Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 maja 2003 r. w sprawie legalnych jednostek miar

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) nazwy, definicje i oznaczenia legalnych jednostek

miar, zwanych dalej „jednostkami miar”;

2) przedrostki i ich oznaczenia przeznaczone do tworzenia dziesi´tnych podwielokrotnoÊci i wielokrotnoÊci jednostek miar;

3) zasady pisowni oznaczeƒ jednostek miar.

§ 2. Jednostki podstawowe Mi´dzynarodowego

Uk∏adu Jednostek Miar (SI), zwane dalej „jednostkami

SI”, majà nast´pujàce nazwy i oznaczenia

1) metr okreÊlajàcy jednostk´ miary d∏ugoÊci o oznaczeniu „m”;

2) kilogram okreÊlajàcy jednostk´ miary masy o oznaczeniu „kg”;

3) sekunda okreÊlajàca jednostk´ miary czasu o oznaczeniu „s”;

4) amper okreÊlajàcy jednostk´ miary pràdu elektrycznego o oznaczeniu „A”;

5) kelwin okreÊlajàcy jednostk´ miary temperatury

termodynamicznej o oznaczeniu „K”;

6) mol okreÊlajàcy jednostk´ miary licznoÊci materii

o oznaczeniu „mol”;

7) kandela okreÊlajàca jednostk´ miary Êwiat∏oÊci

o oznaczeniu „cd”.

§ 3. Jednostki SI, o których mowa w § 2, oznaczajà

1) metr — d∏ugoÊç drogi przebytej w pró˝ni przez

Êwiat∏o w czasie 1/299 792 458 sekundy;

2) kilogram — jednostk´ masy, która jest równa masie mi´dzynarodowego prototypu kilograma przechowywanego w Mi´dzynarodowym Biurze Miar

w Sevres;

3) sekunda — czas równy 9 192 631 770 okresom promieniowania odpowiadajàcego przejÊciu mi´dzy

dwoma nadsubtelnymi poziomami stanu podstawowego atomu cezu 133;

———————

4) amper — pràd elektryczny niezmieniajàcy si´, który, wyst´pujàc w dwóch równoleg∏ych prostoliniowych, nieskoƒczenie d∏ugich przewodach o przekroju ko∏owym znikomo ma∏ym, umieszczonych

w pró˝ni w odleg∏oÊci 1 metra od siebie, wywo∏a∏by mi´dzy tymi przewodami si∏´ 2·10–7 niutona na

ka˝dy metr d∏ugoÊci;

5) kelwin — 1/273,16 temperatury termodynamicznej

punktu potrójnego wody;

6) mol — licznoÊç materii uk∏adu zawierajàcego liczb´

czàstek równà liczbie atomów w masie 0,012 kilograma w´gla 12; przy stosowaniu mola nale˝y

okreÊliç rodzaj czàstek, którymi mogà byç: atomy,

czàsteczki, jony, elektrony, inne czàstki lub okreÊlone zespo∏y takich czàstek;

7) kandela — Êwiat∏oÊç êród∏a emitujàcego w okreÊlonym kierunku promieniowanie monochromatyczne o cz´stotliwoÊci 540·1012 herców i o nat´˝eniu

promieniowania w tym kierunku równym

1/683 wata na steradian.

§ 4. Nazwy, definicje i oznaczenia nale˝àcych do SI

jednostek pochodnych o nazwach specjalnych okreÊla

za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 5. Nazwy, definicje i oznaczenia legalnych jednostek miar nienale˝àcych do SI dopuszczonych do stosowania w drodze odr´bnych przepisów okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

§ 6. Przedrostki wyra˝ajàce mno˝niki dziesi´tne

i ich nazwy i oznaczenia s∏u˝àce do tworzenia dziesi´tnych wielokrotnoÊci i podwielokrotnoÊci jednostek

miar, z zastrze˝eniem § 9, okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

§ 7. 1. Tworzenie dziesi´tnych wielokrotnoÊci i podwielokrotnoÊci, o których mowa w § 6, zarówno przy

u˝yciu nazw, jak i oznaczeƒ odbywa si´ na nast´pujàcych zasadach

1) przed nazwà (oznaczeniem) jednostki miary

umieszcza si´, bez przerwy oddzielajàcej lub jakiegokolwiek innego znaku, nazw´ (oznaczenie)

przedrostka;

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

2) do nazwy (oznaczenia) jednostki miary do∏àcza si´

tylko jednà nazw´ (oznaczenie) przedrostka;

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu

dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

(Dz. U. Nr 1, poz. 5).

