Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn i elementów bezpieczeństwa

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce projektowania i wykonywania maszyn i elementów bezpieczeƒstwa

wprowadzanych do obrotu oddzielnie;

———————

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu

dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

(Dz. U. Nr 1, poz. 5).

2) Przepisy niniejszego rozporzàdzenia wdra˝ajà postanowienia dyrektywy Unii Europejskiej 98/37/WE z dnia

22 czerwca 1998 r. w sprawie zbli˝enia prawa paƒstw

cz∏onkowskich, dotyczàcego maszyn, zmienionej dyrektywà Unii Europejskiej 98/79/WE.

2) warunki i tryb dokonywania oceny zgodnoÊci maszyn i elementów bezpieczeƒstwa;

3) treÊç deklaracji zgodnoÊci;

4) procedury oceny zgodnoÊci;

5) minimalne kryteria, jakie powinny byç uwzgl´dnione przy notyfikowaniu jednostek;

6) rodzaje maszyn i elementów bezpieczeƒstwa, dla

których jest wymagany udzia∏ jednostki notyfikowanej, w trakcie przeprowadzania procedury oceny zgodnoÊci;

7) sposób oznakowania maszyn i elementów bezpieczeƒstwa;

8) wzór oznakowania CE.

§ 2. 1. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ do

1) maszyn, których jedynym êród∏em nap´du jest si∏a

mi´Êni ludzkich, z wyjàtkiem maszyn u˝ywanych

do podnoszenia i opuszczania ∏adunków;

2) wyrobów medycznych, które majà bezpoÊredni

kontakt z pacjentem;

3) urzàdzeƒ specjalnych przeznaczonych do u˝ytkowania na terenie weso∏ych miasteczek lub parków

rozrywki;

4) kot∏ów parowych, zbiorników, w tym zbiorników ciÊnieniowych;

5) maszyn specjalnie zaprojektowanych lub przeznaczonych do u˝ytkowania do celów jàdrowych, które w przypadku uszkodzenia mogà spowodowaç

emisj´ radioaktywnà;

6) êróde∏ promieniowania jonizujàcego, stanowiàcych cz´Êç maszyny;

7) broni palnej;

8) zbiorników do magazynowania i rurociàgów do

benzyny, oleju nap´dowego oraz innych cieczy

palnych i substancji niebezpiecznych;

9) Êrodków transportu — statków oraz pojazdów i ich

przyczep, przeznaczonych wy∏àcznie do transportu

osób drogà powietrznà lub siecià transportu drogowego, kolejowego lub wodnego, a tak˝e Êrodków transportu w zakresie, w jakim sà przeznaczone do przewozu towarów drogà powietrznà, siecià

dróg lub siecià kolejowà albo drogà wodnà; wy∏àczeniu nie podlegajà pojazdy u˝ywane przy eksploatacji z∏ó˝ mineralnych;

10) statków morskich oraz p∏ywajàcych jednostek przybrze˝nych wraz z ich wyposa˝eniem pok∏adowym;

11) urzàdzeƒ transportu linowego, w tym kolei linowych, linowo-terenowych i wyciàgów, przeznaczonych do transportu osób;

12) ciàgników rolniczych i leÊnych;

13) maszyn specjalnie zaprojektowanych i wykonanych do celów wojskowych i policyjnych;

14) dêwigów stale obs∏ugujàcych okreÊlone poziomy

budynków i budowli, wyposa˝onych w kabin´ poruszajàcà si´ mi´dzy sztywnymi prowadnicami nachylonymi w stosunku do poziomu pod kàtem

wi´kszym ni˝ 15 stopni, przeznaczonych do przewozu

a) osób,

b) osób i towarów,

c) towarów, je˝eli kabina jest dost´pna i wyposa˝ona w elementy sterownicze znajdujàce si´ wewnàtrz lub pozostajàce w zasi´gu u˝ytkownika

przebywajàcego w kabinie;

15) Êrodków do transportu osób, wykorzystujàcych pojazdy szynowe poruszajàce si´ po szynach i nap´dzanych przez mechanizm z´batkowy;

16) górniczych urzàdzeƒ wyciàgowych;

17) dêwigów teatralnych;

18) dêwigów budowlanych przeznaczonych do podnoszenia osób lub osób i towarów.

Poz. 858

2. Przepisów rozporzàdzenia nie stosuje si´ tak˝e

1) do maszyn, dla których producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel sporzàdzi deklaracj´, w której

zadeklaruje, ˝e sà one przeznaczone do wbudowania w inne maszyny lub do po∏àczenia z innymi maszynami w celu utworzenia maszyn, do których b´dà mia∏y zastosowanie przepisy rozporzàdzenia,

z wy∏àczeniem maszyn przeznaczonych do wbudowania, które mogà dzia∏aç samodzielnie;

2) w ca∏oÊci lub cz´Êci do maszyn i elementów bezpieczeƒstwa w zakresie zagro˝eƒ ich dotyczàcych, je˝eli odr´bne przepisy dotyczàce maszyn i elementów bezpieczeƒstwa okreÊlajà te zagro˝enia.

3. Deklaracja, o której mowa w ust. 2 pkt 1, powinna zawieraç

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela;

2) opis maszyny lub cz´Êci maszyny;

3) powo∏anie zastosowanych przepisów, norm zharmonizowanych, norm krajowych lub specyfikacji;

4) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, która dokonuje oceny zgodnoÊci, o ile ocena taka by∏a dokonywana;

5) imi´ i nazwisko osoby upowa˝nionej do sk∏adania

podpisu w imieniu producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela.

4. Do deklaracji, o której mowa w ust. 2 pkt 1, nale˝y za∏àczyç informacj´, ˝e maszyna nie powinna byç

oddawana do u˝ytku a˝ do czasu gdy maszyna, do której b´dzie wbudowana, uzyska deklaracj´ zgodnoÊci

WE, o której mowa w § 116 ust. 2.

§ 3. 1. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) „maszynie” — nale˝y przez to rozumieç

a) zespó∏ sprz´˝onych cz´Êci lub elementów sk∏adowych, z których przynajmniej jeden jest ruchomy, wraz z odpowiednimi elementami uruchamiajàcymi, obwodami sterowania, zasilania,

po∏àczonych wspólnie w celu okreÊlonego zastosowania, w szczególnoÊci do przetwarzania,

obróbki, przemieszczania lub pakowania materia∏ów,

b) zespó∏ maszyn, które w celu osiàgni´cia wspólnego efektu koƒcowego zosta∏y zestawione i sà

sterowane w taki sposób, aby dzia∏a∏y jako zintegrowana ca∏oÊç,

c) wymienne wyposa˝enie modyfikujàce funkcje

maszyny, które jest wprowadzane do obrotu

z przeznaczeniem do zamontowania przez operatora do maszyny lub szeregu ró˝nych maszyn

albo do ciàgnika, o ile wyposa˝enie to nie stanowi cz´Êci zamiennej lub narz´dzia;

2) „elemencie bezpieczeƒstwa” — nale˝y przez to rozumieç element nieb´dàcy wymiennym wyposa-

˝eniem, który producent lub jego upowa˝niony

przedstawiciel wprowadza do obrotu oddzielnie,

przeznaczony do realizacji funkcji bezpieczeƒstwa,

którego uszkodzenie lub nieprawid∏owe funkcjonowanie zagra˝a bezpieczeƒstwu lub zdrowiu osób

nara˝onych;

3) „operatorze” — nale˝y przez to rozumieç osob´,

która wykonuje czynnoÊci zwiàzane z zainstalowaniem, obs∏ugiwaniem, regulowaniem, konserwowaniem, czyszczeniem, naprawianiem lub transportowaniem maszyny;

4) „kierowcy” — nale˝y przez to rozumieç operatora

odpowiedzialnego za przemieszczanie si´ maszyny, który mo˝e byç transportowany przez maszyn´

lub towarzyszyç jej pieszo albo kierowaç nià zdalnie, w szczególnoÊci przy u˝yciu przewodów lub fal

radiowych;

5) „strefie niebezpiecznej” — nale˝y przez to rozumieç

stref´ w obr´bie lub wokó∏ maszyny, w której wyst´puje zagro˝enie bezpieczeƒstwa lub zdrowia

osób;

6) „osobie nara˝onej” — nale˝y przez to rozumieç

osob´ znajdujàcà si´ w strefie niebezpiecznej;

7) „zawiesiu” — nale˝y przez to rozumieç cz´Êci lub

wyposa˝enie niezwiàzane z maszynà, umieszczane

mi´dzy maszynà a ∏adunkiem lub na ∏adunku, w celu jego uchwycenia;

8) „elementach zawiesi” — nale˝y przez to rozumieç

elementy pomocne przy wykonywaniu lub u˝ywaniu zawiesi ci´gnowych — takie jak: haki oczkowe,

zaciski kab∏àkowe, pierÊcienie, Êruby oczkowe;

9) „typie” — nale˝y przez to rozumieç wzorzec wyrobu reprezentatywny dla przewidywanej produkcji;

10) „∏adunku prowadzonym” — nale˝y przez to rozumieç ∏adunek, którego przenoszenie odbywa si´

w ca∏oÊci wzd∏u˝ sztywnych lub elastycznych prowadnic, o po∏o˝eniu ustalonym za pomocà sta∏ych

zamocowaƒ;

11) „wspó∏czynniku bezpieczeƒstwa” — nale˝y przez

to rozumieç stosunek obcià˝enia gwarantowanego

przez producenta, jakie element wyposa˝enia,

osprz´t lub maszyna sà w stanie utrzymaç, do

udêwigu naniesionego na tym elemencie wyposa˝enia, osprz´cie lub maszynie;

12) „wspó∏czynniku przecià˝enia” — nale˝y przez to rozumieç stosunek obcià˝enia u˝ytego do przeprowadzenia prób statycznych i dynamicznych na elemencie wyposa˝enia, osprz´cie lub maszynie do

udêwigu naniesionego na tym elemencie wyposa˝enia, osprz´cie lub maszynie;

13) „próbie statycznej” — nale˝y przez to rozumieç badanie, podczas którego maszyna lub zawiesie sà

poddawane kontroli, a nast´pnie dzia∏aniu si∏y odpowiadajàcej udêwigowi pomno˝onemu przez odpowiedni wspó∏czynnik przecià˝enia dla prób statycznych i ponownie skontrolowane bezpoÊrednio

Poz. 858

po zdj´ciu obcià˝enia, w celu upewnienia si´, ˝e

nie nastàpi∏o ˝adne uszkodzenie;

14) „próbie dynamicznej” — nale˝y przez to rozumieç

badanie, podczas którego maszyna obcià˝ona pracuje we wszystkich mo˝liwych konfiguracjach pod

obcià˝eniem

odpowiadajàcym

udêwigowi,

z uwzgl´dnieniem dynamicznego zachowania si´

maszyny, w celu sprawdzenia, czy maszyna i jej

element bezpieczeƒstwa funkcjonujà w∏aÊciwie;

15) „Êrodku przenoszenia” — nale˝y przez to rozumieç

urzàdzenie, na którym umieszcza si´ ludzi, w celu

ich podnoszenia, opuszczania lub przenoszenia.

2. Ilekroç w przepisach rozdzia∏ów 2—7 oraz

w § 116—118, w § 122 i 123 jest mowa o „maszynie”,

nale˝y przez to rozumieç maszyn´ lub element bezpieczeƒstwa.

3. Oznakowania CE nie umieszcza si´ na elementach bezpieczeƒstwa.

§ 4. Do maszyn, które stwarzajà przede wszystkim

zagro˝enia o charakterze elektrycznym, stosuje si´

przepisy dotyczàce sprz´tu elektrycznego.

§ 5. Maszyny i elementy bezpieczeƒstwa, o których

mowa w rozporzàdzeniu, mogà byç wprowadzane do

obrotu, je˝eli przy prawid∏owym zainstalowaniu i konserwowaniu oraz u˝ytkowaniu zgodnym z przeznaczeniem nie b´dà stwarza∏y zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa i zdrowia osób oraz zwierzàt domowych lub mienia.

§ 6. 1. Dopuszcza si´ mo˝liwoÊç prezentacji na targach, wystawach i innych pokazach maszyn i elementów bezpieczeƒstwa, które nie spe∏niajà wymagaƒ

okreÊlonych w rozporzàdzeniu, je˝eli na widocznym

oznaczeniu b´dzie podana informacja, ˝e maszyny

i elementy bezpieczeƒstwa sà niezgodne z zasadniczymi wymaganiami i nie b´dà sprzedawane, dopóki producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel nie doprowadzi do ich zgodnoÊci z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

2. Podczas pokazów maszyn lub elementów, o których mowa w ust. 1, powinny byç przedsi´wzi´te odpowiednie Êrodki bezpieczeƒstwa.

Rozdzia∏ 2

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia dotyczàce projektowania oraz wytwarzania maszyn i elementów bezpieczeƒstwa

§ 7. 1. Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia majà zastosowanie tylko

wówczas, gdy maszyna u˝ytkowana w warunkach

przewidzianych przez producenta stwarza zagro˝enie

odpowiadajàce okreÊlonemu zasadniczemu wymaganiu, z wyjàtkiem wymagaƒ, o których mowa w § 8—10,

§ 48—53 i § 57, które majà zastosowanie do wszystkich

maszyn, do których stosuje si´ przepisy rozporzàdzenia. Do danej maszyny mogà mieç zastosowanie za-

sadnicze wymagania odpowiadajàce stwarzanym zagro˝eniom, okreÊlone w rozporzàdzeniu.

2. Je˝eli ze wzgl´du na istniejàcy stan techniki spe∏nienie celów okreÊlonych w zasadniczych wymaganiach mo˝e byç niemo˝liwe, maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w sposób zapewniajàcy zbli˝enie si´ do tych celów.

3. Producent powinien przeanalizowaç zagro˝enia

w celu zidentyfikowania wszystkich zagro˝eƒ odnoszàcych si´ do danej maszyny oraz jà zaprojektowaç i wykonaç, bioràc pod uwag´ dokonanà przez siebie ocen´.

§ 8. 1. Maszyna powinna byç wykonana w taki sposób, aby nadawa∏a si´ do realizowania swojej funkcji

oraz mog∏a byç w warunkach przewidzianych przez

producenta regulowana i konserwowana, nie powodujàc zagro˝enia dla osób wykonujàcych te czynnoÊci.

Poz. 858

4. Niewygody, zm´czenie i obcià˝enie psychiczne

odczuwane przez operatora podczas u˝ytkowania maszyny powinny byç zredukowane do mo˝liwego minimum, z uwzgl´dnieniem zasad ergonomii.

§ 10. Maszyn´ nale˝y dostarczaç z podstawowym

wyposa˝eniem specjalnym i osprz´tem umo˝liwiajàcym jej regulacj´, konserwacj´ i u˝ytkowanie, bez

stwarzania zagro˝eƒ.

§ 11. 1. Materia∏y u˝yte do wykonania maszyny lub

produkty wykorzystywane i powstajàce w trakcie jej

u˝ytkowania nie powinny stwarzaç zagro˝enia dla bezpieczeƒstwa i zdrowia osób nara˝onych.

2. W przypadku stosowania p∏ynów, maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby mo˝na by∏o jà u˝ytkowaç bez ryzyka powodowanego nape∏nianiem, u˝ywaniem, odzyskiwaniem lub

usuwaniem p∏ynów.

2. W celu przeciwdzia∏ania zagro˝eniom, o których

mowa w ust. 1, powinny byç przedsi´wzi´te Êrodki majàce na celu wyeliminowanie wszelkiego ryzyka wypadku, w tym powsta∏ego w wyniku mo˝liwych do

przewidzenia sytuacji odbiegajàcych od normalnych

w przewidywanym okresie eksploatacji maszyny,

w∏àcznie z jej monta˝em i demonta˝em.

§ 12. 1. Producent powinien dostarczyç integralne

oÊwietlenie miejscowe maszyny, odpowiednie do wykonanych czynnoÊci, je˝eli brak takiego oÊwietlenia

mo˝e spowodowaç powstanie ryzyka, mimo oÊwietlenia ogólnego o normalnym nat´˝eniu.

3. Przy doborze najbardziej odpowiednich Êrodków, o których mowa w ust. 2, producent powinien post´powaç zgodnie z nast´pujàcymi zasadami

2. Producent powinien zapewniç, ˝e dostarczone

przez niego oÊwietlenie nie spowoduje wyst´powania

ucià˝liwych obszarów zacienienia, m´czàcych olÊnieƒ

i niebezpiecznego efektu stroboskopowego.

1) projektowaç i wykonywaç maszyny bezpieczne,

przez wyeliminowanie lub zminimalizowanie ryzyka, tak dalece jak jest to mo˝liwe;

3. W maszynie nale˝y zapewniç odpowiednie

oÊwietlenie obszarów wewn´trznych wymagajàcych

cz´stych kontroli, regulacji i konserwacji.

2) stosowaç konieczne Êrodki ochronne w odniesieniu

do ryzyka, którego nie mo˝na wyeliminowaç;

§ 13. 1. Maszyna lub ka˝da jej cz´Êç powinna byç

3) informowaç u˝ytkowników o pozostajàcym ryzyku,

którego nie mo˝na wyeliminowaç mimo zastosowania Êrodków ochronnych, oraz wskazywaç, czy

konieczne jest przeszkolenie w tym zakresie i wyspecyfikowanie potrzeb stosowania Êrodków

ochrony indywidualnej.

§ 9. 1. Podczas projektowania i wykonania maszyny oraz opracowywania instrukcji, o której mowa

w § 50 ust. 1, producent powinien wziàç pod uwag´

nie tylko normalne u˝ytkowanie maszyny, ale tak˝e

przewidywaç jej zastosowania, których w sposób racjonalny mo˝na oczekiwaç.

2. Maszyna powinna byç zaprojektowana w sposób

zapobiegajàcy u˝ytkowaniu odbiegajàcemu od jej normalnego u˝ytkowania, je˝eli takie u˝ytkowanie wywo∏a∏oby ryzyko. W przypadku gdy maszyna nie jest zaprojektowana w taki sposób, w instrukcji, o której mowa w § 50 ust. 1, nale˝y poinformowaç u˝ytkownika

o niedozwolonych sposobach jej u˝ytkowania.

3. Podczas projektowania i wykonania maszyny

producent powinien uwzgl´dniç ograniczenia wynikajàce z koniecznego lub przewidywanego stosowania

Êrodków ochrony indywidualnej, w szczególnoÊci obuwia i r´kawic.

1) zaprojektowana w sposób umo˝liwiajàcy jej bezpieczne przemieszczanie;

2) zaprojektowana oraz opakowana w sposób umo˝liwiajàcy bezpieczne i niepowodujàce uszkodzeƒ

sk∏adowanie, w szczególnoÊci przez zapewnienie

odpowiedniej statecznoÊci albo specjalnych

wsporników.

2. W przypadku gdy masa, wielkoÊç lub kszta∏t samej maszyny lub jej ró˝nych cz´Êci sk∏adowych uniemo˝liwiajà jej r´czne przemieszczanie, maszyna lub

ka˝da z jej cz´Êci sk∏adowych powinna

1) byç wyposa˝ona w elementy umo˝liwiajàce zamocowanie do urzàdzenia podnoszàcego lub

2) byç zaprojektowana w sposób umo˝liwiajàcy wyposa˝enie w elementy, o których mowa w pkt 1,

w szczególnoÊci przez zaprojektowanie otworów

gwintowanych, lub

3) mieç kszta∏t umo˝liwiajàcy ∏atwe zamocowanie do

typowych urzàdzeƒ podnoszàcych.

3. Je˝eli maszyna lub element sk∏adowy sà przewidziane do r´cznego przemieszczania, maszyna lub element sk∏adowy powinny byç

1) ∏atwo przemieszczalne lub

2) wyposa˝one w elementy do podnoszenia, w szczególnoÊci uchwyty, oraz do bezpiecznego przemieszczania.

Poz. 858

wanym dzia∏aniem, z uwzgl´dnieniem zasad ergonomii. Nale˝y równie˝ uwzgl´dniç ograniczenia wynikajàce z koniecznego lub przewidywanego stosowania

Êrodków ochrony indywidualnej, w szczególnoÊci r´kawic i obuwia.

