Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 6 lutego 2003 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych

§ 1. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) „zagospodarowaniu terenu budowy” — rozumie

si´ przez to rozmieszczenie, zgodne z przepisami

i zasadami wiedzy technicznej, na terenie budowy

maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych, sk∏adowisk materia∏ów i konstrukcji budowlanych, dróg

ko∏owych i pieszych, sieci, rurociàgów i przewodów instalacji oraz obiektów, pomieszczeƒ i urzàdzeƒ administracyjnych, socjalnych i sanitarnych,

z uwzgl´dnieniem warunków usytuowania i u˝ytkowania istniejàcych i projektowanych obiektów;

2) „planie bioz” — rozumie si´ przez to plan bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia w rozumieniu przepisów rozporzàdzenia Ministra Infrastruktury z dnia

27 sierpnia 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu i formy planu bezpieczeƒstwa i ochrony zdrowia

oraz szczegó∏owego zakresu rodzajów robót budowlanych, stwarzajàcych zagro˝enia bezpieczeƒstwa i zdrowia ludzi (Dz. U. Nr 151, poz. 1256);

3) „strefie niebezpiecznej” — rozumie si´ przez to

miejsce na terenie budowy, w którym wyst´pujà

zagro˝enia dla zdrowia lub ˝ycia ludzi;

4) „instrukcji bezpiecznego wykonywania robót budowlanych” — rozumie si´ przez to sposób zapobiegania zagro˝eniom zwiàzanym z wykonywaniem robót budowlanych, o których mowa

w art. 21a ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. — Prawo budowlane (Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126,

———————

1) Minister Infrastruktury kieruje dzia∏em administracji rzàdo-

wej — budownictwo, gospodarka przestrzenna i mieszkaniowa, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 29 marca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Infrastruktury (Dz. U.

Nr 32, poz. 302 oraz z 2003 r. Nr 19, poz. 165).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 113,

poz. 717, z 1999 r. Nr 99, poz. 1152, z 2000 r. Nr 19, poz. 239,

Nr 43, poz. 489, Nr 107, poz. 1127 i Nr 120, poz. 1268,

z 2001 r. Nr 11, poz. 84, Nr 28, poz. 301, Nr 52, poz. 538,

Nr 99, poz. 1075, Nr 111, poz. 1194, Nr 123, poz. 1354,

Nr 128, poz. 1405 i Nr 154, poz. 1805 oraz z 2002 r. Nr 74,

poz. 676, Nr 135, poz. 1146, Nr 196, poz. 1660, Nr 199,

poz. 1673 i Nr 200, poz. 1679.

3) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 109, poz. 1157 i Nr 120,

poz. 1268, z 2001 r. Nr 5, poz. 42, Nr 100, poz. 1085, Nr 110,

poz. 1190, Nr 115, poz. 1229, Nr 129, poz. 1439 i Nr 154,

poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 74, poz. 676.

z póên. zm.3)), oraz sposób post´powania w przypadku wystàpienia tych zagro˝eƒ;

5) „sieci ogniowej” — rozumie si´ przez to zestaw lontów i zapalników, s∏u˝àcych do zadzia∏ania ∏adunków materia∏u wybuchowego;

6) „rusztowaniu roboczym” — rozumie si´ przez to

konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, z której mogà byç wykonywane prace na wysokoÊci, s∏u˝àcà

do utrzymywania osób, materia∏ów i sprz´tu;

7) „rusztowaniu ochronnym” — rozumie si´ przez to

konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, s∏u˝àcà do

zabezpieczenia przed upadkiem z wysokoÊci ludzi

oraz przedmiotów;

8) „rusztowaniu systemowym” — rozumie si´ przez to

konstrukcj´ budowlanà, tymczasowà, w której wymiary siatki konstrukcyjnej sà jednoznacznie narzucone poprzez wymiary elementów rusztowania, s∏u˝àcà do utrzymywania osób, materia∏ów i sprz´tu.

§ 2. Wykonawca przed przystàpieniem do wykonywania robót budowlanych jest obowiàzany opracowaç

instrukcj´ bezpiecznego ich wykonywania i zaznajomiç

z nià pracowników w zakresie wykonywanych przez

nich robót.

Rozdzia∏ 2

Warunki przygotowania

i prowadzenia robót budowlanych

§ 3. Inwestor jest obowiàzany zawiadomiç o zamiarze rozpocz´cia robót budowlanych w∏aÊciwego inspektora pracy, na 7 dni przed rozpocz´ciem budowy

lub rozbiórki, na której przewiduje si´ wykonywanie robót budowlanych trwajàcych d∏u˝ej ni˝ 30 dni roboczych i jednoczesne zatrudnienie co najmniej 20 osób

albo na której planowany zakres robót przekracza

500 osobodni.

§ 4. 1. Uczestnicy procesu budowlanego wspó∏dzia∏ajà ze sobà w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny

pracy w procesie przygotowania i realizacji budowy.

2. Stosowanie niezb´dnych Êrodków ochrony indywidualnej obowiàzuje wszystkie osoby przebywajàce

na terenie budowy.

§ 5. BezpoÊredni nadzór nad bezpieczeƒstwem i higienà pracy na stanowiskach pracy sprawujà odpowiednio kierownik robót oraz mistrz budowlany, stosownie do zakresu obowiàzków.

§ 6. 1. Do zabezpieczeƒ stanowisk pracy na wysokoÊci, przed upadkiem z wysokoÊci, nale˝y stosowaç

Êrodki ochrony zbiorowej, w szczególnoÊci balustrady,

o których mowa w § 15 ust. 2, siatki ochronne i siatki

bezpieczeƒstwa.

2. Stosowanie Êrodków ochrony indywidualnej,

w szczególnoÊci takich jak szelki bezpieczeƒstwa, jest

dopuszczalne, gdy nie ma mo˝liwoÊci stosowania

Êrodków ochrony zbiorowej.

§ 7. 1. Osoba wykonujàca roboty w pobli˝u kraw´dzi dachu p∏askiego lub dachu o nachyleniu do 20%,

jest obowiàzana posiadaç odpowiednie zabezpieczenia

przed upadkiem z wysokoÊci, o których mowa w § 6.

2. Osoba wykonujàca roboty na dachu o nachyleniu powy˝ej 20%, je˝eli nie stosuje si´ rusztowaƒ

ochronnych, jest obowiàzana stosowaç Êrodki ochrony

indywidualnej lub inne urzàdzenia ochronne.

Poz. 401

§ 14. Drogi komunikacyjne dla wózków i taczek nie

mogà byç nachylone wi´cej ni˝

1) dla wózków szynowych — 4%;

2) dla wózków bezszynowych — 5%;

3) dla taczek — 10%.

§ 15. 1. Drogi komunikacyjne dla wózków i taczek,

usytuowane nad poziomem terenu powy˝ej 1 m, zabezpiecza si´ balustradà.

Zagospodarowanie terenu budowy

2. Balustrada, o której mowa w ust. 1, sk∏ada si´

z deski kraw´˝nikowej o wysokoÊci 0,15 m i por´czy

ochronnej umieszczonej na wysokoÊci 1,1 m. Wolnà

przestrzeƒ pomi´dzy deskà kraw´˝nikowà a por´czà

wype∏nia si´ w sposób zabezpieczajàcy pracowników

przed upadkiem z wysokoÊci.

§ 8. Zagospodarowanie terenu budowy wykonuje

si´ przed rozpocz´ciem robót budowlanych, co najmniej w zakresie

3. W przypadku rusztowaƒ systemowych dopuszcza si´ umieszczanie por´czy ochronnej na wysokoÊci

1 m.

Rozdzia∏ 3

1) ogrodzenia terenu i wyznaczenia stref niebezpiecznych;

2) wykonania dróg, wyjÊç i przejÊç dla pieszych;

3) doprowadzenia energii elektrycznej oraz wody,

zwanych dalej „mediami”, oraz odprowadzania

lub utylizacji Êcieków;

4) urzàdzenia pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych

i socjalnych;

§ 16. PrzejÊcia o pochyleniu wi´kszym ni˝ 15% zaopatruje si´ w listwy umocowane poprzecznie, w odst´pach nie mniejszych ni˝ 0,4 m lub w schody o szerokoÊci nie mniejszej ni˝ 0,75 m, co najmniej z jednostronnym zabezpieczeniem, o którym mowa w § 15

ust. 2.

§ 17. PrzejÊcia i strefy niebezpieczne oÊwietla si´

i oznakowuje znakami ostrzegawczymi lub znakami zakazu.

5) zapewnienia oÊwietlenia naturalnego i sztucznego;

6) zapewnienia w∏aÊciwej wentylacji;

7) zapewnienia ∏àcznoÊci telefonicznej;

8) urzàdzenia sk∏adowisk materia∏ów i wyrobów.

§ 9. 1. Teren budowy lub robót nale˝y ogrodziç albo w inny sposób uniemo˝liwiç wejÊcie osobom nieupowa˝nionym.

2. Je˝eli ogrodzenie terenu budowy lub robót nie

jest mo˝liwe, nale˝y oznakowaç granice terenu za pomocà tablic ostrzegawczych, a w razie potrzeby zapewniç sta∏y nadzór.

§ 10. Ogrodzenie terenu budowy wykonuje si´

w taki sposób, aby nie stwarza∏o zagro˝enia dla ludzi.

WysokoÊç ogrodzenia powinna wynosiç co najmniej

1,5 m.

§ 11. Dla pojazdów u˝ywanych w trakcie wykonywania robót budowlanych wyznacza si´ miejsca postojowe na terenie budowy.

§ 12. SzerokoÊç drogi przeznaczonej dla ruchu pieszego jednokierunkowego powinna wynosiç co najmniej 0,75 m, a dwukierunkowego — 1,2 m.

§ 13. Pochylnie, po których dokonuje si´ r´cznego

przenoszenia ci´˝arów, nie powinny mieç spadków

wi´kszych ni˝ 10%.

§ 18. WyjÊcia z magazynów oraz przejÊcia pomi´dzy budynkami wychodzàce na drogi zabezpiecza si´

por´czami ochronnymi umieszczonymi na wysokoÊci

1,1 m lub w inny sposób, w szczególnoÊci labiryntami.

§ 19. Przed skrzy˝owaniem dróg z napowietrznymi

liniami elektroenergetycznymi, w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 15 m, ustawia si´ oznakowane bramki, oÊwietlone w warunkach ograniczonej widocznoÊci, wyznaczajàce dopuszczalne gabaryty przeje˝d˝ajàcych pojazdów.

§ 20. 1. Stref´ niebezpiecznà ogradza si´ i oznakowuje w sposób uniemo˝liwiajàcy dost´p osobom postronnym.

2. PrzejÊcia, przejazdy i stanowiska pracy w strefie

niebezpiecznej zabezpiecza si´ daszkami ochronnymi.

§ 21. 1. Stref´ niebezpiecznà, w której istnieje zagro˝enie spadania z wysokoÊci przedmiotów, ogradza

si´ balustradami, o których mowa w § 15 ust. 2.

2. Strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1,

w swym najmniejszym wymiarze liniowym liczonym

od p∏aszczyzny obiektu budowlanego, nie mo˝e wynosiç mniej ni˝ 1/10 wysokoÊci, z której mogà spadaç

przedmioty, lecz nie mniej ni˝ 6 m.

3. W zwartej zabudowie miejskiej strefa niebezpieczna, o której mowa w ust. 1, mo˝e byç zmniejszo-

na pod warunkiem zastosowania innych rozwiàzaƒ

technicznych lub organizacyjnych, zabezpieczajàcych

przed spadaniem przedmiotów.

§ 22. 1. Daszki ochronne powinny znajdowaç si´ na

wysokoÊci nie mniejszej ni˝ 2,4 m nad terenem w najni˝szym miejscu i byç nachylone pod kàtem 45° w kierunku êród∏a zagro˝enia. Pokrycie daszków powinno

byç szczelne i odporne na przebicie przez spadajàce

przedmioty.

2. W miejscach przejÊç i przejazdów szerokoÊç

daszka ochronnego wynosi co najmniej o 0,5 m wi´cej

z ka˝dej strony ni˝ szerokoÊç przejÊcia lub przejazdu.

3. U˝ywanie daszków ochronnych jako rusztowaƒ

lub miejsc sk∏adowania narz´dzi, sprz´tu, materia∏ów

jest zabronione.

§ 23. Na terenie budowy wyznacza si´, utwardza

i odwadnia miejsca do sk∏adowania materia∏ów i wyrobów.

§ 24. Do∏y na wapno gaszone powinny mieç umocnione Êciany i byç zabezpieczone balustradami ochronnymi, o których mowa w § 15 ust. 2, umieszczonymi

w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 1 m od kraw´dzi do∏u.

§ 25. 1. W przypadku przechowywania w magazynach substancji i preparatów niebezpiecznych nale˝y

informacj´ o tym zamieÊciç na tablicach ostrzegawczych, umieszczonych w widocznych miejscach. Towary te na terenie budowy przechowuje si´ i u˝ytkuje

zgodnie z instrukcjami producenta.

2. Substancje i preparaty niebezpieczne przechowuje si´ i przemieszcza na terenie budowy w opakowaniach producenta.

3. W pomieszczeniach magazynowych umieszcza

si´ tablice okreÊlajàce dopuszczalne obcià˝enie rega∏ów magazynowych, a tak˝e dopuszczalne obcià˝enie

powierzchni stropu.

§ 26. 1. Sk∏adowiska materia∏ów, wyrobów i urzàdzeƒ technicznych wykonuje si´ w sposób wykluczajàcy mo˝liwoÊç wywrócenia, zsuni´cia, rozsuni´cia si´

lub spadni´cia sk∏adowanych wyrobów i urzàdzeƒ.

2. Materia∏y sk∏aduje si´ w miejscu wyrównanym

do poziomu.

3. Materia∏y drobnicowe uk∏ada si´ w stosy o wysokoÊci nie wi´kszej ni˝ 2 m, dostosowane do rodzaju

i wytrzyma∏oÊci tych materia∏ów.

4. Stosy materia∏ów workowanych uk∏ada si´

w warstwach krzy˝owo do wysokoÊci nieprzekraczajàcej 10 warstw.

5. Przy sk∏adowaniu materia∏ów odleg∏oÊç stosów

nie powinna byç mniejsza ni˝

1) 0,75 m — od ogrodzenia lub zabudowaƒ;

2) 5 m — od sta∏ego stanowiska pracy.

Poz. 401

§ 27. Opieranie sk∏adowanych materia∏ów lub wyrobów o p∏oty, s∏upy napowietrznych linii elektroenergetycznych, konstrukcje wsporcze sieci trakcyjnej lub

Êciany obiektu budowlanego, jest zabronione.

§ 28. Wchodzenie i schodzenie ze stosu utworzonego ze sk∏adowanych materia∏ów lub wyrobów jest dopuszczalne wy∏àcznie przy u˝yciu drabiny lub schodni.

§ 29. Podczas mechanicznego za∏adunku lub roz∏adunku materia∏ów lub wyrobów, przemieszczanie ich

nad ludêmi lub kabinà, w której znajduje si´ kierowca,

jest zabronione. Na czas wykonywania tych czynnoÊci

kierowca jest obowiàzany opuÊciç kabin´.

Rozdzia∏ 4

Warunki socjalne i higieniczne

§ 30. Na terenie budowy urzàdza si´ wydzielone

pomieszczenia szatni na odzie˝ roboczà i ochronnà,

umywalni, jadalni, suszarni i ust´pów.

§ 31. 1. Na terenie budowy, na której roboty budowlane wykonuje wi´cej ni˝ 20 pracujàcych, zabrania si´

urzàdzania w jednym pomieszczeniu szatni i jadalni.

2. Szafki na odzie˝ osób wykonujàcych roboty na

terenie budowy, o której mowa w ust. 1, powinny byç

dwudzielne, zapewniajàce mo˝liwoÊç przechowywania oddzielnie odzie˝y roboczej i w∏asnej.