3) dziesi´tne wielokrotnoÊci i podwielokrotnoÊci kilograma wyra˝a si´ przez do∏àczenie odpowiednich

nazw (oznaczeƒ) przedrostków do wyrazu „gram”

(oznaczenie „g”);

4) mno˝nik wyra˝ony nazwà (oznaczeniem) przedrostka odnosi si´ do jednostki miar w pierwszej pot´dze;

1) w postaci u∏amka zwyk∏ego z kreskà u∏amkowà skoÊnà; wówczas mianownik zawierajàcy wi´cej ni˝ jedno oznaczenie jednostki miary ujmuje si´ w nawias;

5) wyk∏adnik pot´gowy odnoszàcy si´ do jednostki

miary dotyczy równie˝ mno˝nika wyra˝anego nazwà (oznaczeniem) przedrostka, do∏àczonà do nazwy (oznaczenia) jednostki miary.

2) w postaci zwyk∏ego u∏amka z kreskà u∏amkowà poziomà;

2. Oznaczenia i nazwy dziesi´tnych wielokrotnoÊci

i podwielokrotnoÊci jednostek SI utworzone zgodnie

z zasadami, o których mowa w ust. 1, mogà byç u˝yte do budowy z∏o˝onych nazw i oznaczeƒ jednostek

miar.

3) w postaci iloczynu pot´g jednostek miar.

§ 16. 1. Oznaczenia jednostek miar z∏o˝onych tworzone jako iloczyny jednostek miar zapisuje si´ jednym

z dwóch nast´pujàcych sposobów

1) stosujàc znak kropki pomi´dzy oznaczeniami jednostek miar tworzàcych jednostk´ z∏o˝onà;

§ 8. 1. Do wyra˝ania jednostki miary stosuje si´

oznaczenie jednostki lub jej nazw´.

2) oddzielajàc oznaczenia jednostek miar pojedynczym odst´pem.

2. Do wyra˝ania bezwymiarowej jednostki pochodnej SI stosuje si´ nazw´ „jednoÊç” i oznaczenie „1”.

2. W uzasadnionych przypadkach, a w szczególnoÊci w maszynopisach, dopuszcza si´ pisanie kropki na

dole wiersza.

§ 9. Do wyra˝ania wielkoÊci bezwymiarowych

mo˝na stosowaç u∏amek równy jednej setnej „jednoÊci” o nazwie procent i oznaczeniu „%”.

§ 10. Z∏o˝one oznaczenia i nazwy pochodnych jednostek miar podaje si´ w postaci wyra˝eƒ utworzonych

z odpowiednich oznaczeƒ lub nazw jednostek miar lub

jednostek pochodnych o nazwach specjalnych.

§ 11. 1. Dla jednostek miar kàta p∏askiego i kàta bry∏owego traktowanych jako bezwymiarowe jednostki

pochodne SI mo˝na stosowaç odpowiednio nazwy

(oznaczenia) specjalne

1) radian (rad);

2) steradian (sr);

3) jednoÊç (1).

2. Przy stosowaniu jednostki, o której mowa

w ust. 1 pkt 3, nie dopisuje si´ wyrazu „jednoÊç” ani

oznaczenia „1”.

§ 17. Oznaczenia jednostek miar, których budowa

lub pisownia nie odpowiada zasadom, o których mowa w § 12—16, sà nast´pujàce

1) °C — stopieƒ Celsjusza;

2) eV — elektronowolt;

3) r. — rok;

4) ° — stopieƒ;

5) l — minuta;

6) ll — sekunda;

7) mmHg — milimetr s∏upa rt´ci;

8) obr/s — obrót na sekund´;

9) obr/min — obrót na minut´;

10) Wh — watogodzina;

11) varh — warogodzina;

12) Ah — amperogodzina;

13) VA — woltoamper.