4. W przypadku przemieszczania narz´dzi lub cz´Êci

maszyn, nawet tych o niewielkiej masie, które mogà

stwarzaç zagro˝enie przez swoje w∏aÊciwoÊci — takie

jak: kszta∏t oraz materia∏, nale˝y stosowaç Êrodki specjalne.

§ 16. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona we

wskaêniki — takie jak: tarczowe z podzia∏kà lub sygnalizatory — niezb´dne do zapewnienia bezpieczeƒstwa

obs∏ugi.

§ 14. Uk∏ady sterowania nale˝y zaprojektowaç i wykonywaç w taki sposób, aby

2. Ze stanowiska sterowania operator powinien

mieç mo˝liwoÊç odczytywania wskazaƒ wskaêników,

o których mowa w ust. 1.

1) by∏y bezpieczne i niezawodne oraz zapobiega∏y powstawaniu niebezpiecznych sytuacji;

2) mog∏y wytrzymywaç obcià˝enia wynikajàce z normalnego u˝ywania i dzia∏ania czynników zewn´trznych;

3) b∏´dy w uk∏adach logicznych nie doprowadza∏y do

niebezpiecznych sytuacji.

§ 15. 1. Elementy sterownicze powinny byç

1) wyraênie widoczne, rozpoznawalne i, w koniecznych przypadkach, odpowiednio oznakowane;

2) rozmieszczone w sposób zapewniajàcy bezpieczne,

bezzw∏oczne i jednoznaczne pos∏ugiwanie si´ nimi;

3) zaprojektowane w taki sposób, aby kierunek ruchu

elementu by∏ zgodny z zamierzonym efektem sterowania;

4) umiejscowione poza strefami niebezpiecznymi,

z wyjàtkiem elementów szczególnych — takich jak

wy∏àcznik awaryjny, panel programowania robotów;

5) tak umieszczone, aby obs∏uga elementów sterowniczych nie powodowa∏a dodatkowego ryzyka;

6) zaprojektowane albo zabezpieczone w taki sposób,

aby po˝àdany efekt, je˝eli wià˝e si´ z nim ryzyko,

nie móg∏ wystàpiç bez zamierzonego dzia∏ania;

7) wykonane w taki sposób, aby wytrzyma∏y dajàce

si´ przewidzieç obcià˝enia.

2. Projektujàc elementy sterownicze nale˝y zwróciç

szczególnà uwag´ na wy∏àczniki awaryjne, w stosunku

do których istnieje prawdopodobieƒstwo, ˝e b´dà nara˝one na znaczne obcià˝enia.

3. Je˝eli elementy sterownicze sà projektowane

i wykonane w celu spe∏niania kilku ró˝nych funkcji —

przy braku wzajemnie jednoznacznej relacji, tak jak

w przypadku zastosowania klawiatury — dzia∏anie, które ma byç wykonywane, powinno byç wyraênie zasygnalizowane i w razie potrzeby potwierdzone.

4. Elementy sterownicze powinny byç tak wykonane, aby ich rozmieszczenie, przemieszczanie i opór

zwiàzany z operowaniem nimi by∏y zbie˝ne z powodo-

3. Z g∏ównego stanowiska sterowania operator powinien mieç mo˝liwoÊç upewnienia si´, ˝e w strefach

niebezpiecznych nie przebywajà osoby nara˝one.

§ 17. 1. Je˝eli nie jest mo˝liwe spe∏nienie wymagaƒ, o których mowa w § 16 ust. 3, system sterowania

powinien byç zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby uruchomienie maszyny by∏o ka˝dorazowo poprzedzane akustycznym lub optycznym sygna∏em

ostrzegawczym.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, osoba nara˝ona powinna mieç czas i Êrodki do podj´cia szybkiego dzia∏ania, w celu zapobie˝enia uruchomieniu maszyny.

§ 18. 1. Uruchomienie maszyny powinno byç mo˝liwe tylko przez zamierzone uaktywnienie, przewidzianego do tego celu, elementu sterowniczego.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ w przypadku

1) ponownego uruchomienia maszyny po jej zatrzymaniu, niezale˝nie od przyczyny zatrzymania;

2) wprowadzenia znaczàcych zmian w warunkach pracy maszyny — takich jak zmiana pr´dkoÊci, ciÊnienia — z wyjàtkiem przypadków gdy ponowne uruchomienie maszyny lub wprowadzenie znaczàcych

zmian w warunkach jej pracy nie powoduje zagro˝enia.

3. Zasadniczych wymagaƒ, o których mowa

w ust. 2, nie stosuje si´ do ponownego uruchomienia

maszyny lub zmiany warunków jej pracy, b´dàcych

wynikiem normalnego, automatycznego cyklu pracy

maszyny.

4. W przypadku gdy maszyna ma kilka uruchamiajàcych elementów sterowniczych, przez co operatorzy

mogà powodowaç wzajemne zagro˝enia, nale˝y w celu wyeliminowania takiego ryzyka zainstalowaç urzàdzenia dodatkowe — takie jak: blokady lub selektory,

pozwalajàce na uaktywnienie tylko jednej cz´Êci mechanizmu uruchamiajàcego w danej chwili.

5. W przypadku instalacji zautomatyzowanej, funkcjonujàcej w trybie automatycznym, powinno byç

mo˝liwe, po jej zatrzymaniu, ponowne ∏atwe jej uruchomienie po spe∏nieniu wszystkich warunków bezpieczeƒstwa.

§ 19. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w element sterowniczy, przy u˝yciu którego mo˝na doprowadziç, w bezpieczny sposób, do ca∏kowitego zatrzymania maszyny w normalnym trybie.

2. Stanowisko robocze powinno byç wyposa˝one

w element sterowniczy umo˝liwiajàcy zatrzymanie niektórych lub wszystkich cz´Êci maszyny znajdujàcych

si´ w ruchu, w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝enia, tak

aby maszyna pozostawa∏a bezpieczna. Elementy sterownicze zatrzymujàce maszyn´ powinny mieç pierwszeƒstwo wobec elementów uruchamiajàcych.

3. Z chwilà zatrzymania maszyny lub jej niebezpiecznych cz´Êci, zasilanie odpowiednich nap´dów

uruchamiajàcych powinno zostaç od∏àczone.

§ 20. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona co najmniej w jeden wy∏àcznik awaryjny, w celu wyeliminowania istniejàcego lub mo˝liwego do wystàpienia niebezpieczeƒstwa.

2. Przepisu ust. 1 nie stosuje si´ do

1) maszyn, w których wy∏àcznik awaryjny nie obni˝y∏by ryzyka, poniewa˝ albo nie skróci∏by czasu zatrzymania, albo nie umo˝liwi∏ podj´cia specjalnych

Êrodków niezb´dnych do przeciwdzia∏ania zagro˝eniu;

2) maszyn przenoÊnych, trzymanych w r´ku i prowadzonych r´kà.

3. Wy∏àcznik awaryjny powinien

1) mieç wyraênie rozpoznawalne i widoczne oraz

szybko dost´pne elementy sterownicze;

2) mo˝liwie jak najszybciej zatrzymaç niebezpieczny

proces, bez stwarzania dodatkowego zagro˝enia;

3) w koniecznych przypadkach — inicjowaç lub umo˝liwiaç zainicjowanie pewnych ruchów zabezpieczajàcych.

4. Z chwilà ustania aktywnego dzia∏ania na element

sterowniczy wy∏àcznika awaryjnego, po wygenerowaniu sygna∏u zatrzymania, sygna∏ ten powinien byç podtrzymany przez zaryglowanie tego wy∏àcznika, a˝ do

chwili, w której zaryglowanie zostanie w sposób zamierzony odblokowane.

5. Nie powinno mieç miejsca zaryglowanie wy∏àcznika awaryjnego bez wygenerowania sygna∏u zatrzymania. Odblokowanie zaryglowania mo˝e nastàpiç

wy∏àcznie przez wykonanie odpowiedniej czynnoÊci,

przy czym odblokowanie to nie powinno ponownie

uruchomiç maszyny, a tylko umo˝liwiç jej uruchomienie.

§ 21. W przypadku maszyn lub cz´Êci maszyn zaprojektowanych w celu wspólnego dzia∏ania, producent powinien zaprojektowaç i wykonaç maszyn´ w taki sposób, aby wy∏àczniki, w tym wy∏àcznik awaryjny,

mog∏y zatrzymaç nie tylko samà maszyn´, ale i wszystkie urzàdzenia umieszczone przed nià lub za nià w cià-

Poz. 858

gu technologicznym, je˝eli dalsze dzia∏anie tych urzàdzeƒ mo˝e byç niebezpieczne.

§ 22. 1. Sterowanie w wybranym trybie ma pierwszeƒstwo przed innymi uk∏adami sterowania, z wyjàtkiem wy∏àczania awaryjnego.

2. Je˝eli maszyna zosta∏a zaprojektowana i wykonana w sposób pozwalajàcy na jej wykorzystanie w kilku trybach sterowania lub pracy, które wykazujà ró˝ne

poziomy bezpieczeƒstwa — takich jak umo˝liwienie regulacji, konserwacji oraz kontroli, maszyna powinna

byç wyposa˝ona na sta∏e w prze∏àcznik wyboru trybu,

który mo˝na zablokowaç w ka˝dym po∏o˝eniu. Ka˝de

po∏o˝enie prze∏àcznika wyboru trybu powinno odpowiadaç tylko jednemu trybowi pracy lub sterowania.

3. Prze∏àcznik wyboru, o którym mowa w ust. 2,

mo˝e zostaç zastàpiony innà metodà wybierania, która ogranicza u˝ycie niektórych funkcji maszyny przez

okreÊlonà kategori´ operatorów, w szczególnoÊci przy

u˝yciu kodów dost´pu do niektórych funkcji sterowanych numerycznie.

4. Je˝eli w celu wykonania wybranych operacji maszyna powinna mieç mo˝liwoÊç dzia∏ania przy wy∏àczonych urzàdzeniach ochronnych, prze∏àcznik wyboru trybu powinien jednoczeÊnie

1) uniemo˝liwiaç dzia∏anie w trybie sterowania automatycznego;

2) zezwalaç na ruchy wywo∏ane wy∏àcznie za pomocà

elementów sterowniczych wymagajàcych sta∏ego

podtrzymania;

3) zezwalaç na dzia∏anie niebezpiecznych elementów

ruchomych wy∏àcznie w warunkach podwy˝szonego bezpieczeƒstwa — takiego jak: zmniejszona

szybkoÊç, zmniejszona moc, lub inne odpowiednie

uwarunkowania, przy jednoczesnym zapobieganiu

niebezpieczeƒstwom wynikajàcym ze sprz´˝onych

sekwencji ruchów;

4) uniemo˝liwiç wszelkie ruchy mogàce spowodowaç

zagro˝enie przez oddzia∏ywanie w sposób zamierzony lub niezamierzony na wewn´trzne czujniki

maszyny.

5. Operator powinien, w miejscu regulacji maszyny, mieç mo˝liwoÊç sterowania dzia∏aniem elementów, przy których pracuje.

§ 23. 1. Przerwa w zasilaniu maszyny, ponowne

przywrócenie zasilania po jego przerwaniu lub dowolnego rodzaju wahania w zasilaniu nie powinny doprowadzaç do niebezpiecznych sytuacji.

2. W celu przeciwdzia∏ania niebezpiecznym sytuacjom, o których mowa w ust. 1

1) maszyna nie powinna uruchamiaç si´ nieoczekiwanie;

2) po wygenerowaniu sygna∏u zatrzymania maszyny

nie powinno byç mo˝liwoÊci zapobiegni´cia jej zatrzymania;

3) ˝aden ruchomy element maszyny lub zamocowany

w maszynie nie powinien odpadaç lub zostaç wyrzucony;

4) automatyczne lub r´czne zatrzymywanie wszelkich

elementów ruchomych nie powinno byç zak∏ócone;

5) urzàdzenia ochronne powinny pozostawaç w pe∏ni

skuteczne.

3. Defekt logicznych uk∏adów sterowania, uszkodzenie lub zniszczenie obwodów sterowania nie powinny doprowadzaç do niebezpiecznych sytuacji. Przepis ust. 2 stosuje si´ odpowiednio.

4. Oprogramowanie dialogowe mi´dzy operatorem a uk∏adem sterowania maszynà powinno byç ∏atwe w obs∏udze.

§ 24. 1. Maszyna, jej wyposa˝enie i cz´Êci sk∏adowe

powinny byç zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby podczas eksploatacji w przewidywanych warunkach dzia∏ania, z uwzgl´dnieniem, w miar´ potrzeby, równie˝ warunków klimatycznych, by∏y wystarczajàco stateczne bez ryzyka wywrócenia si´, upadku

z wysokoÊci lub nieoczekiwanego przemieszczenia.

2. Je˝eli kszta∏t samej maszyny lub przewidywany

sposób jej zainstalowania nie zapewniajà dostatecznej

statecznoÊci, maszyna powinna mieç odpowiednie elementy mocujàce, które nale˝y opisaç w instrukcji,

o której mowa w § 50 ust. 1.

§ 25. 1. Ró˝ne cz´Êci maszyny i ich po∏àczenia powinny wytrzymaç obcià˝enia wyst´pujàce podczas

u˝ytkowania przewidzianego przez producenta.

2. Trwa∏oÊç u˝ytych materia∏ów powinna byç odpowiednia do rodzaju miejsca pracy maszyny, przewidzianego przez producenta, w szczególnoÊci w odniesieniu do zjawisk zm´czenia, starzenia, korozji i Êcierania.

3. Producent powinien wskazaç w instrukcji, o której mowa w § 50 ust. 1, rodzaj i cz´stotliwoÊç kontroli

i konserwacji maszyny, wymaganych ze wzgl´dów

bezpieczeƒstwa, oraz cz´Êci, które ulegajà zu˝yciu,

a tak˝e okreÊliç kryteria ich wymiany.

4. Je˝eli mimo podj´tych Êrodków ostro˝noÊci niebezpieczeƒstwo p´kni´cia lub rozerwania elementów

ruchomych istnieje nadal, tak jak w przypadku tarcz

Êciernych, elementy ruchome powinny byç zamontowane i umiejscowione w taki sposób, aby w przypadku rozerwania si´ ich od∏amki pozostawa∏y wewnàtrz

os∏ony.

5. Sztywne i elastyczne przewody do transportu

p∏ynów, w szczególnoÊci pod wysokim ciÊnieniem, powinny wytrzymywaç napr´˝enia od obcià˝eƒ wewn´trznych i zewn´trznych oraz byç zamocowane lub

zabezpieczone w sposób chroniàcy je przed wszelkimi

zewn´trznymi napr´˝eniami i napinaniem.

Poz. 858

6. Nale˝y podjàç Êrodki ostro˝noÊci eliminujàce zagro˝enie spowodowane p´kni´ciem przewodów,

o których mowa w ust. 5, takie jak: nag∏e przemieszczenie albo uwolnienie strumienia cieczy pod wysokim ciÊnieniem.

§ 26. 1. Producent powinien podjàç Êrodki ostro˝noÊci w celu zapobie˝enia zagro˝eniom spowodowanym przez przedmioty spadajàce lub wyrzucane — takie jak: narz´dzia, wióry, od∏amki, odpady oraz przedmioty obrabiane.

2. W stopniu niekolidujàcym z ich przeznaczeniem,

dost´pne cz´Êci maszyny nie powinny mieç ostrych

kraw´dzi, ostrych naro˝y ani chropowatych powierzchni, które mogà spowodowaç obra˝enia.

3. W przypadku automatycznego podawania materia∏u obrabianego, w celu unikni´cia zagro˝eƒ w stosunku do osób nara˝onych, w szczególnoÊci w przypadku z∏amania si´ narz´dzi, powinny byç spe∏nione

nast´pujàce warunki

1) w momencie gdy narz´dzie zetknie si´ z przedmiotem obrabianym, narz´dzie to powinno osiàgnàç

swoje normalne warunki pracy;

2) w przypadku zamierzonego lub przypadkowego

uruchomienia lub zatrzymania narz´dzia, ruch podajàcy i ruch narz´dzia powinny byç skoordynowane.

§ 27. 1. Je˝eli maszyna jest przeznaczona do wykonywania kilku ró˝nych czynnoÊci — maszyna zespo∏owa z r´cznym odbieraniem przedmiotu obrabianego

mi´dzy poszczególnymi operacjami — powinna byç

zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby umo˝liwiç u˝ywanie ka˝dego z jej zespo∏ów oddzielnie, bez

pozosta∏ych zespo∏ów stwarzajàcych niebezpieczeƒstwo lub ryzyko dla osoby nara˝onej.

2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, powinna

byç mo˝liwoÊç oddzielnego uruchamiania i zatrzymywania ka˝dego zespo∏u, do którego nie zastosowano

Êrodków ochrony.

§ 28. Maszyny przeznaczone do dzia∏ania przy ró˝nych parametrach roboczych — takich jak: ró˝ne pr´dkoÊci lub zasilanie energià, powinny byç zaprojektowane i wykonane w sposób umo˝liwiajàcy bezpieczny

i pewny wybór tych parametrów oraz ich regulacj´.

§ 29. 1. Ruchome elementy maszyny powinny byç

zaprojektowane, wykonane i rozmieszczone w taki sposób, aby nie powodowa∏y zagro˝eƒ, a w przypadku gdy

zagro˝enia te nadal istniejà, ruchome elementy maszyny powinny byç wyposa˝one w os∏ony lub urzàdzenia

ochronne, aby zapobiec ca∏kowicie ryzyku zetkni´cia

si´ z tym elementem, mogàcego spowodowaç wypadek.

2. Nale˝y stosowaç wszelkie niezb´dne Êrodki,

w celu zapobie˝enia przypadkowemu zablokowaniu

si´ ruchomych elementów w czasie ich pracy.

3. Je˝eli mimo podj´tych Êrodków istnieje nadal

prawdopodobieƒstwo zablokowania ruchomych elementów, o których mowa w ust. 1, producent powinien

przewidzieç specjalne urzàdzenia ochronne lub narz´dzia, instrukcje oraz ewentualne oznakowanie maszyny, w celu przeprowadzenia bezpiecznego odblokowania tych elementów.

Poz. 858

2) nastawne — spe∏niajàce wymagania okreÊlone

w § 31 i 32 ust. 5, ograniczajàce dost´p do tych

fragmentów ruchomych elementów, które sà bezpoÊrednio przeznaczone do pracy.

§ 31. Os∏ony i urzàdzenia ochronne

1) powinny mieç wytrzyma∏à konstrukcj´;

4. Os∏ony i inne urzàdzenia ochronne, chroniàce

przed ryzykiem zwiàzanym z ruchomymi elementami,

powinny byç dobierane w zale˝noÊci od rodzaju zagro˝enia.

2) nie powinny powodowaç ˝adnego dodatkowego

ryzyka;

5. Przy doborze os∏on lub urzàdzeƒ ochronnych,

o których mowa w ust. 4, nale˝y post´powaç w sposób

okreÊlony w § 30.

4) powinny byç umieszczone w odpowiedniej odleg∏oÊci od strefy niebezpiecznej;

§ 30. 1. Os∏ony zaprojektowane w celu ochrony

osób nara˝onych w przypadku ryzyka zwiàzanego z ruchomymi elementami przenoszenia nap´du — takimi

jak: krà˝ki linowe, ko∏a z´bate, z´batki, wa∏y, pasy, powinny byç

1) przytwierdzone na sta∏e i spe∏niaç wymagania

okreÊlone w § 31 i 32 ust. 1 albo

2) ruchome, spe∏niajàce wymagania, okreÊlone w § 31

i 32 ust. 3.

2. Zaleca si´ stosowanie os∏on ruchomych w przypadku ruchomych elementów, do których przewiduje

si´ koniecznoÊç cz´stego dost´pu.

