Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać refraktometry

§ 1. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

3) lunety z podzia∏kà i okularem lub wyÊwietlacza cyfrowego;

4) urzàdzenia regulacyjnego pozwalajàcego na

sprawdzenie i ustawienie zera lub innego punktu

podzia∏ki.

1) „refraktometrze” — rozumie si´ przez to przyrzàd

pomiarowy stosowany do pomiarów wspó∏czynnika za∏amania Êwiat∏a cieczy i cia∏ sta∏ych oraz innych wielkoÊci fizycznych b´dàcych funkcjà wspó∏czynnika za∏amania Êwiat∏a;

2. Refraktometr fotoelektryczny sk∏ada si´ z nast´pujàcych elementów

2) „wspó∏czynniku za∏amania Êwiat∏a n” — rozumie

si´ przez to wielkoÊç sta∏à dla danych dwóch

oÊrodków, wyznaczonà w okreÊlonej temperaturze

i d∏ugoÊci fali, którà okreÊla si´ przez stosunek sinusa kàta padania α do sinusa kàta za∏amania

β przy przejÊciu promieni Êwietlnych z jednego

oÊrodka do drugiego, obliczany wed∏ug wzoru

2) uk∏adu soczewek skupiajàcych;

n = (sin α) / (sin β);

3) „podzia∏ce” — rozumie si´ przez to uporzàdkowany zbiór znaków, wraz z towarzyszàcym mu ocyfrowaniem, tworzàcy cz´Êç urzàdzenia wskazujàcego

refraktometru;

4) „warunkach odniesienia” — rozumie si´ przez to

okreÊlone wymagania, których spe∏nienie jest konieczne do badania refraktometru lub do wzajemnego porównywania wyników pomiarów;

5) „klasie dok∏adnoÊci” — rozumie si´ przez to klas´

refraktometrów, spe∏niajàcych okreÊlone wymagania metrologiczne i których b∏´dy zawarte sà w wyznaczonych granicach.

§ 2. Refraktometr, w zale˝noÊci od sposobu odczytu wyników pomiarów, mo˝e byç skonstruowany jako

1) wizualny typu analogowego lub cyfrowego;

2) fotoelektryczny.

§ 3. 1. Refraktometr z wizualnym odczytem wyniku

pomiaru sk∏ada si´ w szczególnoÊci z nast´pujàcych

elementów

1) pryzmatu lub kuwety pomiarowej;

2) uk∏adu soczewek skupiajàcych;

———————

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu

dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

(Dz. U. Nr 1, poz. 5).

1) monochromatycznego êród∏a Êwiat∏a o d∏ugoÊci fali λ = 589,3 nm;

3) pryzmatu pomiarowego;

4) detektora fotoelektrycznego;

5) przetwornika analogowo-cyfrowego;

6) uk∏adu zerowania;

7) uk∏adu wyjÊciowego z wyÊwietlaczem cyfrowym.

§ 4. Dla refraktometru wyposa˝onego w termometr dla zakresu temperatur od 15°C do 40°C lub urzàdzenie przeliczajàce wyniki pomiarów do wartoÊci

w temperaturze 20°C oraz wskazujàcego u∏amek masowy sacharozy w roztworach wodnych przy u˝yciu

êród∏a Êwiat∏a o d∏ugoÊci fali λ = 589,3 nm, wartoÊci

poprawek jego wskazaƒ okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 5. Do budowy refraktometru powinny byç stosowane materia∏y, które nie wp∏ywajà negatywnie na badane próbki lub na inne substancje u˝ywane podczas

pomiaru.

§ 6. 1. Pryzmat i kuweta pomiarowa powinny byç

wykonane ze szk∏a optycznego lub innych trwa∏ych

materia∏ów o dostatecznej przezroczystoÊci i jednorodnoÊci.

2. Powierzchnie pomiarowe pryzmatu i kuwety powinny byç g∏adkie, pozbawione skaz, fa∏d i plam.

§ 7. Elementy refraktometru powinny byç zabezpieczone przed przypadkowym przesuni´ciem.