§ 32. Dopuszczalne jest korzystanie z istniejàcych

na terenie budowy pomieszczeƒ i urzàdzeƒ higieniczno-sanitarnych inwestora, je˝eli przewiduje to zawarta

umowa.

§ 33. W przypadku usytuowania pomieszczeƒ higieniczno-sanitarnych w kontenerach dopuszcza si´

ni˝szà wysokoÊç tych pomieszczeƒ ni˝ okreÊlona w § 1

ust. 4 za∏àcznika nr 3 do rozporzàdzenia Ministra Pracy

i Polityki Socjalnej z dnia 26 wrzeÊnia 1997 r. w sprawie

ogólnych przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy

(Dz. U. Nr 129, poz. 844 oraz z 2002 r. Nr 91, poz. 811).

§ 34. Dopuszcza si´ stosowanie ∏awek w pomieszczeniach higieniczno-sanitarnych jako miejsc siedzàcych, je˝eli sà one trwale przytwierdzone do pod∏o˝a.

§ 35. Jadalnie urzàdzane na budowie powinny

spe∏niaç wymagania dla jadalni typu II, okreÊlone

w § 30 za∏àcznika nr 3 do rozporzàdzenia, o którym mowa w § 33.

§ 36. Palenie tytoniu mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie

na otwartej przestrzeni lub w specjalnie do tego celu

przystosowanym pomieszczeniu (palarni).

§ 37. 1. Je˝eli wymaga tego bezpieczeƒstwo lub

ochrona zdrowia osób wykonujàcych roboty budowlane, albo gdy wynika to z rodzaju wykonywanych robót,

nale˝y zapewniç osobom wykonujàcym takie roboty

pomieszczenia do odpoczynku lub pomieszczenia

mieszkalne.

2. Pomieszczenia, o których mowa w ust. 1, wyposa˝a si´ w odpowiednià do liczby zatrudnionych osób

liczb´ sto∏ów i krzese∏ z oparciami.

3. Stacjonarne pomieszczenia mieszkalne powinny

posiadaç wystarczajàce wyposa˝enie sanitarne, jadalni´, pomieszczenie do odpoczynku, ∏ó˝ka, szafki kuchenne, sto∏y i krzes∏a z oparciami, stosownie do liczby osób.

4. W innych przypadkach ni˝ okreÊlone w ust. 1 zapewnia si´ inne miejsca, wykorzystywane podczas

przerw w pracy.

§ 38. W sprawach dotyczàcych warunków higieniczno-sanitarnych, nieuregulowanych w niniejszym

rozdziale, stosuje si´ ogólne przepisy bezpieczeƒstwa

i higieny pracy.

Rozdzia∏ 5

Wymagania dotyczàce miejsc pracy usytuowanych

w budynkach oraz w obiektach poddawanych

remontowi lub przebudowie

§ 39. 1. Strefy gromadzenia i usuwania odpadów

nale˝y wygrodziç i oznakowaç.

2. Odpady nale˝y usuwaç w sposób ograniczajàcy

ich rozrzut i pylenie.

§ 40. 1. Na czas uk∏adania pod∏óg i pod∏o˝y pod posadzki na ciàgach komunikacyjnych nale˝y u∏o˝yç pomosty wyrównujàce poziomy robocze.

2. Âciany i inne przegrody, które mogà ulec przewróceniu w czasie monta˝u lub wznoszenia, nale˝y odpowiednio zabezpieczyç.

3. Kraw´dzie stropów nieobudowanych Êcianami

nale˝y zabezpieczyç balustradami, o których mowa

w § 15 ust. 2.

§ 41. 1. Drogi ewakuacyjne muszà odpowiadaç wymaganiom przepisów techniczno-budowlanych oraz

przepisów przeciwpo˝arowych.

2. Drogi i wyjÊcia ewakuacyjne, wymagajàce

oÊwietlenia, zaopatruje si´, w przypadku awarii oÊwietlenia ogólnego (podstawowego), w oÊwietlenie awaryjne zapewniajàce dostateczne nat´˝enie oÊwietlenia,

zgodnie z Polskà Normà.

3. Przed rozpocz´ciem robót budowlanych ustala

si´ istniejàce trasy przebiegu mediów i zapoznaje si´

z symbolami oznaczeƒ tych tras osoby wykonujàce roboty budowlane.

§ 42. 1. Teren budowy wyposa˝a si´ w niezb´dny

sprz´t do gaszenia po˝aru oraz, w zale˝noÊci od potrzeb, w system sygnalizacji po˝arowej, dostosowany

do charakteru budowy, rozmiarów i sposobu wykorzystania pomieszczeƒ, wyposa˝enia budowy, fizycznych

i chemicznych w∏aÊciwoÊci substancji znajdujàcych si´

na terenie budowy, w iloÊci wynikajàcej z liczby zagro˝onych osób.

Poz. 401

2. Sprz´t do gaszenia po˝aru, o którym mowa

w ust. 1, regularnie sprawdza si´, konserwuje i uzupe∏nia, zgodnie z wymaganiami producentów i przepisów

przeciwpo˝arowych.

3. IloÊç i rozmieszczenie gaÊnic przenoÊnych powinno byç zgodne z wymaganiami przepisów przeciwpo˝arowych.

§ 43. 1. W pomieszczeniach zamkni´tych zapewnia

si´ wymian´ powietrza, wynikajàcà z potrzeb bezpieczeƒstwa pracy.

2. Wentylacja powinna dzia∏aç sprawnie i zapewniaç dop∏yw Êwie˝ego powietrza, w iloÊci nie mniejszej

ni˝ okreÊlona w Polskich Normach.

3. Wentylacja nie mo˝e powodowaç przeciàgów,

wyzi´bienia lub przegrzewania pomieszczeƒ pracy.

4. Je˝eli potrzeba ochrony zdrowia osób wymaga

zastosowania systemu wentylacyjnego, system ten

powinien byç uruchamiany automatycznie lub w∏àczany przez osoby przed wejÊciem w stref´, w której atmosfera mo˝e zawieraç substancje wybuchowe, palne

lub toksyczne albo szkodliwe.

§ 44. 1. Osoby wykonujàce roboty budowlane nie

mogà byç nara˝one na dzia∏anie czynników szkodliwych dla zdrowia lub niebezpiecznych, a w szczególnoÊci takich jak ha∏as, wibracje, promieniowanie elektromagnetyczne, py∏y i gazy o nat´˝eniach i st´˝eniach

przekraczajàcych wartoÊci dopuszczalne.

2. Je˝eli osoby sà obowiàzane wejÊç do strefy, o której mowa w § 43 ust. 4, atmosfera tej strefy powinna byç

monitorowana za pomocà czujników alarmujàcych

o stanach niebezpiecznych, a tak˝e powinny byç podj´te odpowiednie Êrodki zapobiegajàce zagro˝eniom.

3. W przestrzeniach zamkni´tych, w których atmosfera charakteryzuje si´ niewystarczajàcà zawartoÊcià

tlenu lub wyst´pujà czynniki o st´˝eniach nieprzekraczajàcych wartoÊci dopuszczalnych, osoba wykonujàca zadanie powinna byç obserwowana i asekurowana,

w celu zapewnienia natychmiastowej ewakuacji i skutecznej pomocy.

4. Roboty budowlane, zwiàzane z impregnacjà

drewna lub innych materia∏ów, mogà wykonywaç osoby zapoznane z wyst´pujàcymi zagro˝eniami i instrukcjà producenta dotyczàcà pos∏ugiwania si´ stosowanymi Êrodkami impregnacyjnymi.

5. Osób, u których wyst´pujà objawy uczulenia na

Êrodki chemiczne, nie nale˝y zatrudniaç przy robotach

impregnacyjnych.

6. W miejscu wykonywania robót impregnacyjnych

jest niedopuszczalne

1) u˝ywanie otwartego ognia;

2) palenie tytoniu;

3) spo˝ywanie posi∏ków.

7. Niezw∏ocznie po zakoƒczeniu robót impregnacyjnych oraz w przerwach przeznaczonych na posi∏ki osobom wykonujàcym roboty nale˝y umo˝liwiç umycie si´

ciep∏à wodà i korzystanie ze Êrodków higieny osobistej.

8. Miejsca i pomieszczenia przeznaczone do impregnacji nale˝y zaopatrzyç w sprz´t do gaszenia po˝arów, dostosowany do rodzaju u˝ywanego Êrodka impregnacyjnego oraz ogrodziç i zaopatrzyç w odpowiednie tablice ostrzegawcze.

9. W pomieszczeniach zamkni´tych, w których sà

wykonywane roboty impregnacyjne, nale˝y zainstalowaç wentylacj´ mechanicznà.

10. Miejsca, w których wykonywane sà roboty impregnacyjne, nale˝y zabezpieczyç przed zanieczyszczeniem Êrodowiska Êrodkami impregnacyjnymi.

Poz. 401

5. Schody ruchome i podnoÊniki w budynku powinny funkcjonowaç bezpiecznie. Strefy niebezpieczne powinny byç trwale i jednoznacznie oznakowane.

6. Mechanizmy nap´dowe schodów ruchomych

i podnoÊników powinny byç obudowane i niedost´pne

dla osób nieupowa˝nionych.

7. Schody ruchome i pochylnie powinny byç wyposa˝one w ∏atwo rozpoznawalne i ∏atwo dost´pne urzàdzenia do ich zatrzymania.

8. Drogi komunikacyjne powinny byç zabezpieczone przed spadajàcymi przedmiotami.

9. Drogi komunikacyjne i ewakuacyjne powinny

mieç

1) trwa∏e i ustabilizowane pod∏o˝e;

§ 45. 1. Stanowiska pracy, pomieszczenia i drogi komunikacji powinny byç, w miar´ mo˝liwoÊci, oÊwietlone Êwiat∏em dziennym.

2. Skrzyd∏a otwieranych cz´Êci okien nie mogà stanowiç zagro˝enia dla pracowników.

3. Je˝eli Êwiat∏o naturalne jest niewystarczajàce do

wykonywania robót oraz w porze nocnej, nale˝y stosowaç oÊwietlenie sztuczne.

4. W razie koniecznoÊci mogà byç stosowane przenoÊne êród∏a Êwiat∏a sztucznego. Ich konstrukcja i obudowa oraz sposób zasilania w energi´ elektrycznà nie

mogà powodowaç zagro˝enia pora˝eniem pràdem

elektrycznym.

5. Sztuczne êród∏a Êwiat∏a nie mogà powodowaç

w szczególnoÊci

1) wyd∏u˝onych cieni;

2) olÊnienia wzroku;

3) zmiany barwy znaków lub zak∏óceƒ odbioru i postrzegania sygna∏ów oraz znaków stosowanych

w transporcie;

2) trwa∏à, wytrzyma∏à i stabilnà konstrukcj´ noÊnà.

§ 47. 1. W czasie uk∏adania posadzek i wyk∏adzin

pod∏ogowych lub Êciennych w pomieszczeniach z zastosowaniem mas palnych lub zawierajàcych palne

rozpuszczalniki o w∏aÊciwoÊciach wybuchowych oraz

w czasie pokrywania pod∏óg lakierem lub innymi materia∏ami o podobnych w∏aÊciwoÊciach wybuchowych,

nale˝y na czas wykonywania robót i wyparowania rozpuszczalników

1) usunàç otwarte êród∏a ognia na odleg∏oÊç co najmniej 30 m od tych pomieszczeƒ;

2) zapewniç skutecznà wentylacj´;

3) u˝ywaç obuwia niepowodujàcego iskrzenia;

4) nie stosowaç narz´dzi wykonanych z materia∏ów

iskrzàcych.

2. Przed wejÊciem do budynku i do poszczególnych

pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, nale˝y umieÊciç tablice ostrzegawcze o pracy z materia∏em ∏atwo

zapalnym i zakazujàce palenia tytoniu.

4) zjawisk stroboskopowych.

3. Roboty, o których mowa w ust. 1, powinny byç

wykonywane pod nadzorem technicznym.

§ 46. 1. Otwory komunikacyjne w przegrodach budowlanych powinny odpowiadaç wymaganiom zawartym w przepisach techniczno-budowlanych.

4. Palenie tytoniu oraz zbli˝anie si´ osób do otwartych êróde∏ ognia w ubraniach roboczych nasyconych

parami rozpuszczalników jest niedopuszczalne.

2. Drogi ewakuacyjne oraz wyst´pujàce na nich

drzwi i bramy oznakowuje si´ znakami bezpieczeƒstwa.

§ 48. 1. Dopuszcza si´ wykonywanie robót malarskich przy u˝yciu drabin rozstawnych tylko do wysokoÊci nieprzekraczajàcej 4 m od poziomu pod∏ogi.

3. W bezpoÊrednim sàsiedztwie bram dla ruchu ko∏owego powinny znajdowaç si´ furtki, które nale˝y

oznakowaç w sposób widoczny.

2. Drabiny nale˝y zabezpieczyç przed poÊlizgiem

i rozsuni´ciem si´ oraz zapewniç ich stabilnoÊç.

4. Drzwi i bramy zamykane i otwierane automatycznie powinny otwieraç si´ bez stwarzania ryzyka urazu

oraz posiadaç dodatkowe mechanizmy do r´cznego

otwierania na wypadek przerwy w dop∏ywie energii

elektrycznej.

§ 49. 1. Wewn´trzne roboty malarskie z zastosowaniem sk∏adników wydzielajàcych szkodliwe dla zdrowia substancje lotne nale˝y wykonywaç przy zapewnieniu intensywnej wentylacji pomieszczeƒ, uwzgl´dniajàcej w∏aÊciwoÊci fizykochemiczne materia∏ów.

2. W czasie wypalania farb olejnych na elementach

budowlanych w pomieszczeniach nale˝y zapewniç odpowiednià wentylacj´.

3. W pomieszczeniach, w których sà prowadzone

roboty malarskie roztworami wodnymi, nale˝y wy∏àczyç instalacj´ elektrycznà i stosowaç zasilanie niemogàce powodowaç zagro˝enia pora˝eniem pràdem

elektrycznym.

§ 50. 1. Obróbka kamieni na terenie budowy powinna byç dokonywana w ogrodzonym miejscu, bez dost´pu osób postronnych.

2. Stanowiska pracy obróbki kamieni oddalone od

siebie o mniej ni˝ 3 m zabezpiecza si´ ekranami o wysokoÊci co najmniej 2 m.

3. W pomieszczeniu, w którym w czasie wykonywania obróbki elementów wyst´puje wydzielanie si´ py∏u, nale˝y zainstalowaç na stanowisku roboczym wentylacj´ z miejscowym wyciàgiem powietrza.

4. W czasie stosowania spr´˝onego powietrza do

obróbki p∏aszczyzn kamienia pracownicy sà obowiàzani u˝ywaç Êrodków ochrony indywidualnej.

5. Przy r´cznej lub mechanicznej obróbce elementów kamiennych pracownicy sà obowiàzani u˝ywaç

Êrodków ochrony indywidualnej, takich jak: gogle lub

przy∏bice ochronne, kaski, r´kawice wzmocnione skórà

oraz obuwie z wk∏adkami stalowymi chroniàcymi palce stóp.

§ 51. Wymiary pomostów i ramp powinny byç dostosowane do wymiarów prze∏adowywanych ∏adunków i Êrodków transportu.

§ 52. 1. Stanowiska pracy powinny umo˝liwiaç

swobod´ ruchu, niezb´dnà do wykonania pracy.

2. Stanowiska pracy o niesta∏ym charakterze nale˝y poddawaç sprawdzeniu pod wzgl´dem ich stabilnoÊci, zamocowaƒ oraz zabezpieczeƒ przed upadkiem

osób i przedmiotów. Sprawdzenia nale˝y dokonaç po

ka˝dej zmianie usytuowania, po ka˝dej przerwie w pracy trwajàcej d∏u˝ej ni˝ 7 dni, a dla stanowisk usytuowanych na zewnàtrz budynku — po silnym wietrze, opadach Êniegu lub oblodzeniu.

