t∏a dla d∏ugoÊci fali 0,545 nm, obliczyç

stosunek wartoÊci netto tych szybkoÊci zliczeƒ;

1) metodà oscylacyjnà z U-rurkà, polegajàcà na

wprowadzeniu niewielkiej obj´toÊci (zwykle

mniejszej ni˝ 1 ml) badanej próbki do U-rurki

o regulowanej temperaturze, pomiarze cz´stotliwoÊci drgaƒ i obliczeniu g´stoÊci badanej

próbki tego oleju z zastosowaniem sta∏ej pomiarowej wyznaczonej przez pomiar cz´stotliwoÊci drgaƒ U-rurki wype∏nionej materia∏em

odniesienia o znanej g´stoÊci, albo

2) zawartoÊç siarki wyznaczyç z krzywej kalibracji

uzyskanej z wzorcowych roztworów siarki.

9.4. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 9 ppkt 3, odczynniki

i materia∏y, aparat do badaƒ, próbki oraz sposób ich pobierania, roztwory kalibracyjne, kalibracj´, wykonanie oznaczania, podawanie wyników, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie

sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

ISO 14596.

9.5. W przypadkach spornych dotyczàcych wyników

badania powinna byç stosowana metoda okreÊlona w pkt 9 ppkt 3.

10. ZawartoÊç o∏owiu oznacza si´ metodà atomowej

spektrometrii absorpcyjnej, polegajàcà na rozcieƒczeniu próbki propan-2-olem, zadaniu jodem

i zassaniu do p∏omienia acetylenowo-powietrznego spektrometru do absorpcji atomowej, a nast´pnie zmierzeniu absorbancji przy d∏ugoÊci fali

217,0 nm i porównaniu z roztworami wzorcowymi, dla których zawartoÊç o∏owiu jest znana.

10.1. Odczynniki i materia∏y, rodzaj aparatury, sposób

pobierania próbek, wykonanie oznaczania, obliczanie, podawanie wyników, precyzj´ metody

oraz sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ okreÊla

norma PN-EN 237.

2) metodà z areometrem, polegajàcà na doprowadzeniu badanej próbki oleju nap´dowego do

okreÊlonej temperatury i przeniesieniu do cylindra areometru, doprowadzonego równie˝ do

tej samej, w przybli˝eniu, temperatury.

2.1. W przypadku oznaczania g´stoÊci oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C w sposób okreÊlony

w pkt 2 ppkt 1, rodzaj aparatury, odczynniki, sposób pobierania próbek i ich przygotowanie oraz

przygotowanie aparatury, kalibracj´, wykonanie

oznaczania, sposób obliczenia i podawania wyniku, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie

sprawozdania z badaƒ okreÊla norma PN-EN ISO

12185.

2.2 W przypadku oznaczania g´stoÊci oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C w sposób okreÊlony

w pkt 2 ppkt 2 nale˝y

1) odpowiedni do wymagaƒ areometr, którego

temperatur´ uregulowano, zanurzyç w badanej

próbce oleju nap´dowego i pozostawiç do czasu ustabilizowania si´. Po osiàgni´ciu stanu

równowagi temperaturowej odczytaç wskazanie ze skali areometru, zanotowaç temperatur´

badanej próbki oleju nap´dowego i przy u˝yciu

standardowych tablic odczytaç wynik pomiaru

zredukowany do temperatury 15 °C;

2) je˝eli jest to konieczne, cylinder areometru i jego zawartoÊç umieÊciç w wannie utrzymywanej

w sta∏ej temperaturze, aby uniknàç nadmiernych zmian temperatury w trakcie badania.

niearomatycznych w zale˝noÊci od struktury ich

budowy. Kolumna biegunowa jest po∏àczona

z detektorem wspó∏czynnika za∏amania, wykrywajàcym sk∏adniki wymywane z tej kolumny.

2.3. W przypadku oznaczania g´stoÊci oleju nap´dowego w temperaturze 15 °C w sposób okreÊlony

w pkt 2 ppkt 2, rodzaje aparatury, próbki i ich

przygotowanie, kontrol´ aparatury i jej przygotowanie, wykonanie oznaczania, obliczenia, podawanie wyników, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN ISO 3675.