§ 12. Oznaczenia i nazwy z∏o˝one legalnych jednostek miar nienale˝àcych do SI tworzy si´ za pomocà

oznaczeƒ lub nazw jednostek SI i jednostek miar nienale˝àcych do SI.

§ 18. 1. Przy zapisywaniu wartoÊci wielkoÊci nale˝y

zostawiç odst´p mi´dzy wartoÊcià liczbowà a oznaczeniem jednostki miary.

§ 13. Do oznaczeƒ i nazw jednostek miar nie nale˝y

do∏àczaç ˝adnych, poza okreÊlonymi, dodatkowych

wyrazów, wskaêników bàdê liter.

2. Zasady, o której mowa w ust. 1, nie stosuje si´ do

oznaczeƒ jednostek miar kàta: stopnia, minuty i sekundy.

§ 14. 1. Oznaczenie jednostki miary pisze si´ bez

kropki na koƒcu, a w druku — czcionkà prostà.

§ 19. 1. Nazw´ jednostki miary pisze si´ ma∏à literà,

je˝eli ogólne regu∏y pisowni polskiej nie stanowià inaczej, a w druku — czcionkà prostà.

2. Oznaczenie jednostki miary, której nazwa pochodzi od imienia w∏asnego, pisze si´ wielkà literà; oznaczenia pozosta∏ych jednostek miar pisze si´ ma∏à literà.

2. Nazwy jednostek miar odmienia si´ wed∏ug zasad deklinacji polskiej.

3. W oznaczeniu jednostki miary nie uwzgl´dnia si´

liczby mnogiej.

§ 20. 1. Nazwy proste jednostek miar wyst´pujàce

w nazwie z∏o˝onej ∏àczy si´ za pomocà ∏àczników wyra˝ajàcych odpowiednio mno˝enie lub dzielenie.

§ 15. Oznaczenia jednostek miar z∏o˝one z ilorazu

innych jednostek mo˝na wyra˝aç

2. Dzielenie w nazwie wyra˝ajàcej iloraz jednostek

przedstawia si´ za pomocà przyimka „na”.

3. Mno˝enie w nazwie wyra˝ajàcej iloczyn jednostek

miar lub w cz´Êci nazwy stanowiàcej licznik u∏amka wyra˝a si´ przez dodanie litery „o” jako ∏àcznika mi´dzywyrazowego lub „razy”, przy czym ∏àcznik „razy” stosuje

si´ wtedy, gdy zastosowanie ∏àcznika „o” prowadzi do

niejednoznacznoÊci lub nie jest po˝àdane ze wzgl´dów

fonetycznych oraz wtedy, gdy cz´Êç nazwy stanowiàcej

licznik u∏amka nie wyst´puje jako nazwa samodzielna.

4. Mno˝enie wyst´pujàce po dzieleniu, tj. w mianowniku u∏amka, wyra˝a si´ przez

1) „i”, gdy poprzedza ostatnià nazw´ prostà wyst´pujàcà w nazwie z∏o˝onej, w tym gdy w mianowniku

wyst´pujà tylko dwie nazwy proste jednostek

miar;

Poz. 954

2) „,”(przecinek) rozdzielajàcy kolejne nazwy proste

wyst´pujàce w mianowniku, z wyjàtkiem przypadku, o którym mowa w pkt 1;

3) „o”, gdy przez zastosowanie tego ∏àcznika uzyskuje si´ z∏o˝onà nazw´ jednostki miary utworzonà

zgodnie z zasadà, o której mowa w ust. 2.

§ 21. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej z dnia

12 maja 2003 r. (poz. 954)

Za∏àcznik nr 1

NAZWY, DEFINICJE I OZNACZENIA JEDNOSTEK POCHODNYCH SI O NAZWACH SPECJALNYCH

Za∏àcznik nr 2

NAZWY, DEFINICJE I OZNACZENIA LEGALNYCH JEDNOSTEK MIAR NIENALE˚ÑCYCH DO SI

DOPUSZCZONYCH DO STOSOWANIA

Za∏àcznik nr 3

PRZEDROSTKI I ICH OZNACZENIA

954

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 12 maja 2003 r.

w sprawie legalnych jednostek miar

Na podstawie art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636

i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286

i Nr 166, poz. 1360) zarzàdza si´, co nast´puje