Rozdzia∏ 6

Instalacje i urzàdzenia elektroenergetyczne

§ 53. 1. Instalacje rozdzia∏u energii elektrycznej na

terenie budowy powinny byç zaprojektowane i wykonane oraz utrzymywane i u˝ytkowane w taki sposób,

aby nie stanowi∏y zagro˝enia po˝arowego lub wybuchowego, a tak˝e chroni∏y w dostatecznym stopniu

pracowników przed pora˝eniem pràdem elektrycznym.

Poz. 401

2. Projekt, konstrukcj´ i wybór materia∏ów oraz urzàdzeƒ ochronnych w instalacji, o której mowa w ust. 1,

nale˝y dostosowaç do typu, rodzaju i mocy rozdzielanej

energii, warunków zewn´trznych oraz do poziomu kwalifikacji osób majàcych dost´p do instalacji.

§ 54. Roboty zwiàzane z pod∏àczaniem, sprawdzaniem, konserwacjà i naprawà instalacji i urzàdzeƒ elektrycznych mogà byç wykonywane wy∏àcznie przez osoby posiadajàce odpowiednie uprawnienia.

§ 55. 1. Nie jest dopuszczalne sytuowanie stanowisk pracy, sk∏adowisk wyrobów i materia∏ów lub maszyn i urzàdzeƒ budowlanych bezpoÊrednio pod napowietrznymi liniami elektroenergetycznymi lub w odleg∏oÊci liczonej w poziomie od skrajnych przewodów,

mniejszej ni˝

1) 3 m — dla linii o napi´ciu znamionowym nieprzekraczajàcym 1 kV;

2) 5 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej

1 kV, lecz nieprzekraczajàcym 15 kV;

3) 10 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej

15 kV, lecz nieprzekraczajàcym 30 kV;

4) 15 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej

30 kV, lecz nieprzekraczajàcym 110 kV;

5) 30 m — dla linii o napi´ciu znamionowym powy˝ej

110 kV.

2. W czasie wykonywania robót budowlanych z zastosowaniem ˝urawi lub urzàdzeƒ za∏adowczo-wy∏adowczych zachowuje si´ odleg∏oÊci, o których mowa

w ust. 1, mierzone do najdalej wysuni´tego punktu

urzàdzenia wraz z ∏adunkiem.

3. Przy wykonywaniu robót budowlanych przy u˝yciu maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych, bezpoÊrednio pod linià wysokiego napi´cia, nale˝y uzgodniç

bezpieczne warunki pracy z jej u˝ytkownikiem.

4. ˚urawie samojezdne, koparki i inne urzàdzenia

ruchome, które mogà zbli˝yç si´ na niebezpiecznà odleg∏oÊç do napowietrznych lub kablowych linii elektroenergetycznych, o których mowa w ust. 1, powinny byç

wyposa˝one w sygnalizatory napi´cia.

§ 56. 1. Rozdzielnice budowlane pràdu elektrycznego znajdujàce si´ na terenie budowy zabezpiecza si´

przed dost´pem nieupowa˝nionych osób.

2. Rozdzielnice, o których mowa w ust. 1, powinny

byç usytuowane w odleg∏oÊci nie wi´kszej ni˝ 50 m od

odbiorników energii.

§ 57. 1. Po∏àczenia

przewodów

elektrycznych

z urzàdzeniami mechanicznymi wykonuje si´ w sposób

zapewniajàcy bezpieczeƒstwo pracy osób obs∏ugujàcych takie urzàdzenia.

2. Przewody, o których mowa w ust. 1, zabezpiecza

si´ przed uszkodzeniami mechanicznymi.

§ 58. Okresowa kontrola stanu stacjonarnych urzàdzeƒ elektrycznych pod wzgl´dem bezpieczeƒstwa odbywa si´ co najmniej jeden raz w miesiàcu, natomiast

kontrola stanu i opornoÊci izolacji tych urzàdzeƒ, co

najmniej dwa razy w roku, a ponadto

1) przed uruchomieniem urzàdzenia po dokonaniu

zmian i napraw cz´Êci elektrycznych i mechanicznych;

2) przed uruchomieniem urzàdzenia, je˝eli urzàdzenie by∏o nieczynne przez ponad miesiàc;

3) przed uruchomieniem urzàdzenia po jego przemieszczeniu.

§ 59. 1. W przypadku zastosowania urzàdzeƒ

ochronnych ró˝nicowopràdowych w instalacji, o której

mowa w § 53 ust. 1, nale˝y sprawdziç ich dzia∏anie ka˝dorazowo przed przystàpieniem do pracy.

2. Kopie zapisu pomiarów skutecznoÊci zabezpieczenia przed pora˝eniem pràdem elektrycznym powinny znajdowaç si´ u kierownika budowy.

Poz. 401

2. Dokumenty te powinny byç dost´pne dla organów kontroli w miejscu eksploatacji maszyn i urzàdzeƒ, o których mowa w ust. 1.

§ 63. 1. Wykonawca, u˝ytkujàcy maszyny i inne

urzàdzenia techniczne, niepodlegajàce dozorowi technicznemu, udost´pnia organom kontroli dokumentacj´ techniczno-ruchowà lub instrukcj´ obs∏ugi tych maszyn lub urzàdzeƒ.

2. Wykonawca zapoznaje pracowników z dokumentacjà, o której mowa w ust. 1, przed dopuszczeniem ich

do wykonywania robót.

3. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne eksploatuje si´, konserwuje i naprawia zgodnie z instrukcjà producenta, w sposób zapewniajàcy ich sprawne funkcjonowanie.

§ 64. 1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne powinny byç

1) utrzymywane w stanie zapewniajàcym ich sprawnoÊç;

3. Dokonywane naprawy i przeglàdy urzàdzeƒ elektrycznych powinny byç odnotowane w ksià˝ce konserwacji urzàdzeƒ.

2) stosowane wy∏àcznie do prac, do jakich zosta∏y

przeznaczone;

§ 60. 1. Miejsca wykonania robót, drogi na terenie

budowy, dojÊcia i dojazdy w czasie wykonywania robót

powinny byç dostatecznie oÊwietlone.

2. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne pracujàce

pod ciÊnieniem powinny byç sprawdzane i poddawane regularnym kontrolom, zgodnie z przepisami odr´bnymi.

2. ˚urawie, maszty lub inne wysokie konstrukcje

o zmroku i w nocy powinny posiadaç oÊwietlenie pozycyjne.

3. Punkty Êwietlne rozmieszcza si´ w sposób zapewniajàcy odczytanie tablic i znaków ostrzegawczych

oraz znaków sygnalizacji ruchu na terenie budowy.

4. S∏upy z punktami Êwietlnymi na drogach znajdujàcych si´ na terenie budowy nale˝y rozmieÊciç wzd∏u˝

dróg i na ich skrzy˝owaniach. Na ∏ukach dróg, przy jednostronnym oÊwietleniu, s∏upy nale˝y ustawiaç po zewn´trznej stronie ∏uku.

5. Punkty Êwietlne i sygnalizacyjne powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w § 45 ust. 4 i 5.

Rozdzia∏ 7

Maszyny i inne urzàdzenia techniczne

3) obs∏ugiwane przez przeszkolone osoby.

§ 65. Przecià˝anie maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych ponad dopuszczalne obcià˝enie robocze jest

zabronione, z wyjàtkiem przecià˝eƒ dokonanych w czasie badaƒ i prób.

§ 66. Operatorzy lub maszyniÊci ˝urawi, maszyn budowlanych, kierowcy wózków i innych maszyn o nap´dzie silnikowym powinni posiadaç wymagane kwalifikacje.

§ 67. W przypadku stwierdzenia w czasie pracy

uszkodzenia maszyny lub innego urzàdzenia technicznego nale˝y je niezw∏ocznie unieruchomiç i od∏àczyç

dop∏yw energii.

§ 68. Na stanowiskach pracy przy stacjonarnych

maszynach i innych urzàdzeniach technicznych powinny byç dost´pne instrukcje bezpiecznej obs∏ugi i konserwacji, z którymi zapoznaje si´ osoby upowa˝nione

do pracy na tych stanowiskach.

§ 61. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne oraz narz´dzia zmechanizowane powinny byç montowane,

eksploatowane i obs∏ugiwane zgodnie z instrukcjà producenta oraz spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci.

§ 69. 1. Stanowiska pracy operatorów maszyn lub

innych urzàdzeƒ technicznych, które nie posiadajà kabin, powinny byç

§ 62. 1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne, podlegajàce dozorowi technicznemu, mogà byç u˝ywane

na terenie budowy tylko wówczas, je˝eli wystawiono

dokumenty uprawniajàce do ich eksploatacji.

2) os∏oni´te w okresie zimowym.

1) zadaszone i zabezpieczone przez spadajàcymi

przedmiotami;

2. Zabezpieczenia, o których mowa w ust. 1, nie

mogà ograniczaç widocznoÊci operatorowi.

§ 70. 1. Maszyny i inne urzàdzenia techniczne przed

rozpocz´ciem pracy i przy zmianie obs∏ugi powinny

byç sprawdzone pod wzgl´dem sprawnoÊci technicznej i bezpiecznego u˝ytkowania.

2. W przypadku maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych, dla których prowadzona jest wymagana dokumentacja, sprawdzenie, o którym mowa w ust. 1, potwierdza si´ wpisem do tej dokumentacji.

§ 71. Odt∏uszczanie lub oczyszczanie powierzchni

oraz cz´Êci maszyn lub innych urzàdzeƒ technicznych

wykonuje si´ Êrodkami do tego przeznaczonymi.

§ 72. Dokonywanie napraw i czynnoÊci konserwacyjnych sprz´tu zmechanizowanego b´dàcego w ruchu jest zabronione.

§ 73. Zblocza jednokrà˝kowe i wielokrà˝kowe

oraz inne zawiesia pomocnicze niepo∏àczone na sta∏e

z maszynà lub innymi urzàdzeniami technicznymi powinny byç poddawane próbie obcià˝enia co najmniej

raz w roku.

§ 74. 1. Przewody pracujàce pod ciÊnieniem spr´˝onego powietrza powinny mieç wytrzyma∏oÊç dostosowanà do ciÊnienia roboczego, z uwzgl´dnieniem

wspó∏czynnika bezpieczeƒstwa tych przewodów.

2. U˝ywanie uszkodzonych przewodów lub przewodów o nieznanej wytrzyma∏oÊci jest zabronione.

§ 75. 1. Haki do przemieszczania ∏adunków powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci i mieç wyraênie zaznaczonà noÊnoÊç maksymalnà.

2. Je˝eli przy przemieszczaniu ∏adunków zachodzi

mo˝liwoÊç wysuni´cia si´ zawiesia z gardzieli haka, nale˝y stosowaç haki wyposa˝one w urzàdzenia zamykajàce gardziel.

3. Ocena stopnia zu˝ycia haków i ustalenie ich przydatnoÊci do dalszej pracy powinny byç przeprowadzane przed rozpocz´ciem ka˝dej zmiany roboczej przez

osob´ posiadajàcà odpowiednie kwalifikacje.

§ 76. Stosowanie elementów s∏u˝àcych do zawieszania ∏adunku na haku, w szczególnoÊci pierÊcieni,

ogniw, p´tli, których wymiary uniemo˝liwiajà swobodne w∏o˝enie elementów na dno gardzieli haka, jest zabronione.

§ 77. 1. P∏yty pomostowe do przemieszczania ∏adunku z pojazdu na ramp´ lub na drugi pojazd powinny zapewniaç bezpieczne przemieszczanie tych ∏adunków.

2. P∏yty, o których mowa w ust. 1, powinny byç

trwale oznaczone z wyraênym napisem informujàcym

o dopuszczalnym obcià˝eniu roboczym.

§ 78. Pomosty i stojaki u˝ywane do prze∏adunku

powinny odpowiadaç wymaganiom wytrzyma∏oÊcio-

Poz. 401

wym, a ich dopuszczalne obcià˝enie powinno byç

trwale uwidocznione wyraênym napisem.

§ 79. 1. Pomosty lub rampy, przeznaczone do przejazdu pojazdów i sprz´tu, powinny byç szersze

o 1,2 m od pojazdów i zabezpieczone barierami ochronnymi oraz zawieraç prowadnice dla kó∏ pojazdów.

2. Pr´dkoÊç pojazdów na pomostach i rampach nie

powinna przekraczaç 5 km/h.

§ 80. Do przemieszczania ∏adunków p∏ynnych lub

plastycznych oraz materia∏ów ˝ràcych i parzàcych nale˝y stosowaç specjalne pojemniki, a do ∏adunków

p∏ynnych w balonach — palety ze Êcianami bocznymi.

§ 81. Podstawki ∏adunkowe i palety powinny mieç

g∏adkie powierzchnie i kraw´dzie.

§ 82. 1. Zawiesia budowlane powinny spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu

oceny zgodnoÊci.

2. Dopuszczalne obcià˝enie robocze zawiesi dwu- i

wieloci´gnowych powinno byç uzale˝nione od wielkoÊci kàta wierzcho∏kowego, mierzonego po przekàtnej

mi´dzy ci´gnami, i wynosiç

1) przy kàcie 0,783 rad (45°) — 90%,

2) przy kàcie 1,566 rad (90°) — 70%,

3) przy kàcie 2,092 rad (120°) — 50%

dopuszczalnego obcià˝enia zawiesia w uk∏adzie pionowym.

3. Kàt rozwarcia ci´gien zawiesia nie mo˝e byç

wi´kszy ni˝ 2,092 rad (120°).

4. Przy u˝yciu zawiesia wieloci´gnowego w celu

okreÊlenia dopuszczalnego obcià˝enia roboczego nale˝y przyjmowaç stan pracy dwóch ci´gien.

5. Przy u˝yciu dwóch zawiesi, o obwodzie zamkni´tym, ich ∏àczne obcià˝enie nie powinno byç wi´ksze ni˝

wielkoÊç obcià˝enia roboczego przewidzianego dla

jednego zawiesia.

6. Dopuszczalne obcià˝enie robocze dla zawiesi

wykonanych z ∏aƒcuchów, u˝ytkowanych w temperaturach poni˝ej 253 K (–20°C), nale˝y obni˝yç o 50%.

7. Na zawiesiu nale˝y umieÊciç napis okreÊlajàcy

jego dopuszczalne obcià˝enie robocze oraz termin

ostatniego i nast´pnego badania.

8. Wykonywanie w´z∏ów na linach i ∏aƒcuchach i ∏àczenie lin stalowych na d∏ugoÊci jest zabronione.

§ 83. Ârodki transportu do przewozu na terenie budowy butli z gazami technicznymi, kwasami lub innymi ˝ràcymi cieczami powinny byç wyposa˝one w urzàdzenia zabezpieczajàce ∏adunek przed wypadni´ciem

lub przemieszczeniem.

§ 84. R´czne wózki szynowe, u˝ywane na torze

o pochyleniu wi´kszym ni˝ 1%, powinny byç zaopatrzone w sprawne hamulce.

§ 85. Drogi dla wózków i taczek umieszczone nad

poziomem terenu powy˝ej 1 m powinny byç zabezpieczone w sposób okreÊlony w § 15 ust. 2.

§ 86. Z∏àcza szyn jezdnych ˝urawi powinny byç

zbocznikowane w sposób nieutrudniajàcy dylatacji termicznej szyn.

§ 87. 1. Je˝eli drzwi kabiny ˝urawia znajdujà si´ na

wysokoÊci powy˝ej 0,3 m ponad pomostami, przy kabinie nale˝y zainstalowaç schodki lub sta∏e drabinki

z por´czami, u∏atwiajàce wejÊcie.

2. W okresie zimowym w kabinie powinna byç zapewniona temperatura nie ni˝sza ni˝ 288 K (15°C),

a w okresie letnim temperatura w kabinie nie powinna

przekraczaç temperatury zewn´trznej.