3. Jako os∏ony lub urzàdzenia ochronne zaprojektowane w celu ochrony osób nara˝onych przed ryzykiem

zwiàzanym z ruchomymi elementami — takimi jak narz´dzia skrawajàce, ruchome cz´Êci pras, cylindry oraz

przedmioty obrabiane, nale˝y stosowaç wsz´dzie tam,

gdzie to mo˝liwe, os∏ony sta∏e spe∏niajàce wymagania

okreÊlone w § 31 i 32 ust. 1, a w pozosta∏ych przypadkach

1) os∏ony ruchome spe∏niajàce wymagania okreÊlone

w § 31 i 32 ust. 4 lub urzàdzenia ochronne — takie

jak: urzàdzenia do samoczynnego wy∏àczania —

bariery niematerialne, maty czu∏e na nacisk;

2) urzàdzenia ochronne odleg∏oÊciowe — obur´czne

urzàdzenia sterujàce lub urzàdzenia ochronne

przeznaczone do samoczynnego zapobiegania

znalezieniu si´ operatora lub cz´Êci jego cia∏a

w strefie niebezpiecznej, zgodnie z wymaganiami

okreÊlonymi w § 31 i 32 ust. 6.

4. Je˝eli niektóre ruchome elementy bezpoÊrednio

zwiàzane z procesem technologicznym nie mogà pozostawaç ca∏kowicie lub cz´Êciowo niedost´pne ze

wzgl´du na dzia∏ania wymagajàce miejscowej ingerencji operatora, wówczas tam, gdzie jest to technicznie mo˝liwe, ruchome elementy powinny byç wyposa˝one w os∏ony

1) sta∏e — spe∏niajàce wymagania okreÊlone w § 31

i 32 ust. 1, zapobiegajàce dost´powi do tych fragmentów ruchomych elementów, które nie sà wykorzystywane podczas pracy;

3) nie powinny dawaç ∏atwo si´ obejÊç lub wy∏àczyç;

5) mogà powodowaç tylko minimalne utrudnienia

w obserwacji procesu produkcyjnego;

6) powinny umo˝liwiaç, w miar´ mo˝liwoÊci bez ich

demonta˝u, dost´p konieczny do wykonywania

prac zwiàzanych z mocowaniem lub wymianà narz´dzi oraz konserwacjà, przy czym dost´p ten powinien byç ograniczony tylko do obszaru niezb´dnego do wykonywania tych prac.

§ 32. 1. Os∏ony sta∏e powinny byç pewnie zamocowane na swoim miejscu, poprzez zastosowanie rozwiàzaƒ, które umo˝liwiajà demonta˝ wy∏àcznie przy

u˝yciu narz´dzi. Tam gdzie jest to mo˝liwe, usuni´cie

elementów mocujàcych powinno uniemo˝liwiaç pozostawienie os∏on na swoim miejscu.

2. Os∏ony ruchome dzielà si´ na

1) os∏ony ruchome typu „A”;

2) os∏ony ruchome typu „B”.

3. Os∏ony ruchome typu „A” powinny

1) o ile to mo˝liwe, pozostawaç po otwarciu przymocowane do maszyny;

2) byç sprz´˝one z uk∏adem blokujàcym, zapobiegajàcym uruchomieniu elementów ruchomych, dopóki

sà one dost´pne, i wydajàcym sygna∏ zatrzymania,

gdy tylko os∏ona zostanie otwarta.

4. Os∏ony ruchome typu „B” powinny byç zaprojektowane i sprz´˝one z uk∏adem sterowania maszyny, tak

aby

1) elementy ruchome nie mog∏y zostaç uruchomione,

dopóki znajdujà si´ w zasi´gu operatora;

2) osoba nara˝ona nie mog∏a dosi´gnàç elementów

ruchomych po ich uruchomieniu;

3) mog∏y byç nastawiane tylko przez dzia∏ania zamierzone — takie jak: u˝ycie narz´dzia lub klucza;

4) brak lub uszkodzenie jednego z ich elementów sk∏adowych uniemo˝liwi∏o uruchomienie elementów

ruchomych albo zatrzymywa∏o elementy znajdujàce si´ w ruchu;

5) by∏a zapewniona ochrona przed ryzykiem zwiàzanym z wyrzucaniem elementów ruchomych, przez

zastosowanie odpowiedniej przegrody.

5. Os∏ony nastawne ograniczajàce dost´p do stref

elementów ruchomych, niezb´dnych do wykonania

pracy, powinny

1) byç nastawiane r´cznie lub automatycznie, w zale˝noÊci od rodzaju pracy;

2) dawaç si´ ∏atwo nastawiaç bez u˝ycia narz´dzi;

3) maksymalnie ograniczaç ryzyko powodowane wyrzucanymi przedmiotami.

6. Urzàdzenia ochronne powinny byç zaprojektowane i sprz´˝one z uk∏adem sterowania w taki sposób,

aby

1) elementy ruchome nie mog∏y zostaç uruchomione,

dopóki znajdujà si´ w zasi´gu operatora;

2) osoba nara˝ona nie mog∏a dosi´gnàç elementów

ruchomych po ich uruchomieniu;

3) mog∏y byç nastawiane tylko przez dzia∏ania zamierzone, takie jak: u˝ycie narz´dzi, kluczy;

Poz. 858

wach w przypadku, je˝eli dla unikni´cia zagro˝enia konieczna jest znajomoÊç kierunku ruchu. Wszelkie inne

informacje nale˝y zamieszczaç w instrukcji, o której

mowa w § 50 ust. 1.

3. W przypadku gdy b∏´dne po∏àczenie mo˝e byç

przyczynà ryzyka, nale˝y uniemo˝liwiç konstrukcyjnie

niew∏aÊciwe po∏àczenia hydrauliczne, pneumatyczne

i elektryczne, a przy braku takiej mo˝liwoÊci, za poÊrednictwem informacji podanej na przewodach elektrycznych, hydraulicznych, pneumatycznych lub z∏àczach.

§ 36. 1. W celu wyeliminowania ryzyka obra˝eƒ

spowodowanych zetkni´ciem si´ z cz´Êcià maszyny

lub materia∏ami o wysokiej lub bardzo niskiej temperaturze albo zbli˝aniem si´ do takiej maszyny lub materia∏ów nale˝y zastosowaç konieczne Êrodki zapobiegawcze.

2. Nale˝y oceniç ryzyko wyrzucania z maszyny goràcego lub bardzo zimnego materia∏u. Je˝eli takie ryzyko istnieje, nale˝y zastosowaç konieczne Êrodki zapobiegawcze albo, je˝eli jest to technicznie niemo˝liwe,

zastosowaç takie rozwiàzania, aby wyrzucenie z maszyny goràcego lub bardzo zimnego materia∏u nie stanowi∏o niebezpieczeƒstwa.

4) brak lub uszkodzenie jednego ich elementu sk∏adowego uniemo˝liwia∏o uruchomienie elementów

ruchomych lub zatrzymywa∏o elementy znajdujàce

si´ w ruchu.

§ 37. 1. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby uniknàç ryzyka

§ 33. 1. Je˝eli maszyna jest zasilana energià elektrycznà, powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w sposób zapobiegajàcy lub umo˝liwiajàcy

zapobieganie wszelkim zagro˝eniom o charakterze

elektrycznym.

2) wybuchu

2. Do maszyny pracujàcej w okreÊlonych zakresach

napi´ç majà zastosowanie przepisy dotyczàce urzàdzeƒ elektrycznych przeznaczonych do pracy w tych zakresach.

3. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana i wykonana, aby zapobiec lub ograniczyç gromadzenie si´

potencjalnie niebezpiecznych ∏adunków elektrostatycznych, lub wyposa˝ona w uk∏ad do ich roz∏adowywania.

§ 34. Maszyna zasilana energià innà ni˝ elektryczna, w szczególnoÊci energià hydraulicznà, pneumatycznà lub cieplnà, powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w taki sposób, aby uniknàç

wszystkich potencjalnych zagro˝eƒ zwiàzanych z tymi

rodzajami energii.

§ 35. 1. B∏´dy mo˝liwe do pope∏nienia, przy pierwszym lub ponownym monta˝u niektórych cz´Êci, które

mogà byç przyczynà ryzyka, powinny zostaç wyeliminowane przez konstrukcj´ takich cz´Êci bàdê, przy braku takiej mo˝liwoÊci, przez umieszczenie informacji na

samych cz´Êciach lub na ich obudowach.

2. Informacje, o których mowa w ust. 1, nale˝y

umieszczaç na elementach ruchomych lub ich obudo-

1) wywo∏ania po˝aru lub przegrzania,

— spowodowanych przez samà maszyn´ albo przez

gazy, ciecze, py∏y, opary lub inne substancje wytwarzane przez maszyn´, a tak˝e u˝ywane podczas jej

eksploatacji.

2. W celu unikni´cia ryzyka, o którym mowa

w ust. 1 pkt 2, producent powinien podjàç odpowiednie dzia∏ania, aby

1) uniknàç niebezpiecznego st´˝enia substancji, o których mowa w ust. 1;

2) zapobiec zap∏onowi atmosfery zagro˝onej wybuchem;

3) ograniczyç do minimum ewentualny wybuch, tak

aby nie zagra˝a∏ on otoczeniu.

3. Je˝eli producent przewiduje u˝ytkowanie maszyny w atmosferze zagro˝onej wybuchem, nale˝y zastosowaç Êrodki, o których mowa w ust. 4.

4. W przypadku istnienia ryzyka wybuchu, wyposa˝enie elektryczne tworzàce cz´Êç maszyny powinno

spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach o ochronie przeciwpo˝arowej, o ochronie przeciwpora˝eniowej, o dozorze technicznym.

§ 38. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby

1) zagro˝enia wynikajàce z emisji ha∏asu albo drgaƒ

wytwarzanych przez maszyn´ by∏y zredukowane

bàdê ograniczone do najni˝szego poziomu, bioràc

pod uwag´ post´p techniczny i dost´pnoÊç Êrodków redukcji ha∏asu oraz t∏umienia drgaƒ, w szczególnoÊci u êród∏a ich powstawania;

byç spe∏niony, powinna byç zapewniona mo˝liwoÊç

wykonania regulacji, konserwacji, naprawy, czyszczenia oraz innych czynnoÊci bez powstania ryzyka. Przepisy § 22 stosuje si´ odpowiednio.

2) wszelka emisja promieniowania by∏a ograniczona

do zakresu niezb´dnego do dzia∏ania maszyny, zaÊ

wp∏yw promieniowania na osob´ nara˝onà albo

nie wyst´powa∏, albo by∏ ograniczony do bezpiecznego poziomu;

3. W przypadku maszyny automatycznej, a tak˝e,

w razie potrzeby, w przypadku innych maszyn, producent powinien zapewniç mo˝liwoÊç pod∏àczenia sprz´tu diagnostycznego do wykrywania usterek.

3) promieniowanie zewn´trzne nie zak∏óca∏o dzia∏ania

maszyny.

§ 39. W przypadku stosowania w maszynie urzàdzenia laserowego, urzàdzenie to powinno byç

1) zaprojektowane i wykonane w sposób uniemo˝liwiajàcy wszelkà przypadkowà emisj´ promieniowania;

2) zabezpieczone w taki sposób, aby promieniowanie

robocze, promieniowanie odbite albo rozproszone

i promieniowanie wtórne nie zagra˝a∏y zdrowiu,

zaÊ wyposa˝enie optyczne do obserwacji lub nastawiania urzàdzenia laserowego na maszynie by∏o takie, aby promienie laserowe nie stwarza∏y zagro˝enia dla zdrowia.

§ 40. 1. Maszyn´ nale˝y projektowaç, wykonaç lub

wyposa˝aç w taki sposób, aby mo˝na by∏o uniknàç zagro˝eƒ spowodowanych gazami, cieczami, py∏ami i innymi odpadami powstajàcymi w wyniku jej pracy.

2. W przypadku wystàpienia zagro˝eƒ, o których

mowa w ust. 1, maszyna powinna byç tak wyposa˝ona, aby by∏o mo˝liwe odseparowanie lub usuni´cie

tych substancji.

3. W przypadku maszyn pracujàcych normalnie bez

zamkni´tej obudowy, urzàdzenia do separacji lub usuwania substancji, o których mowa w ust. 1, powinny

byç umieszczone mo˝liwie jak najbli˝ej êród∏a emisji

tych substancji.

§ 41. 1. Maszyna powinna byç zaprojektowana, wykonana lub wyposa˝ona w Êrodki zapobiegajàce zamkni´ciu osoby nara˝onej wewnàtrz maszyny, a je˝eli

jest to niemo˝liwe, w Êrodki umo˝liwiajàce wezwanie

pomocy.

2. Cz´Êci maszyny, po których mogà si´ poruszaç

lub na których mogà staç osoby, powinny byç zaprojektowane i wykonane w sposób zapobiegajàcy poÊlizgni´ciu si´, potkni´ciu lub upadkowi na te cz´Êci lub

z tych cz´Êci.

§ 42. 1. Punkty regulacji, smarowania i konserwacji

powinny byç umieszczone poza strefami niebezpiecznymi. Nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç wykonywania regulacji, konserwacji, naprawy, czyszczenia oraz innych

czynnoÊci zwiàzanych z naprawà maszyny podczas jej

postoju.

2. Je˝eli ze wzgl´dów technicznych co najmniej jeden z warunków, o których mowa w ust. 1, nie mo˝e

4. Elementy maszyny automatycznej, wymagajàce

cz´stej wymiany, w szczególnoÊci ze wzgl´du na zmian´ profilu produkcji albo w wyniku zu˝ycia lub z powodu utraty ich w∏aÊciwoÊci, a tak˝e awarii, powinny

nadawaç si´ do ∏atwej i bezpiecznej wymiany.

5. Dost´p do elementów maszyny powinien umo˝liwiaç wykonywanie zadaƒ, o których mowa w ust. 4,

za pomocà potrzebnych Êrodków technicznych takich

jak narz´dzia oraz przyrzàdy pomiarowe, zgodnie

z procedurà okreÊlonà przez producenta.

6. Producent powinien zapewniç Êrodki umo˝liwiajàce bezpieczny dost´p do wszystkich obszarów niezb´dnych przy wykonywaniu czynnoÊci produkcyjnych, nastawczych i konserwacyjnych — takie jak

schody, drabiny oraz pomosty.

§ 43. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia od∏àczajàce jà od wszystkich êróde∏ energii.

Urzàdzenia takie powinny byç wyraênie oznakowane.

Nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç ich zablokowania w po∏o˝eniu od∏àczenia, je˝eli ponowne pod∏àczenie zasilania

energià mog∏oby zagra˝aç osobie nara˝onej.

2. W przypadku maszyny zasilanej energià elektrycznà przez wtyk pod∏àczany do obwodu, za wystarczajàce od∏àczenie maszyny od êród∏a energii uznaje

si´ od∏àczenie tego wtyku.

3. Nale˝y zapewniç tak˝e mo˝liwoÊç zablokowania

urzàdzenia w po∏o˝eniu wy∏àczonym, w przypadkach

gdy operator nie jest w stanie sprawdziç z ka˝dego dost´pnego mu miejsca, czy êród∏o energii jest od∏àczone.

4. Po od∏àczeniu od êród∏a zasilania nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç roz∏adowania, w normalny sposób,

energii pozostajàcej lub zmagazynowanej w obwodach maszyny, bez ryzyka dla osób nara˝onych.

5. W uzasadnionych przypadkach pomimo od∏àczenia zasilania energià, niektóre obwody mogà pozostaç

pod∏àczone do swoich êróde∏ energii, mi´dzy innymi

po to, aby utrzymaç po∏o˝enie okreÊlonych cz´Êci, zachowaç informacje, oÊwietliç wn´trza. W takim przypadku nale˝y podjàç specjalne dzia∏ania w celu zapewnienia bezpieczeƒstwa operatorowi.

§ 44. 1. Maszyna powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w sposób ograniczajàcy potrzeb´ interwencji operatora.

2. Je˝eli interwencji, o której mowa w ust. 1, nie

mo˝na uniknàç, nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç przeprowadzenia jej w ∏atwy i bezpieczny sposób.

§ 45. 1. Maszyn´ nale˝y zaprojektowaç i wykonaç,

tak aby mo˝liwe by∏o czyszczenie jej cz´Êci wewn´trznych, które uprzednio zawiera∏y niebezpieczne substancje lub preparaty, bez potrzeby wchodzenia do

nich. Konieczne odblokowywanie maszyny powinno

byç równie˝ mo˝liwe od zewnàtrz.

2. Je˝eli unikni´cie wchodzenia do maszyny jest

niemo˝liwe, producent powinien podczas projektowania maszyny zapewniç rozwiàzania pozwalajàce na jej

czyszczenie przy jak najmniejszym zagro˝eniu.

§ 46. 1. Informacje potrzebne do sterowania maszynà powinny byç sformu∏owane w sposób jednoznaczny i ∏atwo zrozumia∏y. Nie nale˝y stosowaç nadmiaru

informacji, aby nie przecià˝aç operatora.

2. Je˝eli bezpieczeƒstwo i zdrowie osób nara˝onych mo˝e byç zagro˝one przez nieprawid∏owe dzia∏anie maszyny pozostawionej bez nadzoru, maszyna powinna byç wyposa˝ona w odpowiednià sygnalizacj´

ostrzegawczà—akustycznà lub optycznà.

3. W przypadku gdy maszyna jest wyposa˝ona

w urzàdzenia ostrzegawcze emitujàce sygna∏y, sygna∏y tych urzàdzeƒ powinny byç jednoznaczne i ∏atwo dostrzegalne lub s∏yszalne.

4. Operator powinien w ka˝dej chwili mieç mo˝liwoÊç sprawdzenia dzia∏ania urzàdzeƒ ostrzegawczych.

Urzàdzenia ostrzegawcze powinny spe∏niaç wymagania dotyczàce barw, znaków i sygna∏ów bezpieczeƒstwa.

§ 47. 1. Producent powinien zapewniç odpowiednie

ostrze˝enia, je˝eli mimo podj´cia wszelkich okreÊlonych Êrodków ryzyko istnieje nadal lub istnieje potencjalne ryzyko takie jak: zwiàzane z szafami zawierajàcymi wyposa˝enie elektryczne, êród∏ami radioaktywnymi, przeciekami obwodu hydraulicznego oraz zagro˝eniami w obszarze niewidocznym.

2. Zaleca si´, aby ostrze˝enia, o których mowa

w ust. 1, by∏y utworzone z ∏atwo zrozumia∏ych piktogramów lub napisane w j´zyku kraju, w którym maszyna ma byç u˝ywana. Dodatkowo na ˝àdanie ostrze˝enia mogà byç napisane w j´zyku zrozumia∏ym dla operatora maszyny.

§ 48. 1. Maszyny powinny byç oznaczone w sposób

czytelny i trwa∏y. Oznaczenie powinno zawieraç co najmniej

Poz. 858

wybuchem, nale˝y umieÊciç na maszynie odpowiednie

oznaczenie.

3. Wzór oznakowania CE okreÊla za∏àcznik nr 1 do

rozporzàdzenia.

§ 49. 1. Na maszynie, oprócz oznaczeƒ, o których

mowa w § 48 ust. 1, powinny byç naniesione pe∏ne informacje dotyczàce typu maszyny oraz niezb´dne do

bezpiecznego u˝ytkowania maszyny — takie jak: najwy˝sza pr´dkoÊç elementów obrotowych, najwi´ksza

Êrednica stosowanych narz´dzi oraz masa.

2. Je˝eli cz´Êç maszyny nale˝y przenosiç podczas

jej u˝ytkowania za pomocà urzàdzeƒ podnoszàcych, informacja dotyczàca masy tej cz´Êci maszyny powinna

byç naniesiona na niej w sposób czytelny, trwa∏y i jednoznaczny.

3. Informacje, o których mowa w ust. 1 i 2, nale˝y

równie˝ umieÊciç na wymiennym wyposa˝eniu maszyny.

§ 50. 1. Do maszyn powinna byç do∏àczona instrukcja zawierajàca

1) informacje zamieszczone w oznaczeniu maszyny,

o których mowa w § 48 ust. 1, z wy∏àczeniem numeru fabrycznego;

2) informacje u∏atwiajàce konserwacj´ maszyny — takie jak: adres importera, serwisu;

3) przewidywane zastosowanie maszyny, o którym

mowa w § 9 ust. 1 i 2;

4) informacje o stanowisku lub stanowiskach roboczych, które mo˝e zajmowaç operator;

5) instrukcje dotyczàce bezpiecznego przekazywania

do eksploatacji, u˝ytkowania, przemieszczania maszyny z podaniem jej masy i masy cz´Êci maszyny,

je˝eli majà one byç transportowane osobno, monta˝u i jej demonta˝u, regulacji, konserwacji, obs∏ugi i napraw;

6) w koniecznych przypadkach

a) informacje o niedopuszczalnych sposobach

u˝ytkowania maszyny,

b) wskazówki szkoleniowe,

c) podstawowe charakterystyki narz´dzi, które mogà byç stosowane w maszynie.