4.2. Sygna∏ elektroniczny z detektora jest stale monitorowany przez procesor danych. Amplitud´ sygna∏ów pochodzàcych z w´glowodorów aromatycznych, znajdujàcych si´ w próbce oleju nap´dowego, porównuje si´ ze zmierzonymi uprzednio amplitudami sygna∏ów dla wzorców kalibracji, w celu obliczenia procentowego udzia∏u masowego w´glowodorów monoaromatycznych,

dwu- i trójaromatycznych w tej próbce.

2. 4. W przypadkach spornych dotyczàcych wyników

badaƒ powinna byç stosowana metoda okreÊlona w pkt 2 ppkt 2.

3. Temperatur´, do której destyluje 95 % (V/V) sk∏adu

frakcyjnego, oznacza si´ przy ciÊnieniu atmosferycznym metodà polegajàcà na przydzieleniu

próbki oleju nap´dowego do jednej z pi´ciu grup

(0, 1, 2, 3, 4) w zale˝noÊci od jej sk∏adu i przewidywanych w∏aÊciwoÊci lotnych (lotnoÊci). Ka˝da

z tych grup ma okreÊlony zestaw aparatury, temperatur´ kondensacji i zakres zmiennych.

3.1. Testowanà próbk´ oleju nap´dowego o obj´toÊci 100 ml poddaje si´ destylacji w ÊciÊle okreÊlonych warunkach, stosownie do wymagaƒ dla

grupy okreÊlonej w pkt 3, do której dana próbka

zosta∏a przydzielona, oraz prowadzi si´ systematyczne obserwacje wskazaƒ termometru i obj´toÊci uzyskiwanego kondensatu.

3.2. Po

wykonaniu

czynnoÊci

wymienionych

w pkt 3.1 mierzy si´ obj´toÊç cieczy pozosta∏ej

w kolbie oraz zapisuje straty iloÊciowe w procesie destylacji.

3.3. Odczytane wskazania termometru koryguje si´

w zale˝noÊci od ciÊnienia atmosferycznego,

a nast´pnie w oparciu o te dane dokonuje si´

obliczeƒ, stosownie do rodzaju próbki i okreÊlonych wymagaƒ.

3.4. Rodzaj aparatury, próbki i ich pobieranie, przygotowanie aparatury oraz jej kontrol´, kalibracj´, wykonanie oznaczania, obliczenia, podawanie wyników, precyzj´ metody, a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badania okreÊla norma

PN-EN ISO 3405.

4. ZawartoÊç wielopierÊcieniowych w´glowodorów

aromatycznych oznacza si´ metodà chromatografii cieczowej z pomiarem wspó∏czynnika refrakcji,

polegajàcà na rozpuszczeniu próbki oleju nap´dowego o znanej masie z fazà ruchomà (heptan)

i wtryskiwaniu okreÊlonej obj´toÊci tego roztworu

do chromatografu cieczowego, o wysokiej sprawnoÊci, wyposa˝onego w kolumn´ biegunowà.

4.1. Kolumna biegunowa posiada ma∏e powinowactwo z w´glowodorami niearomatycznymi.

W wyniku wyselekcjonowania w´glowodory

aromatyczne sà odizolowane od w´glowodorów

4.3. Sum´ udzia∏ów masowych w´glowodorów dwui trój-, i wi´cej aromatycznych przyjmuje si´ jako

udzia∏ wielopierÊcieniowych w´glowodorów

aromatycznych w próbce oleju nap´dowego,

a sum´ udzia∏ów masowych w´glowodorów

mono-, dwu- i trójaromatycznych przyjmuje si´

jako udzia∏ masowy w´glowodorów aromatycznych w tej próbce.

4.4. Odczynniki, materia∏y, rodzaj aparatury, pobieranie próbek, przygotowanie aparatury, zasady kalibracji, wykonanie oznaczania, sposób obliczania wyników i ich podawanie, precyzj´ metody,

a tak˝e sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ

okreÊla norma PN-EN 12916.