3. Maszynista powinien mieç mo˝liwoÊç sterowania ˝urawiem i obserwowania terenu pracy z pozycji

siedzàcej.

4. Maszynista powinien mieç mo˝liwoÊç opuszczenia kabiny w ka˝dym roboczym po∏o˝eniu ˝urawia.

§ 88. ˚urawie zaopatruje si´ w tablice znamionowe

z oznaczeniem dopuszczalnego udêwigu, a w przypadku udêwigu zmiennego powinien byç podany jego wymagany udêwig przy okreÊlonych po∏o˝eniach wysi´gnika lub wózka na wysi´gniku poziomym.

§ 89. Odleg∏oÊç pomi´dzy skrajnià podwozia lub

platformy obrotowej ˝urawia a zewn´trznymi cz´Êciami konstrukcji montowanego obiektu budowlanego

lub jego zabezpieczeƒ tymczasowych bàdê stosami

sk∏adowanych wyrobów, materia∏ów lub elementów

powinna wynosiç co najmniej 0,75 m.

Poz. 401

7) podnoszenia ∏adunku przy ukoÊnym u∏o˝eniu liny

˝urawia.

§ 91. Poziome przemieszczanie ∏adunku ˝urawiem

powinno odbywaç si´ na wysokoÊci nie mniejszej ni˝

1 m ponad przedmiotami znajdujàcymi si´ na drodze

przenoszonego ∏adunku.

§ 92. W czasie mechanicznego za∏adunku i roz∏adunku materia∏ów i wyrobów przemieszczanie ich bezpoÊrednio nad ludêmi lub nad kabinà kierowcy jest zabronione.

§ 93. Roboczy zasi´g haka ˝urawia powinien byç

wi´kszy co najmniej o 0,5 m od po∏o˝enia Êrodka masy montowanego elementu lub miejsca uk∏adanego ∏adunku.

§ 94. Stanowisko pracy operatora dêwigu budowlanego powinno znajdowaç si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 6 m od konstrukcji tego dêwigu, przy czym operator ten powinien mieç mo˝liwoÊç obserwacji ruchu

platformy na ca∏ej wysokoÊci dêwigu.

§ 95. Nad stanowiskiem pracy przy za∏adunku materia∏ów z poziomu terenu na platform´ dêwigu budowlanego wykonuje si´ daszek ochronny. Daszek ten

powinien wystawaç co najmniej 2 m, liczàc od zewn´trznej kraw´dzi platformy, w kierunku miejsca dostawy materia∏ów i wyrobów.

§ 96. Dêwig wyposa˝a si´ w urzàdzenia sygnalizacyjne, umo˝liwiajàce porozumiewanie si´ osób mi´dzy

stanowiskami obs∏ugi i odbioru.

§ 97. Dost´p z pomostów roboczych do platformy

∏adunkowej szybowych dêwigów budowlanych zabezpiecza si´ ruchomymi zaporami o wysokoÊci 1,1 m,

w odleg∏oÊci 0,3 m od kraw´dzi pomostu roboczego.

§ 98. ¸adunek przewo˝ony na platformie dêwigu zabezpiecza si´ przed zmianà po∏o˝enia.

§ 90. Zabrania si´ w szczególnoÊci

1) sk∏adowania materia∏ów i wyrobów pomi´dzy

skrajnià ˝urawia lub pomi´dzy torowiskiem ˝urawia a konstrukcjà obiektu budowlanego lub jego

tymczasowymi zabezpieczeniami;

2) przechodzenia osób w czasie pracy ˝urawia pomi´dzy obiektem budowlanym a podwoziem ˝urawia

lub wychylania si´ przez otwory w obiekcie budowlanym;

3) pozostawiania zawieszonego elementu lub innego

∏adunku na haku ˝urawia w czasie przerwy w pracy lub po jej zakoƒczeniu;

4) podnoszenia ˝urawiem zamro˝onych lub zakleszczonych przedmiotów, wyrywania s∏upów oraz

przeciàgania wagonów kolejowych;

§ 99. 1. Podniesienie i opuszczenie kosza betoniarki powinno byç poprzedzone sygna∏em umownym,

w szczególnoÊci dêwi´kowym.

2. Wchodzenie pod podniesiony kosz betoniarki

jest zabronione.

§ 100. Pomi´dzy stanowiskiem odbioru mieszanki

betonowej lub zaprawy a operatorem pompy powinna

byç zapewniona sygnalizacja.

§ 101. 1. Przeje˝d˝anie lub przechodzenie po przewodach s∏u˝àcych do transportu mieszanki betonowej

lub zaprawy jest zabronione.

5) podnoszenia ˝urawiem przedmiotów o nieznanej

masie;

2. Przed przystàpieniem do przenoszenia, rozbierania lub przed∏u˝ania przewodów nale˝y uprzednio wy∏àczyç pomp´ i zredukowaç w przewodach ciÊnienie do

ciÊnienia atmosferycznego.

6) instalowania dodatkowych lamp oÊwietleniowych

na konstrukcjach ˝urawia;

3. W razie zatkania si´ przewodu przepychanie go

od strony wylotu jest zabronione.

4. W czasie roz∏àczania i oczyszczania przewodu nale˝y zawsze stosowaç Êrodki ochrony indywidualnej.

5. Zwi´kszenie ciÊnienia w przewodach ponad wartoÊç dopuszczalnà jest zabronione.

§ 102. 1. U˝ywanie narz´dzi uszkodzonych jest zabronione.

2. Wszelkie samowolne przeróbki narz´dzi sà zabronione.

Poz. 401

3. Elementy rusztowaƒ, innych ni˝ wymienione

w ust. 2, powinny byç montowane zgodnie z projektem

indywidualnym.

4. Monta˝ rusztowaƒ, ich eksploatacja i demonta˝

powinny byç wykonywane zgodnie z instrukcjà producenta albo projektem indywidualnym.

§ 109. Osoby zatrudnione przy monta˝u i demonta˝u rusztowaƒ oraz monterzy ruchomych podestów roboczych powinni posiadaç wymagane uprawnienia.

§ 103. Narz´dzia do pracy udarowej nie mogà mieç

1) uszkodzonych zakoƒczeƒ roboczych;

2) p´kni´ç, zadr i ostrych kraw´dzi w miejscu r´cznego uchwytu;

3) r´kojeÊci krótszych ni˝ 0,15 m.

§ 104. 1. Obs∏uga pistoletu do wstrzeliwania ko∏ków mo˝e byç powierzona wy∏àcznie osobie posiadajàcej wymagane uprawnienia.

2. Osoba, o której mowa w ust. 1, stosuje si´ do

szczegó∏owych wymagaƒ okreÊlonych w instrukcji obs∏ugi.

§ 105. Narz´dzia r´czne o nap´dzie elektrycznym

nale˝y kontrolowaç zgodnie z instrukcjà producenta.

Wyniki kontroli powinny byç odnotowywane i przechowywane przez osob´, o której mowa w § 5.

§ 106. Stosowanie koksowników do przesuszania

pomieszczeƒ zamkni´tych jest zabronione.

§ 107. 1. Przebywanie osób w pomieszczeniach

osuszanych urzàdzeniami grzewczymi, wydzielajàcymi

szkodliwe dla zdrowia spaliny w stopniu przekraczajàcym dopuszczalne ich st´˝enie jest zabronione.

§ 110. 1. U˝ytkowanie rusztowania jest dopuszczalne po dokonaniu jego odbioru przez kierownika budowy lub uprawnionà osob´.

2. Odbiór rusztowania potwierdza si´ wpisem

w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego.

3. Wpis w dzienniku budowy lub w protokole odbioru technicznego rusztowania okreÊla w szczególnoÊci

1) u˝ytkownika rusztowania;

2) przeznaczenie rusztowania;

3) wykonawc´ monta˝u rusztowania z podaniem

imienia i nazwiska albo nazwy oraz numeru telefonu;

4) dopuszczalne obcià˝enia pomostów i konstrukcji

rusztowania;

5) dat´ przekazania rusztowania do u˝ytkowania;

6) opornoÊç uziomu;

2. Do pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, mogà

mieç dost´p wy∏àcznie osoby obs∏ugujàce urzàdzenia

grzewcze, majàce nad nimi nadzór. Mogà one przebywaç w tych pomieszczeniach wy∏àcznie przez okres

niezb´dny do zabezpieczenia eksploatacji i dozoru tych

urzàdzeƒ.

§ 111. 1. Na rusztowaniu lub ruchomym podeÊcie

roboczym powinna byç umieszczona tablica okreÊlajàca

3. Przed wejÊciem do pomieszczeƒ, o których mowa w ust. 1, nale˝y je przewietrzyç, a po wejÊciu do

nich zachowaç niezb´dne Êrodki ostro˝noÊci.

1) wykonawc´ monta˝u rusztowania lub ruchomego

podestu roboczego z podaniem imienia i nazwiska

albo nazwy oraz numeru telefonu;

Rozdzia∏ 8

2) dopuszczalne obcià˝enia pomostów i konstrukcji

rusztowania lub ruchomego podestu roboczego.

Rusztowania i ruchome podesty robocze

§ 108. 1. Rusztowania i ruchome podesty robocze

powinny byç wykonywane zgodnie z dokumentacjà

producenta albo projektem indywidualnym.

2. Rusztowania systemowe powinny byç montowane zgodnie z dokumentacjà projektowà z elementów poddanych przez producenta badaniom na zgodnoÊç z wymaganiami konstrukcyjnymi i materia∏owymi, okreÊlonymi w kryteriach oceny wyrobów pod

wzgl´dem bezpieczeƒstwa.

7) terminy kolejnych przeglàdów rusztowania.

2. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny byç wykorzystywane zgodnie z przeznaczeniem.

§ 112. Rusztowania i ruchome podesty robocze powinny

1) posiadaç pomost o powierzchni roboczej wystarczajàcej dla osób wykonujàcych roboty oraz do

sk∏adowania narz´dzi i niezb´dnej iloÊci materia∏ów;

2) posiadaç stabilnà konstrukcj´ dostosowanà do

przeniesienia obcià˝eƒ;

1) zabezpieczenia przed spadaniem przedmiotów

z rusztowania;

3) zapewniaç bezpiecznà komunikacj´ i swobodny

dost´p do stanowisk pracy;

2) zabezpieczenie przechodniów przed mo˝liwoÊcià

powstania urazów oraz uszkodzeniem odzie˝y

przez elementy konstrukcyjne rusztowania.

4) zapewniaç mo˝liwoÊç wykonywania robót w pozycji niepowodujàcej nadmiernego wysi∏ku;

5) posiadaç por´cz ochronnà, o której mowa w § 15

ust. 2;

6) posiadaç piony komunikacyjne.

§ 113. 1. Rusztowania stojakowe powinny mieç wydzielone bezpieczne piony komunikacyjne.

2. Odleg∏oÊç najbardziej oddalonego stanowiska

pracy od pionu komunikacyjnego rusztowania nie powinna byç wi´ksza ni˝ 20 m, a mi´dzy pionami nie

wi´ksza ni˝ 40 m.

§ 114. Rusztowania nale˝y ustawiaç na pod∏o˝u

ustabilizowanym i wyprofilowanym, ze spadkiem

umo˝liwiajàcym odp∏yw wód opadowych.

§ 115. 1. Liczb´ i rozmieszczenie zakotwieƒ rusztowania oraz wielkoÊç si∏y kotwiàcej nale˝y okreÊliç

w projekcie rusztowania lub dokumentacji producenta.

2. Sk∏adowa pozioma jednego zamocowania rusztowania nie powinna byç mniejsza ni˝ 2,5 kN.

3. Konstrukcja rusztowania nie powinna wystawaç

poza najwy˝ej po∏o˝onà lini´ kotew wi´cej ni˝ 3 m,

a pomost roboczy umieszcza si´ nie wy˝ej ni˝ 1,5 m ponad tà linià.

4. W przypadku odsuni´cia rusztowania od Êciany

ponad 0,2 m nale˝y stosowaç balustrady, o których

mowa w § 15 ust. 2, od strony tej Êciany.

§ 116. Udêwig urzàdzenia do transportu materia∏ów na wysi´gnikach mocowanych do konstrukcji rusztowania nie mo˝e przekraczaç 1,5 kN.

§ 117. Rusztowanie z elementów metalowych powinno byç uziemione i posiadaç instalacj´ piorunochronnà.

§ 118. 1. Usytuowanie rusztowania w obr´bie ciàgów komunikacyjnych wymaga zgody w∏aÊciwych organów nadzorujàcych te ciàgi oraz zastosowania wymaganych przez nie Êrodków bezpieczeƒstwa. Ârodki

bezpieczeƒstwa powinny byç okreÊlone w projekcie organizacji ruchu.

2. Rusztowania, o których mowa w ust. 1, oprócz

wymagaƒ okreÊlonych w § 112, powinny posiadaç co

najmniej

§ 119. 1. Rusztowania, usytuowane bezpoÊrednio

przy drogach, ulicach oraz w miejscach przejazdów

i przejÊç dla pieszych, oprócz wymagaƒ okreÊlonych

w § 112, powinny posiadaç daszki ochronne i os∏on´

z siatek ochronnych.

2. Stosowanie siatek ochronnych nie zwalnia z obowiàzku stosowania balustrad, o których mowa w § 15

ust. 2.

§ 120. 1. Osoby dokonujàce monta˝u i demonta˝u

rusztowaƒ sà obowiàzane do stosowania urzàdzeƒ zabezpieczajàcych przed upadkiem z wysokoÊci.

2. Przed monta˝em lub demonta˝em rusztowaƒ nale˝y wyznaczyç i ogrodziç stref´ niebezpiecznà.

§ 121. 1. Równoczesne wykonywanie robót na ró˝nych poziomach rusztowania jest dopuszczalne, pod

warunkiem zachowania wymaganych odst´pów mi´dzy stanowiskami pracy.

2. W przypadkach innych, ni˝ okreÊlone w ust. 1,

odleg∏oÊci bezpieczne wynoszà w poziomie co najmniej 5 m, a w pionie wynikajà z zachowania co najmniej jednego szczelnego pomostu, nie liczàc pomostu, na którym roboty sà wykonywane.

§ 122. Monta˝, eksploatacja i demonta˝ rusztowaƒ

oraz ruchomych podestów roboczych, usytuowanych

w sàsiedztwie napowietrznych linii elektroenergetycznych, sà dopuszczalne, je˝eli linie znajdujà si´ poza

strefà niebezpiecznà. W innym przypadku, przed rozpocz´ciem robót, napi´cie w liniach napowietrznych

powinno byç wy∏àczone.

§ 123. Monta˝, eksploatacja i demonta˝ rusztowaƒ

i ruchomych podestów roboczych sà zabronione

1) je˝eli o zmroku nie zapewniono oÊwietlenia pozwalajàcego na dobrà widocznoÊç;

2) w czasie g´stej mg∏y, opadów deszczu, Êniegu oraz

go∏oledzi;

3) w czasie burzy lub wiatru, o pr´dkoÊci przekraczajàcej 10 m/s.

§ 124. Pozostawianie materia∏ów i wyrobów na pomostach rusztowaƒ i ruchomych podestów roboczych

po zakoƒczeniu pracy jest zabronione.

§ 125. Zrzucanie elementów demontowanych rusztowaƒ i ruchomych podestów roboczych jest zabronione.

§ 126. 1. Wchodzenie i schodzenie osób na pomost

ruchomego podestu roboczego jest dozwolone, je˝eli

pomost znajduje si´ w najni˝szym po∏o˝eniu lub w po∏o˝eniu przewidzianym do wchodzenia oraz jest wyposa˝ony w zabezpieczenia, zgodnie z instrukcjà producenta.

2. Na pomoÊcie ruchomego podestu roboczego nie

powinno przebywaç jednoczeÊnie wi´cej osób, ni˝

przewiduje instrukcja producenta.

3. Wykonywanie gwa∏townych ruchów, przechylanie si´ przez por´cze, gromadzenie wyrobów, materia∏ów i narz´dzi po jednej stronie ruchomego podestu

roboczego oraz opieranie si´ o Êcian´ obiektu budowlanego przez osoby znajdujàce si´ na podeÊcie jest zabronione.