1) nazw´ i adres producenta;

2) oznakowanie CE;

3) oznaczenie serii lub typu maszyny;

4) numer fabryczny, je˝eli stosuje si´ numery fabryczne;

5) rok budowy maszyny.

2. W przypadku gdy producent wykonuje maszyn´

przewidzianà do u˝ytkowania w atmosferze zagro˝onej

2. Instrukcja powinna byç sporzàdzona przez producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela

w jednym z j´zyków paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej. Maszyny oddawane do eksploatacji powinny

byç wyposa˝one w instrukcj´ w j´zyku polskim oraz, je˝eli ma to zastosowanie, w j´zyku kraju, w którym maszyna zosta∏a wykonana. T∏umaczenie instrukcji na j´zyk polski powinno byç wykonane albo przez producenta, albo przez jego upowa˝nionego przedstawiciela, albo przez osob´ wprowadzajàcà maszyn´ do obrotu.

3. W uzasadnionych przypadkach, instrukcja konserwacji przeznaczona do korzystania przez wyspecjalizowany personel zatrudniony przez producenta lub

jego upowa˝nionego przedstawiciela mo˝e byç napisana tylko w j´zyku zrozumia∏ym dla tego personelu.

nale˝y mierzyç w odleg∏oÊci 1 m od powierzchni maszyny i na wysokoÊci 1,6 m od pod∏ogi lub podestu,

z którego jest mo˝liwy dost´p do maszyny. Nale˝y równie˝ podaç po∏o˝enie i wartoÊç maksymalnà poziomu

ciÊnienia akustycznego.

4. Do instrukcji powinny byç do∏àczone rysunki

i schematy przeznaczone do uruchamiania, konserwacji, kontroli, sprawdzania prawid∏owoÊci dzia∏ania maszyny, a tak˝e, je˝eli ma to zastosowanie, naprawy maszyny oraz wszelkie istotne zalecenia, w szczególnoÊci

odnoszàce si´ do bezpieczeƒstwa.

§ 52. Je˝eli producent przewiduje, ˝e maszyna b´dzie u˝ytkowana w atmosferze zagro˝onej wybuchem,

instrukcja, o której mowa w § 50 ust. 1, powinna zawieraç wszelkie informacje niezb´dne do u˝ytkowania maszyny w takich warunkach.

5. W niezb´dnych przypadkach instrukcja powinna

okreÊlaç wymagania w zakresie instalowania i monta˝u, w szczególnoÊci dotyczàce zastosowanych t∏umików drgaƒ, rodzaju i masy p∏yt fundamentowych, majàce na celu zmniejszenie ha∏asu lub drgaƒ.

§ 53. W przypadku maszyn, które mogà byç przeznaczone do u˝ytkowania przez osoby nieposiadajàce

odpowiednich kwalifikacji, instrukcj´, o której mowa

w § 50 ust. 1, nale˝y formu∏owaç, bioràc pod uwag´

ogólny poziom wykszta∏cenia i sprawnoÊç umys∏owà

tych osób, z uwzgl´dnieniem zasadniczych wymagaƒ,

o których mowa w § 7—52.

6. Instrukcja powinna zawieraç informacje dotyczàce ha∏asu emitowanego przez maszyn´ i podawaç wartoÊci rzeczywiste podanych ni˝ej parametrów albo ich

wartoÊci okreÊlone w wyniku pomiarów wykonanych

na identycznych maszynach

1) równowa˝nego poziomu ciÊnienia akustycznego

na stanowisku pracy, skorygowanego charakterystykà A, gdy przekracza on 70 dB (A); je˝eli poziom

dêwi´ku nie przekracza 70 dB (A), nale˝y to potwierdziç w instrukcji;

2) szczytowej chwilowej wartoÊci ciÊnienia akustycznego na stanowiskach pracy, skorygowanà charakterystykà C, gdy przekracza ona 63 Pa, (130 dB)

w stosunku do 20 µPa;

3) poziomu mocy akustycznej maszyny w przypadku

gdy równowa˝ny poziom ciÊnienia akustycznego

na stanowiskach pracy, skorygowany charakterystykà A, przekracza 85 dB (A).

7. Informacje techniczne opisujàce maszyn´ nie powinny pozostawaç w sprzecznoÊci z instrukcjà w zakresie bezpieczeƒstwa.

8. Dokumentacja techniczna opisujàca maszyn´

powinna zawieraç dane dotyczàce emitowanego ha∏asu, o których mowa w ust. 6.

§ 51. 1. W przypadku bardzo du˝ych maszyn, zamiast poziomu mocy akustycznej, o której mowa

w § 50 ust. 6 pkt 3, dopuszcza si´ podanie równowa˝nych poziomów ciÊnienia akustycznego w okreÊlonych

punktach otoczenia maszyny.

2. Je˝eli nie sà stosowane normy zharmonizowane,

poziomy ciÊnienia akustycznego, o których mowa

w § 50 ust. 6 pkt 1 i 2, powinny byç mierzone przy u˝yciu metody najbardziej odpowiedniej dla danej maszyny.

3. Producent powinien wskazaç w instrukcji, o której mowa w § 50 ust. 1, warunki, w jakich pracuje maszyna podczas dokonywania pomiarów, oraz rodzaj zastosowanych metod pomiaru.

4. Je˝eli stanowiska pracy sà nieokreÊlone lub nie

mogà byç okreÊlone, poziom ciÊnienia akustycznego

Rozdzia∏ 3

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, dotyczàce niektórych rodzajów

maszyn

§ 54. 1. Maszyny przeznaczone do przygotowywania i przetwarzania ˝ywnoÊci, w szczególnoÊci do: gotowania, zamra˝ania, rozmra˝ania, mycia, przemieszczania, pakowania, przechowywania, transportu lub

dystrybucji, powinny byç zaprojektowane i wykonane

w taki sposób, aby uniknàç ryzyka infekcji, choroby lub

zara˝enia.

2. W celu unikni´cia ryzyka infekcji, choroby lub zara˝enia, o których mowa w ust. 1, nale˝y przestrzegaç

nast´pujàcych zasad higieny

1) materia∏y stykajàce si´ z ˝ywnoÊcià lub przeznaczone do kontaktu z ˝ywnoÊcià powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych bezpieczeƒstwa ˝ywnoÊci; maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby materia∏y te mog∏y byç oczyszczone przed ka˝dym

u˝yciem;

2) wszystkie powierzchnie wraz ze z∏àczami powinny

byç g∏adkie, bez wypuk∏oÊci i szczelin powodujàcych gromadzenie si´ substancji pochodzenia organicznego;

3) po∏àczenia powinny byç zaprojektowane w taki

sposób, aby zredukowaç do minimum wyst´py,

kraw´dzie i wg∏´bienia; wskazane jest spawanie

lub inne ∏àczenie ciàg∏e, przy którym nie nale˝y

u˝ywaç Êrub, wkr´tów ani nitów, z wy∏àczeniem

przypadków gdy jest to ze wzgl´dów technicznych

nie do unikni´cia;

4) powierzchnie b´dàce w kontakcie z ˝ywnoÊcià powinny nadawaç si´ do ∏atwego czyszczenia i dezynfekowania, po usuni´ciu, tam gdzie jest to mo˝liwe, ∏atwych do zdemontowania cz´Êci; powierzchnie wewn´trzne powinny mieç krzywizny o promieniu umo˝liwiajàcym ich dok∏adne czyszczenie;

5) nale˝y zapewniç mo˝liwoÊç usuni´cia z maszyny,

bez przeszkód, cieczy pochodzàcych albo z samej

˝ywnoÊci, albo stosowanych w celu czyszczenia,

dezynfekowania i p∏ukania, o ile to mo˝liwe, nale˝y przewidzieç do tego celu specjalny tryb pracy

maszyny, zwany „czyszczeniem”.

3. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby

1) do miejsc, których nie mo˝na czyÊciç, nie przenika∏y ciecze, nie przedostawa∏y si´ organizmy ˝ywe,

w szczególnoÊci owady, ani nie gromadzi∏y si´ substancje organiczne; w przypadku maszyn nieustawianych na ∏apach ani na kó∏kach, wymagania te

mogà byç spe∏nione przez umieszczenie uszczelnienia mi´dzy maszynà a jej podstawà lub stosowanie uszczelnionych zespo∏ów;

2) ˝adne substancje pomocnicze, takie jak: smary, nie

mog∏y pozostawaç w kontakcie z ˝ywnoÊcià;

3) w koniecznych przypadkach mo˝na by∏o sprawdziç,

czy wymaganie, o którym mowa w pkt 2, jest spe∏nione w sposób nieprzerwany.

§ 55. Do∏àczona do maszyny stosowanej w przemyÊle spo˝ywczym instrukcja, o której mowa w § 50

ust. 1, powinna wskazywaç zalecane Êrodki i metody

czyszczenia, dezynfekcji i p∏ukania nie tylko dla miejsc

∏atwo dost´pnych w maszynie, ale tak˝e dla tych

miejsc, do których dost´p jest niemo˝liwy lub niezalecany, w szczególnoÊci do przewodów rurowych, które

muszà byç czyszczone w takim po∏o˝eniu, w jakim zosta∏y zabudowane.

§ 56. 1. Maszyna przenoÊna trzymana w r´ku lub

prowadzona r´kà powinna spe∏niaç nast´pujàce zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia

1) w zale˝noÊci od rodzaju maszyny, powinna ona

mieç odpowiedniej wielkoÊci powierzchni´ oporowà i posiadaç odpowiednià liczb´ uchwytów

i wsporników o odpowiednich wymiarach rozmieszczonych tak, aby zapewnia∏y jej statecznoÊç,

w przewidzianych przez producenta warunkach

u˝ytkowania maszyny;

2) je˝eli wyposa˝ona jest w uchwyty, których nie mo˝na zwolniç, zachowujàc jednoczeÊnie ca∏kowite

bezpieczeƒstwo, maszyna powinna byç wyposa˝ona w elementy sterownicze uruchamiania i zatrzymywania, rozmieszczone w sposób umo˝liwiajàcy

operatorowi pos∏ugiwanie si´ nimi bez zwalniania

uchwytów;

3) powinna byç zaprojektowana, wykonana lub wyposa˝ona w taki sposób, aby wyeliminowaç ryzyko

przypadkowego uruchomienia lub kontynuowania

dzia∏ania maszyny po zwolnieniu uchwytów przez

operatora; je˝eli spe∏nienie tego wymagania nie

jest technicznie mo˝liwe, nale˝y stosowaç równorz´dne Êrodki.

2. Maszyna przenoÊna trzymana w r´ku powinna

byç tak zaprojektowana i wykonana, aby w koniecz-

Poz. 858

nych przypadkach pozwala∏a na wzrokowà kontrol´

kontaktu narz´dzi z obrabianym materia∏em.

3. Zasadniczych wymagaƒ, o których mowa

w ust. 1 pkt 2, nie stosuje si´ w przypadku braku technicznych mo˝liwoÊci ich realizacji oraz gdy maszyna

wyposa˝ona zosta∏a w niezale˝ny uk∏ad sterowania.

§ 57. 1. Do∏àczona do maszyny przenoÊnej trzymanej w r´ku lub prowadzonej r´kà instrukcja, o której

mowa w § 50 ust. 1, powinna zawieraç nast´pujàce informacje, dotyczàce drgaƒ przenoszonych przez maszyn´

1) wa˝onà wartoÊç skutecznà przyspieszenia drgaƒ

dzia∏ajàcych na koƒczyny górne operatora, je˝eli

wartoÊç ta okreÊlona na podstawie odpowiedniej

metody badania przekroczy 2,5 m/s2; w przypadku

gdy wartoÊç ta nie przekroczy 2,5 m/s2, nale˝y zamieÊciç t´ informacj´ w instrukcji;

2) w przypadku braku odpowiedniej metody, o której

mowa w pkt 1, producent powinien okreÊliç, na

podstawie jakich metod i w jakich warunkach wykonano te pomiary.

2. Dokumentacja techniczna opisujàca maszyn´

przenoÊnà trzymanà w r´ku lub prowadzonà r´kà powinna zawieraç informacje, o których mowa w ust. 1.

§ 58. Maszyna do obróbki drewna i maszyna do obróbki materia∏ów o fizycznych i technicznych w∏aÊciwoÊciach zbli˝onych do drewna — takich jak: korek,

koÊç, utwardzona guma, utwardzone tworzywa sztuczne i inne podobne materia∏y sztywne, powinna spe∏niaç nast´pujàce zasadnicze wymagania w zakresie

bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia

1) powinna byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w taki sposób, aby mo˝na by∏o bezpiecznie

umieÊciç i prowadziç przedmiot obrabiany; je˝eli

przedmiot obrabiany jest trzymany r´cznie na stole warsztatowym, stó∏ ten powinien byç odpowiednio stateczny podczas pracy i nie powinien utrudniaç przesuwania przedmiotu obrabianego;

2) je˝eli istnieje mo˝liwoÊç pracy maszyny w warunkach stwarzajàcych ryzyko odrzucania kawa∏ków

drewna, maszyna powinna byç zaprojektowana,

wykonana lub wyposa˝ona w taki sposób, aby wyeliminowaç t´ mo˝liwoÊç lub, je˝eli nie mo˝na tego osiàgnàç, aby wyrzucenie kawa∏ka drewna nie

stwarza∏o ryzyka dla operatora lub osób nara˝onych;

3) powinna byç wyposa˝ona w hamulec automatyczny, który zatrzymuje narz´dzie w wystarczajàco

krótkim czasie, je˝eli istnieje ryzyko wystàpienia

kontaktu z narz´dziem podczas zmniejszania pr´dkoÊci;

4) w przypadku gdy narz´dzie jest wbudowane w maszyn´ nie w pe∏ni zautomatyzowanà, to powinna

ona byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby wyeliminowaç lub zmniejszyç ryzyko powa˝nych przypadkowych obra˝eƒ, w szczególnoÊci

przez wykorzystanie walcowych g∏owic no˝owych,

ograniczanie g∏´bokoÊci skrawania.

Rozdzia∏ 4

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, zapobiegajàce szczególnym zagro˝eniom powodowanym przez przemieszczanie si´

maszyny

§ 59. 1. Maszyna, która mo˝e stanowiç zagro˝enie

na skutek swego ruchu, powinna byç zaprojektowana

i wykonana zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi

w rozporzàdzeniu.

2. Ryzyko wynikajàce z przemieszczania si´ maszyny istnieje zawsze tam, gdzie u˝ytkowane sà w miejscach pracy maszyny samobie˝ne, ciàgnione, pchane

lub wiezione przez inne maszyny bàdê ciàgniki, gdy

u˝ytkowanie tych maszyn wymaga ciàg∏ego lub przerywanego przemieszczania si´ podczas pracy, mi´dzy

sta∏ymi kolejnymi pozycjami roboczymi.

3. Ryzyko wynikajàce z przemieszczania si´ maszyny mo˝e równie˝ wystàpiç w przypadku maszyny, która nie przemieszcza si´ w trakcie pracy, ale jest wyposa˝ona w Êrodki u∏atwiajàce jej przemieszczanie si´

z miejsca na miejsce. Dotyczy to maszyn wyposa˝onych w takie elementy jak: ko∏a, rolki oraz p∏ozy, a tak˝e maszyn umieszczonych na suwnicach czy wózkach.

4. W celu ustalenia, czy kultywatory rotacyjne i brony mechaniczne nie powodujà nadmiernego zagro˝enia dla osób nara˝onych, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien przeprowadziç lub zleciç przeprowadzenie odpowiednich badaƒ dla ka˝dego

typu takiej maszyny.

§ 60. Je˝eli zgodnie z za∏o˝eniami producenta maszyna samobie˝na b´dzie eksploatowana w miejscach

nieoÊwietlonych, powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia oÊwietlajàce, odpowiednie do rodzaju wykonywanej pracy, zgodne z wymaganiami okreÊlonymi

w szczególnoÊci w przepisach o ruchu drogowym,

o transporcie kolejowym oraz o nawigacji.

§ 61. Podczas przemieszczania maszyny lub jej cz´Êci nie powinno byç mo˝liwe nag∏e jej przemieszczanie

si´ lub powstanie zagro˝enia wynikajàcego z braku jej

statecznoÊci, je˝eli maszyna lub jej cz´Êci sà przemieszczane zgodnie z zaleceniami producenta.

§ 62. 1. Stanowisko pracy kierowcy powinno byç

zaprojektowane z uwzgl´dnieniem zasad ergonomii.

2. Je˝eli jest kilka stanowisk pracy kierowcy, ka˝de

z tych stanowisk powinno byç wyposa˝one w wymagane elementy sterownicze.

3. Je˝eli istnieje wi´cej ni˝ jedno stanowisko pracy

kierowcy, maszyna powinna byç tak zaprojektowana,

aby praca kierowcy na jednym stanowisku uniemo˝liwia∏a równoczesnà prac´ na pozosta∏ych, z wyjàtkiem

zatrzymywania awaryjnego.

4. WidocznoÊç ze stanowiska pracy kierowcy powinna byç taka, aby móg∏ on sterowaç maszynà i jej

cz´Êciami roboczymi przy zachowaniu pe∏nego bezpie-

Poz. 858

czeƒstwa w∏asnego i osób nara˝onych na jej dzia∏anie

w przewidywanych warunkach jej u˝ytkowania. W razie koniecznoÊci nale˝y przewidzieç odpowiednie urzàdzenia, które zapobiegajà niebezpieczeƒstwom wynikajàcym z niewystarczajàcej bezpoÊredniej widocznoÊci.

5. Maszyna powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby stanowisko kierowcy nie powodowa∏o ryzyka przypadkowego kontaktu kierowcy

i operatorów, znajdujàcych si´ na maszynie, z ko∏ami

lub gàsienicami.

6. Stanowisko pracy kierowcy powinno byç tak zaprojektowane, aby uniknàç ryzyka dla zdrowia powodowanego gazami spalinowymi lub brakiem tlenu.

7. Stanowisko pracy kierowcy je˝d˝àcego na maszynie powinno byç tak zaprojektowane i wykonane,

aby mo˝na by∏o zamocowaç kabin´ kierowcy w ka˝dym przypadku, gdy jest na nià miejsce. Je˝eli istnieje

zagro˝enie wynikajàce z niebezpiecznego Êrodowiska,

stanowisko pracy kierowcy powinno byç wyposa˝one

w odpowiednià kabin´.

8. Je˝eli maszyna jest wyposa˝ona w kabin´, to powinna ona byç zaprojektowana, wykonana i wyposa˝ona w taki sposób, aby zapewniç kierowcy dobre warunki pracy i chroniç go przed wszelkimi mogàcymi powstaç zagro˝eniami — takimi jak: nieodpowiednie

ogrzewanie i wentylacja, niedostateczna widocznoÊç,

nadmierny ha∏as, drgania, spadajàce przedmioty, przedostanie si´ cia∏ obcych albo wywrócenie. W kabinie

nale˝y przewidzieç miejsce na instrukcje niezb´dne dla

kierowcy lub operatora maszyny.

9. WyjÊcie z kabiny powinno umo˝liwiaç szybkie

wydostanie si´ z niej kierowcy. W kabinie nale˝y przewidzieç tak˝e wyjÊcie awaryjne usytuowane w kierunku innym ni˝ normalne wyjÊcie.

10. Materia∏y u˝yte do produkcji kabiny i jej wyposa˝enia powinny byç ognioodporne.

§ 63. 1. Siedzisko kierowcy w maszynie powinno

umo˝liwiç kierowcy utrzymywanie sta∏ej pozycji i byç

zaprojektowane z nale˝ytym uwzgl´dnieniem zasad ergonomii.

2. Siedzisko, o którym mowa w ust. 1, powinno byç

tak zaprojektowane, aby zredukowaç drgania przenoszone na kierowc´ do najmniejszego osiàgalnego poziomu.