§ 8. 1. Refraktometr wizualny mo˝e byç wyposa˝ony w jednà lub dwie podzia∏ki, wyraênie od siebie oddzielone.

2. Okular refraktometru powinien umo˝liwiaç nastawienie ostroÊci pola widzenia w zakresie od –5 do +5

dioptrii.

§ 9. 1. Podzia∏ka refraktometru powinna byç wyskalowana odpowiednio w jednej z legalnych jednostek

miar nast´pujàcych wielkoÊci mierzonych

§ 12. Pomiary refraktometryczne nale˝y przeprowadzaç w sta∏ej temperaturze z wykorzystaniem fal

Êwietlnych o okreÊlonej d∏ugoÊci.

1) wspó∏czynnika za∏amania Êwiat∏a;

§ 13. 1. W zale˝noÊci od b∏´dów granicznych dopuszczalnych refraktometru, stanowiàcych wartoÊci

skrajne sumy b∏´dów pomiaru i odczytu dla danych

warunków technicznych, wyró˝nia si´ cztery klasy dok∏adnoÊci refraktometrów: I, II, III i IV.

2) kàta;

3) zawartoÊci sk∏adnika w próbce.

2. Zale˝noÊç wartoÊci u∏amka masowego sacharozy w roztworach wodnych od wartoÊci wspó∏czynnika

za∏amania Êwiat∏a w temperaturze 20°C przy d∏ugoÊci

fali λ = 589,3 nm, okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

3. Na podzia∏ce powinny byç zamieszczone w sposób czytelny

1) wartoÊci liczbowe wielkoÊci mierzonej w zakresie

pomiarowym refraktometru;

2) oznaczenie jednostki miary wielkoÊci mierzonej,

z wyjàtkiem oznaczenia „1”.

§ 10. Na refraktometrach powinny byç w sposób

trwa∏y i czytelny zamieszczone w szczególnoÊci

1) nazwa refraktometru;

1) dla skali wspó∏czynnika za∏amania Êwiat∏a

a) ± 5 · 10–5 — dla refraktometrów I klasy,

b) ± 1 · 10–4 — dla refraktometrów II klasy,

c) ± 2 · 10–4 — dla refraktometrów III klasy,

d) ± 5 · 10–4 — dla refraktometrów IV klasy;

2) dla skali kàtowej

a) ± 0,01° — dla refraktometrów I klasy,

b) ± 0,05° — dla refraktometrów II klasy,

c) ± 0,2° — dla refraktometrów III klasy,

2) nazwa i adres lub znak producenta refraktometru;

3) numer fabryczny;

§ 11. OkreÊla si´ nast´pujàce warunki odniesienia

w pomiarach refraktometrycznych

3) wilgotnoÊç wzgl´dnà powietrza równà 50%;

4) zawartoÊç CO2 w powietrzu równà 0,03%;

5) d∏ugoÊç fali λ = 589,3 nm lub λ = 546,1 nm.

a) ± 0,05% — dla refraktometrów I klasy,

b) ± 0,1% — dla refraktomertów II klasy,

c) ± 0,2% — dla refraktometrów III klasy,

1) temperatur´ powietrza t = 20°C;

powietrza

d) ± 0,5° — dla refraktometrów IV klasy;

3) dla skali wartoÊci u∏amka masowego sacharozy

w roztworach wodnych

4) nazwa lub symbol wielkoÊci mierzonej.

2) ciÊnienie

atmosferyczne

1 013,25 · 102 Pa;

2. W zale˝noÊci od wielkoÊci mierzonej b∏´dy graniczne dopuszczalne refraktometru wynoszà odpowiednio

równe

d) ± 0,5% — dla refraktometrów IV klasy.

§ 14. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

Za∏àcznik nr 1

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Gospodarki, Pracy

i Polityki Spo∏ecznej z dnia 26 marca 2003 r. (poz. 625)

Za∏àcznik nr 2

625

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 26 marca 2003 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç refraktometry

Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636

i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286

i Nr 166, poz. 1360) zarzàdza si´, co nast´puje