4. ¸àczenie ze sobà dwóch sàsiednich ruchomych

podestów roboczych oraz przechodzenie z jednego na

drugi jest zabronione.

§ 127. 1. Rusztowania i ruchome podesty robocze

powinny byç ka˝dorazowo sprawdzane, przez kierownika budowy lub uprawnionà osob´, po silnym wietrze,

opadach atmosferycznych oraz dzia∏aniu innych czynników, stwarzajàcych zagro˝enie dla bezpieczeƒstwa

wykonania prac, i przerwach roboczych d∏u˝szych ni˝

10 dni oraz okresowo, nie rzadziej ni˝ raz w miesiàcu.

2. Zakres czynnoÊci obj´tych sprawdzeniem, o którym mowa w ust. 1, okreÊla instrukcja producenta lub

projekt indywidualny.

§ 128. W czasie burzy i przy wietrze o pr´dkoÊci

wi´kszej ni˝ 10 m/s prac´ na ruchomym podeÊcie roboczym nale˝y przerwaç, a pomost podestu opuÊciç do

najni˝szego po∏o˝enia i zabezpieczyç przed jego przemieszczaniem.

Poz. 401

§ 134. Otwory w stropach, na których prowadzone

sà roboty lub do których mo˝liwy jest dost´p ludzi, nale˝y zabezpieczyç przed mo˝liwoÊcià wpadni´cia lub

ogrodziç balustradà, o której mowa w § 15 ust. 2.

§ 135. Pomosty robocze, wykonane z desek lub bali, powinny byç dostosowane do zaprojektowanego

obcià˝enia, szczelne i zabezpieczone przed zmianà po∏o˝enia.

§ 136. Otwory w Êcianach zewn´trznych obiektu

budowlanego, stropach lub inne, których dolna kraw´dê znajduje si´ poni˝ej 1,1 m od poziomu stropu lub

pomostu, powinny byç zabezpieczone balustradà,

o której mowa w § 15 ust. 2.

§ 137. Pozostawione w czasie wykonywania robót

w Êcianach otwory, zw∏aszcza otwory na drzwi, balkony, szyby dêwigów, powinny byç zabezpieczone balustradà, o której mowa w § 15 ust. 2.

§ 138. 1. Przemieszczane w poziomie stanowisko

pracy powinno mieç zapewnione mocowanie koƒcówki linki bezpieczeƒstwa do pomocniczej liny ochronnej

lub prowadnicy poziomej, zamocowanej na wysokoÊci

oko∏o 1,5 m, wzd∏u˝ zewn´trznej strony kraw´dzi przejÊcia.

2. Wytrzyma∏oÊç i sposób zamocowania prowadnicy, o której mowa w ust. 1, powinny uwzgl´dniaç obcià˝enie dynamiczne spadajàcej osoby.

§ 129. 1. W przypadku braku dop∏ywu pràdu elektrycznego przez d∏u˝szy okres czasu, znajdujàcy si´

w górze pomost ruchomego podestu roboczego nale˝y opuÊciç za pomocà r´cznego urzàdzenia.

§ 139. 1. W przypadku gdy zachodzi koniecznoÊç

przemieszczania stanowiska pracy w pionie, linka bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa powinna byç zamocowana do prowadnicy pionowej za pomocà urzàdzenia samohamujàcego.

2. Naprawa ruchomych podestów roboczych mo˝e

byç dokonywana wy∏àcznie w ich najni˝szym po∏o˝eniu.

2. D∏ugoÊç linki bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa nie powinna byç wi´ksza ni˝ 1,5 m.

§ 130. Droga przemieszczania rusztowaƒ przejezdnych powinna byç wyrównana, utwardzona, odwodniona, a jej spadek nie mo˝e przekraczaç 1%.

§ 131. Rusztowania przejezdne powinny byç zabezpieczone co najmniej w dwóch miejscach przed przypadkowym przemieszczeniem.

§ 132. Przemieszczanie rusztowaƒ przejezdnych,

w przypadku gdy przebywajà na nich ludzie, jest zabronione.

Rozdzia∏ 9

Roboty na wysokoÊci

§ 133. 1. Osoby przebywajàce na stanowiskach pracy, znajdujàce si´ na wysokoÊci co najmniej 1 m od poziomu pod∏ogi lub ziemi, powinny byç zabezpieczone

przed upadkiem z wysokoÊci w sposób, o którym mowa w § 15 ust. 2.

2. Przepis ust. 1 stosuje si´ do przejÊç i dojÊç do

tych stanowisk oraz do klatek schodowych.

§ 140. Amortyzatory spadania nie sà wymagane,

je˝eli linki asekuracyjne sà mocowane do linek urzàdzeƒ samohamujàcych, ograniczajàcych wystàpienie

si∏y dynamicznej w momencie spadania, zw∏aszcza

aparatów bezpieczeƒstwa lub pasów bezw∏adnoÊciowych.

§ 141. 1. Drabina bez pa∏àków, której d∏ugoÊç przekracza 4 m, przed podniesieniem lub zamontowaniem

powinna byç wyposa˝ona w prowadnic´ pionowà,

umo˝liwiajàcà za∏o˝enie urzàdzenia samohamujàcego,

po∏àczonego z linkà bezpieczeƒstwa szelek bezpieczeƒstwa.

2. Prowadnica pionowa z urzàdzeniem samohamujàcym mo˝e byç zamocowana na wznoszonej konstrukcji drabiny, na klamrach lub szczeblach, w odleg∏oÊci od osi drabiny nie wi´kszej ni˝ 0,4 m.

§ 142. 1. Osoby korzystajàce z urzàdzeƒ krzese∏kowych, drabin linowych lub ruchomych podestów roboczych powinny byç dodatkowo zabezpieczone przed

upadkiem z wysokoÊci za pomocà prowadnicy pionowej, zamocowanej niezale˝nie od lin noÊnych drabiny,

krzese∏ka lub podestu.

2. Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, powinna byç naciàgni´ta w sposób umo˝liwiajàcy przesuwanie w gór´ aparatu samohamujàcego.

oznaczyç za pomocà balustrad z lin lub taÊm z tworzyw

sztucznych, umieszczonych wzd∏u˝ wykopu na wysokoÊci 1,1 m i w odleg∏oÊci 1 m od kraw´dzi wykopu.

3. Prowadnica pionowa, o której mowa w ust. 1, powinna byç zabezpieczona przed odchylaniem si´ wi´kszym ni˝ o 2 m. Urzàdzenia zabezpieczajàce przed odchylaniem si´ lin powinny umo˝liwiaç przesuwanie si´

urzàdzenia samohamujàcego.

§ 146. Je˝eli teren, na którym sà wykonywane roboty ziemne, nie mo˝e byç ogrodzony, wykonawca robót powinien zapewniç sta∏y jego dozór.

4. D∏ugoÊç linki bezpieczeƒstwa, ∏àczàcej szelki bezpieczeƒstwa z aparatem samohamujàcym, nie powinna przekraczaç 0,5 m.

Rozdzia∏ 10

Roboty ziemne

§ 143. Roboty ziemne powinny byç prowadzone na

podstawie projektu, okreÊlajàcego po∏o˝enie instalacji

i urzàdzeƒ podziemnych, mogàcych znaleêç si´ w zasi´gu prowadzonych robót.

§ 144. 1. Wykonywanie robót ziemnych w bezpoÊrednim sàsiedztwie sieci, takich jak: elektroenergetyczne, gazowe, telekomunikacyjne, ciep∏ownicze, wodociàgowe i kanalizacyjne powinno byç poprzedzone

okreÊleniem przez kierownika budowy bezpiecznej odleg∏oÊci, w jakiej mogà byç one wykonywane od istniejàcej sieci, i sposobu wykonywania tych robót.

2. Bezpiecznà odleg∏oÊç wykonywania robót, o których mowa w ust.1, ustala kierownik budowy w porozumieniu z w∏aÊciwà jednostkà, w której zarzàdzie lub

u˝ytkowaniu znajdujà si´ te instalacje. Miejsca tych robót nale˝y oznakowaç napisami ostrzegawczymi

i ogrodziç.

3. W czasie wykonywania robót ziemnych miejsca

niebezpieczne nale˝y ogrodziç i umieÊciç napisy

ostrzegawcze.

§ 147. 1. Wykopy o Êcianach pionowych nieumocnionych, bez rozparcia lub podparcia, mogà byç wykonywane tylko do g∏´bokoÊci 1 m w gruntach zwartych,

w przypadku gdy teren przy wykopie nie jest obcià˝ony w pasie o szerokoÊci równej g∏´bokoÊci wykopu.

2. Wykopy bez umocnieƒ, o g∏´bokoÊci wi´kszej ni˝

1 m, lecz nie wi´kszej od 2 m, mo˝na wykonywaç, je˝eli pozwalajà na to wyniki badaƒ gruntu i dokumentacja

geologiczno-in˝ynierska.

3. Zabezpieczenie a˝urowe Êcian wykopów mo˝na

stosowaç tylko w gruntach zwartych. Stosowanie zabezpieczenia a˝urowego Êcian wykopów w okresie zimowym jest zabronione.

4. Niedopuszczalne jest u˝ywanie elementów obudowy wykopu niezgodnie z przeznaczeniem.

§ 148. W czasie wykonywania wykopów ze skarpami o bezpiecznym nachyleniu, zgodnym z przepisami

odr´bnymi, nale˝y

1) w pasie terenu przylegajàcego do górnej kraw´dzi

skarpy, na szerokoÊci równej trzykrotnej g∏´bokoÊci wykopu, wykonaç spadki umo˝liwiajàce ∏atwy

odp∏yw wód opadowych w kierunku od wykopu;

2) likwidowaç naruszenie struktury gruntu skarpy,

usuwajàc naruszony grunt, z zachowaniem bezpiecznego nachylenia w ka˝dym punkcie skarpy;

3) sprawdzaç stan skarpy po deszczu, mrozie lub po

d∏u˝szej przerwie w pracy.

4. Prowadzenie robót ziemnych w pobli˝u instalacji

podziemnych, a tak˝e g∏´bienie wykopów poszukiwawczych powinno odbywaç si´ r´cznie.

§ 149. Bezpieczne nachylenie Êcian wykopów powinno byç okreÊlone w dokumentacji projektowej

wówczas, gdy

§ 145. 1. W czasie wykonywania wykopów w miejscach dost´pnych dla osób niezatrudnionych przy tych

robotach nale˝y wokó∏ wykopów pozostawionych na

czas zmroku i w nocy ustawiç balustrady, o których

mowa w § 15 ust. 2, zaopatrzone w Êwiat∏o ostrzegawcze koloru czerwonego.

1) roboty ziemne sà wykonywane w gruncie nawodnionym;

2. Por´cze balustrad, o których mowa w ust. 1, powinny znajdowaç si´ na wysokoÊci 1,1 m nad terenem

i w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 1 m od kraw´dzi wykopu.

3. Niezale˝nie od ustawienia balustrad, o których

mowa w ust. 1, w przypadkach uzasadnionych wzgl´dami bezpieczeƒstwa wykop nale˝y szczelnie przykryç,

w sposób uniemo˝liwiajàcy wpadni´cie do wykopu.

4. W przypadku przykrycia wykopu, zamiast balustrad, o których mowa w ust. 3, teren robót mo˝na

2) teren przy skarpie wykopu ma byç obcià˝ony w pasie równym g∏´bokoÊci wykopu;

3) grunt stanowià i∏y sk∏onne do p´cznienia;

4) wykopu dokonuje si´ na terenach osuwiskowych;

5) g∏´bokoÊç wykopu wynosi wi´cej ni˝ 4 m.

§ 150. W czasie wykonywania koparkà wykopów

wàskoprzestrzennych nale˝y wykonywaç obudow´

wy∏àcznie z zabezpieczonej cz´Êci wykopu lub zastosowaç obudow´ prefabrykowanà, z u˝yciem wczeÊniej

przewidzianych urzàdzeƒ mechanicznych.

§ 151. 1. Je˝eli wykop osiàgnie g∏´bokoÊç wi´kszà

ni˝ 1 m od poziomu terenu, nale˝y wykonaç zejÊcie

(wejÊcie) do wykopu.

2. Odleg∏oÊç pomi´dzy zejÊciami (wejÊciami) do

wykopu nie powinna przekraczaç 20 m.

3. Wchodzenie do wykopu i wychodzenie po rozporach oraz przemieszczanie osób urzàdzeniami s∏u˝àcymi do wydobywania urobku jest zabronione.

§ 152. Ka˝dorazowe rozpocz´cie robót w wykopie

wymaga sprawdzenia stanu jego obudowy lub skarp.

§ 153. 1. Je˝eli roboty odbywajà si´ w wykopie wàskoprzestrzennym jednoczeÊnie z transportem urobku,

wykop przykrywa si´ szczelnym i wytrzyma∏ym zabezpieczeniem.

2. Pojemniki do transportu urobku powinny byç za∏adowane poni˝ej górnej ich kraw´dzi.

§ 154. Sk∏adowanie urobku, materia∏ów i wyrobów

jest zabronione

1) w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 0,6 m od kraw´dzi wykopu, je˝eli Êciany wykopu sà obudowane oraz je˝eli obcià˝enie urobku jest przewidziane w doborze

obudowy;

2) w strefie klina naturalnego od∏amu gruntu, je˝eli

Êciany wykopu nie sà obudowane.

§ 155. Ruch Êrodków transportowych obok wykopów powinien odbywaç si´ poza granicà klina naturalnego od∏amu gruntu.

§ 156. 1. W czasie zasypywania obudowanych wykopów zabezpieczenie nale˝y demontowaç od dna wykopu i stopniowo usuwaç je, w miar´ zasypywania wykopu.

2. Zabezpieczenie mo˝na usuwaç jednoetapowo

z wykopów wykonanych

1) w gruntach spoistych — na g∏´bokoÊci nie wi´kszej

ni˝ 0,5 m;

Poz. 401

§ 161. Teren, na którym odbywa si´ podgrzewanie,

rozmra˝anie lub zamra˝anie gruntu powinien byç przez

ca∏y czas procesu ogrodzony i oznakowany tablicami

ostrzegawczymi, oÊwietlony o zmroku i w porze nocnej

oraz fachowo nadzorowany.

§ 162. Zak∏adanie obudowy lub monta˝ rur

w uprzednio wykonanym wykopie o Êcianach pionowych i na g∏´bokoÊci poni˝ej 1 m wymaga tymczasowego zabezpieczenia osób klatkami os∏onowymi lub

obudowà prefabrykowanà.

§ 163. 1. Grodzie i kesony powinny byç

1) zbudowane z materia∏ów trwa∏ych o wymaganej

w projekcie wytrzyma∏oÊci;

2) wyposa˝one w urzàdzenia zapewniajàce osobom

schronienie w przypadku wp∏ywu wody lub innych

substancji.

2. Budowa, przebudowa oraz demonta˝ grodzi i kesonów powinny odbywaç si´ pod nadzorem osób,

o których mowa w § 5.

3. Grodzie i kesony powinny byç regularnie kontrolowane przez osoby, o których mowa w § 5.

4. W czasie wbijania grodzi przebywanie osób

w odleg∏oÊci mniejszej ni˝ 10 m od miejsca ich wbijania jest zabronione.

5. W czasie wyrywania grodzi przebywanie osób

w promieniu równym d∏ugoÊci grodzi powi´kszonym

o 5 m jest zabronione.

§ 164. 1. Pomieszczenia zamkni´te, tunele, zbiorniki, studnie, urzàdzenia techniczne, kana∏y powinny byç

wyposa˝one w wentylacj´ grawitacyjnà lub w razie potrzeby w wentylacj´ mechanicznà.

2) w pozosta∏ych gruntach — na g∏´bokoÊci nie wi´kszej ni˝ 0,3 m.