3. Zamocowanie siedziska powinno wytrzymywaç

wszystkie si∏y, które mogà na nie dzia∏aç, szczególnie

w przypadku wywrócenia si´ maszyny. Je˝eli pod stopami kierowcy nie ma pod∏ogi, powinny tam znajdowaç si´ podnó˝ki pokryte materia∏em przeciwÊlizgowym.

§ 64. Je˝eli w maszynie przewidziano mo˝liwoÊç

stosowania konstrukcji chroniàcej przed skutkami wywrócenia, siedzisko powinno byç wyposa˝one w pas

bezpieczeƒstwa lub równowa˝ne urzàdzenie, które

utrzymuje kierowc´ w siedzisku, jednoczeÊnie nie

ograniczajàc jego ruchów niezb´dnych do prowadzenia maszyny ani wszelkich ruchów powodowanych

przez jej zawieszenie.

§ 68. 1. Maszyna samobie˝na z kierowcà jadàcym

na maszynie powinna byç tak wyposa˝ona, aby uruchomienie silnika przez osoby nieupowa˝nione by∏o

utrudnione.

§ 65. 1. Je˝eli warunki pracy maszyny przewidujà

sporadyczny lub regularny przewóz bàdê prac´ na maszynie operatorów nieb´dàcych kierowcami maszyny,

nale˝y dla nich przewidzieç odpowiednie miejsca

umo˝liwiajàce ich jazd´ lub prac´ bez ryzyka, w szczególnoÊci bez ryzyka wypadni´cia.

2. Przemieszczanie si´ maszyny samobie˝nej z kierowcà, o którym mowa w ust. 1, powinno byç mo˝liwe

tylko wówczas, gdy kierowca znajduje si´ przy elementach sterowniczych.

2. Miejsca, o których mowa w ust. 1, gdy pozwalajà na to warunki pracy maszyny, powinny byç wyposa˝one w siedzenia.

3. Je˝eli zachodzi koniecznoÊç wyposa˝ania stanowiska kierowcy w kabin´, inne miejsca dla przewo˝onych osób powinny byç tak˝e chronione przed zagro˝eniem, które uzasadnia tego rodzaju ochron´ stanowiska kierowcy.

§ 66. 1. Kierowca powinien mieç mo˝liwoÊç uruchomienia wszystkich elementów sterowniczych wymaganych do obs∏ugi maszyny, z wyjàtkiem funkcji,

którymi mo˝na bezpiecznie sterowaç tylko elementami

sterowniczymi umieszczonymi poza stanowiskiem kierowcy.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ w szczególnoÊci do tych

stanowisk pracy, oprócz stanowiska kierowcy, za które

sà odpowiedzialni operatorzy inni ni˝ kierowcy, albo

do tych, które wymagajà, aby kierowca opuÊci∏ swoje

stanowisko ze wzgl´du na koniecznoÊç bezpiecznego

przeprowadzenia odpowiednich manewrów.

3. Je˝eli w maszynie sà peda∏y, powinny one byç

zaprojektowane, wykonane i umieszczone w taki sposób, aby umo˝liwiç bezpieczne ich u˝ytkowanie z minimalnym ryzykiem pomy∏ki. Peda∏y powinny mieç przeciwÊlizgowà powierzchni´ i byç ∏atwe do czyszczenia.

4. W przypadku gdy obs∏uga elementów sterowniczych mo˝e prowadziç do zagro˝enia, w szczególnoÊci

do wykonywania przez maszyn´ niebezpiecznych ruchów, elementy sterownicze powinny wracaç w po∏o˝enie neutralne z chwilà ich zwolnienia przez operatora.

5. Przepisu ust. 4 nie stosuje si´ do elementów

o ustalonym po∏o˝eniu.

§ 67. 1. Uk∏ad kierowniczy w maszynie poruszajàcej

si´ na ko∏ach powinien byç zaprojektowany i wykonany w taki sposób, aby ograniczyç si∏y wywo∏ane nag∏ymi ruchami kierownicy lub dêwigni sterowniczej, spowodowanymi przez wstrzàsy kó∏ kierowanych.

2. Wszelkie urzàdzenia blokujàce mechanizm ró˝nicowy powinny byç tak zaprojektowane i wykonane,

aby umo˝liwia∏y odblokowanie tego mechanizmu podczas ruchu maszyny.

3. Do funkcji przemieszczania si´ maszyny nie stosuje si´ przepisu § 17 ust. 2.

3. Je˝eli dla celów eksploatacyjnych maszyna powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia wystajàce poza

jej normalne gabaryty, w szczególnoÊci stabilizatory,

wysi´gnik, kierowca przed rozpocz´ciem przemieszczania maszyny powinien mieç mo˝liwoÊç ∏atwego

sprawdzenia, czy urzàdzenia te znajdujà si´ w okreÊlonym po∏o˝eniu umo˝liwiajàcym bezpieczny ruch maszyny.

4. Przepis ust. 3 stosuje si´ do innych elementów,

które w celu zapewnienia bezpiecznego przemieszczania si´ maszyny powinny pozostawaç w okreÊlonym

i w razie potrzeby zablokowanym po∏o˝eniu.

5. W technicznie i ekonomicznie uzasadnionych

przypadkach ruch maszyny powinien byç uwarunkowany bezpiecznym po∏o˝eniem urzàdzeƒ, o których

mowa w ust. 3 i 4.

6. Podczas uruchamiania silnika ruch maszyny nie

powinien byç mo˝liwy.

§ 69. 1. Z uwzgl´dnieniem przepisów o ruchu drogowym, maszyna samobie˝na i jej przyczepy powinny

spe∏niaç wymagania dotyczàce zwalniania, zatrzymywania si´, hamowania i unieruchamiania, w sposób

zapewniajàcy bezpieczeƒstwo w ka˝dych warunkach

pracy, obcià˝enia, pr´dkoÊci, nawierzchni i jej nachylenia dozwolonych przez producenta i odpowiadajàcych

warunkom wyst´pujàcym podczas normalnego u˝ytkowania maszyny.

2. Kierowca powinien móc zmniejszyç pr´dkoÊç

i zatrzymaç maszyn´ samobie˝nà przy u˝yciu hamulca

g∏ównego.

3. W przypadku uszkodzenia hamulca g∏ównego

lub braku dop∏ywu energii uruchamiajàcej ten hamulec, je˝eli wymaga tego bezpieczeƒstwo, nale˝y zainstalowaç, niezale˝nie od hamulca g∏ównego, ∏atwo dost´pne urzàdzenie awaryjne umo˝liwiajàce zmniejszenie pr´dkoÊci i zatrzymanie maszyny. Urzàdzenie to powinno mieç ca∏kowicie niezale˝ne i ∏atwo dost´pne elementy sterownicze.

4. Je˝eli wymagajà tego wzgl´dy bezpieczeƒstwa,

producent powinien wyposa˝yç maszyn´ samobie˝nà

w urzàdzenie pozwalajàce na unieruchomienie jej podczas postoju.

5. Urzàdzenie, o którym mowa w ust. 4, mo˝e byç

po∏àczone z jednym z urzàdzeƒ, o których mowa

w ust. 2 i 3, pod warunkiem, ˝e urzàdzenie to jest typu

wy∏àcznie mechanicznego.

6. Maszyna zdalnie sterowana powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby zatrzymywa∏a si´ automatycznie w przypadku utracenia przez kierowc´ kontroli nad maszynà.

Poz. 858

w konstrukcj´ chroniàcà przed skutkami wywrócenia

(ROPS).

7. Do funkcji jazdy maszyny nie stosuje si´ przepisów § 19—21.

2. Konstrukcja chroniàca, o której mowa w ust. 1,

powinna zapewniç kierowcy oraz innym przewo˝onym

operatorom odpowiednià przestrzeƒ zabezpieczonà

przed odkszta∏ceniem (DLV).

§ 70. 1. Ruch maszyny samobie˝nej, sterowanej

przez kierowc´ towarzyszàcego maszynie pieszo, powinien byç mo˝liwy wy∏àcznie poprzez ciàg∏e dzia∏anie

kierowcy na odpowiedni element sterujàcy. W szczególnoÊci podczas uruchamiania silnika ruch maszyny

powinien byç niemo˝liwy.

3. W celu sprawdzenia, czy konstrukcja chroniàca

maszyn´ samobie˝nà przed skutkami wywrócenia

spe∏nia wymagania, o których mowa w ust. 2, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien

przeprowadziç odpowiednie próby lub zleciç ich przeprowadzenie dla ka˝dego typu takiej konstrukcji.

2. Uk∏ady sterowania maszyny kierowanej przez

kierowc´, o którym mowa w ust. 1, powinny byç zaprojektowane w sposób minimalizujàcy zagro˝enia wynikajàce z przypadkowego ruchu maszyny w kierunku

kierowcy, a w szczególnoÊci mo˝liwoÊci zgniecenia albo zranienia kierowcy obracajàcymi si´ narz´dziami.

4. Maszyny do robót ziemnych: ∏adowarki ko∏owe

lub gàsienicowe, koparko-∏adowarki podsi´bierne, ciàgniki ko∏owe i gàsienicowe, zgarniarki samoza∏adowawcze lub inne, równiarki, wywrotki przegubowe —

o mocy przekraczajàcej 15 kW, powinny byç wyposa˝one w konstrukcj´ chroniàcà przed skutkami wywrócenia.

3. Normalna pr´dkoÊç jazdy maszyny samobie˝nej

powinna byç zgodna z pr´dkoÊcià poruszania si´ kierowcy, o którym mowa w ust. 1.

4. W przypadku maszyny, o której mowa w ust.1, do

której mo˝na zamocowaç narz´dzia obrotowe, nale˝y

wykluczyç mo˝liwoÊç uruchomienia tych narz´dzi przy

w∏àczonym elemencie sterowniczym powodujàcym

cofanie, z wyjàtkiem przypadku, gdy ruch maszyny jest

powodowany przez ruch narz´dzia. W takich przypadkach pr´dkoÊç cofania nie powinna zagra˝aç kierowcy.

5. Uszkodzenie zasilania uk∏adu kierowniczego ze

wspomaganiem nie powinno uniemo˝liwiç kierowania

maszynà przez czas niezb´dny do jej zatrzymania.

§ 71. 1. Po zatrzymaniu ruchu cz´Êci maszyny

wszelkie zmiany po∏o˝enia tej cz´Êci maszyny wzgl´dem po∏o˝enia zatrzymania, wywo∏ane innymi przyczynami ni˝ dzia∏anie na elementy sterownicze, nie powinny stanowiç zagro˝enia dla osób nara˝onych.

2. Maszyna powinna byç zaprojektowana, wykonana oraz, je˝eli ma to zastosowanie, umieszczona na noÊnej konstrukcji jezdnej w taki sposób, aby w trakcie ruchu niekontrolowane wahania Êrodka ci´˝koÊci maszyny nie mia∏y wp∏ywu na jej statecznoÊç ani nie powodowa∏y nadmiernych napr´˝eƒ konstrukcji maszyny.

3. Obracajàce si´ z du˝à pr´dkoÊcià cz´Êci maszyny, które pomimo podj´tych Êrodków ostro˝noÊci mogà p´knàç lub rozpaÊç si´, powinny byç zamontowane

i chronione tak, aby w razie ich rozerwania od∏amki zosta∏y przechwycone, a je˝eli nie jest to mo˝liwe, aby nie

zosta∏y wyrzucone w kierunku stanowisk kierowcy lub

obs∏ugi.

§ 72. 1. Je˝eli maszyna samobie˝na, na której jest

przewo˝ony kierowca, a tak˝e mogà byç przewo˝eni

operatorzy, jest nara˝ona na wywrócenie si´, powinna

ona byç tak zaprojektowana i wyposa˝ona, aby istnia∏y punkty mocowania umo˝liwiajàce wyposa˝enie jej

§ 73. 1. Je˝eli maszynie przewo˝àcej kierowc´,

a tak˝e innych operatorów zagra˝ajà spadajàce na nià

przedmioty lub materia∏y — maszyna taka, je˝eli umo˝liwiajà to jej wymiary, powinna byç tak zaprojektowana i wyposa˝ona, aby istnia∏y punkty mocowania

umo˝liwiajàce jej wyposa˝enie w konstrukcj´ chroniàcà przed spadajàcymi przedmiotami (FOPS).

2. W przypadku spadajàcych przedmiotów lub materia∏ów, konstrukcja, o której mowa w ust. 1, powinna

zapewniaç przewo˝onym na maszynie osobom odpowiednià przestrzeƒ zabezpieczonà przed odkszta∏ceniami (DLV).

3. W celu sprawdzenia, czy konstrukcja chroniàca

przed spadajàcymi przedmiotami spe∏nia wymaganie,

o którym mowa w ust. 2, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien przeprowadziç odpowiednie próby lub zleciç ich przeprowadzenie dla ka˝dego rodzaju takiej konstrukcji.

§ 74. Uchwyty i stopnie w maszynie powinny byç

tak zaprojektowane, wykonane i rozmieszczone, aby

operatorzy u˝ywali ich instynktownie, a nie u˝ywali zamiast nich elementów sterowniczych.

§ 75. 1. Maszyna u˝ywana do ciàgni´cia lub ciàgniona powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia holownicze lub sprz´gajàce, zaprojektowane, wykonane

i rozmieszczone w sposób zapewniajàcy ∏atwe i bezpieczne po∏àczenie i roz∏àczenie oraz uniemo˝liwiajàcy

przypadkowe roz∏àczenie si´ w trakcie u˝ytkowania.

2. Je˝eli ci´˝ar dyszla holowniczego tego wymaga,

maszyna powinna byç wyposa˝ona w element wsporczy o powierzchni noÊnej dostosowanej do ci´˝aru dyszla i rodzaju pod∏o˝a.

§ 76. 1. Wa∏y nap´dowe z przegubami uniwersalnymi ∏àczàce maszyn´ samobie˝nà lub ciàgnik z maszynà

nap´dzanà, liczàc od pierwszego sta∏ego ∏o˝yska maszyny nap´dzanej, powinny byç os∏oni´te zarówno po

stronie maszyny samobie˝nej, jak i nap´dzanej na ca∏ej d∏ugoÊci wa∏u i zwiàzanych z nim przegubów uniwersalnych.

2. W maszynie samobie˝nej lub ciàgniku wa∏ek odbioru mocy, do którego jest pod∏àczony wa∏ nap´dowy, powinien byç zabezpieczony albo przez os∏on´

przymocowanà do maszyny samobie˝nej lub ciàgnika,

albo przez dowolne inne urzàdzenie zapewniajàce równowa˝nà ochron´.

3. W maszynie ciàgnionej wa∏ nap´dowy powinien

byç os∏oni´ty obudowà ochronnà przymocowanà do

maszyny.

4. Ograniczniki momentu obrotowego lub sprz´g∏a

jednokierunkowe mogà byç przymocowane do nap´dów z przegubami uniwersalnymi wy∏àcznie po stronie

maszyny nap´dzanej. Wa∏ nap´dowy z przegubem uniwersalnym powinien byç odpowiednio oznakowany.

5. Maszyna ciàgniona, której dzia∏anie wymaga

pod∏àczenia do samobie˝nej maszyny lub ciàgnika za

pomocà wa∏u nap´dowego, powinna mieç taki uk∏ad

po∏àczenia wa∏u, który zapewni, ˝e w przypadku od∏àczenia maszyny, wa∏ nap´dowy i jego os∏ona nie b´dà

uszkodzone przez kontakt z pod∏o˝em lub cz´Êciami

maszyny.

6. Zewn´trzne cz´Êci os∏ony powinny byç zaprojektowane, wykonane i usytuowane w taki sposób, aby

nie mog∏y si´ obracaç wraz z wa∏em nap´dowym.

Os∏ona powinna przykrywaç wa∏ nap´dowy a˝ do koƒców wide∏ek wewn´trznych, w przypadku zwyk∏ego

przegubu uniwersalnego, oraz co najmniej do Êrodkowej cz´Êci przegubu zewn´trznego lub przegubów,

w przypadku przegubów uniwersalnych szerokokàtnych.

7. Producent, który przewiduje Êrodki dost´pu do

stanowiska pracy w pobli˝u nap´dowego wa∏u przegubowego, powinien zapewniç, aby os∏ony wa∏u, o których mowa w ust. 6, nie mog∏y byç u˝ywane jako stopnie, chyba ˝e zosta∏y w tym celu zaprojektowane i wykonane.

§ 77. W przypadku silników spalinowych, zdejmowalne os∏ony uniemo˝liwiajàce dost´p do ruchomych

cz´Êci w przedziale silnikowym nie wymagajà urzàdzeƒ

blokujàcych, je˝eli otwierajà si´ za pomocà kluczy lub

innego narz´dzia albo przy u˝yciu elementu sterowniczego znajdujàcego si´ na stanowisku kierowcy, a stanowisko kierowcy jest ca∏kowicie obudowane kabinà

z zamkiem uniemo˝liwiajàcym dost´p osób nieupowa˝nionych. Przepisów § 30 ust. 1 i 2 nie stosuje si´.

§ 78. 1. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana

i wykonana, aby mo˝na by∏o od∏àczyç akumulator za

pomocà przewidzianego do tego celu, ∏atwo dost´pnego narz´dzia.

2. Akumulator powinien byç tak zainstalowany

i mieç obudow´ tak wykonanà i umieszczonà, aby uniknàç, w miar´ mo˝liwoÊci, wylania si´ elektrolitu na

operatora w przypadku wywrócenia si´ maszyny, a tak-

Poz. 858

˝e aby uniknàç gromadzenia si´ oparów w miejscu pracy operatora.

§ 79. W zale˝noÊci od przewidywanych przez producenta zagro˝eƒ podczas u˝ytkowania maszyny powinna ona, je˝eli pozwalajà na to jej wymiary, umo˝liwiaç zamocowanie gaÊnic w miejscach ∏atwo dost´pnych albo mieç wbudowane systemy gaÊnicze.

§ 80. W przypadku zagro˝enia emisjà py∏ów lub gazów, lub innych podobnych czynników, urzàdzenie separujàce, o którym mowa w § 40, mo˝e byç zastàpione

innymi Êrodkami, w szczególnoÊci uk∏adem zraszania

wodà. Przepisów § 40 ust. 2 i 3 nie stosuje si´, je˝eli

g∏ównà funkcjà maszyny jest rozpylanie produktów.

§ 81. 1. Maszyna powinna byç wyposa˝ona w Êrodki sygnalizacji lub w tablice z instrukcjami u˝ytkowania,

regulacji i konserwacji wsz´dzie tam gdzie jest to konieczne, w celu zapewnienia bezpieczeƒstwa i ochrony

zdrowia osób nara˝onych.

2. Ârodki sygnalizacji lub tablice, o których mowa

w ust. 1, powinny byç zaprojektowane i wykonane

w sposób zapewniajàcy ich dobrà widocznoÊç i nieÊcieralnoÊç.

3. Maszyna, którà jeêdzi kierowca, powinna byç wyposa˝ona w

1) ostrzegawczà sygnalizacj´ akustycznà w celu

ostrzegania osób nara˝onych;

2) system sygna∏ów Êwietlnych — takich jak Êwiat∏a

hamowania, Êwiat∏a cofania i obracajàce si´ lampy

sygnalizacyjne, odpowiedni do przewidzianych

warunków eksploatacji; wymaganie to nie dotyczy

maszyn przeznaczonych wy∏àcznie do u˝ytkowania

pod ziemià i niezasilanych energià elektrycznà.

§ 82. 1. Maszyna zdalnie sterowana, która w normalnych warunkach u˝ytkowania stwarza zagro˝enie

uderzeniem lub zgnieceniem osób nara˝onych, powinna byç wyposa˝ona w odpowiednie Êrodki bezpieczeƒstwa w celu zasygnalizowania swoich ruchów lub te˝

Êrodki chroniàce osoby nara˝one przed tego rodzaju

zagro˝eniami.

2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, stosuje si´

równie˝ do maszyn, które podczas eksploatacji wykonujà powtarzalne ruchy w przód i w ty∏ wzd∏u˝ jednej

osi, w sytuacji gdy ty∏ maszyn nie jest bezpoÊrednio widoczny dla kierowcy lub operatora.