5. ZawartoÊç siarki oznacza si´

1) w drodze spalania, metodà Wickbolda, polegajàcà na wprowadzeniu próbki analitycznej

gazowej lub ciek∏ej do p∏omienia tlenowo-wodorowego w celu spalenia przy zachowaniu

znacznego nadmiaru tlenu. Próbki sta∏e lub

o znacznej lepkoÊci rozpuszcza si´ w mieszance typu eter naftowy/toluen i traktuje je jak

badane próbki ciek∏e. Dopuszcza si´ tak˝e

spalenie próbek w p∏omieniu tlenu w ∏ódce do

spalaƒ. Powsta∏e tlenki siarki poddaje si´

przemianie w kwas siarkowy podczas absorpcji w roztworze nadtlenku wodoru, a jony siarczanowe oznacza si´ metodà miareczkowà,

albo

2) metodà polegajàcà na umieszczeniu badanej

próbki na drodze wiàzki promieni emitowanej

z niskoenergetycznego radioaktywnego êród∏a,

w szczególnoÊci 55Fe, a nast´pnie dokonaniu

pomiaru promieniowania rentgenowskiego

emitowanego w wyniku pobudzenia. Sum´

emitowanych sygna∏ów porównuje si´ z sumà

sygna∏ów otrzymanych dla uprzednio kalibrowanych mieszanin wzorcowych, wyra˝ajàc st´˝enie siarki w % masowych, albo

3) metodà rentgenowskiej spektroskopii fluorescencyjnej z dyspersjà fali, polegajàcà na mieszaniu próbki analitycznej w danym stosunku

masowym z roztworem zawierajàcym cyrkon,

jako wzorzec wewn´trzny, a nast´pnie na

umieszczeniu w kuwecie i poddaniu jej ekspozycji pierwotnego promieniowania rentgenowskiego lampy rentgenowskiej.

5.1. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 1, odczynniki

i materia∏y, rodzaj aparatury, sposób pobierania

próbek i ich wielkoÊç, wykonanie oznaczania,

oznaczanie zaabsorbowanej siarki, badanie

sprawdzajàce, podawanie wyniku, precyzj´ metody oraz sporzàdzanie sprawozdania z badaƒ

okreÊla norma PN-EN 24260.

5.2. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 2, wykonanie oznaczania, rodzaj aparatury i jej przygotowanie, odczynniki, sposób obliczenia i podawania wyników oraz

precyzj´ metody okreÊla norma PN ISO 8754.

5.3. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 3 nale˝y

1) na podstawie mierzonych szybkoÊci zliczeƒ

promieniowania fluorescencyjnego S-Kα —

o d∏ugoÊci fali 0,5373 nm i Zr-Lα1 — o d∏ugoÊci fali 0,6070 nm, oraz szybkoÊci zliczeƒ promieniowania t∏a dla d∏ugoÊci fali 0,545 nm,

Poz. 122 i 123

obliczyç stosunek wartoÊci netto tych szybkoÊci zliczeƒ;

2) zawartoÊç siarki wyznaczyç z krzywej kalibracji uzyskanej z wzorcowych roztworów siarki.

5.4. W przypadku oznaczania zawartoÊci siarki

w sposób okreÊlony w pkt 5 ppkt 3 odczynniki

i materia∏y, aparat do badaƒ, próbki oraz sposób ich pobierania, roztwory kalibracyjne, kalibracj´, wykonanie oznaczania, podawanie wyników, precyzj´ metody oraz sporzàdzenie

sprawozdania z badania okreÊla norma PN-EN

ISO 14596.

5.5. W przypadkach spornych dotyczàcych wyników

badania powinna byç stosowana metoda okreÊlona w pkt 5 ppkt 3.

III. Procedur´ post´powania, w przypadkach spornych

dotyczàcych precyzji metody badania oraz interpretacji wyników badaƒ, okreÊla norma PN-EN 4259.

123

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 27 stycznia 2004 r.

w sprawie reorganizacji Instytutu Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w Krakowie

Na podstawie art. 7 ust. 4 ustawy z dnia 25 lipca

1985 r. o jednostkach badawczo-rozwojowych (Dz. U.

z 2001 r. Nr 33, poz. 388, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co

nast´puje

§ 1. Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa z siedzibà w Krakowie (nr identyfikacyjny

REGON 000023136, numer identyfikacji podatkowej

NIP 675-000-12-77), utworzony zarzàdzeniem nr 75

Prezesa Rady Ministrów z dnia 31 grudnia 1975 r.

w sprawie po∏àczenia Instytutu Naftowego i Instytutu Gazownictwa w Instytut Górnictwa Naftowego

i Gazownictwa oraz dzia∏ajàcy na podstawie zarzàdzenia nr 2/Org/92 Ministra Przemys∏u i Handlu

z dnia 8 stycznia 1992 r. w sprawie dostosowania organizacji instytutu naukowo-badawczego o nazwie

Instytut Górnictwa Naftowego i Gazownictwa

w Krakowie do przepisów ustawy o jednostkach badawczo-rozwojowych, z dniem 1 lutego 2004 r.

otrzymuje nazw´ Instytut Nafty i Gazu.

————————

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego

zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki

Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 74, poz. 676, Nr 113,

poz. 984, Nr 153, poz. 1271, Nr 200, poz. 1683 i Nr 240,

poz. 2052.

§ 2. 1. Przedmiotem dzia∏ania Instytutu Nafty i Gazu, zwanego dalej „Instytutem”, jest prowadzenie badaƒ naukowych, prac rozwojowych, wdro˝eniowych

i innowacyjnych w odniesieniu do nafty i gazu oraz

prac dotyczàcych monitoringu i zapobiegania skutkom zjawisk i wydarzeƒ mogàcych stwarzaç zagro˝enie publiczne zwiàzane z dzia∏alnoÊcià przemys∏u naftowego i gazownictwa.

2. Do zakresu dzia∏ania Instytutu nale˝y

1) geologia naftowa i in˝ynierska;

2) sejsmika i geofizyka wiertnicza;

3) geochemia naftowa i mikrobiologia;

4) technika i technologia wiercenia;

5) technika

stosowania

Êrodków

w otworach wiertniczych;

strza∏owych

6) in˝ynieria z∏ó˝ gazu ziemnego i ropy naftowej;

7) technologia oczyszczania gazu ziemnego;

8) metrologia przep∏ywu gazu;

9) ocena i kontrola jakoÊci paliw w´glowodorowych;

122

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 22 stycznia 2004 r.

w sprawie metod badaƒ jakoÊci paliw ciek∏ych2)

Na podstawie art. 5 ustawy z dnia 10 stycznia 2003 r.

o systemie monitorowania i kontrolowania jakoÊci

paliw ciek∏ych (Dz. U. Nr 17, poz. 154 i Nr 199,

poz. 1934) zarzàdza si´, co nast´puje

————————

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego

zakresu dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki

Spo∏ecznej (Dz. U. Nr 1, poz. 5).

2) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia: dyrektywy 98/70/WE z dnia 13 paêdziernika 1998 r.

w sprawie jakoÊci benzyny i paliw do silników Diesla

zmieniajàcej dyrektyw´ 93/12/EWG (Dz. Urz. WE L 350

z 28/12/1998), dyrektywy Komisji 2000/71/WE z dnia 7 listopada 2000 r. w sprawie dostosowania metod pomiarowych, okreÊlonych w za∏àcznikach I, II, III i IV do dyrektywy 98/70/WE, do post´pu technicznego, jak przewidziano

w art. 10 tej dyrektywy (Dz. Urz. WE L 287 z 14/11/2000)

oraz dyrektywy 2003/17/WE z dnia 3 marca 2003 r. zmieniajàcej dyrektyw´ 98/70/WE w sprawie jakoÊci benzyny

i paliw do silników Diesla (Dz. Urz. WE L 076 z 22/03/2003).