2. Urzàdzenia elektryczne, stosowane w pomieszczeniach, o których mowa w ust. 1, powinny posiadaç

zabezpieczenia chroniàce przed pora˝eniem pràdem

elektrycznym i wybuchem.

§ 157. W czasie wykonywania robót ziemnych nie

powinno dopuszczaç si´ do tworzenia si´ nawisów

gruntu.

3. Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny byç wydzielone, w∏aÊciwie oznakowane i zabezpieczone przed wejÊciem osób postronnych.

§ 158. 1. Koparka w czasie pracy powinna byç ustawiona w odleg∏oÊci od wykopu co najmniej 0,6 m poza granicà klina naturalnego od∏amu gruntu.

4. Osoby powinny mieç zapewnionà szybkà drog´

ewakuacyjnà na wypadek zalania, po˝aru lub wystàpienia szkodliwych gazów, a tak˝e mo˝liwoÊç uzyskania niezw∏ocznie pierwszej pomocy medycznej.

2. Przy wykonywaniu robót ziemnych sprz´tem

zmechanizowanym nale˝y wyznaczyç w terenie stref´

niebezpiecznà i odpowiednio jà oznakowaç.

§ 159. Przebywanie osób pomi´dzy Êcianà wykopu

a koparkà, nawet w czasie postoju, jest zabronione.

§ 160. Podgrzewanie, rozmra˝anie lub zamra˝anie

gruntu powinno byç prowadzone zgodnie z dokumentacjà projektowà oraz instrukcjà bezpieczeƒstwa, opracowanà przez wykonawc´.

§ 165. 1. W czasie prowadzenia robót ziemnych metodà bezodkrywkowà nale˝y zapewniç osobom bezpieczne po∏àczenie podziemnych stanowisk pracy ze

stanowiskami pracy zlokalizowanymi na powierzchni

terenu, za pomocà szybów i tuneli, obudowanych

w sposób uwzgl´dniajàcy parcie ziemi i wód gruntowych.

2. Ka˝da osoba pracujàca w wyrobiskach podziemnych lub udajàca si´ pod ziemi´, niezale˝nie od oÊwie-

tlenia ogólnego, powinna posiadaç sprawnie dzia∏ajàcà lamp´ z w∏asnym zasilaniem, zapewniajàcym nieprzerwane oÊwietlenie co najmniej przez 10 godzin.

3. Na ka˝dym odcinku prowadzenia robót podziemnych nale˝y zapewniç

1) system ∏àcznoÊci, umo˝liwiajàcy porozumiewanie

si´ z podziemnych stanowisk roboczych ze stanowiskami na powierzchni ziemi oraz z pogotowiem

zabezpieczajàcym;

2) ustalony system alarmowania osób, znajdujàcych

si´ pod poziomem terenu i pogotowia zabezpieczajàcego na wypadek zagro˝enia, wymagajàcego

wycofania osób z wyrobisk podziemnych.

4. W przypadku zagro˝enia w czasie wykonywania

robót pod ziemià, osoba sprawujàca nadzór techniczny jest obowiàzana do niezw∏ocznego wstrzymania robót na zagro˝onych stanowiskach pracy i wycofania

osób w bezpieczne miejsce.

5. Wyrobiska i pomieszczenia podziemne z dost´pem dla ludzi powinny byç przewietrzane w taki sposób, aby zawartoÊç tlenu w powietrzu nie by∏a mniejsza ni˝ 19%. W przypadku gdy zawartoÊç tlenu jest

mniejsza, osoby znajdujàce si´ w tych pomieszczeniach nale˝y niezw∏ocznie ewakuowaç w bezpieczne

miejsce.

Poz. 401

Rozdzia∏ 11

Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe

§ 170. Ârodki impregnacyjne powinny byç magazynowane i przechowywane zgodnie z wymaganiami

producenta.

§ 171. 1. Roboty impregnacyjne i odgrzybieniowe

powinny byç wykonywane przez osoby posiadajàce

orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazaƒ zdrowotnych do pracy z substancjami i preparatami chemicznymi.

2. Osoby, u których stwierdzono objawy zatrucia

lub uczulenia na stosowane wyroby do impregnacji,

odsuwa si´ od kontaktu z tymi Êrodkami.

§ 172. Roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe

powinny byç prowadzone z uwzgl´dnieniem instrukcji

producenta Êrodków s∏u˝àcych do wykonywania tych

robót.

§ 173. 1. Teren, na którym b´dà prowadzone roboty impregnacyjne lub odgrzybieniowe, odpowiednio

oznakowuje si´.

2. Teren, o którym mowa w ust. 1, przygotowuje si´

w sposób uniemo˝liwiajàcy ska˝enie Êrodowiska

w przypadku rozlania impregnatu.

6. Temperatura powietrza w miejscu pracy nie powinna przekraczaç 301 K (28°C).

3. W czasie wykonywania robót impregnacyjnych

lub odgrzybieniowych nie prowadzi si´, na tym samym

stanowisku pracy, innych robót budowlanych.

7. IloÊç powietrza doprowadzonego do wyrobisk

powinna zapewniaç utrzymanie wymaganego sk∏adu

i temperatury powietrza. Obj´toÊç dostarczanego powietrza powinna wynosiç co najmniej 6 m3, na jednà

osob´ najliczniejszej zmiany.

§ 174. 1. Przygotowanie impregnatów i prowadzenie robót impregnacyjnych powinno odbywaç si´

w oddzielnych pomieszczeniach lub na wydzielonych

stanowiskach pracy pod zadaszeniem.

8. Pr´dkoÊç ruchu powietrza w wyrobiskach korytarzowych powinna wynosiç nie mniej ni˝ 0,1 m/s i nie

wi´cej ni˝ 8 m/s.

§ 166. Wykonawca robót tunelowych powinien zapewniç sta∏y nadzór nad dzia∏aniem wentylacji.

§ 167. Stan urzàdzeƒ wentylacyjnych nale˝y systematycznie kontrolowaç, a stwierdzone usterki natychmiast usuwaç.

§ 168. Wykonawca robót tunelowych powinien zapewniç na powierzchni terenu, odpowiednio wyposa˝ony w Êrodki medyczne, punkt pierwszej pomocy medycznej, czynny w czasie ka˝dej zmiany roboczej, na

poszczególnych odcinkach zaÊ, na których trwajà roboty, punkty wyposa˝one w niezb´dne Êrodki opatrunkowe i nosze.

§ 169. Tymczasowa obudowa wykopów i wyrobisk

podziemnych nie powinna byç eksploatowana d∏u˝ej

ni˝ 2 lata, je˝eli projekt zabezpieczeƒ nie przewiduje

inaczej.

2. Pomieszczenia zamkni´te powinny byç wyposa˝one w wentylacj´ grawitacyjnà i w miar´ potrzeby

w wentylacj´ mechanicznà.

3. W przypadku zakwalifikowania pomieszczeƒ,

o których mowa w ust. 1, do pomieszczeƒ zagro˝onych

wybuchem, narz´dzia elektryczne i inne narz´dzia

w tych pomieszczeniach nie powinny powodowaç

iskrzenia oraz powinny posiadaç zabezpieczenia chroniàce przed pora˝eniem pràdem elektrycznym.

4. Stanowiska pracy na otwartym powietrzu powinny byç wydzielone, w∏aÊciwie oznakowane i zabezpieczone por´czami przed wejÊciem osób postronnych.

5. Miejsca i pomieszczenia wymienione w ust. 1, 3

i 4 nale˝y zaopatrzyç w sprz´t przeciwpo˝arowy dostosowany do rodzaju impregnatu.

§ 175. Prowadzenie robót impregnacyjnych w pomieszczeniach zamkni´tych powinno mieç zapewnionà kontrol´ st´˝enia substancji i preparatów chemicznych w powietrzu. WartoÊci tych st´˝eƒ w Êrodowisku

pracy nie mogà przekraczaç najwy˝szych dopuszczalnych st´˝eƒ.

§ 176. Osoby wykonujàce roboty zwiàzane z przygotowaniem pod∏o˝a pod impregnacj´ i nara˝one na

pylenie powinny byç wyposa˝one w Êrodki ochrony indywidualnej.

§ 184. W czasie wykonywania robót impregnacyjnych i odgrzybieniowych

§ 177. Przy impregnowaniu elementów obiektu

wchodzàcych w sk∏ad konstrukcji nale˝y przestrzegaç

nast´pujàcych zasad

2) metodà banda˝owania — nale˝y stosowaç p´dzle

do nanoszenia impregnatów przed przygotowaniem banda˝y;

1) przewody i urzàdzenia elektryczne nale˝y zabezpieczyç przed dzia∏aniem impregnatu;

3) metodà suchej impregnacji — nale˝y miejsce jej

stosowania zabezpieczyç przed przeciàgami.

2) do oÊwietlenia stanowisk pracy stosowaç lampy

elektryczne zasilane pràdem o napi´ciu bezpiecznym.

§ 185. Wchodzenie do basenów i wanien w celu

wykonania prac konserwacyjnych jest mo˝liwe wy∏àcznie po opró˝nieniu i przewietrzeniu tych basenów i wanien, a wchodzàcy pracownicy powinni byç asekurowani i zabezpieczeni linkà bezpieczeƒstwa.

§ 178. Materia∏y budowlane impregnowane mogà

byç u˝yte do monta˝u dopiero po zupe∏nym wyschni´ciu impregnatu.

§ 179. Zabronione jest zbli˝anie si´ do otwartego

ognia w odzie˝y zanieczyszczonej impregnatem.

§ 180. 1. Ârodki oleiste nale˝y podgrzewaç na s∏abym ogniu, w naczyniach z pokrywami lub w beczkach

z wykr´conym czopem, pod nadzorem wykwalifikowanego pracownika.

2. W czasie podgrzewania nale˝y chroniç Êrodek

oleisty przed opadami atmosferycznymi i nie mo˝na

przekroczyç temperatury zap∏onu tego Êrodka.

3. Roztwory wodne soli oraz p∏yny oleiste mo˝na

podgrzewaç na otwartym ogniu w odleg∏oÊci nie

mniejszej ni˝ 10 m od obiektów murowanych i 15 m od

obiektów drewnianych.

4. Podgrzewanie pasty impregnacyjnej mo˝e odbywaç si´ wy∏àcznie w specjalnie do tego celu przeznaczonych naczyniach.

§ 181. Osoby wykonujàce roboty impregnacyjne

lub odgrzybieniowe powinny byç wyposa˝one w Êrodki ochrony indywidualnej, odpowiednie do wyst´pujàcych zagro˝eƒ.

§ 182. 1. W czasie wykonywania robót metodà powlekania i natrysku szczotki i p´dzle oraz koƒcówki

urzàdzeƒ natryskowych powinny byç osadzone na

trzonkach z os∏onami zapobiegajàcymi Êciekaniu impregnatu na r´ce pracownika.

2. Sprz´t ciÊnieniowy, s∏u˝àcy do natrysku i opryskiwania, powinien odpowiadaç wymaganiom dla

urzàdzeƒ ciÊnieniowych.

3. Podgrzewany impregnat mo˝e byç pobierany

wy∏àcznie po zgaszeniu otwartego ognia.

§ 183. 1. Za∏adowywanie i wy∏adowywanie drewna

z wanien i basenów powinno byç zmechanizowane.

2. Wanny i baseny po nape∏nieniu drewnem powinny zostaç przykryte.

1) metodà iniekcji — nale˝y przestrzegaç przepisów

dotyczàcych robót z urzàdzeniami ciÊnieniowymi;

§ 186. Osoby zatrudnione przy pracach, przy których istnieje mo˝liwoÊç zetkni´cia si´ ze szkodliwymi

dla zdrowia substancjami, powinny byç zaopatrzone

w Êrodki ochrony indywidualnej i krem ochronny.

Przed rozpocz´ciem impregnacji osoby te powinny natrzeç odkryte miejsca cia∏a kremem ochronnym.

§ 187. 1. W miejscu wykonywania robót impregnacyjnych i odgrzybieniowych powinna znajdowaç si´

apteczka podr´czna, zaopatrzona w szczególnoÊci

w Êrodki przeciw oparzeniom i zatruciom oraz Êrodki

opatrunkowe.

2. W miejscu, o którym mowa w ust. 1, powinien

byç umieszczony numer telefonu najbli˝szego punktu

pomocy medycznej.

Rozdzia∏ 12

Roboty murarskie i tynkarskie

§ 188. 1. Roboty murarskie i tynkarskie na wysokoÊci powy˝ej 1 m nale˝y wykonywaç z pomostów rusztowaƒ.

2. Pomost rusztowania do robót murarskich powinien znajdowaç si´ poni˝ej wznoszonego muru, na poziomie co najmniej 0,5 m od jego górnej kraw´dzi.

§ 189. Wykonywanie robót murarskich i tynkarskich z drabin przystawnych jest zabronione.

§ 190. Chodzenie po Êwie˝o wykonanych murach,

przesklepieniach, p∏ytach, stropach, przekryciach

otworów i niestabilnych deskowaniach oraz wychylanie si´ poza kraw´dzie konstrukcji bez dodatkowego

zabezpieczenia i opieranie si´ o balustrady jest zabronione.

§ 191. 1. Wykonywanie robót murarskich i tynkarskich w wykopach jest dozwolone wy∏àcznie po

uprzednim zabezpieczeniu Êcian wykopów.

2. Je˝eli stanowisko pracy do wykonania Êciany

znajduje si´ pomi´dzy skarpà wykopu a wznoszonà

Êcianà, szerokoÊç stanowiska pracy powinna wynosiç

co najmniej 0,7 m.

Rozdzia∏ 13

Roboty ciesielskie

§ 192. CieÊle powinni byç wyposa˝eni w zasobniki

na narz´dzia r´czne, uniemo˝liwiajàce wypadanie narz´dzi oraz nieutrudniajàce swobody ruchu.

§ 193. R´czne podawanie w pionie d∏ugich przedmiotów, a w szczególnoÊci desek lub bali, jest dozwolone wy∏àcznie do wysokoÊci 3 m.

§ 194. Roboty ciesielskie z drabin mo˝na wykonywaç wy∏àcznie do wysokoÊci 3 m.

§ 195. 1. W czasie monta˝u oraz demonta˝u deskowaƒ nale˝y zapewniç Êrodki zabezpieczajàce przed

mo˝liwoÊcià zawalenia si´ konstrukcji usztywniajàcych

i rozpierajàcych.

2. O kolejnoÊci monta˝u i demonta˝u poszczególnych elementów decydujà osoby, o których mowa

w § 5.

3. Roboty ciesielskie monta˝owe wykonuje zespó∏

liczàcy co najmniej 2 osoby.

Rozdzia∏ 14

Poz. 401

§ 200. Zabronione jest

1) podchodzenie do transportowanego zbrojenia,

znajdujàcego si´ w po∏o˝eniu wy˝szym ni˝

0,5 m ponad miejscem u∏o˝enia;

2) chwytanie r´kami za skrajne elementy zbrojenia

uk∏adanego w formy;

3) rzucanie elementów zbrojenia.

§ 201. Ko∏owrotki do rozwijania zwojów stali zbrojeniowej oraz przestrzeƒ pomi´dzy ko∏owrotkami

a proÊciarkami powinny byç ogrodzone.

§ 202. 1. W przypadku prostowania stali metodà

wyciàgania — stanowiska pracy, miejsca zamocowania pr´tów oraz tras´ z obu stron toru wyciàgowego

nale˝y zabezpieczyç ogrodzeniem zabezpieczajàcym

pracowników.

2. Na wydzielonym terenie, o którym mowa

w ust. 1, jest zabronione

1) przebywanie osoby wzd∏u˝ wyciàganego pr´ta

zbrojeniowego w czasie prostowania stali;

2) przebywanie osób niezatrudnionych przy prostowaniu stali;

Roboty zbrojarskie i betoniarskie

3) organizowanie innych stanowisk roboczych i sk∏adowisk.

§ 196. 1. Sto∏y warsztatowe i maszyny zbrojarskie

powinny byç ustawione w pomieszczeniach lub pod

wiatami.