3. Maszyna powinna byç zaprojektowana w sposób

uniemo˝liwiajàcy przypadkowe wy∏àczenie wszystkich

urzàdzeƒ sygnalizacyjnych i ostrzegawczych. W przypadkach koniecznych ze wzgl´du na bezpieczeƒstwo,

w urzàdzeniach sygnalizacyjnych i ostrzegawczych nale˝y przewidzieç Êrodki sprawdzenia ich stanu technicznego, a uszkodzenia powinny byç sygnalizowane

operatorowi.

4. Je˝eli ruch maszyny albo jej narz´dzi stanowi

szczególne zagro˝enie, na maszynie nale˝y umieÊciç

znaki ostrzegajàce przed zbli˝aniem si´ do pracujàcej

maszyny.

5. Znaki ostrzegajàce, o których mowa w ust. 4, powinny byç czytelne z wystarczajàcej odleg∏oÊci, zapewniajàcej bezpieczeƒstwo osobom przebywajàcym

w pobli˝u maszyny.

§ 83. 1. W oznakowaniu maszyny przemieszczajàcej

si´ oprócz informacji, o którym mowa w § 48 ust. 1, nale˝y zamieÊciç

1) moc nominalnà, wyra˝onà w kW;

2) mas´ maszyny, podanà w kilogramach;

3) je˝eli ma zastosowanie

a) maksymalnà si∏´ uciàgu na haku sprz´gajàcym,

wyra˝onà w N, przewidzianà przez producenta,

b) maksymalne obcià˝enie pionowe haka sprz´gajàcego, wyra˝one w N, przewidziane przez producenta.

2. Instrukcja obs∏ugi, o której mowa w § 50 ust. 1,

powinna zawieraç dodatkowo

1) w odniesieniu do drgaƒ wytwarzanych przez maszyn´, wartoÊç zmierzonà lub obliczonà na podstawie pomiarów identycznych maszyn

a) wa˝onà wartoÊç skutecznà przyspieszenia drgaƒ

dzia∏ajàcych na koƒczyny górne operatora, je˝eli wartoÊç ta przekracza 2,5 m/s2 — je˝eli wartoÊç

ta nie przekracza 2,5 m/s2, nale˝y zamieÊciç t´ informacj´ w instrukcji,

b) wa˝onà wartoÊç skutecznà przyspieszenia drgaƒ

dzia∏ajàcych na cia∏o operatora — stopy i poÊladki, je˝eli wartoÊç ta przekracza 0,5 m/s2 — je˝eli wartoÊç ta nie przekracza 0,5 m/s2, nale˝y zamieÊciç t´ informacj´ w instrukcji;

2) dostarczone przez producenta informacje o warunkach pracy maszyny podczas pomiarów, o których

mowa w pkt 1, i stosowanych metodach pomiaru.

Je˝eli nie sà stosowane normy zharmonizowane,

drgania nale˝y mierzyç, stosujàc metod´ najbardziej odpowiednià dla danej maszyny.

3. W przypadku gdy maszyna ma kilka zastosowaƒ

w zale˝noÊci od u˝ytego wyposa˝enia, producent maszyny podstawowej, do której do∏àcza si´ wyposa˝enie

wymienne, oraz producent wyposa˝enia wymiennego

powinni dostarczyç odpowiednie informacje pozwalajàce na bezpieczne zamontowanie i stosowanie wyposa˝enia wymiennego.

Rozdzia∏ 5

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, zapobiegajàce szczególnym zagro˝eniom zwiàzanym z podnoszeniem

§ 84. 1. Maszyna stwarzajàca zagro˝enie zwiàzane

z podnoszeniem, zw∏aszcza zagro˝enie spadni´ciem

lub kolizjà ∏adunku albo zagro˝enie przechy∏em pod-

Poz. 858

czas podnoszenia ∏adunku, powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby spe∏nia∏a wymagania okreÊlone w niniejszym rozdziale.

2. Ryzyko zwiàzane z podnoszeniem istnieje

zw∏aszcza w przypadku maszyn przeznaczonych do

przemieszczania pojedynczych ∏adunków, w zwiàzku ze

zmianà poziomu.

§ 85. 1. Maszyna powinna byç projektowana i wykonana w taki sposób, aby utrzymywa∏a statecznoÊç,

zgodnie z wymaganiami okreÊlonymi w § 24, podczas

pracy i w trakcie postoju, a tak˝e podczas wszystkich

etapów transportu, monta˝u i demonta˝u oraz mo˝liwych do przewidzenia awarii elementów sk∏adowych,

jak równie˝ podczas wykonywania prób, zgodnie z instrukcjà, o której mowa w § 50 ust. 1.

2. W celu spe∏nienia wymagaƒ, o których mowa

w ust. 1, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien stosowaç w∏aÊciwe metody sprawdzania. Dla samobie˝nych wózków jezdniowych podnoÊnikowych, o wysokoÊci podnoszenia przekraczajàcej

1,80 m, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel dla ka˝dego typu wózka przeprowadza albo zleca

przeprowadzenie badania statecznoÊci na pochylni lub

badania równowa˝nego.

§ 86. 1. Maszyna poruszajàca si´ po prowadnicy lub

torze powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia zabezpieczajàce jà przed wypadni´ciem z prowadnic lub z toru.

2. Je˝eli pomimo stosowania urzàdzeƒ, o których

mowa w ust. 1, maszyna wykoleja si´ lub szyna albo

cz´Êci jezdne maszyny ulegajà uszkodzeniu, nale˝y zastosowaç takie urzàdzenia, które zapobiegajà spadkowi sprz´tu, cz´Êci sk∏adowej maszyny albo ∏adunku lub

te˝ wywróceniu si´ maszyny.

§ 87. 1. Maszyna, zawiesia i elementy, które mo˝na

demontowaç, powinny wytrzymywaç napr´˝enia, którym majà byç poddane, zarówno podczas u˝ytkowania, jak te˝ podczas postoju, instalowania oraz w warunkach u˝ytkowania i wszystkich konfiguracjach okreÊlonych przez producenta, przy uwzgl´dnieniu, tam

gdzie jest to konieczne, warunków atmosferycznych

oraz si∏ wywo∏ywanych przez osoby.

2. Wymagania, o których mowa w ust. 1, powinny

byç równie˝ spe∏nione podczas transportu, monta˝u

i demonta˝u maszyny.

3. Maszyna i zawiesia powinny byç zaprojektowane

i wykonane w

1) sposób zapobiegajàcy awariom spowodowanym

zm´czeniem materia∏u lub zu˝yciem cz´Êci, bioràc

pod uwag´ ich u˝ytkowanie zgodnie z przeznaczeniem;

2) taki sposób, aby mog∏y wytrzymaç przecià˝enie

podczas prób statycznych, nie wykazujàc trwa∏ych

odkszta∏ceƒ lub innych uszkodzeƒ.

4. Stosowane materia∏y powinny byç dobrane, stosownie do Êrodowiska pracy maszyny przewidywane-

go przez producenta, ze szczególnym uwzgl´dnieniem

korozji, Êcierania, udarów, kruchoÊci na zimno i starzenia.

5. W celu zapewnienia odpowiedniego bezpieczeƒstwa, w obliczeniach wytrzyma∏oÊciowych maszyny

nale˝y uwzgl´dniaç wartoÊci wspó∏czynnika przecià˝enia dla prób statycznych.

6. Dla wspó∏czynnika, o którym mowa w ust. 5,

przyjmuje si´ zazwyczaj nast´pujàce wartoÊci dla

1) r´cznie obs∏ugiwanych maszyn i zawiesi — 1,5;

2) innych maszyn — 1,25.

§ 88. 1. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana

i wykonana, aby mog∏a byç poddana, bez uszkodzenia,

próbom dynamicznym pod obcià˝eniem równym

udêwigowi pomno˝onemu przez wspó∏czynnik przecià˝enia dla prób dynamicznych. Wspó∏czynnik ten dobiera si´ w celu zapewnienia w∏aÊciwego poziomu bezpieczeƒstwa, a jego wartoÊç przyjmuje si´ zazwyczaj

jako 1,1.

2. Próby dynamiczne, o których mowa w ust. 1, powinny byç przeprowadzone na maszynach przygotowanych do u˝ytkowania w normalnych warunkach.

Próby te przeprowadza si´ przy pr´dkoÊciach nominalnych ustalonych przez producenta.

3. Je˝eli obwód sterowania maszyny pozwala na

kilka jednoczesnych ruchów — takich jak: obrót i przemieszczanie ∏adunku, próby dynamiczne powinny byç

przeprowadzone w najmniej sprzyjajàcych warunkach,

zwykle przy kojarzeniu odpowiednich ruchów.

§ 89. 1. Krà˝ki, b´bny i ko∏a powinny mieç Êrednic´

odpowiednià do wymiarów liny lub ∏aƒcucha, z którymi wspó∏pracujà.

2. B´bny i ko∏a, o których mowa w ust. 1, powinny

byç zaprojektowane, wykonane i zainstalowane w taki

sposób, aby wspó∏pracujàce z nimi liny lub ∏aƒcuchy

mog∏y si´ na nie nawijaç nie spadajàc.

3. Liny u˝ywane bezpoÊrednio do podnoszenia lub

podtrzymywania ∏adunków nie powinny mieç zapleceƒ, poza koƒcówkami. Zaplecenia mo˝na dopuÊciç jedynie w przypadku instalacji zaprojektowanych do regularnej adaptacji, w zale˝noÊci od potrzeb. Ca∏e liny

i koƒcówki powinny mieç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dobrany tak, aby zapewniç odpowiedni poziom

bezpieczeƒstwa. WartoÊç tego wspó∏czynnika przyjmuje si´ zazwyczaj jako 5.

4. ¸aƒcuchy do podnoszenia ∏adunku powinny

mieç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dobrany tak, aby

zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa — wartoÊç tego wspó∏czynnika przyjmuje si´ zazwyczaj jako 4.

5. Aby zweryfikowaç dobór odpowiedniego wspó∏czynnika, o którym mowa w ust. 3 i 4, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien, dla ka˝dego

Poz. 858

typu ∏aƒcucha i liny zastosowanej bezpoÊrednio do

podnoszenia ∏adunku, jak równie˝ dla koƒcówek lin,

przeprowadziç odpowiednie badania lub zleciç ich

przeprowadzenie.

§ 90. 1. Wymiary zawiesia powinny byç dobrane

z nale˝ytym uwzgl´dnieniem procesów zm´czenia

i starzenia materia∏u w okreÊlonej liczbie cykli roboczych, odpowiadajàcej oczekiwanemu okresowi eksploatacji, okreÊlonemu w warunkach pracy dla danego

zastosowania, przy czym

1) wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa lin stalowych z koƒcówkami powinien byç dobrany tak, aby zapewniç

odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç

wspó∏czynnika wynosi zazwyczaj 5; po∏àczenia

splatane lub p´tle mogà wystàpiç wy∏àcznie w koƒcówkach lin;

2) je˝eli u˝ywa si´ ∏aƒcuchów o ogniwach spawanych

lub zgrzewanych, powinny byç to ∏aƒcuchy o ogniwach krótkich; wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dla

tych ∏aƒcuchów dobiera si´ tak, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç wspó∏czynnika przyjmuje si´ zazwyczaj jako 4;

3) wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa dla w∏ókiennych lin

lub zawiesi zale˝y od ich materia∏u, metody wykonania, wymiarów i zastosowania; wspó∏czynnik

ten dobiera si´ tak, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç wspó∏czynnika

przyjmuje si´ zazwyczaj jako 7, pod warunkiem ˝e

u˝yte materia∏y sà wysokiej jakoÊci, a metoda produkcji jest odpowiednia do zamierzonego stosowania;

4) je˝eli materia∏y, o których mowa w pkt 3, nie sà wysokiej jakoÊci i metoda produkcji nie jest odpowiednia, wartoÊç wspó∏czynnika wymienionego

w pkt 3 jest zwi´kszana, aby zapewniç równowa˝ny poziom bezpieczeƒstwa;

5) wszystkie elementy metalowe stanowiàce cz´Êç zawiesi ci´gnowych lub stosowane wraz z zawiesiami ci´gnowymi powinny mieç wspó∏czynnik bezpieczeƒstwa tak dobrany, aby zapewniç odpowiedni poziom bezpieczeƒstwa; wartoÊç wspó∏czynnika

przyjmuje si´ zazwyczaj jako 4;

6) maksymalny udêwig zawiesia wieloci´gnowego

jest okreÊlany na podstawie wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa najs∏abszego ci´gna oraz liczby ci´gien

i wspó∏czynnika zmniejszajàcego, który zale˝y od

uk∏adu zawiesia ci´gnowego.

2. W∏ókienne liny i zawiesia ci´gnowe nie powinny

mieç w´z∏ów, po∏àczeƒ i zaplotów poza koƒcówkami.

Wyjàtek stanowià zawiesia ci´gnowe tworzàce zamkni´tà p´tl´ bez koƒca.

3. W celu zweryfikowania doboru w∏aÊciwego

wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa producent lub jego

upowa˝niony przedstawiciel powinien dla ka˝dego typu elementów, o których mowa w ust. 1 pkt 1—5

i ust. 2, przeprowadziç odpowiednie badania lub zleciç

ich przeprowadzenie.

§ 91. 1. Urzàdzenia sterujàce ruchami powinny

dzia∏aç w taki sposób, aby maszyny, na których sà one

zainstalowane, by∏y bezpieczne.

niczymi umo˝liwiajàcymi automatyczne zatrzymanie

na uprzednio wybranych poziomach, bez sta∏ego oddzia∏ywania na element sterowniczy podtrzymywany.

2. Maszyna powinna byç tak zaprojektowana lub

wyposa˝ona w odpowiednie urzàdzenia, aby amplituda ruchu elementów maszyny nie przekracza∏a okreÊlonych granic. W odpowiednich przypadkach zadzia∏anie takiego urzàdzenia powinno byç poprzedzone

ostrze˝eniem.

§ 96. Maszyna z nap´dem innym ni˝ r´czny o maksymalnym udêwigu nie mniejszym ni˝ 1 000 kg lub

o momencie wywracajàcym nie mniejszym ni˝

40 000 Nm powinna byç wyposa˝ona w urzàdzenia

ostrzegajàce kierowc´ i zapobiegajàce niebezpiecznym

ruchom ∏adunku, w przypadku

3. W przypadku gdy mo˝na manewrowaç jednoczeÊnie w tym samym miejscu kilkoma maszynami stacjonarnymi lub na szynach, co mo˝e stwarzaç ryzyko kolizji, maszyny takie nale˝y projektowaç i wykonywaç

w sposób umo˝liwiajàcy zabudowanie uk∏adów zapobiegajàcych takiemu zagro˝eniu.

1) przecià˝enia maszyny spowodowanego przekroczeniem dopuszczalnego udêwigu lub

2) przecià˝enia maszyny spowodowanego przekroczeniem dopuszczalnego momentu, na skutek obcià˝enia;

3) przekroczenia momentu mogàcego doprowadziç

do wywrócenia w wyniku podnoszenia ∏adunku.

4. Mechanizmy maszyny powinny byç zaprojektowane i wykonane tak, aby ∏adunki nie mog∏y przesuwaç si´ w sposób stwarzajàcy niebezpieczeƒstwo lub

nieoczekiwanie spadaç, nawet w przypadku cz´Êciowego albo ca∏kowitego zaniku zasilania energià lub

kiedy operator przestaje kierowaç maszynà.

§ 97. W instalacjach transportu linowego — liny noÊne, liny nap´dowe i liny noÊno-nap´dowe powinny

byç podtrzymywane przez obcià˝nik lub przez urzàdzenie umo˝liwiajàce nieprzerwanà kontrol´ naciàgu.

5. W normalnych warunkach pracy maszyny nie

powinno byç mo˝liwe, aby ∏adunek by∏ opuszczany

wy∏àcznie za pomocà hamulca ciernego, z wyjàtkiem

tych maszyn, których funkcja wymaga takiego sposobu dzia∏ania.

§ 98. 1. Maszyny z nap´dem innym ni˝ r´czny o ∏adunku prowadzonym i maszyna, której podstawy ∏adunkowe przemieszczajà si´ wzd∏u˝ ÊciÊle okreÊlonych

torów, powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia zapobiegajàce wszelkim zagro˝eniom osób nara˝onych.

6. Urzàdzenia chwytajàce powinny byç zaprojektowane i wykonane w taki sposób, aby uniknàç przypadkowego opuszczenia ∏adunku.

2. Maszyna z nap´dem innym ni˝ r´czny obs∏ugujàca okreÊlone poziomy, z których operator mo˝e dostaç si´ do podstawy ∏adunkowej, aby u∏o˝yç lub zabezpieczyç ∏adunek, powinna byç zaprojektowana

i wykonana w taki sposób, aby zapobiec niekontrolowanym ruchom podstawy ∏adunkowej, zw∏aszcza podczas za∏adunku i roz∏adunku maszyny.

§ 92. 1. Stanowisko kierowcy maszyny powinno

byç usytuowane w sposób zapewniajàcy mo˝liwie jak

najszerszy widok trajektorii poruszajàcych si´ cz´Êci,

w celu unikni´cia kolizji z osobami i sprz´tem lub innymi maszynami, które mogà pracowaç jednoczeÊnie

i stwarzaç potencjalne zagro˝enie.

2. Maszyna stacjonarna o ∏adunku prowadzonym

powinna byç tak zaprojektowana i wykonana, aby zapobiec uderzeniu ∏adunkiem lub przeciwwagà osoby

nara˝one.

§ 93. Maszyna, która wymaga ochrony przed skutkami wy∏adowaƒ atmosferycznych, podczas jej u˝ytkowania powinna byç wyposa˝ona w uk∏ad odprowadzajàcy powsta∏e ∏adunki do ziemi.

§ 94. Przepisy § 62 i 63 stosuje si´ do maszyn z nap´dem innym ni˝ r´czny nieprzemieszczajàcych si´,

które stwarzajà zagro˝enie zwiàzane z podnoszeniem.

§ 95. 1. Elementy sterujàce ruchem maszyny z nap´dem innym ni˝ r´czny lub osprz´tu takiej maszyny

powinny powracaç do swojego po∏o˝enia neutralnego,

je˝eli tylko zostanà zwolnione przez operatora.

2. W przypadku wykonywania niepe∏nych lub ca∏kowitych ruchów, przy których nie wyst´puje ryzyko

kolizji ∏adunku lub maszyny, urzàdzenia, o których mowa w ust. 1, mogà byç zastàpione elementami sterow-

§ 99. 1. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel, w stosunku do maszyny, która jest wprowadzana do obrotu lub po raz pierwszy oddawana do u˝ytku,

powinien, przez podj´cie odpowiednich Êrodków bezpieczeƒstwa lub zlecenie ich podj´cia zapewniç, ˝e zawiesia i maszyny w stanie gotowym do u˝ytku, zarówno obs∏ugiwane r´cznie, jak i nap´dzane, mogà spe∏niaç swoje funkcje w sposób bezpieczny.

2. Ârodki, o których mowa w ust. 1, powinny

uwzgl´dniaç statyczne i dynamiczne w∏aÊciwoÊci maszyny.

3. Je˝eli maszyna nie mo˝e byç zmontowana w zak∏adzie producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela, nale˝y zastosowaç odpowiednie Êrodki bezpieczeƒstwa w miejscu jej u˝ytkowania. W pozosta∏ych

przypadkach Êrodki bezpieczeƒstwa mogà byç zastosowane bàdê u producenta, bàdê w miejscu u˝ytkowania maszyny.

§ 100. 1. Ka˝dy odcinek ∏aƒcucha, liny lub pasa nieb´dàcy cz´Êcià zespo∏u powinien byç oznakowany

w sposób umo˝liwiajàcy jego identyfikacj´. Je˝eli nie

jest to mo˝liwe, powinien mieç zamocowanà na sta∏e

tabliczk´ lub pierÊcieƒ z podanà nazwà i adresem pro-

ducenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela oraz

oznaczenia identyfikacyjne odpowiedniego Êwiadectwa.