§ 203. Wprowadzanie do proÊciarki pr´ta ze zwoju

jest dopuszczalne jedynie przed jej uruchomieniem.

2. Stanowiska pracy zbrojarzy, znajdujàce si´ po

obu stronach sto∏u, nale˝y oddzieliç umieszczonà nad

sto∏em siatkà o wysokoÊci 1 m i o oczkach nie wi´kszych ni˝ 20 mm.

3. Sto∏y warsztatowe do przygotowania zbrojenia

powinny mieç stabilnà konstrukcj´ i byç przytwierdzone do pod∏o˝a.

4. Miejsca pracy przy sto∏ach zbrojarskich i stanowiskach obs∏ugi maszyn powinny byç wyposa˝one

w pomosty drewniane lub wykonane z innych materia∏ów o w∏aÊciwoÊciach termoizolacyjnych.

§ 197. Pr´ty zbrojeniowe w czasie transportu powinny byç zabezpieczone przed przemieszczaniem si´

w kierunku poprzecznym i pod∏u˝nym.

§ 198. 1. Poszczególne rodzaje elementów zbrojenia i kszta∏towników stalowych powinny byç sk∏adowane oddzielnie, na wyrównanym i odwodnionym

pod∏o˝u albo na podk∏adach.

2. Chodzenie po u∏o˝onych elementach zbrojenia

jest zabronione.

§ 199. Elementy zbrojenia, przenoszone za pomocà

˝urawi, powinny byç zawieszone stabilnie i zabezpieczone przed wysuni´ciem si´.

§ 204. 1. W czasie ci´cia pr´tów zbrojeniowych no˝ycami r´cznymi pr´t ci´ty nale˝y oprzeç obustronnie

na koz∏ach lub na stole zbrojarskim.

2. Ci´cie pr´tów zbrojeniowych o Êrednicy wi´kszej

ni˝ 20 mm no˝ycami r´cznymi jest zabronione.

3. W czasie przecinania mechanicznego pr´tów

zbrojeniowych chwytanie r´kà pr´tów w odleg∏oÊci

mniejszej ni˝ 0,5 m od urzàdzenia tnàcego jest zabronione.

§ 205. 1. Pr´ty o Êrednicy wi´kszej ni˝ 20 mm nale˝y odginaç wy∏àcznie za pomocà urzàdzeƒ mechanicznych.

2. Zak∏adanie zbrojenia, przestawianie odbojnic lub

trzpieni przy gi´ciu stali na mechanicznej gi´tarce jest

dopuszczalne wy∏àcznie przy unieruchomionej tarczy

gi´tarki.

§ 206. Do monta˝u zbrojenia na stanowisku pracy

po∏o˝onym na wysokoÊci stosuje si´ przepisy rozdzia∏u 9.

§ 207. W czasie dodawania do mieszanki betonowej Êrodków chemicznych roztwór nale˝y przygotowywaç w wydzielonych naczyniach i w wyznaczonych

miejscach, a osoby zatrudnione przy rozcieƒczaniu

Êrodków chemicznych powinny byç zaopatrzone

w Êrodki ochrony indywidualnej.

§ 208. 1. Pojemniki do transportu mieszanki betonowej powinny byç zabezpieczone przed przypadkowym wylaniem mieszanki oraz wyposa˝one w klapy ∏atwo otwieralne.

2. Opró˝nianie pojemnika z mieszanki betonowej

powinno odbywaç si´ stopniowo i równomiernie, aby

nie dopuÊciç do przecià˝enia deskowania.

3. Wylewanie mieszanki betonowej w deskowanie

z wysokoÊci wi´kszej ni˝ 1 m jest zabronione.

§ 209. Przy dostawie masy betonowej pojazdem

punkt zsypu powinien byç wyposa˝ony w odbojnice

zabezpieczajàce pojazd przed stoczeniem si´.

§ 210. 1. W czasie podgrzewania lub naparzania

materia∏ów nale˝y zabezpieczyç pracowników przed

oparzeniem.

2. Zawory przewodów pary nale˝y umieszczaç

w miejscach ∏atwo dost´pnych dla obs∏ugi urzàdzeƒ.

§ 211. Naprawy instalacji parowej lub goràcej wody nale˝y wykonywaç po uprzednim ich wy∏àczeniu,

opró˝nieniu i ostudzeniu.

§ 212. Formy do produkcji elementów prefabrykowanych o masie wi´kszej ni˝ 50 kg powinny byç przemieszczane za pomocà urzàdzeƒ mechanicznych.

§ 213. 1. W czasie podnoszenia elementu prefabrykowanego nale˝y sprawdziç dynamometrem mas´

elementu zawieszonego na haku dêwigu oraz stwierdziç, czy nie nastàpi∏o przyssanie lub przyczepienie si´

powierzchni elementu do formy.

2. W przypadku odczytywania wskazaƒ dynamometru na ziemi odczytujàcy pracownik nie powinien

znajdowaç si´ bli˝ej kraw´dzi formy ni˝ 1,5 m.

3. Je˝eli strza∏ka dynamometru dojdzie do granicy

nominalnego udêwigu, a element nie zostanie podniesiony, nale˝y natychmiast wstrzymaç dalsze podnoszenie. Ponowne podnoszenie mo˝e nastàpiç po odspojeniu elementu od powierzchni formy.

Rozdzia∏ 15

Roboty monta˝owe

§ 214. Roboty monta˝owe konstrukcji stalowych

i prefabrykowanych elementów wielkowymiarowych

mogà byç wykonywane, na podstawie projektu monta˝u oraz planu bioz, przez pracowników zapoznanych

z instrukcjà organizacji monta˝u oraz rodzajem u˝ywanych maszyn i innych urzàdzeƒ technicznych.

Poz. 401

§ 216. Przebywanie osób na górnych p∏aszczyznach

Êcian, belek, s∏upów, ram lub kratownic oraz na dwóch

ni˝szych kondygnacjach, znajdujàcych si´ bezpoÊrednio pod kondygnacjà, na której sà prowadzone roboty

monta˝owe, jest zabronione.

§ 217. 1. Prowadzenie monta˝u z elementów wielkowymiarowych jest zabronione

1) przy pr´dkoÊci wiatru powy˝ej 10 m/s;

2) przy z∏ej widocznoÊci o zmierzchu, we mgle i w porze nocnej, je˝eli stanowiska pracy nie majà wymaganego przepisami odr´bnymi oÊwietlenia.

2. Punkty Êwietlne przy stanowiskach monta˝owych powinny byç tak rozmieszczone, aby zapewnia∏y

równomierne oÊwietlenie, bez ostrych cieni i olÊnieƒ

osób.

§ 218. Przed podniesieniem elementu konstrukcji

stalowej lub ˝elbetowej nale˝y przewidzieç bezpieczny

sposób

1) naprowadzenia elementu na miejsce wbudowania;

2) stabilizacji elementu;

3) uwolnienia elementu z haków zawiesia;

4) podnoszenia elementu, po wyposa˝eniu w bezpieczne dojÊcia i pomosty monta˝owe, je˝eli wykonanie czynnoÊci nie jest mo˝liwe bezpoÊrednio

z poziomu terenu lub stropu.

§ 219. Elementy prefabrykowane mo˝na zwolniç

z podwieszenia, po ich uprzednim zamocowaniu

w miejscu wbudowania.

§ 220. W czasie zak∏adania st´˝eƒ monta˝owych,

wykonywania robót spawalniczych, odczepiania elementów prefabrykowanych z zawiesi i betonowania

styków nale˝y stosowaç wy∏àcznie pomosty monta˝owe lub drabiny rozstawne.

§ 221. 1. W czasie podnoszenia elementów prefabrykowanych nale˝y

1) stosowaç zawiesia odpowiednie do rodzaju elementu;

2) podnosiç na zawiesiu elementy o masie nieprzekraczajàcej dopuszczalnego nominalnego udêwigu;

3) dokonaç ogl´dzin zewn´trznych elementu;

4) stosowaç liny kierunkowe;

5) skontrolowaç prawid∏owoÊç zawieszenia elementu

na haku po jego podniesieniu na wysokoÊç 0,5 m.

§ 215. 1. Urzàdzenia pomocnicze, przeznaczone do

monta˝u, powinny posiadaç wymagane dokumenty.

2. W czasie monta˝u, w szczególnoÊci s∏upów, belek i wiàzarów, nale˝y stosowaç podk∏adki pod liny zawiesi, zapobiegajàce przetarciu i za∏amaniu lin.

2. Stan techniczny narz´dzi i urzàdzeƒ pomocniczych sprawdza codziennie osoba, o której mowa

w § 5.

3. Podnoszenie i przemieszczanie na elementach

prefabrykowanych osób, przedmiotów, materia∏ów

lub wyrobów jest zabronione.

§ 222. Podanie sygna∏u do podnoszenia elementu

mo˝e nastàpiç po usuni´ciu osób ze strefy niebezpiecznej.

Rozdzia∏ 16

Poz. 401

po∏àczeƒ przewodów i przy∏àczenia koƒcówki przewodu roboczego do uchwytu.

3. Do zasilania uchwytu elektrody i do masy nale˝y

stosowaç wy∏àcznie przewody oponowe — spawalnicze, o w∏aÊciwie dobranym przekroju.

Roboty spawalnicze

§ 223. Sta∏e stanowiska spawalnicze, zlokalizowane

na otwartej przestrzeni, powinny byç zabezpieczone

przed dzia∏aniem czynników atmosferycznych.

§ 224. W czasie spawania gazowego nale˝y u˝ywaç

wy∏àcznie butli posiadajàcych wa˝nà cech´ organu dozoru technicznego.

§ 225. Przemieszczanie butli o pojemnoÊci wodnej

powy˝ej 10 dm3 powinno odbywaç si´ zgodnie z przepisami dotyczàcymi bezpieczeƒstwa i higieny pracy

przy pracach spawalniczych.

§ 226. 1. W czasie korzystania z gazu z butli powinny byç one ustawione w pozycji pionowej lub pod kàtem nie mniejszym ni˝ 45° od poziomu.

2. Odleg∏oÊç p∏omienia palnika od butli nie powinna byç mniejsza ni˝ 1 m.

§ 227. 1. Przewody do tlenu i acetylenu powinny

wyró˝niaç si´ wymaganà kolorystykà, a ich d∏ugoÊç

powinna wynosiç co najmniej 5 m.

2. Nie stosuje si´ przewodów u˝ywanych uprzednio do innych gazów.

3. Zamocowanie przewodów na nasadkach reduktorów, bezpieczników wodnych, palników i ∏àczników

wykonuje si´ wy∏àcznie za pomocà p∏askich zacisków.

4. Przewody nale˝y chroniç przed uszkodzeniami

mechanicznymi.

5. Miejsca uszkodzone w przewodach powinny byç

wyci´te. ¸àczenia przewodów nale˝y wykonaç za pomocà specjalnych ∏àczników metalowych, o przekroju

wewn´trznym odpowiadajàcym przeÊwitowi ∏àczonego przewodu.

§ 228. Stosowanie do tlenu i acetylenu przewodów

igielitowych, z tworzyw sztucznych lub o podobnych

w∏aÊciwoÊciach jest zabronione.

§ 229. W przypadku zamarzni´cia zaworu butli gazowej, wytwornicy lub bezpiecznika wodnego, odmra˝anie powinno byç dokonywane za pomocà goràcej

wody lub pary wodnej. Odmra˝anie za pomocà p∏omienia jest zabronione.

4. Ka˝dy spawany przedmiot powinien byç uziemiony.

§ 231. Sta∏e stanowisko spawacza powinno byç wyposa˝one w miejscowà wentylacj´ wyciàgowà.

§ 232. Stanowisko spawacza powinno byç wydzielone w sposób zabezpieczajàcy inne osoby przed szkodliwym dzia∏aniem Êwiat∏a na wzrok.

§ 233. W czasie opadów atmosferycznych spawanie lub ci´cie metali jest dozwolone wy∏àcznie po os∏oni´ciu stanowiska pracy.

§ 234. 1. Spawanie zbiorników lub naczyƒ, w których by∏y przechowywane ciecze lub gazy ∏atwo zapalne bàdê trujàce, jest dozwolone wy∏àcznie po uprzednim ich oczyszczeniu z resztek gazów, cieczy i ich par

oraz po starannym wymyciu lub nape∏nieniu wodà albo gazem oboj´tnym.

2. Roboty spawalnicze w zbiornikach lub kot∏ach

mogà byç wykonywane wy∏àcznie przy asekuracji

osób znajdujàcych si´ na zewnàtrz, z zachowaniem

wzajemnej ∏àcznoÊci oraz z mo˝liwoÊcià udzielenia natychmiastowej pomocy.

3. Osoby znajdujàce si´ wewnàtrz zbiornika powinny byç wyposa˝one w szelki bezpieczeƒstwa, do których nale˝y przymocowaç link´ bezpieczeƒstwa trzymanà przez osob´ ubezpieczajàcà znajdujàcà si´ na zewnàtrz zbiornika.

§ 235. Osoby znajdujàce si´ wewnàtrz zbiornika

powinny mieç zapewniony dop∏yw Êwie˝ego powietrza oraz oÊwietlenie elektryczne o bezpiecznym napi´ciu.

Rozdzia∏ 17

Roboty dekarskie i izolacyjne

§ 236. Na dachach, których wytrzyma∏oÊç nie zapewnia bezpiecznego przebywania na nich osób, nale˝y wykonaç sta∏e lub przenoÊne mostki i k∏adki zabezpieczajàce.

§ 237. 1. Kot∏y do podgrzewania masy bitumicznej

powinny byç zaopatrzone w pokrywy i szczelnie zamkni´te.

§ 230. 1. Sprz´t do spawania elektrycznego powinien spe∏niaç wymagania okreÊlone w przepisach dotyczàcych systemu oceny zgodnoÊci oraz byç u˝ytkowany zgodnie z dokumentacjà techniczno-ruchowà.

2. Kot∏y i zbiorniki do podgrzewania i transportu

r´cznego mas bitumicznych powinny byç wype∏nione

nie wi´cej ni˝ do 3/4 ich wysokoÊci.

2. Spawacz, przed rozpocz´ciem spawania elektrycznego, jest obowiàzany sprawdziç prawid∏owoÊç

3. Przewóz mas bitumicznych odbywa si´ w szczelnie zamkni´tych zbiornikach.

4. Podgrzewanie masy bitumicznej powinno odbywaç si´ w kot∏ach do tego przystosowanych, zgodnie

z wymaganiami okreÊlonymi w przepisach przeciwpo˝arowych.

5. Podgrzewanie masy bitumicznej w beczkach

i pojemnikach s∏u˝àcych do jej przechowywania

i transportu jest zabronione.

§ 238. 1. Mieszanie asfaltu z benzynà powinno odbywaç si´ w odleg∏oÊci nie mniejszej ni˝ 50 m od êród∏a otwartego ognia i przy u˝yciu wy∏àcznie drewnianych mieszade∏.

2. Wylewanie podgrzanego asfaltu do benzyny powinno odbywaç si´ przy sta∏ym mieszaniu.

3. Wlewanie benzyny do asfaltu jest zabronione.

4. U˝ywanie do rozcieƒczenia asfaltu benzyny etylizowanej i benzenu jest zabronione.

§ 239. 1. W czasie wykonywania robót izolacyjnych

wewnàtrz zbiorników i w pomieszczeniach zamkni´tych stosowanie rozpuszczalników i materia∏ów szkodliwych, ∏atwo zapalnych lub wybuchowych jest dopuszczalne pod warunkiem zapewnienia odpowiednio

1) intensywnej wymiany powietrza;

2) zastosowania Êrodków ochrony indywidualnej i po

udzieleniu zatrudnionym osobom odpowiedniego

instrukta˝u stanowiskowego przez wykonawc´ lub

osob´ upowa˝nionà oraz

3) odpowiedniej asekuracji z zewnàtrz.

2. Rozpuszczalniki i materia∏y, o których mowa

w ust. 1, powinny byç przygotowane na zewnàtrz i dostarczane do zbiorników i pomieszczeƒ zamkni´tych

gotowe do u˝ycia.

Rozdzia∏ 18

Poz. 401

§ 243. 1. Do usuwania gruzu w czasie robót rozbiórkowych nale˝y stosowaç zsuwnice pochy∏e lub rynny

zsypowe.

2. Rynny zsypowe powinny mieç zabezpieczenie

przed wypadaniem gruzu.

§ 244. Przewracanie Êcian lub innych cz´Êci obiektu przez podkopywanie i podcinanie jest zabronione.

§ 245. 1. W czasie wykonywania robót rozbiórkowych sposobami zmechanizowanymi wszystkie osoby

i maszyny powinny znajdowaç si´ poza strefà niebezpiecznà.

2. W czasie wykonywania robót rozbiórkowych

sposobem przewracania d∏ugoÊç umocowanych lin

powinna byç trzykrotnie wi´ksza od wysokoÊci obiektu, a ich umocowanie powinno byç niezawodne.

Rozdzia∏ 19

Roboty budowlane

wykonywane z u˝yciem materia∏ów wybuchowych

§ 246. 1. Kierownik budowy jest obowiàzany zapoznaç wszystkie osoby, uczestniczàce w organizacji i realizacji robót budowlanych wykonywanych z u˝yciem

materia∏ów wybuchowych, z przepisami i zasadami

bezpieczeƒstwa i higieny pracy dotyczàcymi tych robót.

2. Pracownicy, przed przystàpieniem do wykonywania robót, o których mowa w ust. 1, po zapoznaniu

si´ z przepisami i zasadami bezpieczeƒstwa i higieny

pracy — potwierdzajà pisemnie, ˝e zostali do tych robót odpowiednio przygotowani.

§ 247. Przed przystàpieniem do realizacji prac strza∏owych w obiekcie budowlanym, obiekt ten nale˝y

od∏àczyç od wszelkich instalacji.

Roboty rozbiórkowe

§ 240. 1. Roboty rozbiórkowe powinny byç wykonywane na podstawie dokumentacji projektowej.

2. Teren, na którym prowadzone sà roboty rozbiórkowe obiektu budowlanego, nale˝y ogrodziç i oznakowaç tablicami ostrzegawczymi.

3. Przed rozpocz´ciem robót rozbiórkowych nale˝y

obiekt od∏àczyç od sieci gazowej, cieplnej, elektroenergetycznej, teletechnicznej, wodociàgowej i kanalizacyjnej.

§ 241. 1. Prowadzenie robót rozbiórkowych, je˝eli

zachodzi mo˝liwoÊç przewrócenia cz´Êci konstrukcji

obiektu przez wiatr, jest zabronione.

2. Roboty nale˝y wstrzymaç w przypadku, gdy

pr´dkoÊç wiatru przekracza 10 m/s.

§ 242. W czasie prowadzenia robót rozbiórkowych

przebywanie ludzi na ni˝ej po∏o˝onych kondygnacjach

jest zabronione.

§ 248. Roboty strza∏owe mo˝e wykonywaç tylko

jedna osoba, o wymaganych kwalifikacjach i uprawnieniach, wyznaczona do tych czynnoÊci.

§ 249. W przypadkach uzasadnionych wzgl´dami

konstrukcyjnymi, przed przeprowadzeniem wyburzenia zasadniczego, nale˝y dokonaç niszczeƒ klatek schodowych, szybów wind oraz innych elementów stanowiàcych usztywnienie przestrzenne konstrukcji. O zakresie niszczeƒ decyduje projektant prac wyburzeniowych.

§ 250. Rozdrabnianie elementów ˝elbetowych spr´˝onych i betonowych, z∏omu ˝eliwnego i stalowego powinno odbywaç si´ w specjalnie do tego celu przeznaczonych, odpowiednio zaprojektowanych i wyposa˝onych do∏ach strza∏owych.

§ 251. W celu ograniczenia masy jednoczeÊnie upadajàcych elementów konstrukcji, powodujàcych

wstrzàs, zaleca si´ stosowanie inicjowania zw∏ocznego.

§ 252. 1. Prace rozbiórkowe nale˝y prowadziç

w sposób uniemo˝liwiajàcy powstanie sp´kaƒ we fragmentach nierozbieranej cz´Êci konstrukcji, jej rozszczelnienie oraz uszkodzenie urzàdzeƒ hydrotechnicznych.

2. Przed przystàpieniem do prac strza∏owych

w konstrukcjach nadwodnych nale˝y zdemontowaç

wyposa˝enie nabrze˝y i pomostów.

3. Umieszczone w wodzie ∏adunki nale˝y zamocowaç w sposób zapewniajàcy dok∏adne ich przyleganie

do niszczonej konstrukcji. ¸adunki nale˝y zabezpieczyç

przed wyp∏yni´ciem, wypadni´ciem lub wymyciem.

§ 253. 1. Przed przystàpieniem do wykonywania

strzelania nale˝y powiadomiç wszystkie osoby znajdujàce si´ w strefie rozrzutu o terminie rozbiórki z zastosowaniem materia∏ów wybuchowych i zapewniç

1) opuszczenie strefy zagro˝enia przez przebywajàce

tam ewentualnie osoby trzecie;

2) usuni´cie wszystkich urzàdzeƒ, instalacji i innych

ni˝ konstrukcyjne elementów budowlanych, mogàcych spowodowaç obni˝enie bezpieczeƒstwa

wykonywania robót strza∏owych oraz nara˝onych

na zniszczenie lub uszkodzenie.

2. Teren placu ogradza si´ i ochrania w taki sposób,

aby istnia∏a Êcis∏a kontrola osób i pojazdów wchodzàcych i wychodzàcych. Na ogrodzeniu budowy powinny byç umieszczone tablice ostrzegawcze.

3. W czasie strzelania strefa niebezpieczna powinna byç zabezpieczona przed dost´pem osób trzecich,

w szczególnoÊci przez posterunki, patrole lub blokady.

4. Strefy destrukcyjnego oddzia∏ywania wybuchu

nale˝y zabezpieczyç przed przedostaniem si´ do nich

osób postronnych.

5. W strefie wykonywania robót strza∏owych palenie tytoniu oraz otwartego ognia jest zabronione.

6. ¸adunki wybuchowe nale˝y odpalaç po uprzednim usuni´ciu wszystkich osób poza stref´ niebezpiecznà.

Poz. 401

mi, zakazujàcymi wst´pu na teren osobom postronnym.

4. Sk∏ad powinien byç wyposa˝ony w sprz´t przeciwpo˝arowy. Na terenie sk∏adu nale˝y ÊciÊle przestrzegaç Êrodków ostro˝noÊci i przepisów przeciwpo˝arowych, a w szczególnoÊci zabrania si´ palenia tytoniu i u˝ywania otwartego ognia.

5. W tymczasowym sk∏adzie Êrodków strza∏owych

zabrania si´

1) przecinania lontu detonujàcego;

2) uzbrajania ∏adunków;

3) wykonywania innych czynnoÊci niezgodnych z zasadami bezpieczeƒstwa.

6. IloÊç dostarczanych dziennie Êrodków strza∏owych do sk∏adu tymczasowego powinna byç w miar´

mo˝liwoÊci tak skalkulowana, aby zosta∏a w tym dniu

zu˝yta.

§ 256. 1. Ârodki strza∏owe wydaje i rozlicza wy∏àcznie wydawca Êrodków strza∏owych.

2. Wydawanie Êrodków strza∏owych odbywa si´ na

podstawie zapotrzebowania wystawionego przez kierownika prac strza∏owych.

3. Wydawca Êrodków strza∏owych dokonuje

w obecnoÊci strza∏owego nape∏nienia puszek strza∏owych materia∏em wybuchowym oraz ∏adownic i sp∏onników Êrodkami inicjujàcymi.

4. Wydawca Êrodków strza∏owych prowadzi rejestr

wydanych i zwróconych materia∏ów wybuchowych

i Êrodków inicjujàcych w ksià˝ce obrotu Êrodkami

strza∏owymi.

§ 257. 1. Strza∏owi, przenoszàcy Êrodki strza∏owe,

noszà na prawym ramieniu opask´ ostrzegawczà koloru ˝ó∏tego.

2. Zabrania si´ przenoszenia przez jednà osob´

skrzynek z materia∏em wybuchowym o masie powy˝ej

25 kg.

§ 254. W czasie trwania robót strza∏owych stosuje

si´ sygna∏y ostrzegawcze, okreÊlone w przepisach prawa górniczego i geologicznego.

3. Przy jednoczesnym przenoszeniu wi´kszej iloÊci

skrzynek ze Êrodkami strza∏owymi nale˝y zachowaç

odleg∏oÊç co najmniej 5 m mi´dzy przenoszonymi opakowaniami.

§ 255. 1. Na terenie budowy, w miejscu wyznaczonym przez kierownika budowy, nale˝y zorganizowaç

tymczasowy sk∏ad do przechowywania i wydawania

Êrodków strza∏owych.

4. Na koniec zmiany roboczej ka˝dy strza∏owy dokonuje rozliczenia zu˝ytych Êrodków strza∏owych we

w∏asnym dzienniku strza∏owym.

2. Tymczasowy sk∏ad Êrodków strza∏owych lokalizuje si´ w osobnym budynku o specjalnej konstrukcji

przeciwwybuchowej, z dala od dróg komunikacyjnych

budowy oraz innych budynków.

3. Miejsce wokó∏ sk∏adu o szerokoÊci co najmniej

5 m powinno byç oznakowane tablicami ostrzegawczy-

5. Kierownik prac strza∏owych dokonuje dziennego

rozliczenia Êrodków strza∏owych w dzienniku strzelaƒ.

§ 258. 1. Po ka˝dej zmianie roboczej puste puszki

strza∏owe, ∏adownice, sp∏onniki oraz niezu˝yte Êrodki

strza∏owe powinny byç zwrócone do tymczasowego

sk∏adu Êrodków strza∏owych. Niewykorzystane w danym dniu Êrodki strza∏owe nale˝y przewieêç do maga-

zynu sta∏ego. Dopuszcza si´ pozostawienie Êrodków

strza∏owych w sk∏adzie tymczasowym pod warunkiem

zapewnienia ich ochrony.

2. Inicjowanie sieci ogniowej nale˝y realizowaç za

pomocà zapalaczy chloranowych lub zap∏onników tarciowych.

2. Odleg∏oÊç mi´dzy miejscem sk∏adowania materia∏ów wybuchowych i miejscem sk∏adowania Êrodków inicjujàcych powinna wynosiç co najmniej 2 m.

§ 263. W przypadku niezadzia∏ania sieci strza∏owej

nale˝y jà sprawdziç, usunàç usterki i powtórnie zainicjowaç. Do czasu usuni´cia usterek sieci strza∏owej podawanie sygna∏u odwo∏awczego jest zabronione.

3. Sk∏adowane Êrodki strza∏owe powinny posiadaç

odpowiednie certyfikaty oraz nieuszkodzone opakowania.

§ 259. 1. Podczas wykonywania robót rozbiórkowych nale˝y stosowaç materia∏y wybuchowe w postaci standardowych ∏adunków dostarczonych przez producenta, pakietowanych lub porcjowanych przez wykonawc´, wed∏ug zasad okreÊlonych w metryce strza∏owej.

2. Do przenoszenia materia∏ów wybuchowych

i Êrodków inicjujàcych do miejsc za∏adowania nale˝y

stosowaç puszki strza∏owe, ∏adownice i sp∏onniki.

3. W czasie realizacji prac strza∏owych dopuszcza

si´ przenoszenie materia∏ów wybuchowych i Êrodków

inicjujàcych w opakowaniach fabrycznych bàdê

w drewnianych skrzyniach posiadajàcych trwa∏e zamkni´cie.

§ 260. 1. Inicjowanie ∏adunków przy zastosowaniu

lontu detonujàcego mo˝e odbywaç si´ tylko bezsp∏onkowo.

2. W wersji kombinowanej odpalanie sieci ogniowej nale˝y realizowaç elektrycznie, za pomocà zapalników o odpowiednim impulsie inicjowania.

3. W przypadku stosowania ∏adunków w otworach

strza∏owych uzbrajanie ∏adunków powinno odbywaç

si´ bezpoÊrednio przed ich za∏adowaniem w miejscu

prowadzenia prac strza∏owych.

§ 261. 1. Do wykonywania otworów strza∏owych

nale˝y stosowaç sprz´t wiertniczy o nap´dzie elektrycznym lub pneumatycznym.

2. Przy wierceniu otworów pionowych urzàdzeniami elektrycznymi nale˝y wykonaç przewiert wynoszàcy do 10% d∏ugoÊci otworu strza∏owego albo stosowaç

g∏´bokoÊç projektowanà, pod warunkiem oczyszczenia

otworów spr´˝onym powietrzem lub wybierakiem.

3. Otwory w elementach metalowych zaleca si´

wykonywaç przez wypalanie.

4. Zalecana Êrednica otworu, o którym mowa

w ust. 3, wynosi od 30 do 35 mm.

5. Wiercenie i wypalanie nale˝y prowadziç z zachowaniem wymogów zawartych w przepisach dotyczàcych tego rodzaju robót.

§ 262. 1. Do przygotowania sieci ogniowych nale˝y

stosowaç specjalistyczne no˝e minerskie, obciskacze

sp∏onek, taÊm´ izolacyjnà, b´bny na lont detonacyjny

oraz sp∏onniki.

§ 264. 1. W przypadku stwierdzenia niewybuchów

nale˝y je likwidowaç pojedynczo lub zale˝nymi od siebie grupami.

2. Przy likwidacji niewybuchów nale˝y wykonaç

os∏ony bezpoÊrednie i poÊrednie, zapewniajàce pe∏ne

bezpieczeƒstwo.

3. W przypadku braku dost´pu do niewybuchu nale˝y dokonaç r´cznego oddzielenia elementu z niewybuchem od pozosta∏ej cz´Êci konstrukcji (zwa∏owiska).

4. Przenoszenie niewybuchu poza rejon prowadzenia prac strza∏owych jest zabronione.

§ 265. 1. Zasady wspó∏dzia∏ania ekip strza∏owych

z pozosta∏ymi zespo∏ami realizacyjnymi okreÊla kierownik budowy, w porozumieniu z kierownikiem prac

strza∏owych.

2. W okresie od rozpocz´cia ∏adowania otworów

strza∏owych materia∏em wybuchowym do chwili zakoƒczenia prac strza∏owych wszyscy pracownicy budowy wykonujà polecenia kierownika prac strza∏owych.

3. W trakcie prowadzenia prac strza∏owych nale˝y

zapewniç ∏àcznoÊç mi´dzy cz∏onkami ekipy strza∏owej.

4. W trakcie prowadzenia prac strza∏owych ekipa

strza∏owa powinna byç ubrana w jednolità odzie˝ spe∏niajàcà wymagania ochrony przed elektrycznoÊcià statycznà.

Rozdzia∏ 20

Przepisy koƒcowe

§ 266. Tracà moc

1) rozporzàdzenie Ministra Budownictwa i Przemys∏u

Materia∏ów Budowlanych z dnia 28 marca 1972 r.

w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-monta˝owych i rozbiórkowych (Dz. U. Nr 13, poz. 93) oraz

2) rozporzàdzenie Rady Ministrów z dnia 4 lutego

1956 r. w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy

przy robotach impregnacyjnych i odgrzybieniowych (Dz. U. Nr 5, poz. 25).

§ 267. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

6 miesi´cy od dnia og∏oszenia.

Minister Infrastruktury: M. Pol

401

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA INFRASTRUKTURY1)

z dnia 6 lutego 2003 r.

w sprawie bezpieczeƒstwa i higieny pracy podczas wykonywania robót budowlanych

Na podstawie art. 23715 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21,

poz. 94, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje

Rozdzia∏ 1

Przepisy ogólne