2. Âwiadectwo, o którym mowa w ust. 1, powinno

zawieraç informacje okreÊlone w normach zharmonizowanych lub, je˝eli takie normy nie istniejà, powinno

zawieraç co najmniej

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela;

2) opis ∏aƒcucha lub liny, zawierajàcy

a) wymiary nominalne,

b) rodzaj konstrukcji,

c) materia∏y u˝yte do wykonania oraz wszelkie specjalne procesy obróbki metalurgicznej, jakim

materia∏y te zosta∏y poddane;

3) powo∏anie na normy, na podstawie których przeprowadzono badania, je˝eli zosta∏y one przeprowadzone;

4) informacje o maksymalnym obcià˝eniu eksploatacyjnym ∏aƒcucha lub liny — w stosunku do ró˝nych

zastosowaƒ mo˝e byç podany szereg odpowiednich wartoÊci.

§ 101. 1. Oprócz oznakowania CE, zawiesie powinno byç oznakowane znakiem identyfikacyjnym producenta, zawieraç informacje dotyczàce udêwigu oraz

oznaczenia materia∏u — w szczególnoÊci wed∏ug klasyfikacji mi´dzynarodowej, w przypadku gdy informacja

taka jest potrzebna w celu osiàgni´cia porównywalnoÊci wymiarowej.

2. W przypadku zawiesia wyposa˝onego w cz´Êci

sk∏adowe — takie jak: liny lub linki, na których jest niemo˝liwe umieszczenie oznakowania, informacje, o których mowa w ust. 1, powinny byç podane na tabliczce

lub w inny sposób i trwale przymocowane do zawiesia.

3. Informacje, o których mowa w ust. 1, powinny

byç czytelne i umieszczone w taki sposób, aby nie mog∏y ulec zniszczeniu wskutek u˝ywania zawiesia, Êcierania ani te˝ obni˝yç jego wytrzyma∏oÊci.

§ 102. 1. Na maszynie, oprócz danych, o których

mowa w § 48 i 49, powinny byç podane, w sposób czytelny i nieusuwalny, dane dotyczàce udêwigu nominalnego

1) wyra˝one w formie niezakodowanej i umieszczone

w widocznym miejscu, w przypadku urzàdzeƒ, dla

których przewidziano tylko jednà dopuszczalnà

wartoÊç udêwigu;

2) je˝eli udêwig nominalny zale˝y od uk∏adu maszyny,

ka˝de stanowisko kierowcy powinno byç zaopatrzone w tablic´ udêwigu okreÊlajàcà nominalny

udêwig dla ka˝dego uk∏adu maszyny — wskazane

jest stosowanie formy wykresu lub tabeli.

2. Maszyna zaopatrzona w podstaw´ ∏adunkowà,

umo˝liwiajàcà dost´p osobom i stwarzajàcà zagro˝e-

Poz. 858

nie spadni´ciem, powinna byç wyposa˝ona w czytelne

i nieusuwalne ostrze˝enia zabraniajàce podnoszenia

osób. Ostrze˝enia te powinny byç widoczne z ka˝dego

miejsca, z którego mo˝liwy jest dost´p.

§ 103. Ka˝de zawiesie lub partia zawiesi wprowadzana do obrotu powinny byç zaopatrzone w instrukcj´ obs∏ugi zawierajàcà co najmniej informacje dotyczàce

1) normalnych warunków ich u˝ytkowania;

2) zasad obs∏ugi, monta˝u i konserwacji;

3) ograniczeƒ w stosowaniu, zw∏aszcza w przypadku

urzàdzeƒ chwytajàcych, które nie spe∏niajà wymagaƒ okreÊlonych w § 91 ust. 6.

§ 104. Instrukcja obs∏ugi maszyny stwarzajàcej zagro˝enie zwiàzane z podnoszeniem, oprócz informacji,

o których mowa w § 50 ust. 1, powinna zawieraç

1) charakterystyk´ technicznà maszyny, a zw∏aszcza

a) tablic´ udêwigu, o której mowa w § 102 ust. 1

pkt 2, je˝eli jest ona stosowana,

b) reakcje na podporach lub zakotwiczeniach oraz

charakterystyk´ torów,

c) okreÊlenie obcià˝enia balastowego, je˝eli jest zastosowane, i sposób jego mocowania;

2) zawartoÊç dziennika eksploatacji, je˝eli nie jest dostarczony wraz z maszynà;

3) wskazówki dotyczàce u˝ytkowania maszyny,

zw∏aszcza w przypadkach, w których operator maszyny nie mo˝e bezpoÊrednio widzieç podnoszonego ∏adunku;

4) niezb´dne zalecenia dotyczàce przeprowadzenia

prób przed pierwszym oddaniem maszyny do u˝ytkowania, w przypadku gdy nie jest ona montowana w zak∏adzie producenta w postaci, w jakiej b´dzie u˝ytkowana.

Rozdzia∏ 6

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, dotyczàce maszyn przeznaczonych

do pracy pod ziemià

§ 105. Maszyna przeznaczona do prac pod ziemià

powinna byç zaprojektowana i wykonana zgodnie

z wymaganiami okreÊlonymi w niniejszym rozdziale.

§ 106. 1. Obudowy zmechanizowane kroczàce powinny byç zaprojektowane i wykonane w taki sposób,

aby poruszajàc si´ utrzymywa∏y okreÊlony kierunek ruchu i nie ulega∏y poÊlizgowi przed obcià˝eniem, podczas obcià˝enia ani po usuni´ciu obcià˝enia.

2. Obudowy zmechanizowane, o których mowa

w ust. 1, powinny byç zaopatrzone w zakotwiczenia

p∏yt górnych i poszczególnych stojaków hydraulicznych oraz pozwalaç na swobodne poruszanie si´ osób

nara˝onych.

§ 107. Przepisu § 12 ust. 3 w zakresie oÊwietlenia

nie stosuje si´ do maszyn przeznaczonych do pracy

pod ziemià.

Poz. 858

3. Wymagania okreÊlone w § 96 stosuje si´ do maszyn z nap´dem innym ni˝ r´czny, przeznaczonych do

podnoszenia i przenoszenia osób, bez wzgl´du na wielkoÊç udêwigu.

§ 108. 1. Elementy sterujàce przyspieszeniem i hamowaniem maszyn poruszajàcych si´ po szynach powinny byç obs∏ugiwane r´cznie. Urzàdzenie czuwakowe mo˝e byç obs∏ugiwane nogà.

4. Przepisu ust. 3 nie stosuje si´ do maszyn, w stosunku do których producent mo˝e wykazaç, ˝e nie istnieje ryzyko przecià˝enia lub wywrócenia si´.

2. Urzàdzenia sterujàce zmechanizowanà obudowà

kroczàcà powinny byç zaprojektowane i zainstalowane

w taki sposób, aby podczas przemieszczania si´ obudowy operator znajdowa∏ si´ pod os∏onà nieruchomego segmentu obudowy.

§ 113. 1. Ârodek przenoszenia powinien byç tak zaprojektowany i wykonany, aby osoby znajdujàce si´

w nim mia∏y mo˝liwoÊç sterowania ruchem w gór´ lub

w dó∏ oraz poruszania Êrodkiem przenoszenia w kierunku poziomym w stosunku do maszyny.

3. Urzàdzenia, o których mowa w ust. 2, powinny

byç zabezpieczone przed ich przypadkowym zwolnieniem.

2. W czasie dzia∏ania maszyny urzàdzenia sterujàce, o których mowa w ust. 1, powinny byç nadrz´dne

w stosunku do wszystkich innych urzàdzeƒ sterujàcych

tymi samymi ruchami, z wyjàtkiem wy∏àcznika awaryjnego.

§ 109. Maszyna samobie˝na poruszajàca si´ po szynach, przeznaczona do pracy pod ziemià, powinna byç

wyposa˝ona w urzàdzenia czuwakowe dzia∏ajàce na

obwód sterujàcy ruchem maszyny.

§ 110. 1. Przepis § 79 stosuje si´ do maszyn posiadajàcych cz´Êci palne.

2. System hamulcowy maszyny przeznaczonej do

wykonywania prac pod ziemià powinien byç tak zaprojektowany i wykonany, aby nie powodowa∏ iskrzenia

i nie wywo∏ywa∏ po˝arów.

3. Maszyna przeznaczona do wykonywania prac

pod ziemià zaopatrzona w silniki cieplne powinna byç

wyposa˝ona w silniki spalinowe na paliwo o niskiej

pr´˝noÊci pary, w których nie jest mo˝liwe wytworzenie si´ iskier pochodzenia elektrycznego.

4. Gazy wylotowe z silników spalinowych maszyn

przeznaczonych do wykonywania prac pod ziemià nie

mogà byç odprowadzane w gór´.

Rozdzia∏ 7

Zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, dotyczàce szczególnych zagro˝eƒ

wynikajàcych z podnoszenia i przenoszenia osób

§ 111. Maszyna powodujàca zagro˝enia wynikajàce z podnoszenia i przenoszenia osób powinna byç zaprojektowana i wykonana zgodnie z wymaganiami

okreÊlonymi w niniejszym rozdziale.

§ 112. 1. WartoÊci wspó∏czynników bezpieczeƒstwa, o których mowa w § 89 ust. 3 i 4 oraz w § 90

ust. 1, sà nieodpowiednie dla maszyn przeznaczonych

do podnoszenia i przenoszenia osób. W stosunku do

maszyn przeznaczonych do podnoszenia i przenoszenia osób wspó∏czynniki te nale˝y podwoiç.

2. Pod∏oga Êrodka przenoszenia powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby zapewniç

wytrzyma∏oÊç i przestrzeƒ odpowiadajàce maksymalnej liczbie osób i udêwigowi okreÊlonym przez producenta.

3. Urzàdzenia sterujàce tymi samymi ruchami powinny wymagaç ciàg∏ego oddzia∏ywania na nie, z wyjàtkiem maszyn obs∏ugujàcych okreÊlone poziomy.

4. Przepisy ust. 1—2 stosuje si´, je˝eli wymagania

bezpieczeƒstwa nie przewidujà innych rozwiàzaƒ.

§ 114. 1. Je˝eli maszyna przeznaczona do podnoszenia i przenoszenia osób b´dzie przemieszczana na

inne miejsce w czasie, gdy Êrodek przenoszenia jest

w pozycji innej ni˝ spoczynkowa, powinna byç ona zaprojektowana i wykonana w taki sposób, aby osoba lub

osoby znajdujàce si´ w tym Êrodku mia∏y mo˝liwoÊç

zapobiegania zagro˝eniom wywo∏anym ruchem maszyny.

2. Maszyna przeznaczona do podnoszenia i przenoszenia osób powinna byç zaprojektowana, wykonana

i wyposa˝ona w taki sposób, aby nadmierna pr´dkoÊç

Êrodka przenoszenia nie powodowa∏a zagro˝enia.

3. Je˝eli Êrodki, o których mowa w § 41 ust. 2, nie

sà wystarczajàce, Êrodki przenoszenia powinny byç

wyposa˝one w odpowiednià liczb´ punktów zaczepienia, wystarczajàcà do zamocowania Êrodków ochrony

indywidualnej zapobiegajàcych wypadni´ciu osób

mogàcych korzystaç ze Êrodka przenoszenia.

4. Klapy w pod∏odze lub suficie oraz wszystkie

drzwi powinny otwieraç si´ w kierunku uniemo˝liwiajàcym — w razie nag∏ego ich otwarcia — wypadni´cie

osób.

§ 115. 1. Maszyna podnoszàca i przenoszàca powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby nie by∏o mo˝liwe przechylenie si´ pod∏ogi Êrodka

przenoszenia w stopniu gro˝àcym wypadni´ciem przewo˝onych osób, równie˝ w trakcie ruchu urzàdzenia.

2. Pod∏oga Êrodka przenoszenia powinna byç pokryta materia∏em przeciwpoÊlizgowym.

3. Maszyna podnoszàca i przenoszàca osoby powinna byç zaprojektowana i wykonana w taki sposób,

aby nie by∏ mo˝liwy spadek bàdê wywrócenie si´ Êrodka przenoszenia.

4. Przyspieszenie i hamowanie Êrodka przenoszenia lub pojazdu transportowego, zarówno sterowane

przez operatora, jak i wywo∏ane dzia∏aniem urzàdzenia

zabezpieczajàcego, w warunkach maksymalnego obcià˝enia i pr´dkoÊci okreÊlonych przez producenta, nie

powinny nara˝aç przewo˝onych osób na niebezpieczeƒstwo.

5. W przypadku koniecznoÊci zapewnienia bezpieczeƒstwa, na Êrodku przenoszenia nale˝y umieÊciç odpowiednie informacje.

Rozdzia∏ 8

Procedury oceny zgodnoÊci

§ 116. 1. Wykonywanie czynnoÊci zwiàzanych z deklarowaniem zgodnoÊci WE jest procedurà, przez którà producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

stwierdza, ˝e maszyna wprowadzona do obrotu spe∏nia zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa

i ochrony zdrowia, które jej dotyczà.

2. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

powinien sporzàdziç dla ka˝dej wyprodukowanej maszyny odpowiednià deklaracj´ zgodnoÊci WE, w celu

potwierdzenia zgodnoÊci maszyny z wymogami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

3. Je˝eli maszyna nie jest wymieniona w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia, przed sporzàdzeniem deklaracji zgodnoÊci WE producent lub jego upowa˝niony

przedstawiciel powinien sporzàdziç dokumentacj´

techniczno-konstrukcyjnà, o której mowa w ust. 4, oraz

zagwarantowaç, ˝e b´dzie ona dost´pna w jego siedzibie do celów kontrolnych.

4. Dokumentacja techniczno-konstrukcyjna zawiera

1) rysunek zestawieniowy maszyny wraz ze schematami obwodów sterowania;

2) rysunki szczegó∏owe wraz z do∏àczonymi obliczeniami i wynikami badaƒ, niezb´dne w celu sprawdzenia zgodnoÊci maszyny z zasadniczymi wymaganiami w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia;

3) wykaz zasadniczych wymagaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu oraz norm i specyfikacji technicznych,

zastosowanych podczas projektowania maszyny;

4) opis metod zastosowanych do wyeliminowania zagro˝eƒ stwarzanych przez maszyn´;

5) sprawozdania techniczne zawierajàce wyniki

wszystkich badaƒ przeprowadzonych zgodnie

z wyborem producenta przez samego producenta

albo jednostk´ kompetentnà lub kompetentne laboratorium, je˝eli producent deklaruje zgodnoÊç

maszyny i elementu bezpieczeƒstwa z normà zharmonizowanà, w której zawarto takie wymagania.

Poz. 858

5. Dokumentacja, o której mowa w ust. 4, mo˝e zawieraç tak˝e inne raporty techniczne lub certyfikaty

przekazane przez kompetentne jednostki lub laboratoria.

6. Przyjmuje si´, ˝e laboratorium, o którym mowa

w ust. 4 pkt 5 i ust. 5, jest kompetentne, jeÊli spe∏nia

wymagania odpowiednich norm zharmonizowanych.

7. Do dokumentacji, o której mowa w ust. 4, nale˝y

do∏àczyç egzemplarz instrukcji, o której mowa w § 50

ust. 1.

8. W przypadku produkcji seryjnej maszyny do dokumentacji, o której mowa w ust. 4, producent do∏àcza

opis czynnoÊci podj´tych w celu zapewnienia, ˝e maszyna pozostaje zgodna z wymaganiami okreÊlonymi

w rozporzàdzeniu.

9. Dokumentacja, o której mowa w ust. 4, powinna

byç sporzàdzona w j´zyku polskim oraz o ile ma to zastosowanie tak˝e w jednym z j´zyków paƒstw cz∏onkowskich Unii Europejskiej.

§ 117. Producent powinien przeprowadziç odpowiednie badania i próby elementów sk∏adowych

osprz´tu lub gotowych maszyn, do których stosuje si´

procedur´, o której mowa w § 116 ust. 1, aby stwierdziç, ˝e ich konstrukcja albo wykonanie zezwalajà na

bezpieczny monta˝ i oddanie maszyny do eksploatacji.

§ 118. 1. Nieprzed∏o˝enie dokumentacji, o której

mowa w § 116 ust. 4, na ˝àdanie w∏aÊciwych organów

mo˝e stanowiç podstaw´ do uznania, ˝e maszyna,

wprowadzona do obrotu, jest niezgodna z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

2. Nie jest wymagane, aby dokumentacja, o której

mowa w § 116 ust. 4, materialnie istnia∏a, ale powinno

byç mo˝liwe jej utworzenie i udost´pnienie w czasie

odpowiednim do stopnia jej znaczenia. Nie sà wymagane szczegó∏owe rysunki i informacje o podzespo∏ach

u˝ytych do produkcji maszyny, o ile takie informacje

nie sà niezb´dne przy weryfikacji ich zgodnoÊci z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeƒstwa.

3. Dokumentacja, o której mowa w § 116 ust. 4, powinna byç przechowywana i udost´pniana do wglàdu

organów sprawujàcych nadzór nad wyrobami wprowadzanymi do obrotu co najmniej przez 10 lat od daty

produkcji maszyny albo w przypadku produkcji seryjnej maszyny od daty produkcji jej ostatniego egzemplarza.

§ 119. 1. Deklaracja zgodnoÊci WE, o której mowa

w § 116 ust. 2, powinna zawieraç

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela;

2) opis maszyny — nazw´ firmowà, typ, numer fabryczny — je˝eli maszyna ma taki numer;

3) wyszczególnienie aktów prawnych, których wymagania spe∏nia maszyna;

4) je˝eli ma to zastosowanie

a) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej oraz numer certyfikatu badania typu WE, o którym mowa w § 122 ust. 2, wydanego przez t´ jednostk´,

b) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, do której

przes∏ano dokumentacj´, o której mowa w § 120

ust. 2 pkt 2 lit. a,

c) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, która dokona∏a weryfikacji maszyny, o której mowa

w § 120 ust. 2 pkt 2 lit. b,

d) wyszczególnienie zastosowanych norm zharmonizowanych,

e) informacj´ o zastosowanych krajowych normach i specyfikacjach technicznych innych ni˝

normy zharmonizowane;

5) imi´ i nazwisko osoby upowa˝nionej do sk∏adania

podpisu w imieniu producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela.

2. Deklaracja zgodnoÊci WE, o której mowa w § 116

ust. 2, dotyczàca elementów bezpieczeƒstwa wprowadzanych do obrotu oddzielnie, powinna zawieraç nast´pujàce informacje

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela;

2) opis elementu bezpieczeƒstwa — nazw´ firmowà,

typ, numer fabryczny, je˝eli element bezpieczeƒstwa numer taki posiada;

3) funkcj´ bezpieczeƒstwa pe∏nionà przez element

bezpieczeƒstwa, je˝eli nie wynika ona z opisu elementu;

4) je˝eli ma to zastosowanie

a) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej oraz numer certyfikatu badania typu WE, o którym mowa w § 122 ust. 2, wydanego przez t´ jednostk´,

b) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, do której

przes∏ano dokumentacj´, o której mowa w § 120

ust. 2 pkt 2 lit. a,

c) nazw´ i adres jednostki notyfikowanej, która dokona∏a weryfikacji, o której mowa w § 120 ust. 2

pkt 2 lit. b,

d) powo∏anie zastosowanych norm zharmonizowanych,

e) informacje o zastosowanych krajowych normach i specyfikacjach technicznych innych ni˝

normy zharmonizowane;

5) imi´ i nazwisko osoby upowa˝nionej do sk∏adania

podpisu w imieniu producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela.

3. Deklaracja zgodnoÊci WE, o której mowa w § 116

ust. 2, powinna byç sporzàdzona w j´zyku polskim oraz

przet∏umaczona na jeden z j´zyków urz´dowych obowiàzujàcych w kraju, w którym maszyna b´dzie u˝ytkowana.

§ 120. 1. Maszyny i elementy bezpieczeƒstwa, dla

których jest wymagany udzia∏ jednostki notyfikowanej,

Poz. 858

w trakcie przeprowadzania procedury oceny zgodnoÊci, okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

2. Je˝eli maszyna jest wymieniona w za∏àczniku

nr 2 do rozporzàdzenia, producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel powinien przed wprowadzeniem

maszyny do obrotu

1) przed∏o˝yç egzemplarz maszyny do przeprowadzenia badania typu WE, o którym mowa w § 122

ust. 1, je˝eli nie deklaruje zgodnoÊci z normami

zharmonizowanymi lub deklaruje cz´Êciowà zgodnoÊç z tymi normami albo normy takie nie istniejà;

2) je˝eli maszyna jest produkowana zgodnie z normami zharmonizowanymi

a) sporzàdziç dokumentacj´, o której mowa w § 122

ust. 3 pkt 3, i przekazaç jà jednostce notyfikowanej, która niezw∏ocznie potwierdzi otrzymanie

dokumentacji i b´dzie jà przechowywa∏a, lub

b) przekazaç dokumentacj´, o której mowa w § 122

ust. 3 pkt 3, jednostce notyfikowanej, która skontroluje, czy normy zharmonizowane zosta∏y w∏aÊciwie zastosowane, i wystawi certyfikat odpowiednioÊci dla tej dokumentacji, lub

c) przed∏o˝yç egzemplarz maszyny do badania typu WE.

3. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2

lit. a — stosuje si´ przepisy § 123 ust. 5 i 9.

4. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2

lit. b — stosuje si´ przepisy § 123 ust. 5—9.

5. Je˝eli maszyna nie jest wymieniona w za∏àczniku nr 2 do rozporzàdzenia lub majà zastosowanie przepisy ust. 2 pkt 2 lit. a lub b — deklaracja zgodnoÊci WE,

o której mowa w § 116 ust. 2, powinna stwierdzaç

zgodnoÊç maszyny z zasadniczymi wymaganiami.

6. W przypadku gdy majà zastosowanie przepisy

ust. 2 pkt 1 i pkt 2 lit. a — deklaracja zgodnoÊci WE,

o której mowa w § 116 ust. 2, powinna stwierdzaç zgodnoÊç z egzemplarzem poddanym badaniu typu WE.

7. Element bezpieczeƒstwa powinien byç poddany

procedurze certyfikacyjnej, która ma zastosowanie do

maszyn, zgodnie z ust. 2—6. Podczas badania typu WE

jednostka notyfikowana powinna potwierdziç zdolnoÊç

elementu bezpieczeƒstwa do spe∏niania funkcji bezpieczeƒstwa, zadeklarowanych przez producenta.

8. Je˝eli do urzàdzeƒ majà zastosowanie tak˝e odr´bne przepisy, które przewidujà umieszczenie oznakowania CE, oznakowanie mo˝e byç umieszczone pod

warunkiem, ˝e maszyny spe∏niajà równie˝ wymagania

okreÊlone w tych przepisach (Dyrektywach Unii Europejskiej).

9. Je˝eli co najmniej jeden z przepisów, o których

mowa w ust. 8, pozwala producentowi, w okresie przejÊciowym okreÊlonym w tych przepisach, na wybór innych przepisów, oznakowanie CE powinno wskazywaç

zgodnoÊç tylko z tymi przepisami, które zastosowa∏

producent. W takim przypadku producent powinien

podaç szczegó∏owe dane o zastosowanych przepisach

w do∏àczanych do maszyn dokumentach, ostrze˝eniach lub instrukcjach, wymaganych przez te przepisy.

§ 121. 1. W przypadku gdy ani producent, ani jego

upowa˝niony przedstawiciel nie spe∏nià wymagaƒ,

o których mowa w § 116 i 120, osoba, która wprowadza maszyn´ i element bezpieczeƒstwa do obrotu, powinna spe∏niç te wymagania.

Poz. 858

gó∏owych rysunków lub innych szczegó∏owych informacji o podzespo∏ach u˝ytych do produkcji maszyny,

o ile informacje te sà zb´dne przy weryfikacji zgodnoÊci maszyny z zasadniczymi wymaganiami bezpieczeƒstwa.

§ 123. 1. Jednostka notyfikowana przeprowadza

badanie typu WE, o którym mowa w § 122 ust. 1, w nast´pujàcy sposób

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ do osoby, która dokonuje monta˝u maszyny lub jej cz´Êci albo elementu bezpieczeƒstwa, pochodzàcych z ró˝nych êróde∏, lub konstruujàcej maszyn´ albo element bezpieczeƒstwa na

swój w∏asny u˝ytek.

1) sprawdza dokumentacj´ techniczno-konstrukcyjnà

w celu stwierdzenia, czy dokumentacja ta jest w∏aÊciwa, oraz bada dostarczonà lub udost´pnionà

maszyn´;

3. Wymagaƒ, o których mowa w ust. 1 i 2, nie stosuje si´ do osób montujàcych do maszyny lub ciàgnika

wymienne wyposa˝enie, o którym mowa w § 3 ust. 1

pkt 1 lit. c — o ile cz´Êci te sà wzajemnie dostosowane,

a ka˝dy z elementów sk∏adowych z∏o˝onej maszyny ma

oznakowanie CE, o którym mowa w § 48 ust. 1 pkt 2,

i jest do∏àczona do niego deklaracja zgodnoÊci WE.

a) upewnia si´, ˝e maszyna zosta∏a wyprodukowana zgodnie z dokumentacjà techniczno-konstrukcyjnà i mo˝e byç bezpiecznie u˝ytkowana

w przewidywanych dla tej maszyny warunkach

pracy,

§ 122. 1. Badanie typu WE jest procedurà, przez którà jednostka notyfikowana upewnia si´ i poÊwiadcza, ˝e

przed∏o˝ony egzemplarz maszyny spe∏nia wymagania,

okreÊlone w rozporzàdzeniu, dotyczàce tej maszyny.

c) przeprowadza odpowiednie badania i próby

w celu sprawdzenia, czy maszyna spe∏nia odnoszàce si´ do niej zasadnicze wymagania w zakresie bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia.

2. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

sk∏ada w jednej jednostce notyfikowanej wniosek

o przeprowadzenie badania typu WE przyk∏adowego

egzemplarza danej maszyny.

2. Je˝eli dany egzemplarz maszyny spe∏nia odnoszàce si´ do niego zasadnicze wymagania okreÊlone

w rozporzàdzeniu, jednostka notyfikowana powinna

sporzàdziç certyfikat badania typu WE i przes∏aç go

producentowi lub jego upowa˝nionemu przedstawicielowi, o których mowa w § 122 ust. 2.

3. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, powinien zawieraç

1) nazw´ i adres producenta lub jego upowa˝nionego

przedstawiciela;

2) miejsce wyprodukowania maszyny;

3) dokumentacj´ technicznà zawierajàcà co najmniej

a) rysunek ogólny maszyny wraz ze schematami

obwodów sterowania,

b) rysunki szczegó∏owe wraz z do∏àczonymi obliczeniami i wynikami badaƒ oraz inne informacje

niezb´dne w celu sprawdzenia zgodnoÊci maszyny z zasadniczymi wymaganiami w zakresie

bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia,

2) podczas badania, o którym mowa w pkt 1

b) sprawdza, czy normy zosta∏y w∏aÊciwie zastosowane,

3. Certyfikat, o którym mowa w ust. 2, powinien zawieraç wnioski z badaƒ oraz informacje dotyczàce jego

wydania. Do certyfikatu nale˝y do∏àczyç opisy i rysunki niezb´dne do identyfikacji zatwierdzonego egzemplarza maszyny.

4. Jednostki notyfikowane mogà otrzymaç kopi´

certyfikatu badania typu WE od jednostki, o której mowa w ust. 1, oraz — na uzasadniony wniosek — dokumentacj´ techniczno-konstrukcyjnà i sprawozdania

z przeprowadzonych badaƒ i prób.

d) wykaz zastosowanych norm,

5. Producent lub jego upowa˝niony przedstawiciel

powinien informowaç jednostk´ notyfikowanà nawet

o niewielkich modyfikacjach, które zosta∏y wprowadzone lub które planuje wprowadziç do maszyny, której egzemplarz przebadano.

e) w przypadku produkcji seryjnej maszyny — opis

czynnoÊci podj´tych w celu zapewnienia, ˝e maszyna pozostanie zgodna z wymaganiami okreÊlonymi w rozporzàdzeniu.

6. Jednostka notyfikowana powinna sprawdziç modyfikacje, o których mowa w ust. 5, i poinformowaç

producenta lub jego upowa˝nionego przedstawiciela,

czy certyfikat badania typu WE pozostaje wa˝ny.

4. Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, nale˝y do∏àczyç egzemplarz maszyny reprezentatywny dla planowanej produkcji lub informacje o miejscu jego udost´pnienia, w celu przeprowadzenia badaƒ, oraz instrukcj´, o której mowa w § 50 ust. 1.

7. Jednostka notyfikowana, która odmówi wydania

certyfikatu badania typu WE, powinna powiadomiç

o tym pozosta∏e jednostki notyfikowane.

c) opis metod zastosowanych do wyeliminowania

zagro˝eƒ stwarzanych przez maszyn´,

5. W dokumentacji technicznej, o której mowa

w ust. 3 pkt 3, nie jest wymagane zamieszczanie szcze-

8. Je˝eli jednostka notyfikowana wycofa certyfikat

badania typu WE, powinna poinformowaç o tym organ

sprawujàcy nadzór nad wyrobami wprowadzanymi do

obrotu.

9. Dokumenty i korespondencje odnoszàce si´ do

badania typu WE powinny byç sporzàdzone w j´zyku

polskim; mogà byç te˝ sporzàdzone w j´zyku akceptowanym przez jednostk´ notyfikowanà.

§ 124. 1. Jednostka notyfikowana, jej kierownik

i pracownicy odpowiedzialni za przeprowadzanie oceny zgodnoÊci nie powinni byç projektantami, producentami, dostawcami ani instalatorami maszyn i elementów bezpieczeƒstwa, które oceniajà, ani te˝ upowa˝nionymi przedstawicielami ˝adnej ze stron. Nie powinni byç bezpoÊrednio zaanga˝owani w projektowanie, wytwarzanie, sprzeda˝ i konserwacj´ maszyn i elementów bezpieczeƒstwa, ani byç przedstawicielami

stron przeprowadzajàcych te czynnoÊci.

2. Przepis ust. 1 nie wy∏àcza mo˝liwoÊci wymiany

informacji technicznych mi´dzy producentem a jednostkà notyfikowanà.

3. Jednostka notyfikowana i jej personel powinni

przeprowadzaç ocen´ zgodnoÊci, wykazujàc najwy˝szy

stopieƒ rzetelnoÊci zawodowej i kompetencji technicznej.

Poz. 858

odbyç przeszkolenie w tym zakresie, a tak˝e posiadaç

1) wiedz´ niezb´dnà do przeprowadzania badaƒ oraz

odpowiednie doÊwiadczenie w ich przeprowadzaniu;

2) umiej´tnoÊç sporzàdzania certyfikatów, protoko∏ów i sprawozdaƒ wymaganych w celu uwierzytelnienia przeprowadzonych badaƒ;

3) mo˝liwoÊç skutecznego dzia∏ania w zakresie spraw

wymagajàcych znajomoÊci j´zyków obcych.

7. Jednostka notyfikowana powinna

1) zapewniaç bezstronnoÊç pracowników przeprowadzajàcych ocen´ zgodnoÊci;

2) zapewniaç ochron´ informacji zawodowych uzyskanych przez pracowników podczas wykonywania zadaƒ okreÊlonych w rozporzàdzeniu, z wyjàtkiem wspó∏pracy z organami administracji paƒstwowej;

3) uczestniczyç w pracach normalizacyjnych i wspó∏pracy jednostek notyfikowanych;

4. Pracownicy jednostki notyfikowanej powinni podejmowaç dzia∏ania w sposób niezale˝ny, bezstronny

i przestrzegaç zasady równoprawnego traktowania podmiotów uczestniczàcych w procesie oceny zgodnoÊci.

4) gwarantowaç zachowanie jakoÊci us∏ug w warunkach konkurencji rynkowej.

5. Jednostka notyfikowana powinna mieç do dyspozycji niezb´dny personel i odpowiednie wyposa˝enie, umo˝liwiajàce w∏aÊciwe wykonanie zadaƒ administracyjnych i technicznych zwiàzanych z ocenà zgodnoÊci, a tak˝e mieç dost´p do sprz´tu wymaganego do

badaƒ specjalistycznych.

Przepis koƒcowy

6. Pracownicy jednostki notyfikowanej odpowiedzialni za dokonywanie oceny zgodnoÊci powinni

Rozdzia∏ 9

§ 125. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

uzyskania przez Rzeczpospolità Polskà cz∏onkostwa

w Unii Europejskiej.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Spo∏ecznej z dnia 10 kwietnia 2003 r. (poz. 858)

Za∏àcznik nr 1

WZÓR OZNAKOWANIA CE

Oznakowanie CE sk∏ada si´ z liter „CE” o poni˝szych kszta∏tach

W przypadku pomniejszenia lub powi´kszenia oznakowania CE nale˝y zachowaç proporcje podane na

powy˝szym rysunku.

Elementy oznakowania CE powinny mieç t´ samà wysokoÊç, która nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 5 mm. W przypadku

maszyn o niewielkich rozmiarach dopuszcza si´ odst´pstwo od tego warunku.

Za∏àcznik nr 2

WYKAZ MASZYN I ELEMENTÓW BEZPIECZE¡STWA, DLA KTÓRYCH JEST WYMAGANY UDZIA¸ JEDNOSTKI

NOTYFIKOWANEJ W TRAKCIE PRZEPROWADZANIA PROCEDURY OCENY ZGODNOÂCI

A. Maszyny

1.

Pilarki tarczowe (jedno- i wielopi∏owe) do drewna

i podobnych materia∏ów lub do mi´sa i podobnych materia∏ów

1.1. pilarki z pi∏à pozostajàcà podczas obróbki w sta∏ej pozycji, wyposa˝one w sta∏y stó∏ z r´cznym

posuwem lub dostawnym mechanizmem posuwowym;

1.2. pilarki z pi∏à pozostajàcà podczas obróbki w sta∏ej pozycji, wyposa˝one w poruszany r´cznie stó∏

przesuwny;

1.3. pilarki z pi∏à pozostajàcà podczas obróbki w sta∏ej pozycji, z wbudowanym mechanizmem posuwowym oraz r´cznym podawaniem lub odbieraniem;

1.4. pilarki z pi∏à przemieszczajàcà si´ podczas obróbki, z wbudowanym mechanizmem posuwowym

oraz r´cznym podawaniem lub odbieraniem.

2.

Strugarki wyrówniarki do obróbki drewna z r´cznym posuwem.

10.

Wtryskarki oraz prasy do tworzyw sztucznych,

z r´cznym podawaniem lub odbieraniem.

11.

Wtryskarki oraz prasy do gumy, z r´cznym podawaniem lub odbieraniem.

12.

Maszyny do robót podziemnych nast´pujàcych

rodzajów

12.1. maszyny szynowe: lokomotywy i wózki hamulcowe;

12.2. hydrauliczne obudowy zmechanizowane;

12.3. silniki spalinowe przeznaczone do instalowania

w maszynach do robót podziemnych.

13.

R´cznie ∏adowane pojazdy asenizacyjne do odpadów z gospodarstw takich jak domowe, wyposa˝one w mechanizm prasujàcy.

14.

Os∏ony i od∏àczalne wa∏y p´dne z przegubami

uniwersalnymi, o których mowa w § 76 rozporzàdzenia.

15.

PodnoÊniki do obs∏ugi pojazdów.

3.

Jednostronne strugarki grubiarki do drewna

z r´cznym podawaniem lub odbieraniem.

16.

Urzàdzenia do podnoszenia osób, stwarzajàce ryzyko upadku z wysokoÊci wi´kszej ni˝ 3 m.

4.

Pilarki taÊmowe do drewna i podobnych materia∏ów oraz do mi´sa i podobnych materia∏ów, wyposa˝one w sta∏y lub ruchomy stó∏ lub wózek

z r´cznym podawaniem lub odbieraniem.

17.

Maszyny do produkcji materia∏ów pirotechnicznych.

5.

Obrabiarki kombinowane do drewna i podobnych materia∏ów, w sk∏ad których wchodzà obrabiarki wymienione w pkt 1—4 i 7.

B. Elementy bezpieczeƒstwa

6.

Wielowrzecionowe czopiarki do drewna z r´cznym posuwem.

7.

Frezarki pionowe dolnowrzecionowe z posuwem

r´cznym, do drewna i podobnych materia∏ów.

8.

PrzenoÊne pilarki ∏aƒcuchowe do drewna.

9.

Prasy, w tym prasy kraw´dziowe, do obróbki metali na zimno, z r´cznym podawaniem lub odbieraniem, których ruchome elementy robocze mogà mieç skok wi´kszy ni˝ 6 mm i pr´dkoÊç przekraczajàcà 30 mm/s.

1.

Elektroczu∏e urzàdzenia zaprojektowane specjalnie do wykrywania osób w celu zapewnienia im

bezpieczeƒstwa (bariery niematerialne, maty czu∏e na nacisk, detektory elektromagnetyczne itp.).

2.

Uk∏ady logiczne zapewniajàce funkcje bezpieczeƒstwa przy obur´cznym sterowaniu.

3.

Automatyczne ochronne os∏ony ruchome do

pras, wymienionych w cz´Êci A w pkt 9—11.

4.

Konstrukcje chroniàce przed skutkami wywrócenia (ROPS).

5.

Konstrukcje chroniàce przed spadajàcymi przedmiotami (FOPS).

8.15. Celem nadzoru prowadzonego na odpowiedzialnoÊç notyfikowanej jednostki jest upewnienie

si´, czy producent wype∏nia swoje zobowiàzania,

wynikajàce z zatwierdzonego systemu jakoÊci.

8.16. Producent powinien umo˝liwiç notyfikowanej

jednostce dost´p do stanowisk produkcyjnych,

kontroli i prób, oraz magazynów, w celu przeprowadzenia inspekcji, oraz udost´pniç wszystkie

niezb´dne informacje, a w szczególnoÊci

1) dokumentacj´ systemu jakoÊci, o której mowa

w pkt 8.6 i 8.7;

2) zapisy z kontroli jakoÊci, które sà przewidziane

w procesie projektowania obj´tym systemem

jakoÊci, takie jak: wyniki analiz, obliczeƒ, prób;

8.18. Notyfikowana jednostka mo˝e przeprowadzaç

u producenta niezapowiedziane wizytacje. Podczas takich wizytacji notyfikowana jednostka mo˝e, je˝eli jest to konieczne, przeprowadziç lub

spowodowaç przeprowadzenie badaƒ celem

sprawdzenia, czy system jakoÊci funkcjonuje prawid∏owo. Notyfikowana jednostka przedstawia

producentowi sprawozdanie z takich wizytacji,

a w przypadku przeprowadzenia badaƒ, ich wyniki.

8.19. Producent powinien przechowywaç do wglàdu,

przez co najmniej 10 lat od wyprodukowania

ostatniej jednostki p∏ywajàcej lub jej elementu,

nast´pujàce dokumenty

1) dotyczàce systemu jakoÊci, o których mowa

w pkt 8.6 i 8.7;

3) zapisy z kontroli jakoÊci, które sà przewidziane

w procesie produkcji obj´tym systemem jakoÊci, takich jak: sprawozdania z inspekcji, dane

z prób i kalibrowania, dane o kwalifikacjach zaanga˝owanego personelu.

8.17. Notyfikowana jednostka przeprowadza okresowe

kontrole celem upewnienia si´, ˝e producent

utrzymuje i stosuje system jakoÊci oraz przekazuje producentowi sprawozdania z takich kontroli.

Poz. 857 i 858

2) zmiany i modyfikacje systemu jakoÊci, o których mowa w pkt 8.12;

3) decyzje i sprawozdania notyfikowanej jednostki, o których mowa w pkt 8.14, 8.17 i 8.18.

8.20. Notyfikowana jednostka powinna przekazywaç

innym notyfikowanym jednostkom informacje

dotyczàce wydanych oraz wycofanych zatwierdzeƒ systemów jakoÊci.

858

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 10 kwietnia 2003 r.

w sprawie zasadniczych wymagaƒ dla maszyn i elementów bezpieczeƒstwa2)

Na podstawie art. 9 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. o systemie oceny zgodnoÊci (Dz. U. Nr 166,

poz. 1360 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 718) zarzàdza si´,

co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne