Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 29 października 2003 r. w sprawie wykazu dziedzin pielęgniarstwa oraz dziedzin mających zastosowanie w ochronie zdrowia, w których może być prowadzona specjalizacja i kursy kwalifikacyjne, oraz ramowych programów specjalizacji dla pielęgniarek i położnych

§ 1. 1. Specjalizacje dla piel´gniarek mogà byç

prowadzone w nast´pujàcych dziedzinach piel´gniarstwa

5) geriatrycznego,

6) kardiologicznego,

7) nefrologicznego,

8) diabetologicznego,

9) pediatrycznego,

1) rodzinnego,

10) chirurgicznego,

2) w ochronie zdrowia pracujàcych,

11) operacyjnego,

3) Êrodowiska nauczania i wychowania,

12) anestezjologicznego i intensywnej opieki,

4) zachowawczego,

———————

13) onkologicznego,

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie

szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U.

Nr 93, poz. 833).

14) psychiatrycznego,

15) opieki d∏ugoterminowej,

16) neurologicznego,

17) opieki paliatywnej,

18) ratunkowego,

oraz w dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej.

2. Specjalizacje dla po∏o˝nych mogà byç prowadzone w dziedzinie piel´gniarstwa rodzinnego, dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej oraz

w dziedzinach piel´gniarstwa ginekologicznego i piel´gniarstwa po∏o˝niczego.

3. Specjalizacje dla piel´gniarek i po∏o˝nych mogà

byç tak˝e prowadzone w dziedzinach piel´gniarstwa

neonatologicznego, piel´gniarstwa epidemiologicznego oraz w dziedzinie organizacji i zarzàdzania.

§ 2. 1. Kursy kwalifikacyjne dla piel´gniarek mogà

byç prowadzone w nast´pujàcych dziedzinach piel´gniarstwa

1) rodzinnego,

2) w ochronie zdrowia pracujàcych,

3) anestezjologicznego i intensywnej opieki,

4) psychiatrycznego,

5) onkologicznego,

6) zachowawczego,

7) Êrodowiska nauczania i wychowania,

8) nefrologicznego z dializoterapià,

9) opieki d∏ugoterminowej,

10) opieki paliatywnej,

Poz. 1922

2. Kursy kwalifikacyjne dla po∏o˝nych mogà byç

prowadzone w dziedzinie piel´gniarstwa rodzinnego

oraz w dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej.

3. Kursy kwalifikacyjne dla piel´gniarek i po∏o˝nych mogà byç tak˝e prowadzone w dziedzinach piel´gniarstwa neonatologicznego, operacyjnego, epidemiologicznego oraz w dziedzinie organizacji i zarzàdzania.

§ 3. 1. Ramowe programy specjalizacji dla dziedzin

wymienionych w § 1 obejmujà blok ogólnozawodowy

oraz bloki specjalistyczne.

2. Ramowy program bloku ogólnozawodowego

jest okreÊlony w za∏àczniku nr 1 do rozporzàdzenia.

3. Ramowe programy bloków specjalistycznych sà

okreÊlone w za∏àcznikach nr 2—27 do rozporzàdzenia.

§ 4. Specjalizacje rozpocz´te po dniu 11 lipca

2003 r. mogà byç prowadzone równie˝ na podstawie

dotychczasowych programów kszta∏cenia, jednak nie

d∏u˝ej ni˝ do dnia 30 kwietnia 2004 r. Po dniu 30 kwietnia 2004 r. specjalizacje prowadzone sà na podstawie

programu kszta∏cenia sporzàdzonego przez organizatora kszta∏cenia zgodnie z ramowym programem

kszta∏cenia, okreÊlonym w rozporzàdzeniu, i po pozytywnym zaopiniowaniu tego programu przez Centrum

Kszta∏cenia Podyplomowego Piel´gniarek i Po∏o˝nych, a je˝eli organizatorem kszta∏cenia jest podmiot,

o którym mowa w art. 10d pkt 1 ustawy z dnia 5 lipca

1996 r. o zawodach piel´gniarki i po∏o˝nej, po zatwierdzeniu tego programu przez Dyrektora Centrum

Kszta∏cenia Podyplomowego Piel´gniarek i Po∏oznych.

§ 5. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem og∏oszenia.

11) ratunkowego,

oraz w dziedzinie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej.

Minister Zdrowia: L. Sikorski

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra

Zdrowia z dnia 29 paêdziernika 2003 r.

(poz. 1922)

Za∏àcznik nr 1

RAMOWY PROGRAM BLOKU OGÓLNOZAWODOWEGO

I. Rodzaj kszta∏cenia

1. Ramowe programy bloków specjalistycznych,

o których mowa w za∏àcznikach nr 2—27 do rozporzàdzenia, uwzgl´dniajà

1) aktualne treÊci wynikajàce z rozwoju nauk medycznych i zmieniajàcego si´ stanu prawnego;

2) zdrowotne potrzeby i problemy regionu w treÊciach kszta∏cenia;

3) indywidualne doÊwiadczenia uczestników szkolenia;

4) realne mo˝liwoÊci w∏asne w zakresie kszta∏cenia

podyplomowego, w tym rozszerzenia programu

o treÊci nadobowiàzkowe.

2. Organizator kszta∏cenia podyplomowego na

podstawie ramowego programu sporzàdza program

kszta∏cenia. Program kszta∏cenia musi uwzgl´dniaç

wszystkie elementy modu∏ów wskazanych w planie

nauczania ramowego programu, z tym ˝e treÊci kszta∏cenia mogà byç dostosowane do warunków i potrzeb

lokalnych.

3. Wykaz umiej´tnoÊci b´dàcych przedmiotem

kszta∏cenia ramowego programu jest dla organizatora

i uczestnika kszta∏cenia obowiàzujàcym elementem

programu. Osiàgni´cie wskazanych umiej´tnoÊci

gwarantuje, ˝e ka˝dy absolwent specjalizacji b´dzie

posiada∏ takie same kwalifikacje, niezale˝nie od miejsca ukoƒczenia kszta∏cenia, podmiotu organizujàcego

kszta∏cenie podyplomowe oraz trybu kszta∏cenia.

Poz. 1922

5. Modyfikacje czasu kszta∏cenia, o których mowa

w ust. 4, mogà

1) polegaç na przesuni´ciach pomi´dzy poszczególnymi modu∏ami lub

2) w cz´Êci zostaç przeznaczone na realizacj´ zadaƒ

w ramach samokszta∏cenia.

6. Organizator kszta∏cenia w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji oraz wyk∏adowcami mo˝e modyfikowaç czas trwania kszta∏cenia w przypadku programu realizowanego w trybie innym ni˝ dzienny.

4. Poszczególne modu∏y ramowego programu zawierajà cel, treÊci nauczania oraz wykaz umiej´tnoÊci

wynikowych, odnoszàce si´ zarówno do zaj´ç teoretycznych, jak i praktycznych.

IV. Sposób organizacji

5. Organizator kszta∏cenia podyplomowego oprócz

programu kszta∏cenia teoretycznego obowiàzany jest

opracowaç program szkolenia praktycznego dla ka˝dej placówki. Program ten powinien zawieraç cel

i umiej´tnoÊci.

2. Planujàc realizacj´ specjalizacji organizator

kszta∏cenia powinien

6. Program szkolenia praktycznego, o którym mowa w ust. 5, powinien uwzgl´dniaç

1) wykaz Êwiadczeƒ zdrowotnych opracowany na

podstawie wykazu umiej´tnoÊci, do których zaliczenia jest obowiàzany uczestnik specjalizacji;

2) dokumentacj´ zawierajàcà potwierdzenie zaliczenia poszczególnych Êwiadczeƒ opracowanà przez

organizatora kszta∏cenia, stanowiàcà wewn´trzny

dokument organizatora kszta∏cenia.

1. Za przebieg i organizacj´ specjalizacji odpowiedzialny jest organizator kszta∏cenia.

1) opracowaç program kszta∏cenia;

2) opracowaç regulamin organizacyjny specjalizacji,

który w szczególnoÊci okreÊli

a) organizacj´ specjalizacji,

b) zasady i sposób naboru osób przewidzianych

na szkolenie,

c) prawa i obowiàzki osób uczestniczàcych w szkoleniu,

d) zakres obowiàzków wyk∏adowców i innych

osób prowadzàcych nauczanie teoretyczne

i szkolenie praktyczne;

II. Cel kszta∏cenia

3) powo∏aç kierownika specjalizacji;

Celem kszta∏cenia jest przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry piel´gniarek i po∏o˝nych do

sprawowania roli lidera zespo∏ów, inicjowania i wdra˝ania zmian ukierunkowanych na popraw´ jakoÊci

Êwiadczonych us∏ug oraz podejmowania dzia∏aƒ zmierzajàcych do rozwoju zawodowego.

4) powo∏aç komisj´ kwalifikacyjnà;

III. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 900—1 200 godzin

dydaktycznych, w tym w bloku ogólnozawodowym —

330 godzin.

2. IloÊç godzin w bloku specjalistycznym okreÊlajà

dla poszczególnych specjalizacji za∏àczniki nr 2—27 do

rozporzàdzenia.

3. Plan nauczania jest okreÊlony dla dziennego trybu kszta∏cenia i zawiera liczb´ godzin przeznaczonà na

realizacj´ poszczególnych modu∏ów, z zastrze˝eniem

ust. 4.

4. Prowadzàcy zaj´cia w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji mogà dokonaç modyfikacji czasu

kszta∏cenia w wymiarze nie wi´kszym ni˝ 20 %, majàc

na wzgl´dzie lokalne preferencje i potrzeby.

5) powo∏aç w uzgodnieniu z kierownikiem specjalizacji opiekunów szkolenia praktycznego, którzy powinni byç merytorycznymi pracownikami tych placówek;

6) wskazaç kadr´ dydaktycznà posiadajàcà kwalifikacje okreÊlone w programie ramowym;

7) zapewniç baz´ dydaktycznà dostosowanà do liczby uczestników specjalizacji

a) sale wyk∏adowe,

b) sale warsztatowe,

c) pomieszczenia wyposa˝one w specjalistyczny

sprz´t i aparatur´, pracownie informatyczne,

8) zaprojektowaç zaj´cia, Êrodki dydaktyczne, w odniesieniu do poszczególnych modu∏ów, ze szczególnym uwzgl´dnieniem form aktywizujàcych;

9) opracowaç list´ lektur do poszczególnych modu∏ów, uwzgl´dniajàc kryterium aktualnoÊci i adekwatnoÊci doboru do treÊci nauczania;

10) dobraç placówki sta˝owe zgodnie z planem nauczania, w których mo˝liwe b´dzie zdobywanie

umiej´tnoÊci niezb´dnych do wykonywania okreÊlonych Êwiadczeƒ zdrowotnych;

11) posiadaç wewn´trzny system monitorowania jakoÊci kszta∏cenia.

3. W dniu rozpocz´cia specjalizacji ka˝dy uczestnik

powinien otrzymaç

Poz. 1922

2. Do uzyskania tytu∏u specjalisty wymaga si´ zdania egzaminu paƒstwowego przeprowadzonego przez

paƒstwowà komisj´ egzaminacyjnà powo∏ywanà

przez ministra w∏aÊciwego do spraw zdrowia.

VI. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

1) harmonogram zaj´ç teoretycznych i praktycznych;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

2) wykaz umiej´tnoÊci b´dàcych przedmiotem kszta∏cenia;

1. Komunikowaç si´ z pacjentem, jego rodzinà i zespo∏em terapeutycznym.

3) kart´ specjalizacji, która z wymaganymi wpisami

i zaliczeniami stanowi dowód ich odbycia.

2. Inicjowaç i wprowadzaç zmiany organizacyjne

w obszarze dzia∏ania.

4. Do zadaƒ kierownika specjalizacji powinno nale˝eç

1) wspó∏decydowanie o doborze kadry dydaktycznej;

2) przedstawienie uczestnikom specjalizacji celu, programu i organizacji szkolenia;

3) ocenianie placówek szkolenia praktycznego wed∏ug specyfiki i organizacji zaj´ç;

4) udzielanie indywidualnych konsultacji uczestnikom specjalizacji;

5) zbieranie i analizowanie opinii o przebiegu specjalizacji;

6) zaliczanie specjalizacji i dokonanie wpisu w karcie

specjalizacji.

5. Do zadaƒ opiekuna szkolenia praktycznego nale˝y

1) instrukta˝ wst´pny polegajàcy w szczególnoÊci na

zapoznaniu z celem szkolenia praktycznego, organizacjà pracy, wyposa˝eniem placówki, jej personelem, zakresem udzielanych Êwiadczeƒ;

2) instrukta˝ bie˝àcy polegajàcy w szczególnoÊci na

organizacji i prowadzeniu zaj´ç, kontroli nad ich

prawid∏owym przebiegiem, pomocy w rozwiàzywaniu problemów;

3) instrukta˝ koƒcowy polegajàcy na omówieniu

i podsumowaniu zaj´ç, zaliczeniu Êwiadczeƒ zdrowotnych okreÊlonych w programie kszta∏cenia,

ocenie uzyskanych wiadomoÊci i umiej´tnoÊci.

V. Sposób sprawdzania efektów nauczania

1. W toku realizacji programu kszta∏cenia nale˝y

dokonywaç oceny bie˝àcej polegajàcej na zaliczaniu

poszczególnych modu∏ów, w tym sprawdzeniu stopnia opanowania wiedzy i umiej´tnoÊci b´dàcych

przedmiotem nauczania teoretycznego i praktycznego, w tym Êwiadczeƒ zdrowotnych przewidzianych

w programie kszta∏cenia, przy czym warunki zaliczania

ustala wyk∏adowca lub opiekun szkolenia praktycznego w porozumieniu z kierownikiem specjalizacji.

3. Interpretowaç i upowszechniaç zasady kodeksu

deontologii zawodowej.

4. Upowszechniaç, interpretowaç i stosowaç akty

prawne dotyczàce ochrony zdrowia, prawa pracy i przepisów dotyczàcych zawodu piel´gniarki i po∏o˝nej.

5. Korzystaç z podstaw naukowych dydaktyki ogólnej i andragogiki.

6. OkreÊlaç wieloczynnikowe uwarunkowania

zdrowia, chorób i niepe∏nosprawnoÊci.

7. Identyfikowaç indywidualne potrzeby jednostki,

rodziny, grup spo∏ecznych i spo∏eczeƒstwa.

8. Analizowaç uwarunkowania gospodarcze, ekologiczne, demograficzne i epidemiologiczne kraju, regionu, powiatu i gminy.

9. Uczestniczyç w budowaniu strategii dla zdrowia

w województwie, powiecie, gminie.

10. Wykorzystywaç sprz´t komputerowy w ca∏oÊciowej analizie danych.

11. Rozpoznawaç zapotrzebowanie na opiek´ zdrowotnà.

12. Oceniaç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà.

13. Identyfikowaç potrzeby ró˝nych grup ludzi

w zakresie piel´gnowania w zdrowiu i w chorobie.

14. Dokonywaç oceny stanu zdrowia pacjenta.

15. Przeprowadziç badanie fizykalne pacjenta.

16. Stawiaç diagnoz´ piel´gniarskà.

17. Planowaç opiek´ piel´gniarskà, po∏o˝niczà

w stosunku do wszystkich odbiorców Êwiadczeƒ.

18. Realizowaç holistycznà opiek´ nad pacjentem.

19. Oceniaç wyniki opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej.

20. Monitorowaç jakoÊç Êwiadczonych us∏ug.

21. Podnosiç jakoÊç Êwiadczeƒ piel´gniarskich, po∏o˝niczych.

22. OkreÊlaç zasady finansowania systemu ochrony zdrowia.

23. Oceniaç koszty poszczególnych Êwiadczeƒ piel´gniarskich, po∏o˝niczych.

29. Charakteryzowaç teori´ piel´gnowania i stosowaç jà w praktyce zawodowej.

24. Przygotowaç ofert´ i plan finansowy Êwiadczeƒ zdrowotnych realizowanych przez piel´gniark´,

po∏o˝nà.

30. Opracowywaç procedury i standardy praktyki

zawodowej.

25. Wykorzystywaç zasady marketingu w odniesieniu do Êwiadczeƒ zdrowotnych.

31. Monitorowaç warunki fizyczne i psychiczne

w miejscu pracy.

27. Organizowaç opiek´ piel´gniarskà, po∏o˝niczà.

32. Planowaç w∏asnà karier´ zawodowà i doradzaç

piel´gniarkom, po∏o˝nym w zakresie planowania kariery.

28. Wzbogacaç i wykorzystywaç teoretyczny dorobek piel´gniarstwa.

33. OkreÊlaç kierunki rozwoju opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej.

26. Zarzàdzaç opiekà piel´gniarskà, po∏o˝niczà.

VII. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Liczba godzin

I

Elementy psychologii

15

II

Dydaktyka z elementami edukacji medycznej

15

III

Socjologia zdrowia i choroby

15

IV

Etyka, deontologia i prawo

15

V

Organizacja i zarzàdzanie z elementami ekonomiki ochrony zdrowia

30

VI

Polityka spo∏eczna i zdrowie publiczne

30

VII

Ocena stanu zdrowia i badanie fizykalne

100

VIII

Teorie piel´gnowania

15

IX

Badania naukowe w piel´gniarstwie

15

X

Rozwój zawodowy

15

XI

Informatyka i statystyka w praktyce zawodowej piel´gniarki, po∏o˝nej

30

Teoria — liczba godzin

STA˚1)

Lp.

295

Liczba godzin

I

Oddzia∏y: internistyczny (chirurgiczny, neurologiczny lub po∏o˝niczy2))

21

II

Oddzia∏ intensywnej opieki medycznej, Oddzia∏ intensywnej opieki kardiologicznej

14

Sta˝ — liczba godzin

———————

1) Wskazane placówki sta˝owe sà w∏aÊciwe dla modu∏u VII Ocena stanu zdrowia i badanie fizykalne.

2) Oddzia∏ po∏o˝niczy, gdy uczestnikiem szkolenia jest po∏o˝na.

VIII. Program nauczania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

MODU¸ I. ELEMENTY PSYCHOLOGII

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do konstruktywnego rozwiàzywania problemów i konfliktów, prowadzenia mediacji i negocjacji, a tak˝e kszta∏towania

cech przywódczych.

1) rozpoznawaç potrzeby edukacyjne piel´gniarek,

po∏o˝nych;

2) projektowaç zaj´cia dydaktyczne, dobierajàc w∏aÊciwe metody nauczania u∏atwiajàce osiàgni´cie

za∏o˝onego celu kszta∏cenia;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3) dokonaç pomiaru efektów dydaktycznych;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

4) projektowaç programy doskonalenia zawodowego

i ich oceny;

1) nawiàzaç kontakt terapeutyczny z pacjentem, rodzinà, zespo∏em;

5) dobieraç metody i formy nauczania w edukacji

zdrowotnej dzieci, m∏odzie˝y, doros∏ych;

2) wskazaç sposoby rozwiàzywania sytuacji trudnych

i konfliktowych;

6) przygotowaç programy edukacyjne zgodnie z przyj´tà metodykà;

3) podejmowaç rol´ mediatora w ró˝norodnych sytuacjach zawodowych, korzystajàc z technik negocjacyjnych;

7) wspó∏dzia∏aç w organizowaniu praktycznej nauki

zawodu;

4) kszta∏towaç i rozwijaç swoje umiej´tnoÊci przywódcze, wykorzystujàc je do przewodzenia zespo∏em;

5) zmniejszaç poziom stresu swojego, wspó∏pracowników i podopiecznych.

3. TreÊci nauczania

1) komunikowanie si´ z jednostkà i grupà;

2) rozwiàzywanie problemów;

3) mediacje i negocjacje;

4) kszta∏towanie cech przywódczych;

5) stres i radzenie sobie ze stresem — techniki obni˝ania stresu.

MODU¸ II. DYDAKTYKA Z ELEMENTAMI EDUKACJI

MEDYCZNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do

1) rozpoznawania potrzeb edukacyjnych piel´gniarek

i po∏o˝nych;

2) poznania zasad i metod nauczania;

3) poznania metod kontroli i oceny wyników nauczania;

4) planowania i organizowania dzia∏alnoÊci dydaktycznej;

8) kierowaç samokszta∏ceniem piel´gniarek i po∏o˝nych.

3. TreÊci nauczania

1) proces nauczania i uczenia si´;

2) formu∏owanie celów kszta∏cenia;

3) zasady i metody nauczania — wykorzystanie metod aktywizujàcych w procesie nauczania;

4) metody kontroli i oceny wyników nauczania i uczenia si´;

5) aktywnoÊç edukacyjna doros∏ych a kszta∏cenie

ustawiczne;

6) zasady i techniki samodzielnego uczenia si´;

7) systemy kszta∏cenia i doskonalenia piel´gniarek

i po∏o˝nych w aspekcie strategii Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO);

8) program edukacyjny;

9) edukacja zdrowotna dzieci i doros∏ych.

MODU¸ III. SOCJOLOGIA ZDROWIA I CHOROBY

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do

1) rozpoznawania spo∏ecznych uwarunkowaƒ sytuacji zdrowotnej cz∏owieka;

5) opracowywania programów edukacyjnych;

2) diagnozowania sytuacji spo∏ecznej pacjenta i jego

rodziny w zwiàzku z chorobà lub niepe∏nosprawnoÊcià;

6) prowadzenia edukacji zdrowotnej dzieci i doros∏ych.

3) poznawania metod i wyników badaƒ socjologicznych nad zawodami medycznymi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3) analizowania w∏asnych zasad etycznych;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

4) upowszechniania i stosowania aktów prawnych

w dzia∏alnoÊci zawodowej;

1) przedstawiaç i interpretowaç uwarunkowania i ich

konsekwencje dla aktualnego stanu zdrowia pacjenta;

5) uzyskiwania wysokiej oceny spo∏ecznej i dbania

o morale zawodu.

2) analizowaç, interpretowaç oraz przewidywaç indywidualne i spo∏eczne reakcje na chorob´ oraz niepe∏nosprawnoÊç;

3) planowaç dzia∏ania wspierajàce pacjenta, rodzin´;

4) opisaç cechy charakteryzujàce modele opieki szpitalnej i sytuacj´ pacjenta w ka˝dym z nich, wskazujàc mo˝liwoÊç wyboru najlepszego, dost´pnego

modelu opieki;

5) charakteryzowaç poszczególne modele opieki nad

osobami niepe∏nosprawnymi i okreÊlaç dzia∏ania

niezb´dne do realizacji nowoczesnego modelu

opieki;

6) interpretowaç wyznaczniki pozycji zawodu piel´gniarki lub po∏o˝nej.

3. TreÊci nauczania

1) przedmiot socjologii zdrowia i choroby, socjomedyczne wskaêniki zdrowia;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) okreÊlaç êród∏a prawa;

2) rozpoznawaç problemy etyczno-deontologiczne

w pracy w∏asnej i ca∏ego zespo∏u terapeutycznego;

3) wspieraç wspó∏pracowników w rozwiàzywaniu dylematów moralnych;

4) korzystaç z przepisów prawnych w interesie podopiecznego i w∏asnym.

3. TreÊci nauczania

1) wprowadzenie w zagadnienia etyczne: przedmiot

materialny i formalny etyki jako nauki;

2) g∏ówne koncepcje etyczne

a) etyka indywidualna i spo∏eczna,

2) bycie chorym — rola spo∏eczna;

b) egzystencjalizm i personalizm,

3) spo∏eczne uwarunkowania zdrowia w uj´ciu strukturalnym, interakcyjnym i systemowym;

c) etyka niezale˝na,

4) spo∏eczne konsekwencje choroby i niepe∏nosprawnoÊci: od wsparcia spo∏ecznego do izolacji spo∏ecznej;

5) modele opieki szpitalnej, pacjent w instytucji opiekuƒczej;

6) jakoÊç ˝ycia;

7) zachowania spo∏eczne zwiàzane z narodzinami;

8) zachowania spo∏eczne zwiàzane z umieraniem;

9) socjologiczna analiza zawodów medycznych: zawód piel´gniarki i po∏o˝nej.

MODU¸ IV. ETYKA, DEONTOLOGIA I PRAWO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do

1) przewidywania, rozpoznawania i rozwiàzywania

sytuacji konfliktowych b´dàcych dylematami moralnymi;

2) wspierania w rozwiàzywaniu sytuacji stwarzajàcych dylematy moralne;

d) aspekty moralne pracy piel´gniarek, po∏o˝nych

w Êwietle koncepcji etycznych,

e) zasady deontologii,

f) stosunek do ˝ycia ludzkiego i godnoÊci ludzkiej,

g) znaczenie norm moralnych i prawnych;

3) odpowiedzialnoÊç pracowników s∏u˝by zdrowia,

prawo i jego êród∏a, stosunek prawny, problemy

odpowiedzialnoÊci w przypadkach zespo∏owego

dzia∏ania w medycynie, regulacje prawne dotyczàce zawodu piel´gniarki, po∏o˝nej, mi´dzynarodowe uregulowania prawne zawodu piel´gniarki,

po∏o˝nej;

4) systemy wartoÊci — szanowanie wartoÊci, obyczajów, wierzeƒ religijnych: hierarchia wartoÊci, konflikty wartoÊci, humanistyczne wartoÊci piel´gniarki, po∏o˝nej;

5) etyczne aspekty ludzkiego dzia∏ania, etyczne

aspekty podejmowania decyzji w ró˝nych warunkach, wybrane zagadnienia z bioetyki — eksperyment medyczny, przeszczepy komórek, tkanek

i narzàdów, eutanazja, interwencje medyczne

zwiàzane z reprodukcjà, wybrane zagadnienia z in˝ynierii genetycznej.

MODU¸ V. ORGANIZACJA I ZARZÑDZANIE Z ELEMENTAMI

EKONOMIKI

OCHRONY

ZDROWIA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawnego organizowania i skutecznego zarzàdzania w piel´gniarstwie, rozwiàzywania problemów organizacyjnych, wykorzystywania technik badania i usprawniania pracy do wprowadzania zmian organizacyjnych

i podnoszenia jakoÊci opieki.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) okreÊliç misj´ organizacji;

2) wspó∏uczestniczyç w tworzeniu lub doskonaleniu

struktur organizacyjnych zak∏adu;

3) omówiç funkcje zarzàdzania;

4) planowaç, organizowaç, nadzorowaç i oceniaç

dzia∏ania w∏asne i podleg∏ego zespo∏u;

5) okreÊlaç zapotrzebowania na us∏ugi piel´gniarskie

na podstawie uwarunkowaƒ demograficznych,

epidemiologicznych, geograficznych i spo∏ecznych;

6) planowaç us∏ugi w aspekcie popytu, poda˝y i posiadanych Êrodków;

7) zarzàdzaç Êwiadczeniami zdrowotnymi, monitorujàc i racjonalizujàc koszty;

8) przygotowaç plan finansowy Êwiadczeƒ piel´gniarskich;

9) dokonywaç wyboru technologii medycznych spe∏niajàcych wymogi jakoÊci;

10) budowaç standardy i kryteria oceny jakoÊci opieki;

11) konstruowaç narz´dzia do oceny jakoÊci piel´gnowania;

12) monitorowaç jakoÊç opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej.

Poz. 1922

7) finansowanie Êwiadczeƒ zdrowotnych;

8) podstawy opracowania bud˝etu jednostki;

9) marketing w ochronie zdrowia;

10) jakoÊç w ochronie zdrowia.

MODU¸ VI. POLITYKA SPO¸ECZNA I ZDROWIE PUBLICZNE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do poznania

koncepcji zdrowia publicznego i jego miejsca w ochronie zdrowia, okreÊlenia zadaƒ piel´gniarstwa w stosunku do za∏o˝eƒ polityki zdrowotnej i spo∏ecznej oraz

realizowania i koordynowania dzia∏aƒ promujàcych

zdrowie.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) omówiç sytuacj´ epidemiologicznà regionu, kraju;

2) przedstawiç zwiàzek mi´dzy politykà spo∏ecznà

a politykà zdrowotnà;

3) przygotowaç oferty Êwiadczeƒ zdrowotnych realizowanych przez piel´gniark´, po∏o˝nà dla okreÊlonych grup odbiorców;

4) okreÊlaç kierunki polityki zdrowotnej, spo∏ecznej

regionu, kraju;

5) podejmowaç dzia∏ania na rzecz zdrowia;

6) eliminowaç zagro˝enia zdrowia.

3. TreÊci nauczania

1) organizacja ochrony zdrowia w Polsce;

2) zdrowie publiczne w ochronie zdrowia;

3) kierunki polityki zdrowotnej;

4) wskaêniki stanu zdrowia;

5) uwarunkowania zdrowia;

6) g∏ówne zagro˝enia zdrowotne w Polsce;

3. TreÊci nauczania

1) misja, cel i struktura organizacji;

7) demograficzne uwarunkowania polityki spo∏ecznej;

2) zarzàdzanie;

8) geneza i zakres zabezpieczenia spo∏ecznego;

3) kierowanie zasobami ludzkimi;

9) udzia∏ jednostek samorzàdu terytorialnego w kreowaniu polityki zdrowotnej, spo∏ecznej województwa, powiatu, gminy;

4) organizacja pracy zespo∏ów piel´gniarskich;

5) wartoÊciowanie pracy;

6) ekonomika ochrony zdrowia: poda˝, popyt, rynek

potrzeb i Êwiadczeƒ zdrowotnych;

10) transformacja ustrojowa a problemy spo∏eczne

i zdrowotne;

11) budowa i realizacja programów promocyjnych.

MODU¸ VII. OCENA STANU ZDROWIA I BADANIE

FIZYKALNE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do samodzielnego wykonania badania fizykalnego oraz oceny

stanu zdrowia pacjenta ze szczególnym uwzgl´dnieniem rozpoznania stanu zagro˝enia zdrowia i ˝ycia,

a tak˝e interpretacji podstawowych badaƒ diagnostycznych w warunkach opieki szpitalnej, ambulatoryjnej i domowej.

Poz. 1922

4) stany zagro˝enia ˝ycia: rozpoznanie, kwalifikowane post´powanie niefarmakologiczne, post´powanie farmakologiczne;

5) analiza wyników przeprowadzonego badania podmiotowego, przedmiotowego oraz badaƒ dodatkowych;

6) ocena stanu zdrowia pacjenta, diagnoza piel´gniarska.

MODU¸ VIII. TEORIE PIEL¢GNOWANIA

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

1. Cel modu∏u

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) przeprowadziç badanie podmiotowe pacjenta ze

szczególnym uwzgl´dnieniem objawów choroby

podstawowej;

Zaktualizowanie oraz poszerzenie wiedzy w zakresie filozofii i teorii piel´gnowania.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2) przeprowadziç badanie przedmiotowe pacjenta

i oceniç stan jego zdrowia ze szczególnym

uwzgl´dnieniem dotkni´tych chorobà narzàdów

i uk∏adów;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

3) oceniç stan zagro˝enia zdrowia i ˝ycia oraz wdro˝yç w∏aÊciwe post´powanie niefarmakologiczne

i farmakologiczne;

2) przedstawiç wybrane modele piel´gnowania;

4) proponowaç, pobieraç do badaƒ oraz interpretowaç badania diagnostyczne w zakresie diagnostyki laboratoryjnej, diagnostyki obrazowej i elektrodiagnostyki;

5) prowadziç dokumentacj´ medycznà.

1) wyjaÊniç poj´cie filozofii piel´gniarstwa;

3) wyjaÊniç znaczenie teorii piel´gnowania dla praktyki zawodowej i rozwoju piel´gniarstwa;

4) omawiaç koncepcj´ procesu piel´gnowania;

5) dokumentowaç proces piel´gnowania.

3. TreÊci nauczania

3. TreÊci nauczania

1) filozofia piel´gniarstwa;

1) badanie podmiotowe

a) dane ogólne,

b) stan ogólny,

c) g∏ówne skargi, dolegliwoÊci,

d) podstawowa choroba,

e) wywiad dotyczàcy przebytych chorób,

f) wywiad w kierunku dolegliwoÊci ze strony poszczególnych narzàdów i uk∏adów,

g) wywiad rodzinny;

2) modele piel´gnowania: F. Nightingale, V. Henderson, N. Roper, H. Peplau, D. Orem, B. Neuman,

J. Watson, inne;

2) badanie przedmiotowe: stan ogólny, stan psychiczny, skóra, tkanka podskórna i w´z∏y ch∏onne,

narzàdy zmys∏ów, jama ustna, gard∏o, szyja, klatka

piersiowa i p∏uca, uk∏ad sercowo-naczyniowy

i krà˝enie obwodowe, jama brzuszna, okolice odbytu oraz narzàdy p∏ciowe, uk∏ad nerwowy, uk∏ad

mi´Êniowo-szkieletowy, badanie kobiety ci´˝arnej

podczas pierwszej wizyty i w cià˝y zaawansowanej, badanie po∏o˝nicy; badanie po∏o˝nicze3);

3) diagnostyka: diagnostyka laboratoryjna, diagnostyka obrazowa, elektrodiagnostyka, badanie kardiotokograficzne i ultrasonograficzne3);

———————

3) Dotyczy szkoleƒ specjalizacyjnych dla po∏o˝nych.

3) zastosowanie teorii piel´gnowania w dzia∏alnoÊci

praktycznej;

4) proces piel´gnowania a teorie piel´gnowania.

MODU¸ IX. BADANIA NAUKOWE W PIEL¢GNIARSTWIE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do

1) korzystania z ró˝norodnych prac naukowych;

2) uczestniczenia i wspó∏pracy w badaniach naukowych w dziedzinie medycyny i piel´gniarstwa;

3) wykorzystania w praktyce zawodowej opublikowanych w literaturze wyników badaƒ oraz badaƒ

w∏asnych lub zespo∏u;

4) ubiegania si´ (w konkursach) o realizacj´ projektów w zakresie ochrony zdrowia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3. TreÊci nauczania

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) powstanie zawodu piel´gniarki, po∏o˝nej w Polsce

i na Êwiecie;

1) korzystaç z literatury naukowej;

2) kierunki rozwoju piel´gniarstwa i opieki po∏o˝niczej w Polsce i na Êwiecie;

2) uczestniczyç w badaniach naukowych;

3) dokonaç opisu i oceny istniejàcego stanu;

4) wybieraç i zastosowaç w∏aÊciwà metod´ i technik´ badawczà;

3) rola piel´gniarki, po∏o˝nej w ocenie opiniotwórczych gremiów;

4) rola a osoba piel´gniarki, po∏o˝nej;

6) wspó∏organizowaç badania;

5) „metaumiej´tnoÊci” przydatne w pracy z pacjentem — sposoby poszukiwania, uÊwiadamiania sobie oraz wykorzystywania w∏asnych postaw i emocji w pracy z pacjentem;

7) wskazaç mo˝liwoÊci wykorzystania wyników badaƒ naukowych w praktyce;

6) planowanie rozwoju zawodowego, kariera zawodowa;

8) przygotowaç ofert´ konkursowà na realizacj´ projektu w zakresie ochrony zdrowia.

7) doskonalenie zawodowe.

5) stosowaç zasady prowadzenia badaƒ naukowych;

3. TreÊci nauczania

MODU¸ XI. INFORMATYKA I STATYSTYKA W PRAKTYCE

ZAWODOWEJ

PIEL¢GNIARKI

I PO¸O˚NEJ

1) poj´cie badaƒ naukowych;

2) problem badawczy;

3) ocena problemu badawczego;

4) okreÊlenie hipotez;

5) przedmiot badaƒ;

1. Cel modu∏u

Wyposa˝enie piel´gniarki, po∏o˝nej w wiedz´

i umiej´tnoÊci umo˝liwiajàce wykorzystanie danych

statystycznych do planowania, oceniania i usprawniania organizacji opieki piel´gniarskiej, po∏o˝niczej w samodzielnych publicznych i niepublicznych zak∏adach

opieki zdrowotnej.

6) metody, techniki i narz´dzia badawcze;

7) warunki lokalne i spo∏eczno-organizacyjne badaƒ;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

8) badania pilota˝owe;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

9) wykorzystanie badaƒ w praktyce piel´gniarskiej

i po∏o˝niczej.

1) wspó∏uczestniczyç w przeprowadzaniu badaƒ statystycznych;

MODU¸ X. ROZWÓJ ZAWODOWY

2) analizowaç dynamik´ zjawisk masowych, w tym

obliczaç wskaêniki dynamiki;

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do poznania

dróg i planowania rozwoju zawodowego oraz wykorzystania w∏asnych mo˝liwoÊci i umiej´tnoÊci w realizacji kariery zawodowej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) omówiç czynniki warunkujàce przemiany w piel´gniarstwie;

3) stwierdzaç zale˝noÊci korelacyjne pomi´dzy zmiennymi;

4) pos∏ugiwaç si´ sprz´tem komputerowym w zakresie niezb´dnym do gromadzenia i opracowania

danych statystycznych, prowadziç prace biurowe,

korzystaç z poczty elektronicznej i przesy∏aç dane

poprzez sieç komputerowà;

5) pos∏ugiwaç si´ aplikacjami stosowanymi w zak∏adach ochrony zdrowia w zakresie niezb´dnym do

wprowadzania, modyfikowania, sortowania i wyszukiwania danych oraz sporzàdzaç raporty i zestawienia danych;

2) planowaç i modyfikowaç w∏asny rozwój zawodowy;

6) wnioskowaç na podstawie badaƒ statystycznych.

3) wykorzystywaç i stosowaç funkcjonujàce koncepcje rozwoju zawodowego;

3. TreÊci nauczania

4) wykorzystaç w∏asny potencja∏ do pracy z ludêmi.

2) planowanie i prowadzenie badaƒ statystycznych;

1) podstawowe poj´cia statystyczne;

3) opisowa analiza zjawisk statystycznych: Êrednia

arytmetyczna, harmoniczna, geometryczna i dominanta;

4) analiza wspó∏zale˝noÊci zjawisk masowych: sposoby stwierdzania zale˝noÊci korelacyjnej, wspó∏czynniki korelacji;

5) wnioskowanie statystyczne: hipotezy statystyczne,

przedzia∏y ufnoÊci;

6) podstawowe oprogramowanie komputerów klasy

PC: Êrodowisko Windows, charakterystyka komputerowych baz danych;

7) programy komputerowe u˝ywane w jednostkach

s∏u˝by zdrowia: system ewidencji ruchu chorych,

skomputeryzowana historia choroby, system analizy kosztów, system kadr, system p∏ac, system obs∏ugi aptek;

8) zastosowanie komputerów w pracach biurowych

zasady edycji dokumentów, sporzàdzanie tabel

i zestawieƒ, przesy∏anie danych przez sieç komputerowà, poczta elektroniczna.

Poz. 1922

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

2) posiadajà tytu∏ zawodowy piel´gniarki, po∏o˝nej

i tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa lub

w dziedzinie majàcej zastosowanie w ochronie

zdrowia;

3) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie medycyny;

IX. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 2

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

RODZINNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

1. Przygotowanie piel´gniarki do profesjonalnego

sprawowania opieki nad osobà zdrowà i chorà w jej

Êrodowisku zamieszkania, a zw∏aszcza do

1) Êwiadczenia opieki jednostkom, rodzinom i osobom z grup ryzyka, grupom zaniedbanym, spo∏ecznoÊci lokalnej w sytuacjach nietypowych

i trudnych;

2) pe∏nienia roli konsultanta i doradcy do spraw zdrowia;

3) pe∏nienia roli lidera w zespole piel´gniarek rodzinnych.

II. Czas trwania specjalizacji

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 665 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 420 godzin, cz´Êç praktyczna 245 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. OkreÊliç potrzeby zdrowotne podopiecznego,

rodziny i spo∏ecznoÊci lokalnej.

2. Rozpoznaç i okreÊliç konieczny zakres opieki nad

podopiecznym, rodzinà.

3. Zaplanowaç charakter opieki nad podopiecznym, rodzinà.

4. Zdiagnozowaç sytuacj´ trudnà.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 995 godzin dydaktycznych.

5. OkreÊliç swoje kompetencje w rozwiàzaniu sytuacji trudnej, problemowej.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

6. Wspó∏dzia∏aç w zespole na rzecz rozwiàzywania

sytuacji trudnych.

7. Sformu∏owaç cele i zakres aktywizacji podopiecznego, rodziny.

29. Projektowaç programy doskonalenia dla piel´gniarek rodzinnych.

8. Rozpoznaç zapotrzebowanie na opiek´ nieprofesjonalnà w Êrodowisku.

30. Uczestniczyç w rozwiàzywaniu trudnych i nietypowych problemów.

9. Rozpoznaç i interpretowaç problemy opiekuƒcze rodziny.

31. Dokonywaç samooceny wiedzy i umiej´tnoÊci

zawodowych.

10. Uzasadniç znaczenie rodziny w procesie opieki

i samoopieki w leczeniu oraz rehabilitacji w ró˝nych

sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych.

32. Rejestrowaç, oceniaç, uogólniaç wyniki swojej

pracy.

11. OkreÊliç sytuacje (czynniki) ryzyka zagro˝enia

zdrowia.

12. Oceniç trafnoÊç celów i planów dzia∏aƒ piel´gniarskich w sytuacjach nietypowych.

13. Dobraç odpowiedni model opieki piel´gniarskiej do stanu i sytuacji podopiecznego, rodziny.

14. Doradzaç piel´gniarkom w formu∏owaniu celów i planowaniu dzia∏aƒ.

15. Opracowywaç szczegó∏owe standardy post´powania piel´gniarskiego.

16. Analizowaç i wdra˝aç standardy opieki do

praktyki piel´gniarskiej.

17. Omówiç rol´ piel´gniarki rodzinnej w piel´gnowaniu pacjenta, rodziny w oparciu o wybrany model, teori´ piel´gnowania.

18. Ró˝nicowaç modele opieki piel´gniarskiej.

19. OkreÊliç cele i zakres aktywizacji spo∏ecznoÊci

lokalnej na rzecz zdrowia.

20. Kszta∏towaç Êwiadomy udzia∏ podopiecznego,

rodziny w procesie piel´gnowania i edukacji.

33. Opracowaç i realizowaç plan w∏asnego rozwoju zawodowego.

34. Promowaç zdrowie w∏asne i innych.

35. Wykorzystaç programy promocji zdrowia

w konkretnym dzia∏aniu.

36. Wspó∏dzia∏aç z ró˝nymi instytucjami, organizacjami na rzecz promocji zdrowia.

37. Wspó∏uczestniczyç w opracowywaniu, realizacji i ewaluacji programów promocji zdrowia.

38. Opracowaç pomoce i Êrodki do realizacji programów promocji zdrowia.

39. Wskazaç liderów w spo∏ecznoÊci lokalnej do

dzia∏aƒ na rzecz zdrowia.

40. Kszta∏towaç zachowania etyczne w relacji

z podopiecznym, rodzinà.

41. Rozpoznaç problemy etyczno-moralne w pracy

piel´gniarek rodzinnych i wspieraç wspó∏pracowników w ich rozwiàzywaniu.

42. Nawiàzaç kontakt i wspó∏dzia∏aç z ró˝nymi instytucjami, organizacjami w celu poprawy sytuacji

podopiecznego, rodziny.

21. Komunikowaç si´ efektywnie z cz∏owiekiem

zdrowym, chorym, rodzinà, grupà spo∏ecznà, dobierajàc odpowiednie metody i techniki komunikowania

si´.

43. Kierowaç i nadzorowaç prac´ zespo∏u piel´gniarek rodzinnych.

22. Doradzaç w zakresie samoopieki i podstawowych czynnoÊci ˝ycia codziennego.

45. Oceniaç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà w Êrodowisku.

23. Prowadziç doradztwo w zakresie rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych, zdrowotnych i spo∏ecznych.

46. Przygotowaç prognoz´ zapotrzebowania na

Êrodowiskowà opiek´ piel´gniarskà.

24. Doradzaç w zakresie wspierania zdrowia i przeciwdzia∏aç jego zagro˝eniom.

25. Doradzaç, inspirowaç, realizowaç dzia∏ania

edukacyjne.

44. Oceniaç struktury organizacyjne w zak∏adzie

podstawowej opieki zdrowotnej.

47. Inicjowaç zmiany w organizacji pracy.

48. Formu∏owaç cele i zadania piel´gniarki rodzinnej.

49. Dokumentowaç proces piel´gnowania.

26. Analizowaç i oceniaç efektywnoÊç dzia∏aƒ piel´gniarskich.

50. Wykorzystaç materia∏y statystyczne do analizy

zdrowia spo∏ecznoÊci lokalnej.

27. Opracowaç koncepcj´ i kryteria oceny poprawy

jakoÊci opieki w podstawowej opiece zdrowotnej.

51. Wspó∏uczestniczyç w badaniach naukowych

dotyczàcych piel´gniarstwa.

28. Rozpoznaç oczekiwania personelu w zakresie

kszta∏cenia i samokszta∏cenia.

52. Wykorzystaç wyniki badaƒ dla rozwoju praktyki piel´gniarskiej.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

I

Wybrane zagadnienia z epidemiologii i demografii

30

—

—

30

II

Rozwój praktyki zawodowej — jakoÊç opieki w podstawowej opiece zdrowotnej

30

—

—

30

III

Formy, zakres i metody aktywizacji spo∏ecznoÊci lokalnej

15

Urzàd Miasta (Gminy1)) lub OÊrodek Pomocy Spo∏ecznej

35

50

IV

Socjologia rodziny z elementami

antropologii kultury

30

—

—

30

V

Promocja zdrowia, edukacja zdrowotna w rodzinie i spo∏ecznoÊci

lokalnej

45

Poradnia lub Gabinet promocji

zdrowia

35

80

VI

Piel´gniarstwo rodzinne

30

—

—

30

VII

Zaawansowana opieka piel´gniarska w wybranych problemach zdrowotnych

240

70

70

35

415

¸àczna liczba godzin

420

245

665

Psychiatria Êrodowiskowa

Poradnia rehabilitacyjna

Opieka paliatywna2)

———————

1) Biuro, wydzia∏ odpowiadajàcy za polityk´ zdrowotnà i spo∏ecznà w urz´dzie miasta lub gminy.

2) Oddzia∏ opieki paliatywnej, hospicjum lub poradnia leczenia bólu.

V. Program nauczania

MODU¸ I. WYBRANE ZAGADNIENIA Z EPIDEMIOLOGII I DEMOGRAFII

1. Cel modu∏u

3) przygotowaç prognoz´ zapotrzebowania na opiek´

piel´gniarskà w oparciu o analiz´ dost´pnych danych statystycznych;

4) przeprowadziç sonda˝ ukierunkowany na subiektywnà ocen´ stanu zdrowia wybranej populacji.

1) poznanie problemów epidemiologicznych oraz ich

demograficznych, spo∏ecznych i ekonomicznych

uwarunkowaƒ;

3. TreÊci nauczania

2) poznanie podstawowych procesów ludnoÊciowych i aktualnych problemów zwiàzanych ze stanem zdrowia spo∏eczeƒstwa;

2) analiza wskaêników zdrowia i charakterystyka epidemiologiczna wybranych populacji;

3) wykorzystanie ró˝nego rodzaju materia∏ów statystycznych do analizy stanu zdrowia populacji.

4) analiza sytuacji demograficznej Polski i Europy —

polityka populacyjna;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

5) sytuacja demograficzna a polityka rodzinna;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) korzystaç z materia∏ów w analizie stanu zdrowia

wybranej populacji;

6) zwiàzki mi´dzy sytuacjà epidemiologicznà wybranej spo∏ecznoÊci lokalnej a wyst´pujàcymi w niej

procesami spo∏ecznymi i demograficznymi zachodzàcymi w Êrodowisku lokalnym (np.: gminie, powiecie i województwie);

2) wyodr´bniç szczegó∏owe, typowe dla wybranej

populacji problemy epidemiologiczne, demograficzne i ekologiczne;

7) wykorzystanie ró˝nych êróde∏ i typów informacji

do analizy i prognozy zapotrzebowania na opiek´

piel´gniarskà w wybranym Êrodowisku lokalnym.

1) podstawowe poj´cia z zakresu epidemiologii;

3) podstawowe poj´cia z zakresu demografii;

MODU¸ II. ROZWÓJ PRAKTYKI ZAWODOWEJ —

JAKOÂå OPIEKI W PODSTAWOWEJ

OPIECE ZDROWOTNEJ

Poz. 1922

MODU¸ III. FORMY, ZAKRES I METODY AKTYWIZACJI SPO¸ECZNOÂCI LOKALNEJ

1. Cel modu∏u

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do podejmowania

dzia∏aƒ na rzecz poprawy jakoÊci opieki oraz podtrzymywania osiàgni´tych rezultatów.

1) poznanie zasad funkcjonowania spo∏eczeƒstwa

obywatelskiego jako podstawy aktywnoÊci Êrodowisk lokalnych;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2) okreÊlenie celów i zadaƒ spo∏ecznoÊci lokalnej dotyczàcych zdrowia;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

3) wskazanie mo˝liwoÊci wykorzystania form i metod

aktywizacji spo∏ecznoÊci lokalnej w programie

„partnerstwo dla zdrowia”.

1) opracowaç i wdra˝aç szczegó∏owe standardy post´powania piel´gniarskiego;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2) aktualizowaç standardy opieki piel´gniarskiej;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

3) opracowaç koncepcj´ poprawy jakoÊci opieki piel´gniarskiej i zarzàdzaç jakoÊcià tej opieki.

3. TreÊci nauczania

1) organizowaç i koordynowaç dzia∏ania terapeutyczno-wspierajàce dla osób przewlekle chorych i niepe∏nosprawnych w spo∏ecznoÊci lokalnej;

1) miejsce i rola piel´gniarki rodzinnej w realizacji

programów zdrowotnych w strukturze organizacyjnej podstawowej opieki zdrowotnej;

2) wykorzystaç potencja∏ spo∏ecznoÊci lokalnej

w umacnianiu i ochronie zdrowia poszczególnych

osób i ich rodzin;

2) wspó∏czesne poglàdy na zapewnienie jakoÊci opieki w podstawowej opiece zdrowotnej ze szczególnym uwzgl´dnieniem opieki piel´gniarskiej

3) uczestniczyç w programach i dzia∏aniach zdrowotnych podejmowanych przez ró˝ne organizacje pozarzàdowe;

a) wymiary zapewnienia jakoÊci — poziomy organizacyjne, cechy charakterystyczne jakoÊci wed∏ug Donabediana (struktura, proces, wynik),

4) wspó∏pracowaç z w∏adzami gminy, samorzàdem

lokalnym i organizacjami pozarzàdowymi w aktywizowaniu grup zale˝nych od pomocy;

b) kryteria jako narz´dzie do mierzenia jakoÊci,

5) okreÊliç zapotrzebowanie na ró˝nego typu formy

pomocy spo∏ecznej;

c) cykl zapewnienia jakoÊci w piel´gniarstwie rodzinnym,

d) metody zapewnienia jakoÊci Êwiadczeƒ piel´gniarskich,

e) pomiar i ocena jakoÊci Êwiadczeƒ piel´gniarskich,

f) ekonomiczne aspekty poprawy jakoÊci us∏ug

piel´gniarskich w strukturze organizacyjnej

podstawowej opieki zdrowotnej — przyk∏ady,

analiza;

3) opracowywanie konkretnych i wymiernych kryteriów oceny jakoÊci struktury i wyniku na przyk∏adzie wybranych jednostkowych Êwiadczeƒ piel´gniarskich — opracowywanie praktycznych wskazówek u∏atwiajàcych zastosowanie wybranych

metod zapewniania jakoÊci us∏ug piel´gniarskich;

4) standardy piel´gnowania w podstawowej opiece

zdrowotnej

a) standardy opieki piel´gniarskiej — okreÊlajàce

zasady i sposób post´powania w opiece nad

pacjentami z okreÊlonymi problemami zdrowotnymi lub w okreÊlonych sytuacjach,

b) metodyka opracowywania standardów szczegó∏owych

post´powania

piel´gniarskiego;

opracowywanie w∏asnych standardów.

6) wskazaç êród∏a pomocy;

7) przedstawiç pacjentowi lub jego rodzinie ofert´

pomocy instytucjonalnej;

8) diagnozowaç funkcjonowanie systemu pomocy

spo∏ecznej;

9) wspó∏dzia∏aç w zespole na rzecz rozwiàzywania sytuacji trudnych;

10) prowadziç doradztwo w zakresie rozwiàzywania

problemów zdrowotnych i spo∏ecznych;

11) inicjowaç wspó∏prac´ z grupami samopomocy;

12) nawiàzywaç wspó∏prac´ z instytucjami i organizacjami w celu poprawy sytuacji podopiecznego/rodziny.

3. TreÊci nauczania

1) spo∏eczeƒstwo, formy pomocy;

2) role i zadania organizacji pozarzàdowych;

3) spo∏ecznoÊç lokalna — poj´cie i funkcje;

4) zadania spo∏ecznoÊci lokalnych w zakresie zdrowia;

5) formy, metody i zakres dzia∏aƒ zdrowotnych spo∏ecznoÊci lokalnej (analiza wybranych inicjatyw);

7) agresja i nietolerancja jako mechanizmy zagro˝enia ∏adu spo∏ecznego;

6) program „Partnerstwo dla zdrowia” (dla konkretnej gminy) — zadania piel´gniarki;

8) samoleczenie i samoopieka jako element kultury

zdrowotnej wybranej spo∏ecznoÊci;

7) integracja — dzia∏ania spo∏ecznoÊci lokalnych

i grup samopomocy (osób chorych przewlekle,

niepe∏nosprawnych i ich rodzin).

9) formy i zró˝nicowania kulturowe opieki nad cz∏owiekiem chorym.

MODU¸ IV. SOCJOLOGIA RODZINY Z ELEMENTAMI

ANTROPOLOGII KULTURY

MODU¸ V. PROMOCJA ZDROWIA, EDUKACJA ZDROWOTNA W RODZINIE I SPO¸ECZNOÂCI

LOKALNEJ

1. Cel modu∏u

1. Cel modu∏u

1) poznanie podstawowych teorii rodziny i procesów

w niej zachodzàcych;

1) inicjowanie i uczestniczenie w pracy zespo∏owej

nad opracowywaniem programów promocji zdrowia i programów profilaktycznych na poziomie

podstawowej opieki zdrowotnej;

2) zrozumienie zjawiska dysfunkcjonalnoÊci rodziny,

jego przyczyn oraz skutków indywidualnych i spo∏ecznych;

3) poznanie podstawowych zagadnieƒ dotyczàcych

kultury i ró˝norodnoÊci kulturowej zwiàzanej

z modelami ma∏˝eƒstwa i rodziny;

4) w∏aÊciwa interpretacja kulturowego zró˝nicowania

zachowaƒ zdrowotnych (od narodzin do opieki

nad umierajàcym i jego rodzinà).

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) rozpoznaç zmiany zachodzàce w funkcjonowaniu

rodziny;

2) interpretowaç problemy opiekuƒcze rodziny;

3) zaplanowaç prac´ z rodzinà w zale˝noÊci od cyklu

˝ycia rodzinnego, sytuacji socjoekonomicznej i aktualnych problemów rodziny;

4) wyjaÊniç ró˝nice dotyczàce opieki nad cz∏owiekiem

chorym w ró˝nych Êrodowiskach spo∏eczno-kulturowych;

5) uwzgl´dniç w planie pracy z rodzinà obowiàzujàce

w niej wzory kulturowe i systemy wartoÊci.

3. TreÊci nauczania

1) modele ma∏˝eƒstwa i rodziny;

2) socjologiczne teorie rodziny (strukturalno-funkcjonalna i systemowa);

3) zjawisko dezorganizacji rodziny — wieloproblemowoÊç rodziny, zagro˝enie rozpadem;

4) sytuacja socjoekonomiczna rodziny w Polsce;

5) zdrowotne problemy rodziny;

6) procesy integracji i dezintegracji kulturowej — kultura masowa;

2) szkolenie innych pracowników s∏u˝by zdrowia

w zakresie wprowadzania i realizowania programów promujàcych zdrowie oraz zapobiegajàcych

chorobom;

3) nadzorowanie programów realizowanych przez

piel´gniarki rodzinne;

4) zorganizowanie oÊrodka (punktu) informacyjno-doradczego w zakresie edukacji zdrowotnej;

5) opracowywanie materia∏ów informacyjnych dla

potrzeb edukacji zdrowotnej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wyjaÊniç treÊç poj´ç: promocja zdrowia, edukacja

zdrowotna, profilaktyka;

2) okreÊliç miejsce edukacji zdrowotnej w promocji

zdrowia;

3) podaç i porównaç cele dzia∏aƒ promocyjnych

i edukacyjnych na ró˝nych poziomach prewencji;

4) zastosowaç procedur´ promocji w dzia∏aniu (model „PRECEDE-PROCEED”);

5) wspó∏dzia∏aç z przedstawicielami ˝ycia spo∏ecznego, instytucjami i organizacjami na rzecz promocji,

edukacji zdrowotnej i profilaktyki chorób;

6) opracowywaç i rozpowszechniaç informacje dotyczàce zachowaƒ s∏u˝àcych pot´gowaniu zdrowia;

7) nauczaç i pobudzaç innych pracowników s∏u˝by

zdrowia do uczenia si´, jak promowaç w∏asne

zdrowie i zdrowie innych ludzi;

8) opracowywaç programy promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej dla rodziny i spo∏ecznoÊci lokalnej;

9) rozwijaç programy profilaktyczne redukujàce czynniki ryzyka;

10) monitorowaç i dokonywaç okresowej ewaluacji

wdra˝anych programów;

11) rozwijaç w∏asne umiej´tnoÊci w zakresie sposobów prowadzenia edukacji zdrowotnej;

12) doradzaç w zakresie wspierania zdrowia i przeciwdzia∏ania jego zagro˝eniom;

13) oceniaç sytuacj´ zdrowotnà danej spo∏ecznoÊci lokalnej;

14) okreÊliç przeszkody w dzia∏aniu s∏u˝àcym poprawie zdrowia jednostki oraz rodziny;

15) zorganizowaç oÊrodek poradnictwa zajmujàcy si´

edukacjà zdrowotnà.

Poz. 1922

MODU¸ VI. PIEL¢GNIARSTWO RODZINNE

1. Cel modu∏u

1) omówienie wybranych teorii piel´gnowania i ich

znaczenie dla piel´gniarstwa rodzinnego;

2) dobranie odpowiednich elementów teorii piel´gnowania do aktualnego stanu zdrowia rodziny;

3) poszukiwanie wiedzy z teorii piel´gnowania majàcej istotne znaczenie dla piel´gniarstwa rodzinnego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç podobieƒstwa i ró˝nice le˝àce u podstaw

poszczególnych teorii piel´gnowania;

3. TreÊci nauczania

1) miejsce edukacji zdrowotnej w promocji zdrowia,

cele i zakres promocji zdrowia;

2) podstawowe za∏o˝enia promocji zdrowia w programach: „Zdrowie 21” — 21 celów polityki zdrowotnej krajów cz∏onkowskich Âwiatowej Organizacji Zdrowia, Narodowy Program Zdrowia, inne;

3) ogólnopolskie programy edukacyjne z zakresu

promocji zdrowia;

4) modele promocji zdrowia;

5) planowanie interwencji w zakresie promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej (model „PRECEDE-PROCEED”)

a) rozpoznawanie problemów zdrowotnych jednostki, grupy (rodziny), spo∏ecznoÊci w aspektach: spo∏eczno-epidemiologicznym, wychowawczym, administracyjno-organizacyjnym,

b) definiowanie problemów w aspekcie medycznym promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej,

c) proces rozwiàzywania problemów dla poprawy

zdrowia;

6) rodzaj dzia∏aƒ w promocji zdrowia, edukacji zdrowotnej, profilaktyce chorób;

2) omówiç znaczenie wybranego modelu lub teorii

dla piel´gniarstwa rodzinnego;

3) omówiç rol´ i zadania piel´gniarki w procesie piel´gnowania opartym na za∏o˝eniach wybranego

modelu piel´gnowania;

4) dobraç model piel´gnowania do wybranej sytuacji

zdrowotnej rodziny;

5) inspirowaç ludzi, rodziny do bardziej aktywnego

wspó∏uczestniczenia na rzecz zdrowia oraz tworzenia sieci wsparcia.

3. TreÊci nauczania

1) holistyczna koncepcja cz∏owieka;

2) filozofia piel´gniarstwa rodzinnego i perspektywy

jego rozwoju

a) filozofia przemian we wspó∏czesnym piel´gniarstwie,

b) wspó∏czesna koncepcja roli piel´gniarki i pacjenta,

c) rodzaje relacji piel´gniarka — pacjent; piel´gniarka — rodzina,

d) rodzina jako „pacjent”;

10) programy edukacji zdrowotnej w zakresie promocji zdrowia i profilaktyki chorób;

3) istota opieki piel´gniarskiej i roli piel´gniarki rodzinnej w wybranych teoriach piel´gnowania

a) filozofia i teoria humanistycznej opieki (filozofia

troski) Jean Watson,

b) teoria deficytu samoopieki D. Orem; teoria troski, teoria deficytu opieki, teoria systemów piel´gnowania,

c) teoria kulturowej opieki piel´gniarskiej M. Leininger,

d) teoria podejÊcia systemowego B. Neuman

(szczególna rola modelu na rzecz promocji

zdrowia i zdrowia rodziny),

e) model systemu otwartego I. M. King;

11) wsparcie spo∏eczne jako element promocji zdrowia, tworzenie sieci wsparcia spo∏ecznego.

4) piel´gniarstwo

wsparcia.

7) poradnictwo w zakresie zdrowia — poj´cie poradnictwa, odmiany poradnictwa, radzenie, doradzanie, udzielanie porad;

8) poradnictwo, doradztwo jako element wspó∏pracy

z rodzinà i Êrodowiskami lokalnymi na rzecz zdrowia;

9) siedliskowy wymiar promocji zdrowia — promocja

zdrowia na poziomie spo∏ecznoÊci lokalnej;

rodzinne

wobec

problemów

MODU¸ VII. ZAAWANSOWANA OPIEKA PIEL¢GNIARSKA W WYBRANYCH PROBLEMACH

ZDROWOTNYCH

14) wspó∏pracowaç z rehabilitantem w doborze çwiczeƒ, w tym w przypadku pora˝eƒ spastycznych,

przykurczy;

1. Cel modu∏u

15) uczyç pacjenta i jego rodzin´ samodzielnego wykonywania çwiczeƒ;

1) omówienie problemów zdrowotnych najcz´Êciej

wyst´pujàcych w rodzinie;

2) planowanie, koordynowanie i nadzorowanie opieki nad rodzinà, sprawowanej przez piel´gniarki rodzinne;

3) sprawowanie bezpoÊredniej opieki w wybranych

trudnych sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych;

4) prowadzenie doradztwa w zakresie rozwiàzywania

problemów piel´gnacyjnych i zdrowotnych;

16) udzielaç porad w zakresie podstawowych çwiczeƒ,

zabezpieczajàcych przed wtórnymi zmianami

ograniczajàcymi sprawnoÊç fizycznà;

17) dostosowaç rodzaj i zakres dzia∏aƒ piel´gnacyjnych do rodzaju sytuacji w zakresie opieki terminalnej.

3. TreÊci nauczania

1) opieka piel´gniarska nad osobami starszymi

5) udzielanie niezb´dnego wsparcia i pomocy cz∏onkom zespo∏u w zakresie aktywizowania rodziny na

rzecz ochrony w∏asnego zdrowia.

a) miejsce i rola cz∏owieka starego w rodzinie

i spo∏eczeƒstwie (relacje cz∏owiek stary— rodzina),

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

b) potrzeby cz∏owieka starego w zakresie czynnoÊci ˝ycia codziennego,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) rozpoznaç problemy zdrowotne i spo∏eczne pacjentów i ich rodzin;

2) ustaliç czynniki zagro˝enia tkwiàce w rodzinie

i Êrodowisku lokalnym;

3) zaplanowaç bezpoÊrednie dzia∏ania w stosunku do

pacjenta i jego rodziny;

4) kszta∏towaç wÊród piel´gniarek rodzinnych umiej´tnoÊç doradzania w sytuacji trudnej;

5) koordynowaç i monitorowaç prac´ zespo∏u piel´gniarek rodzinnych;

6) wspó∏dzia∏aç na rzecz tworzenia sieci wsparcia

spo∏ecznego;

7) doradzaç sposoby rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych, zdrowotnych i spo∏ecznych;

8) udzielaç niezb´dnego wsparcia i pomocy cz∏onkom zespo∏u w aktywizowaniu rodziny na rzecz

pot´gowania zdrowia;

9) omówiç elementy i struktur´ Êrodowiskowej opieki psychiatrycznej;

10) okreÊliç miejsce piel´gniarki rodzinnej w psychiatrii Êrodowiskowej;

11) wskazaç miejsce i rol´ rodziny w zapobieganiu zaburzeniom psychicznym;

12) uzasadniç znaczenie rodziny w procesie opieki i samoopieki w leczeniu i rehabilitacji w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych;

13) wykonywaç çwiczenia rehabilitacyjne w wybranych schorzeniach uk∏adu krà˝enia i uk∏adu oddechowego;

c) wybrane problemy promocji zdrowia osób starszych (program profilaktyki geriatrycznej, skala

pomiaru aktywnoÊci),

d) edukacja zdrowotna osób starszych ze szczególnym uwzgl´dnieniem aktywnego trybu ˝ycia,

nawyków ˝ywieniowych, wydolnoÊci i sprawnoÊci fizycznej oraz psychicznej,

e) piel´gnowanie chorych z zespo∏em ot´piennym

— pierwotne zespo∏y ot´pienne (definicja, typowe objawy),

f) problemy rodziny pacjenta z chorobà Alzheimera,

g) wspieranie potencja∏u pacjenta i rodziny — asystowanie, aktywizowanie, motywowanie, nauczanie, doradzanie, podtrzymywanie;

2) zaawansowane problemy piel´gnacyjno-opiekuƒcze chorych cierpiàcych fizycznie i psychicznie

(aspekty bólu)

a) patomechanizm bólu (bóle nowotworowe),

b) czynniki rakotwórcze w Êwietle najnowszych

badaƒ,

c) metody wczesnej diagnostyki,

d) standardy post´powania piel´gniarki rodzinnej

w profilaktyce i wczesnym wykrywaniu chorób

nowotworowych (z zastosowaniem klucza Linera),

e) ogólne zasady leczenia bólu u dzieci i doros∏ych,

f) piel´gnowanie pacjentów w ramach hospicjum

i w warunkach domowych,

g) znaczenie prowadzenia obserwacji i dokumentacji objawów bólu,

h) rola piel´gniarki w farmakologicznej i psychoterapeutycznej walce z bólem,

i) rola wsparcia spo∏ecznego;

3) rodzina w obliczu Êmierci i samobójstwa

a) psychospo∏eczne czynniki ryzyka samobójstw,

b) rola piel´gniarki wobec rodziny z chorym umierajàcym,

c) problemy i oczekiwania ludzi umierajàcych oraz

ich rodzin,

d) opieka paliatywna w warunkach domowych,

e) opieka nad rodzinà osieroconà (fazy ˝a∏oby);

4) zaawansowane problemy zdrowotne (problemy

opieki) pacjentów z chorobami uk∏adu krà˝enia

Poz. 1922

a) przygotowanie pacjentów i ich rodzin do planowanego zabiegu chirurgicznego (rola piel´gniarki rodzinnej),

b) piel´gnowanie w warunkach domowych pacjentów po leczeniu chirurgicznym wybranych

schorzeƒ narzàdu ruchu, jamy brzusznej, tarczycy, nerek i dróg moczowych, piersi i narzàdów

rodnych,

c) zasady piel´gnowania osób z owrzodzeniami

˝ylakowatymi koƒczyn dolnych,

d) profilaktyka powik∏aƒ po zabiegach chirurgicznych,

e) przygotowanie pacjenta i jego rodziny do samoopieki i samopiel´gnacji;

7) opieka piel´gniarska w psychiatrii Êrodowiskowej

a) czynniki ryzyka chorób uk∏adu krà˝enia,

a) definicja psychiatrii Êrodowiskowej,

b) procedury post´powania piel´gniarki rodzinnej

we wczesnym wykrywaniu chorób uk∏adu krà˝enia,

b) cele dzia∏ania psychiatrii Êrodowiskowej,

c) programy promocji zdrowia, edukacja zdrowotna, profilaktyka,

c) rozpoznawanie i ocena potrzeb pacjentów psychicznie chorych, wykrywanie czynników podnoszàcych ryzyko zachorowaƒ (rola piel´gniarki),

d) post´powanie z chorym w stanach zagro˝enia

˝ycia z przyczyn kardiologicznych,

d) za∏o˝enia organizacyjne i realizacja psychiatrii

Êrodowiskowej,

e) piel´gnowanie pacjenta w warunkach domowych ze stymulacjà wewn´trznà sta∏à,

e) terapia systemowa jako wybrany model pracy

zespo∏u terapeutycznego,

f) problemy opieki nad pacjentami z przewlek∏à

niewydolnoÊcià krà˝enia,

f) miejsce i rola piel´gniarki rodzinnej w psychiatrii Êrodowiskowej;

g) proces piel´gnowania pacjenta po przebytym

zawale mi´Ênia sercowego;

8) problemy zdrowotne i spo∏eczne osób oraz rodzin

uzale˝nionych od alkoholu i innych substancji psychotropowych

5) zaawansowane problemy pacjentów w przypadku

schorzeƒ neurologicznych

a) podstawowe poj´cia, definicje uzale˝nieƒ,

a) problemy opiekuƒcze chorych ze schorzeniami

centralnego uk∏adu nerwowego i schorzeniami

naczyniopochodnymi,

b) mechanizmy uzale˝nieƒ: uwarunkowania biologiczne, psychologiczne, spo∏eczne, kulturowe

i ekonomiczne,

b) problemy zdrowotne i spo∏eczne rodzin pacjentów ze stwardnieniem rozsianym; epidemiologia schorzenia, czynniki wyzwalajàce i nasilajàce objawy chorobowe,

c) problemy rodziny osoby uzale˝nionej od alkoholu,

c) udzia∏ piel´gniarki w rozpoznawaniu i prowadzeniu edukacji zdrowotnej pacjentów ze

stwardnieniem rozsianym i z zespo∏em korzeniowym,

d) profilaktyka uzale˝nieƒ,

e) rola rodziny w profilaktyce i terapii uzale˝nieƒ,

f) krajowy program promocji zdrowia i profilaktyki

uzale˝nieƒ od alkoholu i Êrodków uzale˝niajàcych;

d) problemy psychiczne i spo∏eczne pacjentów

i ich rodzin po operacjach neurologicznych,

9) zaawansowane problemy zdrowotne pacjentów

z chorobami uk∏adu oddechowego

e) problemy zdrowotne pacjentów po udarze mózgu — patomechanizm powstawania udaru,

przygotowanie i aktywizowanie pacjenta i jego

rodziny do samoopieki i samopiel´gnacji,

a) ró˝nicowanie problemów piel´gnacyjnych oraz

ich rozwiàzywanie u pacjentów z ostrà i przewlek∏à niewydolnoÊcià oddechowà,

f) zapotrzebowanie na wsparcie spo∏eczne;

6) zaawansowane problemy zdrowotno-piel´gnacyjne pacjentów leczonych chirurgicznie

b) piel´gnowanie pacjentów z astmà oskrzelowà

w warunkach domowych,

c) udzia∏ rodziny w rozwiàzywaniu problemów piel´gnacyjnych pacjentów z gruêlicà p∏uc;

10) zaawansowane problemy zdrowotne u pacjentów

z chorobami nerek

a) piel´gnowanie pacjentów z przewlek∏à niewydolnoÊcià nerek,

b) standard opieki nad pacjentem dializowanym

w domu,

c) udzia∏ piel´gniarki rodzinnej w opiece nad pacjentem przygotowywanym do przeszczepu nerek i po przeszczepie — jakoÊç opieki;

11) zaawansowane problemy zdrowotne pacjentów

z chorobami przewodu pokarmowego

a) proces piel´gnowania pacjenta z chorobà wrzodowà ˝o∏àdka i dwunastnicy, ze szczególnym

uwzgl´dnieniem edukacji zdrowotnej pacjenta

i jego rodziny w zakresie postaw i zachowaƒ dotyczàcych samopiel´gnacji i samoopieki,

b) proces piel´gnowania pacjenta z marskoÊcià

wàtroby, wirusowym zapaleniem wàtroby,

c) profilaktyka chorób nowotworowych uk∏adu pokarmowego;

12) zaawansowane problemy zdrowotne i spo∏eczne

pacjentów z chorobami tkanki ∏àcznej

a) postawy pacjentów wobec reakcji bólowych

i zniekszta∏ceƒ prowadzàcych do inwalidztwa,

b) edukacyjna rola piel´gniarki w kszta∏towaniu

aktywnej postawy pacjentów z chorobami tkanki ∏àcznej,

c) problemy piel´gnacyjne pacjentów z reumatoidalnym zapaleniem stawów, zesztywniajàcym

zapaleniem stawów kr´gos∏upa i ich rozwiàzywanie w warunkach domowych;

13) problemy zdrowotno-piel´gnacyjne u chorych

z chorobami uk∏adu krwiotwórczego

a) opieka piel´gniarska nad pacjentem z bia∏aczkà

o przebiegu przewlek∏ym, ze szczególnym

uwzgl´dnieniem roli edukacyjnej piel´gniarki,

Poz. 1922

16) problemy zdrowotne i spo∏eczne pacjentów wymagajàcych rehabilitacji Êrodowiskowej (w warunkach domowych)

a) rehabilitacja — cele i zadania,

b) metody post´powania w rehabilitacji,

c) formy organizowania rehabilitacji Êrodowiskowej,

d) przyk∏ady rehabilitacji kompleksowej w wybranych jednostkach chorobowych: rehabilitacja

chorych po urazach kr´gos∏upa i rdzenia kr´gowego, usprawnianie chorych po udarach mózgu, rehabilitacja w chorobach uk∏adu krà˝enia,

rehabilitacja w chorobach uk∏adu oddechowego, rehabilitacja osób z wybranymi schorzeniami reumatycznymi,

e) czynniki fizykalne w profilaktyce chorób metabolicznych, uk∏adu krà˝enia i oddechowego;

17) dzieci specjalnej troski w rodzinie — problemy piel´gnacyjne i zdrowotne

a) zagro˝enia zdrowotne w rodzinie zwiàzane

z dzia∏aniem stresu (przecià˝enie fizyczne i psychiczne),

b) zadania piel´gniarki w kompleksowej opiece

nad dzieckiem specjalnej troski w warunkach

domowych (z mózgowym pora˝eniem dzieci´cym, zespo∏em z∏ego wch∏aniania),

c) ostre i przewlek∏e zaburzenia w od˝ywianiu

u dzieci (przyczyny, objawy, rola piel´gniarki),

d) wybrane stany naglàce w pediatrii;

18) wybrane problemy zdrowotne i spo∏eczne opieki

nad kobietà i rodzinà

a) opieka prenatalna w Polsce,

b) psychologiczny, biologiczny i spo∏eczny aspekt

rodzicielstwa,

c) problemy okresu przekwitania,

b) problemy piel´gnacyjne pacjentów ze skazami

oraz ich rozwiàzywanie w warunkach domowych;

d) sytuacje kryzysowe w rodzinie — przemoc w rodzinie,

14) problemy zdrowotne pacjentów z chorobami uk∏adu dokrewnego i przemiany materii — zaawansowana opieka piel´gniarska w chorobach ostrych

i przewlek∏ych z uwzgl´dnieniem uwarunkowaƒ

Êrodowiskowych;

19) zagro˝enia zdrowia i ˝ycia dzieci i m∏odzie˝y w rodzinie

15) pacjent przewlekle chory — problemy opieki

a) sytuacja ˝yciowa pacjenta i rodziny w przypadku choroby przewlek∏ej,

b) psychospo∏eczne aspekty chorób przewlek∏ych,

c) przygotowanie pacjenta i jego rodziny do ˝ycia

z chorobà przewlek∏à; przygotowanie pacjenta

do samoopieki, a jego rodziny do sprawowania

opieki nieprofesjonalnej;

e) problemy wykorzystywania seksualnego kobiet;

a) zespó∏ dziecka maltretowanego oraz wykorzystywanego seksualnie — rola i post´powanie

piel´gniarki,

b) zagadnienia psychoprofilaktyki i wybrane metody psychoterapii w praktyce piel´gniarki rodzinnej.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa rodzinnego lub w dziedzinie pokrewnej;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 3

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

W OCHRONIE ZDROWIA PRACUJÑCYCH DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

7. Informowaç pracowników o procedurach orzekania o chorobach zawodowych.

Uzyskanie przez piel´gniark´ specjalistycznych

kwalifikacji i uprawnieƒ do samodzielnej dzia∏alnoÊci

w dziedzinie s∏u˝by medycyny pracy.

8. Podejmowaç dzia∏ania eliminujàce lub minimalizujàce zagro˝enie wypadkami w pracy.

II. Czas trwania specjalizacji

9. Wspó∏pracowaç z osobami odpowiedzialnymi

za tworzenie bezpiecznych miejsc pracy.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 985 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 655 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 270 godzin, cz´Êç praktyczna 385 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Rozpoznawaç i oceniaç czynniki ryzyka zawodowego w Êrodowisku pracy.

2. Informowaç pracowników o mo˝liwoÊciach

zmniejszania ryzyka zawodowego.

3. Zaplanowaç, zorganizowaç i koordynowaç przebieg badaƒ profilaktycznych.

4. Wykonywaç szczepienia ochronne osób zawodowo nara˝onych na choroby zakaêne.

5. Wykorzystywaç dane epidemiologiczne w planowaniu dzia∏alnoÊci profilaktycznej chorób zawodowych.

6. Zg∏aszaç podejrzenie o wystàpieniu choroby zawodowej zgodnie z przyj´tà procedurà.

10. Udzielaç pomocy przedlekarskiej.

11. Inicjowaç dzia∏ania prozdrowotne na rzecz

podopiecznych.

12. Wspó∏tworzyç i wdra˝aç programy promocji

zdrowia w miejscu pracy.

13. Stosowaç metody psychotechniczne i socjotechniczne w kontaktach z podopiecznymi, pracodawcami i podw∏adnymi.

14. Przeprowadziç analiz´ sytuacji zdrowotnej

i psychospo∏ecznej podopiecznych.

15. Oceniç wp∏yw stosunków mi´dzyludzkich na

zachowania zdrowotne pracowników.

16. Uczestniczyç w rozwiàzywaniu problemów wyst´pujàcych w Êrodowisku pracy.

17. Zaplanowaç i zrealizowaç opiek´ piel´gniarskà

nad pracownikami szczególnej troski.

18. Wspó∏organizowaç warunki do prowadzenia

rehabilitacji zawodowej pracowników.

19. Wskazaç kierunki rozwoju piel´gniarstwa

w ochronie zdrowia pracujàcych.

20. Przedstawiç zakresy kompetencji piel´gniarek

s∏u˝by medycyny pracy na ró˝nych stanowiskach.

21. Prowadziç nadzór i kierowaç pracà piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy.

22. Wspó∏pracowaç z pracodawcami i ich organizacjami oraz pracownikami i ich przedstawicielami

w zakresie bie˝àcej wzajemnej wymiany informacji

o zagro˝eniach zdrowia, wyst´pujàcych na stanowiskach pracy, opracowywania wniosków zmierzajàcych do ograniczenia lub likwidacji zagro˝eƒ zdrowia

wyst´pujàcych na stanowiskach pracy.

23. Nawiàzywaç wspó∏prac´ ze stowarzyszeniami

zawodowymi piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy.

24. Opracowywaç i wdra˝aç standardy post´powania piel´gniarskiego w ochronie zdrowia pracujàcych.

25. Prowadziç doskonalenie zawodowe piel´gniarek z zakresu medycyny pracy.

Poz. 1922

26. Prowadziç szkolenia dotyczàce udzielania

pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach i zachorowaniach.

27. Wspó∏pracowaç z instytucjami i osobami nadzorujàcymi przestrzeganie przepisów prawnych w zakresie ochrony zdrowia pracujàcych.

28. Stosowaç przepisy prawne obowiàzujàce

w medycynie pracy.

29. Przygotowaç ofert´ i zawrzeç umow´ kontraktowà indywidualnà lub grupowà na Êwiadczenia piel´gniarskie w ochronie zdrowia pracujàcych.

IV. Plan nauczania

Lp.

I

II

III

MODU¸

Organizacja opieki

nad pracujàcymi

STA˚1)

Teoria —

liczba

godzin

zdrowotnej

Medycyna pracy

liczba

godzin

placówka

30

—

110

Dzia∏ higieny stacji sanitarno-epidemiologicznej

Poradnia chorób zawodowych

Sta˝e fakultatywne2)

Poradnia okulistyczna

Poradnia dermatologiczna

Poradnia neurologiczna

Poradnia laryngologiczna

Piel´gniarstwo w opiece zdrowotnej nad pracujàcymi

130

¸àczna liczba godzin

270

—

Podstawowa jednostka

medycyny pracy

Poradnia rehabilitacyjna

s∏u˝by

¸àczna

liczba

godzin

30

70

70

320

70

140

305

35

385

655

———————

1) Sta˝e muszà byç realizowane w wojewódzkim oÊrodku medycyny pracy, z wyjàtkiem dzia∏u higieny stacji sanitarno-epi-

demiologicznej.

2) Piel´gniarka realizuje 70 godzin (2 x 35) zaj´ç fakultatywnych w placówkach sta˝owych wybranych zgodnie z indywidu-

alnymi potrzebami, po uzyskaniu zgody kierownika szkolenia specjalizacyjnego.

V. Program nauczania

MODU¸ I. ORGANIZACJA OPIEKI

NAD PRACUJÑCYMI

ZDROWOTNEJ

1. Cel modu∏u

Poznanie systemu organizacji opieki zdrowotnej

nad pracujàcymi.

1) scharakteryzowaç system ochrony zdrowia pracujàcych i oceniç jego wp∏yw na podsystem piel´gniarstwa s∏u˝by medycyny pracy;

2) omówiç konwencj´ nr 161 Mi´dzynarodowej Organizacji Pracy (Konwencje i zalecenia Mi´dzynarodowej Organizacji Pracy 1919—1994 z dnia

17 lutego 1978 r.);

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3) pos∏ugiwaç si´ przepisami prawnymi obowiàzujàcymi w medycynie pracy;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

4) wskazaç êród∏a finansowania opieki zdrowotnej

nad pracujàcymi;

5) przygotowaç ofert´ umowy kontraktowej na

Êwiadczenia piel´gniarskie w ochronie zdrowia

pracujàcych;

6) wspó∏pracowaç z instytucjami i osobami nadzorujàcymi przestrzeganie przepisów prawnych

w ochronie zdrowia pracujàcych.

3. TreÊci nauczania

1) za∏o˝enia i kierunki zmian w ochronie zdrowia pracujàcych;

2) struktura s∏u˝by medycyny pracy w Polsce;

Poz. 1922

7) okreÊliç stopieƒ ryzyka zawodowego na poszczególnych stanowiskach pracy;

8) rozpoznawaç dolegliwoÊci wynikajàce z nieprzestrzegania zasad ergonomii;

9) rozpoznaç i oceniç stopieƒ obcià˝enia pracà;

10) dokonaç oceny sytuacji zdrowotnej podopiecznych;

11) wykorzystaç dane epidemiologiczne w planowaniu dzia∏alnoÊci profilaktycznej chorób zawodowych;

3) finansowanie Êwiadczeƒ w ochronie zdrowia pracujàcych;

12) okreÊliç zwiàzek mi´dzy obrazem klinicznym choroby a czynnikami szkodliwymi wyst´pujàcymi na

stanowisku pracy;

4) konwencja nr 161 Mi´dzynarodowej Organizacji

Pracy i jej wp∏yw na regulacje prawne w ochronie

zdrowia pracujàcych w Polsce;

13) doradzaç pracownikom i pracodawcom w zakresie

zapobiegania chorobom zawodowym i parazawodowym;

5) akty prawne obowiàzujàce w medycynie pracy;

14) podejmowaç dzia∏ania eliminujàce lub minimalizujàce zagro˝enie wypadkami w pracy.

6) osoby i instytucje nadzorujàce przestrzeganie

przepisów prawnych w zakresie ochrony zdrowia

pracujàcych;

7) kontrakty piel´gniarskie w dziedzinie ochrony

zdrowia pracujàcych

a) przygotowanie ofert,

b) sporzàdzenie umowy,

c) nadzór nad realizacjà umowy.

MODU¸ II. MEDYCYNA PRACY

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do realizacji zadaƒ

zmierzajàcych do zmniejszenia zagro˝eƒ dla ˝ycia

i zdrowia podopiecznych w Êrodowisku pracy.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3. TreÊci nauczania

1) Wojewódzki OÊrodek Medycyny Pracy — struktura

i zadania;

2) zadania dzia∏u higieny pracy Wojewódzkiego

OÊrodka Medycyny Pracy

a) metody pomiarów czynników szkodliwych

i ucià˝liwych wyst´pujàcych w Êrodowisku pracy,

b) analiza i ocena wyników pomiarów Êrodowiskowych czynników szkodliwych,

c) biologiczne wskaêniki oceny ryzyka zawodowego,

d) dobór zasad ochrony zdrowia pracowników,

e) techniczne rozwiàzania ochrony stanowiskowych i halowych miejsc pracy,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

f) zasady ochrony zdrowia grup pracowników

podlegajàcych przepisom szczegó∏owym (kobiety, inwalidzi, m∏odociani),

1) omówiç zadania poradni medycyny pracy Wojewódzkiego OÊrodka Medycyny Pracy;

g) charakterystyka stanowiska pracy,

h) opis warunków pracy,

2) omówiç zadania dzia∏u higieny pracy Wojewódzkiego OÊrodka Medycyny Pracy;

3) zg∏aszaç podejrzenie o wystàpieniu choroby zawodowej zgodnie z obowiàzujàcà procedurà;

4) przedstawiç procedury wydawania decyzji o chorobach zawodowych;

5) informowaç pracowników o procedurach orzekania chorób zawodowych;

6) rozpoznaç i oceniç czynniki nara˝enia zawodowego w Êrodowisku pracy;

i) ocena ryzyka zawodowego,

j) Êrodowiskowy wywiad epidemiologiczny w dochodzeniu choroby zawodowej;

3) fizjologia pracy i podstawy ergonomii

a) ocenianie wydatku energetycznego,

b) ocenianie ucià˝liwoÊci pracy i fizjologiczne zasady organizacji pracy,

c) ocena wydolnoÊci fizycznej pracowników,

d) obcià˝enie uk∏adu ruchu,

e) podstawy biomechaniki,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

f) przyczyny dolegliwoÊci bólowych ze strony kr´gos∏upa i ich profilaktyka,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

g) czynniki ergonomiczne zmniejszajàce obcià˝enie uk∏adu ruchowego,

1) nawiàzywaç wspó∏prac´ ze stowarzyszeniami zawodowymi piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy;

h) przystosowanie stanowisk pracy do psychofizycznych cech cz∏owieka;

4) epidemiologia

a) zawodowe uwarunkowania wskaêników zjawisk

zdrowotnych,

b) charakterystyka stanu zdrowia wybranych populacji pracujàcych,

c) choroby o znaczeniu spo∏ecznym (nadciÊnienie

t´tnicze, choroby uk∏adu krà˝enia, gruêlica i inne),

d) analiza danych statystycznych dotyczàcych chorób zawodowych i parazawodowych;

5) najcz´Êciej wyst´pujàce choroby zawodowe (przyczyny, objawy, post´powanie i profilaktyka)

a) nara˝enie w poszczególnych grupach zawodowych,

b) ostre i przewlek∏e zatrucia substancjami chemicznymi,

c) choroby zawodowe dróg oddechowych,

2) wskazaç kierunki rozwoju piel´gniarstwa w ochronie zdrowia pracujàcych;

3) okreÊliç kompetencje piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy na ró˝nych stanowiskach;

4) zaplanowaç, zorganizowaç i koordynowaç przebieg badaƒ profilaktycznych;

5) wykonaç badania biomedyczne i fizykalne;

6) przygotowaç pracujàcego do badania lekarskiego;

7) opracowywaç i wdra˝aç standardy post´powania

piel´gniarskiego w ochronie zdrowia pracujàcych;

8) udzielaç pomocy przedlekarskiej;

9) prowadziç szkolenia dotyczàce udzielania pierwszej pomocy w nag∏ych wypadkach i zachorowaniach;

10) udzielaç informacji i porad piel´gniarskich pracodawcom i pracownikom w zakresie zapewnienia

bezpieczeƒstwa i higieny w miejscu pracy;

11) inicjowaç dzia∏ania prozdrowotne na rzecz podopiecznych;

d) choroby zawodowe narzàdu g∏osu,

12) opracowaç i wdra˝aç programy promocji zdrowia

w miejscu pracy;

e) zawodowe uszkodzenie s∏uchu,

f) uszkodzenia popromienne,

13) nadzorowaç warunki bezpieczeƒstwa i higieny

w zak∏adach pracy;

g) choroby zawodowe skóry,

h) zawodowe choroby zakaêne i inwazyjne,

14) prowadziç nadzór i kierowaç pracà piel´gniarek

s∏u˝by medycyny pracy;

i) choroby zawodowe narzàdu ruchu,

j) zespó∏ wibracyjny,

15) planowaç, organizowaç i prowadziç szkolenia piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy;

k) zawodowe choroby nowotworowe,

16) stosowaç metody psychotechniczne i socjotechniczne w kontaktach z podopiecznymi, pracodawcami i podw∏adnymi;

l) choroby parazawodowe (stres);

6) orzecznictwo w chorobach zawodowych

a) procedury zg∏oszenia podejrzenia choroby zawodowej,

17) wspó∏pracowaç z osobami i instytucjami nadzorujàcymi warunki pracy;

b) procedury dochodzenia i orzekania choroby zawodowej.

18) wspó∏pracowaç z osobami odpowiedzialnymi za

tworzenie bezpiecznych miejsc pracy;

MODU¸ III. PIEL¢GNIARSTWO W OPIECE

WOTNEJ NAD PRACUJÑCYMI

ZDRO-

1. Cel modu∏u

Przygotowanie specjalistki do kierowania i nadzorowania praktyki zawodowej piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy. Przygotowanie do tworzenia i realizacji

programów promocji zdrowia w Êrodowisku pracy.

19) opracowaç charakterystyk´ stanowiska pracy;

20) wykonywaç szczepienia ochronne u osób zawodowo nara˝onych na choroby zakaêne;

21) zaplanowaç i realizowaç opiek´ piel´gniarskà nad

pracownikami szczególnej troski;

22) przeprowadziç analiz´ sytuacji zdrowotnej i psychospo∏ecznej podopiecznych;

23) uczestniczyç w rozwiàzywaniu problemów wyst´pujàcych w Êrodowisku pracy;

24) uczestniczyç w rehabilitacji zawodowej podopiecznych;

Poz. 1922

d) pora˝enia pràdem,

e) pomoc przedlekarska;

8) promocja zdrowia w miejscu pracy — realizacja

programu „Zdrowe Miejsce Pracy”

25) pracowaç samodzielnie w ró˝nych formach organizacyjnych s∏u˝by medycyny pracy;

a) kierunki dzia∏aƒ w promocji zdrowia w przedsi´biorstwach,

26) oceniç wp∏yw stosunków mi´dzyludzkich na zachowania zdrowotne pracowników.

b) korzyÊci z promowania zdrowia w przedsi´biorstwach,

3. TreÊci nauczania

c) przeszkody we wdra˝aniu programów prozdrowotnych w przedsi´biorstwach,

1) aktualne kierunki i uwarunkowania rozwoju piel´gniarstwa w ochronie zdrowia pracujàcych;

2) standardy post´powania piel´gniarskiego w ochronie zdrowia pracujàcych;

3) stowarzyszenia zajmujàce si´ kszta∏ceniem piel´gniarek w ochronie zdrowia pracujàcych

a) EUROHNET — stowarzyszenie piel´gniarek—

nauczycielek prowadzàcych kursy dla piel´gniarek zatrudnionych w Êrodowisku pracy,

b) FOHNEU — federacja piel´gniarek w ochronie

zdrowia pracujàcych w krajach Unii Europejskiej;

d) sojusznicy w promowaniu zdrowia w przedsi´biorstwach;

9) stosunki mi´dzyludzkie w zak∏adzie pracy i ich

wp∏yw na zdrowie pracowników

a) kontakty i konflikty,

b) grupy nieformalne;

10) analiza psychologiczna procesu pracy — obcià˝enie pracà, ocena psychospo∏ecznych warunków

pracy;

11) badania psychologiczne stosowane w doborze zawodowym na ró˝ne stanowiska pracy;

4) zadania piel´gniarek s∏u˝by medycyny pracy i piel´gniarek posiadajàcych tytu∏ specjalisty w dziedzinie ochrony zdrowia pracujàcych (podstawa

prawna oraz ró˝nicowanie kwalifikacji i kompetencji);

12) wspó∏praca piel´gniarki z lekarzem medycyny pracy, s∏u˝bami Paƒstwowej Inspekcji Sanitarnej,

Paƒstwowej Inspekcji Pracy, Bezpieczeƒstwa i Higieny Pracy, zwiàzkami zawodowymi, pracodawcà

(dzia∏em kadr);

5) nadzór nad Êrodowiskiem pracy

13) organizowanie, kierowanie i nadzór nad praktykà zawodowà piel´gniarek s∏u˝by medycyny

pracy;

a) wizytacje zak∏adów i stanowisk pracy,

b) ocena warunków bezpieczeƒstwa i higieny pracy,

c) dokumentowanie nadzoru,

d) wspó∏udzia∏ w opracowaniu charakterystyki stanowiska pracy,

14) stres zwiàzany z pracà jako êród∏o zagro˝enia ˝ycia

i zdrowia — radzenie sobie ze stresem zawodowym;

15) rola piel´gniarki w zapobieganiu zespo∏owi wypalenia zawodowego;

e) planowanie i dokumentowanie wizytacji;

6) opieka piel´gniarska nad zdrowiem pracujàcych

a) organizowanie, planowanie, koordynowanie

badaƒ profilaktycznych pracowników,

b) szczepienia ochronne,

16) udzia∏ piel´gniarki w procesie rehabilitacji zawodowej

a) fizycznej,

b) psychicznej,

c) zmiana kwalifikacji.

c) badanie i ocena stanu zdrowia pracowników,

d) opieka nad pracownikami szczególnej troski

(kobiety, m∏odociani, inwalidzi),

e) poradnictwo;

7) wypadki przy pracy

a) zatrucia,

b) oparzenia,

c) urazy i z∏amania,

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w ochronie zdrowia pracujàcych;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 4

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

ÂRODOWISKA NAUCZANIA I WYCHOWANIA DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry

piel´gniarek Êrodowiska nauczania i wychowania do

sprawowania roli lidera w dzia∏aniach zwiàzanych

z opiekà nad uczniem, wychowankiem, inicjowania

i wdra˝ania zmian ukierunkowanych na popraw´ jakoÊci Êwiadczonych us∏ug oraz podejmowania dzia∏aƒ

zmierzajàcych do rozwoju zawodowego.

II. Czas trwania specjalizacji

5. Opracowywaç, weryfikowaç i wdra˝aç standardy opieki piel´gniarskiej nad uczniem, wychowankiem.

6. Opracowaç indywidualne schematy post´powania z uczniem, wychowankiem wymagajàcym specjalnej opieki.

7. Konstruowaç indywidualne (dla ucznia, wychowanka) i Êrodowiskowe (szkolne) programy edukacji

zdrowotnej b´dàce elementem lokalnych programów

promocji zdrowia.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1057 godzin dydaktycznych.

8. Doradzaç w zakresie zasad, metod i form realizacji szkolnej edukacji zdrowotnej.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

9. Opracowaç ró˝ne metody aktywizujàce, stosowane w edukacji zdrowotnej ucznia, wychowanka,

i okreÊliç ich znaczenie dla skutecznoÊci tego procesu.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 727 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 405 godzin, cz´Êç praktyczna 322 godziny.

10. Oceniç dzia∏ania podejmowane w zakresie

edukacji zdrowotnej przez inne piel´gniarki.

przedmiotem

11. Aktywnie uczestniczyç w dzia∏aniach na rzecz

promocji zdrowia w województwie, powiecie, gminie.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

12. Wspó∏pracowaç z zespo∏em piel´gniarek szkolnych realizujàcych swoje zadania w ró˝nych uk∏adach

organizacyjnych.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

1. Diagnozowaç, planowaç, wykonywaç i oceniaç

opiek´ piel´gniarskà nad uczniem, wychowankiem.

2. Doradzaç piel´gniarkom szkolnym w zakresie

zasad, metod i form opieki nad uczniem, wychowankiem w trudnych sytuacjach zdrowotnych.

3. Wybraç i oceniç ró˝ne metody dzia∏aƒ promocyjnych, profilaktycznych, terapeutycznych i rehabilitacyjnych podejmowanych wobec dziecka w wieku

szkolnym oraz osób majàcych wp∏yw na jego zdrowie.

4. Stosowaç ró˝ne metody aktywizacji zwi´kszajàce wydajnoÊç i jakoÊç pracy opiekuƒczej piel´gniarki

w szkole.

13. Wykorzystaç ró˝ne systemy spo∏ecznego

wsparcia istniejàce w Êrodowisku szkolnym i pozaszkolnym dla organizowania opieki nad uczniem, wychowankiem.

14. Wspó∏pracowaç z zespo∏em piel´gniarek szkolnych w celu opracowania metod pracy podnoszàcych

jakoÊç opieki nad uczniem, wychowankiem.

15. Wprowadziç zmiany zarówno we w∏asnej praktyce zawodowej, jak te˝ w praktyce innych piel´gniarek szkolnych.

16. Opracowaç standardy opieki piel´gniarskiej

nad uczniem, wychowankiem oraz kryteria oceny jakoÊci Êwiadczeƒ piel´gniarskich.

17. Inicjowaç prace badawcze, ustalajàc ich cel, zakres i metod´.

22. WyjaÊniç zasadnoÊç i istot´ dzia∏ania piel´gniarskiego w okreÊlonym systemie pracy.

18. Uczestniczyç w badaniach naukowych piel´gniarskich i pozapiel´gniarskich.

23. OkreÊliç zapotrzebowanie Êrodowiska piel´gniarskiego na doskonalenie zawodowe.

19. Zarzàdzaç zespo∏em piel´gniarskim.

20. Nadzorowaç i oceniaç prac´ piel´gniarek szkolnych.

21. Koordynowaç prac´ zespo∏u piel´gniarskiego.

24. Inspirowaç do samokszta∏cenia inne piel´gniarki szkolne.

25. Udzielaç konsultacji zawodowych innym piel´gniarkom.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Liczba godzin

I

Piel´gniarstwo Êrodowiska nauczania i wychowania

120

II

Promocja zdrowia i edukacja zdrowotna w Êrodowisku nauczania i wychowania

90

III

Pediatria spo∏eczna, medycyna i higiena szkolna

75

IV

Klinika chorób i zaburzeƒ rozwoju wyst´pujàcych u dzieci i m∏odzie˝y w wieku szkolnym

60

V

Wybrane elementy psychologii zdrowia i choroby

30

VI

Wybrane elementy socjologii zdrowia i choroby

30

Teoria — liczba godzin

Lp.

STA˚

405

Liczba godzin

I

Praktyka pedagogiczna1)

140

II

Szko∏a integracyjna

35

III

Sàd rodzinno-opiekuƒczy2)

14

IV

Terytorialny oÊrodek samorzàdu lokalnego (urzàd powiatu lub powiatowa komisja

zdrowia i oÊwiaty, lub powiatowa komisja do spraw rodziny)

28

V

Poradnia medycyny szkolnej

35

VI

Wojewódzka stacja sanitarno-epidemiologiczna

35

VII

OÊrodek leczenia uzale˝nieƒ

35

Sta˝ — liczba godzin

322

———————

1) W ramach sta˝u piel´gniarka przeprowadza lekcje z wychowania zdrowotnego w grupach wiekowych: klasy I—III lub

IV—VI, w gimnazjum i liceum.

2) W ramach sta˝u zaleca si´ uczestniczenie w jednej rozprawie sàdu rodzinnego oraz jeden dzieƒ pracy z kuratorem.

V. Program nauczania

MODU¸ I. PIEL¢GNIARSTWO ÂRODOWISKA NAUCZANIA I WYCHOWANIA

Poz. 1922

5) podstawy prawne i formy organizacyjne realizacji

Êwiadczeƒ piel´gniarki Êrodowiska nauczania

i wychowania w warunkach

a) praktyki indywidualnej,

1. Cel modu∏u

b) praktyki grupowej,

Przygotowanie piel´gniarki do organizowania

opieki profilaktycznej nad uczniami, wychowankami

z wykorzystaniem przepisów prawnych i standardów

oraz metodyki pracy piel´gniarki Êrodowiska nauczania i wychowania.

c) niepublicznego zak∏adu opieki zdrowotnej,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç zasady organizacji opieki profilaktycznej

nad uczniami, wychowankami — podstawy prawne, formy organizacyjne, zakres opieki i formy jej

sprawowania, zasady i êród∏a finansowania;

2) obliczyç koszty w∏asnej praktyki;

3) okreÊliç standardy praktyki na podstawie obowiàzujàcych standardów praktyki piel´gniarki Êrodowiska nauczania i wychowania;

4) scharakteryzowaç obowiàzujàce procedury medyczne i organizacyjne w medycynie szkolnej,

a dotyczàce piel´gniarki szkolnej;

5) okreÊliç funkcje zawodowe piel´gniarki szkolnej

oraz wskazaç metody wsparcia w pe∏nieniu roli zawodowej w ró˝nych typach placówek opiekuƒczo-wychowawczych;

6) wyznaczyç cele w sprawowaniu opieki piel´gniarskiej nad okreÊlonymi grupami uczniów, wychowanków;

7) wskazaç zastosowanie wybranych teorii piel´gnowania w sprawowanej opiece;

d) publicznego zak∏adu opieki zdrowotnej;

6) metodyka liczenia kosztów opieki piel´gniarskiej

nad uczniem, wychowankiem;

7) êród∏a finansowania i ich zakres

a) Narodowy Fundusz Zdrowia,

b) bud˝et gminy, powiatu i województwa;

8) proces piel´gnowania w praktyce piel´gniarki

szkolnej

a) rozpoznawanie i diagnoza piel´gniarska (typy

diagnoz),

b) planowanie, realizacja i ocena efektów pracy,

c) ocena jakoÊci us∏ug Êwiadczonych przez piel´gniark´ szkolnà a proces piel´gnowania;

9) zastosowanie wybranych teorii piel´gnowania

w praktyce zawodowej piel´gniarki szkolnej

a) D. Orem,

b) W. Henderson,

c) B. Neuman,

d) C. Roy.

MODU¸ II. PROMOCJA ZDROWIA I EDUKACJA

ZDROWOTNA W ÂRODOWISKU NAUCZANIA I WYCHOWANIA

1. Cel modu∏u

8) wyjaÊniç zasadnoÊç stosowania procesu piel´gnowania w odniesieniu do ucznia, wychowanka, grupy rówieÊniczej (klasy), ca∏ej spo∏ecznoÊci szkolnej

i lokalnej, w której funkcjonuje szko∏a (placówka),

budowaç ró˝ne rodzaje diagnoz piel´gniarskich

adekwatnych do rodzaju placówki oraz celu i zakresu diagnozowania.

Przygotowanie piel´gniarki do realizowania doradztwa metodycznego w dziedzinie promocji zdrowia

i szkolnej edukacji zdrowotnej oraz wspó∏tworzenia lokalnych programów promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej, dostosowanych do realiów placówek oÊwiatowo-wychowawczych.

3. TreÊci nauczania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

1) funkcje piel´gniarstwa szkolnego i rola zawodowa

piel´gniarki Êrodowiska nauczania i wychowania

w ró˝nych placówkach oÊwiatowo-wychowawczych;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

2) organizacja opieki nad uczniem i wychowankiem;

3) standardy opieki Êrodowiska nauczania i wychowania — zasady tworzenia standardu;

4) obowiàzujàce przepisy prawne regulujàce organizacj´ opieki zdrowotnej nad uczniami, wychowankami;

1) wspó∏pracowaç w opracowaniu lokalnych programów promocji zdrowia;

2) zorganizowaç i przeprowadziç spotkanie informacyjne (cykl spotkaƒ) — dla piel´gniarek szkolnych

— poÊwi´cone zagadnieniom promocji zdrowia

i szkolnej edukacji zdrowotnej;

3) prowadziç doradztwo zdrowotne;

4) opracowaç plany i materia∏y dydaktyczne do wychowania zdrowotnego;

Poz. 1922

5) analizowaç i oceniaç efektywnoÊç dzia∏aƒ w edukacji zdrowotnej, podejmowanych przez piel´gniarki

szkolne;

1) zaplanowaç dzia∏ania profilaktyczne w dziedzinie

chorób spo∏ecznych wyst´pujàcych u dzieci i m∏odzie˝y (zaburzenia ˝ywienia, próchnica z´bów,

urazy, wypadki, zaka˝enia wirusem Human Immunodeficiency Virus (HIV);

6) ukierunkowaç samokszta∏cenie innych piel´gniarek szkolnych w dziedzinie promocji zdrowia;

2) opracowaç program profilaktyki uzale˝nieƒ wyst´pujàcych w Êrodowisku nauczania i wychowania;

7) proponowaç, wprowadziç w ˝ycie i weryfikowaç

nowe metody szkolnego doradztwa zdrowotnego

i szkolnej edukacji zdrowotnej.

3) zdiagnozowaç stan bezpieczeƒstwa szko∏y w kontekÊcie zdrowia spo∏ecznoÊci szkolnej;

3. TreÊci nauczania

1) kierunki polityki zdrowotnej paƒstwa i ich znaczenie dla przebiegu procesu promocji zdrowia

w szkole;

2) analiza sytuacji zdrowotnej dzieci i m∏odzie˝y

w Polsce w kontekÊcie promocji zdrowia i profilaktyki;

3) metodyka konstruowania programów promocji

zdrowia;

4) polityka zdrowotna a promocja zdrowia;

5) metodyka prowadzenia wychowania zdrowotnego

w szkole w wybranych zagadnieniach

a) od˝ywianie,

4) diagnozowaç inne zagro˝enia wyst´pujàce w Êrodowisku szko∏y i otoczeniu, wp∏ywajàce na zdrowie i rozwój uczniów, wychowanków;

5) zaplanowaç wspólnie z pracownikami szko∏y, rodzicami dzia∏ania majàce wp∏yw na zmniejszenie

zagro˝eƒ w Êrodowisku nauczania i wychowania;

6) oceniç stan zdrowia i rozwój uczniów, wychowanków, uwzgl´dniajàc wyniki badaƒ, sprawnoÊç fizycznà, oraz interpretowaç wyniki tej oceny;

7) organizowaç dzia∏ania majàce na celu rozwiàzywanie problemów zdrowotnych uczniów;

8) wspó∏pracowaç z uczniem, rodzicami i spo∏ecznoÊcià szkolnà, lokalnà w rozwiàzywaniu problemów

spo∏ecznych i szkolnych uczniów, wychowanków;

9) inicjowaç zmiany w ˝ywieniu uczniów, wychowanków;

b) aktywnoÊç fizyczna,

c) dojrzewanie p∏ciowe,

10) pomóc uczniom, wychowankom z problemami

oty∏oÊci, niskoros∏oÊci, niedoborem masy cia∏a;

d) higiena pracy umys∏owej,

e) uzale˝nienia, stres;

6) samoocena a mo˝liwoÊci dzia∏ania w promocji

zdrowia;

7) cechy promotora zdrowia;

8) strategie edukacyjne w edukacji zdrowotnej (tor

poÊredni, bezpoÊredni, reklama spo∏eczna, doradztwo indywidualne, media i promocja zdrowia);

9) niebezpieczeƒstwa dla promocji zdrowia i ich skutki widoczne w Êrodowisku szkolnym.

MODU¸ III. PEDIATRIA SPO¸ECZNA,

I HIGIENA SZKOLNA

MEDYCYNA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do diagnozowania

czynników Êrodowiskowych wp∏ywajàcych na rozwój

i stan zdrowia dzieci i m∏odzie˝y oraz do planowania

i organizowania dzia∏aƒ zmierzajàcych do niwelowania zagro˝eƒ zdrowia ucznia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

11) wspó∏pracowaç z nauczycielem wychowania fizycznego i pracownikami szko∏y w organizowaniu

zaj´ç ruchowych i uaktywnianiu uczniów, wychowanków.

3. TreÊci nauczania

1) auksologia i jej znaczenie w opiece zdrowotnej nad

dzieçmi i m∏odzie˝à

a) czynniki rozwoju, zakres norm i warianty rozwojowe,

b) metody oceny rozwoju fizycznego,

c) akceleracja rozwoju;

2) uwarunkowania Êrodowiskowe majàce wp∏yw na

zdrowie oraz rozwój dzieci i m∏odzie˝y;

3) sprawnoÊç i wydolnoÊç fizyczna;

4) rozwój psychiczny w m∏odszym wieku szkolnym

i w wieku dorastania;

5) ocena stanu zdrowia i rozwoju na podstawie obserwacji, wyników testów przesiewowych, powszechnych profilaktycznych badaƒ lekarskich,

badaƒ specjalistycznych;

6) u˝ywanie Êrodków uzale˝niajàcych (palenie tytoniu, picie alkoholu, u˝ywanie Êrodków odurzajàcych);

7) nauczyç cz∏onków spo∏ecznoÊci szkolnej udzielania

pierwszej pomocy uczniom, wychowankom po

urazach, wypadkach.

7) programy przeciwdzia∏ania uzale˝nieniom;

3. TreÊci nauczania

8) wspó∏praca w zakresie terapii uzale˝nieƒ;

1) najcz´stsze przewlek∏e choroby wieku szkolnego

(alergie, nawracajàce zaka˝enia górnych dróg oddechowych, astma oskrzelowa, cukrzyca m∏odzieƒcza);

9) rola piel´gniarki szkolnej w organizowaniu zaj´ç

ruchowych i uaktywnianiu uczniów, wychowanków;

10) profilaktyka chorób spo∏ecznych wyst´pujàcych

u dzieci i m∏odzie˝y w Polsce;

2) zaburzenia zdrowia psychicznego u dzieci i m∏odzie˝y

a) zaburzenia psychosomatyczne,

11) bezpieczeƒstwo w szkole;

b) zaburzenia neurowegetatywne,

12) zagro˝enia dla zdrowia uczniów wynikajàce ze z∏ego stanu budynku, otoczenia, pomieszczeƒ, wyposa˝enia, stanu sanitarnego, mikroklimatu;

c) depresje,

13) rola piel´gniarki we wspó∏tworzeniu Êrodowiska

szko∏y sprzyjajàcego zdrowiu uczniów, wychowanków.

MODU¸ IV. KLINIKA CHORÓB I ZABURZE¡ ROZWOJU WYST¢PUJÑCYCH U DZIECI

I M¸ODZIE˚Y W WIEKU SZKOLNYM

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do obj´cia profesjonalnà opiekà ucznia, wychowanka w przypadkach zaburzeƒ zdrowia psychicznego, zaburzeƒ rozwoju, urazów, wypadków, zatruç wyst´pujàcych w Êrodowisku

szkolnym, niepe∏nosprawnoÊci ruchowej i umys∏owej,

chorób przewlek∏ych oraz organizowania i podejmowania dzia∏aƒ ratowniczych, a tak˝e szkolenia spo∏ecznoÊci szkolnej w zakresie udzielania pierwszej pomocy.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wskazaç mo˝liwoÊci pomocy dla uczniów, wychowanków z zaburzeniami zdrowia psychicznego;

2) uczestniczyç w terapii dziecka z chorobà przewlek∏à i zaburzeniami rozwoju;

3) organizowaç wsparcie dla uczniów, wychowanków

niepe∏nosprawnych ruchowo i uczestniczyç w ich

rehabilitacji;

4) planowaç dzia∏ania opiekuƒcze uczniom, wychowankom upoÊledzonym umys∏owo,

d) próby samobójcze (przyczyny, strategia post´powania);

3) dziecko niepe∏nosprawne w szkole (ze szczególnym uwzgl´dnieniem mózgowego pora˝enia dzieci´cego, niedorozwoju umys∏owego i niepe∏nosprawnoÊci ruchowej);

4) urazy czaszkowo-mózgowe u dzieci — skutki bezpoÊrednie i odleg∏e;

5) opieka piel´gniarska nad uczniami, wychowankami z wadami postawy, zaburzeniami wch∏aniania

(fenyloketonurià, mukowiscydozà), niedoborem

hormonu wzrostu, niedoczynnoÊcià lub nadczynnoÊcià tarczycy, niedokrwistoÊcià, chorobà nowotworowà;

6) diagnozowanie i planowanie dzia∏aƒ w urazach

i nag∏ych wypadkach

a) schematy post´powania i techniki stosowane

w przypadku zatrzymania akcji serca i oddychania, przy utracie przytomnoÊci, krwotokach,

wstrzàsie, zatruciach, oparzeniach, odmro˝eniach, pora˝eniach pràdem, piorunem, urazach

czaszkowo-mózgowych, z∏amaniach, obecnoÊci

cia∏ obcych, post´powanie z uczniem po próbie

samobójczej,

b) zasady post´powania przy udzielaniu pierwszej

pomocy dzieciom niepe∏nosprawnym.

MODU¸ V. WYBRANE ELEMENTY

ZDROWIA I CHOROBY

PSYCHOLOGII

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do stymulowania prawid∏owego rozwoju psychicznego ucznia, wychowanka oraz udzielania wsparcia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

5) zaanga˝owaç do wspó∏pracy rodziców ucznia chorego przewlekle i niepe∏nosprawnego;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

6) wspó∏dzia∏aç z wszystkimi cz∏onkami spo∏ecznoÊci

szkolnej w dzia∏aniach na rzecz ucznia chorego

i z ograniczonà sprawnoÊcià;

1) wyjaÊniç psychologiczne uwarunkowania zachowaƒ zdrowotnych ucznia, wychowanka i innych

osób z jego otoczenia;

2) wykorzystaç wiedz´ dotyczàcà psychologicznych

mechanizmów zachowaƒ zdrowotnych przy konstruowaniu elementów szkolnego programu promocji zdrowia;

3) oceniaç w∏aÊciwie ró˝ne przejawy zachowaƒ i postaw dziecka;

4) zastosowaç elementy podstawowej pomocy psychologicznej w pracy z uczniem, wychowankiem;

Poz. 1922

nym, terapeutycznym, usprawniajàcym i opiekuƒczym podejmowanym w stosunku do ucznia, wychowanka w Êrodowisku nauczania i wychowania.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

5) zainteresowaç problemem dziecka molestowanego w∏aÊciwe instytucje;

1) scharakteryzowaç rodzin´ ucznia, wychowanka jako Êrodowisko wp∏ywajàce na pot´gowanie zdrowia, powodowanie zagro˝eƒ w zdrowiu i w chorobie;

6) wprowadziç do swojej praktyki modyfikacje zwiàzane z uwarunkowaniami zdrowia psychicznego

ucznia, wychowanka;

2) omówiç

ucznia;

7) wspó∏pracowaç z psychologiem i pedagogiem

szkolnym.

3) uzasadniç zwiàzki istniejàce mi´dzy stanem zdrowia ucznia, wychowanka a jego sytuacjà spo∏ecznà i ekonomicznà;

3. TreÊci nauczania

1) norma i patologia w psychologii dziecka-ucznia,

wychowanka;

2) ró˝ne rozumienie poj´cia „zdrowie psychiczne”;

3) prewencja psychologiczna;

4) specyficzne problemy psychologiczne w kolejnych

okresach ˝ycia ucznia, wychowanka: odrzucenie

autorytetów, problemy to˝samoÊci, samooceny,

nieprzystosowania;

5) wybrane psychospo∏eczne problemy niepe∏nosprawnoÊci i rehabilitacji ucznia, wychowanka

a) miejsce i rola psychologii w realizowaniu celów

rehabilitacyjnych,

b) charakterystyka psychospo∏eczna dziecka niepe∏nosprawnego,

c) niepe∏nosprawnoÊç jako predyspozycja do tworzenia sytuacji problemowych;

6) zaburzenia komunikacji w ró˝nych relacjach

z udzia∏em ucznia, wychowanka i ich konsekwencje dla jego zdrowia;

spo∏eczne

uwarunkowania

zdrowia

4) przewidywaç niektóre spo∏eczne konsekwencje

choroby ucznia, wychowanka, w tym reakcj´ klasy, grupy rówieÊniczej;

5) ustaliç okreÊlone zachowania zdrowotne ró˝nych

cz∏onków spo∏ecznoÊci szkolnej;

6) organizowaç pomoc i rozwiàzywaç problemy

ucznia, wychowanka wynikajàce z trudnej sytuacji

spo∏eczno-ekonomicznej rodziny;

7) wykorzystaç obecnoÊç ró˝nych grup wsparcia

w rozwiàzywaniu problemów ucznia, wychowanka i jego rodziny;

8) oceniç (jako pozytywny lub negatywny) sposób

wspierania ucznia, wychowanka w zdrowiu, stosowany przez rodzin´ lub jego samego (problem samoleczenia).

3. TreÊci nauczania

1) spo∏eczne i ekonomiczne uwarunkowania zdrowia

ucznia, wychowanka;

2) wp∏yw rodziny na wystàpienie, przebieg i wynik

choroby ucznia, wychowanka;

7) niepowodzenia i trudnoÊci szkolne;

8) molestowanie i wykorzystywanie seksualne dziecka;

9) wspieranie uczniów, wychowanków z problemami

psychospo∏ecznymi w pe∏nieniu roli ucznia, wychowanka;

10) podstawowe elementy treningu doskonalenia w∏asnego rozwoju i funkcjonowania w grupie.

MODU¸ VI. WYBRANE

ELEMENTY

ZDROWIA I CHOROBY

SOCJOLOGII

3) spo∏eczne konsekwencje choroby dziecka-ucznia,

wychowanka;

4) niepe∏nosprawnoÊç — charakterystyka g∏ównych

problemów spo∏ecznych (szko∏a integracyjna);

5) medycyna alternatywna, samopomoc i samoleczenie — problemy w praktyce piel´gniarki szkolnej;

6) zachowania zdrowotne cz∏onków spo∏ecznoÊci

szkolnej — element diagnozy piel´gniarki szkolnej;

1. Cel modu∏u

7) spo∏eczne systemy wsparcia, grupy samopomocy

i ich znaczenie w praktyce piel´gniarskiej;

Przygotowanie piel´gniarki do identyfikacji ró˝nych barier w dzia∏aniu promocyjnym, profilaktycz-

8) pozytywne i negatywne reakcje spo∏eczne na chorob´.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

Poz. 1922

daktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa Êrodowiska nauczania i wychowania;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dy-

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 5

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

ZACHOWAWCZEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

5. Zaplanowaç krótko- i d∏ugofalowà opiek´ nad

pacjentem.

Celem szkolenia jest uzyskanie przez piel´gniark´

specjalistycznych kwalifikacji w dziedzinie piel´gniarstwa zachowawczego i uzyskanie tytu∏u specjalisty.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 110 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

6. Zrealizowaç i oceniç dzia∏ania piel´gniarskie.

7. Dobieraç metody post´powania piel´gniarskiego do indywidualnych potrzeb i stanu pacjenta.

8. Modyfikowaç dzia∏ania piel´gniarskie stosownie do zmieniajàcego si´ stanu pacjenta.

9. Dobraç model organizacyjny i teoretyczny opieki piel´gniarskiej do sytuacji pacjenta.

10. Wspieraç pacjenta i jego rodzin´ w chorobie

i niepe∏nosprawnoÊci.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 780 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 430 godzin, cz´Êç praktyczna 350 godzin.

11. Prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà oraz

uczestniczyç w rehabilitacji realizowanej przez zespó∏

interdyscyplinarny.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

przedmiotem

12. Dobraç i stosowaç w∏aÊciwe techniki kontaktu

terapeutycznego z pacjentem.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

13. Opracowywaç i wdra˝aç standardy piel´gniarskie.

b´dàcych

1. Oceniç stan biologiczny i sytuacj´ psychospo∏ecznà pacjenta leczonego zachowawczo, wykorzystujàc wszystkie mo˝liwe êród∏a informacji.

2. Wykonaç badanie fizykalne i oceniç stan pacjenta.

14. Przygotowaç chorego do samoopieki i samopiel´gnacji, a rodzin´ do sprawowania opieki nieprofesjonalnej.

15. Oceniç deficyt w zakresie samoopieki.

16. Oceniç jakoÊç opieki piel´gniarskiej.

3. Rozpoznaç stany zagro˝enia ˝ycia i niezw∏ocznie

podjàç dzia∏ania ratownicze.

17. Monitorowaç jakoÊç Êwiadczonej opieki piel´gniarskiej.

4. OkreÊliç priorytety w odniesieniu do pacjenta

i grupy pacjentów leczonych zachowawczo.

18. Wspó∏uczestniczyç w tworzeniu lokalnych programów profilaktycznych w ochronie zdrowia;

19. Âwiadczyç specjalistycznà opiek´ piel´gniarskà zgodnà ze standardami przyj´tymi w piel´gniarstwie zachowawczym.

Poz. 1922

20. Kierowaç w∏asnym rozwojem zawodowym.

21. Uczestniczyç w kszta∏ceniu i doskonaleniu piel´gniarek.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

I

Podstawy piel´gniarstwa zachowawczego

30

—

—

30

II

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach uk∏adu krà˝enia

60

Oddzia∏ intensywnej opieki kardiologicznej

35

95

III

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach uk∏adu oddechowego

40

Oddzia∏ pulmonologiczny

35

75

IV

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach uk∏adu pokarmowego

50

Oddzia∏ gastroenterologiczny

35

85

V

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach uk∏adu moczowego

50

Oddzia∏ urologiczny

35

85

VI

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach uk∏adu dokrewnego

i przemiany materii

40

Oddzia∏ lub Poradnia endokrynologiczna

35

75

VII

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach uk∏adu krwiotwórczego

60

Oddzia∏ hematologiczny

35

95

VIII

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach tkanki ∏àcznej

40

Oddzia∏ lub Poradnia reumatologiczna

35

75

IX

Piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach alergicznych

10

Oddzia∏ lub Poradnia alergologiczna

35

45

X

Piel´gnowanie pacjenta w wybranych schorzeniach skórno-wenerologicznych

20

Oddzia∏ dermatologiczny lub Poradnia skórno-wenerologiczna

35

55

XI

Piel´gnowanie pacjenta w wieku

podesz∏ym

30

Zak∏ad piel´gnacyjno-opiekuƒczy

35

65

¸àczna liczba godzin

430

350

780

V. Program nauczania

MODU¸ I. PODSTAWY PIEL¢GNIARSTWA

WAWCZEGO

1) omówiç cele i zadania piel´gniarstwa zachowawczego;

ZACHO2) przedstawiç histori´ rozwoju piel´gniarstwa zachowawczego w kraju i na Êwiecie;

1. Cel modu∏u

Zapoznanie z za∏o˝eniami piel´gniarstwa zachowawczego.

3) omówiç teorie piel´gnowania wykorzystywane

w piel´gniarstwie zachowawczym;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

4) opracowaç standardy opieki piel´gniarskiej w chorobach wewn´trznych;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

5) scharakteryzowaç organizacj´ opieki nad pacjentami ze schorzeniami internistycznymi w Polsce;

6) omówiç potrzeby biopsychospo∏eczne pacjentów

hospitalizowanych;

d) rehabilitacja osób przewlekle chorych — metody i kierunki wsparcia fizycznego,

7) omówiç znaczenie i rol´ piel´gniarki w promocji

zdrowia u chorych leczonych zachowawczo;

e) przygotowanie pacjentów do readaptacji w warunkach domowych, nauka samoopieki i samopiel´gnacji,

8) oceniç jakoÊç ˝ycia przewlekle chorego i zapotrzebowanie na profesjonalnà pomoc piel´gniarki;

9) realizowaç profesjonalnà opiek´ nad przewlekle

chorym;

10) przygotowaç chorego do samoopieki i samopiel´gnacji;

11) nauczyç chorego, z ograniczonà sprawnoÊcià, samoobs∏ugi w czynnoÊciach codziennych;

12) nauczyç chorego obs∏ugi urzàdzeƒ i sprz´tu rehabilitacyjnego;

13) zapobiegaç zaostrzeniu si´ objawów poprzez eliminacj´ czynników wyzwalajàcych nawrót choroby;

14) podejmowaç dzia∏ania zapobiegajàce powik∏aniom ze strony poszczególnych uk∏adów i narzàdów;

15) zapewniç warunki i zach´caç chorego do podejmowania ró˝nych form aktywnoÊci ˝yciowej;

16) edukowaç rodzin´ lub opiekunów w zakresie sprawowania opieki nad pacjentem przewlekle chorym.

3. TreÊci nauczania

1) filozofia piel´gniarstwa zachowawczego;

2) rozwój piel´gniarstwa zachowawczego;

3) teorie piel´gnowania a piel´gniarstwo zachowawcze;

4) standardy w piel´gniarstwie zachowawczym;

5) organizacja opieki nad pacjentami leczonymi zachowawczo;

6) potrzeby biopsychospo∏eczne pacjentów hospitalizowanych — rola piel´gniarki w zaspokajaniu potrzeb;

7) promocja zdrowia u chorych leczonych zachowawczo;

8) piel´gnowanie pacjenta przewlekle chorego

a) pacjent przewlekle chory,

b) problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne pacjenta przewlekle chorego,

c) zapobieganie powik∏aniom ze strony poszczególnych uk∏adów i narzàdów wynikajàcych

z d∏ugotrwa∏ego unieruchomienia,

f) edukacja rodziny, opiekunów w zakresie sprawowania opieki nad pacjentem przewlekle chorym.

MODU¸ II. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH UK¸ADU KRÑ˚ENIA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania specjalistycznej opieki opartej o nowe modele piel´gnowania pacjentów z wybranymi chorobami uk∏adu krà˝enia oraz prowadzenia czynnego poradnictwa w zakresie profilaktyki.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç czynniki ryzyka i sposoby ich eliminacji dla

chorego z wybranà chorobà uk∏adu krà˝enia;

2) dobieraç i realizowaç najkorzystniejszy dla pacjenta sposób przygotowania do badaƒ diagnostycznych;

3) scharakteryzowaç specyfik´ pracy na oddziale intensywnej opieki kardiologicznej;

4) obs∏ugiwaç aparatur´ medycznà w oddziale intensywnej opieki kardiologicznej;

5) realizowaç proces piel´gnowania pacjenta z chorobà uk∏adu krà˝enia;

6) dokumentowaç realizowane dzia∏ania piel´gniarskie;

7) dostosowaç metody post´powania piel´gniarskiego do stanu pacjenta;

8) przygotowaç pacjenta do samoopieki i samopiel´gnacji;

9) rozpoznawaç stany zagro˝enia ˝ycia w przebiegu

chorób uk∏adu krà˝enia;

10) udzieliç pierwszej pomocy w stanach zagro˝enia

˝ycia;

11) interpretowaç zapis kardiomonitora przedstawiajàcy: zawa∏ mi´Ênia sercowego, zaburzenia rytmu

serca, migotanie przedsionków oraz komór, skurcze dodatkowe;

12) prowadziç tlenoterapi´;

13) wspó∏uczestniczyç w ró˝nych metodach terapii pacjentów na oddziale intensywnej opieki kardiolo-

gicznej (farmakoterapia, elektroterapia, leczenie

spoczynkowe, leczenie dietetyczne, psychoterapia);

4) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, opiekuƒczych, emocjonalnych chorych z chorobà nadciÊnieniowà

14) prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà oraz braç

czynny udzia∏ w innych formach i metodach rehabilitacji;

a) modyfikowanie planu i realizacji opieki nad chorym z chorobà nadciÊnieniowà z uwzgl´dnieniem postaci klinicznej schorzenia, okresu choroby, objawów klinicznych, ogólnego stanu pacjenta i indywidualnego zapotrzebowania na

opiek´,

15) prowadziç intensywny nadzór nad chorymi kardiologicznie;

16) opracowywaç i wdra˝aç programy prozdrowotne

w zakresie profilaktyki chorób uk∏adu krà˝enia;

17) uzasadniaç koniecznoÊç stosowania leczenia dietetycznego;

18) zaplanowaç i realizowaç edukacj´ zdrowotnà dla

pacjenta i jego rodziny;

19) rozpoznawaç i zapobiegaç powik∏aniom chorób

uk∏adu krà˝enia;

20) wspó∏uczestniczyç w wykonywaniu niektórych badaƒ i zabiegów kardiologicznych.

3. TreÊci nauczania

1) czynniki ryzyka u pacjentów z chorobami uk∏adu

krà˝enia;

2) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjno-opiekuƒczych u pacjentów z chorobà

niedokrwiennà serca

a) modyfikowanie planu opieki i jego realizacji

w zale˝noÊci od stanu klinicznego pacjenta,

okresu choroby, wieku chorego i zapotrzebowania na opiek´ piel´gniarskà,

b) wdra˝anie dzia∏aƒ edukacyjnych w stosunku do

chorego i jego rodziny,

c) przygotowanie chorego do samoopieki i samopiel´gnacji,

b) dzia∏anie edukacyjne piel´gniarki w stosunku

do chorego i jego rodziny przygotowujàce go

do samoopieki i samopiel´gnacji,

c) zadania i rola piel´gniarki w rehabilitacji chorych z chorobà nadciÊnieniowà,

d) wdra˝anie programów prozdrowotnych ograniczajàcych wyst´powanie i skutki choroby nadciÊnieniowej;

5) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, opiekuƒczych, emocjonalnych i egzystencjonalnych u chorych z mia˝d˝ycà

a) modyfikowanie planu i realizacji opieki nad chorymi z mia˝d˝ycà z uwzgl´dnieniem postaci klinicznej schorzenia, stanu pacjenta i indywidualnego zapotrzebowania na opiek´, profilaktyka

choroby mia˝d˝ycowej — rola i zadania piel´gniarki,

b) realizacja zadaƒ z zakresu rehabilitacji ruchowej

pacjentów z mia˝d˝ycà,

c) wskazówki dietetyczne i piel´gnacyjne dla chorego i jego rodziny;

6) piel´gnowanie pacjenta z chorobami zapalnymi

mi´Ênia sercowego

a) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjnych, emocjonalnych u chorych

w zale˝noÊci od rodzaju schorzenia, ogólnej

kondycji pacjenta, wieku i potrzeb,

d) prowadzenie dzia∏aƒ rehabilitacyjnych w stosunku do chorych;

b) udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

3) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, opiekuƒczych i emocjonalnych u chorych z zawa∏em mi´Ênia sercowego, z uwzgl´dnieniem rodzaju zawa∏u, stanu zdrowia pacjenta, zapotrzebowania na opiek´

c) udzielanie wskazówek piel´gnacyjnych i dietetycznych,

a) modyfikowanie planu opieki i jego realizacji

w zale˝noÊci od indywidualnych potrzeb pacjenta, udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

7) piel´gnowanie pacjentów z niewydolnoÊcià krà˝enia

b) realizacja dzia∏aƒ zmierzajàcych do ograniczenia wyst´powania powik∏aƒ — rola i zadania

piel´gniarki, rehabilitacja ruchowa pacjenta,

c) wskazówki dietetyczne i piel´gnacyjne dla chorego i jego rodziny,

d) dzia∏ania edukacyjne piel´gniarki w stosunku

do chorego i jego rodziny przygotowujàce pacjenta do samoopieki i samopiel´gnacji;

d) udzia∏ piel´gniarki w rehabilitacji chorych, przygotowanie do samoopieki;

a) rodzaje oraz przyczyny niewydolnoÊci krà˝enia

i niewydolnoÊci serca,

b) mechanizm powstawania, objawy, leczenie

i postacie kliniczne ostrych niewydolnoÊci serca, rola piel´gniarki w wykonywanych badaniach diagnostycznych,

c) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych w zale˝noÊci od rodzaju niewydolnoÊci krà˝enia, stanu zdrowia i potrzeb pacjenta,

d) udzia∏ piel´gniarki w rehabilitacji chorych z niewydolnoÊcià krà˝enia, wskazówki dietetyczne,

piel´gnacyjne i profilaktyczne dla chorych z niewydolnoÊcià krà˝enia,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

e) przygotowanie chorych i ich rodzin do samoopieki;

1) przygotowaç pacjenta do specjalistycznych badaƒ

diagnostycznych (spirometria, bronchoskopia,

punkcja op∏ucnej, badania radiologiczne, mediastinoskopia, pobieranie materia∏u do badaƒ);

8) piel´gnowanie pacjentów z zaburzeniami rytmu

serca

a) istota i podzia∏ zaburzeƒ rytmu serca, etiologia,

patogeneza i obraz kliniczny zaburzeƒ

z uwzgl´dnieniem zaburzeƒ w powstawaniu

bodêców i zaburzeƒ przewodnictwa,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

2) rozpoznaç stany zagro˝enia ˝ycia w przebiegu chorób uk∏adu oddechowego;

3) udzieliç pierwszej pomocy w stanach zagro˝enia

˝ycia;

b) metody leczenia, zapobieganie powik∏aniom,

wskazania do sta∏ej elektrostymulacji,

4) realizowaç proces piel´gnowania pacjentów

w schorzeniach uk∏adu oddechowego;

c) rozpoznawanie stanów zagro˝enia ˝ycia, udzielanie pierwszej pomocy,

5) udzieliç choremu wskazówek dietetycznych, piel´gnacyjnych, w zale˝noÊci od rodzaju schorzenia

i stanu zdrowia;

d) rola i zadania piel´gniarki w opiece nad chorymi przygotowywanymi do kardiowersji, defibrylacji, sztucznej stymulacji serca, rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych i emocjonalnych u chorych z zaburzeniami

rytmu serca,

e) rola i udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

f) piel´gnowanie pacjentów przygotowywanych

do wszczepienia stymulatora,

6) prowadziç zabiegi fizykoterapeutyczne w schorzeniach uk∏adu oddechowego;

7) prowadziç edukacj´ chorego w kierunku samoopieki i samopiel´gnacji;

8) przygotowaç rodzin´ do opieki nad chorym;

9) wspó∏uczestniczyç w fizjoterapii pacjentów ze

schorzeniami uk∏adu oddechowego;

g) udzia∏ piel´gniarki w rehabilitacji pacjentów,

10) wspieraç chorego i rodzin´ w przypadku choroby

przewlek∏ej lub o niepomyÊlnym rokowaniu.

h) wskazania dietetyczne i piel´gnacyjne, przygotowanie chorych do samoopieki;

3. TreÊci nauczania

a) etiologia, patogeneza, obraz kliniczny, powik∏ania i podzia∏ wad serca, rola i udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

1) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych u chorych ze schorzeniami uk∏adu oddechowego w zale˝noÊci od jednostki chorobowej, stanu klinicznego, wieku i sprawnoÊci pacjenta, zapotrzebowania na opiek´ piel´gniarskà;

b) rodzaje stosowanego leczenia, rozpoznawanie

i rozwiàzywanie problemów u chorych przygotowywanych do leczenia operacyjnego,

2) rola i zadania edukacyjne piel´gniarki w stosunku

do chorych ze schorzeniami uk∏adu oddechowego

c) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

u chorych leczonych metodami zachowawczymi,

a) profilaktyka chorób uk∏adu oddechowego,

9) piel´gnowanie pacjentów z wadami serca

b) wskazówki dietetyczne,

e) przygotowanie chorego do samopiel´gnacji;

c) dzia∏ania edukacyjne przygotowujàce chorego

i jego rodzin´ do samoopieki i samopiel´gnacji;

dzia∏ania rehabilitacyjne w stosunku do chorych ze schorzeniami uk∏adu oddechowego,

10) programy promujàce zdrowie i profilaktyk´ chorób uk∏adu krà˝enia — rola piel´gniarki.

d) wdra˝anie programów prozdrowotnych ograniczajàcych wyst´powanie chorób uk∏adu oddechowego,

MODU¸ III. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH UK¸ADU ODDECHOWEGO

e) rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych

u chorych z przewlek∏ymi postaciami chorób

uk∏adu oddechowego;

d) wskazówki dietetyczne, profilaktyczne, rehabilitacyjne i piel´gnacyjne dla chorych,

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania samodzielnej opieki nad chorym w wybranych schorzeniach uk∏adu oddechowego.

3) piel´gnowanie pacjenta z astmà

a) modyfikacja opieki nad chorym z uwzgl´dnieniem stanu zdrowia pacjenta, okresu choroby

i zapotrzebowania na opiek´,

b) wdra˝anie dzia∏aƒ edukacyjnych w stosunku do

chorego i jego rodziny przygotowujàcych do samoopieki i samopiel´gnacji,

5) edukowaç rodzin´ pacjenta z chorobà zakaênà

przewodu pokarmowego w eliminowaniu przenoszenia zaka˝enia;

c) wskazówki dietetyczne i piel´gnacyjne dla chorego i jego rodziny, profilaktyka schorzeƒ o pod∏o˝u astmatycznym,

6) formu∏owaç diagnoz´ piel´gniarskà w oparciu

o dost´pne êród∏a informacji o pacjencie;

d) realizacja zadaƒ opiekuƒczych oraz piel´gnacyjnych w stosunku do przewlekle chorych;

7) rozpoznawaç i rozwiàzywaç problemy piel´gnacyjne pacjentów ze schorzeniami przewodu pokarmowego;

4) piel´gnowanie pacjenta z chorobami nowotworowymi oskrzeli i p∏uc

8) wyjaÊniç pacjentom przebieg badania oraz post´powanie przed i po badaniu diagnostycznym;

a) wczesna diagnostyka, objawy, postacie kliniczne, udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

9) przekazaç wskazówki dietetyczne dla pacjentów,

uwzgl´dniajàc okres choroby;

b) udzia∏ piel´gniarki w leczeniu chirurgicznym,

chemioterapii, radioterapii,

c) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, wsparcie emocjonalne chorych,

∏agodzenie bólu,

d) modyfikowanie planu opieki w zale˝noÊci od

stanu pacjenta, przygotowanie do samoopieki, problemy piel´gnacyjne i ich rozwiàzywanie, modyfikowanie planu opieki w zale˝noÊci

od fazy choroby nowotworowej, zastosowanego leczenia, indywidualnych potrzeb pacjenta,

e) realizacja zadaƒ opiekuƒczych w ramach opieki

paliatywnej,

f) wsparcie emocjonalne chorego w stanie terminalnym i jego rodziny.

MODU¸ IV. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH UK¸ADU POKARMOWEGO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad chorymi z zaburzeniami gastroenterologicznymi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç etiopatogenez´ schorzeƒ przewodu pokarmowego;

2) przedstawiç zmiany w funkcjonowaniu chorego

narzàdu;

3) przeanalizowaç mechanizm powstawania schorzeƒ psychosomatycznych w obr´bie przewodu

pokarmowego;

4) okreÊliç stopieƒ ryzyka zaka˝enia dla rodzin pacjentów z chorobà zakaênà i paso˝ytniczà w obr´bie przewodu pokarmowego;

10) opracowaç standard opieki nad pacjentami ze

schorzeniami przewodu pokarmowego;

11) udzieliç wsparcia pacjentom ze schorzeniami

o niepomyÊlnym rokowaniu;

12) przygotowaç pacjentów ze schorzeniami przewodu pokarmowego do samoopieki i samopiel´gnacji;

13) prowadziç czynnà profilaktyk´ chorób przewodu

pokarmowego.

3. TreÊci nauczania

1) piel´gnowanie pacjenta ze schorzeniami jamy ustnej i gard∏a, rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych u chorych z wrzodziejàcym zapaleniem jamy ustnej, ze stanami zapalnymi gard∏a, wskazówki piel´gnacyjne dla chorego

ze schorzeniami o przebiegu ostrym, przewlek∏ym;

2) piel´gnowanie pacjentów ze schorzeniami prze∏yku, rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjnych u chorych

a) z wrzodem trawiennym prze∏yku, z rozstrzeniem

prze∏yku, z kurczem wpustu,

b) modyfikowanie planu opieki w zale˝noÊci od

stanu klinicznego pacjenta, sprawnoÊci i zapotrzebowania na opiek´,

c) wskazówki dietetyczne i piel´gnacyjne dla chorego i jego rodziny,

d) przygotowanie chorego do samoopieki i samopiel´gnacji;

3) specyfika piel´gnacji chorych z chorobà wrzodowà

a) przygotowanie pacjenta do badaƒ, opieka

w trakcie i po badaniu,

b) wskazówki piel´gnacyjne i dietetyczne dla chorego i jego rodziny, z uwzgl´dnieniem stanu

ostrego i przewlek∏ego choroby,

c) zapobieganie powik∏aniom choroby wrzodowej,

profilaktyka choroby wrzodowej;

4) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych i terapeutycznych z uwzgl´dnieniem

obrazu klinicznego, stanu pacjenta i zapotrzebowania na opiek´ u chorych

a) ze stanem zapalnym p´cherza ˝ó∏ciowego,

z dyskinezà dróg ˝ó∏ciowych,

b) modyfikowanie dzia∏aƒ piel´gnacyjnych w zale˝noÊci od stanu chorego i przebiegu schorzenia, udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

c) profilaktyka schorzeƒ p´cherzyka ˝ó∏ciowego,

d) wskazówki piel´gnacyjne oraz dietetyczne dla

chorego i jego rodziny, uwzgl´dniajàce stan pacjenta i okres choroby,

e) dzia∏ania edukacyjne w stosunku do chorego

i jego rodziny przygotowujàce do samopiel´gnacji;

Poz. 1922

d) wskazówki piel´gnacyjne i dietetyczne dla chorego ze schorzeniem jelita grubego,

e) dzia∏anie edukacyjno-zdrowotne w stosunku do

chorego i jego rodziny;

8) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjno-opiekuƒczych u chorych zaka˝onych

a) lamblià jelitowà, tasiemcem, w∏oÊniem kr´tym,

owsikiem ludzkim, glistà ludzkà,

b) modyfikacja planu i realizacji opieki w zale˝noÊci od stanu zdrowia pacjenta, zapotrzebowania

na opiek´ piel´gniarskà, sprawnoÊci i wieku

chorego,

c) dzia∏ania edukacyjne w stosunku do chorych

i ich rodzin przygotowujàce ich do samoopieki,

d) profilaktyka chorób paso˝ytniczych — rola i zadania piel´gniarki,

e) wskazówki piel´gnacyjne i dietetyczne dla chorych ze schorzeniami paso˝ytniczymi;

5) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych z uwzgl´dnieniem obrazu klinicznego,

stanu chorego i zapotrzebowania na opiek´ u chorych

9) standardy opieki nad chorymi ze schorzeniami

przewodu pokarmowego;

a) z zakaênym zapaleniem wàtroby, z przewlek∏ym

zapaleniem wàtroby,

10) psychoterapia podtrzymujàca u pacjentów z chorobà przewodu pokarmowego;

b) modyfikowanie dzia∏ania piel´gnacyjnego,

udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

11) styl ˝ycia u∏atwiajàcy funkcjonowanie pacjentom

ze schorzeniami przewodu pokarmowego i zapobiegajàcy powik∏aniom.

c) dzia∏ania edukacyjne w stosunku do chorego

i jego rodziny przygotowujàce do samopiel´gnacji;

MODU¸ V. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH UK¸ADU MOCZOWEGO

6) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych u chorych

a) ze stanem zapalnym jelit, z niedro˝noÊcià jelit,

b) z chorobà LeÊniowskiego-Crohna, wskazówki

piel´gnacyjne i dietetyczne dla chorego,

z uwzgl´dnieniem okresu i przebiegu choroby,

c) profilaktyka schorzeƒ jelita cienkiego,

d) dzia∏anie edukacyjne przygotowujàce chorego

do samoopieki i samopiel´gnacji,

e) modyfikacja dzia∏aƒ piel´gniarskich w zale˝noÊci od stanu pacjenta, jego wieku i zapotrzebowania na opiek´;

7) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych u chorych

a) z zespo∏em jelita dra˝liwego, z wrzodziejàcym

zapaleniem jelita grubego,

b) z rakiem jelita grubego, z polipami jelita grubego,

c) modyfikacja dzia∏aƒ piel´gniarskich w zale˝noÊci od stanu pacjenta, wieku, zapotrzebowania

na opiek´ i okresu choroby,

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad pacjentami z chorobami uk∏adu

moczowego leczonymi zachowawczo.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wyjaÊniç fizjologi´ i patofizjologi´ uk∏adu moczowego;

2) scharakteryzowaç schorzenia w obr´bie nerek

i dróg moczowych;

3) omówiç specyfik´ leczenia pacjentów ze schorzeniami uk∏adu moczowego;

4) wspó∏uczestniczyç w farmakoterapii chorób uk∏adu moczowego;

5) przygotowaç pacjentów do badaƒ diagnostycznych;

6) rozpoznawaç i rozwiàzywaç problemy piel´gnacyjne pacjentów z chorobami uk∏adu moczowego;

7) prowadziç edukacj´ dotyczàcà samoopieki,

a w szczególnoÊci od˝ywiania i aktywnoÊci ruchowej;

tworowymi z uwzgl´dnieniem ogólnego stanu

zdrowia pacjenta, zastosowanego leczenia

i okresu choroby,

8) sformu∏owaç diagnoz´ piel´gniarskà i opracowaç

plan opieki;

b) dzia∏ania zmierzajàce do ograniczenia lub wyeliminowania bólu i cierpienia,

9) modyfikowaç plan opieki w zale˝noÊci od stanu

pacjenta;

c) rozwiàzywanie problemów emocjonalnych

u chorych z chorobami nowotworowymi,

10) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym;

d) opieka paliatywna,

11) oceniç gospodark´ wodno-elektrolitowà organizmu i zapobiegaç jej zaburzeniom;

e) edukacja chorego i jego rodziny przygotowujàca go do samoopieki i samopiel´gnacji.

12) wymieniç problemy specyficzne dla pacjentów

z przewlek∏ymi schorzeniami nerek i wspieraç

w adaptowaniu si´ do ˝ycia z chorobà;

MODU¸ VI. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH

UK¸ADU

DOKREWNEGO

I PRZEMIANY MATERII

13) udzieliç wskazówek dietetycznych, piel´gnacyjnych choremu i jego rodzinie;

1. Cel modu∏u

14) prowadziç profilaktyk´ chorób uk∏adu moczowego.

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania kompleksowej opieki nad chorym ze schorzeniami uk∏adu

dokrewnego i przemiany materii.

3. TreÊci nauczania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

1) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjno-opiekuƒczych u chorych z zespo∏em nerczycowym

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

a) wskazówki piel´gnacyjne i dietetyczne dla chorego,

1) omówiç etiologi´ chorób uk∏adu dokrewnego

i przemiany materii oraz ró˝nicowaç objawy;

b) edukacja pacjenta w kierunku samoopieki i samopiel´gnacji,

2) rozpoznaç i rozwiàzaç problemy piel´gnacyjne

chorych;

c) realizacja zadaƒ zmierzajàcych do usprawnienia

pacjenta,

3) sporzàdziç i zrealizowaç plan opieki;

d) modyfikowanie planu opieki i jego realizacji

w zale˝noÊci od indywidualnych potrzeb pacjenta, obrazu klinicznego i okresu choroby;

4) modyfikowaç dzia∏ania piel´gniarskie w zale˝noÊci

od stanu zdrowia pacjenta i jego potrzeb;

2) opieka piel´gniarska nad chorym z niewydolnoÊcià nerek w zale˝noÊci od potrzeb pacjenta, obrazu klinicznego i okresu choroby

a) edukacja pacjenta i jego rodziny przygotowujàca do samoopieki i samopiel´gnacji,

b) wskazówki dietetyczne i piel´gnacyjne dla chorego,

c) rozwiàzywanie problemów emocjonalnych pojawiajàcych si´ u chorych z niewydolnoÊcià nerek,

d) wsparcie dla chorego i jego rodziny w fazie

ostrej i przewlek∏ej niewydolnoÊci nerek,

e) rehabilitacja usprawniajàca chorych;

3) piel´gnowanie pacjentów z zaburzeniami gospodarki wodno-elektrolitowej;

4) piel´gnowanie pacjentów ze schorzeniami nowotworowymi uk∏adu moczowego i nerek

a) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjnych u chorych z chorobami nowo-

5) okreÊliç formy i metody wspó∏pracy z pacjentem

oraz jego rodzinà;

6) przygotowaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych,

sprawowaç opiek´ w trakcie i po badaniu;

7) zaplanowaç i zapewniç optymalnà opiek´ piel´gniarskà;

8) zaplanowaç i zrealizowaç dzia∏ania edukacyjne

przygotowujàce chorego do samoopieki;

9) wspieraç pacjentów w adaptacji do zmian wynikajàcych z procesu chorobowego.

3. TreÊci nauczania

1) piel´gnowanie pacjenta z cukrzycà

a) udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych, dzia∏anie edukacyjne przygotowujàce

chorego do samokontroli,

b) interpretacja wyników badaƒ — kompetencje

piel´gniarek w podejmowaniu dzia∏aƒ interwencyjnych, udzia∏ piel´gniarki w leczeniu —

insulinoterapia, leki doustne, leczenie dietetyczne,

c) rozpoznawanie i zapobieganie stanom zagro˝enia ˝ycia, zapobieganie powik∏aniom w cukrzycy II typu,

d) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjno-opiekuƒczych,

e) dzia∏ania edukacyjne zmierzajàce do samoopieki, samopiel´gnacji,

f) rola piel´gniarki w realizacji zadaƒ dydaktyczno-wychowawczych u chorego na cukrzyc´, modyfikowanie diety cukrzycowej;

2) piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach tarczycy

i przytarczyc

a) modyfikacja planu opieki i jego realizacji u chorych z nadczynnoÊcià i niedoczynnoÊcià tarczycy z uwzgl´dnieniem jednostki klinicznej, obrazu klinicznego, indywidualnych potrzeb chorego i okresu trwania choroby,

b) edukacja chorego i jego rodziny przygotowujàca go do samoopieki oraz samopiel´gnacji,

c) rozwiàzywanie problemów emocjonalnych

i piel´gnacyjnych u chorych z nadczynnoÊcià

i niedoczynnoÊcià tarczycy, wdra˝anie zachowaƒ prozdrowotnych,

d) modyfikacja diety do potrzeb pacjenta i zaleceƒ

lekarskich, modyfikacja planu i realizacji opieki

u chorych z niedoczynnoÊcià i nadczynnoÊcià

przytarczyc z uwzgl´dnieniem jednostki klinicznej, obrazu klinicznego, indywidualnych potrzeb chorego i okresu trwania choroby,

Poz. 1922

b) etiologia i patogeneza niedoczynnoÊci kory

nadnerczy, choroba Addisona, rozpoznawanie

i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych,

przygotowanie chorego do samoopieki,

c) etiologia, patogeneza chorób rdzenia nadnerczy, guz chromoch∏onny, rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, przygotowanie chorego do samoopieki;

5) piel´gnowanie pacjentów z oty∏oÊcià

a) rodzaje oty∏oÊci, wp∏yw oty∏oÊci na funkcjonowanie organizmu,

b) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjnych,

c) wdro˝enie programów prozdrowotnych, profilaktyka oty∏oÊci — rola i zadania piel´gniarki,

wskazówki dietetyczne i piel´gnacyjne dla chorego i jego rodziny.

MODU¸ VII. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH

UK¸ADU

KRWIOTWÓRCZEGO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad pacjentem z chorobami uk∏adu

krwiotwórczego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

e) rola i udzia∏ piel´gniarki w badaniach diagnostycznych,

1) omówiç etiologi´ i patogenez´ poszczególnych

jednostek chorobowych uk∏adu krwiotwórczego;

f) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

emocjonalnych oraz piel´gnacyjnych u chorych

z chorobami przytarczyc,

2) ró˝nicowaç objawy chorób uk∏adu krwiotwórczego;

g) edukacja chorego i jego rodziny w kierunku modyfikacji diety w zale˝noÊci od potrzeb chorego

i zaleceƒ lekarza;

3) piel´gnowanie pacjentów w schorzeniach uk∏adu

przysadkowo-podwzgórzowego

a) etiologia, patogeneza, objawy akromegalii i moczówki prostej,

b) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjnych u chorych z akromegalià i moczówkà prostà, przygotowanie pacjenta do samoopieki;

4) piel´gnowanie pacjenta w schorzeniach nadnerczy

a) etiologia, patogeneza, objawy nadczynnoÊci kory nadnerczy, zespó∏ Cushinga, zespó∏ Conna,

przygotowanie chorego do badaƒ diagnostycznych, rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych,

3) gromadziç, analizowaç i segregowaç informacje

o pacjencie;

4) okreÊliç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà

pacjenta z chorobà uk∏adu krwiotwórczego;

5) przygotowaç chorego do specjalistycznych badaƒ

diagnostycznych;

6) rozpoznaç i rozwiàzywaç problemy piel´gnacyjne;

7) zaplanowaç opiek´ krótko- i d∏ugoterminowà;

8) prowadziç edukacj´ zdrowotnà wÊród chorych

oraz ich rodzin;

9) wspieraç chorego i jego rodzin´ w przypadku choroby o niepomyÊlnym rokowaniu.

3. TreÊci nauczania

1) fizjologia i patofizjologia uk∏adu krwiotwórczego;

2) rodzaje niedokrwistoÊci, z niedoboru ˝elaza, Addisona-Biermera, pokrwotoczna, hemolityczna,

aplastyczna;

3) czerwienica;

4) agranulocytoza;

5) ostra i przewlek∏a bia∏aczka szpikowa;

6) patogeneza, przebieg kliniczny i leczenie wybranych schorzeƒ uk∏adu krwiotwórczego;

3) wymieniç czynniki sprzyjajàce

schorzeƒ tkanki ∏àcznej;

Poz. 1922

wyst´powaniu

4) przygotowaç chorego do badaƒ diagnostycznych;

5) rozpoznawaç i rozwiàzywaç problemy piel´gnacyjne pacjentów;

6) dobieraç metody post´powania piel´gnacyjnego

do stanu pacjenta i indywidualnych potrzeb;

7) przygotowaç chorego do samoopieki i samopiel´gnacji;

7) przeszczepienie szpiku kostnego, wskazania, zasady, cel, powik∏ania, przygotowanie pacjenta do

przeszczepu, opieka po zabiegu;

8) udzieliç wskazówek dietetycznych;

8) rodzaje, patogeneza, przebieg kliniczny i leczenie

skaz krwotocznych — specyfika piel´gnacji pacjenta ze skazà krwotocznà;

10) wspieraç pacjentów w adaptacji do niepe∏nosprawnoÊci.

9) badania diagnostyczne w hematologii;

3. TreÊci nauczania

10) udzia∏ w diagnozowaniu i leczeniu;

1) etiopatogeneza, przebieg kliniczny, leczenie oraz

powik∏ania w wybranych schorzeniach tkanki ∏àcznej: toczeƒ uk∏adowy, zesztywniajàce zapalenie

stawów kr´gos∏upa, dna moczanowa;

11) stosowanie krwi i preparatów krwiopochodnych,

rodzaje preparatów, zasady przetaczania krwi, powik∏ania poprzetoczeniowe, post´powanie w przypadku powik∏aƒ;

12) chemioterapia — wytyczne i zasady;

13) profilaktyka chorób uk∏adu krwiotwórczego;

14) piel´gnowanie chorych ze schorzeniami hematologicznymi, rozpoznawanie problemów biologicznych, psychospo∏ecznych, planowanie dzia∏ania,

rozwiàzywanie problemów zdrowotnych chorego,

ocena skutecznoÊci podj´tych dzia∏aƒ;

15) standardy opieki w chorobach uk∏adu krwiotwórczego;

16) dieta pacjentów ze schorzeniami uk∏adu krwiotwórczego — rola edukacyjna piel´gniarki;

9) zaplanowaç i zrealizowaç edukacj´ zdrowotnà;

2) diagnostyka chorób tkanki ∏àcznej;

3) udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu, leczeniu i rehabilitacji;

4) piel´gnowanie chorych w schorzeniach tkanki

∏àcznej jako cykl dzia∏ania zorganizowanego;

5) rehabilitacja ruchowa w schorzeniach reumatoidalnych;

6) przygotowanie pacjenta i jego rodziny do funkcjonowania w domu;

7) profilaktyka chorób tkanki ∏àcznej.

MODU¸ IX. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH ALERGICZNYCH

17) organizowanie grup wsparcia dla chorego i jego

rodziny.

1. Cel modu∏u

MODU¸ VIII. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W SCHORZENIACH TKANKI ¸ÑCZNEJ

Przygotowanie piel´gniarki do rozpoznawania

i rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych wyst´pujàcych u chorych ze schorzeniami alergicznymi.

1. Cel modu∏u

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

Przygotowanie do sprawowania specjalistycznej

opieki piel´gniarskiej nad pacjentami z wybranymi

schorzeniami tkanki ∏àcznej.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

1) przedstawiç podstawowe zagadnienia z dziedziny

immunologii;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

2) scharakteryzowaç etiologi´, patogenez´ oraz objawy wybranych chorób alergicznych;

1) scharakteryzowaç etiologi´, patogenez´ wybranych chorób tkanki ∏àcznej;

3) omówiç kierunki post´powania terapeutycznego

w okreÊlonych chorobach alergicznych;

2) ró˝nicowaç objawy chorób tkanki ∏àcznej;

4) prowadziç profilaktyk´ schorzeƒ alergicznych;

5) rozpoznaç i rozwiàzaç problemy piel´gnacyjne

zwiàzane z chorobami alergicznymi;

6) zaplanowaç opiek´ nad pacjentem ze schorzeniem

alergicznym;

7) udzieliç pacjentowi pierwszej pomocy w stanach

zagro˝enia ˝ycia;

8) udzieliç choremu i jego rodzinie wskazówek piel´gnacyjnych i dietetycznych;

9) prowadziç edukacj´ chorego w zakresie samoopieki i samopiel´gnacji.

3. TreÊci nauczania

1) patogeneza, przebieg kliniczny, powik∏ania oraz leczenie chorób alergicznych, dychawica oskrzelowa, alergia na leki, wstrzàs anafilaktyczny, choroba posurowicza, obrz´k naczynioruchowy Quinckego;

2) piel´gnowanie pacjenta z dychawicà oskrzelowà,

rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, rola i zadania piel´gniarki w stanie zaostrzenia choroby, udzielanie wskazówek dietetycznych i piel´gnacyjnych, przygotowanie pacjenta i jego rodziny do samoopieki;

3) piel´gnowanie pacjenta z alergià na leki, rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych, udzielanie wskazówek dietetycznych i piel´gnacyjnych, przygotowanie pacjenta i jego rodziny do samoopieki, profilaktyka alergii;

4) piel´gnowanie we wstrzàsie anafilaktycznym;

5) piel´gnowanie pacjentów z chorobà posurowiczà

— rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów

piel´gnacyjno-opiekuƒczych;

6) piel´gnowanie pacjentów z obrz´kiem naczynioruchowym — post´powanie piel´gniarskie w stanie

zagro˝enia ˝ycia;

Poz. 1922

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç czynniki etiologiczne w wybranych schorzeniach skóry;

2) pobraç materia∏ do badaƒ;

3) prowadziç poradnictwo w zakresie samopiel´gnowania w poszczególnych jednostkach chorobowych skóry;

4) scharakteryzowaç wybrane schorzenia weneryczne;

5) zinterpretowaç wyniki badaƒ serologicznych i bakteriologicznych wchodzàcych w zakres diagnozowania chorób skórno-wenerologicznych;

6) zapobiegaç zakaênym chorobom skórno-wenerologicznym;

7) prowadziç edukacj´ zdrowotnà dotyczàcà chorób

wenerycznych, w szczególnoÊci w grupach

o zwi´kszonym ryzyku zachorowania.

3. TreÊci nauczania

1) piel´gnowanie chorych w schorzeniach skórno-wenerologicznych jako cykl dzia∏ania zorganizowanego, diagnoza piel´gniarska, zaplanowanie

dzia∏ania, realizacja zadaƒ, ocena skutecznoÊci

podj´tych dzia∏aƒ;

2) profilaktyka chorób skórno-wenerologicznych —

rola i zadania piel´gniarki;

3) dzia∏ania edukacyjno-zdrowotne w stosunku do

chorych z chorobami skórno-wenerologicznymi;

4) wskazówki piel´gnacyjne dla chorego i jego rodziny.

MODU¸ XI. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W WIEKU

PODESZ¸YM

7) dieta pacjentów ze schorzeniami alergicznymi —

rola edukacyjna piel´gniarki;

1. Cel modu∏u

8) poradnictwo w zakresie przygotowania pacjenta,

jego rodziny i Êrodowiska do samoopieki i samopiel´gnacji.

Przygotowanie piel´gniarek do profesjonalnego

dzia∏ania piel´gnacyjno-opiekuƒczego i realizacji zadaƒ zmierzajàcych do osiàgni´cia najwy˝szej jakoÊci

piel´gnowania osób w starszym wieku.

MODU¸ X. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA W WYBRANYCH SCHORZENIACH SKÓRNO-WENEROLOGICZNYCH

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do realizacji dzia∏aƒ

piel´gnacyjnych i zadaƒ zmierzajàcych do osiàgni´cia

jak najwy˝szej jakoÊci piel´gnowania w wybranych

schorzeniach skórno-wenerologicznych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zdefiniowaç poj´cia: profilaktyka gerontologiczna,

geriatria, gerontologia;

2) okreÊliç mechanizmy starzenia;

3) omówiç procesy inwolucji starczej;

4) scharakteryzowaç odr´bnoÊci biologiczne organizmu cz∏owieka w starszym wieku;

i) zaçma starcza (objawy, leczenie zachowawcze

i operacyjne),

5) przedstawiç zmiany w funkcjonowaniu sfery psychicznej i spo∏ecznej ˝ycia osób w starszym wieku;

j) organizacja i realizacja opieki piel´gniarskiej nad

cz∏owiekiem w wieku starszym w warunkach

szpitalnych i domowych;

6) omówiç problemy psychospo∏eczne osób w starszym wieku;

7) zasady farmakoterapii w geriatrii

7) dobieraç metody post´powania piel´gniarskiego

do indywidualnych potrzeb i stanu pacjenta;

a) elementy farmakodynamiki i farmakokinetyki,

ogólne zasady podawania leków,

8) oceniç mo˝liwoÊci cz∏owieka w starszym wieku

w zakresie samoopieki i samopiel´gnacji;

b) omówienie grup leków najcz´Êciej stosowanych w geriatrii,

9) przygotowaç pacjenta do samoopieki i samopiel´gnacji, a rodzin´ do opieki nad nim;

c) dzia∏ania uboczne niektórych leków,

10) oceniç przygotowanie rodziny do opieki nad osobà w starszym wieku;

11) promowaç zdrowy styl ˝ycia w odniesieniu do

osób w starszym wieku;

d) najcz´stsze b∏´dy zwiàzane z przyjmowaniem

leków;

8) edukacja zdrowotna w stosunku do chorych

w starszym wieku;

9) prozdrowotny styl ˝ycia osób w starszym wieku;

12) prowadziç edukacj´ zdrowotnà wÊród osób w starszym wieku;

10) zasady rehabilitacji osób w starszym wieku;

13) Êwiadczyç opiek´ piel´gniarskà pacjentom w starszym wieku;

11) profilaktyka powik∏aƒ wynikajàcych ze starszego

wieku i wspó∏istniejàcych chorób przewlek∏ych;

14) udzieliç pacjentowi i jego rodzinie wsparcia emocjonalnego w czasie choroby i umierania.

12) organizacja opieki nad pacjentem w starszym wieku.

3. TreÊci nauczania

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1) podstawowe poj´cia w gerontologii;

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

2) psychologiczne aspekty starzenia si´;

3) socjologiczne nast´pstwa starzenia si´;

4) teoria zegara biologicznego;

5) rozpoznawanie i rozwiàzywanie problemów piel´gnacyjnych wynikajàcych z procesu starzenia si´

uk∏adów i narzàdów, uk∏ad mi´Êniowo-szkieletowy, uk∏ad wydalniczy, gruczo∏y wydzielania wewn´trznego, uk∏ad pokarmowy, sercowo-naczyniowy, oddechowy, nerwowy, narzàdy p∏ciowe,

skóra;

6) post´powanie piel´gniarskie w wybranych schorzeniach w starszym wieku

a) mia˝d˝yca i jej nast´pstwa,

b) choroby uk∏adu oddechowego,

c) choroby uk∏adu ruchu,

d) choroby przemiany materii,

e) choroby uk∏adu pokarmowego,

f) choroby uk∏adu nerwowego,

g) choroba Alzheimera — kliniczne i spo∏eczne

skutki choroby,

h) jaskra (etiologia, diagnostyka, objawy, leczenie

zachowawcze i operacyjne),

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa zachowawczego lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie medycyny

odpowiadajàcej dziedzinie piel´gniarstwa b´dàcej

przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà wykszta∏cenie wy˝sze majàce zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje

niezb´dne do realizacji wybranych zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 6

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

GERIATRYCZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

6. Rozpoznaç sytuacj´ zdrowotnà, psychologicznà

i spo∏ecznà osób w podesz∏ym wieku.

I. Cel kszta∏cenia

Uzyskanie przez piel´gniark´ wysokich kwalifikacji

w dziedzinie piel´gniarstwa geriatrycznego umo˝liwiajàcych zapewnienie kompleksowej opieki geriatrycznej i uzyskanie tytu∏u specjalisty w tej dziedzinie.

7. Udzielaç specjalistycznej pomocy w zakresie

rozwiàzywania z∏o˝onych problemów zdrowotnych

i psychospo∏ecznych.

II. Czas trwania specjalizacji

8. Sprawowaç kompleksowà opiek´ nad cz∏owiekiem w podesz∏ym wieku.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 030 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 700 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 350 godzin, cz´Êç praktyczna 350 godzin.

9. Âwiadczyç opiek´ piel´gniarskà nad pacjentem

starszym w warunkach domowych i instytucjonalnych.

10. Wspó∏pracowaç z zespo∏em interdyscyplinarnym.

11. Wspó∏uczestniczyç w realizowaniu rehabilitacji

pacjenta w wieku podesz∏ym.

przedmiotem

12. Komunikowaç si´ z cz∏owiekiem w wieku podesz∏ym i jego rodzinà.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

13. Wspieraç chorego i jego rodzin´ w sytuacjach

trudnych.

1. OkreÊliç sytuacj´ demograficznà dotyczàcà osób

w podesz∏ym wieku.

14. Zaplanowaç dzia∏ania edukacyjne ukierunkowane na samoopiek´ i samopiel´gnacj´.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

2. Wspó∏pracowaç z instytucjami samorzàdowymi

i organizacjami pozarzàdowymi sprawujàcymi opiek´

nad ludêmi w wieku podesz∏ym.

15. Prowadziç edukacj´ zdrowotnà ludzi w podesz∏ym wieku i ich opiekunów.

16. OkreÊliç specyfik´ opieki paliatywnej.

3. Przygotowaç prognoz´ zapotrzebowania na

opiek´ piel´gniarskà dla osób w podesz∏ym wieku.

17. Zaplanowaç opiek´ nad pacjentem w podesz∏ym wieku z chorobà nowotworowà.

4. Organizowaç i zarzàdzaç opiekà piel´gniarskà

w zak∏adzie piel´gnacyjno-opiekuƒczym, na oddziale geriatrycznym i domu pomocy spo∏ecznej.

18. Szanowaç przekonania religijne i kulturowe pacjenta.

5. Zapewniç wysokà jakoÊç opieki piel´gniarskiej.

19. Prowadziç rozmowy z chorym w wieku podesz∏ym i jego rodzinà o Êmierci.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Teoria —

liczba

godzin

I

Organizacja opieki geriatrycznej

w Polsce i na Êwiecie

II

STA˚

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

15

—

—

15

Podstawy piel´gniarstwa geriatrycznego

15

—

—

15

III

Fizjologia procesu starzenia

30

—

—

30

IV

Psychospo∏eczne aspekty starzenia si´ i staroÊci

30

Oddzia∏ psychiatryczny

35

65

V

Piel´gnowanie w schorzeniach

wieku podesz∏ego

130

Oddzia∏y

internistyczny lub geriatryczny,

neurologiczny,

chirurgii urazowej

70

35

35

VI

Opieka nad cz∏owiekiem przewlekle chorym i niepe∏nosprawnym

85

Dom Pomocy Spo∏ecznej lub Zak∏ad opiekuƒczo-leczniczy lub zak∏ad piel´gnacyjno-opiekuƒczy,

Zak∏ad lub oddzia∏ rehabilitacji

70

70

VII

Opieka paliatywna w geriatrii

45

Zak∏ad opieki paliatywno-hospicyjnej

¸àczna liczba godzin

350

V. Program nauczania

MODU¸ I. ORGANIZACJA OPIEKI GERIATRYCZNEJ

W POLSCE I NA ÂWIECIE

1. Cel modu∏u

Realizacja treÊci modu∏u umo˝liwi piel´gniarkom

poznanie instytucji Êwiadczàcych us∏ugi geriatryczne

w Polsce, zapoznanie z przepisami prawnymi oraz poznanie systemu opieki geriatrycznej w innych krajach.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç system organizacji opieki geriatrycznej w Polsce i na Êwiecie;

2) omówiç za∏o˝enia systemu opieki zdrowotnej nad

ludêmi w podesz∏ym wieku;

3) scharakteryzowaç system pomocy spo∏ecznej;

270

225

35

80

350

700

6) udzieliç porady i profesjonalnej pomocy osobie

starszej i jej rodzinie w zakresie uzyskania niezb´dnej pomocy instytucjonalnej i pozainstytucjonalnej w obszarze us∏ug medycznych i Êwiadczeƒ

socjalnych;

7) wspó∏pracowaç z organizacjami Êwiadczàcymi pomoc spo∏ecznà;

8) wskazaç przepisy prawne dotyczàce osób w podesz∏ym wieku i niepe∏nosprawnych.

3. TreÊci nauczania

1) organizacja systemów opieki geriatrycznej w Polsce i na Êwiecie;

2) organizacja systemu ochrony zdrowia nad ludêmi

w podesz∏ym wieku;

3) organizacja systemu pomocy spo∏ecznej w Polsce

struktura, cele, zadania;

4) formy opieki zdrowotnej i pomocy spo∏ecznej dla

osób w podesz∏ym wieku;

4) informowaç pacjenta o organizacjach Êwiadczàcych opiek´ geriatrycznà w Polsce;

5) zasady funkcjonowania i standardy us∏ug domów

pomocy spo∏ecznej, zak∏adów

piel´gnacyjno-opiekuƒczych oraz oÊrodków pomocy dziennej;

5) przedstawiç rodzaje i formy Êwiadczeƒ spo∏ecznych;

6) przepisy prawne dotyczàce ludzi w podesz∏ym

wieku.

MODU¸ II. PODSTAWY PIEL¢GNIARSTWA GERIATRYCZNEGO

Poz. 1922

piel´gniarskà w wybranym Êrodowisku lokalnym,

techniki zbierania danych;

1. Cel modu∏u

8) planowanie zatrudnienia w opiece geriatrycznej.

Poznanie aktualnej sytuacji demograficznej osób

w podesz∏ym wieku w Polsce i na Êwiecie. Poznanie

epidemiologicznych, spo∏ecznych i ekonomicznych

uwarunkowaƒ procesu starzenia si´.

MODU¸ III. FIZJOLOGIA PROCESU STARZENIA

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wykorzystaç dost´pne dane do analizy zdrowia

wybranej populacji;

2) okreÊliç sytuacj´ demograficznà Polski na tle Êwiata;

3) scharakteryzowaç sytuacj´ epidemiologicznà regionu na tle danych krajowych;

4) scharakteryzowaç sytuacj´ spo∏eczno-ekonomicznà wynikajàcà z procesu starzenia si´ spo∏eczeƒstwa;

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do edukacji w zakresie

∏agodzenia skutków procesu starzenia si´ organizmu.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wyjaÊniç, na czym polega proces starzenia si´ cz∏owieka;

2) opisaç zwiàzane z procesem starzenia si´ zmiany

fizjologiczne wyst´pujàce w poszczególnych uk∏adach i narzàdach;

3) rozpoznawaç czynniki przyspieszajàce proces starzenia;

5) zbieraç i opracowywaç informacje;

4) oceniç stan funkcjonowania poszczególnych uk∏adów;

6) scharakteryzowaç potrzeby zdrowotne osób w podesz∏ym wieku;

5) wskazaç normy badaƒ czynnoÊciowych dla cz∏owieka starego;

7) prognozowaç potrzeby zdrowotne ludzi w podesz∏ym wieku;

6) okreÊliç diet´ cz∏owieka w podesz∏ym wieku;

8) okreÊlaç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà

w geriatrii;

9) przeprowadziç sonda˝ ukierunkowany na subiektywnà ocen´ zdrowia osób w podesz∏ym wieku.

3. TreÊci nauczania

1) podstawowe poj´cia z zakresu epidemiologii i demografii;

2) struktura spo∏eczeƒstwa wed∏ug kryterium wieku

(Êwiat, Polska, województwo);

3) analiza wskaêników zdrowia i charakterystyka epidemiologiczna schorzeƒ wieku podesz∏ego w Polsce, województwie i Êrodowisku lokalnym;

4) potrzeby zdrowotne ludzi w wieku podesz∏ym;

5) zwiàzki mi´dzy sytuacjà epidemiologicznà, spo∏ecznà, ekonomicznà a procesem starzenia si´;

7) wyjaÊniç poj´cie rezerwy czynnoÊciowej;

8) wymieniç czynniki, które mogà zmniejszaç rezerw´

czynnoÊciowà;

9) przygotowaç instrukta˝ dla zdrowej osoby starszej

na temat sposobów ∏agodzenia skutków starzenia

si´;

10) promowaç zdrowy styl ˝ycia;

11) edukowaç pacjenta w zakresie samoopieki i samopiel´gnacji.

3. TreÊci nauczania

1) proces starzenia si´ organizmu cz∏owieka

a) teorie starzenia,

b) czynniki przyspieszajàce proces starzenia,

c) czynniki spowalniajàce proces starzenia,

d) starzenie si´ pozytywne i niepozytywne;

6) programowanie Êwiadczeƒ naprawczych i profilaktycznych w odniesieniu do chorych w starszym

wieku hospitalizowanych na podstawie wyników

badaƒ Zak∏adu Statystyki Medycznej Paƒstwowego Zak∏adu Higieny;

2) zmiany fizjologiczne zwiàzane ze starzeniem si´ zachodzàce w poszczególnych uk∏adach: krà˝enia,

oddechowym, trawiennym, moczowo-p∏ciowym,

hormonalnym, kostno-stawowym i mi´Êniach,

nerwowym;

7) wykorzystanie ró˝nych êróde∏ i typów informacji

do analizy i prognozy zapotrzebowania na opiek´

3) objawy wynikajàce ze starzenia si´ poszczególnych uk∏adów i narzàdów;

4) zmiany w skórze cz∏owieka starego

a) cechy skóry starczej,

b) zmiany skórne,

c) w∏osy i paznokcie;

Poz. 1922

9) pos∏ugiwaç si´ pozawerbalnymi formami komunikowania si´ i wykorzystywaç je adekwatnie do sytuacji;

10) u∏atwiaç osobom w podesz∏ym wieku komunikowanie si´ z otoczeniem;

5) poziom percepcji zmys∏owej w podesz∏ym wieku

a reagowanie na bodêce;

11) dobieraç i wykorzystywaç urzàdzenia s∏u˝àce efektywnemu komunikowaniu;

6) normy czynnoÊciowe poszczególnych uk∏adów;

12) scharakteryzowaç uwarunkowania wynikajàce

z sytuacji rodzinnej wp∏ywajàce na stan psychiczny cz∏owieka w podesz∏ym wieku;

7) potrzeby ˝ywieniowe osób w podesz∏ym wieku

a) zapotrzebowanie energetyczne,

b) zapotrzebowanie na poszczególne sk∏adniki od˝ywcze,

c) zasady prawid∏owego od˝ywiania;

8) promocja zdrowia cz∏owieka w wieku podesz∏ym

a) poradnictwo dla osób starszych w zakresie zapobiegania utracie potencja∏u zdrowotnego,

b) rola piel´gniarki w edukacji osób starszych

w zakresie samoopieki i samopiel´gnacji,

c) edukacja w kierunku zapobiegania zmianom inwolucyjnym.

MODU¸ IV. PSYCHOSPO¸ECZNE ASPEKTY STARZENIA SI¢ I STAROÂCI

1. Cel modu∏u

Poznanie specyfiki psychospo∏ecznego funkcjonowania cz∏owieka starego w zmieniajàcej si´ sytuacji

spo∏eczno-ekonomicznej. Uwra˝liwienie na terapeutyczne znaczenie kontaktu piel´gniarki z cz∏owiekiem

w podesz∏ym wieku i jego rodzinà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

13) organizowaç podstawowe formy rehabilitacji pacjentów psychogeriatrycznych;

14) zaplanowaç dzia∏ania u∏atwiajàce akceptacj´ procesu starzenia si´;

15) zaproponowaç formy aktywizacji spo∏ecznej ludzi

w podesz∏ym wieku;

16) wykorzystywaç testy psychomotoryczne i funkcjonalne w pracy z pacjentem;

17) pomagaç cz∏owiekowi w podesz∏ym wieku w adaptowaniu si´ do nowej sytuacji.

3. TreÊci nauczania

1) psychospo∏eczne mechanizmy starzenia si´ cz∏owieka

a) procesy poznawcze w podesz∏ym wieku,

b) teorie psychospo∏ecznego starzenia si´,

c) zmiany spo∏eczno-ekonomiczne wp∏ywajàce na

proces starzenia si´,

d) postawy spo∏eczne wobec ludzi starych;

2) postawy ludzi w podesz∏ym wieku

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

a) potrzeby psychiczne,

1) scharakteryzowaç uwarunkowania spo∏eczno-ekonomiczne wp∏ywajàce na proces starzenia si´;

b) postawy wobec staroÊci, choroby i Êmierci innych osób,

2) scharakteryzowaç psychik´ cz∏owieka w podesz∏ym wieku;

3) przedstawiç psychologiczne mechanizmy zachowaƒ ludzi w podesz∏ym wieku;

4) rozpoznawaç postawy spo∏eczne wobec ludzi starych;

5) ró˝nicowaç fizjologiczne cechy psychiki cz∏owieka

starego od zaburzeƒ psychicznych;

6) rozpoznaç problemy cz∏owieka starego uwarunkowane jego sytuacjà psychospo∏ecznà;

7) oceniç mo˝liwoÊci komunikacyjne chorego w starszym wieku;

8) dobieraç optymalne metody komunikowania si´

z chorym;

c) hierarchia wartoÊci;

3) problemy psychospo∏eczne osób w podesz∏ym

wieku

a) osamotnienie,

b) izolacja spo∏eczna,

c) poczucie zagro˝enia,

d) l´k przed zniedo∏´˝nieniem;

4) porozumiewanie si´ z cz∏owiekiem starym

a) zasady,

b) warunki,

c) trudnoÊci,

d) terapeutyczne znaczenie kontaktu;

5) pozycja cz∏owieka starego w rodzinie i spo∏eczeƒstwie

a) struktura rodziny i pozycja cz∏owieka starego,

b) sytuacje kryzysowe w procesie starzenia si´,

c) aktywnoÊç osób starszych w Êrodowisku miast

i wsi;

6) psychoprofilaktyka starzenia si´ i staroÊci

Poz. 1922

11) sprawowaç opiek´ nad pacjentem w terminalnej

fazie choroby;

12) zapewniç warunki godnej Êmierci.

3. TreÊci nauczania

1) choroby i przebieg leczenia osób w podesz∏ym

wieku

a) wielochorobowoÊç, polipragmazja,

a) testy psychomotoryczne i funkcjonalne,

b) problemy w przebiegu leczenia,

b) patologia starzenia si´: metody i formy zapobiegania,

c) problemy piel´gnacyjne osób chorych w podesz∏ym wieku,

c) aktywizacja ludzi starych — rola piel´gniarki;

d) deficyt samoopieki,

7) cz∏owiek w podesz∏ym wieku a sytuacje trudne

a) poj´cie sytuacji trudnej,

b) hospitalizacja jako przyk∏ad sytuacji trudnej,

c) rodzaje i sposoby adaptacji cz∏owieka starego.

MODU¸ V. PIEL¢GNOWANIE W

WIEKU PODESZ¸EGO

SCHORZENIACH

e) formy opieki (organizacja wsparcia dla rodziny

opiekujàcej si´ osobà starszà, wspó∏praca z rodzinà, kompleksowoÊç, wielodyscyplinarnoÊç

i ciàg∏oÊç opieki);

2) badanie podmiotowe i przedmiotowe osoby w podesz∏ym wieku;

3) specyfika piel´gnowania osób starszych w schorzeniach uk∏adu krà˝enia

1. Cel modu∏u

a) niewydolnoÊç uk∏adu krà˝enia,

Poznanie specyfiki schorzeƒ wieku podesz∏ego

oraz wykorzystanie tej wiedzy do sprawowania kompleksowej opieki piel´gniarskiej.

b) zaburzenia rytmu serca,

c) izolowane skurczowe nadciÊnienie t´tnicze,

d) zas∏abni´cie,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç specyfik´ przebiegu chorób

u osób w podesz∏ym wieku;

2) rozpoznawaç zmiany zachodzàce w psychice chorego pod wp∏ywem choroby i przeciwdzia∏aç im;

3) przeprowadziç wywiad z pacjentem w wieku podesz∏ym;

e) utrata przytomnoÊci spowodowana zaburzeniami ze strony uk∏adu krà˝enia,

f) choroby naczyƒ wieƒcowych i obwodowych,

g) udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu, terapii, rehabilitacji, ˝ywieniu, edukacji zdrowotnej osób

w podesz∏ym wieku ze schorzeniami uk∏adu krà˝enia;

4) specyfika piel´gnowania osób starszych w schorzeniach uk∏adu oddechowego

a) przewlek∏a obturacyjna choroba p∏uc,

4) wykonaç badanie fizykalne pacjenta w podesz∏ym

wieku;

b) zatorowoÊç p∏ucna,

5) okreÊliç specyfik´ piel´gnowania w chorobach podesz∏ego wieku;

d) gruêlica,

6) ustaliç indywidualny plan opieki piel´gniarskiej;

7) ustaliç indywidualnà diet´ dla osoby starszej

z uwzgl´dnieniem schorzenia;

8) pe∏niç rol´ koordynatora w wielodyscyplinarnym

zespole opiekuƒczo-terapeutycznym;

9) przygotowaç pacjenta w podesz∏ym wieku do samoopieki i samopiel´gnacji;

10) prowadziç edukacj´ zdrowotnà pacjentów i ich

opiekunów;

c) zapalenie p∏uc,

e) nowotwory,

f) udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu, terapii, rehabilitacji, ˝ywieniu, edukacji zdrowotnej osób

w podesz∏ym wieku ze schorzeniami uk∏adu oddechowego;

5) specyfika piel´gnowania osób starszych w schorzeniach uk∏adu pokarmowego

a) przepuklina rozworu prze∏ykowego,

b) choroba wrzodowa,

c) nie˝yt ˝o∏àdka,

d) biegunki i zaparcia,

e) uchy∏kowatoÊç jelita grubego,

f) nietrzymanie stolca,

Poz. 1922

10) specyfika piel´gnowania osób starszych z pog∏´biajàcà si´ niesprawnoÊcià ruchowà

a) zmiany zwyrodnieniowe stawów,

g) krwawienia z przewodu pokarmowego,

b) polimialgia reumatica, choroba t´tnicy skroniowej,

h) choroby wàtroby i dróg ˝ó∏ciowych,

c) z∏amania i urazy,

i) choroby trzustki,

d) amputacja koƒczyn;

j) nowotwory,

e) usprawnianie i rehabilitacja pacjentów w wieku

podesz∏ym;

k) zaburzenia ∏aknienia i pragnienia,

l) udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu, terapii, rehabilitacji, ˝ywieniu, edukacji zdrowotnej osób

w podesz∏ym wieku ze schorzeniami uk∏adu pokarmowego;

11) specyfika piel´gnowania osób starszych ze zmianami w oÊrodkowym i obwodowym uk∏adzie nerwowym

6) specyfika piel´gnowania osób starszych w schorzeniach uk∏adu moczowo-p∏ciowego

b) choroby ot´pienne (choroba Alzheimera),

a) udar mózgu,

a) zaka˝enia dróg moczowych,

c) niewydolnoÊç naczyniowa mózgu (choroba i zespó∏ Parkinsona),

b) kamica dróg moczowych,

d) zespo∏y psycho-organiczne,

c) choroby stercza, jàder i p´cherza,

e) psychozy, charakteropatie i inne,

d) zmiany w drogach rodnych,

f) zaburzenia psychiczne,

e) zaburzenia mikcji, nietrzymanie moczu,

g) edukacja rodziny w kierunku opieki i piel´gnacji

nad chorym w podesz∏ym wieku;

f) zaburzenia funkcji seksualnych,

g) choroby nerek,

h) udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu, terapii, rehabilitacji, ˝ywieniu, edukacji zdrowotnej osób

w podesz∏ym wieku ze schorzeniami uk∏adu

moczowego;

7) specyfika piel´gnowania osób starszych w schorzeniach zwiàzanych z dysfunkcjà uk∏adu hormonalnego

12) zmiany skórne u osób w podesz∏ym wieku — specyfika piel´gnowania

a) owrzodzenia podudzi,

b) owrzodzenia na tle mia˝d˝ycy t´tnic koƒczyn

dolnych,

c) stopa cukrzycowa,

d) odle˝yny,

a) cukrzyca,

e) choroby infekcyjne,

b) nadczynnoÊç i niedoczynnoÊç tarczycy,

f) choroby alergiczne;

c) menopauza,

13) zasady farmakoterapii w geriatrii

d) hyperlipidemia,

a) elementy farmakodynamiki i farmakokinetyki,

e) osteoporoza,

b) leki najcz´Êciej stosowane w geriatrii,

f) udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu, terapii, rehabilitacji, ˝ywieniu, edukacji zdrowotnej osób

w podesz∏ym wieku ze schorzeniami uk∏adu

hormonalnego;

c) udzia∏ piel´gniarki w farmakoterapii.

8) specyfika piel´gnowania osób starszych w chorobach narzàdu wzroku

MODU¸ VI. OPIEKA NAD CZ¸OWIEKIEM PRZEWLEKLE CHORYM I NIEPE¸NOSPRAWNYM

1. Cel modu∏u

b) jaskra,

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad przewlekle chorym i niepe∏nosprawnym w podesz∏ym wieku.

c) zwyrodnienie starcze plamki ˝ó∏tej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) zaçma,

9) specyfika piel´gnowania osób starszych w schorzeniach laryngologicznych

a) upoÊledzenie funkcji narzàdu s∏uchu,

b) zawroty g∏owy;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç kierunki i zasady opieki nad przewlekle

chorymi;

2) ustaliç indywidualny plan opieki piel´gniarskiej;

3) przygotowaç pacjenta w podesz∏ym wieku do samoopieki i samopiel´gnacji;

4) przygotowaç rodzin´ do sprawowania nieprofesjonalnej opieki nad osobà w podesz∏ym wieku;

5) prowadziç edukacj´ zdrowotnà pacjentów i ich

opiekunów;

6) oceniç si∏´ mi´Êniowà i zakres mo˝liwoÊci ruchowych chorego;

Poz. 1922

c) piel´gnowanie w najcz´stszych schorzeniach

przewlek∏ych wieku podesz∏ego;

2) problemy piel´gnacyjne pacjenta z pog∏´biajàcà

si´ niesprawnoÊcià

a) stopieƒ niesprawnoÊci fizycznej (ocena si∏y mi´Êniowej),

b) ocena deficytu opieki,

c) ocena mo˝liwoÊci kompensacyjnych;

3) pacjent d∏ugotrwale unieruchomiony

7) okreÊliç mo˝liwoÊci fizyczne i zakres samodzielnoÊci chorego;

a) powik∏ania ze strony uk∏adów: oddechowego,

krà˝enia, pokarmowego, moczowego,

8) przeprowadziç trening umiej´tnoÊci samoobs∏ugi;

b) przykurcze mi´Êni i stawów,

9) dobieraç i stosowaç elementarne metody terapii

zaj´ciowej;

c) zapobieganie powik∏aniom;

10) zapobiegaç powik∏aniom wynikajàcym z d∏ugotrwa∏ego unieruchomienia;

11) oceniç ryzyko powstawania i rozwoju odle˝yn

u chorych unieruchomionych;

12) zastosowaç przyj´te standardy

przeciwodle˝ynowego;

post´powania

13) dobraç i zastosowaç Êrodki farmakologiczne i materia∏y medyczne w piel´gnacji odle˝yn;

14) rozpoznaç i uÊmierzaç ból w chorobach wieku starszego;

4) profilaktyka i leczenie uszkodzeƒ skóry — odle˝yny, odparzenia;

5) dolegliwoÊci bólowe wynikajàce z chorób przewlekle post´pujàcych

a) przyczyny,

b) ocena nat´˝enia bólu,

c) metody walki z bólem u osób starszych,

d) aspekty psychospo∏eczne bólu u osób starszych;

6) rehabilitacja w geriatrii

a) ogólne zasady usprawniania osób starszych,

15) wspó∏uczestniczyç w procesie kompleksowej rehabilitacji i readaptacji chorego;

16) prowadziç rehabilitacj´ obejmujàcà usprawnianie

ruchowe;

17) wspomagaç chorego w utrwalaniu kinezyterapii;

18) zapobiegaç przykurczom unieruchomionych koƒczyn;

19) przeprowadziç çwiczenia ogólnousprawniajàce

w ramach gimnastyki przy∏ó˝kowej;

20) pionizowaç chorego biernie i czynnie;

21) zastosowaç podstawowe elementy masa˝u;

22) zastosowaç metody relaksacyjne;

b) kierunki rehabilitacji leczniczej,

c) zasady rehabilitacji domowej,

d) formy rehabilitacji osób w podesz∏ym wieku,

e) udzia∏ piel´gniarki w rehabilitacji osób w podesz∏ym wieku,

f) edukacja pacjenta i jego rodziny w zakresie pos∏ugiwania si´ drobnym sprz´tem rehabilitacyjnym;

7) przygotowanie rodziny (opiekunów) do opieki nad

przewlekle chorym w podesz∏ym wieku;

8) proces piel´gnowania cz∏owieka w wieku podesz∏ym

a) planowanie dzia∏aƒ piel´gnacyjnych,

23) inspirowaç i zach´caç podopiecznych do podejmowania ró˝nych form aktywnoÊci;

b) piel´gnacja w warunkach instytucjonalnych

i domowych,

24) dobieraç i przeprowadzaç çwiczenia oddechowe.

c) dokumentacja procesu piel´gnowania.

3. TreÊci nauczania

MODU¸ VII. OPIEKA PALIATYWNA W GERIATRII

1) specyfika piel´gnowania przewlekle chorych w podesz∏ym wieku

1. Cel modu∏u

a) kierunki opieki nad przewlekle chorym,

b) zasady opieki nad przewlekle chorym,

Przygotowanie do piel´gnowania osób w podesz∏ym wieku w zaawansowanej chorobie nowotworowej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

Poz. 1922

2) problemy piel´gnacyjne pacjentów z chorobà nowotworowà;

3) opieka paliatywna, jej zakres i organizacja

1) wymieniç nowotwory najcz´Êciej wyst´pujàce

w podesz∏ym wieku;

a) filozofia i etyka w opiece paliatywnej,

2) ró˝nicowaç objawy nowotworowe;

4) priorytety w opiece paliatywnej

3) piel´gnowaç pacjenta ze specyficznymi objawami

w przebiegu choroby nowotworowej;

a) niwelowanie bólu,

4) piel´gnowaç chorego z przetokà i stomià;

c) zapobieganie powstawaniu odle˝yn,

5) zapobiegaç powstawaniu odle˝yn;

d) piel´gnowanie cia∏a,

6) zapobiegaç obrz´kom;

e) zapobieganie zaburzeniom ze strony uk∏adu pokarmowego,

7) okreÊliç specyfik´ opieki paliatywnej;

8) wskazaç szczególne znaczenie etycznych zachowaƒ w opiece paliatywnej;

9) wyznaczyç priorytety piel´gnacyjne w opiece paliatywnej;

10) zapewniç choremu ciàg∏oÊç opieki paliatywnej;

11) oceniç wiedz´ chorego na temat w∏asnej choroby;

12) przekazywaç niepomyÊlne informacje pacjentowi;

13) wzmacniaç potrzeb´ niezale˝noÊci u chorego;

14) przewidywaç reakcje chorego i jego rodziny oraz

reagowaç stosownie do sytuacji;

15) szanowaç prywatnoÊç pacjenta;

16) wyra˝aç szacunek dla ˝ycia i umieç akceptowaç

Êmierç;

17) rozumieç zmiennoÊç zachowaƒ chorego i jego rodziny;

18) prowadziç rozmowy z chorym lub rodzinà na temat Êmierci,

19) respektowaç prawo chorego do najlepszej opieki;

20) klasyfikowaç Êrodki przeciwbólowe wed∏ug zaleceƒ Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO);

21) scharakteryzowaç zasady i drogi podawania Êrodków przeciwbólowych;

22) szanowaç przekonania religijne i kulturowe osoby

w podesz∏ym wieku.

3. TreÊci nauczania

1) najcz´stsze nowotwory wyst´pujàce u osób w podesz∏ym wieku

b) formy opieki (stacjonarna, domowa, dzienna);

b) piel´gnowanie w dusznoÊci,

f) piel´gnowanie w sytuacji wystàpienia innych

objawów,

g) wsparcie duchowe,

h) wsparcie psychiczne,

i) wsparcie socjalne;

5) zadania piel´gniarki w opiece paliatywnej nad osobà w wieku podesz∏ym z zaawansowanà chorobà

nowotworowà

a) prawa chorego i jego rodziny — piel´gniarka

doradcà i rzecznikiem praw chorego,

b) ocena potrzeb piel´gnacyjnych;

6) interdyscyplinarny zespó∏ opieki paliatywnej —

sk∏ad i zadania,

7) ból w opiece paliatywnej

a) rozpoznanie somatycznych objawów bólu,

b) sposoby zmniejszania dolegliwoÊci bólowych,

c) standardy leczenia bólu;

8) jakoÊç ˝ycia w opiece terminalnej

a) optymalna jakoÊç ˝ycia,

b) asystowanie i wspó∏odczuwanie,

c) pomoc duchowa,

d) towarzyszenie w umieraniu;

9) wsparcie psychospo∏eczne i duchowe rodziny

w okresie umierania i ˝a∏oby.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

a) nowotwory z∏oÊliwe u m´˝czyzn: rak ˝o∏àdka,

rak gruczo∏u krokowego, rak oskrzeli, rak skóry,

rak krtani,

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

b) nowotwory z∏oÊliwe u kobiet: rak szyjki macicy,

rak sutka, rak jajnika, rak trzonu macicy;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa geriatrycznego, zachowawczego, przewlekle

Poz. 1922

chorych i niepe∏nosprawnych lub opieki d∏ugoterminowej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcej dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 7

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

KARDIOLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

8. Przygotowaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych i wst´pnie interpretowaç ich wyniki.

Przygotowanie piel´gniarki do prowadzenia profesjonalnej opieki nad pacjentem ze schorzeniami kardiologicznymi w warunkach oddzia∏u szpitalnego

i opieki domowej oraz realizacji szeroko rozumianych

dzia∏aƒ prozdrowotnych.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 066 godzin dydaktycznych.

9. Wykonaç i zinterpretowaç badanie elektrokardiologiczne.

10. Planowaç i realizowaç specjalistycznà opiek´

piel´gniarskà nad pacjentem w szpitalu i Êrodowisku

domowym.

11. Ró˝nicowaç problemy piel´gnacyjne pacjentów w ró˝nych jednostkach chorobowych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

12. Stosowaç ró˝ne metody i Êrodki w rozwiàzywaniu problemów opiekuƒczych, dostosowane do indywidualnej sytuacji pacjenta.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 736 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 365 godzin, cz´Êç praktyczna 371 godzin.

13. Oceniaç skutecznoÊç i efektywnoÊç opieki piel´gniarskiej.

przedmiotem

14. Zapewniaç jakoÊç opieki piel´gniarskiej, zgodnie z przyj´tym standardem opieki w placówce opieki

zdrowotnej.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

15. ¸agodziç napi´cie, l´k, ból zwiàzany z chorobà

i hospitalizacjà oraz wspieraç pacjenta i jego rodzin´

w czasie choroby.

1. Oceniç stan funkcjonowania organizmu i sytuacj´ psychospo∏ecznà pacjenta z chorobà uk∏adu krà˝enia.

16. Zapobiegaç powik∏aniom wczesnym i póênym

wyst´pujàcym w przebiegu chorób uk∏adu krà˝enia.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

2. Scharakteryzowaç epidemiologi´ chorób uk∏adu

krà˝enia w Polsce i na Êwiecie.

3. OkreÊliç priorytety opiekuƒcze w odniesieniu do

pacjenta i grupy pacjentów leczonych w kardiologii

i kardiochirurgii.

4. Omówiç czynniki ryzyka chorób uk∏adu krà˝enia.

5. Zaplanowaç i prowadziç dzia∏ania edukacyjne

wÊród pacjentów i ich rodzin.

6. Propagowaç zdrowy styl ˝ycia.

7. Przeprowadziç badanie fizykalne pacjenta i postawiç diagnoz´ piel´gniarskà.

17. Rozpoznawaç objawy powik∏aƒ.

18. Przygotowaç pacjenta do zabiegu operacyjnego i piel´gnowaç po zabiegu.

19. Minimalizowaç l´k i napi´cie psychiczne pacjenta przed i po zabiegu operacyjnym.

20. Zaplanowaç opiek´ piel´gniarskà w okresie

przed- i pooperacyjnym.

21. Rozpoznaç stany zagro˝enia ˝ycia i udzieliç

pierwszej pomocy.

22. Podjàç dzia∏ania reanimacyjne w przypadku

nag∏ego zatrzymania krà˝enia.

23. Scharakteryzowaç interakcje lekowe i mechanizmy dzia∏ania leków stosowanych w resuscytacji krà˝eniowo-oddechowej.

24. Piel´gnowaç pacjenta nieprzytomnego oraz

oceniç stan jego ÊwiadomoÊci.

25. Dobraç metody post´powania piel´gniarskiego indywidualnie do potrzeb chorego.

26. Modyfikowaç dzia∏ania piel´gniarskie stosownie do zmieniajàcego si´ stanu pacjenta.

27. Dobraç model organizacji opieki piel´gniarskiej do sytuacji pacjenta.

Poz. 1922

28. Dobraç indywidualnie i stosowaç w∏aÊciwe

techniki kontaktu terapeutycznego z pacjentem.

29. Opracowaç i realizowaç programy profilaktyczne, promocyjne i rehabilitacyjne.

30. Scharakteryzowaç cele i zadania rehabilitacji

oraz aktywizacji zawodowej pacjentów z chorobami

uk∏adu krà˝enia.

31. Prowadziç wczesnà rehabilitacj´ pooperacyjnà

oraz wspó∏uczestniczyç w procesie rehabilitacji pacjentów z chorobami uk∏adu krà˝enia.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Teoria —

liczba

godzin

I

Epidemiologia chorób uk∏adu krà˝enia z elementami promocji

zdrowia

II

III

IV

Diagnostyka chorób uk∏adu krà˝enia

STA˚

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

30

—

—

30

45

Pracownia badaƒ elektrokardiograficznych

Pracownia badaƒ echokardiograficznych

Pracownia badaƒ radiologicznych

i radioizotopowych

Pracownia diagnostyki inwazyjnej

Piel´gnowanie w wybranych

schorzeniach uk∏adu krà˝enia

105

Piel´gnowanie w kardiochirurgii

75

14

14

101

14

14

Oddzia∏ kardiologii doros∏ych

Oddzia∏ intensywnej opieki kardiologicznej

70

Oddzia∏ kardiochirurgii

Oddzia∏ intensywnego nadzoru

pooperacyjnego

35

Oddzia∏ kardiologii dzieci´cej

Oddzia∏ intensywnego nadzoru

pediatrycznego

35

210

35

145

35

Piel´gnowanie w kardiologii i kardiochirurgii dzieci´cej

45

VI

Post´powanie w stanach zagro˝enia ˝ycia

30

Oddzia∏ intensywnej opieki medycznej

35

65

VII

Rehabilitacja w kardiologii i kardiochirurgii

35

Oddzia∏ rehabilitacji kardiologicznej

35

70

¸àczna liczba godzin

365

371

736

V

115

35

V. Program nauczania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

MODU¸ I. EPIDEMIOLOGIA

CHORÓB

UK¸ADU

KRÑ˚ENIA Z ELEMENTAMI PROMOCJI

ZDROWIA

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Cel modu∏u

1) okreÊliç czynniki zwiàzane ze stylem ˝ycia cz∏owieka oraz czynniki Êrodowiskowe wp∏ywajàce na

stan zdrowia;

Przygotowanie piel´gniarki do rozpoznawania

czynników zagro˝enia chorobami uk∏adu krà˝enia

i propagowania zdrowego stylu ˝ycia.

2) okreÊliç najcz´Êciej wyst´pujàce choroby uk∏adu

krà˝enia oraz skal´ zagro˝enia stanu zdrowia chorobami uk∏adu krà˝enia w Polsce i na Êwiecie;

3) okreÊliç czynniki ryzyka chorób uk∏adu krà˝enia

oraz wskazaç konsekwencje ich kumulacji;

Poz. 1922

4) edukacja zdrowotna w chorobach uk∏adu krà˝enia

4) wskazaç grupy osób o szczególnym ryzyku zachorowania na choroby uk∏adu krà˝enia;

a) w zakresie racjonalnego od˝ywiania (dieta regulujàca utrzymanie nale˝nej masy cia∏a, dieta

przeciwmia˝d˝ycowa),

5) wymieniç podstawowe obszary, zasady i metody

promocji zdrowia;

b) w zakresie aktywnoÊci fizycznej (zasady i metody utrzymania aktywnoÊci fizycznej w zale˝noÊci od stopnia wydolnoÊci uk∏adu krà˝enia),

6) zaplanowaç i realizowaç edukacj´ zdrowotnà w zakresie zdrowego od˝ywiania, zwalczania uzale˝nieƒ, aktywnoÊci fizycznej, utrzymania nale˝nej

masy cia∏a, niwelowania stresu;

c) w zakresie zwalczania u˝ywek (patomechanizm

dzia∏ania u˝ywek na organizm ludzki, metody

przeciwdzia∏ania uzale˝nieniom, piel´gniarskie

dzia∏ania antynikotynowe),

7) okreÊliç wskaênik masy cia∏a (BMI) i Waist Hip Ratio (WHR) oraz wskazaç sposoby redukcji nadwagi

lub oty∏oÊci;

d) w zakresie radzenia sobie z nadmiernym obcià˝eniem czynnikami naporowymi Êrodowiska

(typ osobowoÊci sprzyjajàcy rozwojowi chorób

uk∏adu krà˝enia, metody radzenia sobie ze stresem codziennym),

8) okreÊliç stopieƒ uzale˝nienia od nikotyny, motywacj´ pacjenta do rzucenia palenia oraz dobraç metody dzia∏aƒ antynikotynowych;

9) scharakteryzowaç typ osobowoÊci w chorobach

uk∏adu krà˝enia i stosowaç techniki obni˝ania stresu;

10) wspieraç i motywowaç pacjenta do zmiany stylu

˝ycia;

11) wskazaç korzyÊci realizacji spo∏ecznych programów profilaktyki chorób uk∏adu krà˝enia.

3. TreÊci nauczania

1) epidemiologia chorób uk∏adu krà˝enia w województwie, w Polsce i na Êwiecie

a) uwarunkowania stanu zdrowia spo∏eczeƒstwa,

e) w zakresie zwalczania nadwagi i oty∏oÊci —

wskaênik masy cia∏a (BMI), Waist Hip Ratio

(WHR), metody obni˝ania nadmiernej masy cia∏a, kontroli i utrzymania nale˝nej masy cia∏a,

f) w zakresie starannego i prawid∏owego leczenia

chorób wspó∏istniejàcych, w tym nadciÊnienia

t´tniczego, cukrzycy;

5) programy profilaktyki chorób uk∏adu krà˝enia realizowane w Polsce i na Êwiecie

a) przyk∏ady programów ochrony serca, w tym

Framingham, Ciechanowskie Konsorcjum Zdrowia,

b) znaczenie realizacji programów profilaktyki dla

ochrony zdrowia,

b) struktura chorób uk∏adu krà˝enia uwzgl´dniajàca zachorowalnoÊç i chorobowoÊç,

c) zadania pracowników ochrony zdrowia, instytucji spo∏ecznych i polityki paƒstwowej w prewencji chorób uk∏adu krà˝enia.

c) umieralnoÊç kobiet i m´˝czyzn z powodu chorób uk∏adu krà˝enia w Polsce i innych krajach,

MODU¸ II. DIAGNOSTYKA CHORÓB UK¸ADU KRÑ˚ENIA

d) stopieƒ rozpowszechnienia i szkodliwoÊci czynników ryzyka w chorobach uk∏adu krà˝enia,

1. Cel modu∏u

e) efekt mno˝nikowy kumulowania si´ czynników

ryzyka, prewencja chorób uk∏adu krà˝enia

a dzia∏ania obni˝ajàce potencjalizacj´ czynników ryzyka;

2) czynniki ryzyka chorób uk∏adu krà˝enia

a) zwiàzane ze stylem ˝ycia — u˝ywki, niew∏aÊciwe od˝ywianie, niska aktywnoÊç fizyczna, oty∏oÊç, stres psychospo∏eczny,

b) czynniki genetyczne, zaburzenia lipidowe, wiek,

p∏eç, typ osobowoÊci A,

c) choroby towarzyszàce, w tym nadciÊnienie t´tnicze, cukrzyca;

3) obszary promocji zdrowia w pracy piel´gniarki kardiologicznej, metody i zasady

a) edukacja zdrowotna jako metoda promocji

zdrowia w chorobach uk∏adu krà˝enia;

Przygotowanie piel´gniarki do wykonywania zadaƒ zwiàzanych z profesjonalnym przygotowaniem

pacjenta do specjalistycznych badaƒ diagnostycznych, opieki po badaniu oraz oceny stanu funkcji uk∏adu krà˝enia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç badania diagnostyczne wykonywane u pacjentów z chorobami uk∏adu krà˝enia;

2) zebraç informacje o stanie biopsychospo∏ecznym

pacjenta, przeprowadziç badanie fizykalne oraz

oceniç stan funkcji uk∏adu krà˝enia;

3) przeprowadziç pomiary parametrów funkcji uk∏adu krà˝enia, dokonaç interpretacji przeprowadzonych pomiarów;

4) pobraç materia∏ do badaƒ laboratoryjnych i wst´pnie interpretowaç wyniki badaƒ diagnostycznych;

MODU¸ III. PIEL¢GNOWANIE W WYBRANYCH SCHORZENIACH UK¸ADU KRÑ˚ENIA

5) wykonaç badanie elektrokardiologiczne i dokonaç

oceny zapisu;

1. Cel modu∏u

6) przygotowaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych

(nieinwazyjnych, inwazyjnych);

Przygotowanie do profesjonalnego realizowania

specjalistycznej opieki piel´gniarskiej nad pacjentem

w chorobach uk∏adu krà˝enia.

7) klasyfikowaç informacje o pacjencie pod kàtem ich

przydatnoÊci do diagnozy piel´gniarskiej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

8) planowaç zakres opieki piel´gniarskiej przed,

w czasie i po wykonaniu badaƒ diagnostycznych;

9) obserwowaç pacjenta po badaniach inwazyjnych

w kierunku rozpoznania wczesnych objawów powik∏aƒ;

10) pos∏ugiwaç si´ specjalistycznym sprz´tem diagnostycznym stosowanym w kardiologii.

3. TreÊci nauczania

1) zadania diagnostyczne piel´gniarki wobec pacjenta z chorobà uk∏adu krà˝enia (informacje o pacjencie z chorobami uk∏adu krà˝enia potrzebne do

sformu∏owania diagnozy piel´gniarskiej, wyznaczniki prawid∏owej i zaburzonej funkcji uk∏adu krà˝enia);

2) diagnostyka nieinwazyjna (wskazania, przeciwwskazania, przygotowanie i technika wykonania

badania)

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç przyczyny, objawy chorobowe,

sposoby rozpoznawania i leczenia chorób uk∏adu

krà˝enia;

2) zebraç informacje o pacjencie z chorobà uk∏adu

krà˝enia niezb´dne do diagnozy piel´gniarskiej;

3) monitorowaç stan chorego metodami bezprzyrzàdowymi i przy pomocy aparatury;

4) formu∏owaç i poprawnie zapisywaç diagnoz´ piel´gniarskà;

5) okreÊliç cele dzia∏aƒ piel´gniarskich w wybranych

jednostkach chorobowych uk∏adu krà˝enia;

6) dobraç metody i Êrodki rozwiàzywania problemów

opiekuƒczych w zale˝noÊci od indywidualnej sytuacji chorego;

a) badania laboratoryjne standardowo wykonywane w chorobach uk∏adu krà˝enia,

7) ró˝nicowaç problemy piel´gnacyjne pacjenta

w zale˝noÊci od specyfiki jednostki chorobowej

oraz ustalaç hierarchi´ wyst´pujàcych problemów;

b) badanie elektrokardiograficzne (obowiàzujà treÊci obj´te programem kursu specjalistycznego

w zakresie wykonywania i interpretacji zapisu

elektrokardiograficznego),

8) zapewniç jakoÊç opieki piel´gniarskiej zgodnie

z przyj´tym standardem opieki;

c) echokardiografia,

d) próby czynnoÊciowe,

e) badania radiologiczne i radioizotopowe;

9) rozpoznawaç stany zagro˝enia ˝ycia i podejmowaç

stosowne interwencje piel´gniarskie;

10) zapobiegaç powik∏aniom wczesnym i póênym wyst´pujàcym w przebiegu chorób uk∏adu krà˝enia;

3) udzia∏ piel´gniarki w badaniach nieinwazyjnych

stosowanych w kardiologii;

11) udzielaç pacjentowi lub rodzinie porad dotyczàcych post´powania prozdrowotnego, przygotowaç pacjenta do samoopieki;

4) diagnostyka inwazyjna (wskazania, przeciwwskazania, przygotowanie i technika wykonania badania)

12) prowadziç edukacj´ zdrowotnà pacjentów lub ich

rodzin;

a) badanie hemodynamiczne,

13) dostosowaç metody i Êrodki edukacji do mo˝liwoÊci i potrzeb pacjenta lub jego rodziny;

b) angiografia w tym koronarografia (z plastykà

t´tnic wieƒcowych),

14) organizowaç i koordynowaç opiek´ piel´gniarskà

nad pacjentami z chorobami uk∏adu krà˝enia;

c) badanie elektrofizjologiczne,

d) biopsja mi´Ênia sercowego,

e) nak∏ucie osierdzia;

5) zadania piel´gniarki w przygotowaniu pacjenta do

badaƒ inwazyjnych i w opiece po wykonanych badaniach.

15) okreÊliç uwarunkowania majàce wp∏yw na przebieg choroby i tworzyç warunki do rekonwalescencji;

16) wspieraç chorego lub jego rodzin´ w czasie hospitalizacji i opieki ambulatoryjnej;

17) dokumentowaç dzia∏ania piel´gniarskie.

3. TreÊci nauczania

MODU¸ IV. PIEL¢GNOWANIE W KARDIOCHIRURGII

1) mia˝d˝yca (patogeneza, czynniki ryzyka a mia˝d˝yca, kliniczne objawy mia˝d˝ycy naczyƒ wieƒcowych, mózgowych, naczyƒ koƒczyn dolnych);

1. Cel modu∏u

2) zadania edukacyjne piel´gniarki w zapobieganiu

mia˝d˝ycy;

3) choroba niedokrwienna serca (postacie, podzia∏,

patofizjologia, obraz kliniczny, rozpoznanie, leczenie);

4) zadania opiekuƒcze i edukacyjne piel´gniarki wobec pacjenta z dusznicà bolesnà;

5) problemy opiekuƒcze pacjentów z zawa∏em mi´Ênia sercowego w ostrym okresie choroby;

6) rola piel´gniarki w przygotowaniu do samokontroli i samoopieki pacjenta po zawale mi´Ênia sercowego;

7) nadciÊnienie t´tnicze (przyczyny, klasyfikacja, obraz kliniczny, rozpoznanie, leczenie; prze∏om nadciÊnieniowy — post´powanie leczniczo-opiekuƒcze);

8) problemy opiekuƒcze pacjenta w zale˝noÊci od

stopnia zaawansowania nadciÊnienia t´tniczego;

niefarmakologiczne metody leczenia nadciÊnienia

t´tniczego — zadania edukacyjne piel´gniarki;

9) niewydolnoÊç krà˝enia — etiologia, patogeneza,

objawy niewydolnoÊci lewo- i prawokomorowej,

klasyfikacja Nowojorskiego Towarzystwa NadciÊnienia T´tniczego (NYHA), rozpoznanie, leczenie

spoczynkowe, dietetyczne, farmakologiczne;

10) problemy opiekuƒcze pacjentów z niewydolnoÊcià

krà˝enia wynikajàce z leczenia spoczynkowego —

przygotowanie pacjenta do samokontroli efektów

terapeutycznych;

11) wady serca

Przygotowanie do prowadzenia samodzielnej, profesjonalnej opieki piel´gniarskiej nad pacjentami leczonymi na oddziale kardiochirurgii.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) oceniç stan psychiczny i fizyczny pacjenta przygotowywanego do zabiegu operacyjnego;

2) zaplanowaç dzia∏ania piel´gniarskie na etapie

przygotowania pacjenta do operacji serca;

3) minimalizowaç l´k i napi´cie psychiczne u pacjenta oczekujàcego na operacj´ w obr´bie serca;

4) oceniç stan pacjenta we wczesnym okresie pooperacyjnym oraz monitorowaç parametry hemodynamiczne i funkcje uk∏adu oddechowego;

5) interpretowaç podstawowe badania laboratoryjne,

elektrokardiogram;

6) prowadziç bilans p∏ynów;

7) nadzorowaç przebieg drena˝u klatki piersiowej;

8) prowadziç wczesnà rehabilitacj´ pooperacyjnà

(oddechowà, ruchowà);

9) zapobiegaç powik∏aniom, wczeÊnie je rozpoznawaç oraz podejmowaç interwencje w przypadku

ich wystàpienia;

10) obs∏ugiwaç aparatur´ medycznà u˝ywanà w oddziale intensywnego nadzoru pooperacyjnego;

11) podjàç dzia∏ania reanimacyjne w przypadku nag∏ego zatrzymania krà˝enia;

a) nabyte, wrodzone (przyczyny, obraz kliniczny,

rozpoznanie, leczenie),

12) przygotowaç pacjenta do wykonania kardiowersji;

b) procedury post´powania piel´gniarskiego wobec pacjentów z wadà serca,

13) planowaç, realizowaç oraz modyfikowaç indywidualnà opiek´ piel´gniarskà nad pacjentem po

operacji serca w zale˝noÊci od jego stanu oraz rozpoznanych problemów;

c) zadania edukacyjne piel´gniarki w zakresie trybu ˝ycia pacjenta z wadà serca;

12) zapalne i niezapalne choroby mi´Ênia sercowego,

wsierdzia, osierdzia

a) przyczyny, postacie kliniczne, objawy chorobowe, rozpoznanie, leczenie,

b) standard opieki piel´gniarskiej wobec pacjentów z chorobami zapalnymi i niezapalnymi serca;

13) udzia∏ piel´gniarki w terapii chorób uk∏adu krà˝enia (terapia niefarmakologiczna, farmakologiczna

— podstawowe grupy leków, interakcje, efekty terapeutyczne i objawy uboczne dzia∏ania leków).

14) planowaç opiek´ d∏ugofalowà po zabiegu kardiochirurgicznym;

15) przestrzegaç zasad aseptyki;

16) prowadziç edukacj´ pacjenta w zakresie samoopieki i zdrowego stylu ˝ycia.

3. TreÊci nauczania

1) podstawowe zagadnienia chirurgii serca i du˝ych

naczyƒ;

2) procedura przyj´cia pacjenta na oddzia∏ kardiochirurgii w przypadku

a) zabiegu planowego,

b) zabiegu nag∏ego,

c) przeszczepu serca;

3) standardy przygotowania pacjenta do zabiegu

operacyjnego w obr´bie serca

a) przygotowanie psychiczne,

b) przygotowanie fizyczne;

Poz. 1922

robami uk∏adu krà˝enia w warunkach szpitalnych i pozaszpitalnych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç przyczyny i objawy kliniczne

chorób uk∏adu krà˝enia u dzieci;

4) problemy piel´gnacyjne pacjentów w okresie

oczekiwania na zabieg operacyjny;

2) nawiàzywaç kontakt z dzieckiem chorym;

5) opieka pooperacyjna

3) zebraç dane o dziecku i jego rodzinie lub opiekunach istotne dla piel´gnowania;

a) monitorowanie parametrów hemodynamicznych oraz funkcji uk∏adu oddechowego,

b) interpretowanie wyników podstawowych badaƒ laboratoryjnych i elektrokardiogramu,

c) prowadzenie bilansu p∏ynów,

d) nadzorowanie drena˝u klatki piersiowej,

e) prowadzenie wczesnej rehabilitacji pooperacyjnej (oddechowej, ruchowej),

f) zapobieganie powik∏aniom, wczesne rozpoznawanie oraz podejmowanie dzia∏aƒ w przypadku

ich wystàpienia,

g) wsparcie psychiczne;

6) problemy piel´gnacyjne pacjentów w okresie pooperacyjnym;

4) rozpoznaç oraz rozwiàzaç problemy piel´gnacyjne

dziecka z chorobami uk∏adu krà˝enia;

5) ∏agodziç napi´cie i l´k zwiàzany z hospitalizacjà

oraz procedurami diagnostyczno-terapeutycznymi;

6) przygotowaç dziecko do badaƒ diagnostycznych

oraz interpretowaç ich wyniki;

7) przygotowaç dziecko do zabiegu kardiochirurgicznego;

8) planowaç i realizowaç specjalistycznà opiek´ piel´gniarskà po zabiegu kardiochirurgicznym;

9) promowaç prozdrowotny styl ˝ycia u dzieci i rodziców lub opiekunów oraz przygotowaç rodzin´ lub

opiekunów do opieki nad dzieckiem w domu;

7) post´powanie reanimacyjne w warunkach oddzia∏u kardiochirurgii;

10) obs∏ugiwaç specjalistycznà aparatur´ medycznà;

8) zasady wykonywania kardiowersji elektrycznej;

11) wykonaç czynnoÊci reanimacyjne u dziecka.

9) zakres i rola edukacji piel´gniarskiej wobec pacjentów leczonych kardiochirurgicznie;

3. TreÊci nauczania

10) transplantologia

1) wprowadzenie do kardiologii dzieci´cej

a) zagadnienia wspó∏czesnej transplantologii,

a) krà˝enie p∏odowe,

b) aspekty etyczne,

b) budowa i funkcje uk∏adu krà˝enia u noworodka,

c) farmakoterapia;

c) objawy patologii uk∏adu krà˝enia u dzieci (objawy niespecyficzne),

11) krew i Êrodki krwiozast´pcze

a) aktualne zasady stosowania krwi i Êrodków

krwiozast´pczych,

b) reakcje poprzetoczeniowe — rozpoznanie, post´powanie;

12) psychologia w kardiochirurgii;

13) aktywizacja zawodowa pacjentów po zabiegu.

MODU¸ V. PIEL¢GNOWANIE W KARDIOLOGII I KARDIOCHIRURGII DZIECI¢CEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie do samodzielnego planowania i realizowania profesjonalnej opieki nad dzieckiem z cho-

d) problemy dziecka z chorobami uk∏adu krà˝enia

w czasie hospitalizacji i w warunkach domowych;

2) wady wrodzone serca u dzieci (ubytki struktur serca, wady zastawek serca, wady z∏o˝one)

a) objawy kliniczne, diagnostyka, leczenie,

b) procedury post´powania piel´gniarskiego;

3) choroby mi´Ênia sercowego (choroba reumatyczna, niereumatyczne zapalenie mi´Ênia sercowego,

kardiomiopatie, guzy serca)

a) objawy kliniczne, diagnostyka, leczenie,

b) procedury post´powania piel´gniarskiego;

4) niewydolnoÊç krà˝enia u dzieci

Poz. 1922

6) wykonaç defibrylacj´ elektrycznà zewn´trznà;

a) podzia∏, objawy kliniczne, diagnostyka, leczenie,

7) dawkowaç leki w czasie reanimacji;

b) procedury post´powania piel´gniarskiego;

8) dokumentowaç dzia∏ania wobec pacjenta w stanie

zagro˝enia ˝ycia;

5) zaburzenia rytmu serca

a) rodzaje zaburzeƒ, objawy kliniczne, diagnostyka, leczenie,

9) przygotowaç zestaw i braç udzia∏ w inwazyjnych

metodach pomiaru ciÊnienia t´tniczego i ˝ylnego;

b) procedury post´powania piel´gniarskiego;

10) pos∏ugiwaç si´ specjalistycznym sprz´tem medycznym i aparaturà;

6) kardiologia prenatalna

a) czynniki ryzyka,

b) badania prenatalne serca p∏odu,

c) najcz´Êciej rozpoznawane wady wrodzone,

11) piel´gnowaç pacjenta z ostrà niewydolnoÊcià oddechowà, drena˝em ssàcym, sztucznà wentylacjà

p∏uc;

d) procedury post´powania piel´gniarskiego;

12) stosowaç procedury post´powania piel´gniarskiego w stanach: wstrzàsu kardiogennego, obrz´ku

p∏uc;

7) poradnictwo genetyczne, w tym okreÊlanie ryzyka

wystàpienia wady serca u dziecka;

13) przygotowaç pacjenta do kardiowersji elektrycznej

i sprawowaç opiek´ po zabiegu;

8) chirurgiczne leczenie wad serca u dzieci

14) przygotowaç pacjenta do sztucznej stymulacji serca (czasowej, sta∏ej);

a) procedury przygotowania dziecka do zabiegu

operacyjnego,

b) problemy piel´gnacyjne u dzieci w okresie

oczekiwania na zabieg,

c) procedury post´powania z dzieckiem po zabiegu operacyjnym,

d) problemy piel´gnacyjne u dzieci w okresie pooperacyjnym;

9) resuscytacja krà˝eniowo-oddechowa dziecka;

10) edukacja dzieci i ich rodziców lub opiekunów.

MODU¸ VI. POST¢POWANIE W STANACH ZAGRO˚ENIA ˚YCIA

15) sprawowaç opiek´ piel´gniarskà nad pacjentem

z rozrusznikiem serca.

3. TreÊci nauczania

1) nag∏e zatrzymanie krà˝enia (przyczyny, objawy,

diagnostyka, post´powanie, leczenie);

2) reanimacja, resuscytacja (rozpoznawanie zatrzymania krà˝enia i oddychania, wskazania i przeciwwskazania do resuscytacji, etapy resuscytacji krà˝eniowo-oddechowej, metody ochrony mózgu

przed niedotlenieniem, poszerzone czynnoÊci resuscytacyjne, kryteria Êmierci pnia mózgu);

1. Cel modu∏u

3) udzia∏ piel´gniarki w post´powaniu resuscytacyjnym;

Przygotowanie piel´gniarki do podejmowania

dzia∏aƒ w stanach zagro˝enia ˝ycia i realizowania profesjonalnej opieki piel´gniarskiej.

Przy realizacji pkt 1, 2, 3 obowiàzujà treÊci i umiej´tnoÊci przewidziane programem kursu specjalistycznego w zakresie resuscytacji krà˝eniowo-oddechowej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

4) wstrzàs kardiogenny

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) rozpoznaç objawy zagro˝enia ˝ycia;

2) zaproponowaç niezb´dne badania diagnostyczne

w danym stanie zagro˝enia ˝ycia oraz oceniç

i wst´pnie zinterpretowaç ich wyniki;

3) oceniç stan ÊwiadomoÊci chorego oraz wskaêniki

funkcji uk∏adu krà˝enia i oddechowego;

4) stosowaç standardy post´powania reanimacyjnego;

5) prowadziç reanimacj´ u doros∏ych i dzieci oraz

oceniç skutecznoÊç prowadzonych zabiegów;

a) etiopatogeneza, objawy, rozpoznanie, leczenie,

b) udzia∏ piel´gniarki w terapii wstrzàsu,

c) dzia∏ania opiekuƒcze piel´gniarki wobec chorego we wstrzàsie;

5) obrz´k p∏uc

a) mechanizm powstania, przyczyny, obraz kliniczny, leczenie,

b) zasady post´powania piel´gniarskiego z pacjentem;

6) ostra niewydolnoÊç oddechowa

a) stany prowadzàce do ostrej niewydolnoÊci krà˝eniowej, przebieg kliniczny, leczenie,

b) zadania piel´gniarki w rozpoznawaniu, leczeniu

i post´powaniu opiekuƒczym wobec chorego

z ostrà niewydolnoÊcià krà˝eniowà;

7) zaburzenia rytmu serca przebiegajàce z szybkà

czynnoÊcià serca — nadkomorowe, komorowe

a) charakterystyka zaburzeƒ, obraz kliniczny, leczenie,

b) rola piel´gniarki w rozpoznawaniu i terapii zaburzeƒ rytmu serca,

c) udzia∏ piel´gniarki w leczeniu farmakologicznym i elektroterapii;

8) zaburzenia rytmu serca przebiegajàce z wolnà

czynnoÊcià serca

a) etiologia, podzia∏, przebieg kliniczny, leczenie,

b) zadania piel´gniarki diagnostyczne i lecznicze

wobec chorego z zaburzeniami rytmu serca

z wolnà czynnoÊcià komór,

c) samodzielne dzia∏ania lecznicze piel´gniarki

w przypadku napadu zespo∏u Morgagniego,

Adama i Stokesa (MAS),

d) zadania opiekuƒcze i edukacyjne wobec pacjentów leczonych sztucznà stymulacjà serca;

9) piel´gnowanie chorego nieprzytomnego (ocena

stanu przytomnoÊci — skala Glasgow, obserwacja

parametrów ˝yciowych, od˝ywianie, wydalanie,

zapobieganie powik∏aniom, piel´gnacja skóry,

b∏on Êluzowych, zapewnienie bezpieczeƒstwa).

MODU¸ VII. REHABILITACJA W KARDIOLOGII I KARDIOCHIRURGII

Poz. 1922

5) rozpoznaç zmiany zachowania pacjenta pod wp∏ywem choroby i przeciwdzia∏aç im;

6) przygotowaç pacjenta do samodzielnego wykonywania çwiczeƒ;

7) nadzorowaç i mobilizowaç pacjenta do wykonywania çwiczeƒ w rehabilitacji przy∏ó˝kowej;

8) prowadziç edukacj´ na temat aktywnoÊci fizycznej

i stylu ˝ycia.

3. TreÊci nauczania

1) cele i zadania rehabilitacji

a) koncepcje,

b) etapy,

c) elementy rehabilitacji leczniczej (fizykoterapia,

kinezyterapia, psychoterapia, ergoterapia, socjoterapia);

2) przygotowanie pacjenta do aktywnoÊci fizycznej;

3) specyfika rehabilitacji kardiologicznej

a) fizjologia wysi∏ku fizycznego,

b) wydolnoÊç fizyczna, tolerancja wysi∏ku, nast´pstwo braku ruchu,

c) cele, zadania, metody;

4) post´powanie rehabilitacyjne w wybranych chorobach uk∏adu krà˝enia

a) znaczenie terapii ruchem,

b) przeciwwskazania do terapii ruchem,

c) fazy rehabilitacji kardiologicznej (I—IV);

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do realizowania podstawowych zabiegów rehabilitacyjnych niezb´dnych

w procesie piel´gnowania pacjenta z chorobà uk∏adu

krà˝enia oraz do prowadzenia rehabilitacji przy∏ó˝kowej pacjenta we wspó∏pracy z zespo∏em rehabilitantów i fizjoterapeutów w zakresie usprawniania chorych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç koncepcje i etapy rehabilitacji

kardiologicznej;

2) okreÊliç wskazania, przeciwwskazania, elementy

i cele poszczególnych metod rehabilitacji w jednostkach chorobowych uk∏adu krà˝enia;

3) podejmowaç dzia∏ania zmierzajàce do przywrócenia sprawnoÊci chorym z chorobami uk∏adu sercowo-naczyniowego;

4) wspieraç pacjenta w wysi∏kach na rzecz osiàgni´cia optymalnej funkcji uk∏adu krà˝enia bàdê wykszta∏cenia jego funkcji kompensacyjnych;

5) udzia∏ i rola piel´gniarki w procesie rehabilitacji

pacjenta z chorobami uk∏adu krà˝enia

a) terapia ruchem, psychoterapia,

b) wskazania i przeciwwskazania do rehabilitacji

w odniesieniu do indywidualnego pacjenta,

c) metody usprawniania,

d) çwiczenia bierne, oddechowe, zmniejszajàce

napi´cie mi´Êni szkieletowych,

e) psychoterapia pacjenta i jego rodziny;

6) edukacja pacjenta.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa kardiologicznego, zachowawczego, aneste-

Poz. 1922

zjologii i intensywnej opieki, piel´gniarstwa pediatrycznego;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 8

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

NEFROLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

5. Dobieraç metody post´powania piel´gniarskiego indywidualnie do potrzeb pacjenta.

1. Wszechstronne, specjalistyczne przygotowanie

piel´gniarek do sprawowania profesjonalnej opieki

nad pacjentami w poradniach nefrologicznych, oddzia∏ach nefrologii, stacjach dializ, oÊrodkach transplantacji, zdolnych do prowadzenia, nadzorowania

i ciàg∏ego modyfikowania procesu piel´gnowania dostosowanego do indywidualnych potrzeb chorego.

2. Przygotowanie specjalistów do roli doradcy

i konsultanta zespo∏u piel´gniarskiego w rozwiàzywaniu trudnych problemów piel´gnacyjnych, uczestnictwa w procesie adaptacji spo∏eczno-zawodowej piel´gniarek podejmujàcych prac´ w oddzia∏ach nefrologii

i dializoterapii.

6. Realizowaç Êwiadczenia piel´gnacyjne wed∏ug

przyj´tych standardów.

7. Oceniaç jakoÊç opieki piel´gniarskiej nad pacjentem.

8. Oceniaç skutecznoÊç podj´tych dzia∏aƒ.

9. Opracowaç procedury post´powania piel´gnacyjnego.

10. Opracowaç standardy praktyki zawodowej.

11. Realizowaç prewencyjne programy edukacji

zdrowotnej.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 030 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin bloku ogólnozawodowego

wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 700 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 315 godzin, cz´Êç praktyczna 385 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Scharakteryzowaç tendencje i kierunki rozwoju

piel´gniarstwa nefrologicznego.

2. Oceniaç stan zdrowia pacjenta.

3. Formu∏owaç diagnoz´ piel´gniarskà.

4. Planowaç opiek´ piel´gniarskà nad pacjentem

i jego rodzinà.

12. Podjàç samodzielnie lub wspó∏pracowaç w badaniach majàcych na celu podnoszenie jakoÊci Êwiadczeƒ w opiece nad pacjentem nefrologicznym.

13. Przygotowaç pacjentów leczonych nerkozast´pczo i ich rodziny do korzystania z ró˝nych form

pomocy instytucjonalnej i pozainstytucjonalnej.

14. Doradzaç pacjentowi i jego rodzinie w zakresie

prowadzenia samoopieki oraz sposobów rozwiàzywania problemów.

15. Koordynowaç prace zespo∏u interdyscyplinarnego.

16. Formu∏owaç cele opieki nad pacjentem w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i spo∏ecznych.

17. Opracowaç i realizowaç programy edukacyjne

dla pacjentów i ich rodzin.

18. Przygotowywaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych.

19. Skutecznie i bezpiecznie

wszystkie formy dializy.

przeprowadzaç

20. Koordynowaç dzia∏ania w kierunku zapobiegania zaka˝eniom wewnàtrzoddzia∏owym i szpitalnym.

21. Wspieraç pacjenta i jego rodzin´.

22. Mobilizowaç pacjenta do Êwiadomego udzia∏u

w procesie leczniczo–piel´gnacyjnym.

23. Dobieraç indywidualnie i stosowaç w∏aÊciwe

techniki kontaktu terapeutycznego.

24. Przekonaç pacjenta do koniecznoÊci stosowania leczenia dietetycznego oraz doradziç w tym zakresie.

25. Wspó∏pracowaç z osobami i instytucjami

wspierajàcymi leczenie nerkozast´pcze.

Poz. 1922

26. Promowaç zachowania prozdrowotne i styl ˝ycia wspierajàcy zdrowie.

27. Przygotowaç pacjenta i jego rodzin´ do przeszczepu.

28. Piel´gnowaç pacjenta przed i po zabiegu operacyjnym.

29. Prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà i wspó∏uczestniczyç w rehabilitacji realizowanej przez zespó∏

interdyscyplinarny.

30. Planowaç i prowadziç doskonalenie zawodowe

piel´gniarek.

31. Planowaç w∏asny rozwój zawodowy.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

I

Zaawansowana praktyka specjalistyczna

45

—

—

45

II

Post´powanie

zachowawcze

w schorzeniach nerek

75

Oddzia∏ nefrologii

70

145

III

Hemodializa i inne techniki

oczyszczania pozaustrojowego

60

Oddzia∏ hemodializ

105

165

IV

Dializa otrzewnowa

60

Oddzia∏ dializ otrzewnowych

105

165

V

Transplantacja nerek

30

Oddzia∏ transplantacji

70

100

VI

Specyfika opieki nefrologicznej

nad dzieckiem

45

Pediatryczny oddzia∏ dializ

35

80

¸àczna liczba godzin

315

385

700

V. Program nauczania

3) omówiç zasady sanitarno-epidemiologiczne;

MODU¸ I. ZAAWANSOWANA PRAKTYKA SPECJALISTYCZNA

4) dokonaç oceny stanu zdrowia pacjenta, z uwzgl´dnieniem funkcji uk∏adów i stanu psychicznego;

1. Cel modu∏u

5) prowadziç proces piel´gnowania;

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia roli lidera

w zakresie opieki nefrologicznej.

6) doradziç Êrodki i metody post´powania piel´gniarskiego, kierujàc si´ indywidualnymi potrzebami

pacjenta;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

7) doradziç sposoby rozwiàzywania problemów;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

8) wykorzystaç modele piel´gnowania w praktyce zawodowej piel´gniarki;

1) scharakteryzowaç cele, zadania i struktur´ oÊrodków toksykologicznych oraz transplantacyjnych;

9) opracowaç i wdra˝aç standardy opieki piel´gniarskiej;

2) rozpoznawaç problemy etyczno-deontologiczne

wyst´pujàce w pracy piel´gniarki nefrologicznej;

10) analizowaç, oceniaç i weryfikowaç standardy opieki piel´gniarskiej w nefrologii i dializoterapii;

11) oceniaç jakoÊç opieki piel´gniarskiej;

12) opracowaç programy promocyjne, profilaktyczne,

terapeutyczne w zale˝noÊci od potrzeb Êrodowiska;

13) organizowaç i kierowaç samokszta∏ceniem piel´gniarek;

14) planowaç w∏asny rozwój zawodowy.

3. TreÊci nauczania

1) organizacja opieki piel´gniarskiej w nefrologii

i dializoterapii;

2) cele, zadania i struktura organizacyjna oÊrodków

toksykologicznych i transplantologicznych, wspó∏praca w zespole terapeutycznym;

3) problemy etyczno-deontologiczne w pracy piel´gniarki nefrologicznej;

4) koszty leczenia nerkozast´pczego;

5) zasady sanitarno-epidemiologiczne oÊrodków toksykologicznych i oÊrodków transplantologicznych;

6) ocena i wsparcie pacjentów i ich rodzin w sytuacjach trudnych;

7) stany zagro˝enia ˝ycia — dzia∏ania piel´gnacyjno-terapeutyczne;

8) opracowanie standardów opieki piel´gniarskiej,

budowanie standardów, ocena i analiza standardów, modyfikowanie standardów, ocena jakoÊci

opieki piel´gniarskiej w nefrologii i dializoterapii;

9) programy prewencyjne w zakresie nadciÊnienia

i infekcji uk∏adu moczowego;

10) programy edukacyjne pacjenta dializowanego;

11) teorie piel´gnowania w opiece nad pacjentem nefrologicznym;

Poz. 1922

1) omówiç nowoczesne metody badaƒ diagnostycznych stosowanych w chorobach nerek;

2) scharakteryzowaç objawy i skutki ostrej i przewlek∏ej niewydolnoÊci nerek;

3) rozpoznawaç zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej, kwasowo–zasadowej, wapniowo-fosforowej, niedokrwistoÊci na podstawie objawów klinicznych i badaƒ laboratoryjnych;

4) ustalaç diet´ w poszczególnych etapach przewlek∏ej niewydolnoÊci nerek;

5) aktywnie uczestniczyç w programach edukacyjnych majàcych na celu zapobieganie wyst´powaniu chorób nerek;

6) okreÊliç metody rozwiàzywania problemów piel´gnacyjnych pacjenta;

7) dobraç metody edukacji do indywidualnych potrzeb pacjenta z chorobami nerek;

8) oceniç ograniczenia fizyczne, psychiczne i spo∏eczne w przewlek∏ych chorobach nerek i ich wp∏yw na

pacjenta i jego rodzin´;

9) rozpoznaç potrzeby pacjenta, dostosowaç model

opieki piel´gnacyjnej do stanu pacjenta, zapobiegaç powik∏aniom;

10) udzielaç wsparcia pacjentowi i jego rodzinie;

11) scharakteryzowaç kryteria i uczestniczyç w kwalifikacji pacjentów do ró˝nych metod leczenia nerkozast´pczego;

12) doradziç i pomóc pacjentowi w wyborze najefektywniejszej samoopieki;

13) realizowaç Êwiadczenia piel´gnacyjne wed∏ug

przyj´tych standardów;

14) koordynowaç prace zespo∏u terapeutycznego.

12) proces piel´gnowania w praktyce, formu∏owanie

diagnozy piel´gniarskiej;

13) edukacja piel´gniarek w okresie adaptacji zawodowej;

14) kierunki rozwoju piel´gniarstwa nefrologicznego;

15) stowarzyszenia profesjonalne.

MODU¸ II POST¢POWANIE ZACHOWAWCZE W SCHORZENIACH NEREK

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad pacjentem ze schorzeniami nerek leczonym zachowawczo i do udzia∏u w programach edukacji zdrowotnej.

3. TreÊci nauczania

1) nowoczesne metody diagnostyczne

a) badania histopatologiczne,

b) cystografia,

c) badania obrazowe, cystoskopia, badanie ultrasonograficzne, tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, arteriografia substytucyjna;

2) ostra niewydolnoÊç nerek

a) objawy i skutki ogólnoustrojowe,

b) monitorowanie stanu pacjenta,

c) zasady prowadzenia bilansu wodno-elektrolitowego,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

d) leczenie farmakologiczne,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

e) wskazania do leczenia nerkozast´pczego w stanie ostrej niewydolnoÊci nerek;

3) przewlek∏a niewydolnoÊç nerek

a) fazy niewydolnoÊci,

b) objawy zaburzeƒ funkcji nerek i konsekwencje

ogólnoustrojowe,

c) zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej,

kwasowo-zasadowej, wapniowo-fosforanowej,

niedokrwistoÊç,

d) ˝ywienie w poszczególnych etapach przewlek∏ej

niewydolnoÊci nerek,

Poz. 1922

8) rozpoznaç sytuacj´ zagro˝enia ˝ycia, zapobiegaç

powik∏aniom;

9) planowaç diet´ chorych dializowanych;

10) okreÊliç potrzeby pacjenta hemodializowanego

i zaplanowaç indywidualnà, d∏ugoterminowà

opiek´;

11) scharakteryzowaç Êrodki dezynfekcyjne u˝ywane

w stacji dializ;

e) leczenie farmakologiczne,

12) koordynowaç dzia∏ania majàce na celu zapobieganie zaka˝eniom krwiopochodnym w stacji dializ;

f) klasyfikacja pacjentów do leczenia nerkozast´pczego,

13) opracowaç i wdro˝yç standardy opieki piel´gniarskiej w celu podnoszenia jej jakoÊci;

g) mo˝liwoÊci i ograniczenia leczenia zachowawczego;

14) zastosowaç podstawowe zasady psychoterapii

podtrzymujàcej.

4) poradnictwo w zakresie przygotowania pacjenta,

jego rodziny i Êrodowiska do leczenia nerkozast´pczego;

3. TreÊci nauczania

5) rola piel´gniarki w koordynacji dzia∏aƒ zespo∏u terapeutycznego;

2) wskazania i przeciwwskazania do zabiegu hemodializy (HD) — mo˝liwoÊci przeprowadzenia zabiegu;

6) problemy psychologiczne, spo∏eczne pacjentów

przygotowywanych do leczenia nerkozast´pczego.

MODU¸ III. HEMODIALIZA

I

INNE

TECHNIKI

OCZYSZCZANIA POZAUSTROJOWEGO

1. Cel modu∏u

1) biofizyka i biochemia hemodializ;

3) budowa dializatora, b∏ony dializacyjne i ich zastosowanie;

4) techniki stosowane w hemodializie (dializa sekwencyjna, modelowanie sodu i odwodnienia dializy „High-Flux”, hemodiafiltracja on-Line);

5) zabieg dializy

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania

wszechstronnej, indywidualnej opieki nad pacjentem

leczonym ró˝nymi metodami hemodializ (hemofiltracja, hemodiafiltracja, hemoperfuzja, plazmafereza).

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) przygotowanie aparatu i dializatora,

b) prowadzenie, nadzorowanie i dokumentowanie

zabiegu,

c) rodzaje antykoagulacji,

d) dializa w trybie „ostrym”,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç zasady organizacji opieki nad

pacjentem dializowanym;

2) przedstawiç zasady wspó∏pracy oddzia∏u dializ

z oddzia∏em nefrologicznym, intensywnej terapii,

oÊrodkami transplantacyjnymi;

3) koordynowaç dzia∏anie zespo∏u terapeutycznego

(lekarz, dietetyk, psycholog, konsultanci innych

specjalnoÊci) w celu dostosowania opieki do potrzeb pacjenta;

4) prowadziç dzia∏alnoÊç edukacyjnà pacjentów;

5) wykonywaç sprawnie i skutecznie zabiegi: hemodializy, hemofiltracji, plazmaferezy, hemoperfuzji;

6) wskazaç sposoby oceny skutecznoÊci dializy;

7) scharakteryzowaç ostre i póêne powik∏ania hemodializy;

e) dializa w programie przewlek∏ym,

f) dializa ze wzgl´dów toksykologicznych,

g) przygotowanie pacjenta fizyczne i psychiczne,

h) skutecznoÊç leczenia hemodializà;

6) ostre powik∏ania hemodializy;

7) póêne powik∏ania hemodializy;

8) ocena efektywnoÊci hemodializy, stan kliniczny pacjenta, interpretacja badaƒ laboratoryjnych, modelowanie kinetyczne;

9) leczenie farmakologiczne chorych hemodializowanych;

10) planowanie diety chorych dializowanych;

11) Êrodki dezynfekcyjne u˝ywane w stacji dializ (stacja uzdatniania wody, sterylizacja aparatów, reutylizacja dializatorów, dezynfekcja narz´dzi, sprz´tu,

powierzchni);

12) koordynacja dzia∏aƒ w zakresie zapobiegania zaka˝eniom krwiopochodnym wÊród pacjentów i personelu w stacji dializ;

13) psychologiczne, socjalne, spo∏eczne problemy

chorych obj´tych przewlek∏ym programem hemodializ;

14) edukacja pacjentów leczonych hemodializà;

15) podstawy psychoterapii w leczeniu nerkozast´pczym;

16) organizacja pracy i wyposa˝enie oddzia∏u hemodializ — specyfika pracy piel´gniarek;

Poz. 1922

3. TreÊci nauczania

1) wskazania i przeciwwskazania do leczenia dializami otrzewnowymi;

2) rola piel´gniarki w kwalifikacji pacjentów do ró˝nych form leczenia dializami otrzewnowymi;

3) rodzaje dializy otrzewnowej — dobór metody,

dawki dializy;

4) dost´p do dializy otrzewnowej — metody implantacji cewników;

5) sk∏ad p∏ynu do dializy otrzewnowej;

17) standardy opieki piel´gniarskiej w leczeniu nerkozast´pczym.

6) ocena wydolnoÊci b∏ony otrzewnej;

MODU¸ IV. DIALIZA OTRZEWNOWA

7) powik∏ania infekcyjne — leczenie;

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do prowadzenia ró˝nych form dializy otrzewnowej oraz rozpoznawanie indywidualnych potrzeb pacjenta dializowanego, zaplanowanie holistycznej opieki krótko- i d∏ugoterminowej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zaplanowaç i bezpiecznie przeprowadziç dializ´

otrzewnowà zgodnie z indywidualnymi potrzebami pacjenta;

2) omówiç ró˝ne techniki leczenia dializami otrzewnowymi oraz kliniczne wskazania i przeciwwskazania do stosowania tej formy leczenia;

3) aktywnie uczestniczyç w kwalifikacji pacjentów do

ró˝nych form dializy otrzewnowej;

8) piel´gnacja chorego z zapaleniem otrzewnej;

9) chorzy z cukrzycà dializowani otrzewnowo;

10) monitorowanie

otrzewnowo;

diety

chorych

dializowanych

11) psychologiczne, socjalne i spo∏eczne problemy pacjentów dializowanych otrzewnowo;

12) opieka nad pacjentem dializowanym otrzewnowo

w domu i w szpitalu;

13) program edukacji pacjenta dializowanego w domu;

14) udzia∏ piel´gniarki w przygotowaniu warunków

domowych do leczenia dializami domowymi;

15) ocena mo˝liwoÊci dializowania otrzewnowego

w domu.

MODU¸ V. TRANSPLANTACJA NEREK

1. Cel modu∏u

4) wymieniç i omówiç sk∏ad p∏ynu stosowanego do

dializy otrzewnowej;

5) oceniç wydolnoÊç b∏ony otrzewnowej;

6) rozpoznaç fizyczne, psychiczne, socjalne potrzeby

pacjenta oraz zaplanowaç indywidualnà opiek´

nad pacjentem dializowanym otrzewnowo;

7) scharakteryzowaç zasady zapobiegania infekcjom

cewnika, otrzewnej;

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad pacjentem przed i po zabiegu

transplantacji nerki.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

8) udzieliç wsparcia pacjentowi i jego rodzinie;

1) scharakteryzowaç etyczno-prawne aspekty transplantacji nerek;

9) prowadziç czynne poradnictwo dla pacjentów dializowanych;

2) scharakteryzowaç struktur´ i zasady wspó∏pracy

stacji dializ z oÊrodkami transplantologii;

10) koordynowaç i modyfikowaç diet´ pacjentów dializowanych;

3) okreÊliç zasady kwalifikacji pacjentów do transplantacji nerek;

11) koordynowaç prac´ zespo∏u terapeutycznego;

4) przygotowaç pacjentów (i rodzin´ w przypadku

dawcy rodzinnego) do przeszczepu;

12) okreÊlaç mo˝liwoÊci pacjenta i jego rodziny w zakresie rozpoznawania powik∏aƒ i podejmowania

stosownych dzia∏aƒ.

5) zastosowaç wiedz´ o leczeniu immunosupresyjnym w opiece nad pacjentem;

6) okreÊliç potrzeby pacjenta po przeszczepie i zapewniç mu pe∏nà opiek´ w zale˝noÊci od indywidualnych potrzeb;

7) zaplanowaç opiek´ nad pacjentem przed i po operacji;

8) podejmowaç dzia∏ania majàce na celu zapobieganie powik∏aniom infekcyjnym;

9) modyfikowaç diet´ pacjentów po przeszczepie nerek;

Poz. 1922

3) oceniç nast´pstwa psychospo∏eczne niewydolnoÊci nerek u dziecka;

4) dokonaç oceny przystosowania dziecka i jego rodziny do choroby;

5) dobraç najlepszy dla dziecka sposób przygotowania do badaƒ diagnostycznych;

6) dokonaç oceny sposobu od˝ywiania i pomóc w zaplanowaniu diety w∏aÊciwej dla danego okresu

rozwojowego i etapu choroby;

3. TreÊci nauczania

7) Êwiadczyç kompletnà i bezpiecznà terapi´ nerkozast´pczà (hemodializy, dializy otrzewnowe) w ka˝dym przedziale wiekowym wed∏ug przyj´tych

standardów;

1) problemy etyczno-prawne zwiàzane z przeszczepianiem narzàdów;

8) nawiàzaç prawid∏owe relacje z dzieckiem i rodzinà

na ka˝dym etapie procesu leczenia;

2) wskazania i przeciwwskazania do przeszczepu nerki;

9) dobraç i zastosowaç odpowiednie metody i techniki kontaktu terapeutycznego;

3) kwalifikacja potencjalnego dawcy narzàdu, dawca

rodzinny, pobieranie narzàdu ze zw∏ok;

10) przygotowaç rodziców lub, je˝eli to mo˝liwe,

dziecko do samoopieki w stopniu dostosowanym

do jego rozwoju psychicznego i fizycznego;

10) udzielaç wsparcia pacjentowi i jego rodzinie

w okresie przed i po transplantacji.

4) zasady typowania tkankowego;

5) udzia∏ piel´gniarki w psychicznym i fizycznym

przygotowaniu pacjenta do zabiegu przeszczepu

nerki;

6) przeszczep nerki — aspekt chirurgiczny;

7) opieka piel´gniarska nad pacjentem leczonym immunosupresyjnie;

11) stymulowaç rozwój dziecka na miar´ jego mo˝liwoÊci;

12) wskazaç i uruchomiç ró˝ne formy wsparcia dla rodziców.

3. TreÊci nauczania

1) choroby nerek u dzieci;

8) powik∏ania chirurgiczne, powik∏ania infekcyjne,

odrzucanie przeszczepionej nerki, nawrót choroby

pierwotnej w nerce przeszczepionej;

2) wp∏yw przewlek∏ej choroby nerek na rozwój psychiczny, fizyczny i emocjonalny dziecka;

9) ˝ywienie chorych po przeszczepie;

3) problem opieki nad dzieçmi obj´tymi programem

leczenia nerkozast´pczego;

10) opieka nad pacjentem po przeszczepie nerki, okres

pooperacyjny wczesny, opieka w poradni nefrologicznej.

MODU¸ VI. SPECYFIKA OPIEKI

NAD DZIECKIEM

NEFROLOGICZNEJ

1. Cel modu∏u

Wszechstronne przygotowanie piel´gniarki do

sprawowania opieki nad dzieçmi w przedziale od 0 do

16 lat, poddanymi ró˝nym formom leczenia nerkozast´pczego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç objawy i przebieg chorób nerek

u dzieci;

2) dokonaç oceny zaburzeƒ czynnoÊciowych i rozwojowych u dzieci w przebiegu przewlek∏ej choroby;

4) przygotowanie dziecka do badaƒ diagnostycznych;

5) techniczne aspekty hemodializy i dializy otrzewnowej u dzieci;

6) leczenie dietetyczne;

7) psychologiczne aspekty przewlek∏ej terapii nerkozast´pczej u dzieci;

8) rola rodziny, szko∏y, rówieÊników w procesie leczenia dziecka dializowanego;

9) organizacja opieki nad dzieckiem dializowanym

oraz formy wsparcia;

10) organizacja pracy w pediatrycznej stacji dializ;

11) zadania piel´gniarki na oddziale dializ dla dzieci.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa nefrologicznego;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 9

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

DIABETOLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

podopiecznemu rol´ i znaczenie samoopieki w przebiegu choroby.

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania kompleksowej opieki nad pacjentem chorym na cukrzyc´

oraz do roli edukatora pacjentów i ich rodzin.

9. Wdro˝yç chorego do samoleczenia.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 165 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 835 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 240 godzin, cz´Êç praktyczna 595 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

8. Zaplanowaç i zrealizowaç indywidualny plan

piel´gnowania pacjenta z cukrzycà.

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Przedstawiç struktur´ organizacyjnà opieki medycznej i pozamedycznej nad pacjentem z cukrzycà.

2. Omówiç kierunki polityki zdrowotnej w zakresie

prewencji cukrzycy.

3. Wspó∏uczestniczyç w diagnozowaniu i leczeniu

chorych na cukrzyc´.

10. Opracowywaç programy wp∏ywajàce na jakoÊç

˝ycia chorych na cukrzyc´.

11. Opracowywaç i realizowaç programy profilaktyki cukrzycy.

12. Propagowaç prozdrowotny styl ˝ycia chorych

na cukrzyc´.

13. Wykorzystywaç czynniki motywujàce pacjenta

do radzenia sobie z chorobà.

14. Edukowaç pacjenta chorego na cukrzyc´ w zakresie: stylu ˝ycia, samoobserwacji i samopiel´gnacji

celem zapobiegania powik∏aniom, wykonywania

wstrzykni´ç insuliny oraz modyfikacji dawki.

15. Edukowaç rodzin´ chorego w zakresie udzielania wsparcia i pomocy nieprofesjonalnej w sytuacjach

nag∏ych.

16. Dobieraç metody edukacji chorego w zale˝noÊci od wieku, poziomu intelektualnego, uwarunkowaƒ

psychospo∏ecznych.

4. Scharakteryzowaç kierunki leczenia cukrzycy.

17. Pe∏niç rol´ nauczyciela innych piel´gniarek

w zakresie piel´gnowania pacjentów z cukrzycà.

5. Rozpoznaç potrzeby i problemy zdrowotne chorego na cukrzyc´.

18. Zapoznaç podopiecznego z zasadami diety cukrzycowej.

6. Pomagaç choremu w zaakceptowaniu jego choroby.

19. Zaplanowaç indywidualny plan ˝ywienia dla

poszczególnych chorych.

7. Rozpoznaç i oceniç deficyt w zakresie mo˝liwoÊci samoopieki u chorego na cukrzyc´, uÊwiadomiç

20. Tworzyç standardy w opiece nad chorym na

cukrzyc´ i jego otoczeniem.

21. Komunikowaç si´ z chorym i jego otoczeniem.

22. Wspieraç chorego i jego rodzin´ w sytuacjach

trudnych.

Poz. 1922

23. Monitorowaç programy edukacyjne z zakresu

profilaktyki, piel´gnacji i leczenia cukrzycy.

24. Planowaç w∏asny rozwój zawodowy.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

I

Zaawansowana praktyka specjalistyczna

30

—

—

30

II

Wybrane zagadnienia dotyczàce

cukrzycy osób doros∏ych i dzieci

35

—

—

35

III

˚ywienie chorych na cukrzyc´

35

—

—

35

IV

Piel´gnowanie osób doros∏ych

chorych na cukrzyc´

45

Poradnia cukrzycowa dla kobiet

w cià˝y

Oddzia∏ chirurgiczny

Oddzia∏ diabetologiczny

Oddzia∏ dermatologiczny

Poradnia diabetologiczna

35

35

105

35

105

V

Piel´gnowanie dzieci chorych na

cukrzyc´

35

Poradnia diabetologiczna dla

dzieci

Oddzia∏ diabetologiczny dla dzieci

70

35

VI

Opieka oko∏ooperacyjna nad chorym na cukrzyc´

15

Oddzia∏ chirurgii dzieci´cej

Oddzia∏ chirurgii doros∏ych

35

35

85

VII

Edukacja chorych na cukrzyc´

45

OÊrodek edukacji chorych na cukrzyc´

105

150

595

835

¸àczna liczba godzin

240

V. Program nauczania

MODU¸ I. ZAAWANSOWANA PRAKTYKA SPECJALISTYCZNA

360

140

4) omówiç dynamik´ rozwoju piel´gniarstwa diabetologicznego;

5) przedstawiç organizacj´

w diabetologii;

opieki

piel´gniarskiej

1. Cel modu∏u

6) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym;

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia roli lidera

w zakresie opieki diabetologicznej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wymieniç cele i zadania oÊrodków diabetologicznych;

7) prowadziç proces piel´gnowania;

8) oceniaç i weryfikowaç jakoÊç opieki piel´gniarskiej;

9) wykorzystaç modele piel´gnowania w praktyce zawodowej piel´gniarki;

2) omówiç rol´ stowarzyszeƒ diabetologicznych

w organizowaniu opieki nad chorym z cukrzycà;

10) wspó∏pracowaç w budowaniu programów promocyjnych, profilaktycznych, terapeutycznych w zale˝noÊci od potrzeb Êrodowiska;

3) scharakteryzowaç czynniki warunkujàce koszty

spo∏eczne leczenia cukrzycy;

11) organizowaç i kierowaç samokszta∏ceniem piel´gniarek;

12) pomóc pacjentowi w rozwiàzywaniu problemów,

kierujàc si´ indywidualnym podejÊciem do cz∏owieka.

3. TreÊci nauczania

1) cukrzyca jako choroba spo∏eczna i cywilizacyjna

Poz. 1922

ce problemy zdrowotne chorych na cukrzyc´ w danym regionie;

5) wyodr´bniç szczegó∏owe, typowe dla wybranej

populacji zagadnienia epidemiologiczne dotyczàce cukrzycy;

a) organizacja oÊrodków diabetologicznych,

6) przedstawiç zasady diety cukrzycowej;

b) stowarzyszenia diabetologiczne

i profesjonalne),

7) omówiç zasady opracowania schematu podawania insuliny;

(spo∏eczne

c) koszty spo∏eczne leczenia cukrzycy;

2) rozwój piel´gniarstwa diabetologicznego

a) organizacja opieki piel´gniarskiej w diabetologii,

b) kierunki rozwoju piel´gniarstwa diabetologicznego,

c) doskonalenie zawodowe piel´gniarek diabetologicznych,

d) programy profilaktyczne i terapeutyczne;

8) scharakteryzowaç doustne preparaty hipoglikemizujàce;

9) opisaç mechanizmy dzia∏ania poszczególnych preparatów insulin i leków doustnych stosowanych

w leczeniu cukrzycy;

10) okreÊliç poszczególne typy cukrzycy i podaç ich

charakterystyk´;

11) wymieniç kryteria rozpoznawania cukrzycy;

3) wspó∏praca w zespole terapeutycznym;

12) wyjaÊniç mechanizm zaburzeƒ metabolicznych

w cukrzycy;

4) teorie piel´gnowania w opiece nad pacjentem diabetologicznym;

13) interpretowaç objawy kliniczne i wyniki badaƒ diagnostycznych;

5) kompetencje zawodowe piel´gniarki specjalistki

w dziedzinie piel´gniarstwa diabetologicznego;

14) oceniç stopieƒ wyrównania cukrzycy na podstawie

wyników badaƒ biochemicznych i klinicznych;

6) proces piel´gnowania chorego na cukrzyc´;

7) wszechstronnoÊç i indywidualizacja post´powania

piel´gnacyjnego w stosunku do pacjenta chorego

na cukrzyc´;

15) wspó∏uczestniczyç w ocenie skutecznoÊci leczenia

cukrzycy I i II stopnia;

16) wskazaç mo˝liwoÊci profilaktyki cukrzycy.

8) ocena jakoÊci opieki piel´gniarskiej w diabetologii.

3. TreÊci nauczania

MODU¸ II. WYBRANE ZAGADNIENIA DOTYCZÑCE

CUKRZYCY OSÓB DOROS¸YCH I DZIECI

1) epidemiologia cukrzycy

1. Cel modu∏u

Poszerzenie i aktualizacja wiedzy na temat epidemiologii, etiologii, patogenezy, klasyfikacji oraz rozpoznawania i leczenia cukrzycy.

a) wskaêniki: zapadalnoÊci, chorobowoÊci, umieralnoÊci,

b) wp∏yw zewn´trznych cech populacji na wskaêniki epidemiologiczne;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2) etiologia i patogeneza cukrzycy typu I i II (bez oty∏oÊci i skojarzonej z oty∏oÊcià), cukrzycy wtórnej;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

3) klasyfikacja cukrzycy wed∏ug Âwiatowej Organizacji Zdrowia z 1997 r.;

1) scharakteryzowaç sytuacj´ epidemiologicznà dotyczàcà cukrzycy;

4) symptomatologia

2) podejmowaç dzia∏ania umo˝liwiajàce wi´kszà wykrywalnoÊç cukrzycy bezobjawowej;

3) wspó∏pracowaç z osobami i instytucjami odpowiedzialnymi za polityk´ zdrowotnà regionu w zakresie prewencji cukrzycy pierwotnej;

4) przeprowadziç prawid∏owy wywiad pozwalajàcy

zgromadziç niezb´dne informacje charakteryzujà-

a) objawy i przebieg cukrzycy zale˝nej od insuliny,

b) objawy i przebieg cukrzycy niezale˝nej od insuliny;

5) rozpoznawanie cukrzycy

a) rozpoznawanie stanu przedcukrzycowego,

b) objawy kliniczne,

c) wywiad rodzinny,

d) diagnostyka laboratoryjna;

6) zaburzenia metaboliczne u chorych na cukrzyc´

a) zaburzenia przemiany w´glowodanowej, t∏uszczowej i bia∏kowej,

b) wp∏yw dzia∏ania hormonów na procesy metaboliczne kontrolowane przez insulin´;

7) leczenie cukrzycy

a) leczenie dietà — ogólne zalecenia dietetyczne,

wymienniki w´glowodanowe (obliczanie, tabele), nale˝na masa cia∏a (obliczanie, prawid∏owe

wskaêniki w cukrzycy), technologia potraw, rozk∏ad posi∏ków,

Poz. 1922

10) dostosowaç diet´ w przypadku chorób wspó∏istniejàcych, ze szczególnym uwzgl´dnieniem oty∏oÊci;

11) udzielaç porad ˝ywieniowych dostosowanych do

mo˝liwoÊci i potrzeb pacjenta;

12) opracowaç program edukacyjny dotyczàcy ˝ywienia chorego na cukrzyc´.

3. TreÊci nauczania

1) dieta jako integralna cz´Êç terapii;

2) zasady racjonalnego ˝ywienia w cukrzycy

a) ocena zapotrzebowania energetycznego,

b) leczenie insulinà — rodzaje, sposoby, powik∏ania insulinoterapii,

b) obliczanie wartoÊci od˝ywczych sk∏adników pokarmowych,

c) doustne preparaty hipoglikemizujàce,

c) wp∏yw wysi∏ku fizycznego na diet´,

d) leczenie skojarzone,

d) wymienniki pokarmowe

bia∏kowe, t∏uszczowe),

e) ocena skutecznoÊci leczenia;

8) profilaktyka cukrzycy.

MODU¸ III. ˚YWIENIE CHORYCH NA CUKRZYC¢

(w´glowodanowe,

e) wp∏yw spo˝ywania alkoholu na poziom glikemii

i przebieg cukrzycy;

3) planowanie diety z uwzgl´dnieniem

1. Cel modu∏u

a) zapotrzebowania energetycznego,

Przygotowanie piel´gniarki do edukacji chorego

na cukrzyc´ w zakresie prawid∏owego od˝ywiania.

b) zró˝nicowania sk∏adników od˝ywczych,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

c) rozk∏adu posi∏ków w zale˝noÊci od sposobu leczenia,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

d) nale˝nej masy cia∏a,

1) omówiç cele terapeutyczne diety cukrzycowej;

f) sytuacji szczególnych,

2) scharakteryzowaç zasady prawid∏owego ˝ywienia

w cukrzycy;

g) preferencji smakowych i kulturowych;

3) okreÊliç zapotrzebowanie energetyczne w zale˝noÊci od nale˝nej masy cia∏a, wieku, p∏ci i aktywnoÊci fizycznej;

4) dokonaç oceny wartoÊci od˝ywczych oraz kalorycznoÊci sk∏adników w diecie chorego na cukrzyc´;

5) omówiç wp∏yw spo˝ywania alkoholu na przebieg

cukrzycy;

e) aktywnoÊci fizycznej,

4) techniki kulinarne i ich wp∏yw na wartoÊç od˝ywczà posi∏ków;

5) dieta chorego na cukrzyc´ w przypadku chorób

wspó∏istniejàcych

a) celiakii,

b) choroby zakaênej,

c) zaburzeƒ ∏aknienia,

6) wymieniç i omówiç wp∏yw czynników warunkujàcych planowanie dietetyczne chorego na cukrzyc´;

d) nadciÊnienia t´tniczego,

7) przygotowaç wzorcowy tygodniowy jad∏ospis dla

pacjenta z uwzgl´dnieniem jego stylu ˝ycia;

f) hypolipidemii,

e) choroby wrzodowej,

g) zatruç pokarmowych,

8) zró˝nicowaç potrzeby ˝ywieniowe w zale˝noÊci od

modelu leczenia cukrzycy i poziomu glikemii;

9) przedstawiç wp∏yw technik kulinarnych na wartoÊç

od˝ywczà posi∏ków;

h) uszkodzenia mià˝szu nerek;

6) zasady konstruowania programów edukacyjnych

w zakresie ˝ywienia chorych na cukrzyc´.

MODU¸ IV. PIEL¢GNOWANIE OSÓB

CHORYCH NA CUKRZYC¢

— 13469 —

DOROS¸YCH

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania opieki nad chorym na cukrzyc´.

Poz. 1922

3. TreÊci nauczania

1) funkcjonowanie organizmu a cukrzyca;

2) wp∏yw stylu ˝ycia pacjenta na przebieg i leczenie

cukrzycy

a) wykonywany zawód,

b) aktywnoÊç fizyczna,

2. Wykaz umiej´tnoÊci

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wyjaÊniç wp∏yw cukrzycy na funkcjonowanie organizmu;

2) okreÊliç wp∏yw stylu ˝ycia chorego na przebieg

i leczenie cukrzycy;

3) wymieniç zasady profilaktyki powik∏aƒ w przebiegu cukrzycy;

c) inne;

3) profilaktyka powik∏aƒ cukrzycy;

4) opieka piel´gniarska nad chorym w przebiegu

ostrych powik∏aƒ cukrzycy

a) kwasicy i Êpiàczki ketonowej,

b) kwasicy i Êpiàczki mleczanowej,

c) nieketonowej Êpiàczki hipermolalnej;

5) opieka piel´gniarska nad chorym w przebiegu powik∏aƒ d∏ugotrwa∏ej cukrzycy

4) rozpoznawaç ostre powik∏ania cukrzycy;

a) retinopatii,

5) planowaç i realizowaç opiek´ piel´gniarskà nad

chorymi w przebiegu ostrych powik∏aƒ cukrzycy;

b) nefropatii,

6) planowaç i realizowaç opiek´ piel´gniarskà

w przebiegu powik∏aƒ d∏ugotrwa∏ej cukrzycy;

d) kardiomiopatii,

7) scharakteryzowaç przyczyny wyst´powania w cukrzycy stanów zagro˝enia ˝ycia;

f) osteopatii,

8) rozpoznawaç stany zagro˝enia ˝ycia w przebiegu

cukrzycy;

h) paradontozy;

9) podejmowaç dzia∏ania w przypadku wystàpienia

stanów zagro˝enia ˝ycia;

10) planowaç i realizowaç edukacj´ kobiety ci´˝arnej

chorej na cukrzyc´;

11) podaç docelowe kryteria wyrównania cukrzycy

w odniesieniu do poszczególnych grup chorych;

12) zaplanowaç docelowe wskaêniki kontrolne w odniesieniu do poszczególnych grup chorych;

13) zaplanowaç, realizowaç i modyfikowaç proces piel´gnowania chorego;

14) dokonaç korekty dawki insuliny krótkodzia∏ajàcej

w szczególnych sytuacjach;

15) wspó∏uczestniczyç w ocenie skutecznoÊci leczenia

cukrzycy I i II stopnia;

16) oznaczaç glikemi´, glikozuri´, acetonuri´ i mikroalbuminuri´ za pomocà suchych pasków testowych;

c) stopy cukrzycowej,

e) encefalopatii,

g) zmian skórnych i b∏on Êluzowych,

6) cukrzyca a cià˝a

a) cià˝a u kobiety chorej na cukrzyc´ — planowanie cià˝y, planowanie pocz´cia, program opieki

nad ci´˝arnà, opieka oko∏oporodowa,

b) opieka nad ci´˝arnà chorà na cukrzyc´ rozpoznanà w przebiegu cià˝y,

c) opieka nad kobietà w cià˝y chorà na cukrzyc´

ci´˝arnych;

7) inne problemy zdrowotne chorych na cukrzyc´

a) oty∏oÊç,

b) zaka˝enia,

c) choroby wspó∏istniejàce;

8) problemy psychologiczne, rodzinne i spo∏eczne

chorych na cukrzyc´;

9) badania doraêne poziomu glikemii za pomocà glukometru, suchych pasków testowych.

MODU¸ V. PIEL¢GNOWANIE DZIECI CHORYCH NA

CUKRZYC¢

17) pos∏ugiwaç si´ glukometrami dost´pnymi na rynku;

1. Cel modu∏u

18) wspó∏uczestniczyç w wypracowaniu zasad wspó∏pracy interdyscyplinarnej w diabetologii.

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania opieki nad dzieckiem chorym na cukrzyc´ i jego rodzinà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) komunikowaç si´ z dzieckiem w ró˝nych fazach

rozwojowych oraz z jego rodzinà;

2) scharakteryzowaç metody edukacji dziecka chorego na cukrzyc´ zale˝nie od wieku i rozwoju emocjonalnego;

3) wykorzystaç czynniki motywujàce dziecko do radzenia sobie z chorobà;

4) dokonaç pomiaru glikemii;

5) podawaç insulin´, wykorzystujàc ró˝ne sposoby,

techniki i Êrodki;

6) nauczyç dziecko i opiekunów zasad pos∏ugiwania

si´ ró˝nego typu aparatami do wstrzykni´ç insuliny;

Poz. 1922

a) uczenie dziecka i rodziców obliczania dawek insuliny,

b) uczenie dziecka i rodziców pos∏ugiwania si´ sprz´tem do wstrzykni´ç,

c) uczenie dziecka i rodziców doraênej kontroli poziomu glikemii,

d) dobór metod i Êrodków,

e) ocena efektywnoÊci nauczania;

3) specyfika przebiegu cukrzycy wieku rozwojowego

a) przyczyny, objawy, metody leczenia,

b) charakterystyka objawów hypoglikemii i hyperglikemii u dziecka,

c) wp∏yw wysi∏ku fizycznego na poziom glikemii,

d) zapobieganie hypoglikemii powysi∏kowej,

e) pomiar glikemii,

f) technika iniekcji insuliny,

7) scharakteryzowaç przebieg cukrzycy w zale˝noÊci

od faz rozwojowych dziecka;

g) adaptacja dawek insuliny zale˝nie od aktualnej

glikemii, trybu ˝ycia i nawyków ˝ywieniowych,

8) omówiç powik∏ania cukrzycy typowe dla wieku

rozwojowego;

h) post´powanie w sytuacjach szczególnych (wyjazdy, wycieczki, przyj´cia),

9) wymieniç problemy psychospo∏eczne dzieci chorych na cukrzyc´ i ich rodzin;

i) nastolatki z cukrzycà (problem alkoholu, u˝ywek, antykoncepcji),

10) zaplanowaç i realizowaç proces piel´gnowania

dziecka chorego na cukrzyc´;

11) edukowaç dziecko i rodziców w zakresie modyfikowania dawki insuliny i sposobu ˝ywienia w okresie choroby wspó∏istniejàcej oraz w szczególnych

sytuacjach ˝yciowych;

12) opracowaç jad∏ospis dla dziecka w ró˝nym wieku

rozwojowym;

13) wymieniç wskaêniki jakoÊci ˝ycia dziecka chorego

na cukrzyc´;

14) wyjaÊniç choremu dziecku i jego opiekunom znaczenie przestrzegania diety;

15) wskazaç przyczyny niepowodzeƒ w leczeniu cukrzycy wynikajàcych z okresu dojrzewania oraz

dysfunkcji rodziny i Êrodowiska;

16) wspomagaç rodzin´ chorego we wszystkich dzia∏aniach piel´gnacyjnych;

17) wspó∏uczestniczyç w monitorowaniu efektów edukacji dziecka chorego na cukrzyc´.

3. TreÊci nauczania

1) specyfika komunikowania si´ z dzieckiem chorym

na cukrzyc´ i jego rodzinà;

2) edukacja dziecka

j) cukrzyca u noworodków, niemowlàt, ma∏ych

dzieci,

k) post´powanie w przypadku choroby wspó∏istniejàcej,

l) szczepienia ochronne,

m) powik∏ania cukrzycy typowe dla wieku rozwojowego;

4) ˝ywienie dzieci chorych na cukrzyc´

a) akceptacja diety,

b) opracowanie jad∏ospisu dziecka w wieku przedszkolnym, szkolnym oraz m∏odzieƒczym,

c) dobór diety w sytuacjach wyjàtkowych,

d) aktywnoÊç ruchowa dzieci,

e) ˝ywienie niemowlàt;

5) problemy psychosocjalne dzieci z cukrzycà i ich rodzin;

6) jakoÊç ˝ycia dzieci chorych na cukrzyc´.

MODU¸ VI. OPIEKA

OKO¸OOPERACYJNA

CHORYM NA CUKRZYC¢

NAD

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia opieki

oko∏ooperacyjnej nad dzieckiem i doros∏ym chorym

na cukrzyc´.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

Poz. 1922

5) wsparcie psychiczne w zakresie minimalizacji stresu;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zaplanowaç opiek´ piel´gniarskà nad dzieckiem

i doros∏ym chorym na cukrzyc´ w okresie przed

i po operacji;

6) przygotowanie pacjenta do dalszego leczenia po

opuszczeniu szpitala.

MODU¸ VII. EDUKACJA CHORYCH NA CUKRZYC¢

1. Cel modu∏u

2) omówiç wp∏yw stresu, jakim jest operacja na wahania poziomu glikemii;

3) przygotowaç chorego do operacji z uwzgl´dnieniem stosowanego leczenia;

4) monitorowaç glikemi´ w okresie oko∏ooperacyjnym;

5) obs∏ugiwaç ró˝ne rodzaje pomp infuzyjnych;

Przygotowanie piel´gniarki do opracowywania

i realizacji programów edukacyjnych dla chorych na

cukrzyc´.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

6) przygotowaç roztwory insuliny o ró˝nych st´˝eniach i w∏aÊciwie obliczaç ich przep∏yw;

7) zapobiegaç powik∏aniom w gojeniu si´ ran pooperacyjnych;

8) piel´gnowaç chorego w przypadku wystàpienia

powik∏aƒ w gojeniu si´ ran pooperacyjnych;

9) przedstawiç zasady prowadzenia rehabilitacji pooperacyjnej chorego na cukrzyc´;

10) podejmowaç dzia∏ania minimalizujàce

w okresie oko∏ooperacyjnym;

Zapoznanie piel´gniarki z metodykà edukacji dzieci (ich rodzin lub opiekunów) oraz doros∏ych chorych

na cukrzyc´.

stres

11) edukowaç pacjenta w zakresie stosowania diety

oraz aktywnoÊci fizycznej, ze wzgl´du na zmiany

spowodowane zabiegiem operacyjnym;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç zakres edukacji pacjenta z cukrzycà i jego

rodziny lub opiekunów;

2) zró˝nicowaç metody, formy i Êrodki w edukacji, zale˝nie od wieku pacjenta oraz jego potrzeb i mo˝liwoÊci;

3) edukowaç chorego w zakresie poprawy jakoÊci jego ˝ycia;

4) wskazaç choremu metody i sposoby radzenia sobie z chorobà;

5) motywowaç pacjentów do podejmowania postaw

i dzia∏aƒ prozdrowotnych;

12) wspó∏pracowaç z zespo∏ami opiekujàcymi si´ pacjentami w okresie oko∏ooperacyjnym.

6) oceniç poziom wiedzy podopiecznych na temat

choroby;

3. TreÊci nauczania

7) oceniç umiej´tnoÊci podopiecznych w zakresie samoopieki i samopiel´gnacji;

1) wp∏yw zabiegu operacyjnego na wystàpienie fizycznych i psychicznych czynników stresu

a) zaburzeƒ równowagi metabolicznej,

b) zaburzeƒ równowagi p∏ynów i elektrolitów;

2) zasady przygotowania chorego do operacji w zale˝noÊci od zastosowanego leczenia cukrzycy;

3) piel´gnowanie pacjenta w zale˝noÊci od jego stanu w okresie przedoperacyjnym i pooperacyjnym

a) ró˝nicowanie powik∏aƒ i zaka˝eƒ,

b) zapobieganie powik∏aniom i zaka˝eniom,

c) od˝ywianie dojelitowe,

d) od˝ywianie pozajelitowe;

4) rehabilitacja wczesna i póêna po operacji u chorych na cukrzyc´;

8) rozpoznaç przyczyny niepowodzeƒ w samoopiece

i zaplanowaç dzia∏ania naprawcze ukierunkowane

na popraw´ jakoÊci ˝ycia chorego;

9) motywowaç do skutecznej i sprawnej samokontroli oraz samoopieki w leczeniu w∏asnej choroby;

10) dokonaç analizy dzienniczka samokontroli i wspólnie z chorym rozwiàzaç jego problemy zdrowotne;

11) nauczyç chorego i (lub) rodzin´ (opiekunów) oznaczaç poziom glukozy we krwi i acetonu w moczu;

12) nauczyç chorego i (lub) rodzin´ (opiekunów) wykonywania iniekcji insuliny;

13) nauczyç chorego korekty dawki insuliny w zale˝noÊci od aktualnej glikemii, wysi∏ku fizycznego i posi∏ku, przy pomocy glukometrów i suchych pasków testowych;

14) udzieliç porady ˝ywieniowej oraz podaç w∏aÊciwe

przyk∏ady post´powania w ró˝nych sytuacjach ˝yciowych;

15) nauczyç chorego rozpoznawania objawów stanów

zagro˝enia ˝ycia wyst´pujàcych w cukrzycy i post´powania w przypadku ich wystàpienia;

16) opracowywaç programy edukacyjne w odniesieniu do poszczególnych grup chorych z uwzgl´dnieniem wieku, poziomu intelektualnego, stylu ˝ycia, warunków ekonomicznych, typu cukrzycy

i metod leczenia;

Poz. 1922

n) w∏aÊciwe post´powanie w czasie nieplanowanego wysi∏ku fizycznego,

o) post´powanie w czasie d∏ugotrwa∏ego wysi∏ku

oraz zagadnienia zwiàzane z uprawianiem sportu,

p) zapobieganie przewlek∏ym powik∏aniom w cukrzycy, w tym: pomiary ciÊnienia t´tniczego,

piel´gnacja stóp, higiena osobista, kontrola masy cia∏a, okresowa kontrola lipidogramu oraz

ocena dna oka,

17) oceniaç skutecznoÊç programu edukacyjnego.

q) czynniki wp∏ywajàce na „chwiejny” przebieg

cukrzycy,

3. TreÊci nauczania

r) post´powanie w czasie wspó∏istniejàcej choroby,

1) edukacja jako istotny element terapii w cukrzycy

s) post´powanie w cukrzycy wieku podesz∏ego,

a) znaczenie edukacji w diabetologii,

b) cele edukacji zdrowotnej w cukrzycy,

t) znaczenie uwarunkowaƒ psychospo∏ecznych

w edukacji pacjenta chorego na cukrzyc´,

c) edukacja formalna i nieformalna,

u) grupy wsparcia dla osób chorych na cukrzyc´,

d) zespó∏ edukacyjny w cukrzycy,

v) czasopisma dla osób chorych na cukrzyc´,

e) etapowoÊç edukacji zdrowotnej na przyk∏adzie

cukrzycy,

w) inne.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

f) czynniki wp∏ywajàce na skutecznoÊç edukacji,

g) metody oceny skutecznoÊci nauczania,

h) dobór zasad, metod i Êrodków w edukacji chorych na cukrzyc´;

2) g∏ówne obszary edukacji pacjenta z cukrzycà

a) cukrzyca,

b) technika podawania insuliny,

c) prawid∏owe wstrzykiwanie leku,

d) umiej´tnoÊç modyfikacji dawek leku w zale˝noÊci od wyników pomiarów glukozy we krwi, od˝ywiania, aktywnoÊci fizycznej,

e) samodzielne badanie glukozy we krwi, glukozy

i acetonu w moczu,

f) interpretacja wyników i analiza pope∏nionych

b∏´dów,

g) prowadzenie zeszytu samokontroli,

h) przyczyny i objawy niedocukrzenia,

i) zapobieganie i prawid∏owe post´powanie

w przypadku wystàpienia hypoglikemii,

j) przyczyny i objawy hyperglikemii,

k) zapobieganie i prawid∏owe post´powanie

w przypadku wystàpienia hyperglikemii,

l) zmiany w planie posi∏ków w zale˝noÊci od podj´tego wysi∏ku fizycznego,

m) znaczenie badaƒ poziomu cukru we krwi przed

i po wysi∏ku fizycznym,

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa diabetologicznego lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 10

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI

W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA PEDIATRYCZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

1. Przygotowanie piel´gniarki specjalistki, która

b´dzie posiadaç wiadomoÊci teoretyczne i umiej´tnoÊci praktyczne w zakresie

1) rozpoznawania problemów piel´gnacyjnych, planowania oraz sprawowania opieki nad dzieckiem

zdrowym i chorym z uwzgl´dnieniem jego potrzeb

biologicznych i psychologicznych;

2) edukacji zdrowotnej dziecka i rodziny;

3) efektywnej, samodzielnej pracy w zwiàzku z rozwiàzywaniem problemów zdrowotnych i spo∏ecznych dzieci i m∏odzie˝y oraz wspó∏dzia∏ania w tym

zakresie z rodzinà, szko∏à oraz innymi instytucjami

i organizacjami spo∏ecznymi.

II. Czas trwania specjalizacji

11. Przygotowaç dziecko i rodziców do samokontroli, samoopieki, samopiel´gnacji.

12. Dobieraç metody, techniki, treÊci przekazu do

wieku i potrzeb odbiorcy.

13. Sporzàdzaç konspekty zaj´ç.

14. Analizowaç wp∏yw czynników na przebieg rozwoju dziecka.

15. Propagowaç zachowania prozdrowotne.

16. Opracowywaç programy w zakresie promocji

zdrowia dziecka i rodziny.

17. Planowaç i realizowaç edukacj´ zdrowotnà

oraz oceniaç jej efekty.

18. Analizowaç dane statystyczne i demograficzne.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 204 godziny dydaktyczne.

19. Tworzyç Êrodowisko sprzyjajàce zdrowiu.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

20. Prowadziç poradnictwo w zakresie ˝ywienia

noworodków, niemowlàt, dzieci zdrowych i chorych.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 874 godziny, w tym: cz´Êç teoretyczna 440 godzin, cz´Êç praktyczna 434 godziny.

21. Prowadziç poradnictwo w zakresie sprawowania opieki nad dzieçmi z grup dyspanseryjnych.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

22. Wykonywaç szczepienia ochronne.

23. Zapobiegaç rozprzestrzenianiu si´ zaka˝eƒ

szpitalnych.

24. Zapobiegaç powik∏aniom u dzieci leczonych

w szpitalu.

1. Oceniç poziom rozwoju fizycznego, psychicznego i spo∏ecznego dziecka w poszczególnych fazach

rozwojowych.

25. Zapobiegaç negatywnym skutkom hospitalizacji dzieci.

2. OkreÊliç problemy piel´gnacyjne dziecka zdrowego i dziecka chorego.

26. Pomagaç dziecku i rodzicom w kszta∏towaniu

umiej´tnoÊci radzenia sobie w zmienionej chorobà sytuacji ˝yciowej.

3. Planowaç i realizowaç opiek´ nad dzieckiem

i rodzinà oraz oceniaç dzia∏ania piel´gniarskie.

4. OkreÊlaç priorytety opiekuƒcze dziecka i jego rodziny.

27. Wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym

w procesie diagnozowania i terapii.

28. Rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia.

5. Komunikowaç si´ z pacjentem, jego rodzinà

i w zespole terapeutycznym.

29. Przygotowaç dziecko do badaƒ diagnostycznych i zabiegów leczniczych.

6. Stwarzaç warunki godnego umierania i spokojnej Êmierci.

30. Wykonywaç badania i zabiegi wynikajàce

z ustalonej przez zespó∏ terapeutyczny terapii.

7. Pozyskaç pacjenta i jego rodzin´ jako partnerów

do wspó∏dzia∏ania w procesie piel´gnowania.

31. Prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà i wspó∏uczestniczyç w rehabilitacji prowadzonej przez zespó∏

rehabilitantów.

8. Oceniç stan fizyczny i psychologiczny dziecka.

9. OkreÊlaç zapotrzebowanie na wsparcie dla

dziecka i jego rodziny.

10. Wskazaç grupy wsparcia.

32. Opracowywaç i wdra˝aç standardy opieki piel´gniarskiej nad dzieckiem i rodzinà.

33. Oceniaç poziom jakoÊci opieki w dziedzinie piel´gniarstwa pediatrycznego.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

I

Podstawy piel´gniarstwa pediatrycznego

80

—

—

80

II

Pediatria spo∏eczna

25

Oddzia∏ psychiatrii dzieci´cej

Oddzia∏ odwykowy dla m∏odzie˝y

35

35

95

60

Oddzia∏ po∏o˝niczo-noworodkowy

Poradnia dziecka zdrowego

Dom ma∏ego dziecka

˚∏obek

Szko∏a podstawowa

Szko∏a Êrednia

14

14

14

14

14

14

35

70

35

35

255

III

Opieka nad dzieckiem zdrowym

144

IV

Dziecko w chorobie ostrej i w stanach zagro˝enia ˝ycia

80

Oddzia∏ patologii noworodka

Oddzia∏ intensywnej terapii

Oddzia∏ chirurgii pediatrycznej

Oddzia∏ neuroinfekcji

V

Opieka nad dzieckiem z chorobà

nowotworowà

35

Oddzia∏ onkologiczny lub hematologiczny

35

70

VI

Opieka nad dzieckiem niepe∏nosprawnym

65

Oddzia∏ neurologiczny lub Dom

pomocy spo∏ecznej dla dzieci

35

100

VII

Opieka nad dzieckiem przewlekle

chorym i jego rodzinà

95

Oddzia∏ wewn´trzny dla dzieci

lub zak∏ad piel´gnacyjno-opiekuƒczy

35

130

¸àczna liczba godzin

440

434

874

V. Program nauczania

5) zebraç informacje o dziecku;

MODU¸ I. PODSTAWY PIEL¢GNIARSTWA PEDIATRYCZNEGO

6) rozpoznaç potrzeby rozwojowe dziecka;

1. Cel modu∏u

8) oceniç poziom rozwoju dziecka we wszystkich

okresach rozwojowych;

Zrozumienie filozofii piel´gniarstwa dzieci´cego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç tendencje i kierunki rozwoju piel´gniarstwa pediatrycznego;

2) podjàç samodzielne lub wspólne badania w celu

podnoszenia jakoÊci Êwiadczeƒ w opiece nad

dzieckiem;

3) przygotowaç rodziców do korzystania z ró˝nych

form pomocy instytucjonalnej i pozainstytucjonalnej w opiece nad dzieckiem;

4) pracowaç w zespole interdyscyplinarnym;

7) komunikowaç si´ z dzieckiem i jego rodzicami;

9) rozpoznaç i oceniç stan zaburzeƒ rozwojowych

dziecka;

10) dokonaç oceny zaburzeƒ lub ryzyka zaburzeƒ czynnoÊciowych ze strony ró˝nych uk∏adów i narzàdów;

11) dokonaç oceny stanu od˝ywienia dziecka i oceniç

stopieƒ zaburzeƒ w od˝ywianiu;

12) formu∏owaç problemy zdrowotne dziecka i jego

rodziny;

13) formu∏owaç cele opieki nad dzieckiem w ró˝nych

sytuacjach spo∏ecznych i zdrowotnych;

14) prowadziç dokumentacj´ dziecka zdrowego i chorego;

15) wykonywaç badanie dziecka zdrowego;

16) dobieraç i realizowaç najkorzystniejszy dla dziecka

sposób przygotowania do badaƒ diagnostycznych;

17) wspó∏uczestniczyç w kszta∏towaniu Êrodowiska

wychowawczego i terapeutycznego dziecka;

18) udzieliç wsparcia rodzicom w sprawach dotyczàcych rozwoju i wychowania ich dziecka;

19) realizowaç Êwiadczenia piel´gnacyjne wed∏ug

przyj´tych standardów;

20) opracowaç procedury post´powania piel´gnacyjnego.

3. TreÊç nauczania

1) rozwój pediatrii jako specjalnoÊci medycznej;

2) organizacja opieki nad dzieckiem w Polsce; charakterystyka instytucji wychowawczych;

3) rodzina (struktura, funkcje, wi´zi, postawy rodzicielskie, oddzia∏ywania wychowawcze);

4) rozwój

a) poj´cia podstawowe (wzrastanie, dojrzewanie,

norma rozwojowa),

b) czynniki rozwoju, etapy rozwoju, metody oceny

rozwoju (fizycznego, dojrzewania kostnego,

uz´bienia, psychospo∏ecznego), metody wspomagania rozwoju (stymulacja),

c) l´k i strach u dzieci, potrzeby dziecka (zaspokojenie, niedosyt);

5) rozwój anatomiczny i czynnoÊciowy poszczególnych uk∏adów;

6) gospodarka wodno-elektrolitowa ze szczególnym

zwróceniem uwagi na okres noworodkowy i niemowl´cy;

7) zasady farmakoterapii w pediatrii;

Poz. 1922

15) charakterystyka wybranych objawów chorobowych u dzieci (wymioty, napady drgawkowe, sinica, dusznoÊç, ˝ó∏taczka, obrz´ki, kwasica metaboliczna i oddechowa);

16) choroba dziecka jako sytuacja trudna;

17) hospitalizacja jako sytuacja trudna (reakcja na roz∏àk´, mechanizmy obronne, formy pomocy dziecku i rodzicom, potrzeby dziecka chorego);

18) standardy opieki nad dzieckiem;

19) realizacja procesu piel´gnowania.

MODU¸ II. PEDIATRIA SPO¸ECZNA

1. Cel modu∏u

Zapoznanie piel´gniarki z podstawowymi zagadnieniami pediatrii spo∏ecznej i organizacjà opieki zdrowotnej nad populacjà wieku rozwojowego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç organizacj´ opieki zdrowotnej

nad populacjà wieku rozwojowego w Polsce i na

Êwiecie;

2) okreÊliç najcz´stsze problemy zdrowotne populacji

wieku rozwojowego;

3) okreÊliç i zinterpretowaç wskaênik umieralnoÊci

niemowlàt i umieralnoÊci oko∏oporodowej;

4) scharakteryzowaç i rozpoznaç problemy spo∏eczne

populacji wieku rozwojowego;

5) zaplanowaç sposób post´powania w zakresie pomocy w rozwiàzywaniu problemów spo∏ecznych

dzieci, m∏odzie˝y i ich rodzin;

6) uzasadniç wp∏yw postaw rodzicielskich i metod

wychowawczych na rozwój dziecka;

8) komunikowanie si´ z dzieckiem i jego rodzicami;

7) wspó∏pracowaç z instytucjami adopcyjnymi i opiekà socjalnà;

9) badania diagnostyczne i kliniczne dziecka (obserwacja, wywiad, badanie fizyczne, badania laboratoryjne, badania radiologiczne), badanie dziecka

zdrowego, badanie dziecka chorego;

8) okreÊliç i zinterpretowaç podstawowe akty prawne

w zakresie ochrony prawnej dziecka i rodziny.

10) choroba sieroca (przyczyny, objawy, leczenie, zapobieganie);

11) ból u dzieci (ocena bólu, leczenie bólu, doroÊli wobec cierpienia dzieci);

12) szpital (oddzia∏) pediatryczny jako Êrodowisko leczenia i wychowania;

13) zapobieganie zaka˝eniom na oddzia∏ach pediatrycznych;

14) etyka w opiece pediatrycznej (wybrane aspekty);

3. TreÊç nauczania

1) poj´cie pediatrii spo∏ecznej;

2) epidemiologia w medycynie wieku rozwojowego

a) zachorowalnoÊç i umieralnoÊç oraz chorobowoÊç najcz´stszych chorób wieku rozwojowego,

b) umieralnoÊç niemowlàt i umieralnoÊç oko∏oporodowa,

c) najcz´stsze wady i schorzenia wyst´pujàce

u dzieci i m∏odzie˝y szkolnej;

3) problemy spo∏eczne populacji wieku rozwojowego

a) zaburzenia zachowania (moczenie, nadpobudliwoÊç, inne),

b) niedostosowanie spo∏eczne i jego przejawy

(mi´dzy innymi uzale˝nienia, subkultury m∏odzie˝owe),

c) próby samobójcze,

d) zespó∏ dziecka maltretowanego,

e) instytucjonalna i pozainstytucjonalna pomoc

rodzinie,

f) organizacja i zadania placówek pomocy spo∏ecznej;

4) dziecko w rodzinie

a) postawy rodzicielskie i ich wp∏yw na osobowoÊç dziecka,

Poz. 1922

3) oceniç stan noworodka;

4) wspó∏uczestniczyç w planowaniu opieki nad noworodkiem matki zaka˝onej Human Immunodeficiency Virus (HIV) i wirusem zapalenia wàtroby typu B;

5) scharakteryzowaç wymogi dla „Szpitala Przyjaznego Dziecku” oraz pomagaç rodzicom w umacnianiu wi´zi z dzieckiem;

6) zapobiegaç zaka˝eniom na oddzia∏ach noworodkowych;

7) diagnozowaç sytuacj´ rodzinnà i zaplanowaç pomoc rodzinie;

8) edukowaç w zakresie racjonalnego ˝ywienia;

9) oceniç prawid∏owoÊç jad∏ospisu w ˝ywieniu zbiorowym pod kàtem iloÊciowym i jakoÊciowym;

10) scharakteryzowaç zasady ˝ywienia niemowlàt;

b) metody wychowania w rodzinie i ich znaczenie

dla rozwoju dziecka,

11) promowaç karmienie naturalne;

c) diagnoza rodzinna,

12) scharakteryzowaç szczepionki, zasady ich podawania, przechowywania i transportu;

d) adopcja i rodziny zast´pcze,

e) opieka socjalna i Êrodowiskowa a problemy

wspó∏czesnej rodziny;

5) ochrona prawna dziecka i rodziny

a) Konwencja o prawach dziecka,

13) rozpoznawaç odczyny i powik∏ania poszczepienne;

14) wykonywaç i dokumentowaç szczepienia obowiàzkowe, w grupach ryzyka, zalecane i inne;

15) wykrywaç odchylenia w stanie zdrowia dzieci

i m∏odzie˝y na podstawie badaƒ przesiewowych;

b) Europejska karta praw dziecka w szpitalu,

c) Kodeks rodzinny i opiekuƒczy.

MODU¸ III. OPIEKA NAD DZIECKIEM ZDROWYM

1. Cel modu∏u

1) przygotowanie piel´gniarki do prowadzenia dzia∏aƒ w zakresie ochrony i promowania zdrowia

dzieci i m∏odzie˝y z uwzgl´dnieniem metod, technik oraz Êrodków dydaktycznych;

16) zaplanowaç dzia∏ania piel´gnacyjne w post´powaniu poprzesiewowym;

17) zaplanowaç pomoc w rozwiàzywaniu problemów

zdrowotnych dzieci;

18) ustalaç poziom wiedzy w zakresie zachowaƒ zdrowotnych dzieci i m∏odzie˝y;

19) zaplanowaç w∏asne dzia∏ania edukacyjne i okreÊliç

ich skutecznoÊç;

2) zapoznanie z zasadami racjonalnego ˝ywienia

dzieci i m∏odzie˝y;

20) scharakteryzowaç skutki niedostatków zachowaƒ

prozdrowotnych w zakresie rozwoju dziecka i ryzyka chorób.

3) przygotowanie do prowadzenia dzia∏aƒ w zakresie

opieki nad noworodkiem oraz dzieçmi i m∏odzie˝à

szkolnà;

3. TreÊç nauczania

4) przygotowanie do prowadzenia dzia∏aƒ w zakresie

szczepieƒ ochronnych u dzieci i m∏odzie˝y.

1) organizacja opieki nad matkà i dzieckiem zdrowym

w Polsce — poj´cie profilaktyki nieswoistej i swoistej w pediatrii;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2) wychowanie zdrowotne dzieci i m∏odzie˝y

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

a) poj´cie zdrowia i zachowaƒ prozdrowotnych

w pediatrii oraz skutki niedostatków zachowaƒ

prozdrowotnych dla zdrowia dzieci i m∏odzie˝y,

1) scharakteryzowaç organizacj´ opieki prenatalnej,

perinatalnej i nad noworodkiem;

b) zachowania zdrowotne dzieci i m∏odzie˝y szkolnej w Polsce i na Êwiecie,

2) okreÊliç skutki dzia∏ania czynników wp∏ywajàcych

na rozwój p∏odu;

c) zasady wychowania zdrowotnego stosowane

w pracy z dzieçmi i m∏odzie˝à,

d) program wychowania zdrowotnego w szkole

oraz metody i formy oddzia∏ywaƒ edukacyjnych,

e) wybrane zagadnienia z dydaktyki w odniesieniu

do dzieci i m∏odzie˝y;

3) szczepienia ochronne u dzieci i m∏odzie˝y

a) uodpornienie bierne i czynne, szczepienia obowiàzkowe, w grupach ryzyka, zalecane i inne,

b) kalendarz szczepieƒ,

c) ogólna charakterystyka szczepionek, surowic

odpornoÊciowych i immunoglobulin,

d) kszta∏towanie si´ odpornoÊci w przebiegu rozwoju osobniczego,

Poz. 1922

c) diagnoza rodzinna,

d) formu∏owanie problemów zdrowotnych dziecka

(planowanie dzia∏aƒ piel´gniarskich w post´powaniu poprzesiewowym): zaburzenia rozwoju

fizycznego, nieprawid∏owa ostroÊç wzroku, zez,

zaburzenia s∏uchu, wady postawy, zaburzenia

widzenia barw, podwy˝szone ciÊnienie t´tnicze

krwi, bilanse zdrowia.

MODU¸ IV. DZIECKO W STANACH OSTRYCH I ZAGRA˚AJÑCYCH ˚YCIU

1. Cel modu∏u

e) odczyny i powik∏ania poszczepienne,

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania opieki piel´gniarskiej nad dzieckiem w stanach ostrych

i zagra˝ajàcych ˝yciu.

f) zasady podawania, przechowywania i transportu szczepionek,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

g) organizacja szczepieƒ ochronnych w Polsce,

ustawodawstwo;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

4) ˝ywienie dzieci i m∏odzie˝y

a) ˝ywienie noworodków i niemowlàt,

1) omówiç organizacj´ opieki nad dzieckiem w chorobie ostrej i w stanach zagro˝enia ˝ycia;

b) normy i zasady racjonalnego ˝ywienia dzieci,

2) oceniaç stan ogólny dziecka;

c) wymogi sanitarnohigieniczne w ˝ywieniu,

3) udzielaç pierwszej pomocy dziecku w stanach zagro˝enia ˝ycia;

d) zasady ˝ywienia zbiorowego dzieci i m∏odzie˝y,

ocena jad∏ospisów;

5) opieka prenatalna

a) planowanie rodziny,

b) czynniki wp∏ywajàce na rozwój p∏odu,

c) uwarunkowania wad wrodzonych,

d) organizacja opieki przedporodowej nad matkà

i jej dzieckiem;

6) opieka nad noworodkiem zdrowym

4) podejmowaç i prowadziç dzia∏ania reanimacyjne;

5) zaplanowaç post´powanie z dzieckiem po skutecznej resuscytacji;

6) rozpoznaç ostrà niewydolnoÊç krà˝eniowà i oddechowà;

7) rozpoznaç inne zaburzenia zagra˝ajàce ˝yciu;

8) oceniç stan gospodarki

i kwasowo-zasadowej;

wodno-elektrolitowej

a) organizacja oddzia∏ów po∏o˝niczo-noworodkowych, „Szpital Przyjazny Dziecku”, organizacja

porodów w domu,

9) stosowaç zasady post´powania w wyrównywaniu

zaburzeƒ wodno-elektrolitowych i kwasowo-zasadowych;

b) ocena stanu noworodka po porodzie, fizjologia

okresu noworodkowego, piel´gnacja noworodka,

10) zaplanowaç opiek´ w okresie przed- i pooperacyjnym;

c) zapobieganie zaka˝eniom w oddzia∏ach noworodkowych,

11) rozpoznaç reakcj´ na ból i wspó∏uczestniczyç

w planowaniu post´powania przeciwbólowego;

d) opieka nad noworodkiem matki zaka˝onej HIV

lub wirusem zapalenia wàtroby typu B,

12) stosowaç ró˝ne techniki ˝ywienia i dostrzegaç ryzyko powik∏aƒ z nimi zwiàzanych;

e) opieka nad noworodkiem w domu (wspó∏praca

z po∏o˝nà rodzinnà);

13) komunikowaç si´ z dzieckiem, rodzinà i zespo∏em

terapeutycznym;

7) metody oceny stanu zdrowia dzieci i m∏odzie˝y

a) cele, zadania i organizacja opieki medycznej

nad uczniami,

b) problemy szkolne,

14) oceniaç i wp∏ywaç na jakoÊç opieki nad dzieckiem,

grupà dzieci, populacjà;

15) konstruowaç i modyfikowaç standardy opieki piel´gniarskiej.

3. TreÊci nauczania

Poz. 1922

7) wybrane choroby uk∏adu nerwowego

a) wady rozwojowe,

1) wybrane choroby uk∏adu krà˝enia

b) zespó∏ wzmo˝onego ciÊnienia wewnàtrzczaszkowego,

a) wady wrodzone serca,

b) prze∏o˝enie wielkich pni t´tniczych,

c) cytomegalia — postaç mózgowa,

c) zespó∏ Fallota,

d) neuroinfekcje (wirusowe i bakteryjne),

d) koarktacja aorty,

e) stany padaczkowe;

e) przerwany ∏uk aorty,

f) wirusowe i bakteryjne zapalenie mi´Ênia sercowego,

8) problemy piel´gnacyjne w wybranych chorobach

uk∏adu nerwowego;

9) wybrane choroby ostre uk∏adu oddechowego

g) niewydolnoÊç krà˝enia,

h) tamponada serca,

a) wady wrodzone,

i) wtrzewienie serca,

b) ostra niewydolnoÊç oddechowa,

j) choroba Kawasaki;

c) zapalenia p∏uc;

2) problemy piel´gnacyjne w chorobach uk∏adu krà˝enia;

10) wybrane problemy piel´gnacyjne w chorobach

ostrych uk∏adu oddechowego;

3) problemy piel´gnacyjne po transplantacji serca;

a) wady wrodzone,

11) choroby metaboliczne: zaburzenia ostre glikemii,

wrodzony przerost nadnerczy, problemy piel´gnacyjne w chorobach metabolicznych i endokrynologicznych;

b) krwawienia z przewodu pokarmowego,

12) wybrane choroby zakaêne

4) wybrane choroby uk∏adu pokarmowego

c) ostra niewydolnoÊç wàtroby,

a) zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych,

d) biegunki ostre,

b) zapalenie mózgu,

e) zespó∏ krótkiego jelita,

c) pneumocystoza,

f) zapalenie wyrostka robaczkowego,

d) wirusowe zapalenie wàtroby;

g) wytrzewienie trzewi,

h) zaroÊni´cie prze∏yku i odbytu,

13) problemy piel´gnacyjne w wybranych chorobach

zakaênych;

i) reflux ˝o∏àdkowo-prze∏ykowy,

14) wstrzàs

j) niedro˝noÊç jelit,

a) okreÊlenie wstrzàsu, przyczyny wstrzàsu, rodzaje wstrzàsów,

k) choroba Hirschsprunga;

5) problemy piel´gnacyjne w wybranych chorobach

uk∏adu pokarmowego

a) post´powanie

ostrych,

dietetyczne

w

biegunkach

b) problemy piel´gnacyjne po transplantacji wàtroby;

6) wybrane wady uk∏adu moczowo-p∏ciowego

b) zaburzenia ogólnoustrojowe, rozpoznanie i ocena przebiegu wstrzàsu,

c) post´powanie z dzieckiem we wstrzàsie, powik∏ania;

15) zatrucia

a) przyczyny i rodzaje zatruç,

b) post´powanie z dzieckiem zatrutym,

a) wynicowanie p´cherza,

c) powik∏ania,

b) uszkodzenie zastawki cewki tylnej,

d) zapobieganie zatruciom;

c) zespó∏ brzucha Êliwkowego,

d) skr´t jàdra, ostra niewydolnoÊç nerek,

16) urazy

e) kryza nadciÊnieniowa, brzuszna,

a) rodzaje urazów, rozleg∏oÊç urazów, ocena stanu

dziecka,

f) zespó∏ nerczycowy,

b) post´powanie z dzieckiem po urazie,

g) problemy piel´gnacyjne w wybranych wadach,

c) powik∏ania,

h) problemy piel´gnacyjne po transplantacji nerki;

d) zapobieganie urazom.

MODU¸ V. OPIEKA NAD DZIECKIEM Z CHOROBÑ

NOWOTWOROWÑ

5) opieka piel´gniarska na oddziale dzieci´cym onkologiczno-hematologicznym;

1. Cel modu∏u

6) ból nowotworowy u dzieci — profilaktyka, leczenie;

Poszerzenie i pog∏´bienie wiedzy z zakresu chorób

nowotworowych u dzieci oraz post´powania diagnostycznego, leczniczego i opieki paliatywnej nad dzieckiem.

7) kszta∏towanie si´ poj´cia Êmierci u dzieci;

8) opieka terminalna;

9) pomoc instytucjonalna i pozainstytucjonalna;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç najcz´Êciej wyst´pujàce u dzieci

choroby nowotworowe;

2) dokonaç oceny stanu klinicznego dziecka z chorobà nowotworowà;

3) okreÊliç i udokumentowaç problemy zdrowotne

wynikajàce z istoty choroby i leczenia;

4) planowaç post´powanie piel´gniarskie w stosunku do dzieci z chorobà nowotworowà w zale˝noÊci

od wieku, stanu klinicznego i etapu leczenia;

5) zdobyç zaufanie dziecka i rodziny;

6) stosowaç psychoterapi´ podtrzymujàcà w stosunku do dziecka i rodziny;

7) przygotowaç (fizycznie i psychicznie) dziecko do

zabiegów diagnostycznych i leczniczych;

8) rozpoznaç reakcje na ból;

10) ogólne za∏o˝enia realizowane w opiece hospicyjnej;

11) problemy etyczne w hospicjum dla dzieci.

MODU¸ VI. OPIEKA NAD

SPRAWNYM

DZIECKIEM

NIEPE¸NO-

1. Cel modu∏u

1) przygotowanie piel´gniarki do rozwiàzywania problemów fizycznych i psychospo∏ecznych dzieci

niepe∏nosprawnych i trudnej sytuacji ich rodziców;

2) poznanie ogólnych za∏o˝eƒ rehabilitacji dzieci niepe∏nosprawnych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) rozpoznaç i okreÊliç problemy dziecka lub rodziców w sytuacji jego niepe∏nosprawnoÊci;

9) udzieliç wsparcia dziecku i rodzinie;

2) dokonaç oceny stopnia mo˝liwoÊci samoobs∏ugi

dziecka;

10) wykorzystywaç zasady opieki terminalnej i stwarzaç warunki godnego umierania;

3) scharakteryzowaç postawy rodzicielskie wobec

dziecka niepe∏nosprawnego;

11) modyfikowaç dawk´ leczniczà leku przeciwbólowego i leków ∏agodzàcych inne dokuczliwe objawy.

4) rozpoznaç czynniki warunkujàce prze˝ycia emocjonalne rodziców dziecka niepe∏nosprawnego;

3. TreÊci nauczania

1) epidemiologia chorób nowotworowych u dzieci;

2) najcz´Êciej wyst´pujàce choroby nowotworowe

u dzieci

a) ostra bia∏aczka limfoblastyczna (all),

b) ziarnica z∏oÊliwa (choroba Hodgkina),

c) neuroblastoma, medulloblastoma,

d) guz Wilmsa,

e) retinoblastoma,

f) osteosarcoma, rabdomyosarcoma;

3) badania diagnostyczne w chorobach nowotworowych — przygotowanie fizyczne i psychiczne

dziecka;

4) leczenie: chirurgiczne, farmakologiczne, radioterapia;

5) organizowaç wspólnie z zespo∏em warunki sprzyjajàce pojawieniu si´, utrzymaniu, zmianie lub zlikwidowaniu okreÊlonych zachowaƒ dziecka lub

rodziców;

6) zaplanowaç dzia∏ania pozwalajàce na optymalny

rozwój dziecka niepe∏nosprawnego;

7) kszta∏towaç motywacj´ dziecka do samodzielnego

podejmowania zadaƒ;

8) kszta∏towaç pozytywne postawy spo∏eczne wobec

dzieci niepe∏nosprawnych;

9) organizowaç sytuacje pozwalajàce dziecku niepe∏nosprawnemu kontaktowaç si´ z innymi;

10) zastosowaç wybrane techniki terapeutyczne zgodnie z rozpoznanà sytuacjà dziecka;

11) zapobiegaç samodzielnie lub z innymi cz∏onkami

zespo∏u wtórnym nast´pstwom wynikajàcym

z choroby podstawowej;

12) stawiaç cele krótkoterminowe i d∏ugoterminowe

w opiece nad dzieckiem niepe∏nosprawnym;

13) wskazaç rodzicom lub dziecku ró˝ne formy wsparcia;

14) udzielaç dziecku lub rodzicom potrzebnych informacji, uczyç metod post´powania (piel´gnacyjnych i rehabilitacyjnych);

15) sprawdzaç i oceniaç przygotowanie dziecka lub rodziców do samopiel´gnacji.

3. TreÊci nauczania

1) niepe∏nosprawnoÊç a jakoÊç ˝ycia

a) przyczyny i rodzaje niepe∏nosprawnoÊci (wrodzone i nabyte),

b) niepe∏nosprawnoÊç jako czynnik modyfikujàcy

rozwój dziecka,

c) niepe∏nosprawnoÊç nabyta jako czynnik dezorganizujàcy funkcjonowanie psychiczne i spo∏eczne dziecka,

d) sytuacja rodzin z dzieçmi niepe∏nosprawnymi

(reakcje, etapy),

e) przystosowanie do niepe∏nosprawnoÊci,

f) wychowanie dziecka niepe∏nosprawnego —

problemy, cele, czynniki warunkujàce skutecznoÊç dzia∏aƒ wychowawczych: warunki materialno-bytowe, styl ˝ycia rodziny, postawy, organizacja ˝ycia rodzinnego,

g) pomoc rodzinom dzieci niepe∏nosprawnych (instytucjonalne i pozainstytucjonalne formy pomocy, przepisy prawne dotyczàce rodzin i dzieci niepe∏nosprawnych),

h) rehabilitacja: ogólne za∏o˝enia, cele, rodzaje,

metody, wspó∏udzia∏ piel´gniarki w usprawnianiu dziecka, dzia∏ania psychopedagogiczne piel´gniarki pediatrycznej wobec dziecka niepe∏nosprawnego i jego rodziców, rola sprz´tu rehabilitacyjnego w procesie usprawniania dzieci,

sprz´t rehabilitacyjny stosowany w pediatrii;

2) dzieci niesprawne sensorycznie

a) dzieci niedowidzàce i niewidome: przyczyny inwalidztwa wzrokowego, podzia∏ na grupy dzieci

z uszkodzeniem wzroku, wp∏yw braku wzroku

na rozwój dziecka, etapy w reakcji na utrat´

wzroku, specyficzne zachowanie dziecka niewidomego, potrzeby psychiczne dzieci niewidomych, ograniczenia w zakresie potrzeb poznawczych, kinestetycznych, spo∏ecznych, mechanizmy obronne, kompensacyjna rola innych zmys∏ów, mo˝liwoÊci rewalidacji i samoakceptacji,

opieka nad dzieckiem niewidomym w okresie

hospitalizacji, organizacja szkolnictwa i stan

opieki nad dzieçmi niedowidzàcymi,

b) dzieci z wadà s∏uchu: poj´cie g∏uchoty i jej przyczyny, wczesna diagnostyka, specyfika procesów poznawczych dziecka g∏uchego, adaptacja

Poz. 1922

spo∏eczna dzieci g∏uchych, rozwijanie sprawnoÊci fizycznej i umiej´tnoÊci samoobs∏ugi dzieci

g∏uchych, zak∏ady i szko∏y specjalne dla dzieci

g∏uchych, opieka nad dzieckiem g∏uchym

w okresie hospitalizacji;

3) dzieci z niedorozwojem umys∏owym

a) dzieci z niedorozwojem umys∏owym: definicja

i okreÊlenie przyczyn deficytów, klasyfikacja niedorozwoju, ocena stopnia zaburzeƒ: rozwoju fizycznego, psychicznego, spo∏ecznego, potrzeby, rozwój osobowoÊci dziecka upoÊledzonego

umys∏owo, cele rehabilitacji, formy dzia∏alnoÊci

dziecka g∏´boko upoÊledzonego, szkolnictwo

specjalne,

b) zespó∏ Downa: epidemiologia, przyczyny, charakterystyka cech fizycznych, zmiana cech

w miar´ wzrastania dziecka, cechy osobowoÊci,

zachowania typowe dla dzieci z zespo∏em Downa, wychowanie, opieka nad dzieckiem z zespo∏em Downa w okresie hospitalizacji;

4) dzieci niesprawne ruchowo

a) opieka nad dzieckiem z pora˝eniem mózgowym: okreÊlenie przyczyn mózgowego pora˝enia dzieci´cego, klasyfikacja, ocena stanu

i stopnia zaburzeƒ (ruchu, odruchów, napi´cia,

zdolnoÊci motorycznych i adaptacyjnych, uk∏adu kostnego), ustalenie celów leczenia, post´powanie usprawniajàce, edukacja rodziców,

przyrzàdy pomocnicze (ortezy, aparaty, buty ortopedyczne i inne), operacje ortopedyczne,

wspó∏dzia∏anie specjalistów i placówek opiekuƒczo-leczniczych, formy wsparcia,

b) opieka nad dzieçmi z defektami cewy nerwowej

wady dysgraficzne jako wa˝ny problem zdrowotny i spo∏eczny, epidemiologia, rokowanie,

rodzaje, profilaktyka, post´powanie z noworodkiem (ogólne za∏o˝enia wielospecjalistycznego

leczenia: operacyjnego, usprawniajàcego), wodog∏owie (objawy, leczenie chirurgiczne, ocena

dzia∏ania, powik∏ania), problemy urologiczne

(p´cherz neurogenny), problemy ortopedyczne,

problemy zdrowotne dzieci z wadami cewy nerwowej, wspó∏praca z rodzicami w usprawnianiu

dziecka (wsparcie, instrukta˝),

c) nast´pstwa urazów rdzenia kr´gowego: spastycznoÊç i przykurcze (zapobieganie — u∏o˝enia funkcjonalne, gimnastyka lecznicza), odle˝yny (przyczyny, profilaktyka i leczenie), automatyzm p´cherza, wsparcie,

d) nast´pstwa guzów rdzenia,

e) nast´pstwa guzów mózgu i urazów czaszkowo-mózgowych — zespó∏ psychoorganiczny,

f) zanik rdzeniowy mi´Êni: choroba Werdniga-Hoffmana, choroba Kugelberga-Welander

(m∏odzieƒcza): objawy, ocena wydolnoÊci czynnoÊciowej, leczenie,

g) dystrofia mi´Êniowa Duchenne’a: objawy, badanie, ocena czynnoÊciowa koƒczyn, obr´czy

barkowej i biodrowej, serca i uk∏adu oddechowego, post´pujàcy charakter choroby, leczenie

powik∏aƒ i poprawa jakoÊci ˝ycia,

h) artrogrypoza: objawy, ocena sprawnoÊci dziecka, leczenie (zachowawcze, chirurgiczne

i usprawnianie),

i) braki i ubytki koƒczyn;

13) wskazaç objawy zagra˝ajàce ˝yciu lub zdrowiu

dziecka;

14) dokonaç wyboru metod piel´gnacyjnych stosownie do warunków i miejsca;

15) formu∏owaç cele opieki nad dzieckiem;

16) stymulowaç rozwój dziecka na miar´ jego mo˝liwoÊci;

5) reumatoidalne zapalenie stawów

a) etiopatologia: zmiany w stawach (zakres ruchów), zmiany w mi´Êniach (ocena si∏y mi´Êniowej), zmiany w Êci´gnach i kaletkach maziowych, zmiany w koÊciach,

b) rozpoznanie (badania laboratoryjne,

stopnia samodzielnoÊci),

Poz. 1922

ocena

17) wp∏ywaç na jakoÊç ˝ycia dziecka z chorobà przewlek∏à oraz jakoÊç ˝ycia i funkcjonowanie jego rodziny.

3. TreÊci nauczania

1) choroba przewlek∏a

c) post´powanie zmian,

a) definicja choroby przewlek∏ej,

d) leczenie zachowawcze (farmakologiczne, fizykalne, zapobieganie zniekszta∏ceniom, leczenie

bólu).

b) cechy choroby przewlek∏ej,

c) fizyczne, psychiczne i spo∏eczne skutki choroby

przewlek∏ej,

MODU¸ VII. OPIEKA NAD DZIECKIEM PRZEWLEKLE

CHORYM I JEGO RODZINÑ

d) poczucie zagro˝enia u dziecka i rodziców,

1. Cel modu∏u

f) mechanizmy obronne i ich wartoÊç terapeutyczna,

Przygotowanie do sprawowania opieki nad dzieckiem przewlekle chorym i jego rodzinà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç objawy i przebieg chorób przewlek∏ych;

2) oceniç stan ogólny dziecka;

3) dokonaç oceny zaburzeƒ czynnoÊciowych i rozwojowych;

4) dokonaç oceny przystosowania dziecka lub rodziny do choroby;

5) oceniç nast´pstwa psychospo∏eczne choroby przewlek∏ej u dziecka;

6) oceniç postawy rodzicielskie;

7) kontrolowaç ból i cierpienie dziecka;

8) okazaç cierpliwoÊç, spokój i szacunek dziecku i jego rodzicom;

9) pomóc rodzinie w reorganizacji ˝ycia domowego;

10) wskazaç ró˝ne formy wsparcia dla dziecka i rodziców;

11) zaplanowaç i realizowaç edukacj´ dziecka lub rodziców;

12) okreÊliç zakres samopiel´gnacji w ró˝nych okresach choroby i zapotrzebowania na opiek´ profesjonalnà;

e) fazy adaptacji do choroby,

g) wp∏yw choroby na przebieg rozwoju dziecka;

2) opieka piel´gniarska nad dzieckiem przewlekle

chorym

a) udzia∏ piel´gniarki w eliminowaniu negatywnych konsekwencji psychologicznych choroby

przewlek∏ej dziecka,

b) formy opieki nad dzieckiem przewlekle chorym

i jego rodzinà (wielodyscyplinarnoÊç dzia∏aƒ),

c) edukacja dziecka lub rodziców jako wa˝ny element opieki,

d) znaczenie samoopieki lub samopiel´gnacji dla

samopoczucia dziecka i jego rodziny,

e) problemy edukacyjne i wychowawcze dziecka

przewlekle chorego, formy wsparcia;

3) wrodzone b∏´dy metaboliczne: galaktozemia, fenyloketonuria;

4) wybrane choroby uk∏adu oddechowego

a) dyskineza rz´sek (zespó∏ Kartegenera),

b) przewlek∏e zapalenie oskrzeli,

c) rozedma p∏uc,

d) rozstrzenie oskrzeli,

e) mukowiscydoza,

f) astma;

5) wybrane choroby przewodu pokarmowego

a) choroba wrzodowa,

b) choroba Crohna,

c) wrzodziejàce zapalenie jelita grubego,

d) biegunki przewlek∏e,

Poz. 1922

chiatryczne w uszkodzeniach oÊrodkowego uk∏adu

nerwowego;

14) wybrane schorzenia ortopedyczne u dzieci

e) cholestaza,

f) zespó∏ Reye’a;

6) wybrane choroby uk∏adu sercowo-naczyniowego

a) wady wrodzone serca,

b) nadciÊnienie t´tnicze,

c) kardiomiopatia;

7) zaburzenia krwotoczne i zakrzepowe;

8) wybrane choroby uk∏adu moczowego

a) k∏´bkowe zapalenie nerek,

b) zespó∏ nerczycowy,

c) przewlek∏a niewydolnoÊç nerek,

d) odp∏yw p´cherzowo-moczowodowy;

9) wybrane schorzenia endokrynologiczne

a) wrodzone zwichni´cie stawu biodrowego,

b) skolioza,

c) choroba Pertheza,

d) zaburzenia mineralizacji tkanki kostnej i ∏àcznej.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

a) wrodzona niedoczynnoÊç tarczycy,

b) nadczynnoÊç tarczycy,

c) wrodzony przerost nadnerczy;

10) wybrane choroby uk∏adu nerwowego i mi´Êniowego: padaczka, zaburzenia ruchowe, encefalopatia, miopatie, miastenia;

11) alergia: katar sienny, alergia pokarmowa, wyprysk

(alergiczne zapalenie skóry);

12) wybrane choroby uk∏adu immunologicznego

a) pierwotny niedobór odpornoÊci,

b) wtórny niedobór odpornoÊci,

c) Zespó∏ Nabytego UpoÊledzenia OdpornoÊci

(AIDS);

13) wybrane zagadnienia psychiatrii dzieci´cej: autyzm wczesnodzieci´cy, anoreksja, problemy psy-

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa pediatrycznego, Êrodowiska nauczania i wychowania;

3) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie medycyny

odpowiadajàcej dziedzinie piel´gniarstwa b´dàcej

przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 11

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI

W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA CHIRURGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

II. Czas trwania specjalizacji

Przygotowanie wysoko wykwalifikowanej kadry

piel´gniarek do profesjonalnego i nowoczesnego

sprawowania opieki nad pacjentami ze schorzeniami

leczonymi chirurgicznie, a tak˝e do sprawowania roli

lidera zespo∏ów, inicjowania i wdra˝ania zmian ukierunkowanych na popraw´ jakoÊci Êwiadczonych us∏ug

oraz podejmowania dzia∏aƒ zmierzajàcych do rozwoju

zawodowego.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 190 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

860 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 405 godzin,

w cz´Êci praktycznej 455 godzin.

przedmiotem

16. Mobilizowaç chorego do Êwiadomego udzia∏u

w procesie leczniczo-piel´gnacyjnym.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

17. Dobraç indywidualnie i stosowaç w∏aÊciwe

techniki kontaktu terapeutycznego z pacjentem.

1. Oceniç stan i sytuacj´ psychospo∏ecznà pacjenta leczonego chirurgicznie, wykorzystujàc mo˝liwe

êród∏a informacji.

18. Prowadziç edukacj´ zdrowotnà pacjenta

w zdrowiu i w chorobie, dobierajàc w∏aÊciwe metody

i Êrodki.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

2. Rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia.

3. Rozpoznaç problemy piel´gnacyjne pacjenta

przed i po zabiegu operacyjnym.

4. OkreÊliç priorytety opiekuƒcze w odniesieniu do

pacjenta i grupy pacjentów leczonych chirurgicznie.

5. Zaplanowaç opiek´ piel´gniarskà krótko- i d∏ugofalowà w okresie przed- i pooperacyjnym.

6. Zrealizowaç i oceniç dzia∏ania piel´gniarskie.

7. Dobraç metody post´powania piel´gniarskiego

indywidualnie do potrzeb chorego.

8. Modyfikowaç dzia∏ania piel´gniarskie stosownie

do zmieniajàcego si´ stanu pacjenta.

9. Przygotowaç chorego do ró˝nych badaƒ diagnostycznych i zabiegu operacyjnego.

10. Dobraç model organizacyjny opieki piel´gniarskiej do sytuacji pacjenta.

19. Przekonaç pacjenta o koniecznoÊci stosowania

leczenia dietetycznego oraz s∏u˝yç mu radà i pomocà.

20. Opracowaç i koordynowaç programy profilaktyczne, promocyjne, lecznicze i rehabilitacyjne.

21. Doradziç pacjentowi i jego rodzinie jak zaopatrzyç si´ w sprz´t ortopedyczny.

22. Organizowaç i skutecznie realizowaç program

w∏asnego rozwoju zawodowego i zespo∏u wspó∏pracowników.

23. Dobieraç treÊci, metody i formy doskonalenia

zawodowego.

24. Zarzàdzaç opiekà piel´gniarskà.

25. Oceniç jakoÊç opieki piel´gniarskiej i zarzàdzaç

jakoÊcià tej opieki.

26. OkreÊlaç problemy, które mogà byç przedmiotem badaƒ naukowych.

11. Prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà i wspó∏uczestniczyç w rehabilitacji realizowanej przez zespó∏

interdyscyplinarny.

27. Wykorzystaç badania naukowe w piel´gniarstwie do poprawy jakoÊci opieki.

12. Wspieraç pacjenta i jego rodzin´ w chorobie

i niepe∏nosprawnoÊci.

28. Interpretowaç obowiàzujàce przepisy prawne

i wykorzystywaç je do organizacji i realizacji opieki

piel´gniarskiej.

13. Wskazaç grupy wsparcia spo∏ecznego dla pacjenta i jego rodziny.

14. Wdra˝aç standardy opieki piel´gniarskiej

u chorych przed i po operacji.

15. Przygotowaç chorego po zabiegu operacyjnym

do samoopieki i samopiel´gnacji, a rodzin´ do sprawowania opieki nieprofesjonalnej.

29. Wspó∏pracowaç z osobami, instytucjami, a tak˝e w zespole interdyscyplinarnym dla zabezpieczenia

niezb´dnych warunków do realizacji pe∏noprofilowej

opieki piel´gniarskiej pacjentowi w szpitalu i w warunkach domowych.

30. Wspó∏uczestniczyç w opracowywaniu programów lokalnych w ochronie zdrowia.

IV. Plan nauczania

Lp.

1

MODU¸

2

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

3

4

5

6

I

Wprowadzenie do chirurgii

105

Oddzia∏ chirurgii ogólnej (sala zabiegowa lub opatrunkowa)

35

140

II

Piel´gnowanie pacjenta na oddziale chirurgii ogólnej

90

Ambulatorium chirurgii ogólnej

Oddzia∏ chirurgii ogólnej

Chirurgia jednego dnia

35

2

Poz. 1922

3

4

5

6

III

Piel´gnowanie pacjenta na oddziale chirurgii urazowej i ortopedii

75

Ambulatorium chirurgii urazowej1)

Oddzia∏ chirurgii urazowej

Oddzia∏ ortopedii

35

35

35

IV

Piel´gnowanie pacjenta ze schorzeniami serca, naczyƒ i p∏uc leczonego chirurgicznie

45

Oddzia∏ kardiochirurgii

Oddzia∏ chirurgii naczyniowej1)

Oddzia∏ torakochirurgii

35

35

35

150

V

Piel´gnowanie pacjenta ze schorzeniami uk∏adu moczowego leczonego chirurgicznie

45

Oddzia∏ urologii

35

80

VI

Wybrane zagadnienia chirurgii

wieku dzieci´cego

45

Oddzia∏ chirurgii dzieci´cej

70

115

¸àczna liczba godzin

405

455

860

180

1) Zamiennie oddzia∏ chirurgii ogólnej szerokoprofilowej — wy∏àcznie jednorazowo.

V. Program nauczania

MODU¸ I. WPROWADZENIE DO CHIRURGII

1. Cel modu∏u

Zrozumienie wp∏ywu urazu na organizm, pog∏´bienie wiedzy z zakresu nowoczesnej diagnostyki, ˝ywienia, leczenia i usprawniania chorych poddanych

leczeniu chirurgicznemu oraz wykorzystanie jej

w dzia∏alnoÊci praktycznej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç podzia∏ p∏ynów ustrojowych

i zapotrzebowanie cz∏owieka na wod´;

2) scharakteryzowaç przyczyny zaburzeƒ gospodarki

wodnej u chorego leczonego chirurgicznie;

11) zapewniç dro˝noÊç dróg oddechowych u chorego

nieprzytomnego, z urazem kr´gos∏upa i w innych

stanach zagro˝enia ˝ycia;

12) podjàç reanimacj´ metodà dwóch i jednego ratownika;

13) wyznaczyç miejsce do poÊredniego masa˝u serca;

14) wykonaç poÊredni masa˝ serca;

15) wykonaç defibrylacj´ serca;

16) wykonaç r´koczyn Heimlicha w przypadku aspiracji cia∏a obcego u przytomnego, nieprzytomnego,

doros∏ego i dziecka;

17) zinterpretowaç wyniki badaƒ

w kierunku zagro˝enia ˝ycia;

laboratoryjnych

18) scharakteryzowaç zaburzenia równowagi kwasowo–zasadowej;

19) scharakteryzowaç i zró˝nicowaç objawy wstrzàsu;

3) rozpoznaç objawy kliniczne odwodnienia;

20) okreÊliç skutki niedo˝ywienia;

4) dokonaç bilansu p∏ynów;

21) wymieniç wskazania do ˝ywienia enteralnego i parenteralnego;

5) podaç prawid∏owe wartoÊci st´˝enia anionów i kationów w surowicy krwi;

6) scharakteryzowaç

preparaty

krwiopochodne

i krwiozast´pcze oraz zasady ich podawania;

7) wymieniç wskazania do przetoczenia krwi i preparatów krwiopochodnych;

8) przygotowaç krew i preparaty krwiopochodne do

przetoczenia;

9) rozpoznaç i odpowiednio post´powaç przy pojawieniu si´ objawów poprzetoczeniowych;

10) rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia;

22) zaproponowaç diet´ w∏aÊciwà dla stanu klinicznego chorego;

23) dobraç i wykorzystaç ró˝ne techniki karmienia

chorych;

24) scharakteryzowaç ˝ywienie parenteralne;

25) monitorowaç chorego ˝ywionego parenteralnie;

26) piel´gnowaç chorego w zale˝noÊci od metody

i sposobu ˝ywienia;

27) rozpoznaç powik∏ania ˝ywienia enteralnego i parenteralnego;

28) wymieniç êród∏a kalorii w ˝ywieniu pozajelitowym;

29) przygotowaç chorego do zabiegu operacyjnego,

uwzgl´dniajàc rodzaj zabiegu operacyjnego i rodzaj znieczulenia;

30) rozpoznaç powik∏ania po znieczuleniu i objàç chorego opiekà;

31) oceniç ból i zastosowaç zlecone Êrodki przeciwbólowe;

32) wyjaÊniç poj´cia: kalectwo, inwalidztwo, niepe∏nosprawnoÊç;

33) wymieniç i omówiç etapy procesu rehabilitacji;

Poz. 1922

50) okreÊliç problemy zdrowotne chorego wynikajàce

ze specyfiki schorzeƒ wieku podesz∏ego;

51) rozpoznaç zaburzenia w funkcjonowaniu psychospo∏ecznym (funkcje procesów poznawczych, role

spo∏eczne);

52) wymieniç warunki

w geriatrii;

farmakoterapii

stosowanej

53) okreÊliç wp∏yw leków stosowanych w chirurgii na

organizm cz∏owieka w wieku podesz∏ym;

54) rozpoznaç problemy zdrowotne cz∏owieka w wieku

podesz∏ym w okresie przed– i pooperacyjnym;

34) scharakteryzowaç grupy inwalidztwa;

55) zaplanowaç opiek´ nad cz∏owiekiem w wieku podesz∏ym, zrealizowaç i oceniç podj´te dzia∏ania;

35) wyjaÊniç aspekty postaw ludzkich wobec niepe∏nosprawnoÊci i przeciwdzia∏aç postawom negatywnym;

56) scharakteryzowaç aspekty kliniczne, prawne

i etyczne pobierania narzàdów do przeszczepów;

36) zapoznaç chorego i jego rodzin´ z rodzajami sprz´tu ortopedycznego, zasadami jego wypo˝yczania

lub zakupu;

37) przedstawiç podstawy prawne zaopatrywania si´

w sprz´t ortopedyczny;

38) rozpoznaç zmiany zachodzàce w psychice chorego

pod wp∏ywem choroby, kalectwa oraz przeciwdzia∏aç im za pomocà metod i Êrodków oddzia∏ywania psychoterapeutycznego;

39) prowadziç çwiczenia oddechowe i oceniç ich skutecznoÊç;

40) prowadziç i nauczyç pacjenta wykonywania çwiczeƒ izometrycznych;

57) okreÊliç specyfik´ opieki piel´gniarskiej nad dawcà i biorcà narzàdu.

3. TreÊci nauczania

1) krew, p∏yny ustrojowe

a) krew, preparaty krwiopochodne i krwiozast´pcze – przetaczanie, wskazania, technika, odczyny poprzetoczeniowe, przepisy prawne,

b) mechanizmy hemostazy w chirurgii — fizjologia

i zaburzenia,

c) gospodarka wodno-elektrolitowa — podzia∏

i sk∏ad p∏ynów ustrojowych, osmolalnoÊç, zespo∏y zaburzeƒ wodno-elektrolitowych, równowaga kwasowo-zasadowa,

41) rozpoznawaç i rozwiàzywaç problemy psychospo∏eczne pacjentów po zabiegach okaleczajàcych

(np. amputacja koƒczyn, piersi, wy∏onienia stomii);

d) wp∏yw urazu na ustrój,

42) wspieraç emocjonalnie pacjentów w zakresie samoopieki i samoobs∏ugi;

2) ˝ywienie chorych w chirurgii

e) wstrzàs, rodzaje, objawy, ró˝nicowanie, post´powanie;

a) zasoby energetyczne ustroju,

43) prowadziç çwiczenia ogólnokondycyjne;

44) prowadziç çwiczenia usprawniajàce z u˝yciem

specjalnych przyrzàdów, szczególnie w zakresie

samoobs∏ugi;

45) przygotowaç chorego do zabiegów i çwiczeƒ rehabilitacyjnych oraz aktywnego wspó∏dzia∏ania;

46) przygotowaç pacjenta do ró˝nego rodzaju zabiegów fizykoterapeutycznych;

47) wykonaç prawid∏owo oklepywanie, masa˝ klasyczny, a tak˝e przygotowaç rodzin´ chorego do kontynuacji zabiegu w domu;

48) scharakteryzowaç zmiany inwolucyjne w przebiegu starzenia si´ i staroÊci;

49) oceniç sytuacj´ chorego w wieku podesz∏ym

i ustaliç jego stan funkcjonalny;

b) podstawowe zapotrzebowanie ustroju na sk∏adniki od˝ywcze,

c) zaburzenia metaboliczne pourazowe,

d) metody ˝ywienia chorych w chirurgii (doustne,

enteralne, parenteralne, wskazania, zasady,

technika, rodzaje preparatów, monitorowanie

biochemiczne, powik∏ania),

e) rola piel´gniarki w ˝ywieniu chorych,

f) ocena stanu od˝ywienia chorego;

3) reanimacja, znieczulenie i zwalczanie bólu

a) reanimacja oddechowo-krà˝eniowa metodà

dwóch i jednego ratownika — udro˝nienie dróg

oddechowych, sztuczna wentylacja, poÊredni

masa˝ serca, farmakoterapia, elektroterapia, reanimacja niemowlàt i dzieci,

b) znieczulenie ogólne, regionalne — wskazania,

przeciwwskazania,

j) rehabilitacja osób po urazach — zapobieganie

powik∏aniom,

c) przygotowanie chorego do znieczulenia, Êrodki

stosowane do znieczulenia ogólnego i regionalnego, opieka nad chorym po znieczuleniu,

k) kinezyterapia u osób po zabiegach operacyjnych jamy brzusznej (wskazania, przeciwwskazania),

d) patofizjologia bólu, rodzaje, leczenie farmakologiczne,

l) rehabilitacja kompleksowa chorych po zabiegach okaleczajàcych (amputacji piersi i wy∏onieniu stomii);

e) ból pooperacyjny, zapobieganie bólowi przewlek∏emu, ocena bólu pooperacyjnego — skale,

znieczulenie przewodowe, pozafarmakologiczne metody leczenia bólu — metody fizykoterapeutyczne, dra˝nienia receptorowe, psychoterapia;

4) nowoczesne metody diagnostyki i leczenia chirurgicznego

a) wybrane metody diagnostyczne w chirurgii (tomografia komputerowa, rezonans magnetyczny, diagnostyka ultrasonograficzna, badania angiograficzne, endoskopowe, scyntygraficzne,

diagnostyka laboratoryjna),

b) nowoczesne metody leczenia chirurgicznego

(laser, kleje, koagulacja podczerwieni, wch∏anianie siatki z tworzyw sztucznych, laparoskopia,

ultradêwi´ki),

c) wskazania, przeciwwskazania, powik∏ania pooperacyjne;

5) przeszczepy narzàdów

a) podstawy prawne transplantologii w Polsce,

b) rodzaje przeszczepów,

7) odr´bnoÊci wieku podesz∏ego

a) fizjologia starzenia si´ i staroÊci,

b) specyfika patologii w geriatrii,

c) odmiennoÊç farmakoterapii geriatrycznej,

d) najcz´stsze schorzenia w wieku podesz∏ym leczone chirurgicznie,

e) przygotowanie osoby w wieku podesz∏ym do

zabiegu i piel´gnacja pooperacyjna,

f) psychospo∏eczne aspekty opieki piel´gniarskiej

nad chorymi w wieku podesz∏ym.

MODU¸ II. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA

DZIALE CHIRURGII OGÓLNEJ

NA

OD-

1. Cel modu∏u

Obj´cie profesjonalnà opiekà chorego z ranà ostrà

i przewlek∏à oraz ze schorzeniami narzàdów jamy

brzusznej, gruczo∏ów wewn´trznego wydzielania leczonych chirurgicznie zgodnie z najnowszymi metodami i technikami dzia∏aƒ piel´gniarskich.

c) przygotowanie dawcy i biorcy do przeszczepu

narzàdów,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

d) opieka nad chorym po przeszczepie serca, nerek, wàtroby,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

e) problemy psychospo∏eczne chorych po przeszczepie narzàdu,

1) oceniç i piel´gnowaç ran´ pooperacyjnà, uwzgl´dniajàc jej rodzaj;

f) leczenie farmakologiczne i sanatoryjne;

6) rehabilitacja chorych leczonych chirurgicznie

a) wybrane zagadnienia dotyczàce kalectwa, inwalidztwa, niepe∏nosprawnoÊci,

b) cele i zadania rehabilitacji,

c) etapy rehabilitacji,

d) rola i zadania piel´gniarki w procesie rehabilitacji kompleksowej,

2) zdejmowaç szwy;

3) przestrzegaç sposobów zapobiegania i rozprzestrzeniania si´ zaka˝eƒ chirurgicznych i wewnàtrzszpitalnych;

4) pobraç materia∏ do badaƒ bakteriologicznych;

5) scharakteryzowaç chorego w ostrym stanie choroby leczonego na oddziale chirurgicznym;

e) zasady rehabilitacji oddechowej, efektywne oddychanie, oklepywanie, rozpr´˝anie p∏uc,

6) scharakteryzowaç chorego w stanie przewlek∏ym

choroby leczonego na oddziale chirurgicznym;

f) çwiczenia usprawniajàce — bierne, czynne,

ogólnokondycyjne,

7) sklasyfikowaç nowotwory;

h) rehabilitacja psychologiczna i spo∏eczna,

8) piel´gnowaç chorego z chorobà nowotworowà,

uwzgl´dniajàc nowoczesne metody terapii nowotworów;

i) rehabilitacja chorych po amputacji koƒczyn —

usprawnianie, protezowanie,

9) zmodyfikowaç doraênie dawk´ leczniczà leku przeciwbólowego;

g) zabiegi fizykoterapeutyczne,

10) wykonaç badanie fizykalne umo˝liwiajàce wczesne

wykrywanie chorób piersi;

operacyjnego, post´powanie w stanach zagro˝enia ˝ycia,

11) propagowaç „Program Zwalczania Nowotworów

Z∏oÊliwych u Kobiet w Polsce”;

d) przewlek∏e choroby przewodu pokarmowego —

rozpoznanie, przygotowanie do zabiegu operacyjnego,

12) przygotowaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych;

13) oceniç stan chorego po badaniach diagnostycznych i prowadziç obserwacj´;

14) wykonaç testy diagnostyczne dla oznaczenia cia∏

ketonowych oraz glukozy we krwi i w moczu;

15) oznaczyç glikemi´ za pomocà glukometru;

16) stosowaç zabiegi z wykorzystaniem zimna i ciep∏a;

17) przygotowaç chorego do zabiegu operacyjnego

wykonywanego w trybie nag∏ym i planowanym;

18) oceniç stan chorego po zabiegu operacyjnym i objàç go profesjonalnà opiekà;

19) rozpoznaç ryzyko wystàpienia powik∏aƒ pooperacyjnych;

20) usprawniç ruchowo chorego po zabiegu operacyjnym;

21) przygotowaç chorego i rodzin´ do samopiel´gnacji;

e) piel´gnowanie chorego po zabiegu operacyjnym,

f) profilaktyka chorób przewodu pokarmowego;

3) choroby gruczo∏ów wydzielania wewn´trznego

a) etiopatogeneza chorób gruczo∏ów wydzielania

wewn´trznego,

b) przygotowanie chorego do badaƒ diagnostycznych w schorzeniach gruczo∏ów wydzielania

wewn´trznego,

c) choroby tarczycy, kory nadnerczy — patofizjologia, objawy, zasady post´powania,

d) choroby trzustki leczone chirurgicznie,

e) opieka piel´gniarska nad chorym przed i po

operacji,

f) profilaktyka chorób gruczo∏ów wydzielania wewn´trznego;

4) chirurgia onkologiczna

22) zaplanowaç i zrealizowaç dzia∏ania edukacyjne

ukierunkowane na chorego i jego rodzin´.

a) epidemiologia chorób nowotworowych

umieralnoÊç i zachorowalnoÊç,

3. TreÊci nauczania

b) etiologia chorób nowotworowych,

1) rany i zaka˝enia w chirurgii

c) patologia — klasyfikacja nowotworów, struktura

nowotworów,

a) rany — rodzaje, podzia∏,

b) fazy gojenia si´ ran,

c) metody leczenia ran — pierwsza pomoc, uodparnianie, leczenie chirurgiczne,

d) piel´gnowanie chorego z ranà odle˝ynowà —

ocena ryzyka odle˝yn (skale), przyczyny odle˝yn, ocena stopnia odle˝yny, leczenie miejscowe z zastosowaniem nowoczesnych opatrunków, leczenie ogólne, profilaktyka przeciwodle˝ynowa,

—

d) stany przedrakowe i rak przedinwazyjny,

e) przebieg choroby nowotworowej,

f) ocena stopnia zaawansowania choroby nowotworowej,

g) nowoczesne metody leczenia nowotworów —

chirurgiczne, radiologiczne, chemioterapia, immunoterapia, powik∏ania leczenia,

h) problemy psychospo∏eczne chorych onkologicznie i ich rodzin,

e) zaka˝enia chirurgiczne – post´powanie,

i) analgezja sterowana,

f) zapobieganie zaka˝eniom szpitalnym,

j) „Program Zwalczania Nowotworów Z∏oÊliwych

u Kobiet w Polsce” — za∏o˝enia,

g) zasady post´powania i opieki nad chorym z Wirusowym Zapaleniem Wàtroby (WZW), Zespo∏em Nabytego UpoÊledzenia OdpornoÊci (AIDS)

leczonym chirurgicznie;

2) choroby przewodu pokarmowego

a) etiopatogeneza chorób przewodu pokarmowego,

b) przygotowanie chorego do badaƒ diagnostycznych w schorzeniach przewodu pokarmowego,

c) ostre choroby przewodu pokarmowego — rozpoznanie, przygotowanie chorego do zabiegu

k) profilaktyka schorzeƒ nowotworowych.

MODU¸ III. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA NA ODDZIALE CHIRURGII URAZOWEJ I ORTOPEDII

1. Cel modu∏u

Poznanie istoty zaburzeƒ ustrojowych w obra˝eniach cia∏a, zasad udzielania pierwszej pomocy i transportu oraz obj´cie profesjonalnà opiekà chorego z ró˝nymi obra˝eniami cia∏a.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) dokonaç wst´pnej oceny ci´˝koÊci urazów;

Poz. 1922

23) oceniç ból pooperacyjny i zastosowaç Êrodki i metody leczenia przeciwbólowego;

24) rozpoznaç zaburzenia krà˝enia obwodowego

i funkcji nerwów obwodowych u chorego w opatrunku gipsowym lub na wyciàgu;

2) rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia w obra˝eniach

cia∏a;

25) zastosowaç metody psychoterapii elementarnej;

3) udzieliç pierwszej pomocy w obra˝eniach cia∏a;

26) rozpoznaç problemy chorego na wyciàgu i w opatrunku gipsowym, zaplanowaç, podjàç i oceniç

opiek´;

4) oceniç i zapewniç dro˝noÊç dróg oddechowych

u chorego z urazem kr´gos∏upa i czaszkowo-mózgowym;

5) oceniç stan ÊwiadomoÊci chorego z wykorzystaniem w∏aÊciwych metod oceny, w tym wed∏ug

skali Glasgow;

6) zorganizowaç bezpieczny transport;

7) zastosowaç unieruchomienie przy z∏amaniach koÊci i zwichni´ciach oraz przygotowaç chorego do

transportu;

8) piel´gnowaç pacjenta nieprzytomnego;

27) wykonaç çwiczenia usprawniajàce bierne i czynne;

28) dobraç i zastosowaç odpowiedni sprz´t pomocniczy;

29) nauczyç chorego i jego rodzin´ wykonywaç çwiczenia usprawniajàce w domu;

30) scharakteryzowaç metody leczenia ortopedycznego;

31) przewidzieç ryzyko wystàpienia powik∏aƒ u chorego w opatrunku gipsowym, na wyciàgu i po zabiegu operacyjnym, znaç sposoby zapobiegania im;

9) zapobiegaç zapaleniu p∏uc, odle˝ynom, zniekszta∏ceniom w stawach u chorych unieruchomionych

i z ograniczonà aktywnoÊcià ruchowà oraz u chorych nieprzytomnych;

32) omówiç metody od˝ywiania pacjenta z chorobà

oparzeniowà, nieprzytomnego, ze z∏amanà koƒczynà i po zabiegu ortopedycznym;

10) prowadziç od˝ywianie chorego nieprzytomnego;

33) przygotowaç chorego do zabiegu operacyjnego

w chirurgii urazowej i ortopedii;

11) prowadziç bilans p∏ynów i interpretowaç jego wyniki;

12) piel´gnowaç chorego z drena˝em klatki piersiowej;

13) zastosowaç wybrany model opieki piel´gniarskiej

w zale˝noÊci od rodzaju urazu i stanu chorego;

14) oceniç stopieƒ i powierzchni´ oparzenia oraz podjàç dzia∏ania lecznicze w ramach pierwszej pomocy przedlekarskiej;

15) opatrzyç oparzenia (do III° w∏àcznie);

16) prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà w celu zapobiegania powik∏aniom wynikajàcym z unieruchomienia;

34) rozpoznaç, zaplanowaç, zrealizowaç i oceniç plan

opieki nad chorym po urazie i po zabiegu operacyjnym;

35) rozpoznaç problemy emocjonalne chorego po urazie i dobraç metody psychoterapii elementarnej;

36) za∏o˝yç choremu cewnik urologiczny zewn´trzny;

37) okreÊliç zapotrzebowanie chorego na wsparcie;

38) oceniç mo˝liwoÊci rodziny w udzielaniu choremu

wsparcia;

39) w∏àczyç rodzin´ do piel´gnowania chorego;

40) przygotowaç chorego i rodzin´ do samoopieki

w warunkach domowych.

17) prowadziç usprawnianie ruchowe (siadanie, pionizacja, nauka chodzenia, nauka samoobs∏ugi);

3. TreÊci nauczania

18) prowadziç aktywizacj´ chorych z wykorzystaniem

elementów terapii zaj´ciowej;

1) urazy czaszkowo-mózgowe, kr´gos∏upa i rdzenia

kr´gowego

19) prowadziç instrukta˝ w zakresie hartowania

i kszta∏towania kikuta amputowanej koƒczyny;

20) przygotowaç chorego do za∏o˝enia gipsu lub wyciàgu;

a) przygotowanie chorego do diagnostyki w obra˝eniach czaszki, mózgu i kr´gos∏upa,

b) urazy czaszki — obra˝enia pow∏ok czaszki, z∏amania czaszki,

21) u∏o˝yç chorego z opatrunkiem gipsowym;

c) urazy mózgu — wstrzàÊnienie, st∏uczenie, pourazowy obrz´k mózgu, krwiaki pourazowe,

22) obserwowaç chorego po zabiegu ortopedycznym;

d) urazy kr´gos∏upa i rdzenia kr´gowego,

e) objawy, rozpoznanie, post´powanie w urazach

czaszki, mózgu, kr´gos∏upa i rdzenia kr´gowego,

b) odmro˝enia: patofizjologia, podzia∏, pierwsza

pomoc, leczenie ogólne i miejscowe; piel´gnowanie chorego z odmro˝eniami,

f) opieka piel´gniarska nad chorym z urazem

czaszki, mózgu, kr´gos∏upa,

c) pora˝enia pràdem: mechanizm pora˝eƒ elektrycznych, dzia∏anie pràdu na ustrój ludzki,

uszkodzenia wywo∏ane pràdem, pierwsza pomoc, leczenie, piel´gnowanie chorego pora˝onego pràdem;

g) ocena stanu przytomnoÊci — skala Glasgow,

obserwacja parametrów ˝yciowych, od˝ywianie, rozpoznanie i zapobieganie powik∏aniom,

h) opieka piel´gniarska nad chorym z wyciàgiem

czaszkowym,

i) rehabilitacja chorego po urazie kr´gos∏upa

i rdzenia kr´gowego;

2) urazy klatki piersiowej, brzucha i miednicy

a) przygotowanie chorego do diagnostyki urazów

klatki piersiowej,

b) urazy Êciany klatki piersiowej — odma op∏ucnowa, krwiak op∏ucnej,

c) st∏uczenie p∏uca, serca,

d) uszkodzenie serca i du˝ych naczyƒ — tamponada osierdzia,

e) drena˝e klatki piersiowej,

f) uszkodzenie wàtroby, Êledziony, jelit, trzustki,

przepony — post´powanie,

g) urazy miednicy — z∏amania stabilne, niestabilne,

h) urazy nerek, p´cherza moczowego, cewki moczowej,

i) opieka piel´gniarska nad chorym z urazem klatki piersiowej, urazem brzucha i miednicy;

3) urazy koƒczyn

a) przyczyny i nast´pstwa urazów koƒczyn,

5) chirurgia ortopedyczna

a) podstawy fizjopatologii, statyki i biomechaniki

narzàdu ruchu,

b) wybrane choroby narzàdu ruchu,

c) metody leczenia (opatrunek gipsowy, wyciàg,

redresje, blokady i nak∏ucia, metody leczenia

operacyjnego),

d) przygotowanie chorego do operacji ortopedycznej,

e) piel´gnowanie chorego z koƒczynà na wyciàgu,

z opatrunkiem gipsowym i po zabiegu operacyjnym.

MODU¸ IV. PIEL¢GNOWANIE PACJENTA ZE SCHORZENIAMI SERCA, NACZY¡ I P¸UC

LECZONEGO CHIRURGICZNIE

1. Cel modu∏u

Obj´cie profesjonalnà opiekà pacjenta ze schorzeniami serca, naczyƒ krwionoÊnych i p∏uc leczonego

chirurgicznie.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

b) uszkodzenia mi´Êni i Êci´gien,

1) scharakteryzowaç schorzenia serca, naczyƒ t´tniczych i ˝ylnych oraz p∏uc leczone chirurgicznie;

c) uszkodzenia nerwów obwodowych,

2) przygotowaç pacjenta do badaƒ diagnostycznych;

d) uszkodzenia naczyƒ obwodowych,

e) uszkodzenia stawów — zwichni´cia, skr´cenia,

3) oceniç stan pacjenta po badaniach diagnostycznych i prowadziç obserwacj´;

f) z∏amania koÊci koƒczyny dolnej i górnej — rodzaje, leczenie z∏amaƒ koÊci, powik∏ania,

4) wykonaç badanie elektrokardiograficzne (EKG)

i rozpoznaç zaburzenia zagra˝ajàce ˝yciu pacjenta;

g) obra˝enia koƒczyn — amputacja urazowa,

zmia˝d˝enie,

5) wyjaÊniç zasady dzia∏ania krà˝enia pozaustrojowego;

h) opieka piel´gniarska nad chorym po urazie koƒczyn;

6) przygotowaç chorego do zabiegu operacyjnego

prowadzonego na sercu, naczyniach t´tniczych,

˝y∏ach oraz p∏ucach;

4) obra˝enia termiczne, elektryczne i chemiczne

a) oparzenia: patofizjologia, podzia∏ i klasyfikacja

oparzeƒ, ocena rozleg∏oÊci oparzenia, zaburzenia metabolizmu wskutek oparzeƒ i choroby

oparzeniowej, pierwsza pomoc, leczenie ogólne

i miejscowe, nowoczesne poglàdy na leczenie

oparzeƒ; przeszczepy skórne; piel´gnowanie

chorego oparzonego,

7) scharakteryzowaç defibrylacj´ i kardiowersj´;

8) przygotowaç chorego do kardiowersji i prowadziç

obserwacj´ po zabiegu;

9) wykonaç defibrylacj´;

10) oceniç wydolnoÊç oddechowà metodà spirometrii;

11) wykonaç pulsoksymetri´;

c) chirurgiczne leczenie chorób t´tnic i ˝y∏,

12) wykonaç drena˝ u∏o˝eniowy zgodnie z zasadami;

13) stosowaç tlenoterapi´;

d) zasady post´powania piel´gniarskiego w chorobach t´tnic i ˝y∏ przed i po zabiegu operacyjnym,

14) oceniç stan chorego po zabiegu operacyjnym

i ustaliç priorytety opieki piel´gniarskiej;

e) zasady protezowania kikuta po amputacji koƒczyny dolnej,

15) realizowaç opiek´ nad chorym po zabiegu operacyjnym, modyfikujàc plan w zale˝noÊci od sytuacji

chorego;

f) sposoby reedukacji, resocjalizacji osób po amputacji koƒczyny dolnej,

16) wyjaÊniç zasady dzia∏ania drena˝u klatki piersiowej po zabiegu operacyjnym;

17) pod∏àczyç i obserwowaç prac´ drena˝u ssàcego;

18) prowadziç bilans p∏ynów i zinterpretowaç wyniki;

g) zasady profilaktyki w chorobach t´tnic i ˝y∏;

3) chirurgia klatki piersiowej

a) etiopatogeneza chorób p∏uc,

b) przygotowanie chorego do badaƒ diagnostycznych,

19) prowadziç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà w celu zapobiegania powik∏aniom wynikajàcym z unieruchomienia;

c) chirurgia w chorobach Êciany klatki piersiowej,

20) usprawniaç ruchowo chorego po zabiegu operacyjnym na otwartym sercu, po amputacji koƒczyny dolnej, po operacji ˝ylaków koƒczyn dolnych,

po resekcji p∏uca;

e) chirurgia w chorobach p∏uc,

21) przygotowaç kikut do protezowania;

g) profilaktyka chorób p∏uc.

22) przygotowaç pacjenta i rodzin´ do samopiel´gnacji;

23) zleciç rodzaj transportu chorego w zale˝noÊci od

stanu pacjenta;

d) chirurgia w chorobach op∏ucnej: zasady drena˝u biernego i czynnego,

f) zasady post´powania piel´gnacyjnego w ró˝nych stanach chorobowych przed i po zabiegu

operacyjnym,

MODU¸ V. PIEL¢GNOWANIE

PACJENTA

ZE

SCHORZENIAMI UK¸ADU MOCZOWEGO

LECZONEGO CHIRURGICZNIE

1. Cel modu∏u

24) przygotowaç chorego i jego rodzin´ do profilaktyki schorzeƒ serca, p∏uc, t´tnic, ˝ylaków koƒczyn

dolnych;

25) prowadziç psychoterapi´ podstawowà w stosunku

do chorych, u których przeprowadzona b´dzie lub

by∏a operacja na otwartym sercu;

26) zaplanowaç i realizowaç edukacj´ zdrowotnà chorego i jego rodziny.

Poznanie nowych tendencji w leczeniu i piel´gnowaniu chorych w schorzeniach urologicznych oraz wykorzystanie ich w praktyce piel´gniarskiej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

3. TreÊci nauczania

1) obserwowaç objawy chorobowe ze strony uk∏adu

moczowego i interpretowaç je;

1) chirurgiczne leczenie chorób serca

2) oceniç stan ogólny chorego;

a) etiopatogeneza chorób serca,

b) przygotowanie chorego do diagnostyki w kardiochirurgii,

3) ustaliç problemy piel´gnacyjne chorego ze schorzeniem urologicznym;

c) leczenie chirurgiczne chorób serca,

4) przygotowaç chorego do badaƒ diagnostycznych

chorób uk∏adu moczowego;

d) zasady przygotowania chorego do zabiegu oraz

piel´gnowanie po zabiegu operacyjnym,

5) objàç opiekà chorego w czasie i po badaniu diagnostycznym;

e) „Narodowy Program Ochrony Serca” — za∏o˝enia;

6) scharakteryzowaç leczenie najcz´stszych chorób

uk∏adu moczowego;

2) chirurgia t´tnic i ˝y∏

a) etiopatogeneza chorób t´tnic i ˝y∏,

7) scharakteryzowaç metody leczenia nowotworów

uk∏adu moczowego;

b) przygotowanie chorego do diagnostyki chorób

naczyƒ,

8) piel´gnowaç chorego w zale˝noÊci od zastosowanej metody leczenia;

9) realizowaç opiek´ nad chorym wed∏ug schematu

post´powania w kolce nerkowej;

MODU¸ VI. WYBRANE ZAGADNIENIA

WIEKU DZIECI¢CEGO

10) scharakteryzowaç objawy kliniczne u chorego po

t´pym urazie nerki;

1. Cel modu∏u

11) zró˝nicowaç zadania piel´gniarki w opiece pooperacyjnej w zale˝noÊci od rodzaju zabiegu operacyjnego i sytuacji pacjenta;

Poznanie specyfiki pracy na oddziale chirurgii dzieci, zmian zachodzàcych w rozwoju psychofizycznym

dziecka pod wp∏ywem choroby, hospitalizacji i zabiegu operacyjnego oraz wykorzystanie wiedzy w praktycznym dzia∏aniu.

12) dobraç i zastosowaç metody farmakologicznego

i niefarmakologicznego niwelowania bólu;

13) przestrzegaç zasad zapobiegania zaka˝eniom uk∏adu moczowego;

14) dobraç sposoby ∏agodzenia napi´ç emocjonalnych

pacjentów przed i po zabiegu operacyjnym;

15) zaplanowaç i prowadziç edukacj´ chorego i jego

rodziny, zaplanowaç i zrealizowaç indywidualnà

opiek´ nad pacjentem po zabiegu urologicznym;

16) udzielaç pacjentowi wsparcia;

17) przewidzieç ryzyko wystàpienia powik∏aƒ pooperacyjnych i zapobiegaç ich wystàpieniu;

18) dokonywaç bie˝àcej modyfikacji planu opieki do

zmieniajàcej si´ sytuacji zdrowotnej pacjenta;

19) edukowaç pacjenta w zakresie treningu p´cherza

moczowego w sytuacji nietrzymania moczu.

3. TreÊci nauczania

1) wprowadzenie w zagadnienia urologii

a) przygotowanie chorego do badaƒ diagnostycznych w urologii,

b) podstawowe zabiegi urologiczne,

c) przygotowanie chorego do zabiegu i piel´gnacja pooperacyjna;

2) choroby uk∏adu moczowego

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wykorzystywaç w dzia∏aniu praktycznym wiedz´

z psychologii klinicznej i rozwojowej dziecka;

2) stosowaç psychoterapi´ podtrzymujàcà;

3) stosowaç rehabilitacj´ oddechowà i ruchowà;

4) przestrzegaç praw dziecka (Europejska karta praw

dziecka, Konwencja o prawach dziecka);

5) oceniç mo˝liwoÊci dziecka i rodziców w zakresie

edukacji;

6) prowadziç dzia∏ania edukacyjne wobec dziecka

i rodziców;

7) przewidzieç i rozpoznaç stany zagro˝enia ˝ycia

w ostrych chorobach chirurgicznych dzieci;

8) przestrzegaç zasad nawadniania dziecka oraz prowadzenia bilansu p∏ynów;

9) scharakteryzowaç zasady ˝ywienia w schorzeniach

chirurgicznych dzieci;

10) prowadziç poradnictwo z zakresu ˝ywienia dzieci

zdrowych;

11) oceniç i zaplanowaç opiek´ nad dzieckiem w czasie badania i po jego zakoƒczeniu;

a) patofizjologia kamicy nerek, moczowodów i p´cherza moczowego,

12) zinterpretowaç wyniki badaƒ;

b) metody leczenia kamicy moczowej (zachowawcze, operacyjne),

13) zró˝nicowaç wady rozwojowe;

c) piel´gnowanie chorych po zabiegach operacyjnych nerek, moczowodów i p´cherza moczowego,

d) profilaktyka kamicy moczowej,

e) patofizjologia chorób stercza,

f) choroby stercza — gruczolak, rak, mi´sak, ropieƒ stercza,

CHIRURGII

14) przygotowaç dziecko i rodziców do samoopieki

w warunkach domowych;

15) kierowaç na badania diagnostyczne i pobieraç materia∏y do badaƒ diagnostycznych;

16) wspó∏uczestniczyç w wykonywaniu zabiegów leczniczych;

g) przygotowanie chorego do zabiegu operacyjnego i piel´gnowanie po zabiegu,

17) przygotowaç dziecko i asystowaç przy wykonywaniu badaƒ diagnostycznych, w tym cystoskopii,

biopsji, nak∏ucia l´dêwiowego;

h) nowotwory nerki, p´cherza moczowego, cewki

i jàder – epidemiologia, przebieg, metody leczenia,

18) zaplanowaç i realizowaç opiek´ nad dzieckiem po

zabiegu operacyjnym;

i) opieka nad chorym po usuni´ciu nerki i z przetokà moczowà.

19) udzieliç pomocy przedlekarskiej dziecku z zagro˝eniem ˝ycia;

20) prowadziç bezpoÊrednià obserwacj´ i nadzór aparaturowy podstawowych czynnoÊci ˝yciowych;

b) przygotowanie dziecka do zabiegu operacyjnego i opieka pooperacyjna,

21) zapobiegaç powik∏aniom, które mogà wystàpiç

u dziecka w zwiàzku z ograniczeniem aktywnoÊci

ruchowej;

c) krwawienia z przewodu pokarmowego — przyczyny, objawy oraz post´powanie,

22) oceniç stan dziecka po urazie;

23) oceniç stan ÊwiadomoÊci wed∏ug skali Glasgow;

24) przewidzieç ryzyko wystàpienia powik∏aƒ pooperacyjnych oraz zapobiegaç ich wystàpieniu;

d) wskazania i przeciwwskazania do zabiegu operacyjnego,

e) opieka przed- i pooperacyjna;

4) urazy

a) epidemiologia urazów u dzieci,

25) prowadziç tlenoterapi´;

b) ocena ci´˝koÊci urazu, pierwsza pomoc, transport do szpitala,

26) oceniç stopieƒ i powierzchni´ oparzenia u dziecka

oraz podjàç dzia∏ania lecznicze w ramach pierwszej pomocy przedlekarskiej;

c) oparzenia (przyczyny, podzia∏, ocena stopnia

i powierzchni oparzenia; leczenie: opatrunki,

przeszczepy; rehabilitacja),

27) przygotowaç dziecko do za∏o˝enia unieruchomienia na z∏amane koƒczyny;

d) urazy czaszkowo-mózgowe (podzia∏, objawy,

diagnostyka, wskazania, przeciwwskazania do

zabiegu operacyjnego, opieka piel´gniarska),

28) udzieliç choremu lub jego rodzinie informacji

o dzia∏ajàcych grupach wsparcia spo∏ecznego;

e) urazy klatki piersiowej i jamy brzusznej (podzia∏,

objawy, diagnostyka, wskazania do zabiegu

operacyjnego, opieka pooperacyjna),

29) prowadziç edukacj´ dziecka lub jego rodziców;

30) ustaliç zapotrzebowanie i udzielaç wsparcia dziecku i rodzicom.

f) urazy kostno-stawowe (z∏amania, zwichni´cia

i skr´cenia), piel´gnowanie z uwzgl´dnieniem

metody leczenia, rehabilitacja,

3. TreÊci nauczania

g) cia∏a obce w nosogardzieli, oskrzelach i przewodzie pokarmowym (pierwsza pomoc, diagnostyka, post´powanie).

1) specyfika chirurgii dzieci´cej

a) fizjologiczne i psychologiczne ró˝nice mi´dzy

doros∏ymi i dzieçmi,

b) od˝ywianie, bilans wodno-elektrolitowy,

c) przygotowanie dziecka do badaƒ diagnostycznych i zabiegów specjalistycznych w zale˝noÊci

od schorzenia,

d) przygotowanie dziecka do zabiegu operacyjnego w trybie planowym i ostrym — ró˝nice w post´powaniu,

e) piel´gnowanie dziecka po zabiegu operacyjnym;

2) wady rozwojowe

a) epidemiologia wad rozwojowych,

b) chirurgiczne leczenie wybranych wad wieku

dzieci´cego — uk∏adu nerwowego, rozwojowych twarzy i szyi, serca i du˝ych naczyƒ, przewodu pokarmowego, uk∏adu moczowego, uk∏adu kostnego,

c) przygotowanie dziecka do zabiegu operacyjnego i opieka pooperacyjna,

d) wsparcie dziecka i rodziców w opiece nad dzieckiem niepe∏nosprawnym leczonym w oddziale

chirurgicznym;

3) ostre schorzenia jamy brzusznej

a) epidemiologia, przyczyny i rozpoznanie ostrych

chorób jamy brzusznej u dzieci,

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa chirurgicznego;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 12

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

OPERACYJNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

II. Cel kszta∏cenia

8. Instrumentowaç do zabiegu operacyjnego zgodnie z jego przebiegiem.

Uzyskanie przez piel´gniark´ specjalistycznych

kwalifikacji w dziedzinie piel´gniarstwa operacyjnego

i uzyskanie tytu∏u specjalisty.

9. Zapewniç bezpieczeƒstwo pacjentowi w czasie

jego pobytu na sali operacyjnej.

10. Nadzorowaç przestrzeganie zasad aseptyki

przez zespó∏ operacyjny.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 200 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

11. Przedstawiç powik∏ania mogàce wystàpiç po

operacji.

12. Uporzàdkowaç sal´ i stanowisko pracy po zabiegu.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

870 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 100 godzin,

w cz´Êci praktycznej 770 godzin.

13. Omówiç czynniki wp∏ywajàce na powstanie

i rozwój oÊrodków chirurgii jednego dnia.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

14. Omówiç rol´ piel´gniarki operacyjnej w organizacji oÊrodka chirurgii jednego dnia oraz sprawowaniu opieki nad pacjentem.

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Przedstawiç przebieg zabiegów operacyjnych

obj´tych programem kszta∏cenia.

2. Scharakteryzowaç techniki operacyjne.

3. Przygotowaç sal´ operacyjnà, bielizn´, instrumentarium i materia∏ dodatkowy do operacji.

15. Przedstawiç kryteria doboru pacjentów do zabiegów operacyjnych w ramach chirurgii jednego

dnia.

16. Omówiç kryteria wypisu pacjenta po zabiegu

w oÊrodku chirurgii jednego dnia.

17. Przedstawiç zalety i wady chirurgii jednego

dnia.

18. Prowadziç dokumentacj´ piel´gniarskà.

4. Obs∏ugiwaç aparatur´ medycznà i przygotowaç

jà do zabiegu pod kàtem zachowania zasad aseptyki

i bezpieczeƒstwa.

5. Przygotowaç pacjenta do operacji.

19. Omówiç rol´ piel´gniarki w edukacji pacjenta

i jego rodziny.

20. Uczestniczyç w kszta∏ceniu przed- i podyplomowym piel´gniarek.

6. ¸agodziç i eliminowaç l´k oraz niepokój chorego.

21. Wp∏ywaç na jakoÊç opieki oko∏ooperacyjnej.

7. Przygotowaç si´ do instrumentowania zgodnie

z zasadami aseptyki.

22. Podejmowaç dzia∏ania na rzecz rozwoju piel´gniarstwa operacyjnego.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

1

2

3

4

5

6

I

Wspó∏czesne piel´gniarstwo operacyjne

15

—

—

II

III

— 13494 —

2

Piel´gniarstwo operacyjne w chirurgii specjalistycznej

Chirurgia jednego dnia

¸àczna liczba godzin

3

70

15

Poz. 1922

4

5

Blok operacyjny neurochirurgii

Blok operacyjny ginekologii i po∏o˝nictwa

Blok operacyjny ortopedii i traumatologii

Blok operacyjny urologii

Blok operacyjny kardiochirurgii

Blok operacyjny laryngologii

Blok operacyjny okulistyki

Blok operacyjny chirurgii plastycznej

Blok operacyjny chirurgii klatki

piersiowej

Blok operacyjny chirurgii naczyƒ

obwodowych

70

Sta˝ fakultatywny1)

140

140

OÊrodek chirurgii jednego dnia2)

35

50

770

870

100

6

70

70

70

70

35

35

35

35

665

70

70

1) S∏uchacz po uzgodnieniu z kierownikiem specjalizacji dokonuje wyboru dwóch (po 70 godzin) placówek sta˝owych z wy-

mienionych w planie nauczania, b´dàcych przedmiotem jego szczególnego zainteresowania.

2) Organizator kszta∏cenia, który nie ma mo˝liwoÊci organizacji sta˝u w oÊrodku chirurgii jednego dnia, jest zobowiàzany

w∏àczyç zaplanowanà liczb´ godzin do zaj´ç sta˝u fakultatywnego.

V. Program nauczania

MODU¸ I. WSPÓ¸CZESNE PIEL¢GNIARSTWO OPERACYJNE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do dzia∏aƒ na rzecz

rozwoju piel´gniarstwa operacyjnego.

b) filozofia „Europejskiego Stowarzyszenia Piel´gniarek Operacyjnych”;

2) kompetencje i obowiàzki zawodowe piel´gniarek

operacyjnych;

3) wspó∏praca w zespole terapeutycznym;

4) jakoÊç Êwiadczeƒ piel´gniarskich w opiece oko∏ooperacyjnej

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) uwarunkowania jakoÊci opieki oko∏ooperacyjnej,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

b) monitorowanie i analiza jakoÊci opieki,

1) wskazaç uwarunkowania rozwoju piel´gniarstwa

operacyjnego w Polsce i na Êwiecie;

c) ocena jakoÊci opieki,

d) satysfakcja pacjentów i ich rodzin,

2) okreÊliç zakres kompetencji na poszczególnych

stanowiskach pracy;

e) satysfakcja zawodowa piel´gniarek i zespo∏u terapeutycznego;

3) zapewniç wysokà jakoÊç opieki oko∏ooperacyjnej;

5) standardy i procedury post´powania w piel´gniarstwie operacyjnym;

4) tworzyç standardy i procedury post´powania piel´gniarskiego;

5) post´powaç zgodnie z zasadami etyki zawodowej

i rozwiàzywaç trudne problemy etyczne w praktyce zawodowej.

3. TreÊci nauczania

1) kierunki rozwoju wspó∏czesnego piel´gniarstwa

operacyjnego w Polsce i na Êwiecie

a) rola i znaczenie stowarzyszeƒ zawodowych

dzia∏ajàcych na rzecz rozwoju piel´gniarstwa

operacyjnego,

6) problemy etyczne w praktyce piel´gniarek operacyjnych;

7) prawa pacjenta.

MODU¸ II. PIEL¢GNIARSTWO OPERACYJNE W CHIRURGII SPECJALISTYCZNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do obj´cia pacjenta

profesjonalnà opiekà piel´gniarskà w obr´bie bloku

operacyjnego oraz sprawnego instrumentowania do

zabiegów specjalistycznych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

Poz. 1922

Êci od rodzaju znieczulenia, reakcja organizmu

na interwencj´ chirurgicznà,

e) zmiany stanu pacjenta w czasie zabiegu operacyjnego,

1) przygotowaç si´ do instrumentowania zgodnie

z zasadami aseptyki i w zale˝noÊci od pe∏nionej

funkcji;

f) objawy zagro˝enia ˝ycia pacjenta, post´powanie w stanach zagro˝enia ˝ycia,

2) przygotowaç sal´ operacyjnà do poszczególnych

rodzajów zabiegów;

g) monitorowanie i ocena stanu pacjenta (oddychanie, termoregulacja, krà˝enie, nawodnienie,

ból);

3) przygotowaç i zabezpieczyç sprz´t stosowany do

zabiegu operacyjnego;

4) u∏o˝yç chorego na stole operacyjnym zgodnie z zasadami i w zale˝noÊci od rodzaju zabiegu;

5) zapewniç opiek´ pacjentowi w czasie jego pobytu

na sali operacyjnej;

6) uszanowaç godnoÊç osobistà pacjenta i zapewniç

mu intymnoÊç;

7) obserwowaç pacjenta i reagowaç na nag∏e zmiany

stanu pacjenta podczas zabiegu operacyjnego;

8) zabezpieczyç ran´ pooperacyjnà;

9) nadzorowaç prac´ zespo∏u operacyjnego pod kàtem zachowania zasad aseptyki;

10) scharakteryzowaç zmiany zachodzàce u cz∏owieka

spowodowane interwencjà chirurgicznà, znieczuleniem oraz mechanizmami obronnymi;

11) scharakteryzowaç istot´ schorzeƒ w chirurgii specjalistycznej;

12) wymieniç wa˝niejsze badania diagnostyczne oraz

post´powaç z materia∏ami biologicznymi pobranymi do badaƒ;

13) przedstawiç przebieg poszczególnych zabiegów

operacyjnych;

14) scharakteryzowaç poszczególne techniki operacyjne;

15) omówiç uwarunkowania prawne w zakresie pobierania tkanek i narzàdów.

3. TreÊci nauczania

1) specjalistyczne piel´gniarstwo operacyjne

a) przygotowanie pacjenta, piel´gniarki operacyjnej, zespo∏u operacyjnego do zabiegu,

b) przygotowanie instrumentarium, bielizny operacyjnej, materia∏u dodatkowego (gaza, szwy

chirurgiczne, protezy),

2) neurochirurgia (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody i techniki

operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy piel´gniarskiej)

a) guzy uk∏adu nerwowego (guzy mózgu, guzy kana∏u kr´gowego, guzy nerwów obwodowych),

b) choroby naczyniowe uk∏adu nerwowego (t´tniaki naczyƒ mózgowych, naczyniaki mózgu),

c) urazy uk∏adu nerwowego (z∏amania koÊci czaszki, pourazowe krwawienia Êródczaszkowe, przepuklina jàdra mia˝d˝ystego kr´gos∏upa lub dyskopatia);

3) ginekologia i po∏o˝nictwo (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody

i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy

piel´gniarskiej)

a) choroby sutka (ginekomastia, nowotwory ∏agodne sutka, rak sutka) — operacje: wy∏uszczenie guzka sutka, cz´Êciowe wyci´cie gruczo∏u

sutkowego, radykalne zmodyfikowane odj´cie

gruczo∏u sutkowego metodà Pateya, doszcz´tne

wyci´cie sutka metodà Halsteda,

b) nowotwory ˝eƒskich narzàdów p∏ciowych (nowotwory sromu, nowotwory pochwy, nowotwory szyjki macicy, nowotwory trzonu macicy,

nowotwory jajnika, nowotwory jajowodu) —

operacje: proste wyci´cie sromu, doszcz´tne

wyci´cie sromu, wyci´cie trzonu macicy, wyci´cie macicy z szyjkà, wyci´cie macicy z szyjkà

i przydatkami, doszcz´tne wyci´cie macicy, wy∏uszczenie mi´Êniaków macicy, wyci´cie cz´Êci

pochwowej szyjki macicy, wyci´cie szyjki macicy, klinowe wyci´cie jajnika, wyci´cie torbieli

jajnika, wyci´cie jajnika, wyci´cie jajowodu,

c) cià˝a pozamaciczna (jajnikowa, ÊródÊcienna,

szyjkowa, jajowodowa),

d) cià˝a (za∏o˝enie szwu na szyjk´ macicy, ci´cie

cesarskie),

e) wy∏y˝eczkowanie jamy macicy,

f) operacje plastyczne pochwy i krocza,

c) przygotowanie aparatury medycznej,

g) transfuzja wymienna krwi u noworodków,

d) problemy pacjenta wynikajàce ze znieczulenia

i interwencji chirurgicznej — rodzaje znieczulenia, reakcja pacjenta na znieczulenie, Êrodki farmakologiczne stosowane w znieczuleniu, sposób komunikowania si´ z pacjentami w zale˝no-

h) zabiegi diagnostyczne i terapeutyczne na narzàdach rodnych (zabiegi laparoskopowe, endoskopowe),

i) operacyjne metody leczenia niep∏odnoÊci;

4) ortopedia i traumatologia (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody

i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy

piel´gniarskiej)

mi´dzykomorowej, zw´˝enie zastawek t´tnicy

p∏ucnej, zespó∏ Fallota, przetrwa∏y przewód t´tniczy Botalla, zw´˝enie cieÊni aorty, zw´˝enie

wrodzone aorty,

a) urazy narzàdu ruchu: z∏amanie koÊci przedramienia — operacje: zespolenie przy u˝yciu p∏ytki nakostnej, zespolenie drutem Kirschnera, z∏amanie koÊci ramienia — operacje: zespolenie

przy u˝yciu p∏ytki nakostnej, zespolenie gwoêdziem Êródszpikowym, z∏amanie koÊci koƒczyny dolnej — osteotomia, urazy koÊci d∏ugich

przy urazach wielonarzàdowych — operacje: za∏o˝enie stabilizatorów zewn´trznych, biologiczne zespolenie koÊci, z∏amanie koÊci miednicy —

operacje: za∏o˝enie p∏ytki rekonstrukcyjnej, operacje odtworzeniowe, urazy kr´gos∏upa — operacja: stabilizacja kr´gos∏upa, choroby kr´gos∏upa,

c) nabyte wady serca: wady zastawki dwudzielnej

(mitralnej), aortalnej i trójdzielnej (komisurotomia zastawki dwudzielnej),

b) kr´gozmyki — operacja: stabilizacja kr´gos∏upa

z jednoczesnym podciàgni´ciem podwichni´tego kr´gu,

c) nowotwory — operacje: wyci´cie ∏uków kr´gowych, wyci´cie ∏uków kr´gowych i stabilizacja

kr´gos∏upa;

5) urologia (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy piel´gniarskiej)

a) nowotwory narzàdów moczowo—p∏ciowych

(nowotwory nerek, moczowodu, p´cherza moczowego, rak stercza, nowotwory cewki, pràcia

i jàder) — operacje: wyci´cie nerki, cz´Êciowe

wyci´cie nerki, cz´Êciowe wyci´cie p´cherza

moczowego, doszcz´tne wyci´cie p´cherza moczowego, wyci´cie jàdra, wyci´cie jàdra z najàdrzem i powrózkiem nasiennym,

b) gruczolak stercza — operacja: wy∏uszczenie gruczolaka stercza,

d) sztuczne zastawki serca (mechaniczne i biologiczne),

e) chirurgiczne leczenie choroby wieƒcowej („pomosty omijajàce”),

f) wszczepienie rozrusznika serca,

g) przeszczepienie serca;

7) laryngologia (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody i techniki

operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy piel´gniarskiej)

a) choroby gard∏a (przerost trzeciego migda∏ka,

przewlek∏e zapalenie migda∏ków podniebiennych) — operacje: wy∏uszczenie migda∏ka podniebiennego, wy∏uszczenie migda∏ków podniebiennych,

b) choroby krtani (rak, nowotwory ∏agodne, dusznoÊç spowodowana zw´˝eniem krtani) — operacje: cz´Êciowe wyci´cie krtani, wyci´cie krtani, naci´cie krtani i za∏o˝enie rurki tracheotomijnej,

c) choroby nosa (skrzywienie przegrody nosa,

przerosty b∏ony Êluzowej ma∏˝owin nosowych,

torbiele),

d) choroby ucha (otoskleroza, perlak);

8) okulistyka (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy piel´gniarskiej)

c) kamica uk∏adu moczowego — naci´cie nerki,

wytworzenie przetoki nerkowej lub miedniczkowej, naci´cie moczowodu, usuni´cie kamienia

z moczowodu, otwarcie p´cherza moczowego,

a) choroby soczewki (zaçma starcza, zaçma powik∏ana),

d) wytworzenie przetoki p´cherzowej,

c) nowotwory ∏agodne i z∏oÊliwe oczodo∏u, powiek, spojówek, ga∏ki ocznej,

e) podwiàzanie i przeci´cie nasieniowodów,

f) wodniak jàdra — operacje: metodà Winkelmanna, metodà Bergmana,

g) sprowadzenie jàdra do moszny i umocowanie,

h) obci´cie napletka;

6) kardiochirurgia (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody i techniki

operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy piel´gniarskiej)

a) krà˝enie pozaustrojowe,

b) wrodzone wady serca: ubytek w przegrodzie

mi´dzyprzedsionkowej, ubytek w przegrodzie

b) jaskra,

d) choroba zezowa;

9) chirurgia plastyczna (istota schorzenia, badania

diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody

i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy

piel´gniarskiej)

a) przeszczepy skóry,

b) oparzenia,

c) powi´kszanie gruczo∏u sutkowego, rekonstrukcja gruczo∏u sutkowego,

d) chirurgia kosmetyczna (wyg∏adzenie zmarszczek, plastyka ma∏˝owiny ucha, plastyka pow∏ok brzucha);

10) chirurgia klatki piersiowej (istota schorzenia, badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu, metody

i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy

piel´gniarskiej)

a) choroby op∏ucnej (odma swoista, ropniak

op∏ucnej),

b) choroby p∏uc (rak p∏uca, ropieƒ p∏uca, rozstrzenie oskrzeli) — operacje: wyci´cie p∏uca, wyci´cie p∏ata p∏uca, wyci´cie segmentu p∏uca, drenowanie klatki piersiowej,

c) choroby prze∏yku (rak prze∏yku, uchy∏ki prze∏yku, skurcz wpustu, przepuklina rozworu prze∏ykowego) — operacje: protezowanie prze∏yku —

odtworzenie ciàg∏oÊci przewodu pokarmowego;

11) chirurgia naczyƒ obwodowych (istota schorzenia,

badania diagnostyczne, wskazania do zabiegu,

metody i techniki operacyjne, powik∏ania, specyfika pracy piel´gniarskiej)

a) choroby t´tnic (mia˝d˝yca t´tnic koƒczyn dolnych, t´tniaki aorty, t´tniaki t´tnic obwodowych) — operacje: wszczepienie protezy prostej, wszczepienie protezy rozwidlonej, wykonanie pomostu naczyniowego — biologicznego,

b) przetoki t´tniczo-˝ylne,

c) zatory t´tnicze — operacja: usuni´cie zatorów,

d) choroba Buergera,

e) choroba Raynaulda,

f) ˝ylaki prze∏yku;

12) transplantologia

a) zasady pobierania i przechowywania narzàdów

do przeszczepów,

b) przeszczepy: serca, wàtroby, nerki, szpiku kostnego,

c) uwarunkowania prawne i etyczne zwiàzane

z pobieraniem narzàdów.

MODU¸ III. CHIRURGIA JEDNEGO DNIA

1. Cel modu∏u

Poznanie organizacji i funkcjonowania oÊrodków

chirurgii jednego dnia, specyfiki pracy piel´gniarki

operacyjnej w chirurgii jednego dnia oraz przygotowanie piel´gniarki do edukacji pacjenta i jego rodziny

w zakresie samoopieki po zabiegu operacyjnym.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç czynniki wp∏ywajàce na powstanie i rozwój oÊrodków chirurgii jednego dnia;

Poz. 1922

2) omówiç rol´ piel´gniarki operacyjnej w organizacji oÊrodka;

3) przedstawiç kryteria doboru pacjentów do zabiegów operacyjnych;

4) przygotowaç pacjenta do zabiegu operacyjnego;

5) sprawowaç kompleksowà opiek´ nad pacjentem;

6) przedstawiç kryteria wypisu pacjenta;

7) omówiç specyfik´ prowadzenia dokumentacji piel´gniarskiej;

8) omówiç rol´ piel´gniarki w edukacji pacjenta i jego rodziny;

9) rozpoznaç zapotrzebowanie pacjenta na wsparcie

oraz oceniç mo˝liwoÊci rodziny w tym zakresie,

w∏àczyç rodzin´ do piel´gnowania chorego;

10) przedstawiç zalety i wady chirurgii jednego dnia;

11) edukowaç pacjenta i jego rodzin´ w zakresie samoopieki.

3. TreÊci nauczania

1) czynniki wp∏ywajàce na powstanie i rozwój oÊrodków chirurgii jednego dnia;

2) organizacja oÊrodków — rola piel´gniarki operacyjnej, kryteria doboru i przygotowania pacjentów

do zabiegów operacyjnych;

3) specyfika opieki piel´gniarskiej nad pacjentem

przed, w trakcie i po zabiegu operacyjnym;

4) dokumentacja piel´gniarska;

5) kryteria wypisu pacjenta do domu;

6) edukacja pacjenta i jego rodziny — rola piel´gniarki;

7) zalety i wady chirurgii jednego dnia.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa operacyjnego; tytu∏ specjalisty w dziedzinie

piel´gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej

opieki oraz piel´gniarstwa chirurgicznego do realizowania wybranych zagadnieƒ;

Poz. 1922

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 13

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

ANESTEZJOLOGICZNEGO I INTENSYWNEJ OPIEKI DLA PIEL¢GNIAREK

5. Wykonaç intubacj´ dotchawiczà w sytuacjach

nag∏ych.

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie piel´gniarki do prowadzenia, koordynowania, nadzorowania, piel´gnowania chorych

znieczulanych i w stanie zagro˝enia ˝ycia, zgodnie

z najnowoczeÊniejszymi metodami i technikami dzia∏aƒ piel´gniarskich, oraz uzyskanie tytu∏u specjalisty.

6. Stosowaç przyj´te schematy post´powania

w wypadkach komunikacyjnych i katastrofach masowych.

II. Czas trwania specjalizacji

7. Prowadziç i nadzorowaç proces piel´gnowania,

doradzaç Êrodki i metody post´powania piel´gnacyjnego u chorego leczonego na oddziale intensywnej

opieki.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1150 godzin dydaktycznych.

8. Monitorowaç chorego.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

9. Wspieraç chorego i jego rodzin´ w chorobie

i niepe∏nosprawnoÊci.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

820 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 225 godzin,

w cz´Êci praktycznej 595 godzin.

10. Wspó∏uczestniczyç w rehabilitacji pacjenta leczonego na oddziale intensywnej terapii.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

przedmiotem

11. Dobraç indywidualnie i stosowaç w∏aÊciwe

techniki kontaktu terapeutycznego z pacjentem.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

12. Wspó∏uczestniczyç w opracowywaniu i wdra˝aç przyj´te standardy opieki piel´gniarskiej w anestezjologii i intensywnej opiece do dzia∏alnoÊci praktycznej.

b´dàcych

1. Wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym

w anestezjologii i intensywnej opiece oraz pomocy

doraênej.

2. Pos∏ugiwaç si´ sprz´tem i aparaturà do celów

diagnostycznych, terapeutycznych, piel´gnacyjnych

i rehabilitacyjnych.

3. Post´powaç zgodnie z wymogami sanitarno-epidemiologicznymi oraz nadzorowaç ich przestrzeganie przez zespó∏ terapeutyczny oddzia∏u anestezjologii i intensywnej terapii oraz pomocy doraênej.

4. Oceniç stan pacjenta i jego sytuacj´ psychospo∏ecznà, wykorzystujàc mo˝liwe êród∏a informacji, skale szacunkowe oraz sposoby kontaktu z pacjentem i jego rodzinà.

13. Przygotowaç chorego i wykonaç znieczulenie

ogólne w trybie planowanym pod kierunkiem anestezjologa i uczestniczyç we wszystkich typach znieczuleƒ poszczególnych specjalnoÊci zabiegowych.

14. OkreÊliç zapotrzebowanie na opiek´ piel´gniarskà na oddziale.

15. OkreÊliç czynniki wp∏ywajàce na jakoÊç pracy

piel´gniarki w anestezjologii i intensywnej opiece.

16. Uczestniczyç w kszta∏ceniu przed- i podyplomowym piel´gniarek i po∏o˝nych, wspó∏uczestniczyç

w badaniach naukowych i upowszechniaç ich wyniki

dla rozwoju piel´gniarstwa.

IV. Plan nauczania

Lp.

I

Teoria —

liczba

godzin

MODU¸

Anestezjologia i piel´gniarstwo

anestezjologiczne

105

STA˚

placówka

Blok operacyjny na oddziale chirurgii doros∏ych

Blok operacyjny na oddziale pediatrycznym

Blok operacyjny na oddziale ortopedii

Blok operacyjny na oddziale laryngologii i chirurgii szcz´kowej

Blok operacyjny na oddziale okulistycznym

Blok operacyjny na oddziale ginekologii i po∏o˝nictwa

Blok operacyjny na oddziale kardiochirurgii

Ambulatorium (chirurgia jednego

dnia)

II

Intensywna terapia i piel´gniarstwo w intensywnej terapii

105

Odzia∏ intensywnej opieki doros∏ych

Odzia∏ intensywnej opieki dzieci

Oddzia∏ dializ otrzewnowych

Oddzia∏ hemodializ

III

Ratownictwo medyczne

15

Oddzia∏ pomocy doraênej lub

Jednostka ratownictwa medycznego

¸àczna liczba godzin

225

V. Program nauczania

MODU¸ I. ANESTEZJOLOGIA I PIEL¢GNIARSTWO

ANESTEZJOLOGICZNE

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

35

35

35

35

385

35

35

35

35

105

105

35

35

385

35

50

595

820

6) zró˝nicowaç leki stosowane we wszystkich etapach i rodzajach znieczuleƒ (dawki, st´˝enie, powik∏ania, sposób post´powania);

1. Cel modu∏u

7) omówiç powik∏ania znieczuleƒ ogólnych i regionalnych;

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad chorym znieczulanym zgodnie

z najnowoczeÊniejszà wiedzà anestezjologicznà.

8) scharakteryzowaç sprz´t i aparatur´ stosowanà do

wszystkich rodzajów znieczuleƒ w ró˝nych kategoriach wiekowych;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

9) zró˝nicowaç znieczulenie w zale˝noÊci od rodzaju

schorzenia, wieku i stanu pacjenta;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) stosowaç standardy

w anestezjologii;

praktyki

piel´gniarskiej

2) intubowaç chorego w stanach nag∏ych;

3) przedstawiç wspó∏czesne poglàdy na wieloaspektowe przygotowanie pacjenta do znieczulenia;

4) scharakteryzowaç techniki znieczulenia (hemodylucja, hypotermia i inne);

5) omówiç zasady pracy zespo∏u interdyscyplinarnego w anestezjologii;

10) wspó∏uczestniczyç we wszystkich typach znieczuleƒ w zale˝noÊci od wieku pacjenta i rodzaju zabiegu;

11) oceniç u pacjenta poziom ryzyka przy znieczuleniu;

12) przygotowaç pacjenta do ka˝dego rodzaju znieczulenia;

13) stosowaç techniki psychoterapii podtrzymujàcej

wobec pacjenta znieczulanego;

14) zapewniç bezpieczeƒstwo pacjentowi od momentu przyj´cia na blok operacyjny do chwili przekazania na oddzia∏ specjalistyczny;

15) oceniç g∏´bokoÊç znieczulenia i zwiotczenia;

16) wykonywaç kaniulacj´ naczyƒ;

17) wykonywaç defibrylacj´;

Poz. 1922

6) post´powanie w sytuacji bezpoÊredniego zagro˝enia ˝ycia w trakcie zabiegu operacyjnego;

7) znieczulenie — rodzaje, wprowadzenie do znieczulenia, przebieg, powik∏ania

18) mierzyç ciÊnienie t´tnicze krwi na koƒczynach dolnych;

a) specyfika znieczulenia do zabiegów neurochirurgicznych,

19) kontrolowaç Êródoperacyjne po∏o˝enie rurki dotchawiczej za pomocà stetoskopu umieszczonego

w pozycji przedsercowej;

b) specyfika znieczulenia do zabiegów kardiochirurgicznych,

20) zapobiegaç wzrostowi ciÊnienia Êródga∏kowego;

c) specyfika znieczulenia do zabiegów ginekologicznych i po∏o˝niczych,

21) rozpoznaç i zapobiegaç powik∏aniom mogàcym

wystàpiç w trakcie i po znieczuleniu;

d) specyfika znieczulenia do zabiegów ortopedycznych,

22) rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia w trakcie znieczulenia i podjàç stosowne dzia∏ania;

e) specyfika znieczulenia do zabiegów okulistycznych,

23) post´powaç zgodnie z przyj´tymi standardami

przy powik∏aniach zwiàzanych z ci´ciem cesarskim

(atonia macicy, zator wodami p∏odowymi, zespó∏

wykrzepiania);

24) zastosowaç techniki specjalne podczas operacji

w krà˝eniu pozaustrojowym (hemodylucji, hypotermii, hypotensji kontrolowanej, hemofiltracji

i innych);

25) zastosowaç procedury anestezjologiczne wobec

dawców i biorców organów;

26) kontrolowaç pomiary standardowe i specyficzne,

takie jak: pomiar ciÊnienia t´tniczego metodà

krwawà, pomiar ciÊnienia Êródczaszkowego, bilans p∏ynu mózgowo-rdzeniowego, pomiar ciÊnienia parcjalnego dwutlenku w´gla (CO2);

27) piel´gnowaç chorego po zabiegu operacyjnym

i znieczuleniu;

28) przedstawiç rol´ i zadania piel´gniarki w chirurgii

jednego dnia.

3. TreÊci nauczania

1) standardy znieczulenia i praktyki piel´gniarskiej

w anestezjologii;

f) specyfika znieczulenia do zabiegów laryngologicznych i chirurgii twarzowo-szcz´kowej,

g) specyfika znieczulenia do zabiegów w trybie nag∏ym,

h) specyfika znieczulenia do zabiegów transplantologicznych i replantacji;

8) opieka nad pacjentem po operacji i znieczuleniu na

bloku operacyjnym;

9) rola i zadania piel´gniarki w chirurgii jednego

dnia.

MODU¸ II. INTENSYWNA TERAPIA I PIEL¢GNIARSTWO W INTENSYWNEJ TERAPII

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania samodzielnej, profesjonalnej opieki nad chorym leczonym na oddziale intensywnej opieki.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) rozpoznaç ostrà niewydolnoÊç oddechowà;

2) zadania piel´gniarki anestezjologicznej w zespole

terapeutycznym;

2) stosowaç bezpiecznà tlenoterapi´;

3) udzia∏ piel´gniarki we wszystkich etapach znieczulenia

3) okreÊliç wskazania do intubacji, tracheotomii oraz

ich powik∏ania;

a) psychoterapia podtrzymujàca,

4) asystowaç przy intubacji i tracheotomii;

b) zapewnienie pacjentowi bezpieczeƒstwa,

5) zaintubowaç pacjenta w sytuacjach nag∏ych;

c) ocena g∏´bokoÊci znieczulenia i zwiotczenia,

d) ochrona Êluzówek;

6) piel´gnowaç chorego z rurkà intubacyjnà lub tracheostomijnà;

4) sprz´t i nowoczesna aparatura stosowana w pracy

piel´gniarek anestezjologicznych;

7) scharakteryzowaç wskazania do zastosowania respiratora;

5) monitorowanie i diagnostyka chorego w anestezjologii;

8) rozpoznaç i post´powaç w sytuacji zaburzeƒ pracy

respiratora;

9) wymieniç ogólne zasady profilaktyki, rozpoznawania i leczenia zespo∏u ostrej niewydolnoÊci oddechowej;

Poz. 1922

32) asystowaç przy zak∏adaniu stymulatorów;

33) rozpoznaç objawy poprzetoczeniowe i podjàç dzia∏ania w przypadku ich wystàpienia;

10) przygotowaç chorego do ekstubacji;

34) obs∏ugiwaç lini´ infuzyjnà i pompy infuzyjne;

11) dokonaç badania fizykalnego i oceniç stan pacjenta na potrzeby diagnozy piel´gniarskiej;

12) oceniç wydolnoÊç oddechowà metodà spirometrii;

13) piel´gnowaç chorego z drena˝em klatki piersiowej;

14) oceniç stan ÊwiadomoÊci chorego z wykorzystaniem metod oceny (skal, schematów);

15) piel´gnowaç chorego nieprzytomnego;

16) omówiç specyfik´ opieki nad dzieckiem leczonym

na oddziale intensywnej opieki;

17) zapobiegaç zapaleniu p∏uc, odle˝ynom, odparzeniom, zniekszta∏ceniom w stawach, chorobie zakrzepowo-zatorowej u chorych unieruchomionych, z ograniczonà aktywnoÊcià ruchowà i nieprzytomnych;

35) oznaczyç glikemi´ za pomocà glukometru;

36) omówiç przyczyny ostrych zatruç, powik∏ania i metody detoksykacji;

37) scharakteryzowaç przyczyny ostrej niewydolnoÊci

nerek, diagnostyk´ i terapi´;

38) scharakteryzowaç aspekty kliniczne, prawne

i etyczne pobierania narzàdów do przeszczepów;

39) scharakteryzowaç procedur´ oceny Êmierci pnia

mózgu i przepisy prawne zwiàzane z tym zagadnieniem;

40) okreÊliç specyfik´ opieki piel´gniarskiej nad dawcà i biorcà narzàdów;

41) dobraç metody psychoterapii podtrzymujàcej

w stosunku do pacjenta i jego rodziny;

18) zró˝nicowaç objawy wstrzàsu w zale˝noÊci od rodzaju;

42) wspó∏uczestniczyç w prowadzeniu hemodializy,

hemofiltracji, dializy otrzewnowej;

19) przygotowaç chorego i asystowaç lekarzowi przy

zak∏adaniu wk∏ucia centralnego;

43) piel´gnowaç chorego oparzonego;

20) wykonaç pomiar ciÊnienia t´tniczego metodà

krwawà;

44) prowadziç usprawnianie ruchowe chorego (siadanie, pionizacja);

21) oznaczyç oÊrodkowe ciÊnienie ˝ylne;

45) wykonaç çwiczenia usprawniajàce czynne i bierne;

22) oceniç gospodark´ wodno-elektrolitowà;

46) wspó∏uczestniczyç w rehabilitacji chorego;

23) rozpoznaç objawy kliniczne odwodnienia i przewodnienia;

47) rozpoznaç zapotrzebowanie na wsparcie u pacjenta i osób dla niego znaczàcych.

24) oceniç stopieƒ przewodnienia pacjenta z ostrà niewydolnoÊcià nerek;

3. TreÊci nauczania

25) piel´gnowaç dost´p naczyniowy (cewnik Shaldona), usuwaç cewnik Shaldona, asystowaç przy za∏o˝eniu;

26) przygotowaç pacjenta, sprz´t do prowadzenia zabiegów ró˝nymi technikami dializacyjnymi;

1) opieka nad chorym z niewydolnoÊcià oddechowà

a) zespó∏ ostrej niewydolnoÊci oddechowej

(ARDS) — przyczyny, objawy, rozpoznanie, leczenie,

b) tlenoterapia — rodzaje, wskazania, powik∏ania,

piel´gnowanie chorego leczonego tlenem,

27) prowadziç i modyfikowaç parametry ró˝nych technik dializacyjnych;

c) intubacja lub tracheotomia — wskazania, powik∏ania, rodzaje rurek,

28) ustaliç indywidualny plan opieki dla pacjenta

z ostrà niewydolnoÊcià nerek;

d) piel´gnowanie chorego z rurkà intubacyjnà lub

tracheotomijnà,

29) rozpoznaç stany nag∏e i zagra˝ajàce ˝yciu, reagowaç adekwatnie do sytuacji w trakcie ró˝nych

technik dializacyjnych;

e) wentylacja mechaniczna — metody, rodzaje,

wskazania do sztucznej wentylacji, ocena skutecznoÊci,

30) zapobiegaç zaburzeniom równowagi kwasowo-zasadowej;

f) piel´gnowanie chorego sztucznie wentylowanego,

31) wykonaç badanie elektrokardiograficzne serca

i rozpoznaç zaburzenia zagra˝ajàce ˝yciu pacjenta;

g) zasady odzwyczajania pacjentów od wentylacji

mechanicznej;

2) opieka nad chorym z niewydolnoÊcià krà˝enia i nag∏ym zatrzymaniem krà˝enia

a) przyczyny, podzia∏ i leczenie ostrej niewydolnoÊci krà˝enia,

b) wstrzàs kardiogenny — patogeneza, objawy

i przebieg, rozpoznanie i ró˝nicowanie,

c) kliniczna ocena wstrzàsu, leki stosowane we

wstrzàsie kardiogennym, zasady leczenia,

d) piel´gnowanie chorego we wstrzàsie kardiogennym,

e) obrz´k p∏uc — patofizjologia, przyczyny, rozpoznanie, leczenie,

f) nag∏a Êmierç sercowa — definicja, patofizjologia, pozawieƒcowe przyczyny nag∏ej Êmierci

sercowej,

g) post´powanie w nag∏ej Êmierci sercowej, zapobieganie nag∏ej Êmierci sercowej,

h) krà˝enie wspomagane i zaburzenia rytmu,

i) metody wspomagania krà˝enia (by-pass przy

otwartej klatce piersiowej, balonowanie),

Poz. 1922

5) opieka nad chorym z ostrà niewydolnoÊcià nerek

a) przyczyny i klasyfikacja ostrej niewydolnoÊci

nerek,

b) zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej

i kwasowo zasadowej u pacjenta z ostrà niewydolnoÊcià nerek,

c) dost´p naczyniowy u pacjenta dializowanego ze

wskazaƒ ostrych — za∏o˝enie cewnika Shaldona

(przygotowanie pacjenta, zestawu), piel´gnacja

cewnika (utrzymanie dro˝noÊci, zapobieganie

zaka˝eniom, zmiana opatrunku), usuni´cie cewnika (technika i powik∏ania),

d) zastosowanie ró˝nych technik dializacyjnych

w leczeniu ostrej niewydolnoÊci nerek (specyfika, wskazania, odr´bnoÊci i podobieƒstwa) —

hemodializa, hemoperfuzja, hemofiltracja, plazmafereza,

e) zasady podawania antykoagulantów w trakcie

ró˝nych technik dializacyjnych,

f) podobieƒstwa i ró˝nice zabiegów hemodializy

ze wskazaƒ ostrych i przewlek∏ych,

j) piel´gnowanie chorego po zabiegach wspomaganego krà˝enia,

g) ostre powik∏ania dializy (zator powietrzny, zespó∏ pierwszego u˝ycia, hemoliza, hipokaliemia, hipotonia dializacyjna),

k) opieka nad chorym z zaburzeniem rytmu serca

— rozpoznawanie, leczenie farmakologiczne,

defibrylacja i kardiowersja,

h) rola piel´gniarki w opiece nad pacjentem leczonym ró˝nymi technikami dializacyjnymi;

l) stymulacja — techniki zabiegu, piel´gnowanie

chorego z wszczepionym stymulatorem;

3) opieka nad chorym we wstrzàsie — obraz kliniczny

i rozpoznanie wstrzàsu

a) rodzaje wstrzàsu (hipowolemiczny, septyczny,

anafilaktyczny),

b) leczenie wstrzàsu,

c) przetaczanie p∏ynów, krwi i Êrodków krwiopochodnych — zasady przetoczenia, rodzaje preparatów, powik∏ania poprzetoczeniowe,

d) piel´gnowanie chorego we wstrzàsie;

4) zaburzenia

równowagi

i kwasowo-zasadowej

wodno-elektrolitowej

a) podzia∏ i sk∏ad p∏ynów ustrojowych,

b) zespo∏y zaburzeƒ wodno-elektrolitowych i zasady ich leczenia,

6) opieka nad chorym nieprzytomnym

a) przyczyny zaburzenia ÊwiadomoÊci — ocena,

post´powanie,

b) piel´gnowanie chorego nieprzytomnego — zapewnienie dro˝noÊci dróg oddechowych, zapobieganie powik∏aniom (odle˝yny, odparzenia,

choroba zakrzepowo-zatorowa, przykurcze,

zniekszta∏cenia w stawach),

c) od˝ywianie,

d) komunikowanie;

7) specyfika intensywnej opieki piel´gniarskiej na oddziale dzieci´cym

a) podstawy anatomiczno-fizjologiczne zagro˝eƒ

˝ycia u dzieci,

b) przyczyny stanu zagro˝enia ˝ycia u dzieci z chorobà uk∏adu oddechowego, krà˝enia, nerwowego oraz w zatruciach,

c) odwodnienie — rozpoznanie, post´powanie,

c) stany zagro˝enia ˝ycia w okresie noworodkowym i niemowl´cym,

d) zespo∏y zaburzeƒ przemiany sodowej i potasowej, bilans wodny,

d) wyposa˝enie w sprz´t i aparatur´ monitorujàcà

dziecko;

e) kliniczne zespo∏y zaburzeƒ równowagi kwasowo-zasadowej — kwasica oddechowa i metaboliczna, zasadowica oddechowa i metaboliczna,

8) opieka nad chorym w intensywnej terapii chirurgicznej

f) piel´gnowanie chorego z zaburzeniem gospodarki wodno-elektrolitowej i kwasowo-zasadowej;

a) stany zagro˝enia ˝ycia w chirurgii,

b) opieka nad chorym z uszkodzeniami wielonarzàdowymi,

c) opieka nad chorym po zabiegach operacyjnych

na sercu, naczyniach krwionoÊnych i p∏ucach leczonych na oddziale intensywnej opieki,

d) opieka nad chorym oparzonym;

9) procedura stwierdzania Êmierci

w Êwietle przepisów prawa;

pnia

mózgu

10) wybrane zagadnienia z transplantologii

a) podstawy prawne transplantologii w Polsce,

Poz. 1922

4) ró˝nicowaç stany bezpoÊredniego zagro˝enia ˝ycia;

5) omówiç wskazania i przeciwwskazania do prowadzenia resuscytacji;

6) scharakteryzowaç procedury dotyczàce stwierdzenia zgonu i Êmierci pnia mózgu;

7) stosowaç schematy post´powania w wypadkach

komunikacyjnych i katastrofach oraz Êrodki ∏àcznoÊci;

b) rodzaje przeszczepów,

c) przygotowanie dawcy i biorcy do przeszczepu

narzàdu,

d) opieka nad chorym po przeszczepie serca, nerek

i wàtroby,

e) problemy psychospo∏eczne chorych po przeszczepie narzàdu;

11) rehabilitacja chorych na oddziale intensywnej

opieki

a) cele i zadania rehabilitacji, etapy rehabilitacji,

b) zasady rehabilitacji oddechowej (efektywne oddychanie, oklepywanie, rozpr´˝anie p∏uc),

8) interpretowaç zagadnienia prawne dotyczàce

ochrony zdrowia, ˝ycia i zasady kodeksu etyki zawodowej;

9) przygotowaç i pos∏ugiwaç si´ sprz´tem stosowanym w ratownictwie medycznym;

10) pos∏ugiwaç si´ sprz´tem radiowo-komunikacyjnym;

11) komunikowaç si´ z poszkodowanym, rodzinà i personelem w systemie ratownictwa;

12) zabezpieczyç poszkodowanego w miejscu wypadku i w czasie transportu;

c) çwiczenia usprawniajàce — czynne, bierne,

ogólnokondycyjne,

13) stosowaç i nadzorowaç przestrzeganie zasad aseptyki i antyseptyki w warunkach doraênej pomocy;

d) podstawy rehabilitacji psychicznej i spo∏ecznej;

14) prowadziç i nadzorowaç dokumentacj´ obowiàzujàcà w pomocy doraênej;

12) badanie elektrokardiograficzne serca i interpretacja zapisu pod kàtem stanów zagro˝enia ˝ycia1).

15) organizowaç i prowadziç szkolenia z zakresu ratownictwa dla pracowników medycznych.

MODU¸ III. RATOWNICTWO MEDYCZNE

3. TreÊci nauczania

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do aktywnego udzia∏u

lub koordynowania pracy w zintegrowanym systemie

ratownictwa medycznego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç struktur´ organizacyjnà ratownictwa, sposoby powiadamiania, zakres kompetencji w zespole zintegrowanego systemu ratownictwa medycznego;

2) scharakteryzowaç sprz´t i aparatur´ stosowanà

w ratownictwie;

3) zró˝nicowaç wyposa˝enie karetki reanimacyjnej

(R) i karetki noworodkowej (N);

———————

1) Przy

realizacji punktu 12 uczestnicy zobowiàzani sà do

ukoƒczenia kursu specjalistycznego „Wykonanie i interpretacja zapisu elektrokardiograficznego”. Ramowy program kursu opracowany zosta∏ przez Centrum Kszta∏cenia

Podyplomowego Piel´gniarek i Po∏o˝nych.

1) zintegrowany system ratownictwa medycznego —

organizacja ∏àcznoÊci i powiadamiania;

2) sprz´t i aparatura stosowana w ratownictwie medycznym

a) wyposa˝enie karetki reanimacyjnej (R) i noworodkowej (N),

b) zestaw reanimacyjny;

3) schematy post´powania w wypadkach komunikacyjnych i katastrofach masowych

a) zasady kierowania akcjà ratunkowà,

b) ocena stanu ofiar zdarzenia,

c) priorytety w udzielaniu pomocy ofiarom zdarzenia,

d) zasady uk∏adania, przenoszenia i transportu poszkodowanych;

4) post´powanie przedszpitalne w stanach: nag∏ego

zatrzymania krà˝enia, wstrzàsu, zaburzeƒ rytmu

i przewodnictwa, zawa∏u serca, zatrucia, drgawek,

Êpiàczki, oparzenia, hipotermii, utoni´cia, urazu

wielonarzàdowego, porodu ulicznego, zagro˝enia

˝ycia noworodka;

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

5) rola piel´gniarki w zintegrowanym systemie ratownictwa medycznego

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

a) komunikowanie si´ w kontekÊcie medycyny ratowniczej,

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

b) sposoby komunikowania si´ z osobami uczestniczàcymi w sytuacjach zagra˝ajàcych ˝yciu

osób bliskich,

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

c) komunikowanie si´ z osobami poszkodowanymi;

6) specyfika dzia∏aƒ ratowniczych u dzieci

a) najcz´stsze przyczyny stanów nag∏ych u dzieci,

b) dobór sprz´tu i aparatury;

7) ochrona zespo∏u ratowniczego i uczestników zdarzenia przed zaka˝eniem.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa anestezjologicznego i intensywnej opieki lub

w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 14

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

ONKOLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

2. WyjaÊniç rol´ stowarzyszeƒ zawodowych w rozwoju piel´gniarstwa onkologicznego.

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia specjalistycznej, profesjonalnej opieki nad chorym z chorobà

nowotworowà.

4. Scharakteryzowaç organizacj´ opieki nad chorym onkologicznie w Polsce i na Êwiecie.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 980 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

650 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 300 godzin,

w cz´Êci praktycznej 350 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

3. Scharakteryzowaç najcz´Êciej wyst´pujàce nowotwory w Polsce i na Êwiecie.

przedmiotem

5. Omówiç rol´ piel´gniarki w „leczeniu” niekonwencjonalnym.

6. Omówiç psychospo∏eczne i duchowe konsekwencje choroby nowotworowej.

7. Sformu∏owaç diagnoz´ piel´gniarskà.

8. Planowaç opiek´ piel´gniarskà nad chorym i jego rodzinà.

9. Propagowaç zachowania prozdrowotne.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Omówiç kierunki rozwoju piel´gniarstwa onkologicznego.

10. Opracowaç i realizowaç programy edukacyjno-profilaktyczne.

11. Oceniaç skutecznoÊç podj´tych dzia∏aƒ.

12. Przygotowaç pacjenta do specjalistycznych badaƒ diagnostycznych.

22. Dobraç indywidualnie, zale˝nie od stanu pacjenta, w∏aÊciwà technik´ kontaktu terapeutycznego.

13. Scharakteryzowaç ró˝ne metody leczenia chorób nowotworowych.

23. Wyznaczyç priorytety piel´gnacyjne w opiece

paliatywnej.

14. Przygotowaç chorego z chorobà nowotworowà

do leczenia (chirurgicznego, promieniami, cytostatykami).

24. Szanowaç przekonania religijne i kulturowe pacjenta.

15. Piel´gnowaç chorego po zabiegu chirurgicznym, po radioterapii, po leczeniu cytostatykami.

25. Uczestniczyç w sprawowaniu opieki paliatywnej nad chorym i jego rodzinà.

16. Piel´gnowaç chorego z powik∏aniami spowodowanymi leczeniem choroby nowotworowej.

26. Omówiç zasady zwalczania bólu nowotworowego.

17. Przedstawiç stany naglàce w onkologii.

18. Edukowaç pacjentów i ich rodziny w zakresie

stosowania odpowiedniej diety.

19. Stosowaç rehabilitacj´ i udogodnienia dostosowane do potrzeb chorego.

27. Klasyfikowaç Êrodki przeciwbólowe wed∏ug zaleceƒ Êwiatowej organizacji zdrowia (WHO).

28. Wspomagaç chorego w dà˝eniu do maksymalizacji jakoÊci ˝ycia.

29. Opracowaç standardy praktyki zawodowej.

20. Wskazaç zadania piel´gniarki w prowadzeniu

ró˝nego rodzaju rehabilitacji.

21. Mobilizowaç pacjenta do Êwiadomego udzia∏u

w procesie leczniczo-piel´gnacyjnym.

30. Planowaç w∏asny rozwój zawodowy.

31. Uczestniczyç w kszta∏ceniu przeddyplomowym

i podyplomowym piel´gniarek.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Teoria —

liczba

godzin

I

Zaawansowana praktyka specjalistyczna

45

II

Profilaktyka i diagnostyka chorób

nowotworowych

III

STA˚

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

—

—

45

45

Poradnia onkologiczna

Zak∏ad diagnostyki

35

35

115

Piel´gnowanie chorego z chorobà nowotworowà

120

Oddzia∏ chirurgii onkologicznej

Oddzia∏ lub zak∏ad radioterapii

Oddzia∏ chemioterapii

70

35

35

260

IV

Rehabilitacja w onkologii

45

Zak∏ad lub oddzia∏ rehabilitacji

70

115

V

Opieka paliatywna

45

Hospicjum lub oddzia∏ opieki paliatywnej

Paliatywna opieka domowa

35

35

115

350

650

¸àczna liczba godzin

placówka

300

IV. Program nauczania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

MODU¸ I. ZAAWANSOWANA PRAKTYKA SPECJALISTYCZNA

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Cel modu∏u

1) omówiç kierunki rozwoju piel´gniarstwa onkologicznego;

Przygotowanie piel´gniarki do roli lidera w zawodzie piel´gniarki onkologicznej.

2) wyjaÊniç rol´ stowarzyszeƒ zawodowych w rozwoju piel´gniarstwa onkologicznego;

3) omówiç organizacj´ opieki piel´gniarskiej w onkologii;

4) podejmowaç etyczne decyzje w sprawowaniu

opieki nad chorym z chorobà nowotworowà;

5) wspó∏pracowaç w zespole interdyscyplinarnym;

6) byç wiarygodnà;

7) oszacowaç koszty Êwiadczeƒ piel´gnacyjnych;

8) wyjaÊniç rol´ piel´gniarki w „leczeniu” niekonwencjonalnym;

Poz. 1922

a) podejmowanie inicjatyw piel´gniarskich,

b) podejmowanie inicjatyw organizacyjnych;

5) etyka w onkologicznej opiece piel´gniarskiej

a) postawa wiarygodnoÊci (niepalenie papierosów),

b) rozumienie sytuacji chorego z chorobà nowotworowà,

c) poszanowanie mienia;

9) opracowaç i wdra˝aç standardy opieki piel´gniarskiej;

6) post´p medycyny w leczeniu chorób nowotworowych: przeszczep szpiku, antybiotykoterapia zaka˝eƒ, nowoÊci w farmakoterapii (nowe leki), laseroterapia;

10) oceniaç i analizowaç standardy;

7) udzia∏ piel´gniarki w badaniach klinicznych;

11) oceniç jakoÊç Êwiadczeƒ piel´gnacyjnych;

8) niekonwencjonalne metody „leczenia” w onkologii

12) opracowaç programy profilaktyki chorób nowotworowych;

a) rodzaje i przyczyny upowszechniania,

13) przygotowaç i realizowaç program adaptacji zawodowej;

b) znaczenie dla psychiki pacjenta i jego rodziny,

14) organizowaç i realizowaç ró˝ne formy doskonalenia zawodowego;

9) standardy opieki onkologicznej: budowanie, ocena

i analiza, modyfikowanie standardu;

15) pozyskiwaç ró˝norodne organizacje (rzàdowe i pozarzàdowe) do dzia∏aƒ profilaktycznych i podnoszenia kultury zdrowotnej w Êrodowisku dzia∏ania.

10) ocena jakoÊci opieki piel´gniarskiej w onkologii

3. TreÊci nauczania

1) rozwój piel´gniarstwa onkologicznego

a) kierunki rozwoju piel´gniarstwa onkologicznego,

b) stowarzyszenia zawodowe i ich rola w rozwoju

piel´gniarstwa onkologicznego,

c) zagadnienia dotyczàce przebiegu choroby nowotworowej;

2) aktywnoÊç zawodowa piel´gniarek onkologicznych

a) inicjatywy w ramach samorzàdu zawodowego,

organizacji i stowarzyszeƒ zawodowych,

b) inicjatywy zmian organizacyjnych w opiece onkologicznej,

c) pozyskiwanie osób i instytucji na rzecz walki

z rakiem,

d) czynny udzia∏ w realizacji zadaƒ wynikajàcych

z „Narodowego Programu Walki z Rakiem”;

3) organizacja opieki onkologicznej

a) cele, zadania i struktura organizacyjna ró˝norodnych form opieki onkologicznej,

b) koszty Êwiadczeƒ piel´gniarskich;

4) wspó∏praca w zespole

c) niebezpieczeƒstwa wynikajàce z ich stosowania;

a) system zapewnienia jakoÊci w opiece onkologicznej,

b) metody rozwiàzywania problemów poprawy jakoÊci,

c) pomiar i monitorowanie jakoÊci;

11) edukacja piel´gniarek w okresie adaptacji zawodowej;

12) organizacja i realizacja ró˝norodnych form doskonalenia zawodowego.

MODU¸ II. PROFILAKTYKA I DIAGNOSTYKA CHORÓB

NOWOTWOROWYCH

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia roli lidera

w profilaktyce i diagnostyce chorób nowotworowych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç epidemiologi´ chorób nowotworowych;

2) scharakteryzowaç rol´ piel´gniarki w obni˝aniu

wskaênika zachorowalnoÊci;

3) propagowaç kultur´ zdrowotnà w Êrodowisku;

4) scharakteryzowaç czynniki ryzyka rozwoju chorób

nowotworowych;

5) planowaç, budowaç i realizowaç programy profilaktyczne;

g) narzàdach p∏ciowych ˝eƒskich,

6) oceniaç zrealizowane programy profilaktyczne dotyczàce chorób nowotworowych;

i) tkankach mi´kkich i koÊciach;

7) konstruowaç i prowadziç programy edukacyjne;

8) objaÊniaç pacjentowi proces diagnozowania;

9) wskazaç rol´ piel´gniarki w diagnozowaniu choroby nowotworowej;

Poz. 1922

h) uk∏adzie ch∏onnym,

10) rola i zadania piel´gniarki w diagnozowaniu choroby nowotworowej;

11) ocena zaawansowania choroby nowotworowej

wed∏ug skali TNM;

10) oceniç zaawansowanie choroby nowotworowej

wed∏ug skali tumor-node-metastasis (TNM );

12) rola i zadania piel´gniarki w podnoszeniu jakoÊci

opieki, w profilaktyce i leczeniu choroby nowotworowej.

11) wykorzystaç wiedz´ do efektywnej opieki piel´gniarskiej;

MODU¸ III. PIEL¢GNOWANIE CHOREGO Z CHOROBÑ

NOWOTWOROWÑ

12) wskazaç rol´ piel´gniarki w podnoszeniu jakoÊci

opieki w profilaktyce i leczeniu choroby nowotworowej.

1. Cel modu∏u

3. TreÊci nauczania

1) epidemiologia chorób nowotworowych

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania specjalistycznej opieki nad pacjentem z chorobà nowotworowà i jego rodzinà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) chorobowoÊç,

b) umieralnoÊç,

c) konsekwencje chorób nowotworowych;

2) rola i zadania piel´gniarki w obni˝aniu wskaênika

zachorowalnoÊci;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) przygotowaç psychicznie i fizycznie chorego do zabiegu chirurgicznego poszczególnych narzàdów;

3) szerzenie kultury zdrowotnej w Êrodowisku;

2) piel´gnowaç chorego po zabiegach chirurgicznych

w obr´bie g∏owy i szyi;

4) czynniki ryzyka chorób nowotworowych (fizyczne,

chemiczne, genetyczne i inne);

3) piel´gnowaç chorego po zabiegach chirurgicznych

w obr´bie klatki piersiowej;

5) profilaktyka chorób nowotworowych

4) piel´gnowaç chorego po zabiegach chirurgicznych

w obr´bie piersi;

a) pierwotna (akcja antynikotynowa, edukacja

w zakresie racjonalnego od˝ywiania),

b) wtórna (czynne poradnictwo ukierunkowane na

grupy ryzyka);

6) budowa i realizacja programów profilaktycznych

chorób nowotworowych;

5) piel´gnowaç chorego po zabiegach chirurgicznych

w obr´bie przewodu pokarmowego;

6) piel´gnowaç chorego po zabiegach chirurgicznych

w obr´bie uk∏adu moczowego;

7) piel´gnowaç chorego po amputacji koƒczyn;

7) ocena praktyczna realizacji programów profilaktycznych dotyczàcych chorób nowotworowych;

8) omówiç znaczenie drena˝u stosowanego po operacjach w obr´bie klatki piersiowej;

8) rola i zadania piel´gniarki w wykrywaniu choroby

nowotworowej;

9) scharakteryzowaç specyfik´ piel´gnowania chorych leczonych operacyjnie;

9) diagnozowanie w zale˝noÊci od umiejscowienia

choroby w

10) piel´gnowaç chorego po operacjach odtwórczych;

a) obr´bie g∏owy i szyi,

b) gruczole tarczycy,

c) obr´bie klatki piersiowej,

d) gruczole piersiowym,

11) przygotowaç chorego do ˝ycia w zmienionych warunkach po operacji;

12) przygotowaç pacjenta do aktywnego wspó∏dzia∏ania w rehabilitacji oraz w dalszym leczeniu;

e) przewodzie pokarmowym,

13) prowadziç edukacj´ pacjenta i jego rodziny ukierunkowanà na samoopiek´;

f) uk∏adzie moczowym,

14) scharakteryzowaç rodzaje i cele radioterapii;

15) przygotowaç psychicznie i fizycznie chorego do leczenia promieniami;

16) omówiç specyfik´ piel´gnacji chorego leczonego

promieniami;

17) scharakteryzowaç objawy uboczne leczenia promieniami;

18) scharakteryzowaç specjalne formy chemioterapii;

Poz. 1922

3) piel´gnowanie chorego po operacjach odtwórczych — obserwacja odroczonego p∏ata (pod kàtem zabarwienia, ucieplenia, gry naczyniowej);

4) edukacja chorego w zakresie sposobu ˝ywienia

w trakcie leczenia operacyjnego;

5) rehabilitacja po zabiegu operacyjnym — rola i zadania piel´gniarki;

19) piel´gnowaç chorego leczonego cytostatykami;

6) rodzaje radioterapii (zewn´trzna, wewn´trzna, teleterapia);

20) omówiç uboczne dzia∏ania cytostatyków;

7) cele radioterapii

21) edukowaç chorego w zakresie ˝ywienia w trakcie

leczenia chirurgicznego, promieniami, chemioterapià;

a) ∏agodzenie lub zniesienie bólu,

b) zahamowanie krwawienia,

c) gojenie owrzodzeƒ,

22) edukowaç pacjenta i jego rodzin´ w zakresie odpowiedniego ˝ywienia w trakcie i po leczeniu;

23) scharakteryzowaç stany naglàce w onkologii.

3. TreÊci nauczania

1) opieka nad pacjentem leczonym chirurgicznie

a) przygotowanie psychiczne i fizyczne chorego do

zabiegu chirurgicznego poszczególnych narzàdów,

b) piel´gnowanie chorego po zabiegu operacyjnym w obr´bie g∏owy i szyi,

c) specyfika piel´gnowania chorego z nowotworami poszczególnych narzàdów, w tym wargi, jamy ustnej, koÊci i chrzàstki stawowej, skóry,

oka, mózgu i innych cz´Êci systemu nerwowego, gruczo∏ów wydzielania wewn´trznego, szpiku kostnego, gruczo∏u sutkowego,

d) piel´gnowanie chorego po zabiegu operacyjnym w obr´bie klatki piersiowej (rodzaje drena˝u — opadowy, ssàcy),

e) piel´gnowanie chorego po zabiegu operacyjnym w obr´bie przewodu pokarmowego,

f) piel´gnowanie chorego z tracheostomià,

g) piel´gnowanie chorego ze stomià,

h) piel´gnowanie chorego po zabiegu operacyjnym narzàdu rodnego,

d) odbarczenie zespo∏u ˝y∏y pró˝nej górnej,

e) zmniejszenie ciÊnienia Êródczaszkowego,

f) zmniejszanie dolegliwoÊci przy przerzutach do

koÊci;

8) opieka nad pacjentem leczonym promieniami

a) przygotowanie chorego do leczenia radioterapià (psychiczne, fizyczne),

b) piel´gnowanie chorego w trakcie radioterapii;

9) specyfika piel´gnacji chorego leczonego promieniami

a) piel´gnacja b∏ony Êluzowej jamy ustnej,

b) dobór diety (iloÊç przyjmowanych p∏ynów),

c) higiena cia∏a,

d) kontrola wypró˝niania,

e) edukacja chorego w zakresie samoopieki;

10) objawy uboczne leczenia promieniami

a) ze strony skóry,

b) ze strony uk∏adu pokarmowego,

c) popromienne zapalenie p∏uc,

d) uszkodzenie mi´Ênia sercowego,

e) inne;

i) piel´gnowanie chorego po zabiegu operacyjnym w obr´bie uk∏adu moczowego,

11) edukacja chorego w zakresie sposobu ˝ywienia

w trakcie leczenia promieniami;

j) piel´gnowanie chorego po amputacji koƒczyny;

12) rola piel´gniarki w edukowaniu rodziny do opieki

nad chorym po zakoƒczeniu leczenia;

2) specyfika piel´gnowania chorych leczonych chirurgicznie

a) wsparcie psychiczne chorego,

b) tlenoterapia (procent saturacji),

c) podawanie leków przeciwbólowych z wyprzedzeniem,

13) opieka nad chorym leczonym chemioterapià

a) przygotowanie chorego do leczenia cytostatykami (psychiczne, fizyczne, farmakologiczne),

b) piel´gnacja chorego z za∏o˝onym portem naczyniowym,

d) piel´gnowanie chorego z drena˝em,

c) piel´gnowanie chorego leczonego cytostatykami,

e) podawanie hiperalimentacji;

d) rola piel´gniarki w zapobieganiu powik∏aniom;

14) specjalne formy chemioterapii

a) dokana∏owa,

b) dojamowa;

15) uboczne dzia∏ania leczenia cytostatykami

a) zaburzenia ze strony uk∏adu pokarmowego,

b) wypadanie w∏osów,

c) ∏agodzenie objawów,

d) problemy piel´gnacyjne;

16) toksycznoÊç cytostatyków dla personelu

a) edukacja personelu,

b) bezpieczne przygotowanie roztworów,

c) ochrona personelu w cià˝y;

5) dobraç w∏aÊciwe sposoby usprawniania w zale˝noÊci od rodzaju leczenia i stanu chorego;

6) uczestniczyç w rehabilitacji chorych przed i po

operacjach odtwórczych;

7) oceniaç skutecznoÊç podejmowanych przez piel´gniarki dzia∏aƒ rehabilitacyjnych;

8) instruowaç pacjentów i ich rodziny w zakresie sposobów usprawniania oraz korzystania ze sprz´tu

pomocniczego i rehabilitacyjnego;

9) uczestniczyç w rehabilitacji niedow∏adów i pora˝eƒ powsta∏ych w wyniku leczenia choroby nowotworowej;

10) wspó∏pracowaç z fizjoterapeutà i innymi cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego w zakresie rehabilitacji chorych.

17) edukacja chorego w zakresie sposobu ˝ywienia

w trakcie leczenia cytostatykami;

3. TreÊci nauczania

18) stany naglàce w onkologii — post´powanie

1) rehabilitacja w onkologii

a) zespó∏ ˝y∏y g∏ównej górnej,

b) tamponada serca,

c) popromienne zapalenie p∏uc,

d) krwotok z p∏uc,

e) ostra niewydolnoÊç p∏uc,

f) ostra niewydolnoÊç oddechowa,

g) wzrost ciÊnienia Êródczaszkowego,

h) z∏amania patologiczne spowodowane przerzutami do koÊci,

a) fizyczna (çwiczenia bierne, czynne, czynne

z oporem, pozycje u∏o˝eniowe, nauka wykorzystania sytuacji do wykonywania çwiczeƒ),

b) psychospo∏eczna (wypracowanie ch´ci powrotu do rodziny i Êrodowiska),

c) zawodowa (wzbudzanie motywacji powrotu do

aktywnoÊci zawodowej);

2) rehabilitacja chorych po leczeniu nowotworów

w obr´bie g∏owy i szyi

a) usprawnianie mi´Êni mimicznych,

i) zespó∏ wykrzepiania Êródnaczyniowego,

b) leczenie zaburzeƒ mowy,

j) leukostaza (zwi´kszenie lepkoÊci krwi),

c) nauka zast´pczej mowy prze∏ykowej;

k) niedro˝noÊç przewodu pokarmowego.

MODU¸ IV. REHABILITACJA W ONKOLOGII

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do wspó∏uczestnictwa

w rehabilitacji i usprawnianiu pacjentów z chorobà

nowotworowà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç rehabilitacj´ w onkologii;

2) stosowaç rehabilitacj´ psychospo∏ecznà w zale˝noÊci od potrzeb chorego;

3) wypracowaç u chorego pozytywne nastawienie do

aktywnoÊci zawodowej;

4) scharakteryzowaç rol´ piel´gniarki w procesie rehabilitacji chorych leczonych z powodu nowotworu;

Poz. 1922

3) rehabilitacja przed i po leczeniu raka gruczo∏u piersiowego

a) przed operacjà (nauka çwiczeƒ i w∏aÊciwego

uk∏adania koƒczyny po stronie operowanej),

b) po operacji (çwiczenia oddechowe, çwiczenia

obr´czy barkowej po stronie operowanej, profilaktyka przeciwobrz´kowa, protezowanie, korygowanie wad postawy);

4) rehabilitacja chorych leczonych z powodu nowotworów p∏uc

a) przed operacjà (çwiczenia oddechowe poprawiajàce mechanik´ oddychania, wywo∏ywanie

kaszlu),

b) po operacji (çwiczenia kaszlu i odkrztuszania,

drena˝ u∏o˝eniowy),

c) w trakcie radioterapii (çwiczenia poprawiajàce

wentylacj´ i wydolnoÊç oddechowà),

d) w trakcie chemioterapii (çwiczenia poprawiajàce wentylacj´ oddechowà);

5) rehabilitacja po zabiegach w obr´bie jamy brzusznej

Poz. 1922

9) szanowaç prywatnoÊç pacjenta;

10) wyra˝aç szacunek dla ˝ycia i akceptowaç Êmierç;

a) çwiczenia oddechowe,

b) çwiczenia koƒczyn dolnych,

c) pozycje u∏o˝eniowe,

d) çwiczenia mi´Êni tu∏owia;

6) rehabilitacja chorych leczonych z powodu guzów

tkanek mi´kkich i koÊci

a) çwiczenia oddechowe,

b) wczesne uruchomienie i pionizacja,

c) hartowanie i protezowanie kikuta,

d) nauka chodzenia,

11) rozumieç zmiennoÊç zachowaƒ chorego i jego rodziny;

12) prowadziç rozmowy z pacjentem lub rodzinà na temat Êmierci;

13) omówiç koszty i efekty leczenia;

14) respektowaç prawo chorego do najlepszej opieki;

15) klasyfikowaç Êrodki przeciwbólowe wed∏ug zaleceƒ Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO);

16) przedstawiç zasady podawania Êrodków przeciwbólowych;

e) nauka funkcji zast´pczej amputowanej koƒczyny górnej,

17) scharakteryzowaç drogi podawania stosowanych

leków;

f) çwiczenia ogólnokondycyjne;

18) szanowaç przekonania religijne i kulturowe pacjenta;

7) rehabilitacja chorych przed i po operacjach odtwórczych

a) przed operacjà (przygotowanie mi´Êni i miejsc

biorczych),

b) po operacji (rehabilitacja miejsca rekonstrukcji,

rehabilitacja w miejscu biorczym);

8) rehabilitacja niedow∏adów i pora˝eƒ wyst´pujàcych w nast´pstwie zabiegów operacyjnych, chemioterapii i radioterapii.

MODU¸ V. OPIEKA PALIATYWNA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki paliatywnej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç specyfik´ opieki paliatywnej;

19) piel´gnowaç chorego z przetokà i stomià;

20) zapobiegaç powstawaniu odle˝yn;

21) zapobiegaç obrz´kom;

22) stosowaç drena˝ u∏o˝eniowy;

23) piel´gnowaç skór´;

24) wspomagaç chorego w dà˝eniu do dobrej jakoÊci

˝ycia;

25) wskazaç lub zorganizowaç ró˝ne formy pomocy

socjalno-bytowej;

26) wspó∏pracowaç z pracownikami podstawowej

opieki zdrowotnej.

3. TreÊci nauczania

1) opieka paliatywna, jej zakres i organizacja

a) filozofia i etyka w opiece paliatywnej,

b) formy opieki (stacjonarna, domowa, dzienna);

2) priorytety w opiece nad pacjentem

2) wykazaç szczególne znaczenie etycznych zachowaƒ w opiece paliatywnej;

a) niwelowanie bólu,

3) wyznaczyç priorytety piel´gnacyjne w opiece paliatywnej;

c) zapobieganie powstawaniu odle˝yn,

4) zapewniç choremu ciàg∏oÊç opieki paliatywnej;

e) zapobieganie zaburzeniom ze strony uk∏adu pokarmowego,

5) oceniç wiedz´ chorego na temat w∏asnej choroby;

6) przekazywaç niepomyÊlne informacje w opiece paliatywnej;

7) wzmacniaç potrzeb´ niezale˝noÊci chorego;

8) przewidywaç reakcje chorego i jego rodziny oraz

reagowaç stosownie do sytuacji;

b) piel´gnowanie w dusznoÊciach,

d) higiena cia∏a,

f) wsparcie duchowe, psychiczne i socjalne;

3) zadania piel´gniarki w opiece paliatywnej nad chorym z zaawansowanà chorobà nowotworowà

a) prawa chorego i jego rodziny — piel´gniarka

doradcà i rzecznikiem praw chorego,

b) ocena potrzeb piel´gnacyjnych;

4) interdyscyplinarny

sk∏ad i zadania;

— 13511 —

zespó∏

opieki

Poz. 1922

paliatywnej,

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

5) zasady wspó∏pracy z podstawowà opiekà zdrowotnà;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

6) ból w opiece paliatywnej: rozpoznawanie somatycznych objawów bólu, sposoby zmniejszania

dolegliwoÊci bólowych, standardy leczenia bólu;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

7) jakoÊç ˝ycia w opiece terminalnej: optymalna jakoÊç ˝ycia, asystowanie i wspó∏odczuwanie, pomoc duchowa, towarzyszenie w umieraniu;

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

8) wsparcie psychospo∏eczne i duchowe rodziny

w okresie umierania i ˝a∏oby.

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa onkologicznego lub w dziedzinie pokrewnej;

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 15

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

PSYCHIATRYCZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

3. Kszta∏towaç umiej´tnoÊç pacjenta do nawiàzywania i podtrzymywania kontaktów z innymi ludêmi.

I. Cel kszta∏cenia

Uzyskanie przez piel´gniark´ specjalistycznych

kwalifikacji w dziedzinie piel´gniarstwa psychiatrycznego i uzyskanie tytu∏u specjalisty w tej dziedzinie.

4. Wykonaç badanie fizykalne pacjenta.

5. Kierowaç na badania diagnostyczne lub pobieraç materia∏y do badaƒ diagnostycznych.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1190 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

6. Zapobiec sytuacjom zagra˝ajàcym ˝yciu.

7. Podjàç dzia∏ania ratownicze w sytuacjach zagra˝ajàcych ˝yciu.

8. Przewidzieç i rozpoznaç sytuacj´ trudnà.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

860 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 330 godzin,

w cz´Êci praktycznej 560 godzin.

9. Decydowaç i podejmowaç dzia∏ania w sytuacji

trudnej.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

przedmiotem

10. Kszta∏towaç umiej´tnoÊç radzenia sobie w sytuacjach trudnych.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

11. Uszanowaç godnoÊç osobistà pacjenta w sytuacji zagro˝enia bezpieczeƒstwa jego lub otoczenia.

1. Komunikowaç si´ z pacjentem, jego rodzinà, zespo∏em terapeutycznym, innà grupà.

12. Zapewniç bezpieczeƒstwo pacjentowi, jego

otoczeniu i sobie.

2. Dostosowaç zakres, charakter i form´ przekazywanych informacji do stanu pacjenta.

13. Udzieliç pomocy psychologicznej w sytuacji

kryzysowej.

b´dàcych

14. Zdecydowaç o zakresie i charakterze opieki.

15. Dobraç model opieki piel´gniarskiej do stanu

pacjenta.

16. Stworzyç ofert´ us∏ug piel´gniarskich w oparciu o wybrany model piel´gnowania.

17. Oceniç trafnoÊç celów i planów dzia∏aƒ piel´gniarskich.

18. Rozpoznaç zapotrzebowanie na opiek´ nieprofesjonalnà.

19. Dostosowaç wymiar i zakres zapotrzebowania

na wsparcie.

20. OkreÊliç zakres samodzielnoÊci pacjenta dotyczàcej samoobs∏ugi.

21. Doradzaç w procesie uczenia samoobs∏ugi

i czynnoÊci ˝ycia codziennego.

22. Uczyç samoobs∏ugi i czynnoÊci ˝ycia codziennego.

23. Kszta∏towaç Êwiadomy udzia∏ pacjenta w procesie leczenia.

Poz. 1922

29. Oceniç warunki zabawy i nauki w aspekcie zasad higieny psychicznej.

30. Analizowaç deficyty, potrzeby i mo˝liwoÊci pacjenta na potrzeby rehabilitacji.

31. Prowadziç psychoedukacj´ chorych z zaburzeniami psychicznymi i uzale˝nieniami oraz ich rodzin.

32. Prowadziç rehabilitacj´ podopiecznych z zaburzeniami psychicznymi.

33. Integrowaç spo∏ecznoÊç terapeutycznà.

34. Wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym.

35. Rejestrowaç, oceniaç, uogólniaç i upowszechniaç wyniki swojej pracy.

36. Dobraç osoby, metody i Êrodki do realizacji

dzia∏aƒ piel´gniarskich.

37. Konstruowaç narz´dzia pomiaru do badania jakoÊci pracy piel´gniarskiej.

38. Konstruowaç programy doskonalenia (formu∏owaç cele kszta∏cenia, dobieraç metody, formy i treÊci

kszta∏cenia do celów, oceniç stopieƒ osiàgni´cia celów, analizowaç wyniki procesu kszta∏cenia).

24. Uczyç samoobserwacji objawów choroby.

25. Rozpoznaç stan psychiczny pacjenta w sytuacjach nietypowych.

26. Interpretowaç ukryty sens objawów psychopatologicznych na potrzeby opieki piel´gniarskiej.

27. Diagnozowaç wczesne przejawy zaburzeƒ rozwoju.

39. Planowaç i realizowaç plan w∏asnego rozwoju

zawodowego.

40. Oceniç jakoÊç i skutecznoÊç dzia∏aƒ zespo∏u

piel´gniarskiego.

41. Formu∏owaç, wdra˝aç i modyfikowaç standardy opieki nad pacjentem.

42. Interpretowaç akty prawne i stosowaç je do aktualnej sytuacji.

28. Promowaç zdrowie psychiczne.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Liczba godzin

I

Komunikowanie w psychiatrii

45

II

Zdrowie psychiczne

45

III

Klinika w psychiatrii

45

IV

Sytuacje kryzysowe i zagro˝enia ˝ycia w psychiatrii

30

V

Teorie piel´gnowania w piel´gniarstwie psychiatrycznym

60

VI

Rehabilitacja psychiatryczna

30

VII

Metody leczenia w psychiatrii

Teoria — liczba godzin

Lp.

Poz. 1922

STA˚

Liczba godzin

I

Oddzia∏ psychiatryczny dla doros∏ych

70

II

Oddzia∏ psychiatryczny dla dzieci i m∏odzie˝y

70

III

Oddzia∏ dzienny

70

IV

Oddzia∏ terapeutyczny (prowadzàcy psychoterapi´)

105

V

Placówka terapii uzale˝nieƒ

70

VI

Oddzia∏ (zespó∏) leczenia Êrodowiskowego

70

VII

Oddzia∏ psychogeriatrii (lub zak∏ad opiekuƒczo-leczniczy)

35

VIII

Oddzia∏ rehabilitacji psychiatrycznej

70

Sta˝ — liczba godzin

V. Program nauczania

MODU¸ I. KOMUNIKOWANIE W PSYCHIATRII

560

a) rodzaje barier — zwiàzane z osobà pacjenta,

piel´gniarki, z warunkami kontaktu,

b) zachowania terapeutyczne,

1. Cel modu∏u

c) zachowania nieterapeutyczne,

Pog∏´bienie i rozszerzenie wiedzy na temat zasad

komunikowania si´ i rodzaju barier w komunikowaniu

si´ z pacjentem z zaburzeniami psychicznymi, jak równie˝ nabycie umiej´tnoÊci stosowania technik terapeutycznych w kontakcie z chorym.

d) wp∏yw sytuacji trudnej na komunikowanie si´,

e) przeciwdzia∏anie jatropatogenii;

2) komunikowanie si´ z pacjentem i wywiad piel´gniarski

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) techniki komunikowania si´ w sytuacjach trudnych,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

b) diagnozowanie mechanizmów obronnych osobowoÊci,

1) diagnozowaç bariery w komunikowaniu si´ z chorym psychicznie;

c) modyfikacja wywiadu w zale˝noÊci od wieku

i poziomu rozwoju pacjenta,

2) analizowaç emocje i zachowania w∏asne oraz pacjenta;

d) post´powanie z osobami z ró˝nymi rodzajami

zaburzeƒ psychicznych,

3) komunikowaç si´ z cz∏owiekiem chorym, jego rodzinà, zespo∏em terapeutycznym w sytuacjach

trudnych;

e) przygotowanie pacjentów do komunikowania

si´ z innymi osobami.

4) radziç sobie z barierami w komunikowaniu si´

z pacjentem;

5) nawiàzaç, podtrzymaç, pog∏´biç i zakoƒczyç relacj´ terapeutycznà z pacjentem w sytuacji trudnej;

6) zastosowaç w∏aÊciwe techniki (zachowania) w relacji terapeutycznej z pacjentem;

7) eliminowaç jatropatogeni´ w zachowaniach personelu;

8) przygotowaç i przekazaç pacjentowi lub jego rodzinie porady dotyczàce komunikowania si´ z innymi.

3. TreÊci nauczania

1) specyfika kontaktu z pacjentem z zaburzeniami

psychicznymi

MODU¸ II. ZDROWIE PSYCHICZNE

1. Cel modu∏u

Zdobycie wiedzy i umiej´tnoÊci umo˝liwiajàcych

okreÊlenie potrzeb i oczekiwaƒ odbiorców w zakresie

zdrowia psychicznego, pozwalajàcych realizowaç i koordynowaç dzia∏ania promujàce zdrowie psychiczne,

realizowaç i koordynowaç dzia∏ania profilaktyczne,

zgodnie ze stopniami profilaktyki oraz konstruowaç

programy promocyjne i profilaktyczne.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) interpretowaç podstawowe poj´cia zwiàzane

z normà, zdrowiem, zdrowiem psychicznym, promocjà zdrowia, prewencjà i edukacjà zdrowotnà;

2) rozpoznawaç potrzeby w zakresie promocji zdrowia psychicznego;

Poz. 1922

MODU¸ III. KLINIKA W PSYCHIATRII

1. Cel modu∏u

3) okreÊliç oczekiwania odbiorców programów promocyjnych, profilaktycznych, psychoedukacyjnych;

4) wykorzystywaç Êrodki masowego przekazu w promocji zdrowia;

5) propagowaç styl ˝ycia wspierajàcy zdrowie psychiczne;

Uzupe∏nienie wiedzy w zakresie psychopatologii

chorób psychicznych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç kryteria diagnozowania zaburzeƒ rozwoju;

6) podejmowaç dzia∏ania z zakresu promocji zdrowia

i prewencji zaburzeƒ psychicznych;

7) kszta∏towaç umiej´tnoÊç radzenia sobie ze stresem;

2) rozumieç mechanizmy patogennego dzia∏ania rodziny na dziecko;

3) okreÊliç sytuacj´ rodzinnà dziecka lub dorastajàcego;

8) wspó∏dzia∏aç z przedstawicielami ró˝nych dziedzin

w zakresie promocji zdrowia psychicznego i profilaktyki zaburzeƒ psychicznych.

4) wyodr´bniç specyficzne cechy zaburzeƒ psychotycznych u dziecka i dorastajàcego;

3. TreÊci nauczania

5) rozpoznawaç objawy zwiastujàce psychoz´ i pogorszenie stanu psychicznego pacjenta;

1) poj´cie normy i patologii w psychiatrii

a) zale˝noÊci mi´dzy poj´ciami: normy, zdrowia,

zdrowia psychicznego, zaburzeƒ psychicznych,

choroby psychicznej, przewlek∏ej choroby psychicznej,

b) definicje i koncepcje zdrowia psychicznego

i konsekwencje ich przyj´cia,

c) tolerancja a poj´cia normy i zdrowia psychicznego,

d) potrzeby jednostki, rodziny i innych grup w zakresie zdrowia psychicznego;

2) promocja zdrowia psychicznego i profilaktyka zaburzeƒ psychicznych

a) definicje, cele i strategie dzia∏ania w zakresie

promocji zdrowia,

b) definicje, cele i strategie dzia∏ania w zakresie

profilaktyki zaburzeƒ psychicznych,

c) systemy wsparcia jednostek, rodzin i spo∏ecznoÊci,

d) cele strategii Âwiatowej Organizacji Zdrowia

w zakresie zdrowia psychicznego,

e) ustawa z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

zdrowia psychicznego (Dz. U. Nr 111, poz. 535,

z póên. zm.) i akty wykonawcze do ustawy,

f) programy promocyjne i profilaktyczne,

g) planowanie, organizowanie i ocena dzia∏aƒ promocyjnych i profilaktycznych,

h) rola Êrodków masowego przekazu w promocji

zdrowia,

i) edukacja zdrowotna, psychoedukacja.

6) interpretowaç objawy i zespo∏y psychopatologiczne na potrzeby opieki piel´gniarskiej;

7) wymieniç czynniki sprzyjajàce powstaniu zaburzeƒ

nerwicowych;

8) scharakteryzowaç zaburzenia nerwicowe;

9) rozpoznaç problemy chorego ze zmianami ot´piennymi;

10) omówiç psychologiczne mechanizmy zachowania

si´ chorych ot´pia∏ych;

11) rozpoznaç objawy i specyficzne powik∏ania wywo∏ane u˝ywaniem alkoholu i Êrodków psychoaktywnych;

12) pomóc osobie uzale˝nionej w wyborze terapii.

3. TreÊci nauczania

1) etiopatogeneza zaburzeƒ psychicznych

a) czynniki genetyczne, zmiany czynnoÊci mózgu

w nast´pstwie ró˝nych czynników etiologicznych, czynniki psychospo∏eczne,

b) zaburzenia psychosomatyczne,

c) rodzina jako system: cykl ˝ycia rodzinnego,

struktura rodziny, komunikacja i procesy emocjonalne w rodzinie, patologia rodziny;

2) zaburzenia psychiczne wieku rozwojowego

a) zaburzenia emocjonalne: l´k przed separacjà

w dzieciƒstwie, zaburzenia l´kowe w postaci fobii, l´k spo∏eczny,

b) zaburzenia zachowania i emocji rozpoczynajàce

si´ w dzieciƒstwie i wieku m∏odzieƒczym: moczenie mimowolne, zanieczyszczanie si´ ka∏em,

zaburzenia od˝ywiania i picia,

c) ca∏oÊciowe zaburzenia rozwojowe — autyzm

dzieci´cy,

Poz. 1922

f) detoksykacja,

g) leczenie odwykowe.

d) upoÊledzenie umys∏owe,

e) tiki,

MODU¸ IV. SYTUACJE KRYZYSOWE I ZAGRO˚ENIA

˚YCIA W PSYCHIATRII

f) zaburzenia hiperkinetyczne: zaburzenia aktywnoÊci i uwagi, hiperkinetyczne zaburzenia zachowania,

1. Cel modu∏u

i) zaburzenia zachowania,

Przygotowanie piel´gniarki do udzielania pomocy

psychologicznej w sytuacjach trudnych i zagro˝eniach

˝ycia w psychiatrii oraz wskazanie sposobów przeciwdzia∏ania problemom psychologicznym osoby udzielajàcej pomocy.

j) zaburzenia obsesyjno-kompulsyjne,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

g) zaburzenia funkcjonowania spo∏ecznego,

h) kryzys okresu dorastania,

k) zaburzenia dyssocjacyjne (konwersyjne),

l) zaburzenia od˝ywiania si´: jad∏owstr´t psychiczny (anorexia nervosa), ˝ar∏ocznoÊç psychiczna (bulimia nervosa),

m) dystymia,

n) schizofrenia u dzieci i m∏odzie˝y;

3) zaburzenia psychiczne wieku doros∏ego

a) schizofrenia,

b) zaburzenia nastroju: zaburzenia afektywne

dwubiegunowe, depresja, mania, zaburzenia

nerwicowe (zaburzenia l´kowe w postaci fobii,

reakcja na ci´˝ki stres),

c) zaburzenia hipochondryczne, neurastenia,

d) specyficzne zaburzenia osobowoÊci: osobowoÊç paranoiczna, schizoidalna, dyssocjalna,

chwiejna emocjonalnie (typ impulsywny, typ

borderline), anankastyczna, l´kliwa;

4) zaburzenia psychiczne wieku podesz∏ego

a) sytuacja demograficzna w kraju i w regionie

oraz jej wp∏yw na epidemiologi´ zaburzeƒ psychicznych wieku podesz∏ego,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zastosowaç elementy pomocy psychologicznej

w sytuacji kryzysowej;

2) okreÊliç sytuacje zagra˝ajàce ˝yciu pacjenta;

3) rozpoznaç zagro˝enia ˝ycia we w∏aÊciwym czasie,

by mo˝na by∏o podjàç dzia∏ania zabezpieczajàce;

4) chroniç pacjenta, u którego istnieje ryzyko zagro˝enia ˝ycia;

5) uÊwiadomiç sobie w∏asne negatywne reakcje i radziç sobie z tymi reakcjami;

6) przekazaç pacjentowi w sposób wolny od jatrogenii informacj´ o stanie jego zdrowia, problemach,

sposobach przeciwdzia∏ania pog∏´bianiu si´ choroby;

7) wskazaç sposoby przeciwdzia∏ania wypaleniu zawodowemu.

3. TreÊci nauczania

1) stany kryzysowe w psychiatrii

b) ot´pienie w chorobie Alzheimera,

a) reakcje kryzysowe,

c) zaburzenia nastroju w wieku podesz∏ym,

b) przymus bezpoÊredni,

d) depresje wieku podesz∏ego;

c) bezpieczeƒstwo chorego, innych pacjentów

i personelu w sytuacji kryzysowej lub zagro˝enia ˝ycia;

5) uzale˝nienia

a) poj´cie uzale˝nienia,

b) teorie rozwoju uzale˝nienia,

c) zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania

spowodowane u˝ywaniem alkoholu: zespó∏

abstynencyjny, ostre i przewlek∏e psychozy alkoholowe,

d) zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania

spowodowane u˝ywaniem leków uspokajajàcych i nasennych, substancji halucynogennych,

opiatów, amfetaminy i lotnych rozpuszczalników,

e) oferty terapeutyczne dla osób uzale˝nionych,

2) pomoc psychologiczna w stanach kryzysowych

i zagro˝eniach ˝ycia w psychiatrii

a) cele, warunki i zasady pomagania w sytuacjach

kryzysowych,

b) formy pomocy psychologicznej: edukacja, poradnictwo, psychoterapia podtrzymujàca, wglàdowa, interwencja kryzysowa,

c) psychoterapia wspierajàca w ∏agodzeniu stresu,

l´ku, niepokoju i bólu,

d) zagro˝enia ˝ycia w psychiatrii: zachowania samobójcze, samouszkodzenia, zachowania agresywne, ostre zaburzenia ÊwiadomoÊci, nadu˝y-

wanie substancji psychoaktywnych — zasady

post´powania,

e) psychologiczne problemy osoby udzielajàcej

pomocy,

f) eliminowanie b∏´dów jatrogennych, ocena w∏asnych prze˝yç i umiej´tnoÊci interpersonalnych,

g) zespó∏ wypalenia zawodowego: przyczyny, rozwój, sposoby przeciwdzia∏ania, grupy Balinta.

MODU¸ V. TEORIE PIEL¢GNOWANIA W PIEL¢GNIARSTWIE PSYCHIATRYCZNYM

Poz. 1922

d) modele piel´gnowania: N. Roper, H. Peplau,

D. Orem, B. Newman w opiece nad pacjentem

z zaburzeniami psychicznymi,

e) dokumentowanie

procesu

piel´gnowania

w oparciu o zastosowany model;

3) poj´cie diagnozy w piel´gniarstwie psychiatrycznym

a) definicja diagnozy,

b) klasyfikacja diagnoz piel´gniarskich,

c) obiektywne i subiektywne wskaêniki diagnozy,

1. Cel modu∏u

Pog∏´bienie wiedzy na temat filozofii, historii i teorii piel´gnowania w psychiatrii.

d) ocena stanu pacjenta (metody),

e) formu∏owanie celów opieki,

f) interwencje piel´gniarskie,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wykorzystaç teorie piel´gnowania w psychiatrii;

2) zebraç i analizowaç dane konieczne do ustalenia

rozpoznania piel´gniarskiego;

g) ocena skutecznoÊci dzia∏aƒ,

h) „superwizja” w piel´gniarstwie psychiatrycznym;

4) wybrane diagnozy piel´gniarskie w zaburzeniach

wieku rozwojowego

a) zaburzenia autystyczne,

3) sformu∏owaç diagnoz´ piel´gniarskà;

b) zaburzenia zachowania,

4) okreÊliç cele, opracowaç i wdro˝yç plan opieki oraz

dokonaç jego ewaluacji;

c) zaburzenia aktywnoÊci,

5) zastosowaç zaplanowane interwencje piel´gniarskie;

6) oceniç efektywnoÊç dzia∏aƒ i dokonaç ewentualnej

modyfikacji planu i weryfikacji diagnozy;

7) opracowaç standard opieki nad pacjentem z zaburzeniami psychicznymi;

d) deficyt uwagi,

e) zaburzenia rozwoju osobowoÊci,

f) zaburzenia w przyjmowaniu pokarmu;

5) wybrane diagnozy piel´gniarskie w zaburzeniach

wieku doros∏ego

a) zaburzenia afektywne (manie i depresje),

8) oceniç jakoÊç dzia∏aƒ piel´gnacyjnych;

b) schizofrenia,

9) zaproponowaç dzia∏ania majàce na celu popraw´

jakoÊci opieki piel´gniarskiej.

c) uzale˝nienie od alkoholu i Êrodków psychoaktywnych,

3. TreÊci nauczania

d) zaburzenia neurotyczne,

1) filozofia, historia i perspektywy rozwoju piel´gniarstwa psychiatrycznego

e) zaburzenia osobowoÊci,

a) teorie rozwoju cz∏owieka: Freuda, Sulivana,

Eriksona, Piageta, Perls’a, Rogers’a, Maslow’a,

Dàbrowskiego,

b) mo˝liwoÊci zastosowania teorii rozwoju cz∏owieka w piel´gniarstwie psychiatrycznym;

2) zastosowanie procesu i modeli piel´gnowania

w opiece nad pacjentem z zaburzeniami psychicznymi

f) psychoedukacja pacjenta i rodziny;

6) wybrane diagnozy piel´gniarskie w zaburzeniach

psychicznych wieku podesz∏ego

a) zaburzenia psychiczne o pod∏o˝u organicznym,

b) specyfika terapii biologicznej i psychoterapia

podtrzymujàca w psychogeriatrii;

7) jakoÊç w opiece psychiatrycznej

a) proces piel´gnowania,

a) zapewnienie jakoÊci Êwiadczeƒ,

b) ocena stanu psychicznego pacjenta,

b) standardy praktyki zawodowej,

c) badanie piel´gniarskie,

c) monitorowanie i ocena jakoÊci opieki.

MODU¸ VI. REHABILITACJA PSYCHIATRYCZNA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do dzia∏aƒ zmierzajàcych do osiàgni´cia przez pacjenta samodzielnoÊci

w ˝yciu codziennym.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wyjaÊniç zasady stosowania wzmocnieƒ pozytywnych;

2) okreÊliç zakres samodzielnoÊci pacjenta dotyczàcej

samoobs∏ugi;

3) stosowaç elementy rehabilitacji w celu poprawy

funkcjonowania pacjenta w ˝yciu codziennym;

4) prowadziç samodzielnie lub we wspó∏pracy z innymi cz∏onkami zespo∏u treningi umiej´tnoÊci spo∏ecznych;

5) opracowaç pomoce dydaktyczne do prowadzenia

treningów umiej´tnoÊci spo∏ecznych;

6) wyjaÊniç specyfik´ rehabilitacji pacjentów z ot´pieniem;

7) okreÊliç podstawowe formy rehabilitacji pacjentów psychogeriatrycznych;

8) udzieliç rodzinie chorego ze zmianami ot´piennymi informacji oraz porad dotyczàcych opieki nieprofesjonalnej;

9) udzieliç informacji rodzinie na temat post´powania z chorym w domu;

10) prowadziç psychoedukacj´ pacjenta i jego rodziny;

11) wspieraç rodzin´ pacjenta.

3. TreÊci nauczania

1) specyfika rehabilitacji psychiatrycznej

a) modele ukierunkowujàce rehabilitacj´,

b) organizacyjne formy rehabilitacji psychiatrycznej: oddzia∏y rehabilitacji, warsztaty terapii zaj´ciowej, turnusy rehabilitacyjne, obozy terapeutyczne i inne,

c) metody, zasady i typy treningów rehabilitacyjnych,

Poz. 1922

d) trening bud˝etowy: orientacja w cenach, planowanie zakupów, zakupy, sposoby oszcz´dnego

gospodarowania, trudnoÊci w zakupach,

e) trening umiej´tnoÊci spo∏ecznych jako przygotowanie do podj´cia pracy: szukanie informacji

o pracy, kompletowanie dokumentów, pisanie

CV, przygotowanie do rozmowy z pracodawcà,

f) treningi w rehabilitacji pacjentów ot´pia∏ych,

g) zintegrowana praca grupowa z pacjentami ot´pia∏ymi: terapia zaj´ciowa, Êpiewanie, muzykowanie, sp´dzanie wolnego czasu,

h) trening orientacji w realnoÊci: wyrównywanie

deficytów poznawczych i uwagi; trening poczucia rzeczywistoÊci: powtarzanie i zapami´tywanie podstawowych informacji (nazwisko, data,

wiek, miejsce zamieszkania, zawód),

i) grupa rewalidacyjna: cele, zadania, uzyskane

zmiany;

3) trening udzia∏u pacjenta we w∏asnym leczeniu

a) istota, cele i zasady prowadzenia treningu,

b) motywowanie pacjenta do systematycznoÊci

w leczeniu,

c) obserwacja wp∏ywu leków na organizm,

d) skutki przerwania leczenia farmakologicznego,

e) dzia∏ania uboczne leków — rozpoznawanie,

mo˝liwoÊci radzenia sobie z objawami ubocznymi;

4) psychoedukacja w rehabilitacji psychiatrycznej

a) psychoedukacja pacjentów — zapobieganie nawrotom choroby (sygna∏y ostrzegawcze przed

nawrotem choroby), radzenie sobie ze stresem,

l´kiem i depresjà,

b) niepe∏nosprawnoÊç spo∏eczna a rodzina,

c) przygotowanie rodziny i pacjenta do funkcjonowania w roli rodzinnej: ustalanie zasad ˝ycia domowego, rozwiàzywanie codziennych problemów, komunikacja w rodzinie, radzenie sobie

z negatywnymi reakcjami emocjonalnymi,

d) wskazówki terapeutyczne dla rodzin pacjentów

ot´pia∏ych: zasady opieki nad chorym, sposoby

wspomagania pami´ci, sposoby roz∏adowania

zachowania agresywnego oraz zapobieganie

ucieczkom, zdolnoÊç pacjenta do pracy.

d) rehabilitacja pacjentów z chorobà Alzheimera;

2) treningi umiej´tnoÊci spo∏ecznych

a) trening w zakresie wyglàdu zewn´trznego i higieny osobistej,

b) trening umiej´tnoÊci praktycznych,

c) trening kulinarny,

MODU¸ VII. METODY LECZENIA W PSYCHIATRII

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do aktywnego udzia∏u

w ró˝nych metodach leczenia pacjentów z zaburzeniami psychicznymi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

Poz. 1922

2) biologiczne metody leczenia w psychiatrii

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç dzia∏ania leków psychotropowych;

2) rozpoznaç u pacjenta skutki uboczne stosowania

neuroleptyków;

3) okreÊliç wskazania i przeciwwskazania do terapii

wstrzàsowej;

4) stosowaç terapeutyczne formy kontaktu z pacjentem;

a) leki psychotropowe: klasyfikacja leków psychotropowych, ogólna charakterystyka poszczególnych grup leków, dzia∏ania niepo˝àdane i powik∏ania,

b) elektrowstrzàsy: wskazania, przeciwwskazania,

niebezpieczeƒstwa,

c) historia leczenia w psychiatrii — wybrane metody,

d) udzia∏ piel´gniarki w poszczególnych metodach

leczenia;

3) psychoterapia

5) rozpoznaç nieterapeutyczne zachowania wobec

pacjenta u siebie i innych cz∏onków zespo∏u;

a) pojecie psychoterapii,

6) rozpoznaç prze˝ycia pacjenta w trakcie zaj´ç terapeutycznych;

c) wskazania i przeciwwskazania do psychoterapii,

7) analizowaç prze˝ycia w∏asne w trakcie spotkania

terapeutycznego;

d) modele psychoterapii: behawioralny, psychoanalityczny, poznawczy, humanistyczny; zwiàzek psychoterapeutyczny, cechy, fazy i sposoby

ustanawiania kontaktu,

8) stosowaç elementy psychoterapii w opiece nad

pacjentem;

9) wyjaÊniç specyfik´ psychoterapii na oddziale dla

dzieci i m∏odzie˝y;

10) wspó∏uczestniczyç w psychoterapii

i technikach terapeutycznych;

grupowej

11) tworzyç Êrodowisko terapeutyczne;

12) efektywnie komunikowaç si´ z cz∏onkami zespo∏u

terapeutycznego;

13) wspó∏pracowaç w zespole terapeutycznym;

14) pomagaç w formu∏owaniu celów i planowaniu oddzia∏ywaƒ terapeutycznych wobec pacjenta;

b) zasady, cele i metody psychoterapii,

e) psychoterapia podtrzymujàca, wglàdowa, psychoterapia indywidualna,

f) psychoterapia grupowa,

g) zaj´cia terapeutyczne: muzykoterapia, psychorysunek, psychodrama, relaksacja, terapia rodzinna,

h) zespó∏ terapeutyczny — kompetencje, podzia∏

ról i zadaƒ, obieg informacji, komunikacja,

i) relacja terapeutyczna piel´gniarka — pacjent,

j) specyfika oddzia∏ywaƒ psychoterapeutycznych

na oddzia∏ach dla dzieci i m∏odzie˝y;

4) socjoterapia

15) oddzia∏ywaç na rzecz integracji zespo∏u, oddzia∏u

w ramach spo∏ecznoÊci terapeutycznej;

a) spo∏ecznoÊç terapeutyczna — cele, zasady, formy pracy,

16) okreÊliç specyfik´ psychoterapii w zale˝noÊci od

wieku;

b) Êrodowisko terapeutyczne,

17) okreÊliç techniki relaksacji prowadzàce do obni˝enia napi´cia i l´ku.

3. TreÊci nauczania

1) kompleksowe leczenie w psychiatrii

a) cele, jakoÊç i skutecznoÊç metod leczenia w psychiatrii,

b) przyczyny i nast´pstwa zaburzeƒ psychicznych

a dobór metod leczenia,

c) zaburzenia psychotyczne i niepsychotyczne

a skutecznoÊç wybranych metod leczenia; podstawy leczenia kompleksowego w psychiatrii,

d) znaczenie kompleksowoÊci leczenia i jego

wp∏yw na rokowanie w zaburzeniach psychicznych;

c) oddzia∏ psychiatryczny jako Êrodowisko terapeutyczne,

d) terapia zaj´ciowa: cele, formy, warunki udzia∏u

w zaj´ciach.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa psychiatrycznego;

Za∏àcznik nr 16

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

OPIEKI D¸UGOTERMINOWEJ DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

Uzyskanie przez piel´gniark´ specjalistycznych kwalifikacji w dziedzinie piel´gniarstwa opieki d∏ugoterminowej i uzyskanie tytu∏u specjalisty w tej dziedzinie.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 900 godzin dydaktycznych.

4. Wspó∏organizowaç warunki rehabilitacji oraz

koordynowaç proces rehabilitacji, readaptacji i rewalidacji chorych, niepe∏nosprawnych.

5. Organizowaç system wsparcia spo∏ecznego.

6. Prowadziç edukacj´ podopiecznych i ich rodzin

(bliskich) szczególnie w zakresie organizacji samoopieki, samopiel´gnacji.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

7. Kszta∏towaç postawy sprzyjajàce zachowaniu

i umacnianiu zdrowia oraz przeciwdzia∏aniu niepe∏nosprawnoÊci u podopiecznych i ich bliskich.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

570 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 360 godzin,

w cz´Êci praktycznej 210 godzin.

8. Inspirowaç i podejmowaç dzia∏ania na rzecz zapewnienia jakoÊci opieki piel´gniarskiej.

9. Kierowaç pracà zespo∏ów piel´gniarskich.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Rozpoznawaç sytuacj´ zdrowotnà, psychologicznà i spo∏ecznà podopiecznych.

2. Planowaç, realizowaç i koordynowaç indywidualnà, kompleksowà opiek´.

3. Udzielaç specjalistycznej pomocy w zakresie

rozwiàzywania z∏o˝onych problemów zdrowotnych

i psychospo∏ecznych podopiecznych.

10. Wspó∏pracowaç w zespole interdyscyplinarnym i koordynowaç dzia∏ania zespo∏u.

11. Kszta∏towaç i prezentowaç postawy etyczne

oraz pozostawaç w etycznych relacjach piel´gniarka

— podopieczny — rodzina.

12. Respektowaç w praktyce obowiàzujàce regulacje prawne dotyczàce opieki zdrowotnej, pomocy spo∏ecznej oraz wykonywania zawodu piel´gniarki.

13. Podejmowaç inicjatywy na rzecz w∏asnego doskonalenia i rozwoju zawodowego.

IV. Plan nauczania

STA˚

Lp.

MODU¸

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

1

2

3

4

5

6

150

Podstawowa opieka zdrowotna

lub Opieka Êrodowiskowa

Dom pomocy spo∏ecznej dla przewlekle chorych lub Zak∏ad piel´gnacyjno-opiekuƒczy lub OÊrodek mieszkalno-rehabilitacyjny

OÊrodek opieki paliatywnej lub

Hospicjum

I

Problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne osób przewlekle chorych

35

1

2

3

4

5

6

II

Problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne ludzi starszych

60

Dom pomocy spo∏ecznej lub Oddzia∏ geriatryczny szpitalny

35

95

III

Problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne osób upoÊledzonych umys∏owo

60

Dom pomocy spo∏ecznej dla dzieci z upoÊledzeniem umys∏owym

lub Oddzia∏ opiekuƒczo-leczniczy

szpitalny

35

95

IV

Problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne osób z zaburzeniami psychicznymi

60

Dom pomocy spo∏ecznej dla chorych z zaburzeniami psychicznymi lub OÊrodek mieszkalno-rehabilitacyjny

35

95

V

Organizacja systemów ochrony

zdrowia i pomocy spo∏ecznej

30

—

—

30

¸àczna liczba godzin

360

210

570

V. Program nauczania

MODU¸ I. PROBLEMY ZDROWOTNE, PSYCHOLOGICZNE I SPO¸ECZNE OSÓB PRZEWLEKLE

CHORYCH

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do Êwiadczenia samodzielnej, profesjonalnej, specjalistycznej opieki nad

osobami przewlekle chorymi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

9) zapewniç bezpieczne warunki otoczenia chorego

w celu zapobiegania urazom i infekcjom;

10) racjonalnie planowaç wysi∏ek fizyczny chorego;

11) ∏agodziç, eliminowaç dolegliwoÊci bólowe chorych z wykorzystaniem Êrodków farmakologicznych, technik u∏o˝enia chorego, elementów masa˝u i Êrodków przeciwzapalnych;

12) zastosowaç Êrodki farmakologiczne w eliminacji

bólu — modyfikowaç dawk´ leku, sposób i drog´

podawania;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

13) przestrzegaç zasad bezpieczeƒstwa i post´powaç

zgodnie z obowiàzujàcymi standardami przy stosowaniu chemioterapii i radioterapii;

1) oceniç jakoÊç ˝ycia przewlekle chorego i zapotrzebowanie na profesjonalnà pomoc piel´gniarki;

14) zapobiegaç zmianom patologicznym skóry i b∏on

Êluzowych;

2) realizowaç indywidualnà opiek´ nad chorym przewlekle;

15) zaopatrywaç odle˝yny, odparzenia i inne trudno

gojàce si´ rany, w∏aÊciwie dobierajàc i wykorzystujàc Êrodki farmakologiczne i materia∏y medyczne;

3) przestrzegaç zasad post´powania dietetycznego

i ustalaç diet´ u chorych w oparciu o obowiàzujàce w tym zakresie wytyczne;

16) prowadziç podstawowe çwiczenia logopedyczne;

4) kontrolowaç pod wzgl´dem jakoÊciowym i iloÊciowym sposób od˝ywiania chorego, doradzaç przy

planowaniu posi∏ków;

17) stosowaç çwiczenia usprawniajàce w celu zapobiegania skutkom wynikajàcym z d∏ugotrwa∏ego

unieruchomienia i poprawy koordynacji ruchów;

5) zastosowaç skuteczne metody i techniki karmienia

oraz najlepsze sposoby nawadniania chorych;

18) prawid∏owo pos∏ugiwaç si´ specjalistycznym

sprz´tem medycznym i rehabilitacyjnym;

6) podejmowaç post´powanie interwencyjne, zgodnie z przyj´tymi standardami w przypadku niepokojàcych objawów zwiàzanych z farmakoterapià;

19) zapobiegaç zaostrzeniu si´ objawów poprzez eliminacj´ czynników wyzwalajàcych nawrót choroby przewlekle post´pujàcej;

7) zapewniç zaopatrzenie chorego na cukrzyc´

w Êrodki pierwszej pomocy cukrzycowej;

20) podejmowaç dzia∏ania w zakresie hartowania

i kszta∏towania kikuta amputowanej koƒczyny oraz

prowadziç instrukta˝;

8) wykonywaç, kierowaç na badania profilaktyczne

w celu wczesnego wykrywania objawów powik∏aƒ

choroby;

21) nauczyç chorego obs∏ugi protezy oraz korzystania

z protez;

22) nauczyç i wspomagaç chorego w korzystaniu

z gorsetu ortopedycznego oraz innego pomocniczego zaopatrzenia ortopedycznego;

h) rola piel´gniarki w rozwiàzywaniu problemów

psychologicznych i spo∏ecznych chorego na cukrzyc´;

23) oceniç stan ÊwiadomoÊci oraz wydolnoÊç uk∏adu

krà˝enia i oddychania chorego z zaburzeniami

neurologicznymi przy pomocy dost´pnych metod;

2) problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne

chorego z amputowanà koƒczynà

24) okreÊliç rodzaj oraz czasokres drgawek i zapewniç

bezpieczeƒstwo choremu podczas napadu drgawek;

25) okreÊliç rodzaj i zakres niedow∏adu, pora˝enia oraz

obszar zaburzenia czucia;

26) oceniç i monitorowaç prawid∏owoÊç zastosowania

wyciàgu;

27) wykszta∏ciç automatyzm p´cherza moczowego;

28) prowadziç instrukta˝ w zakresie treningu p´cherza

moczowego u chorych z problemem nietrzymania

moczu;

29) ∏agodziç i eliminowaç l´k chorego;

30) ∏agodziç i eliminowaç zachowania wynikajàce ze

stanu napi´cia emocjonalnego;

31) zapewniç warunki i zach´caç chorego do podejmowania ró˝nych form aktywnoÊci ˝yciowej;

32) nauczyç chorego — z ograniczonà sprawnoÊcià —

samoobs∏ugi w czynnoÊciach codziennych;

33) stosowaç techniki psychoterapii elementarnej,

podtrzymujàcej;

34) przygotowaç chorego i jego rodzin´ lub opiekunów do samoopieki i samopiel´gnacji.

3. TreÊci nauczania

1) problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne

chorego z cukrzycà — planowanie i sprawowanie

opieki

a) obserwacja chorego na cukrzyc´,

b) specyfika przebiegu choroby u osób w ró˝nym

wieku i kondycji zdrowotnej,

c) udzia∏ piel´gniarki w zapobieganiu wczesnym

powik∏aniom cukrzycowym, zwiàzanym szczególnie z leczeniem farmakologicznym cukrzycy,

post´powaniem dietetycznym, aktywnoÊcià ruchowà,

d) zapobieganie póênym powik∏aniom cukrzycowym — specjalistyczne badania profilaktyczne,

monitorowanie procesu leczenia i piel´gnacji,

profilaktyka urazów, infekcji,

e) znaczenie rehabilitacji u chorych z powik∏aniami

cukrzycowymi,

f) samoopieka i samopiel´gnacja w cukrzycy,

g) edukacja chorego na cukrzyc´; przygotowanie

rodziny lub opiekunów do sprawowania opieki

nad chorym w warunkach domowych,

a) rola piel´gniarki w opiece nad chorym oczekujàcym na amputacj´ koƒczyny,

b) opieka nad chorym we wczesnym okresie po

amputacji koƒczyny: zwalczanie bólu, ∏agodzenie l´ku i niepokoju chorego, przygotowanie rodziny do udzielenia wsparcia i pomocy,

c) zapobieganie powik∏aniom poamputacyjnym

piel´gnacja rany pooperacyjnej, zapobieganie

obrz´kowi i uszkodzeniom skóry koƒczyny amputowanej, hartowanie i kszta∏towanie kikuta

koƒczyny amputowanej, dieta chorego z amputowanà koƒczynà,

d) usprawnianie chorych z amputowanà koƒczynà: wzmacnianie funkcji koƒczyn zdrowych oraz

mi´Êni o szczególnym znaczeniu pomocniczym,

nauka chodzenia, padania — zapewnienie bezpiecznych warunków w otoczeniu chorego,

oprzyrzàdowanie pomocnicze amputowanej

koƒczyny, usprawnianie przy przeciwwskazaniach do protezowania,

e) zaopatrzenie ortopedyczne chorych po amputacjach koƒczyn: przygotowanie kikuta do zaopatrzenia, rodzaje protez koƒczyny górnej i koƒczyny dolnej, obs∏uga protezy — nak∏adanie,

zdejmowanie, konserwacja, kontrola skóry,

f) edukacja chorego i jego rodziny lub opiekunów;

przygotowanie do samodzielnego sprawowania opieki i piel´gnacji,

g) udzia∏ piel´gniarki w rozwiàzywaniu problemów psychologicznych i spo∏ecznych chorych

po amputacjach koƒczyn (poczucie straty, brak

akceptacji, izolacja, apatia, depresja);

3) planowanie i realizacja indywidualnej opieki piel´gniarskiej nad chorym ze stwardnieniem rozsianym — problemy zdrowotne, psychologiczne

i spo∏eczne

a) obserwacja, ró˝nicowanie i interpretacja objawów chorobowych,

b) zapobieganie zaostrzeniu si´ choroby (nawrotom),

c) zapewnienie bezpiecznych warunków w otoczeniu chorego (ochrona przed urazem, wypadkiem),

d) podejmowanie dzia∏aƒ zapobiegajàcych powik∏aniom ze strony poszczególnych uk∏adów

i narzàdów oraz usprawnianie ich funkcji: narzàdu ruchu (przykurcze, zaburzenia koordynacji

ruchów, wspó∏ruchy patologiczne), narzàdu

mowy (dyzartrie), narzàdu wzroku (niedowidzenie),

e) monitorowanie funkcji uk∏adu wydalania oraz

podejmowanie dzia∏aƒ interwencyjnych celem

przywrócenia prawid∏owego wydalania: zapobieganie biegunkom i zaparciom, zapobieganie

nietrzymaniu i zatrzymaniu moczu,

f) dobór i wykorzystanie specjalistycznego sprz´tu medycznego,

g) aktywizacja ˝yciowa chorych ze stwardnieniem

rozsianym,

Poz. 1922

b) wspó∏czesne metody leczenia uszkodzeƒ rdzenia kr´gowego (zachowawcze i operacyjne),

c) zaopatrzenie ortopedyczne i ortotyczne chorych

z uszkodzeniem rdzenia kr´gowego: zasady stosowania wyciàgu, zastosowanie opatrunków

gipsowych, gorsetów, protezy koƒczyny górnej

i koƒczyny dolnej (dobór, obs∏uga, wykorzystanie),

d) problemy psychologiczne i spo∏eczne chorych

(poczucie straty, brak akceptacji, uzale˝nienie,

l´k, izolacja);

h) przygotowanie rodziny lub opiekunów do sprawowania opieki nad chorym (rozpoznawanie

niepokojàcych symptomów choroby, udzielanie

pomocy w sytuacjach nag∏ych, zapewnienie

bezpieczeƒstwa,

systematyczne

çwiczenia

usprawniajàce);

6) problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne

chorego z chorobami narzàdu ruchu — na przyk∏adzie reumatoidalnego zapalenia stawów — specyfika opieki

4) organizacja indywidualnej opieki piel´gniarskiej

nad chorym po przebytym udarze mózgu — problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne

a) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów

chorobowych: bóle i obrz´ki stawów, zniekszta∏cenia, nadwichni´cia, przykurcze,

a) ocena wydolnoÊci psychofizycznej chorego we

wczesnym okresie po udarze mózgu: ocena

funkcji uk∏adu krà˝enia i oddychania, ocena stanu ÊwiadomoÊci,

b) nowoczesne metody leczenia chorób reumatycznych: leczenie farmakologiczne, leczenie

metodami fizycznymi (masa˝, balneoterapia,

apiterapia, diadynamika i diatermia krótkofalowa, jonoforeza, ultradêwi´ki, pola magnetyczne) i inne, specjalistyczne leczenie operacyjne,

b) obserwacja i ocena objawów patologicznych ze

strony uk∏adu nerwowego (niedow∏ady i pora˝enia, drgawki, odruchy patologiczne, zaburzenia czucia, zawroty g∏owy, zaburzenia mowy),

c) obserwacja i ocena innych towarzyszàcych objawów (nudnoÊci, wymioty, zaburzenia wydalania),

d) zapobieganie powik∏aniom wynikajàcym z d∏ugotrwa∏ego unieruchomienia: ból wzgórzowy,

przykurcze, odle˝yny, odparzenia i stany zapalne skóry, b∏on Êluzowych, infekcje, zakrzepowe

zapalenie ˝y∏,

e) zaopatrzenie ortopedyczne, leczniczo-rehabilitacyjne (stabilizatory, podciàgi, ∏uski) i pomocnicze dla osób po przebytym udarze mózgu,

f) problemy psychospo∏eczne chorych po udarze

mózgu — rola piel´gniarki w readaptacji chorych do warunków codziennego ˝ycia,

g) edukacja chorego, jego rodziny i bliskich w zakresie samoopieki i piel´gnacji w warunkach

domowych;

5) problemy zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne

chorego z chorobà oÊrodkowego uk∏adu nerwowego na przyk∏adzie uszkodzenia rdzenia kr´gowego — planowanie i sprawowanie opieki

a) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów

ze strony uk∏adu nerwowego: niedow∏ady i pora˝enia — rodzaje, zakres, ró˝nicowanie; zaburzenia czucia — rodzaje, zakres; zaburzenia wydalania (nietrzymanie moczu, p´cherz neurogenny, nietrzymanie ka∏u); powik∏ania wynikajàce z d∏ugotrwa∏ego unieruchomienia; zaburzenia po∏ykania; zaburzenia funkcji seksualnych,

c) udzia∏ piel´gniarki w rehabilitacji chorych: zapobieganie powik∏aniom (prawid∏owe u∏o˝enie

koƒczyn, dobór i systematyka çwiczeƒ usprawniajàcych), zaopatrzenie ortopedyczne, ortotyczne i pomocnicze chorych (dobór, wykorzystanie), aktywizacja chorych w wykonywaniu

czynnoÊci codziennych — przygotowanie chorego do samoobs∏ugi, przygotowanie rodziny

do czynnego wspó∏uczestnictwa w rehabilitacji;

7) planowanie i sprawowanie opieki piel´gniarskiej

nad chorym z chorobà nowotworowà o niepomyÊlnym rokowaniu (na przyk∏adzie choroby nowotworowej krwi, mózgu, piersi i narzàdów p∏ciowych, ˝o∏àdka, p∏uc, jelit i innych) — problemy

zdrowotne, psychologiczne i spo∏eczne

a) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów

chorobowych: bólu przewlek∏ego, objawów towarzyszàcych (drgawki, nudnoÊci, wymioty,

kurcze jelit, zaparcia, biegunki, stany zapalne

skóry i b∏on Êluzowych, dusznoÊç, utrudnienia

w wydalaniu, bezsennoÊç i innych),

b) wspó∏czesne metody leczenia chorób nowotworowych na wybranych przyk∏adach: chemioterapia, radioterapia (radykalna, wspomagajàca, paliatywna), leczenie operacyjne, terapia

komplementarna, metody zwalczania bólów

nowotworowych, objawy niepo˝àdane jako

uboczne skutki leczenia (oparzenia, nudnoÊci,

wymioty, biegunki, wypadanie w∏osów, wyczerpanie, zaburzenia odpornoÊci, zmiany nastroju

i innych) oraz ich eliminacja,

c) zasady bezpieczeƒstwa chorych i personelu medycznego przy stosowaniu ró˝nych metod terapii,

d) problemy psychospo∏eczne chorych (apatia, depresja, bezradnoÊç, l´k, brak samoakceptacji,

agresja, poczucie zagro˝enia, samotnoÊç, uzale˝nienie i inne) — skale miar psychometrycznych, ∏agodzenie napi´cia emocjonalnego

i stresu, pomoc rodzinie chorego w terminalnej

fazie choroby,

11) zapewniç bezpieczne warunki otoczenia chorego

oraz zapobiegaç urazom i wypadkom;

e) organizacja opieki paliatywnej i hospicyjnej

w Polsce i na Êwiecie,

13) aktywizowaç podopiecznego do nawiàzywania

i podtrzymywania kontaktów spo∏ecznych oraz

rozwijania zainteresowaƒ;

f) „Narodowy Program Zwalczania Chorób Nowotworowych” — za∏o˝enia,

g) „Program Rozwoju Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej w Polsce” — za∏o˝enia.

12) aktywizowaç podopiecznego do wykonywania

„czynnoÊci codziennych”, wysi∏ku fizycznego

w granicach tolerancji organizmu oraz wysi∏ku intelektualnego;

14) udzielaç wielokierunkowego wsparcia rodzinie,

bliskim chorego (poradnictwo, koordynacja pracy

zespo∏u interdyscyplinarnego, kontakt z grupami

wsparcia i samopomocy).

MODU¸ II. PROBLEMY ZDROWOTNE, PSYCHOLOGICZNE I SPO¸ECZNE LUDZI STARSZYCH

3. TreÊci nauczania

1. Cel modu∏u

1) wspó∏czesne poglàdy naukowe na proces starzenia si´;

Przygotowanie piel´gniarki do realizacji i koordynacji opieki nad cz∏owiekiem starszym, ukierunkowanej w szczególnoÊci na zwi´kszenie mo˝liwoÊci podopiecznego oraz zmniejszenie istniejàcych ograniczeƒ

spowodowanych chorobà przewlek∏à i zmianami psychofizycznymi uwarunkowanymi osiàgni´ciem wieku

podesz∏ego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

2) czynniki determinujàce staroÊç cz∏owieka;

3) zmiany inwolucyjne a zmiany chorobowe w organizmie starszego cz∏owieka;

4) problemy zdrowotne osób starszych — specyfika

przebiegu wybranych chorób przewlek∏ych — ró˝nicowanie, leczenie, piel´gnowanie

a) uk∏adu krà˝enia (nadciÊnienie t´tnicze, niewydolnoÊç krà˝enia, zaburzenia rytmu serca i przewodnictwa, niewydolnoÊç naczyƒ wieƒcowych

serca),

1) zapobiegaç niesprawnoÊci wieku podesz∏ego poprzez kszta∏towanie pozytywnych zachowaƒ sprzyjajàcych zachowaniu i umacnianiu zdrowia;

b) uk∏adu oddechowego (zapalenie p∏uc, rozedma

p∏uc),

2) oceniç mo˝liwoÊci starszego cz∏owieka w zakresie

samoobs∏ugi;

d) uk∏adu pokarmowego (nie˝yty ˝o∏àdka i jelit, kamica dróg ˝ó∏ciowych, przepukliny, uchy∏kowatoÊç jelita grubego),

3) planowaç i realizowaç zindywidualizowanà opiek´

nad podopiecznym w starszym wieku, opartà na

ocenie zapotrzebowania na okreÊlony rodzaj pomocy;

c) narzàdu ruchu (osteoporoza),

e) uk∏adu moczowo-p∏ciowego (przerost gruczo∏u

krokowego, nietrzymanie moczu, zaka˝enia

dróg moczowych),

4) monitorowaç sytuacj´ zdrowotnà i psychospo∏ecznà podopiecznego i udzielaç pomocy w rozwiàzywaniu wyst´pujàcych problemów;

f) zaburzeƒ neurologicznych (niewydolnoÊç naczyniowa mózgu, choroba Parkinsona),

5) nawiàzaç kontakt terapeutyczny z podopiecznym,

kierujàc si´ akceptacjà, zrozumieniem, empatià;

h) zaburzeƒ psychicznych wieku podesz∏ego,

6) wykorzystywaç ró˝norodne techniki komunikowania;

7) ∏agodziç l´k i niepokój podopiecznego;

8) eliminowaç zachowania agresywne;

9) zapobiegaç progresji chorób przewlek∏ych i powik∏aniom w przebiegu tych schorzeƒ (przestrzeganie zasad leczenia farmakologicznego, dietetycznego, aktywna rehabilitacja);

10) zapobiegaç stanom zagro˝enia ˝ycia w przebiegu

chorób przewlek∏ych;

g) chorób ot´piennych — choroba Alzheimera,

i) cukrzycy w podesz∏ym wieku;

5) udzielanie pierwszej pomocy w stanach nag∏ych

(stany zagro˝enia ˝ycia w schorzeniach uk∏adu

krà˝enia i uk∏adu oddechowego, zatrucia zewnàtrz- i wewnàtrzpochodne, resuscytacja krà˝eniowo-oddechowa);

6) urazy i wypadki u osób starszych;

7) problemy psychospo∏eczne osób starszych (osamotnienie, izolacja spo∏eczna, poczucie zagro˝enia, l´k przed zniedo∏´˝nieniem);

8) rehabilitacja osób w starszym wieku.

MODU¸ III. PROBLEMY ZDROWOTNE, PSYCHOLOGICZNE I SPO¸ECZNE OSÓB UPOÂLEDZONYCH UMYS¸OWO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do Êwiadczenia i koordynowania profesjonalnej opieki nad osobami upoÊledzonymi umys∏owo.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) przedstawiç formy profilaktyki upoÊledzeƒ umys∏owych;

2) scharakteryzowaç zaburzenia rozwoju intelektualnego;

3) przedstawiç znaczenie i skutki wystàpienia upoÊledzenia umys∏owego oraz zaburzeƒ rozwoju dziecka dla funkcjonowania jego rodziny i Êrodowiska;

4) wspó∏organizowaç Êrodowisko terapeutyczne;

5) wspó∏tworzyç i koordynowaç indywidualny program terapeutyczny;

6) pozyskaç podopiecznego do aktywnego wspó∏dzia∏ania i wspó∏pracy w rehabilitacji i piel´gnacji;

7) zapewniç bezpieczeƒstwo fizyczne i psychiczne

podopiecznego;

8) planowaç i koordynowaç opiek´ piel´gniarskà;

9) modyfikowaç realizacj´ indywidualnej opieki w zale˝noÊci od

a) zakresu samodzielnoÊci i samoobs∏ugi osoby

upoÊledzonej,

b) mo˝liwoÊci rewalidacyjnych podopiecznego,

c) uzyskanych efektów rozszerzania i pot´gowania

mo˝liwoÊci osoby upoÊledzonej umys∏owo;

10) koordynowaç wdra˝anie przyj´tych standardów

opieki piel´gniarskiej oraz opracowywaç standardy w opiece nad osobami z upoÊledzeniem umys∏owym;

11) wspó∏uczestniczyç w programie psychoterapii;

12) uczestniczyç w procesie wychowania i nauczania

specjalnego;

13) wspó∏pracowaç w zespole interdyscyplinarnym;

14) efektywnie wspó∏pracowaç z rodzinà i bliskimi

podopiecznego.

3. TreÊci nauczania

1) charakterystyka niepe∏nosprawnoÊci umys∏owej

Poz. 1922

a) wspó∏czesne poglàdy naukowe na temat uwarunkowaƒ upoÊledzeƒ umys∏owych, profilaktyka upoÊledzeƒ umys∏owych,

b) klasyfikacja upoÊledzeƒ umys∏owych,

c) charakterystyka osób z upoÊledzeniem umys∏owym,

d) zaburzenia rozwoju osobniczego i funkcji psychofizycznych u osób z upoÊledzeniem umys∏owym: wady rozwojowe uk∏adów i narzàdów

(upoÊledzenie funkcji narzàdu ruchu, wady

wzroku i s∏uchu, wady wrodzone narzàdów wewn´trznych, upoÊledzenie procesów odpornoÊciowych), funkcje orientacyjno-poznawcze

osób upoÊledzonych, komunikowanie i rozwój

mowy, nadpobudliwoÊç ruchowa, zaburzenia

neurologiczne, epilepsja, zespo∏y zaburzeƒ wegetatywnych wspó∏istniejàcych z upoÊledzeniem umys∏owym, przebieg dojrzewania p∏ciowego,

e) rozwój osobowoÊci i dojrza∏oÊci spo∏ecznej —

zaburzenia emocjonalne,

f) tempo uczenia si´, trwa∏oÊç efektów nauczania,

g) zaburzenia psychiczne towarzyszàce upoÊledzeniom umys∏owym — ró˝nicowanie upoÊledzeƒ

umys∏owych i zaburzeƒ psychicznych,

h) agresja i autoagresja — uwarunkowania, zapobieganie, Êrodki przymusu bezpoÊredniego —

warunki i zasady stosowania;

2) rehabilitacja osób niepe∏nosprawnych umys∏owo

a) rehabilitacja ruchowa osób z upoÊledzeniem

umys∏owym,

b) aktywizacja osób niepe∏nosprawnych intelektualnie: sport na przyk∏adzie wybranych dyscyplin, terapia zabawà, terapia pracà, rekreacja,

kulturoterapia w aktywizacji osób niepe∏nosprawnych,

c) psychoterapia zaburzeƒ psychicznych towarzyszàcych upoÊledzeniu umys∏owemu,

d) wspó∏praca z rodzinà i osobami bliskimi w realizacji opieki nad osobà upoÊledzonà umys∏owo

w warunkach domowych (systemy wsparcia

i pomocy);

3) nauczanie specjalne

a) szko∏a ˝ycia,

b) szko∏a specjalna: szko∏a podstawowa, szko∏a zawodowa (zasady funkcjonowania, organizacja

i przebieg procesu kszta∏cenia),

d) szko∏a integracyjna (cele i za∏o˝enia programu

integracyjnego),

e) organizacja i zapewnienie warunków s∏u˝àcych

umacnianiu zdrowia i zapobieganiu chorobom,

urazom i wypadkom u dzieci specjalnej troski —

rola piel´gniarki.

MODU¸ IV. PROBLEMY ZDROWOTNE, PSYCHOLOGICZNE I SPO¸ECZNE OSÓB Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do Êwiadczenia specjalistycznej opieki nad osobami z zaburzeniami psychicznymi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) ró˝nicowaç nerwice i choroby psychiczne;

2) oceniaç i analizowaç zwiastunowe objawy zaburzeƒ psychicznych;

3) rozpoznaç i przewidzieç zachowania chorego;

4) rozpoznawaç i zinterpretowaç mechanizmy obronne osobowoÊci chorego;

5) interpretowaç ukryty sens objawów;

6) okreÊliç mo˝liwoÊci funkcjonowania

w zmienionej sytuacji;

chorych

7) komunikowaç si´ z chorym;

8) rozpoznaç sytuacje zagra˝ajàce zdrowiu i ˝yciu

chorego;

9) obni˝aç napi´cie emocjonalne i eliminowaç l´k;

10) zapewniç bezpieczeƒstwo choremu;

11) pozyskaç chorego do Êwiadomego udzia∏u w procesie leczenia i opieki;

12) kszta∏towaç i podtrzymywaç umiej´tnoÊci kontaktów spo∏ecznych chorych;

13) reagowaç w sytuacjach konfliktowych;

14) koordynowaç wdra˝anie standardów opieki nad

chorym z zaburzeniami psychicznymi;

15) wdra˝aç zasady i realizowaç niektóre formy rehabilitacji zaburzeƒ psychicznych;

16) stosowaç ró˝ne formy aktywizacji i rozwijania

zdolnoÊci adaptacji osób z zaburzeniami psychicznymi;

Poz. 1922

a) wspó∏czesne poglàdy na temat zdrowia psychicznego,

b) psychoprofilaktyka w Êwietle programów polityki zdrowotnej: „Narodowy Program Zdrowia”, „Zdrowie 21 — 21 celów polityki zdrowotnej krajów cz∏onkowskich Âwiatowej Organizacji Zdrowia” i inne,

c) formy organizacyjne opieki psychiatrycznej —

zasady doboru jednostek i kwalifikacji chorych,

d) opieka psychiatryczna w Êwietle za∏o˝eƒ reformy systemu ochrony zdrowia;

2) piel´gnowanie chorych w wybranych jednostkach

klinicznych

a) patogeneza zaburzeƒ psychicznych i nerwic,

b) obserwacja, ocena i monitorowanie objawów

chorobowych w wybranych schorzeniach: schizofrenia, choroby afektywne (depresja, mania,

agresja), psychozy reaktywne (depresja reaktywna, paranoja, zespó∏ paranoidalny, histeria),

zaburzenia osobowoÊci, nerwice,

c) specyfika opieki piel´gniarskiej nad chorym

z zaburzeniami psychicznymi,

d) relacje piel´gniarka — podopieczny z zaburzeniami psychicznymi: terapeutyczne i nieterapeutyczne formy relacji,

e) znaczenie i planowanie indywidualnej opieki

piel´gniarskiej: udzia∏ piel´gniarki w psychoterapii (psychoterapia indywidualna, psychoterapia grupowa, terapia zaj´ciowa), udzia∏ piel´gniarki w rehabilitacji chorych psychicznie

(wspó∏dzia∏anie w zespole interdyscyplinarnym),

f) psychoedukacja chorych, ich rodzin i bliskich;

3) udzia∏ piel´gniarki w profilaktyce i terapii uzale˝nieƒ — alkoholizm, narkomania, uzale˝nienie od

innych Êrodków psychoaktywnych

a) rodzaje i charakterystyka uzale˝nieƒ,

b) udzia∏ piel´gniarki w terapii uzale˝nieƒ,

c) organizacja systemu spo∏ecznego wsparcia

(grupy samopomocy, punkty konsultacyjne,

oÊrodki interwencyjne, oÊrodki leczniczo-rehabilitacyjne),

d) profilaktyka uzale˝nieƒ.

17) zaproponowaç i w∏aÊciwie wykorzystaç ró˝norodne formy terapii zaj´ciowej;

18) zapewniaç warunki opieki i oddzia∏ywaç psychoprofilaktycznie;

19) integrowaç grup´ podopiecznych.

3. TreÊci nauczania

1) organizacja i kierunki rozwoju w opiece psychiatrycznej w Polsce i na Êwiecie

MODU¸ V. ORGANIZACJA SYSTEMÓW OCHRONY

ZDROWIA I POMOCY SPO¸ECZNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do podejmowania

dzia∏aƒ na rzecz zapewnienia podopiecznemu dost´pnoÊci Êwiadczeƒ w zakresie ochrony zdrowia i pomocy spo∏ecznej w warunkach instytucjonalnych i pozainstytucjonalnych oraz do podejmowania odpowie-

dzialnoÊci za realizacj´ tych Êwiadczeƒ zgodnie z oczekiwaniami odbiorców.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) przedstawiç cele i g∏ówne za∏o˝enia reformy systemu ochrony zdrowia;

2) omówiç za∏o˝enia projektu krajowej sieci szpitali

z uwzgl´dnieniem ró˝nych form opieki d∏ugoterminowej;

3) przedstawiç organizacj´ systemu podstawowej

opieki zdrowotnej, rol´ i zadania lekarza rodzinnego;

4) omówiç rol´ i zadania piel´gniarki w podstawowej

opiece zdrowotnej;

5) przedstawiç zasady wspó∏dzia∏ania piel´gniarki

podstawowej opieki zdrowotnej w zespole interdyscyplinarnym;

Poz. 1922

3. TreÊci nauczania

1) organizacja systemu ochrony zdrowia

a) g∏ówne za∏o˝enia i kierunki reformy systemu

ochrony zdrowia: organizacja i funkcjonowanie

systemu podstawowej opieki zdrowotnej; miejsce i rola piel´gniarki w systemie podstawowej

opieki zdrowotnej i jej zadania w rozpoznawaniu i realizacji potrzeb osób przewlekle chorych

i niepe∏nosprawnych; organizacja lecznictwa

szpitalnego — zakres Êwiadczeƒ; opieka d∏ugoterminowa — perspektywy rozwoju ró˝nych

form opieki,

b) zak∏ad opieki zdrowotnej — organizacja, rodzaje, status prawny, finansowanie, rodzaje Êwiadczeƒ zdrowotnych,

c) system powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego — finansowanie opieki d∏ugoterminowej,

d) Êwiadczenia zdrowotne wykonywane przez piel´gniark´ — formy organizacji i finansowania,

zakres i rodzaje us∏ug na rynku us∏ug zdrowotnych;

2) organizacja systemu pomocy spo∏ecznej

6) omówiç zasady organizacji i funkcjonowania zak∏adów opieki zdrowotnej;

a) polityka spo∏eczna — przedmiot, cele i za∏o˝enia,

7) przedstawiç zasady funkcjonowania systemu powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego;

b) miejsce i zadania pomocy spo∏ecznej w systemie zabezpieczenia socjalnego,

8) omówiç organizacj´ i zadania Narodowego Funduszu Zdrowia;

c) instytucje opiekuƒcze, domy pomocy spo∏ecznej, opieka Êrodowiskowa — zasady dzia∏ania,

zadania,

9) scharakteryzowaç zasady organizacji, finansowania oraz rodzaje i zakres Êwiadczeƒ piel´gniarskich;

d) rodzaje Êwiadczeƒ spo∏ecznych w Êrodowisku

i instytucjach opiekuƒczych: poradnictwo, interwencja Êrodowiskowa, interwencja spo∏eczna,

grupy samopomocy — organizowanie i wspó∏praca, wspó∏dzia∏anie z instytucjami oraz organizacjami samorzàdowymi, pozarzàdowymi;

10) przedstawiç g∏ówne cele i za∏o˝enia polityki spo∏ecznej paƒstwa;

11) scharakteryzowaç system pomocy spo∏ecznej;

12) przedstawiç rodzaje i formy Êwiadczeƒ spo∏ecznych;

13) organizowaç i koordynowaç system wsparcia spo∏ecznego;

14) udzieliç porady i profesjonalnej pomocy podopiecznemu i jego rodzinie lub opiekunom w zakresie uzyskania niezb´dnej pomocy instytucjonalnej i pozainstytucjonalnej w obszarze us∏ug

medycznych i Êwiadczeƒ socjalnych;

15) wspó∏dzia∏aç z innymi profesjonalistami na rzecz

zapewnienia podopiecznym najbardziej potrzebnych i oczekiwanych Êwiadczeƒ;

16) koordynowaç proces dostarczania Êwiadczeƒ;

17) oceniaç jakoÊç Êwiadczonych us∏ug;

18) proponowaç rozwiàzania w skomplikowanych sytuacjach dotyczàcych organizacji Êwiadczeƒ zdrowotnych.

3) rola i zadania instytucji rzàdowych, samorzàdowych i pozarzàdowych w zabezpieczaniu i koordynacji Êwiadczeƒ spo∏ecznych

a) zadania instytucji rzàdowych w realizacji polityki spo∏ecznej paƒstwa,

b) kompetencje i zadania statutowe województwa,

powiatu, gminy w zakresie Êwiadczeƒ zdrowotnych i spo∏ecznych,

c) udzia∏ organizacji pozarzàdowych i innych instytucji w zabezpieczeniu potrzeb zdrowotnych

i spo∏ecznych obywateli.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

Poz. 1922

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa przewlekle chorych i niepe∏nosprawnych, opieki d∏ugoterminowej lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 17

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

NEUROLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK

6. OkreÊliç priorytety opiekuƒcze w odniesieniu do

pacjenta i grupy pacjentów.

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie piel´gniarki do profesjonalnego

sprawowania opieki nad pacjentami z chorobami

uk∏adu nerwowego.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 030 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

700 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 210 godzin,

w cz´Êci praktycznej 490 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Przedstawiç struktur´ organizacyjnà opieki zdrowotnej nad osobami doros∏ymi i dzieçmi w ró˝nym

stanie zdrowia w przebiegu chorób uk∏adu nerwowego.

2. Wykorzystaç wiedz´ teoretycznà nauk medycznych i humanistycznych w procesie opieki nad osobami ze schorzeniami uk∏adu nerwowego.

3. Organizowaç Êrodowisko szpitalne i domowe

do opieki nad chorymi neurologicznie, zale˝nie od

charakteru schorzenia (ostre lub przewlek∏e), sposobu

leczenia oraz stanu zdrowia.

4. Przygotowaç chorego do badaƒ diagnostycznych i zabiegów operacyjnych.

5. Rozpoznaç u chorego stan zagro˝enia ˝ycia.

7. Dobraç model organizacyjny opieki piel´gniarskiej do sytuacji chorego.

8. Rozpoznaç problemy zdrowotne chorych neurologicznie na podstawie interpretacji wyst´pujàcych

symptomów chorobowych, wyników badaƒ diagnostycznych i analizy zgromadzonych danych dotyczàcych stanu fizycznego i psychospo∏ecznego.

9. Wykorzystaç teorie piel´gnowania w procesie

opieki nad chorym.

10. Oceniaç i modyfikowaç proces piel´gnowania

chorego i jego rodziny w zale˝noÊci od problemów

zdrowotnych pacjenta.

11. Opracowaç i stosowaç dokumentacj´ opieki

nad chorym.

12. Wspieraç chorego i jego rodzin´ w radzeniu

sobie z trudnymi problemami, wynikajàcymi ze stanu

zagro˝enia ˝ycia, przewlek∏ego przebiegu choroby lub

jej terminalnego okresu.

13. Poinformowaç pacjenta i jego rodzin´ o sposobach i mo˝liwoÊciach zaopatrzenia w sprz´t ortopedyczno-rehabilitacyjny.

14. Wskazaç pacjentowi i jego rodzinie mo˝liwoÊç

uczestniczenia w dzia∏alnoÊci grup samopomocy.

15. Poszukiwaç nowych rozwiàzaƒ w opiece piel´gniarskiej nad chorymi neurologicznie, wykorzystujàc

wyniki badaƒ naukowych i doÊwiadczenie zawodowe.

16. Wspó∏pracowaç z osobami, instytucjami, a tak˝e w zespole interdyscyplinarnym dla zapewnienia

niezb´dnych warunków do realizacji pe∏noprofilowej

opieki piel´gniarskiej pacjentom w szpitalu i warunkach domowych.

17. Oceniç aktualnà organizacj´ opieki nad chorymi neurologicznie i na bazie wiedzy oraz doÊwiadczenia zawodowego poszukiwaç doskonalszych rozwiàzaƒ praktycznych.

Poz. 1922

18. OkreÊliç problemy, które mogà byç przedmiotem badaƒ naukowych w dziedzinie piel´gniarstwa

neurologicznego i neurochirurgicznego.

19. Opracowaç i realizowaç program w∏asnego

rozwoju zawodowego i zespo∏u wspó∏pracowników.

IV. Plan nauczania

Lp.

I

MODU¸

Wybrane zagadnienia opieki nad

osobami ze schorzeniami uk∏adu

nerwowego

Teoria —

liczba

godzin

STA˚

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

80

45

Oddzia∏ neurologiczny

35

35

Opieka nad chorymi ze schorzeniami neurologicznymi leczonymi

zachowawczo

65

Oddzia∏ neurologiczny

Oddzia∏ intensywnej opieki neurologicznej

Oddzia∏ rehabilitacji neurologicznej

Podstawowa opieka zdrowotna1)

III

Opieka nad chorymi ze schorzeniami neurologicznymi leczonymi

operacyjnie

20

Oddzia∏ neurochirurgiczny

35

IV

Opieka nad chorymi z urazowym

uszkodzeniem

oÊrodkowego

uk∏adu nerwowego

20

Oddzia∏ leczenia urazów czaszkowo-mózgowych2)

Oddzia∏ leczenia urazów kr´gos∏upa3)

II

V

VI

Opieka nad dzieçmi ze schorzeniami uk∏adu nerwowego

30

Opieka nad osobami z zaburzeniami psychicznymi

30

¸àczna liczba godzin

210

35

275

70

70

35

55

90

35

Dzieci´cy oddzia∏ neurologiczny

Dzieci´cy oddzia∏ neurochirurgiczny lub intensywnej opieki

neuropediatrycznej

35

Oddzia∏ psychiatryczny

35

Oddzia∏ pozastacjonarnej opieki

psychiatrycznej

35

100

35

100

490

700

———————

1) W podstawowej opiece zdrowotnej: praktyka piel´gniarki rodzinnej — 35 godzin, praktyka pracownika socjalnego —

35 godzin,

2) Oddzia∏ leczenia urazów czaszkowo-mózgowych lub oddzia∏ neurochirurgii, w którym jest prowadzone leczenie urazów

czaszkowo-mózgowych,

3) Oddzia∏ leczenia urazów kr´gos∏upa lub oddzia∏ traumatologii, w którym prowadzone jest leczenie urazów kr´gos∏upa.

V. Program nauczania

MODU¸ I. WYBRANE ZAGADNIENIA OPIEKI NAD

OSOBAMI ZE SCHORZENIAMI UK¸ADU

NERWOWEGO

1. Cel modu∏u

Zapoznanie piel´gniarki z patofizjologià, diagnostykà chorób uk∏adu nerwowego oraz specyfikà piel´-

gnowania i organizacji opieki nad chorymi neurologicznie.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç patogenez´ zaburzeƒ somatopsychicznych wyst´pujàcych w przebiegu chorób neurologicznych;

2) wyjaÊniç mo˝liwoÊci kompensacyjne ogniskowych

uszkodzeƒ oÊrodkowego uk∏adu nerwowego;

3) rozpoznaç stany zagro˝enia ˝ycia u chorych neurologicznie;

Poz. 1922

22) udzieliç rodzinie wsparcia w opiece nad chorym;

23) informowaç o pozastacjonarnych formach opieki

(profesjonalnej i nieprofesjonalnej);

4) oceniç stan przytomnoÊci wed∏ug skali Glasgow;

24) przygotowaç rodzin´ do opieki nad chorym w terminalnej fazie choroby neurologicznej.

5) wspó∏dzia∏aç w zespole terapeutycznym w diagnozowaniu chorób neurologicznych;

3. TreÊci nauczania

6) przygotowaç chorego do badaƒ diagnostycznych

i piel´gnowaç go po ich wykonaniu, rozpoznawaç

problemy zdrowotne osób z chorobami uk∏adu

nerwowego;

7) zaplanowaç opiek´ nad chorymi neurologicznie

zale˝nie od jego stanu i wyst´pujàcych dysfunkcji

somatycznych i psychicznych;

8) prowadziç proces piel´gnowania chorego neurologicznie;

9) modyfikowaç dzia∏ania piel´gniarskie stosownie

do zmieniajàcego si´ stanu pacjenta;

10) scharakteryzowaç

unieruchomienia;

nast´pstwa

d∏ugotrwa∏ego

11) omówiç powik∏ania wyst´pujàce u chorych unieruchomionych i metody zapobiegania;

12) omówiç zasady i metody rehabilitacji ruchowej;

13) wspó∏dzia∏aç w procesie rehabilitacji chorego

w ostrej fazie choroby neurologicznej i w okresie

przewlek∏ym w celu zapobiegania wtórnemu inwalidztwu;

14) okreÊliç zakres samoopieki chorego i potrzebnej

opieki profesjonalnej;

15) omówiç zaburzenia emocjonalne i wy˝szych czynnoÊci nerwowych wyst´pujàcych w uszkodzeniu

oÊrodkowego uk∏adu nerwowego;

16) dokonaç podstawowej oceny wyst´pujàcych zaburzeƒ emocjonalnych i wy˝szych czynnoÊci nerwowych;

17) prowadziç psychoterapi´ elementarnà w stosunku

do chorych z zaburzeniami emocjonalnymi i wy˝szych czynnoÊci nerwowych oraz ich rodzin;

18) prowadziç edukacj´ chorych w zakresie zapobiegania chorobom neurologicznym, stosowania prewencji wtórnej oraz przygotowania do samopiel´gnacji;

19) dokonaç oceny mo˝liwoÊci rodziny w zakresie

opieki nad chorym neurologicznie;

20) oceniç zapotrzebowanie rodziny na pomoc w opiece nad chorym;

21) uczyç rodzin´ Êwiadczenia pomocy choremu w samopiel´gnacji oraz udzielania mu wsparcia i aktywizowania do samodzielnoÊci;

1) ogólna problematyka chorób uk∏adu nerwowego

a) epidemiologia,

b) przyczyny,

c) patogeneza g∏ównych zaburzeƒ wyst´pujàcych

w przebiegu chorób uk∏adu nerwowego: przytomnoÊci (wzmo˝one ciÊnienie Êródczaszkowe),

ruchu, czucia, napi´cia mi´Êni, równowagi, widzenia, wy˝szych czynnoÊci nerwowych (afazja,

apraksja, zaburzenia procesów poznawczych,

emocjonalnych), wegetatywnych (naczynioruchowe, zespó∏ Hornera, zaburzenia zwieraczy),

bólu neurogennego;

2) diagnostyka chorób neurologicznych

a) badania podmiotowe (wywiad — swoistoÊç

zbierania informacji od pacjenta i jego rodziny),

b) badania przedmiotowe — metodyka badania

neurologicznego (nerwów czaszkowych, funkcji

ruchowych, koordynacji ruchowej i postawy,

czucia, napi´cia mi´Êniowego, uk∏adu naczynioruchowego, przytomnoÊci),

c) techniki zabiegów diagnostycznych: nak∏ucie l´dêwiowe, nak∏ucie komór bocznych mózgu, nak∏ucie podpotyliczne, elektroencefalografia

(EEG), elektromiografia, badania przep∏ywu

krwi (metoda Dopplera), badanie neuroradiologiczne (zdj´cia przeglàdowe czaszki i kr´gos∏upa, mielografia, angiografia, wentrykulografia,

tomografia komputerowa, magnetyczny rezonans jàdrowy), badania radioizotopowe (scyntygrafia),

d) przygotowanie chorego do badaƒ diagnostycznych i piel´gnowanie po ich wykonaniu,

e) elementy badania neuropsychologicznego (mowy, praksji, gnozji, pisania, czytania, liczenia,

pami´ci i stanu emocjonalnego);

3) swoistoÊç dzia∏aƒ piel´gnacyjnych w stosunku do

chorych neurologicznie wynikajàca z istoty i odr´bnoÊci przebiegu chorób uk∏adu nerwowego

a) intensywna opieka nad chorymi z zagro˝eniem

˝ycia: neurologiczne przyczyny zagro˝enia ˝ycia, udzia∏ piel´gniarki w intensywnej opiece

nad chorym z zagro˝eniem ˝ycia,

b) dzia∏ania rehabilitacyjne: podstawy rehabilitacji

medycznej; przyczyny ograniczenia aktywnoÊci

fizycznej lub jej braku; nast´pstwa d∏ugotrwa∏ego unieruchomienia, powik∏ania wyst´pujàce

u chorych z zaburzeniem aktywnoÊci ruchowej,

mo˝liwoÊci

kompensacyjne

zaburzonych

w przebiegu chorób neurologicznych funkcji organizmu; dzia∏ania usprawniajàce prowadzone

przez piel´gniark´, dzia∏ania psychoterapeutyczne; rodzaj zaburzeƒ emocjonalnych i wy˝szych czynnoÊci nerwowych wyst´pujàcych

w przebiegu chorób neurologicznych; metody

oceny zaburzeƒ emocjonalnych i wy˝szych

czynnoÊci nerwowych; rola piel´gniarki w rozpoznawaniu wyst´pujàcych deficytów wy˝szych czynnoÊci nerwowych; metody reedukacji

mowy i niwelowania deficytów poznawczych,

stosowanie psychoterapii elementarnej w zaburzeniach emocjonalnych; udzielanie ró˝nych

form wsparcia choremu i jego rodzinie,

1) omówiç epidemiologi´ i przebieg kliniczny schorzeƒ neurologicznych u pacjentów leczonych zachowawczo;

c) dzia∏ania edukacyjne: ocena poziomu wiedzy

chorego i rodziny na temat choroby; wyjaÊnienie przyczyny, istoty choroby i wyst´pujàcych

dysfunkcji fizycznych i psychicznych; t∏umaczenie mo˝liwoÊci ust´powania deficytów funkcjonalnych; uczenie chorego samoopieki, uczenie

rodziny metod aktywizacji chorego w podejmowaniu samoopieki; formy pomocy fizycznej

i wsparcia emocjonalnego; uczenie chorego

i rodziny stosowania prewencji wtórnej schorzeƒ uk∏adu nerwowego;

6) dokonaç oceny stanu somatopsychicznego chorych i ustaliç zakres samoopieki;

4) organizacja opieki nad chorym neurologicznie

w Êrodowisku domowym

a) neurologiczne choroby przewlek∏e jako problem

medyczny i spo∏eczny: rodzaje neurologicznych

chorób przewlek∏ych; definicja i przebieg choroby przewlek∏ej, somatyczne, psychiczne i spo∏eczne skutki choroby przewlek∏ej; problematyka opieki nad chorym przewlekle,

b) opieka nad chorym neurologicznie w terminalnej fazie choroby: definicja i cechy opieki paliatywnej; rodzaje chorych neurologicznie wymagajàcych opieki paliatywnej, problemy chorego

w terminalnej fazie choroby neurologicznej,

c) formy opieki nad ludêmi przewlekle chorymi

neurologicznie: opieka rodzinna; profesjonalna

opieka instytucjonalna; grupy samopomocy,

system pomocy spo∏ecznej.

MODU¸ II. OPIEKA NAD CHORYMI ZE SCHORZENIAMI NEUROLOGICZNYMI LECZONYMI ZACHOWAWCZO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad osobami ze schorzeniami uk∏adu nerwowego leczonymi zachowawczo.

2) wyjaÊniç wp∏yw uwarunkowaƒ genetycznych i stylu ˝ycia na wyst´powanie chorób neurologicznych;

3) stosowaç zasady profilaktyki chorób uk∏adu nerwowego w edukacji pacjentów i ich rodzin;

4) zró˝nicowaç metody badaƒ diagnostycznych wykonywanych u chorych neurologicznie;

5) wyjaÊniç podstawy farmakokinetyki i farmakodynamiki leków stosowanych w neurologii i rozpoznaç wyst´pujàce objawy uboczne;

7) rozpoznaç swoiste problemy zdrowotne chorych

neurologicznie;

8) rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia u chorych neurologicznie;

9) dokonaç doboru metod piel´gnowania chorego

zale˝nie od stanu zdrowia i wyst´pujàcych zaburzeƒ funkcjonalnych;

10) komunikowaç si´ z chorymi z afatycznymi lub dyzartycznymi zaburzeniami mowy;

11) prowadziç proces edukacji w zakresie samoopieki

chorych z dysfunkcjami somatopsychicznymi i p´cherzem neurogennym;

12) prowadziç psychoterapi´ elementarnà w stosunku

do chorych z zaburzeniem procesów poznawczych

i emocjonalnych oraz ich rodzin;

13) wspó∏dzia∏aç w procesie rehabilitacji fizycznej

i psychospo∏ecznej chorych neurologicznie;

14) uczyç rodzin´ piel´gnowania chorego w Êrodowisku domowym.

3. TreÊci nauczania

1) choroby naczyniowe uk∏adu nerwowego

a) epidemiologia i czynniki ryzyka,

b) rodzaje chorób naczyniowych i ich symptomatologia (udary niedokrwienne i krwotoczne,

krwotok podpaj´czynówkowy, encefalopatia

nadciÊnieniowa, ot´pienie naczyniopochodne,

choroby zapalne naczyƒ mózgowych),

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

c) badania diagnostyczne (neuroradiologiczne,

elektroencefalograficzne, ocena stanu neurologicznego) — udzia∏ piel´gniarki w diagnozowaniu chorego,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

d) zapobieganie naczyniowym chorobom uk∏adu

nerwowego,

e) post´powanie lecznicze: w ostrej fazie udaru, leczenie przewlek∏e poszczególnych rodzajów

schorzeƒ naczyniowych,

e) ocena stanu chorego w celu rozpoznania jego

problemów zdrowotnych w zakresie funkcjonowania fizycznego, psychicznego i spo∏ecznego,

f) piel´gnowanie chorych w stanie zagro˝enia ˝ycia, w okresie podostrym i przewlek∏ym,

f) edukacja chorego i jego rodziny dotyczàca trybu

˝ycia, samoobserwacji, mo˝liwoÊci i sposobów

zapobiegania napadom padaczkowym, wyboru

zawodu i aktywnoÊci zawodowej,

g) rehabilitacja fizyczna (wczesna i póêna), nauka

u˝ywania pomocniczego sprz´tu ortopedyczno-rehabilitacyjnego;

2) choroby demielinizacyjne uk∏adu nerwowego

a) rozpowszechnienie i etiologia,

b) rodzaje chorób i ich przebieg (stwardnienie rozsiane, stwardnienie koncentryczne Balo, choroba Schildera),

c) diagnozowanie chorób demielinizacyjnych (ocena kliniczna, badanie p∏ynu mózgowo-rdzeniowego, badanie neuroradiologiczne),

d) obraz kliniczny — skutki somatopsychiczne

i spo∏eczne stwardnienia rozsianego,

e) mo˝liwoÊci i perspektywy leczenia,

f) piel´gnowanie chorego: w ostrym rzucie choroby (system opieki kompensacyjny lub cz´Êciowo-kompensacyjny), w okresie remisji lub przewlek∏ym,

g) rehabilitacja chorych w sytuacji niepe∏nosprawnoÊci,

h) funkcjonowanie spo∏eczne (pe∏nienie ról spo∏ecznych) — znaczenie grup wsparcia (Stowarzyszenie Chorych na Stwardnienie Rozsiane);

3) choroby zwyrodnieniowe uk∏adu nerwowego

a) poj´cie chorób zwyrodnieniowych,

wszechnienie, etiologia,

rozpo-

g) kszta∏towanie prawid∏owej postawy spo∏eczeƒstwa w stosunku do chorych z padaczkà (rodziny, przyjació∏, wspó∏pracowników, nauczycieli),

h) niepadaczkowe choroby napadowe: etiologia,

post´powanie w czasie napadu, mo˝liwoÊci

i sposoby leczenia, edukacja chorego i rodziny

dotyczàca samopiel´gnacji;

5) zaka˝enia uk∏adu nerwowego

a) rodzaje zaka˝eƒ: choroby wirusowe, zaka˝enia

grzybicze opon i mózgu, choroby wywo∏ane

przez pierwotniaki, robaczyce, bakteryjne zapalenie opon mózgu i opon mózgowo-rdzeniowych, ki∏a uk∏adu nerwowego,

b) diagnostyka i leczenie chorób neuroinfekcyjnych,

c) swoistoÊç pracy w oddziale neuroinfekcyjnym,

d) problemy chorych z zaka˝eniami uk∏adu nerwowego i sposoby ich rozwiàzywania,

e) profilaktyka chorób neuroinfekcyjnych;

6) choroby nerwowo-mi´Êniowe

a) wspó∏czesna klasyfikacja chorób nerwowo-mi´Êniowych: dystrofie mi´Êniowe post´pujàce,

genetyczne zespo∏y miotoniczne, miopatie,

miastenie,

b) diagnostyka chorób nerwowo-mi´Êniowych,

b) rodzaje chorób zwyrodnieniowych: mózgu,

rdzenia i nerwów obwodowych, uk∏adu pozapiramidowego,

c) leczenie i rehabilitacja,

c) leczenie chorób zwyrodnieniowych,

e) piel´gnowanie chorych w stanach ostrych

(prze∏om miasteniczny),

d) opieka nad osobà z chorobà Alzheimera: ocena

stanu fizycznego, ocena stanu psychicznego,

ustalenie planu opieki nad chorym z uwzgl´dnieniem mo˝liwoÊci opiekuƒczych rodziny lub

instytucjonalnej formy opieki,

e) opieka nad osobà z chorobà Parkinsona: problemy zdrowotne, plan piel´gnowania chorego

niepe∏nosprawnego;

4) padaczka i niektóre inne choroby napadowe

d) problemy zdrowotne chorych natury somatycznej i emocjonalnej,

f) opieka nad chorym w niepe∏nosprawnoÊci;

7) choroby obwodowego uk∏adu nerwowego

a) rodzaje chorób i ich przebieg kliniczny: uszkodzenie i choroby nerwów czaszkowych, uszkodzenie nerwów obwodowych i splotów nerwowych, zespo∏y korzeniowe, polineuropatie,

b) diagnostyka i leczenie,

a) etiologia padaczki,

c) opieka nad chorym w ostrym okresie choroby,

b) rodzaje napadów padaczkowych,

d) piel´gnacja chorego w stanach przewlek∏ych —

zapobieganie niepe∏nosprawnoÊci,

c) rozpoznanie i leczenie padaczki,

d) post´powanie w czasie napadu padaczkowego,

e) profilaktyka chorób obwodowego uk∏adu nerwowego;

8) choroby uk∏adu autonomicznego i bóle g∏owy

a) postacie chorób uk∏adu autonomicznego,

Poz. 1922

b) reakcje emocjonalne chorych na propozycj´

wykonania zabiegu neurochirurgicznego,

b) symptomatologia kliniczna i diagnostyka,

c) przygotowanie fizyczne i psychiczne chorego do

zabiegu,

c) problemy chorych z chorobami uk∏adu autonomicznego wynikajàce z zaburzeƒ wegetatywnych, emocjonalnych, bólu; pomoc choremu

w ich rozwiàzywaniu,

d) powik∏ania wczesne i póêne po operacji neurochirurgicznej;

d) bóle g∏owy — etiopatogeneza i rodzaje: post´powanie diagnostyczne, leczenie bólów g∏owy,

problemy zdrowotne chorych z bólami g∏owy.

MODU¸ III. OPIEKA NAD CHORYMI ZE SCHORZENIAMI NEUROLOGICZNYMI LECZONYMI OPERACYJNIE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania profesjonalnej opieki nad chorymi neurologicznie leczonymi operacyjnie.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wymieniç i omówiç przebieg kliniczny schorzeƒ

uk∏adu nerwowego leczonych operacyjnie;

2) zorganizowaç Êrodowisko (szpitalne i domowe) do

opieki nad chorym operowanym;

3) interpretowaç reakcje emocjonalne chorych przygotowywanych do zabiegu neurochirurgicznego;

4) omówiç swoistoÊç przygotowania chorych do operacji uk∏adu nerwowego;

5) piel´gnowaç chorego w okresie pooperacyjnym;

6) rozpoznaç problemy zdrowotne chorych wynikajàce z rodzaju i miejsca operacji, dysfunkcji psychosomatycznych wyst´pujàcych w przebiegu choroby, stanu chorego oraz wspó∏dzia∏aç w ich rozwiàzywaniu;

7) przygotowaç psychicznie chorego do leczenia

w oddziale operacyjnym;

2) najcz´stsze schorzenia uk∏adu nerwowego leczone

operacyjnie

a) guzy Êródczaszkowe: epidemiologia i patofizjologia, objawy, badania diagnostyczne, problemy zdrowotne chorego przed i po operacji,

usprawnianie ruchowe chorych, dzia∏ania psychoterapeutyczne, funkcjonowanie spo∏eczne

chorych po zabiegach neurochirurgicznych, pomoc w rozwiàzywaniu problemów rodziny chorego neurochirurgicznie, opieka terminalna nad

chorymi z chorobami nowotworowymi mózgu,

b) guzy kr´gos∏upa i rdzenia kr´gowego: rodzaje

guzów, symptomatologia, diagnostyka, zdrowotne problemy chorych przed i po operacji,

profilaktyka zaka˝enia dróg moczowych u chorych z p´cherzem neurogennym, rehabilitacja

ruchowa i uczenie czynnoÊci ˝ycia codziennego

w sytuacji niepe∏nosprawnoÊci, zaopatrzenie

ortopedyczno-rehabilitacyjne, przygotowanie

do funkcjonowania spo∏ecznego, edukacja

i wsparcie rodziny w opiece nad chorym niepe∏nosprawnym,

c) wypadni´cie jàdra mia˝d˝ystego tarczy mi´dzykr´gowej: epidemiologia i czynniki ryzyka, diagnostyka, problemy zdrowotne chorych przed

i po operacji — pomoc w ich rozwiàzywaniu,

usprawnianie ruchowe — etapy, funkcjonowanie spo∏eczne chorych po operacyjnym usuni´ciu jàdra mia˝d˝ystego, edukacja chorego w zakresie prewencji wtórnej.

MODU¸ IV. OPIEKA NAD CHORYM Z URAZOWYM

USZKODZENIEM OÂRODKOWEGO UK¸ADU NERWOWEGO

1. Cel modu∏u

8) wspó∏pracowaç w zespole w celu rehabilitacji ruchowej i psychospo∏ecznej chorego;

Przygotowanie piel´gniarek do profesjonalnej

opieki nad chorym po urazie mózgu i rdzenia kr´gowego.

9) uczyç i wspieraç rodzin´ w opiece nad chorym;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

10) przygotowaç rodzin´ do piel´gnowania chorego

w terminalnej fazie choroby nowotworowej.

3. TreÊci nauczania

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) specyfika opieki nad chorym leczonym neurochirurgicznie

1) wymieniç przyczyny urazów mózgu i rdzenia kr´gowego oraz omówiç sytuacj´ epidemiologicznà

urazów w Polsce i w Êwiecie;

a) organizacja pracy w oddziale neurochirurgicznym,

2) scharakteryzowaç nast´pstwa urazów uk∏adu nerwowego i ich przebieg kliniczny;

3) wykorzystaç wyniki neurologicznych badaƒ diagnostycznych do rozpoznania problemów piel´gnacyjnych chorego po urazie mózgu i rdzenia

kr´gowego;

4) dokonaç wst´pnej oceny stanu chorego po urazie

mózgu i rdzenia kr´gowego oraz udzieliç mu

pierwszej pomocy;

5) wspó∏dzia∏aç w zespole terapeutycznym w intensywnym nadzorze i leczeniu chorego z urazowym

uszkodzeniem mózgu i we wstrzàsie rdzeniowym;

6) zaplanowaç i realizowaç rehabilitacj´ przy∏ó˝kowà

w celu zapobiegania powik∏aniom u chorych z brakiem aktywnoÊci ruchowej (szczególnie u chorych

z pourazowym mutyzmem akinetycznym i paraplegià);

7) zapobiegaç infekcjom dróg moczowych u chorych

z p´cherzem neurogennym;

Poz. 1922

d) diagnostyka w urazach czaszkowo-mózgowych

badanie neurologiczne, badanie radiologiczne

czaszki, badanie elektroencefalograficzne,

e) opieka nad chorym po urazie czaszkowo-mózgowym w stanie zagro˝enia ˝ycia: intensywny

nadzór, leczenie, piel´gnowanie,

f) opieka nad chorym po ustàpieniu stanu zagro˝enia ˝ycia;

3) urazy rdzenia kr´gowego

a) patofizjologia uszkodzenia rdzenia kr´gowego,

b) rodzaje uszkodzenia rdzenia kr´gowego

wstrzàÊnienie, obrz´k pourazowy, st∏uczenie,

krwiak Êródrdzeniowy, cz´Êciowe uszkodzenie

rdzenia kr´gowego, ca∏kowite poprzeczne

uszkodzenie rdzenia kr´gowego,

8) piel´gnowaç chorego z p∏ynotokiem nosowym lub

usznym;

c) diagnostyka wst´pna uszkodzenia rdzenia kr´gowego, post´powanie w miejscu wypadku

i transport chorego do oÊrodka specjalistycznego,

9) piel´gnowaç chorego z mutyzmem akinetycznym

i zespo∏em apalicznym;

d) diagnostyka w szpitalu: ocena stanu neurologicznego, badanie radiologiczne,

10) rozpoznaç zaburzenia w procesach poznawczych

i emocjonalnych;

11) stosowaç metody psychoterapii elementarnej;

12) motywowaç chorych z dysfunkcjami somatycznymi do podejmowania samopiel´gnacji;

13) przygotowaç chorego do samodzielnoÊci w warunkach domowych;

14) wspieraç chorego i jego rodzin´ w radzeniu sobie

z problemami po urazie oÊrodkowego uk∏adu nerwowego;

15) wskazaç instytucje udzielajàce opieki profesjonalnej i nieprofesjonalnej.

3. TreÊci nauczania

1) epidemiologia, przyczyny urazów mózgu i rdzenia

kr´gowego;

2) urazy czaszkowo-mózgowe

a) mechanizm i nast´pstwa urazów czaszkowo-mózgowych: wstrzàÊnienie mózgu; st∏uczenie

mózgu, pó∏kul mózgowych, pnia mózgu,

mó˝d˝ku; pourazowy obrz´k mózgu; krwiaki

Êródczaszkowe; p∏ynotok nosowy i uszny,

b) powik∏ania urazów czaszkowo-mózgowych: pourazowa odma czaszkowa, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, wodog∏owie pourazowe,

padaczka pourazowa, cerebrastenia pourazowa, encefalopatia pourazowa,

c) pierwsza pomoc w urazach czaszkowo-mózgowych i kr´gos∏upa, transport chorych do oÊrodków specjalistycznej opieki,

e) kompleksowe post´powanie z chorym po urazie

rdzenia kr´gowego w okresie wstrzàsu rdzeniowego: leczenie farmakologiczne, post´powanie

piel´gnacyjne, dzia∏ania psychoterapeutyczne,

wczesna rehabilitacja pourazowa,

f) opieka nad chorym po urazie rdzenia kr´gowego w póênym okresie pourazowym: ocena medyczno-zdrowotnych

skutków

uszkodzenia

rdzenia kr´gowego, ocena psychospo∏ecznych

konsekwencji uszkodzenia rdzenia kr´gowego,

ustalenie programu rehabilitacji ruchowej, lokomocyjno-czynnoÊciowe funkcjonowanie chorego z paraplegià, rehabilitacja zawodowa, rehabilitacja psychospo∏eczna,

g) zapobieganie powik∏aniom po urazie rdzenia

kr´gowego w okresie wczesnym i póênym;

4) przygotowanie chorego z urazowym uszkodzeniem uk∏adu nerwowego i jego rodziny do wypisu

ze szpitala.

MODU¸ V. OPIEKA NAD DZIEåMI ZE SCHORZENIAMI

UK¸ADU NERWOWEGO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do sprawowania opieki nad dzieckiem z chorobami i urazami oÊrodkowego

uk∏adu nerwowego oraz jego rodzinà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) wykorzystaç wiedz´ z psychologii rozwojowej i klinicznej w opiece nad dzieckiem i jego rodzinà;

2) scharakteryzowaç najcz´stsze choroby uk∏adu nerwowego u dzieci;

3) omówiç leczenie i piel´gnowanie dziecka ze schorzeniami neurologicznymi;

4) scharakteryzowaç zasady ˝ywienia dzieci ze schorzeniami uk∏adu nerwowego;

5) rozpoznaç stan zagro˝enia ˝ycia dziecka w przebiegu chorób uk∏adu nerwowego;

6) przygotowaç dziecko do badaƒ diagnostycznych

i asystowaç przy ich wykonywaniu;

7) przygotowaç dziecko do zabiegu neurochirurgicznego i piel´gnowaç je po operacji;

8) rozpoznaç, zaplanowaç i oceniç realizacj´ planu

opieki nad dzieckiem z chorobà uk∏adu nerwowego;

9) scharakteryzowaç zasady nawadniania dziecka

i prowadziç bilans p∏ynów;

10) zapobiegaç powik∏aniom pooperacyjnym i wynikajàcym z unieruchomienia dziecka;

11) udzieliç pomocy dziecku w czasie ataku padaczkowego i piel´gnowaç je po jego ustàpieniu;

12) oceniç stan przytomnoÊci dziecka;

13) scharakteryzowaç zasady rehabilitacji

z mózgowym pora˝eniem dzieci´cym;

dziecka

14) wspó∏uczestniczyç w stymulacji rozwoju psychomotorycznego dziecka z chorobà uk∏adu nerwowego;

15) wspó∏pracowaç w interdyscyplinarnym zespole terapeutycznym;

16) oceniç psychiczne i fizyczne mo˝liwoÊci dziecka

w zakresie samopiel´gnacji w chorobie i niepe∏nosprawnoÊci;

17) uczyç dziecko samopiel´gnacji i wspieraç je w podejmowanych aktywnoÊciach;

18) wspieraç rodzin´ w opiece nad dzieckiem, szczególnie niepe∏nosprawnym.

3. TreÊci nauczania

1) odr´bnoÊci anatomiczno-fizjologiczne organizmu

dziecka;

2) specyfika diagnostyki neuropediatrycznej;

3) najcz´stsze choroby neurologiczne wieku dzieci´cego

a) wady rozwojowe oÊrodkowego uk∏adu nerwowego: epidemiologia i przyczyny powstawania,

problemy opieki nad dzieckiem z wadà rozwojowà,

Poz. 1922

b) mózgowe pora˝enie dzieci´ce: epidemiologia,

czynniki etiologiczne i czynniki ryzyka, zapobieganie wyst´powaniu choroby, postacie kliniczne choroby i post´powanie diagnostyczne, problematyka leczenia, piel´gnowanie,

c) padaczka: etiopatogeneza, postacie napadów,

napady padaczkowe u noworodków, czynniki

wyzwalajàce napady, stany padaczkowe, zaburzenia psychiczne w padaczce dzieci´cej, leczenie farmakologiczne, opieka nad dzieckiem

z padaczkà, edukacja i wsparcie rodziców

w opiece nad dzieckiem z padaczkà,

d) urazy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego: przyczyny i epidemiologia urazów g∏owy i kr´gos∏upa, kliniczna ocena dziecka z urazem uk∏adu

nerwowego, nast´pstwa urazów oÊrodkowego

uk∏adu nerwowego i ich przebieg, leczenie i piel´gnowanie, póêne powik∏ania pourazowe, piel´gnowanie dziecka w stanie zagro˝enia ˝ycia

po urazie uk∏adu nerwowego i w okresie przewlek∏ym, niepe∏nosprawnoÊç pourazowa dzieci

jako problem medyczny i spo∏eczny,

e) guzy oÊrodkowego uk∏adu nerwowego: rodzaje

guzów, diagnostyka i obraz kliniczny, specyfika

leczenia guzów uk∏adu nerwowego u dzieci, rehabilitacja, problemy zdrowotne dzieci z guzami

uk∏adu nerwowego wynikajàce z procesu leczenia oraz wyst´pujàcych dysfunkcji somatycznych i psychicznych, spo∏eczne funkcjonowanie

dziecka po operacji guza mózgu lub rdzenia kr´gowego, problemy rodziców wychowujàcych

dzieci po operacji guza uk∏adu nerwowego i pomoc w ich rozwiàzywaniu.

MODU¸ VI. OPIEKA NAD OSOBAMI Z ZABURZENIAMI PSYCHICZNYMI

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do profesjonalnej

opieki nad osobami z zaburzeniami i chorobami psychicznymi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zró˝nicowaç podstawowe objawy psychopatologiczne;

2) oceniç stan psychiczny pacjenta;

3) rozpoznawaç emocje i zachowanie chorego;

4) stosowaç zasady prawid∏owego kontaktu z chorym;

5) zapewniç bezpieczeƒstwo choremu i otoczeniu;

6) wyjaÊniç êród∏a i przyczyny l´ku chorego;

7) rozpoznaç objawy narastajàcego l´ku i podejmowaç próby przeciwdzia∏ania mu;

8) ró˝nicowaç stany zaburzeƒ ÊwiadomoÊci;

9) przedstawiç zakres opieki piel´gniarskiej nad chorym ze zmianami ot´piennymi;

10) wyjaÊniç mechanizmy powstawania uzale˝nieƒ

i rodzaje ich terapii;

11) omówiç dzia∏anie uboczne leków psychotropowych;

12) omówiç zasady rehabilitacji psychiatrycznej;

13) kszta∏towaç Êwiadomy udzia∏ pacjenta w procesie

leczenia;

14) udzieliç wsparcia choremu i jego rodzinie.

3. TreÊci nauczania

1) podstawy psychopatologii

a) omówienie wybranych zespo∏ów psychopatologicznych (zespó∏ depresyjny, maniakalny, omamowo-urojeniowy, l´kowy, katatoniczny, psychoorganiczny),

b) zespo∏y zaburzeƒ nerwicowych — objawy nerwicowe jako psychogenne zaburzenia czynnoÊciowe, objawy osiowe i brze˝ne nerwic,

c) pacjent z zespo∏em uzale˝nienia alkoholowego

— zespo∏y chorobowe spowodowane nadu˝ywaniem alkoholu, etiologia choroby alkoholowej, zasady kontaktu z pacjentem z problemem

alkoholowym,

d) inne postacie uzale˝nieƒ (profilaktyka),

e) upoÊledzenie umys∏owe — klasyfikacja i mo˝liwoÊci przystosowania spo∏ecznego, potrzeby

psychiczne osób upoÊledzonych umys∏owo, rehabilitacja, nauczanie i wychowanie;

2) kompleksowa opieka nad pacjentem wykazujàcym

zaburzenia psychiczne

a) wykorzystanie dost´pnych metod zbierania danych i ich interpretacja,

b) formu∏owanie diagnozy piel´gniarskiej,

c) okreÊlenie d∏ugofalowych i krótkofalowych celów i planów opieki,

d) dobór optymalnych metod dzia∏ania do zrealizowania za∏o˝onych zadaƒ,

e) specyfika relacji piel´gniarka — pacjent wykazujàcy zaburzenia psychiczne (zasady kontaktu

z pacjentem, samoobserwacja, samokontrola

reakcji emocjonalnych i zachowaƒ piel´gniarki),

f) post´powanie w szczególnie trudnych przypadkach: pacjent przejawiajàcy tendencje samobój-

Poz. 1922

cze — zasady post´powania, ryzyko dokonania

samobójstwa; zapewnienie choremu bezpieczeƒstwa, pacjent agresywny — przyk∏ady zaburzeƒ mogàcych stanowiç przyczyn´ zachowaƒ agresywnych, zasady i metody leczenia

choroby alkoholowej, piel´gnowanie pacjenta

w majaczeniu alkoholowym, ruch samopomocy

osób uzale˝nionych i ich rodzin, zasady prawne

hospitalizacji chorych psychiatrycznych w Êwietle ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie

zdrowia psychicznego;

3) metody leczenia w psychiatrii

a) farmakoterapia (podzia∏ leków psychotropowych, mechanizmy ich dzia∏ania, objawy uboczne leków psychotropowych i sposoby ich znoszenia),

b) formy psychoterapii, zasady rehabilitacji chorych psychicznie,

c) rola rodziny chorego w opiece nieprofesjonalnej, jej znaczenie dla przebiegu choroby psychicznej,

d) poznanie metod edukacji prozdrowotnej w psychiatrii oraz anga˝owania pacjenta i jego rodziny w dzia∏ania na rzecz w∏asnego zdrowia.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa neurologicznego lub w dziedzinie piel´gniarstwa psychiatrycznego;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 18

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

OPIEKI PALIATYWNEJ DLA PIEL¢GNIAREK

8. Uczestniczyç w dzia∏aniach na rzecz zapewnienia jakoÊci opieki.

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia samodzielnej, profesjonalnej opieki nad cz∏owiekiem z zaawansowanà, post´pujàcà chorobà.

9. Podejmowaç dzia∏ania na rzecz maksymalizacji

jakoÊci ˝ycia osoby chorej.

10. Âwiadczyç wsparcie dla piel´gniarek zatrudnionych w opiece paliatywnej.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 070 godzin dydaktycznych.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

740 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 390 godzin,

w cz´Êci praktycznej 350 godzin.

11. Wykazaç si´ znajomoÊcià teorii naukowych le˝àcych u pod∏o˝a piel´gniarstwa paliatywnego.

12. Aktualizowaç wiedz´ na temat praktyki piel´gniarstwa paliatywnego.

13. Dostosowaç metody opieki i piel´gnowania do

stanu biopsychospo∏ecznego pacjenta.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

14. Odró˝niç metody medycyny alternatywnej

(niekonwencjonalnej i innych niesprawdzonych metod leczniczych) od metod opieki komplementarnej,

które mogà byç stosowane w piel´gniarstwie paliatywnym.

1. Wykazaç si´ znajomoÊcià historii i rozwoju opieki paliatywnej, hospicyjnej.

15. Udzielaç wsparcia psychospo∏ecznego i duchowego osobie chorej i jej rodzinie.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

2. Tworzyç i realizowaç standardy opieki paliatywnej i piel´gniarstwa paliatywnego.

3. Pos∏ugiwaç si´ metodami i sprz´tem do kontroli objawów somatycznych w zaawansowanych (post´pujàcych) chorobach.

16. Koordynowaç prac´ wolontariuszy.

17. Koordynowaç prac´ zespo∏u interdyscyplinarnego.

18. Zapobiegaç zespo∏owi wypalenia zawodowego.

4. Âwiadczyç specjalistycznà opiek´ piel´gniarskà

w stosunku do osoby z zaawansowanà (post´pujàcà)

chorobà lub jej rodziny.

5. Wspieraç chorego i jego rodzin´.

19. Rozwiàzywaç problemy etyczne.

20. Aktualizowaç wiedz´ z zakresu opieki paliatywnej.

6. Zanalizowaç aktualnà sytuacj´ w opiece paliatywnej nad dzieçmi w Polsce.

21. Organizowaç ró˝norodne formy doskonalenia

zawodowego.

7. Zdefiniowaç i wyjaÊniç zwiàzek wybranych teorii piel´gnowania z za∏o˝eniami opieki paliatywnej.

22. Planowaç rozwój zawodowy zespo∏u piel´gniarskiego.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Teoria —

liczba

godzin

I

Opieka paliatywna w Polsce i na

Êwiecie

II

III

Piel´gnowanie chorego

awansowanà chorobà

z

za-

STA˚

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

45

—

—

45

120

Oddzia∏ intensywnej terapii medycznej

Oddzia∏ neurologii

Oddzia∏y onkologii: chemioterapii,

radioterapii

Wzorcowa placówka opieki paliatywno-hospicyjnej

105

30

—

—

35

Zagadnienia jakoÊci w opiece paliatywnej

35

35

35

35

365

30

IV

Dziecko w opiece paliatywnej

45

Oddzia∏ onkologii dzieci´cej

Oddzia∏ neurologii wieku rozwojowego

Hospicjum dzieci´ce1)

V

Zagadnienia psychiczne i duchowe w opiece paliatywnej. Wsparcie socjalne

60

—

—

60

VI

Zagadnienia bioetyczne w opiece

paliatywnej

30

—

—

30

VII

Zaawansowana praktyka specjalistyczna

60

—

—

60

¸àczna liczba godzin

390

350

740

35

35

150

———————

1) W przypadku gdy organizator nie ma mo˝liwoÊci organizacji sta˝u w hospicjum dzieci´cym, obowiàzany jest zwi´kszyç

do 70 godzin sta˝ w oddziale onkologii dzieci´cej.

V. Program nauczania

MODU¸ I. OPIEKA PALIATYWNA W POLSCE I NA

ÂWIECIE

4) rozpoznawaç z∏o˝onà natur´ cierpieƒ prze˝ywanych przez umierajàcych chorych, ich bliskich oraz

opiekujàcy si´ personel; okreÊliç ich potrzeby;

1. Cel modu∏u

5) objaÊniç zagadnienia dotyczàce definicji, filozofii

oraz zasad i standardów opieki paliatywno-hospicyjnej;

Zapoznanie piel´gniarki z wiedzà z zakresu tanatologii i opieki paliatywnej w Polsce i na Êwiecie.

6) omówiç problemy etyczne w opiece paliatywnej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

7) przedstawiç struktury organizacyjne w opiece paliatywnej i hospicyjnej w Polsce i na Êwiecie;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

8) okreÊliç funkcje i zasady wspó∏pracy poszczególnych cz∏onków zespo∏u interdyscyplinarnego.

1) okreÊliç zagadnienia tanatologii;

2) zanalizowaç epidemiologi´ oraz symptomatologi´

zagra˝ajàcych ˝yciu, post´pujàcych chorób b´dàcych przyczynà stanów terminalnych;

3) wykazaç si´ znajomoÊcià historii i rozwoju opieki

paliatywnej lub hospicyjnej;

3. TreÊci nauczania

1) rys historyczny

a) geneza opieki paliatywnej lub hospicyjnej,

b) rozwój opieki paliatywnej,

c) pierwsze hospicja;

2) elementy tanatologii

a) teologia Êmierci,

b) j´zyk Êmierci (eufemizmy, medykalizacja),

c) oznaki Êmierci,

d) Êmierç kliniczna, biologiczna, okropna, wstydliwa, Êmierç masowa,

e) Êmierç nag∏a, Êmierç poprzedzona fazà terminalnà choroby,

f) Êmierç w domu, w hospicjum, w szpitalu,

g) kulturowe obrz´dy dotyczàce pochówku,

h) zmiany postaw wobec Êmierci;

3) filozofia opieki paliatywnej lub hospicyjnej

Poz. 1922

e) stowarzyszenia i organizacje pozarzàdowe

Ogólnopolskie Forum Ruchu Hospicyjnego,

Polskie Towarzystwo Opieki Paliatywnej,

f) status prawny, organizacja opieki paliatywnej,

g) finansowanie, koszty,

h) „Program Rozwoju Opieki Paliatywnej”, „Program Leczenia Bólu Nowotworowego”, „Deklaracja Poznaƒska”,

i) standardy opieki paliatywnej;

6) zespó∏ interdyscyplinarny, koncepcja i cele zespo∏u interdyscyplinarnego

a) organizacja, formowanie si´ zespo∏u,

a) definicja opieki paliatywnej lub hospicyjnej,

b) sk∏ad, funkcje poszczególnych cz∏onków zespo∏u,

b) cierpienie a jakoÊç ˝ycia,

c) przep∏yw informacji w zespole,

c) wymiary cierpienia cz∏owieka,

d) dokumentacja, monitorowanie opieki,

d) porzucanie chorych umierajàcych, brak w∏aÊciwej opieki êród∏em nasilania cierpieƒ chorych

i ich bliskich,

e) ocena jakoÊci pracy — Êwiadczonej opieki,

e) cierpienia personelu medycznego,

f) prawa pacjenta — poszanowanie jego autonomii przekonaƒ i wyznania,

g) obowiàzki personelu medycznego wobec chorych cierpiàcych i ich najbli˝szych,

h) intymnoÊç, nadzieja, zwàtpienie,

i) godnoÊç, „godne umieranie”;

4) epidemiologia chorób uk∏adowych przewlek∏ych,

post´pujàcych do Êmierci

a) choroba nowotworowa,

b) nabyty zespó∏ upoÊledzenia odpornoÊci (AIDS),

f) zasady wspó∏pracy z personelem podstawowej

opieki zdrowotnej: piel´gniarkà rodzinnà i lekarzem rodzinnym.

MODU¸ II. PIEL¢GNOWANIE CHOREGO Z ZAAWANSOWANÑ CHOROBÑ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do opieki nad chorym

z zaawansowanà chorobà oraz nad jego rodzinà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

d) choroby uk∏adu oddechowego,

1) stosowaç aktualne standardy post´powania objawowego w kontekÊcie z∏o˝onej sytuacji pacjenta

z zaawansowanà chorobà;

e) choroby uk∏adu pokarmowego,

2) ∏agodziç ró˝norakie dolegliwoÊci pacjentów;

f) choroby nerek,

3) piel´gnowaç pacjentów z ró˝nymi dolegliwoÊciami somatycznymi;

c) choroby uk∏adu krà˝enia,

g) neurologiczne — choroba Alzheimera, stwardnienie rozsiane (SM), miastenia;

5) organizacja opieki paliatywnej w Polsce i na Êwiecie

a) struktura opieki paliatywnej w Polsce i na Êwiecie,

4) pos∏ugiwaç si´ metodami i sprz´tem stosowanym

w celu uÊmierzenia objawów somatycznych

u chorych z niepoddajàcymi si´ leczeniu, przewlek∏ymi, post´pujàcymi chorobami;

5) przygotowywaç i podawaç zestawy leków;

b) formy opieki paliatywnej i zasady ich funkcjonowania,

6) oceniç skutecznoÊç dzia∏ania leków;

c) zadania Krajowej Rady Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej przy Ministerstwie Zdrowia,

7) rozpoznawaç objawy niepo˝àdanego dzia∏ania leków stosowanych w opiece paliatywnej;

d) zadania Krajowego Konsultanta ds. Opieki Paliatywnej,

8) prowadziç dokumentacj´ monitorujàcà przebieg

post´powania objawowego.

3. TreÊci nauczania

1) ból w chorobie nowotworowej

Poz. 1922

4) dolegliwoÊci ze strony uk∏adu moczowo–p∏ciowego — sposoby ich ∏agodzenia

a) podzia∏ bólu,

a) krwawienie z dróg moczowych, krwawienie

z dróg rodnych,

b) przewodzenie,

b) nietrzymanie moczu,

c) rodzaje bólu ze szczególnym uwzgl´dnieniem

bólu nowotworowego,

c) zatrzymanie moczu,

d) patomechanizm bólu,

e) diagnostyka,

f) nat´˝enie bólu,

g) mapa bólu,

h) zespo∏y bólowe,

d) bolesne kurcze p´cherza,

e) niedro˝noÊç cewki moczowej lub moczowodów,

f) niewydolnoÊç nerek u chorego z nieuleczalnà

chorobà;

5) opieka piel´gnacyjna nad pacjentem ze zmianami

w obr´bie skóry i tkanki podskórnej

i) bóle oporne na opioidy,

a) zmiany patologiczne w jamie ustnej,

j) aspekty psychospo∏eczne bólu,

b) Êwiàd,

k) „drabina analgetyczna”,

c) nadmierne pocenie,

l) drogi i zasady podawania leków,

d) owrzodzenie nowotworowe,

m) leki przeciwbólowe — mechanizm dzia∏ania,

e) owrzodzenie odle˝ynowe,

n) metody inwazyjne leczenia bólu,

f) przetoki,

o) monitorowanie leczenia,

g) obrz´k limfatyczny;

p) zasady leczenia bólu przewlek∏ego,

q) rola i zadania piel´gniarki w ∏agodzeniu bólu;

2) dolegliwoÊci ze strony uk∏adu oddechowego —

sposoby ich ∏agodzenia

a) kaszel — rodzaje, post´powanie farmakologiczne i niefarmakologiczne,

b) dusznoÊç — przyczyny, patomechanizm, post´powanie, monitorowanie,

c) krwioplucie — przyczyny, patomechanizm, post´powanie, monitorowanie,

d) krwotok z p∏uc — przyczyny, patomechanizm,

post´powanie, monitorowanie,

e) rz´˝enie przedÊmiertne — przyczyny, post´powanie farmakologiczne;

3) dolegliwoÊci ze strony uk∏adu pokarmowego —

sposoby ich ∏agodzenia

a) nudnoÊci, wymioty, czkawka,

b) krwotok z przewodu pokarmowego,

c) niedro˝noÊç przewodu pokarmowego (gard∏a,

prze∏yku, ˝o∏àdka, jelit),

d) zaparcia,

6) dolegliwoÊci neuropsychiczne — opieka piel´gnacyjna

a) l´k, przygn´bienie, depresja, ot´pienie,

b) drgawki,

c) pobudzenie, splàtanie,

d) powik∏ania neurologiczne w przebiegu chorób

nowotworowych,

e) zmiany oÊrodkowego uk∏adu nerwowego — guzy pierwotne i przerzutowe;

7) stany naglàce w opiece paliatywnej — zadania piel´gniarki

a) nieuÊmierzony ból (atak bólu),

b) atak dusznoÊci, panika oddechowa,

c) hyperkalcemia,

d) krwotok,

e) drgawki,

f) nag∏e zatrzymanie moczu,

g) splàtanie,

h) terminalne zapalenie p∏uc,

e) biegunka,

i) zespó∏ kompresji rdzenia kr´gowego,

f) nietrzymanie stolca,

j) zespó∏ ˝y∏y g∏ównej górnej,

g) kacheksja, anoreksja,

k) z∏amania patologiczne,

h) zespó∏ uciÊni´tego ˝o∏àdka,

l) agonia;

i) odwodnienie,

8) radioterapia w opiece paliatywnej;

j) wodobrzusze;

9) elementy farmakologii

g) problem jakoÊci ˝ycia w badaniach naukowych

w piel´gniarstwie paliatywnym,

a) leki stosowane w kontroli objawów,

b) opioidy i ich antagoniÊci,

c) dawkowanie i przeliczanie dawek w sytuacji

zmiany drogi podania leków,

d) mity o morfinie;

10) leczenie krwià, preparatami krwiopochodnymi.

MODU¸ III. ZAGADNIENIA

PALIATYWNEJ

JAKOÂCI

W

Poz. 1922

OPIECE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do zapewnienia pacjentowi optymalnej jakoÊci ˝ycia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) omówiç sposoby afirmacji ˝ycia w ramach opieki

paliatywnej;

2) inicjowaç dzia∏ania w kierunku podnoszenia jakoÊci ˝ycia osoby chorej;

h) oddzia∏ywania w kierunku podniesienia jakoÊci

˝ycia chorego lub jego rodziny,

i) weryfikowanie dzia∏aƒ opiekuƒczo-piel´gnacyjnych pod kàtem ich wp∏ywu na jakoÊç ˝ycia

osoby chorej;

2) jakoÊç opieki nad chorym z zaawansowanà (post´pujàcà) chorobà nowotworowà

a) profesjonalizacja piel´gniarstwa paliatywnego,

b) standardy praktyki i opieki w piel´gniarstwie

paliatywnym,

c) dzia∏ania na rzecz zapewnienia jakoÊci opieki

w piel´gniarstwie paliatywnym,

d) zasady konstruowania procedur post´powania

w piel´gniarstwie paliatywnym,

e) udzia∏ w dzia∏aniach na rzecz zapewnienia jakoÊci opieki we w∏asnym Êrodowisku zawodowym,

f) warunki adaptacji wytycznych oraz standardów

praktyki i opieki piel´gniarskiej do warunków

w∏asnej instytucji.

3) wykazaç i omówiç zwiàzek dzia∏aƒ na rzecz zapewnienia jakoÊci opieki z profesjonalizacjà piel´gniarstwa paliatywnego;

MODU¸ IV. DZIECKO W OPIECE PALIATYWNEJ

4) zastosowaç w praktyce dzia∏ania na rzecz zapewnienia jakoÊci opieki;

Przygotowanie do obj´cia opiekà piel´gnacyjnà

dziecka nieuleczalnie chorego i jego rodziny.

5) stosowaç metody pomiaru jakoÊci opieki;

6) oceniaç poziom Êwiadczeƒ opiekuƒczo–piel´gnacyjnych w stosunku do przyj´tych standardów;

7) oceniaç i modyfikowaç przyj´te standardy zgodnie

z wymogami opieki i piel´gnowania;

1. Cel modu∏u

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zdefiniowaç termin opieka paliatywna nad dzieckiem nieuleczalnie chorym;

8) konstruowaç i weryfikowaç procedury post´powania piel´gnacyjnego;

2) dokonaç kwalifikacji dziecka do opieki paliatywnej;

9) tworzyç standardy opieki paliatywnej;

3) przedstawiç aktualnà sytuacj´ w opiece paliatywnej nad dzieçmi w Polsce;

10) koordynowaç pomiar jakoÊci opieki w instytucji.

3. TreÊci nauczania

1) jakoÊç ˝ycia w zaawansowanej chorobie nowotworowej

a) ogólne koncepcje jakoÊci ˝ycia,

b) wybrane aspekty pomiaru jakoÊci ˝ycia,

c) jakoÊç ˝ycia jako istotny problem piel´gnacyjno–opiekuƒczy,

d) medycyna a jakoÊç ˝ycia,

4) wykazaç si´ znajomoÊcià problemów zwiàzanych

z cierpieniem i umieraniem dziecka w domu,

w szpitalu;

5) rozpoznaç problemy zdrowego rodzeƒstwa dziecka nieuleczalnie chorego oraz wskazaç sposoby

ich rozwiàzywania;

6) omówiç typologie rodzin dzieci nieuleczalnie chorych;

7) wspomagaç rodzin´ w ˝a∏obie;

e) jakoÊç ˝ycia w chorobie nowotworowej,

8) oceniç etapy ˝a∏oby i zdiagnozowaç prawid∏owoÊç

lub patologi´ jej prze˝ywania;

f) jakoÊç ˝ycia chorego a sukces post´powania

piel´gnacyjnego,

9) rozpoznaç zespó∏ wypalenia i podjàç dzia∏ania

w celu terapii osób dotkni´tych tym zespo∏em;

10) Êwiadczyç specjalistycznà opiek´ nad dzieckiem

z zaawansowanà (post´pujàcà) chorobà oraz jego

rodzinà;

4) cierpienie i umieranie dziecka

11) organizowaç i koordynowaç kompleksowà, specjalistycznà opiek´ nad dzieckiem z zaawansowanà

(post´pujàcà) chorobà oraz jego rodzinà.

b) percepcja Êmierci u dziecka,

3. TreÊci nauczania

d) opieka nad dzieckiem w ostatnich godzinach ˝ycia,

1) rozwój opieki paliatywnej lub hospicyjnej nad

dzieckiem i m∏odocianym w Polsce

e) funkcje zabawy z dzieckiem umierajàcym,

a) definicja — termin opieka paliatywna nad dzieckiem,

b) zwiàzek mi´dzy leczeniem

a opiekà paliatywnà,

przyczynowym

c) Karta Praw Dziecka,

d) aktualna sytuacja opieki paliatywnej nad dzieçmi w Polsce,

e) kwalifikacja dziecka do opieki paliatywnej;

2) epidemiologia i symptomatologia schorzeƒ post´pujàcych

a) percepcja choroby nieuleczalnej przez dzieci,

b) choroby nowotworowe,

c) choroby spowodowane czynnikiem zakaênym

i ich nast´pstwa,

d) uszkodzenia oÊrodkowego uk∏adu nerwowego

(OUN) spowodowane niedotlenieniem, krwotokami, zakrzepicà ˝ylnà, urazami lub zatruciami,

a) dziecko — cz∏owiek i jego rodzina jako nieroz∏àczny podmiot opieki,

c) umieranie w domu, w szpitalu, w hospicjum,

f) komunikowanie si´ z dzieckiem i jego rodzinà;

5) funkcjonowanie rodziny dziecka z chorobà zagra˝ajàcà ˝yciu

a) rodzina chorego dziecka lub m∏odocianego,

b) dziecko lub m∏odociany a zaawansowana, post´pujàca choroba rodzeƒstwa,

c) funkcjonowanie w sytuacji choroby i jakoÊç relacji rodzinnych w percepcji rodziców,

d) funkcjonowanie w sytuacji choroby i jakoÊç relacji rodzinnych w relacji dziecka chorego,

e) funkcjonowanie w sytuacji choroby i jakoÊç relacji rodzinnych w percepcji zdrowego rodzeƒstwa,

f) systemy wsparcia dla rodziców,

g) typologia rodzin z dzieckiem nieuleczalnie chorym,

h) rodzina w ˝a∏obie po stracie dziecka,

e) choroby metaboliczne,

i) etapy ˝a∏oby, patologia procesu ˝a∏oby,

f) choroby zwyrodnieniowe uk∏adu nerwowego,

j) grupa wsparcia dla osieroconych,

g) genetyczne uwarunkowanie chorób,

k) opieka duchowa,

h) aberracje chromosomowe,

l) rozwój duchowy pracowników zespo∏u interdyscyplinarnego.

i) zespo∏y ci´˝kich wad wrodzonych,

j) nabyte zespo∏y z kraƒcowà niewydolnoÊcià wielonarzàdowà;

3) post´powanie w kontroli bólu u dziecka nieuleczalnie chorego

a) ocena stopnia nasilania si´ dolegliwoÊci bólowych,

b) przyczyny bólów w przebiegu chorób nowotworowych u dzieci (bóle kostne, zaj´cie kr´gów,

ból g∏owy, patologiczne objawy neurologiczne,

bóle w obr´bie jamy brzusznej),

c) skale bólu,

d) zasady leczenia bólu nowotworowego u dzieci,

e) zwalczanie bólu zwiàzanego ze stosowaniem leczenia choroby nowotworowej (jatrogennego),

f) leczenie bólu u dzieci po operacjach onkologicznych,

g) inwazyjne metody leczenia bólu;

MODU¸ V. ZAGADNIENIA PSYCHICZNE I DUCHOWE

W OPIECE PALIATYWNEJ. WSPARCIE

SOCJALNE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie do rozpoznawania i udzielania

wsparcia w psychicznych i duchowych problemach

pacjenta i jego rodziny.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) rozpoznaç potrzeby i oczekiwania chorego oraz jego rodziny;

2) udzieliç choremu oraz jego rodzinie pomocy w sytuacji zaburzonej komunikacji;

3) radziç sobie w psychologicznie trudnych sytuacjach w kontakcie z pacjentem i jego rodzinà;

4) scharakteryzowaç proces ˝a∏oby o zaburzonym

przebiegu;

e) rodzina jako naturalna grupa wsparcia w okresie ˝a∏oby,

5) scharakteryzowaç treÊci bólu duchowego;

f) mo˝liwoÊci pomocy psychologicznej (wsparcia

psychicznego rodziny w okresie ˝a∏oby),

6) podjàç lub zorganizowaç pomoc duchowà;

g) znaczenie innej grupy wsparcia ni˝ rodzina;

7) rozpoznawaç sytuacj´ rodzinnà i socjalnà pacjenta;

6) zagadnienia pomocy i wsparcia socjalnego w opiece paliatywnej

8) udzielaç choremu i jego rodzinie wsparcia i pomocy;

a) analiza problemów socjalnych pacjentów i ich

rodzin w opiece paliatywnej,

9) informowaç o prawach pacjenta;

b) istota wsparcia spo∏ecznego;

10) udzielaç pomocy rodzinom osieroconym.

3. TreÊci nauczania

1) analiza sytuacji ˝yciowej pacjenta oraz jego rodziny

a) czynniki wp∏ywajàce na stan psychiczny chorego,

b) potrzeby i oczekiwania chorego i jego rodziny,

c) rodzina jako naturalna grupa wsparcia: typy relacji rodzinnych, problemy porozumiewania si´,

konsekwencje zaburzonej komunikacji w rodzinie,

d) wsparcie psychologiczne: mo˝liwoÊci oraz

ograniczenia udzielania pomocy psychologicznej choremu i rodzinie,

e) porozumiewanie si´ z chorym i rodzinà;

2) cierpienie duchowe — ból egzystencjalny

7) prawne i instytucjonalne mo˝liwoÊci wsparcia

i pomocy w najwa˝niejszych problemach socjalnych pacjentów i ich rodzin

a) podstawowe akty prawne dotyczàce praw pacjenta,

b) analiza wybranych zagadnieƒ

ubezpieczenia spo∏ecznego,

dotyczàcych

c) wybrane zagadnienia dotyczàce pomocy spo∏ecznej,

d) podstawowe zagadnienia zwiàzane z prawem

rodzinnym i cywilnym.

MODU¸ VI. ZAGADNIENIA BIOETYCZNE W OPIECE

PALIATYWNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do podejmowania decyzji etycznych.

a) poj´cie duchowoÊci,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

b) poczucie osamotnienia i niepokoju wobec tajemnicy Êmierci,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

c) poczucie bezsensu i pustki,

1) rozwijaç umiej´tnoÊci oceniania i stosowania zasad etycznych w rozwa˝aniu zagadnieƒ spotykanych w opiece paliatywnej;

d) istota i cel opieki duchowej — obecnoÊç podtrzymujàca wewn´trzny spokój i wspierajàca

nadziej´,

e) lekarz, piel´gniarka, wolontariusz wobec cierpienia duchowego,

f) sposoby niesienia pomocy duchowej;

3) towarzyszenie choremu w stanie agonalnym;

4) pos∏uga sakramentalna;

2) korzystaç z argumentów filozoficznych, prawnych

i zawodowych, na których opiera si´ rozwiàzywanie dylematów etycznych w opiece paliatywnej;

3) prowadziç dyskusje i konferencje dotyczàce problemów etycznych w piel´gniarstwie paliatywnym;

4) podejmowaç decyzje o charakterze etycznym

w opiece paliatywnej.

5) proces ˝a∏oby i opieka nad osieroconymi

a) czynniki majàce wp∏yw na sposób prze˝ywania

˝a∏oby,

b) stadia procesu ˝a∏oby, typowy przebieg procesu ˝a∏oby — wybrane psychologiczne koncepcje straty,

c) patologia procesu ˝a∏oby,

d) ˝a∏oba a zaburzenia somatyczne i psychiczne,

3. TreÊci nauczania

1) priorytety w opiece paliatywnej;

2) dylematy etyczne w opiece paliatywnej w zwiàzku

z: komunikowaniem si´ z chorym i jego rodzinà

oraz zespo∏em opieki, mówieniem prawdy, rolà

piel´gniarki jako rzecznika chorego, opanowywaniem uporczywego bólu i innych objawów, umieraniem i Êmiercià, zachowaniem poufnoÊci, kli-

nicznymi badaniami naukowymi w opiece paliatywnej;

Poz. 1922

c) poszukiwanie sojuszników,

3) eutanazja;

d) udzia∏ w konferencjach naukowych dotyczàcych

opieki paliatywnej,

4) koszty spo∏eczne opieki paliatywnej.

e) publikacje w fachowej prasie,

MODU¸ VII. ZAAWANSOWANA PRAKTYKA SPECJALISTYCZNA

f) udzia∏ w badaniach naukowych dotyczàcych

podwy˝szania jakoÊci us∏ug w opiece paliatywnej,

1. Cel modu∏u

g) wspó∏udzia∏ w organizacji opieki hospicyjnej;

Przygotowanie piel´gniarki do pe∏nienia roli lidera

w zespole opieki paliatywnej.

2) organizacja i realizacja ró˝norodnych form doskonalenia zawodowego

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) edukacja piel´gniarek w okresie adaptacji zawodowej,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

b) planowanie rozwoju zawodowego zespo∏u piel´gniarskiego,

1) dobraç i wykorzystywaç w opiece nad pacjentem

z zaawansowanà chorobà wybrane teorie piel´gnowania;

c) wspieranie i koordynowanie pracy wolontariuszy;

2) rozumieç znaczenie teorii psychoneuroimmunologicznej w opiece paliatywnej;

3) wykazaç zwiàzek za∏o˝eƒ opieki komplementarnej

z holistycznà opiekà nad chorym;

4) omówiç za∏o˝enia teoretyczne oraz wskazania

i sposoby zastosowania niektórych metod opieki

komplementarnej;

5) odró˝niç metody medycyny alternatywnej (niekonwencjonalnej i innych niesprawdzonych metod

leczniczych) od metod opieki komplementarnej;

6) wyjaÊniç, w jaki sposób zastosowanie metod opieki komplementarnej wp∏ywa na jakoÊç ˝ycia chorych i ich rodzin;

7) wyjaÊniç rol´ stowarzyszeƒ zawodowych w rozwoju opieki paliatywnej;

8) braç czynny udzia∏ w ˝yciu publicznym, propagowaç znaczenie opieki paliatywnej;

9) uczestniczyç w konferencjach naukowych dotyczàcych opieki paliatywnej;

10) planowaç rozwój zawodowy zespo∏u piel´gniarskiego;

11) organizowaç ró˝norodne formy doskonalenia zawodowego;

12) koordynowaç prac´ wolontariuszy.

3. TreÊci nauczania

1) aktywnoÊç zawodowa piel´gniarek pracujàcych

w opiece paliatywnej

a) wspó∏praca z samorzàdem zawodowym i lokalnym,

b) wspó∏praca z organizacjami i stowarzyszeniami

zawodowymi,

3) biofizyczne, psychospo∏eczne i duchowe konsekwencje zaawansowanej choroby

a) krytyka kartezjaƒskiego modelu medycyny,

b) holistyczna opieka nad chorym,

c) teoria psychoneuroimmunologii,

d) konsekwencja zaawansowanej choroby a funkcjonowanie osoby chorej i jej rodziny;

4) zastosowanie wybranych teorii piel´gnowania

w opiece nad chorym z zaawansowanà chorobà

a) teoria opieki humanistycznej Jean Watson,

b) teoria piel´gniarstwa kulturowego Madelaine

Leininger,

c) teoria samoregulacji Dorothy Johnson;

5) filozofia i teoretyczne za∏o˝enia w opiece komplementarnej

a) za∏o˝enia naturalnych form oddzia∏ywania leczniczego i wspomagajàcego na cz∏owieka,

b) przekonania, wiara (religia) a zdrowie;

6) formy opieki komplementarnej

a) akupunktura i akupresura,

b) refleksoterapia,

c) muzykoterapia,

d) masa˝,

e) aromatoterapia,

f) wizualizacja,

g) relaksacja,

h) inne (shiatsu, medytacja, çwiczenia relaksujàco-koncentrujàce, zio∏olecznictwo, medycyna homeopatyczna),

i) wp∏yw opieki komplementarnej na jakoÊç ˝ycia

i psychik´ osoby chorej i jej rodziny,

j) przyczyny i konsekwencje upowszechniania metod opieki komplementarnej.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

Poz. 1922

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa opieki paliatywnej lub w dziedzinie piel´gniarstwa onkologicznego;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 19

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

RATUNKOWEGO DLA PIEL¢GNIAREK

5. Omówiç akty prawne majàce zastosowanie

w Paƒstwowym Ratownictwie Medycznym.

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie piel´gniarki do realizacji zadaƒ zawodowych wynikajàcych z funkcji piel´gniarstwa

w systemie ratownictwa medycznego.

II. Czas trwania specjalizacji

6. Uczestniczyç w tworzeniu systemu Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego i realizowanych dzia∏aniach ratunkowych.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1111 godzin dydaktycznych.

7. Uczestniczyç w organizowaniu i nadzorowaniu

pracy jednostek systemu Paƒstwowego Ratownictwa

Medycznego.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

8. OkreÊliç rol´ i zadania piel´gniarki w zintegrowanym systemie ratownictwa.

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

781 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 233 godziny,

w cz´Êci praktycznej 548 godzin.

9. Uczestniczyç w opracowywaniu i realizacji lokalnych planów zabezpieczenia ratowniczego.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. Przedstawiç medycyn´ ratunkowà jako dziedzin´ wiedzy medycznej oraz element systemu bezpieczeƒstwa publicznego.

2. Przedstawiç organizacj´ i funkcjonowanie jednostek ratownictwa medycznego.

3. Omówiç systemy organizacyjne ratownictwa na

Êwiecie, w Europie oraz w Polsce.

4. Przedstawiç zasady wspó∏pracy mi´dzynarodowej w zdarzeniach nag∏ych.

10. Organizowaç lub wspó∏organizowaç akcj´ ratowniczà.

11. Podejmowaç dzia∏ania ratujàce ˝ycie i zdrowie

osób, grup, spo∏ecznoÊci w zdarzeniach jednostkowych lub masowych.

12. Stosowaç wytyczne i procedury post´powania

w stanach nag∏ych oraz modyfikowaç czynnoÊci ratunkowe zale˝nie od wieku i stanu pacjenta oraz mo˝liwoÊci Êwiadczenia pomocy.

13. Dobieraç Êrodki do ratowania pacjenta, diagnozowania, terapii i piel´gnowania oraz pos∏ugiwaç

si´ sprz´tem medycznym wykorzystywanym w ratownictwie.

14. Dokonaç wst´pnej oceny stanu zdrowia pacjenta oraz monitorowaç jego stan we wszystkich etapach dzia∏aƒ ratunkowych.

15. Oceniç efektywnoÊç dzia∏aƒ ratunkowo- terapeutyczno-piel´gnacyjnych.

26. Zapobiegaç zaka˝eniom w jednostkach ratownictwa medycznego.

16. Doradzaç i podejmowaç decyzje w zakresie

medycznych dzia∏aƒ ratunkowych.

27. Organizowaç, integrowaç i kierowaç pracà zespo∏ów ratunkowych i s∏u˝b ratowniczych wspó∏dzia∏ajàcych w ramach systemu ratownictwa.

17. Stosowaç zasady segregacji, ewakuacji i transportu rannych, poszkodowanych w wypadkach jednostkowych i masowych.

18. Wspó∏uczestniczyç w zabezpieczeniu i organizowaniu miejsca udzielania pomocy.

28. Wspó∏pracowaç w interdyscyplinarnych zespo∏ach ratowniczych w zdarzeniach jednostkowych i masowych.

19. Przewidywaç i oceniaç reakcje t∏umu w zdarzeniach jednostkowych i masowych oraz inicjowaç po˝àdane zachowania.

29. Utrzymywaç w pe∏nej gotowoÊci dost´pne

osobowe i techniczne Êrodki s∏u˝àce do udzielania

Êwiadczeƒ zdrowotnych.

20. Komunikowaç si´ z pacjentem, rodzinà, otoczeniem (uczestnikami zdarzeƒ nag∏ych), cz∏onkami zespo∏ów ratowniczych.

30. Wspó∏uczestniczyç w realizowaniu programów

kszta∏cenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy na

ró˝nych poziomach systemu edukacji spo∏eczeƒstwa.

21. Stosowaç przyj´te procedury powiadamiania

i post´powania w przypadku stwierdzenia zdarzeƒ

o charakterze kryminalnym, zgonu.

31. Uczestniczyç w kszta∏ceniu przed- i podyplomowym kadry piel´gniarskiej oraz personelu pomocniczego.

22. Dokumentowaç dzia∏ania ratunkowo-terapeutyczno-piel´gnacyjne, zgodnie z dokumentacjà w∏aÊciwà dla jednostek ratownictwa, oraz nadzorowaç prawid∏owoÊç jej prowadzenia.

32. Wspó∏uczestniczyç w badaniach naukowych

w dziedzinie medycyny ratunkowej.

23. Stosowaç zasady dotyczàce udost´pniania

i przechowywania dokumentacji medycznych dzia∏aƒ

ratunkowych.

33. Omówiç problemy etyczne i spo∏eczno-psychologiczne zwiàzane z ratownictwem medycznym.

24. Opracowaç standardy praktyki w piel´gniarstwie ratunkowym.

34. Udzieliç wsparcia emocjonalnego ofiarom nag∏ych zdarzeƒ, rodzinie i bliskim, poszkodowanych

w obliczu niepomyÊlnych informacji.

25. Oceniaç jakoÊç udzielanych medycznych Êwiadczeƒ ratunkowych oraz podejmowaç dzia∏ania ewaluacyjne.

35. Stosowaç metody i techniki radzenia sobie ze

stresem oraz przeciwdzia∏aç syndromowi wypalenia

zawodowego.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

1

2

3

4

5

6

I

Paƒstwowe Ratownictwo Medyczne w zintegrowanym systemie ratowniczym

25

Centrum powiadamiania ratunkowego

32

57

160

Oddzia∏ intensywnej terapii dla

doros∏ych

Oddzia∏ intensywnej terapii dla

dzieci

Oddzia∏ intensywnej terapii kardiologicznej

Oddzia∏ chirurgii urazowej

Oddzia∏ neurochirurgii

Oddzia∏ neonatologii

Izba przyj´ç ginekologiczno-po∏o˝nicza

Szpitalny oddzia∏ ratunkowy

Zespó∏ ratownictwa medycznego

II

Stany zagro˝enia ˝ycia i zdrowia

70

70

35

70

35

35

35

2

3

III

Organizacja i specyfika pracy piel´gniarki w jednostkach systemu

Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego

18

IV

Prawne, etyczne oraz spo∏eczno-psychologiczne aspekty medycyny ratunkowej

30

¸àczna liczba godzin

233

V. Program nauczania

MODU¸ I. PA¡STWOWE RATOWNICTWO MEDYCZNE W ZINTEGROWANYM SYSTEMIE

RATOWNICZYM

1. Cel modu∏u

Zapoznanie piel´gniarki z organizacjà i funkcjonowaniem Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego

w zintegrowanym systemie ratowniczym.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

Poz. 1922

4

Szpitalny oddzia∏ ratunkowy

—

5

6

24

42

—

30

548

781

11) omówiç zadania realizowane przez piel´gniark´

w zintegrowanym systemie ratownictwa;

12) stosowaç zasady powiadamiania jednostek ratownictwa o sytuacjach zagro˝eƒ, liczbie osób poszkodowanych, rodzaju wypadku masowego;

13) wspó∏uczestniczyç w organizacji ewakuacji ludzi

z zagro˝onego rejonu;

14) korzystaç ze Êrodków ∏àcznoÊci w przypadkach nag∏ych zdarzeƒ zagra˝ajàcych ˝yciu lub zdrowiu.

3. TreÊci nauczania

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) medycyna ratunkowa jako dziedzina wiedzy medycznej (teorie, koncepcje);

1) przedstawiç medycyn´ ratunkowà jako dziedzin´

wiedzy medycznej oraz element systemu bezpieczeƒstwa publicznego;

2) medycyna ratunkowa jako element systemu bezpieczeƒstwa publicznego w nag∏ych i nadzwyczajnych zagro˝eniach cywilizacyjno-Êrodowiskowych;

2) omówiç struktury organizacyjne systemów ratownictwa w Polsce, Europie i na Êwiecie;

3) wskazaç zadania poszczególnych jednostek bioràcych udzia∏ w dzia∏aniach ratowniczych systemu

ratownictwa w Polsce;

4) przedstawiç i scharakteryzowaç zarzàdzanie kryzysowe w katastrofach, kl´skach ˝ywio∏owych;

5) wspó∏uczestniczyç w opracowaniu lub samodzielnie opracowaç plan lub program zabezpieczenia

medycznych dzia∏aƒ ratunkowych;

6) wymieniç i omówiç strefy zagro˝eƒ w wypadkach

masowych i katastrofach;

7) omówiç oznakowanie i mi´dzynarodowe symbole

stosowane w medycynie ratunkowej, medycynie

katastrof;

8) omówiç organizacj´ i funkcjonowanie szpitalnego

oddzia∏u ratunkowego oraz innych jednostek

wchodzàcych w sk∏ad systemu Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego;

9) okreÊliç niezb´dne zasoby ludzkie i rzeczowe

w jednostkach systemu Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego;

10) omówiç zasady finansowania Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego w Polsce;

3) system ratownictwa i koordynacja s∏u˝b ratowniczych w Polsce, Europie, na Êwiecie;

4) zadania i kompetencje jednostek bioràcych udzia∏

w medycznych dzia∏aniach ratowniczych;

5) zarzàdzanie kryzysowe w wypadkach masowych

i katastrofach; management ratowniczy, organizacja i kierowanie w zdarzeniach jednostkowych

i masowych

a) definicje i taksonomia katastrof,

b) projektowanie oraz opracowanie planów i programów zabezpieczenia medycznych dzia∏aƒ ratowniczych,

c) mi´dzynarodowe oznaczenia i symbole stosowane w medycynie ratunkowej i medycynie katastrof,

d) zasady ewakuacji;

6) struktura organizacyjna i funkcjonowanie jednostek systemu Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego (zasoby ludzkie, rzeczowe, finansowe)

a) centrum powiadamiania ratunkowego,

b) zespo∏y ratownictwa medycznego,

c) szpitalny oddzia∏ ratunkowy;

7) rola piel´gniarki w zintegrowanym systemie ratownictwa — zadania i funkcje w jednostkach systemu Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego.

19) przygotowaç sprz´t i pacjenta do odbarczenia odmy op∏ucnowej;

MODU¸ II. STANY ZAGRO˚ENIA ˚YCIA I ZDROWIA

21) tamowaç krwotoki i krwawienia;

1. Cel modu∏u

22) oceniç ran´ oraz dobraç Êrodki i sposoby jej zaopatrzenia;

Przygotowanie piel´gniarki do rozpoznawania stanów zagro˝enia ˝ycia i zdrowia, podejmowania medycznych dzia∏aƒ ratunkowych i piel´gnowania pacjentów w wy˝ej wskazanych stanach.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zdefiniowaç i ró˝nicowaç stany zagro˝enia ˝ycia

i zdrowia w zale˝noÊci od wieku pacjenta;

2) rozpoznaç objawy wstrzàsu i zró˝nicowaç dzia∏ania ratunkowe w zale˝noÊci od jego rodzaju;

20) prowadziç tlenoterapi´;

23) stosowaç unieruchomienia;

24) pobraç i zabezpieczyç materia∏ do badaƒ diagnostycznych;

25) podawaç leki i p∏yny infuzyjne zgodnie z obowiàzujàcymi zasadami;

26) uczestniczyç w przetaczaniu krwi i preparatów

krwiopochodnych oraz rozpoznaç i podjàç dzia∏ania zapobiegajàce rozwojowi wczesnych odczynów poprzetoczeniowych;

27) stosowaç metody i techniki zwalczania bólu;

28) przygotowaç pacjenta do anestezji;

3) rozpoznaç stany nag∏e wyst´pujàce w przebiegu

ostrych chorób zagra˝ajàcych ˝yciu i zdrowiu;

29) uczestniczyç w analgezji i sedacji;

4) oceniç stan pacjenta w urazach;

30) ró˝nicowaç dzia∏ania ratunkowe

z uwzgl´dnieniem wieku dziecka;

5) stosowaç standardy post´powania ratunkowego

w urazach;

w

pediatrii

6) rozpoznaç stany nag∏e spowodowane dzia∏aniem

substancji chemicznych;

31) przygotowaç, stosowaç sprz´t i aparatur´ b´dàcà

na wyposa˝eniu jednostek ratownictwa medycznego, zgodnie z zasadami Bezpieczeƒstwa i Higieny Pracy;

7) rozpoznaç stany nag∏e spowodowane dzia∏aniem

czynników Êrodowiskowych;

32) wspó∏uczestniczyç w zabezpieczeniu i organizowaniu miejsca udzielania pomocy;

8) oceniç stan zdrowia pacjenta w oparciu o przeprowadzone badanie fizykalne, analiz´ i interpretacj´

badaƒ diagnostycznych oraz monitorowanie funkcji i parametrów ˝yciowych;

33) zabezpieczaç osoby znajdujàce si´ w miejscu zagro˝enia, wypadku, katastrofy, przeciwdzia∏aç

zwi´kszeniu liczby ofiar;

9) przygotowaç sprz´t i pacjenta do wykonania kaniulacji ˝y∏ centralnych, wk∏ucia doop∏ucnowego

i doszpikowego;

10) wykonaç kaniulacj´ ˝y∏ obwodowych w miejscu

zdarzenia;

11) zapewniç dro˝noÊç dróg oddechowych przy u˝yciu

dost´pnych metod i Êrodków;

12) wykonaç intubacj´ w stanach nag∏ych;

13) przygotowaç sprz´t i pacjenta do tracheotomii

i konikotomii;

14) wykonaç konikopunkcj´ w sytacjach nag∏ych;

15) stosowaç metody i techniki piel´gnowania dróg

oddechowych;

16) stosowaç zast´pczà wentylacj´ p∏uc;

17) prowadziç poÊredni masa˝ serca;

18) wykonaç defibrylacj´ pó∏automatycznà (AED);

34) wspó∏pracowaç w dzia∏aniach zespo∏ów interdyscyplinarnych;

35) realizowaç zadania wynikajàce z segregacji rannych i poszkodowanych;

36) organizowaç bezpieczny transport pacjenta;

37) zabezpieczyç, opisaç i przekazaç do depozytu dobra osobiste pacjenta nieprzytomnego lub pacjenta z ograniczonà ÊwiadomoÊcià;

38) prowadziç dokumentacj´ obowiàzujàcà w jednostkach ratownictwa medycznego;

39) zapobiegaç zaka˝eniom w jednostkach ratownictwa medycznego;

40) zapewniç warunki godnego umierania;

41) zabezpieczyç zw∏oki i dobra osobiste zmar∏ego

zgodnie z obowiàzujàcà procedurà.

3. TreÊci nauczania

1) stany nag∏ego zagro˝enia ˝ycia i zdrowia — ocena

stanu zdrowia, diagnostyka

a) wstrzàs — rodzaje, patomechanizm, ró˝nicowanie post´powania w zale˝noÊci od rodzaju

wstrzàsu,

b) stany nag∏e w chorobach: uk∏adu sercowo-naczyniowego, uk∏adu oddechowego, centralnego

uk∏adu nerwowego oraz obwodowego uk∏adu

nerwowego, uk∏adu pokarmowego, uk∏adu moczowo-p∏ciowego, oczu, uszu, nosa, gard∏a,

szcz´ki i ˝uchwy, skóry, zakaênych, endokrynologicznych, reumatycznych i alergicznych, psychicznych, hematologicznych i onkologicznych,

stany nag∏e w zaburzeniach metabolicznych,

w ginekologii i po∏o˝nictwie,

c) urazy: wielonarzàdowe, czaszkowo-mózgowe,

kr´gos∏upa i rdzenia kr´gowego, klatki piersiowej, jamy brzusznej, kostno-stawowe,

d) stany nag∏e spowodowane substancjami chemicznymi i dzia∏aniem czynników Êrodowiskowych;

2) medyczne dzia∏ania ratunkowe (standardy, algorytmy, procedury) w stanach zagro˝enia ˝ycia

i zdrowia

a) zabiegi stosowane w stanach zagro˝enia ˝ycia

i zdrowia,

b) monitorowanie stanu zdrowia pacjenta,

c) zasady wspó∏pracy i koordynacja dzia∏aƒ zespo∏owych w ratownictwie;

3) farmakoterapia w stanach zagro˝enia ˝ycia i zdrowia

a) wykaz leków i p∏ynów infuzyjnych,

Poz. 1922

11) zapobieganie zaka˝eniom w jednostkach ratownictwa medycznego;

12) umieranie i Êmierç.

MODU¸ III. ORGANIZACJA I SPECYFIKA PRACY

PIEL¢GNIARKI W JEDNOSTKACH SYSTEMU PA¡STWOWEGO RATOWNICTWA

MEDYCZNEGO

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do organizowania i zarzàdzania pracà w jednostkach systemu Paƒstwowego

Ratownictwa Medycznego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) projektowaç i organizowaç stanowiska pracy

w jednostkach ratownictwa medycznego;

2) uczestniczyç w procesie rekrutacji, adaptacji zawodowej oraz kierowania zasobami ludzkimi w jednostce ratownictwa medycznego;

3) uczestniczyç w procesie kontroli i oceny pracownika w powiàzaniu z systemem motywowania;

4) planowaç karier´ zawodowà;

5) opracowaç i wdra˝aç standardy praktyki z zakresu

piel´gniarstwa ratunkowego;

b) dzia∏anie i interakcje leków,

6) zapewniç jakoÊç udzielanych Êwiadczeƒ zdrowotnych;

c) drogi i zasady podawania,

7) doskonaliç stosowane metody pracy;

d) zasady przechowywania;

4) podawanie krwi i preparatów krwiopochodnych

a) badania serologiczne,

b) wskazania do przetaczania,

c) zasady przetaczania,

d) odczyny poprzetoczeniowe;

5) walka z bólem w stanach nag∏ych; anestezja, analgezja i sedacja;

6) specyfika dzia∏aƒ ratunkowych w pediatrii;

7) sprz´t i aparatura stosowana do diagnostyki i dzia∏aƒ ratunkowych w jednostkach ratownictwa medycznego;

8) zabezpieczenie i organizacja miejsca udzielania

pomocy;

9) segregacja rannych i poszkodowanych; transport;

10) dokumentacja medyczna, obowiàzujàca w jednostkach ratownictwa medycznego;

8) nadzorowaç przestrzeganie zasad bezpieczeƒstwa

i higieny pracy oraz ochrony personelu z uwzgl´dnieniem specyfiki pracy w jednostkach ratownictwa medycznego;

9) utrzymywaç w stanie pe∏nej gotowoÊci dost´pne

Êrodki s∏u˝àce do udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych;

10) racjonalnie gospodarowaç powierzonym majàtkiem jednostki;

11) wspó∏uczestniczyç w planowaniu i analizowaniu

kosztów funkcjonowania jednostki ratownictwa

medycznego;

12) dokonaç oceny mo˝liwoÊci zawodowych udzielenia pomocy poszkodowanym;

13) dostosowaç j´zyk i zakres komunikatu do potrzeb

i mo˝liwoÊci odbiorcy;

14) organizowaç, integrowaç i kierowaç pracà zespo∏ów i s∏u˝b ratowniczych wspó∏dzia∏ajàcych w systemie Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego;

15) nadzorowaç prawid∏owoÊç prowadzenia dokumentacji w jednostkach ratownictwa medycznego,

zasad jej przechowywania i udost´pniania;

16) planowaç i realizowaç szkolenia z zakresu udzielania pierwszej pomocy w spo∏eczeƒstwie;

17) opracowaç i realizowaç programy kszta∏cenia z zakresu medycznych dzia∏aƒ ratunkowych dla personelu piel´gniarskiego i pomocniczego w ochronie

zdrowia;

18) prowadziç szkolenia z zakresu resuscytacji krà˝eniowo-oddechowej dla ró˝nych grup odbiorców;

19) wspó∏uczestniczyç lub realizowaç w∏asne badania

naukowe s∏u˝àce rozwojowi medycyny ratunkowej i piel´gniarstwa ratunkowego.

3. TreÊci nauczania

1) planowanie oraz zarzàdzanie pracà zespo∏u piel´gniarskiego i pomocniczego w jednostce ratownictwa medycznego

a) projektowanie i organizowanie stanowisk pracy,

b) rekrutacja personelu i kierowanie zasobami

ludzkimi,

c) nadzór, ocenianie, system motywacji pracowników,

d) ochrona personelu, bezpieczeƒstwo i higiena

pracy,

e) podnoszenie kwalifikacji zawodowych;

2) zarzàdzanie w jednostce ratownictwa medycznego

— rola piel´gniarki

a) finansowanie Êwiadczeƒ zdrowotnych udzielanych w szpitalnym oddziale ratunkowym i zespole ratownictwa medycznego,

b) opracowanie i wdra˝anie standardów praktyki,

c) zapewnienie jakoÊci udzielanych Êwiadczeƒ,

d) organizacja i koordynacja pracy jednostki,

e) utrzymywanie w pe∏nej gotowoÊci stacjonarnych i mobilnych punktów ratowniczych,

f) gospodarowanie majàtkiem trwa∏ym i nietrwa∏ym,

g) dokumentowanie pracy jednostki;

3) ocena mo˝liwoÊci zawodowych w zakresie udzielenia pomocy poszkodowanemu;

4) zasady prawid∏owej komunikacji w jednostkach ratownictwa medycznego — zadania piel´gniarki

a) pomi´dzy interdyscyplinarnymi zespo∏ami ratownictwa,

b) w ramach zespo∏ów ratownictwa medycznego,

c) z uczestnikami zdarzeƒ,

d) z rodzinà i bliskimi poszkodowanego;

Poz. 1922

5) piel´gniarka ratunkowa — edukator

a) planowanie i prowadzenie szkolenia z zakresu

udzielania pierwszej pomocy w spo∏eczeƒstwie,

b) opracowanie i realizacja programów kszta∏cenia

z zakresu medycznych dzia∏aƒ ratunkowych dla

Êredniego oraz pomocniczego personelu ochrony zdrowia,

c) edukator w zakresie medycznych dzia∏aƒ ratunkowych;

6) udzia∏ piel´gniarki w badaniach naukowych s∏u˝àcych rozwojowi medycyny ratunkowej i piel´gniarstwa ratunkowego.

MODU¸ IV. PRAWNE, ETYCZNE ORAZ SPO¸ECZNO-PSYCHOLOGICZNE ASPEKTY MEDYCYNY RATUNKOWEJ

1. Cel modu∏u

Zapoznanie piel´gniarki z prawnymi, etycznymi

i spo∏eczno-psychologicznymi aspektami medycyny

ratunkowej oraz przygotowanie jej do radzenia sobie

w sytuacjach trudnych.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) zinterpretowaç akty prawne majàce zastosowanie

w systemie Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego;

2) okreÊliç zakres odpowiedzialnoÊci cywilnej, karnej

oraz zawodowej piel´gniarki za podejmowane

dzia∏ania ratunkowe;

3) przedstawiç procedur´ powiadamiania organów

Êcigania o zaistnieniu (lub podejrzeniu zaistnienia)

zdarzeƒ o charakterze kryminalnym;

4) okreÊliç i omówiç dylematy etyczne wspó∏czesnej

medycyny ratunkowej;

5) omówiç reakcje i zachowania jednostki oraz grupy

w nag∏ych zdarzeniach jednostkowych i masowych;

6) przewidywaç i oceniaç reakcje t∏umu w zdarzeniach jednostkowych i masowych oraz inicjowaç

po˝àdane zachowania;

7) udzieliç wsparcia emocjonalnego ofiarom nag∏ych

zdarzeƒ, rodzinie i bliskim poszkodowanych;

8) udzieliç wsparcia pacjentowi i rodzinie w obliczu

niepomyÊlnych informacji;

9) stosowaç metody i techniki radzenia sobie ze stresem;

10) przeciwdzia∏aç wystàpieniu syndromu wypalenia

zawodowego.

3. TreÊci nauczania

a) zgony w miejscach publicznych,

1) akty prawne majàce zastosowanie w systemie

Paƒstwowego Ratownictwa Medycznego

b) zgony z przyczyn nieznanych,

a) odpowiedzialnoÊç cywilna, karna oraz zawodowa piel´gniarki ratunkowej,

b) ochrona danych osobowych;

2) elementy psychologii spo∏ecznej — reakcje grup

spo∏ecznych i spo∏eczeƒstwa na zdarzenia jednostkowe i masowe; psychologia t∏umu, zjawiska skopofobii, teoria atrybucji, dyfuzja odpowiedzialnoÊci;

3) wybrane dylematy etyczne w medycynie ratunkowej

a) segregacja pacjentów,

b) transplantacja,

c) przetaczanie krwi,

d) przekroczenie zakresu zgody,

e) pacjent nieletni, nieprzytomny, ubezw∏asnowolniony,

f) brak mo˝liwoÊci udzielenia pomocy,

g) eutanazja,

h) tajemnica zawodowa;

4) stres i sytuacje trudne w pracy piel´gniarki ratunkowej

a) metody i techniki radzenia sobie ze stresem,

b) syndrom wypalenia zawodowego;

5) post´powanie w zdarzeniach o charakterze kryminalnym

c) samobójstwa, zabójstwa,

d) nara˝anie na utrat´ ˝ycia i zdrowia.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa ratunkowego lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 20

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PROMOCJI ZDROWIA

I EDUKACJI ZDROWOTNEJ DLA PIEL¢GNIAREK

I. Cel kszta∏cenia

Celem kszta∏cenia jest uzyskanie przez piel´gniark´ specjalistycznych kwalifikacji w dziedzinie promocji

zdrowia i edukacji zdrowotnej oraz uzyskanie tytu∏u

specjalisty w tej dziedzinie.

II. Czas trwania specjalizacji

3. Liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi

730 godzin, w tym w cz´Êci teoretycznej 405 godzin,

w cz´Êci praktycznej 325 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 060 godzin dydaktycznych.

1. Motywowaç spo∏ecznoÊç lokalnà do podejmowania dzia∏aƒ w obszarze promocji zdrowia i edukacji

zdrowotnej.

2. Liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

2. Omówiç i zastosowaç modele promocji zdrowia.

13. Prowadziç strategi´ marketingowà.

3. Inicjowaç i opracowaç programy promocji zdrowia i programy profilaktyczne w regionie.

4. Dokonaç ewaluacji programu promocji zdrowia

i modyfikowaç go w zale˝noÊci od wyników.

5. Planowaç i wdra˝aç dzia∏ania w zakresie promocji zdrowia oraz edukacji zdrowotnej na poszczególnych szczeblach administracji samorzàdowej.

6. Pozyskaç Êrodki finansowe na realizacj´ zadaƒ

promocji zdrowia.

7. Przygotowaç dokumentacj´ niezb´dnà do powo∏ania organizacji pozarzàdowej dzia∏ajàcej w obszarach promocji zdrowia.

8. Wspó∏pracowaç w organizacjach pozarzàdowych w zakresie promocji zdrowia.

9. Planowaç dzia∏ania edukacyjne.

10. Wspó∏pracowaç ze Êrodkami masowego przekazu w obszarze dzia∏ania promocji zdrowia i edukacji

zdrowotnej.

11. Przygotowaç konferencj´ prasowà tematycznie

zwiàzanà z promocjà zdrowia.

Poz. 1922

14. Interpretowaç zachowania zdrowotne jednostki, grupy spo∏ecznej.

15. U∏o˝yç i realizowaç plan interwencji zdrowotnej na podstawie diagnozy zachowaƒ zdrowotnych.

16. Dobieraç odpowiednie metody edukacji zdrowotnej w zale˝noÊci od potrzeb grup spo∏ecznych.

17. Wskazaç Êrodki dydaktyczne do prowadzenia

edukacji zdrowotnej.

18. Dokonaç ewaluacji programów edukacyjnych.

19. Eliminowaç trudnoÊci w realizacji promocji

zdrowia i okreÊliç sposoby ich rozwiàzywania.

20. Podejmowaç dzia∏ania majàce na celu popraw´ zdrowia ludnoÊci.

21. Szkoliç innych pracowników ochrony zdrowia

w zakresie wprowadzania oraz realizowania dzia∏aƒ

promujàcych zdrowie i zapobiegania chorobom.

22. Powo∏aç zespó∏ wielozadaniowy w zakresie

promocji zdrowia.

12. Przygotowaç materia∏y informacyjne na potrzeby edukacji zdrowotnej.

23. Organizowaç placówki promocji zdrowia.

24. Prowadziç dokumentacj´ realizowanych zadaƒ.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Liczba godzin

I

Komunikowanie w promocji zdrowia

30

II

Modele planowania interwencji zdrowotnej

120

III

Organizacja i zarzàdzanie w promocji zdrowia

60

IV

Media, marketing i reklama w promocji zdrowia

90

V

Edukacja zdrowotna w promocji zdrowia

105

Teoria — liczba godzin

405

Lp.

STA˚

Liczba godzin

1

2

3

I

Centrum zdrowia publicznego

35

II

Urzàd administracji publicznej

35

III

Narodowy Fundusz Zdrowia — dzia∏ zajmujàcy si´ finansowaniem zadaƒ promocji

zdrowia

15

IV

Poradnia zdrowia psychicznego

28

V

Poradnia uzale˝nieƒ

35

VI

Zak∏ad pracy

Poz. 1922

2

3

VII

Szpital promujàcy zdrowie

21

VIII

Biuro lub OÊrodek lub Gabinet promocji zdrowia

35

IX

Placówka wychowawczo-dydaktyczna

35

X

Stacja sanitarno-epidemiologiczna

72

Sta˝ — liczba godzin

V. Program nauczania

MODU¸ I. KOMUNIKOWANIE W PROMOCJI ZDROWIA

1. Cel modu∏u

Kszta∏towanie umiej´tnoÊci efektywnej komunikacji interpersonalnej dla celów edukacji i promocji

zdrowia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) okreÊliç wp∏yw umiej´tnoÊci komunikowania werbalnego i niewerbalnego na efektywnoÊç kszta∏towania postaw prozdrowotnych;

325

b) konformizm — wykorzystanie dla grup wsparcia spo∏ecznego,

c) perswazja — kszta∏towanie postaw w promocji

zdrowia,

d) techniki argumentacji i sugestii w promocji

zdrowia,

e) zachowania asertywne;

3) zak∏ócenia w komunikacji jako przyczyna nieskutecznych dzia∏aƒ edukacyjnych

a) przyczyny zak∏óceƒ w komunikacji,

b) sposoby pokonywania barier w komunikowaniu.

MODU¸ II. MODELE PLANOWANIA

ZDROWOTNEJ

INTERWENCJI

2) dobraç i zastosowaç metody wywierania wp∏ywu

w promowaniu zdrowia;

1. Cel modu∏u

3) wyjaÊniç znaczenie wp∏ywu spo∏ecznego, stereotypów, si∏y sugestii i argumentacji w promocji zdrowia;

Przygotowanie piel´gniarki do opracowania i realizacji programów interwencji zdrowotnej.

4) diagnozowaç trudnoÊci komunikacyjne w relacjach

promotor zdrowia — odbiorca;

5) rozwiàzywaç bariery komunikacyjne w dzia∏aniach

edukacyjnych promotora zdrowia.

3. TreÊç nauczania

1) podstawy komunikacji w promocji zdrowia

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

1) scharakteryzowaç modele programów promocji

zdrowia;

2) wykorzystaç modele programów promocji zdrowia

na potrzeby Êrodowiska;

a) nadawca, odbiorca, kontekst, nastawienie,

b) cele, argumenty, analiza oczekiwaƒ drugiej strony,

c) skutecznoÊç komunikowania si´ w odniesieniu

do promocji zdrowia,

d) wp∏yw umiej´tnoÊci komunikowania werbalnego i niewerbalnego na efektywnoÊç kszta∏towania postaw prozdrowotnych;

3) omówiç model „PRECEDE-PROCEED”;

4) zastosowaç model „PRECEDE-PROCEED” w budowie programów promocji zdrowia;

5) budowaç programy promocji zdrowia wed∏ug poznanych schematów (modeli);

6) omówiç sposoby monitorowania programów promocji zdrowia;

2) metody i techniki wywierania wp∏ywu w promowaniu zdrowia

7) dokonaç ewaluacji programu promocji zdrowia;

a) cz∏owiek jako nadawca i odbiorca wp∏ywu spo∏ecznego: bezpoÊredniego i poÊredniego,

8) modyfikowaç program promocji zdrowia w wyniku jego oceny.

3. TreÊci nauczania

1) modele programów promocji zdrowia

Êrodowisk

6) wskazaç êród∏a finansowania dzia∏aƒ promocji

zdrowia;

7) przewidywaç trudnoÊci w realizacji promocji zdrowia oraz okreÊlaç sposoby ich rozwiàzywania.

a) model planowania ABC,

b) model dzia∏ania

(SESAME),

Poz. 1922

wspierajàcych

c) model „PRECEDE-PROCEED”,

d) model planowania wed∏ug Barbary Woynarowskiej, Marii Soko∏owskiej;

2) planowanie interwencji zdrowotnej na przyk∏adzie

modelu „PRECEDE-PROCEED”

a) analiza problemu,

b) diagnoza spo∏eczna i epidemiologiczna,

c) diagnoza behawioralna i Êrodowiskowa,

d) diagnoza edukacyjna i organizacyjna,

e) diagnoza strategiczna,

f) ewaluacja efektywnoÊci interwencji;

3) monitorowanie i ewaluacja programów promocji

zdrowia

a) sposoby monitorowania,

b) ankieta jako podstawowe narz´dzie badawcze,

c) zbieranie i opracowanie materia∏ów badawczych,

d) ewaluacja i analiza wyników,

e) planowanie i wdra˝anie zmian.

MODU¸ III. ORGANIZACJA I ZARZÑDZANIE W PROMOCJI ZDROWIA

1. Cel modu∏u

3. TreÊci nauczania

1) systemy promocji zdrowia na poziomie centralnym, wojewódzkim i lokalnym

a) mi´dzysektorowy zespó∏ do spraw promocji

zdrowia,

b) krajowy, wojewódzki oÊrodek promocji zdrowia,

c) oÊrodek lub gabinet promocji zdrowia na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej,

d) koordynator lub specjalista do spraw promocji

zdrowia;

2) organizacja oÊrodka lub biura promocji zdrowia;

3) rola i zadania promotora zdrowia

a) dzia∏ania stymulujàce wzrost stanu zdrowotnego spo∏eczeƒstwa,

b) realizacja zadaƒ wynikajàcych z polityki prozdrowotnej paƒstwa, województwa, powiatu,

gminy,

c) udzielanie pomocy merytorycznej i metodycznej w zwiàzku z realizacjà zadaƒ prozdrowotnych;

4) strategie dzia∏aƒ w pracy promotora zdrowia

a) rozpoznawanie potrzeb Êrodowiska w zakresie

umacniania zdrowia,

b) planowanie,

c) programowanie,

d) motywacja Êrodowiska,

Przygotowanie piel´gniarki do organizowania, realizowania i zarzàdzania promocjà zdrowia na poszczególnych poziomach.

e) wdra˝anie,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

g) monitoring,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

f) animacja Êrodowiska na rzecz promocji zdrowia,

h) koordynowanie dzia∏alnoÊci,

i) przeprowadzenie ewaluacji,

1) inicjowaç i zarzàdzaç dzia∏aniami w zakresie promocji zdrowia;

j) wspó∏praca mi´dzysektorowa,

2) powo∏aç, utworzyç zespó∏ mi´dzysektorowy do realizacji programów promocji zdrowia;

l) udzia∏ w tworzeniu polityki zdrowotnej;

k) koszty dzia∏alnoÊci,

5) organizacje pozarzàdowe w promocji zdrowia

3) nawiàzaç wspó∏prac´ z przedstawicielami ró˝nych

instytucji, w tym instytucji pozarzàdowych;

a) fundacje i stowarzyszenia wspierajàce dzia∏ania

w zakresie promocji zdrowia,

4) zorganizowaç oÊrodek promocji zdrowia lub gabinet promocji zdrowia;

b) podstawy prawne za∏o˝enia fundacji, stowarzyszenia;

5) okreÊliç rol´ i zadania koordynatora do spraw promocji zdrowia na ró˝nych szczeblach zarzàdzania;

6) sposoby i êród∏a pozyskiwania Êrodków na zadania

promocji zdrowia.

MODU¸ IV. MEDIA, MARKETING I REKLAMA W PROMOCJI ZDROWIA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki do wspó∏pracy ze

Êrodkami spo∏ecznego przekazu, stosowania marketingu i reklamy w promocji zdrowia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3) konferencje, sympozja, seminaria — ich rola

w promocji zdrowia

a) sformu∏owanie tematu,

b) dobór wyk∏adowców — ABC dobrego prelegenta,

c) okreÊlenie czasu i miejsca,

d) przygotowanie sali szkoleniowej i Êrodków dydaktycznych,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

e) dobór uczestników, zaproszenia,

1) nawiàzaç wspó∏prac´ ze Êrodkami spo∏ecznego komunikowania;

g) udzia∏ i rola mediów;

2) zastosowaç Êrodki spo∏ecznego komunikowania

w dzia∏alnoÊci promocji zdrowia;

3) omówiç korzyÊci wspó∏pracy promotora zdrowia

z mediami;

4) zorganizowaç seminarium, sympozjum, konferencj´;

5) wskazaç sposoby i techniki udzielenia wywiadu

w Êrodkach masowego przekazu;

Poz. 1922

f) przygotowanie materia∏ów szkoleniowych,

4) teoretyczne aspekty marketingu

a) poj´cie marketingu,

b) struktura marketingu,

c) planowanie, organizowanie i kontrola dzia∏alnoÊci marketingowej,

d) marketing w wybranych obszarach dzia∏alnoÊci,

w tym dzia∏alnoÊç organizacji niedochodowych,

e) badania marketingowe,

6) opracowaç ulotk´, plakat, tablic´ instrukta˝owà;

f) reklama jako element marketingu,

7) przygotowaç artyku∏ do prasy;

g) Êrodki akcydensowe.

8) przygotowaç treÊç komunikatu radiowego lub telewizyjnego;

MODU¸ V. EDUKACJA ZDROWOTNA W PROMOCJI

ZDROWIA

9) zastosowaç elementy public relations w promocji

zdrowia;

1. Cel modu∏u

10) prowadziç strategi´ marketingowà.

Przygotowanie piel´gniarki do roli promotora

i edukatora zdrowia spo∏ecznoÊci lokalnej.

3. TreÊci nauczania

1) wspó∏praca ze Êrodkami spo∏ecznego komunikowania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka

powinna

a) rola mediów w promocji zdrowia,

b) zasady wspó∏dzia∏ania z prasà — artyku∏ do prasy,

c) zasady wspó∏dzia∏ania z radiem — komunikat,

wywiad i audycja radiowa,

1) wyjaÊniç znaczenie metodyki w edukacji zdrowotnej;

2) planowaç edukacj´ zdrowotnà opartà na prawid∏owo sformu∏owanych celach i strategii nauczania;

d) zasady wspó∏dzia∏ania z telewizjà — komunikat

i program telewizyjny,

3) stosowaç planowanie kierunkowe, wynikowe i metodyczne w edukacji zdrowotnej;

e) internet w promocji zdrowia,

4) dobieraç odpowiednie formy i metody edukacji

zdrowotnej w zale˝noÊci od potrzeb;

f) korzyÊci wynikajàce ze wspó∏pracy promotora

zdrowia z mediami;

2) podstawy public relations

5) okreÊlaç Êrodki dydaktyczne do prowadzenia edukacji zdrowotnej;

a) public relations a marketing i reklama,

6) dokonaç ewaluacji programów edukacyjnych;

b) zasadnicze kierunki dzia∏aƒ public relations,

7) modyfikowaç programy edukacji zdrowotnej;

c) strategia public relations;

8) stosowaç indywidualizacj´ w edukacji zdrowotnej.

3. TreÊci nauczania

1) dobór i formu∏owanie celów edukacji zdrowotnej

a) rola i znaczenie dzia∏ania celowego,

b) cele ogólne, operacyjne i szczegó∏owe,

c) taksonomia celów,

d) operacjonalizacja celów;

2) planowanie w pracy edukatora zdrowia

a) rola i znaczenie planowania,

b) planowanie kierunkowe,

c) planowanie wynikowe,

d) planowanie metodyczne;

3) dobór tematów edukacji zdrowotnej w oparciu

o analiz´ danych epidemiologicznych, demograficznych i zagro˝eƒ zdrowotnych spo∏ecznoÊci lokalnej;

4) strategie nauczania w edukacji zdrowotnej

a) strategia nauczania przez rozwiàzywanie problemów (wykorzystanie metod nauczania: pogadanka problemowa, metoda sytuacyjna, gie∏da pomys∏ów na wybrane tematy),

b) strategia nauczania przez prze˝ywanie (wykorzystanie metod: inscenizacja, dialog na wybrane tematy),

c) strategia nauczania przez dzia∏anie (wykorzystanie metod: pokaz, demonstracja, çwiczenie na

wybrane tematy),

d) strategia nauczania przez badanie (wykorzystanie metod: dyskusja, metoda przypadku na wybrane tematy),

e) strategia multimedialna (wykorzystanie pakietu

multimedialnego na temat np. Profilaktyka chorób uk∏adu krà˝enia — wykorzystanie podr´cznika audiowizualnego na wybrane tematy),

f) wady i zalety omawianych metod;

Poz. 1922

5) narz´dzia i metody sprawdzania wyników edukacji

zdrowotnej

a) dobór metod ewaluacji,

b) testy, ankiety,

c) skala postaw (Likerta).

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie promocji

zdrowia i edukacji zdrowotnej lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà wykszta∏cenie wy˝sze majàce zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje

niezb´dne do realizacji wybranych zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 21

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

RODZINNEGO DLA PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie po∏o˝nej do profesjonalnego sprawowania opieki nad rodzinà zdrowà i rodzinà z problemami zdrowotnymi, a zw∏aszcza nad kobietà ci´˝arnà,

rodzàcà, po∏o˝nicà i jej dzieckiem w pierwszym miesiàcu ˝ycia.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 010 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 680 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 315 godzin, cz´Êç praktyczna 365 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1. OkreÊlaç obszary wspó∏pracy interdyscyplinarnej zespo∏u podstawowej opieki zdrowotnej.

2. OkreÊlaç zasady wspó∏pracy z grupami samopomocy, wolontariuszami i organizacjami pozarzàdowymi.

3. Tworzyç sieç wsparcia spo∏ecznego na terenie

wykonywanej praktyki.

13. Dokonaç oceny ryzyka po∏o˝niczego wed∏ug

karty oceny zdrowia kobiety ci´˝arnej.

4. Opracowywaç programy promocji zdrowia

i profilaktyki chorób, szczególnie chorób narzàdu rodnego i piersi.

14. Przyjmowaç porody si∏ami natury w domu.

5. Wskazaç metody pracy i metody edukacyjne do

realizacji opracowanych programów.

15. Sprawowaç profesjonalnà opiek´ piel´gniarsko-po∏o˝niczà nad kobietà ci´˝arnà, rodzàcà, po∏o˝nicà i ze schorzeniami ginekologicznymi.

6. Organizowaç oÊrodki doradczo-konsultacyjne.

16. Udzielaç porad piel´gnacyjnych w zakresie cià˝y, porodu i po∏ogu.

7. Realizowaç i dokonywaç oceny udzielanych porad dla odbiorcy indywidualnego i zbiorowego.

17. Diagnozowaç sytuacj´ spo∏ecznà i stan zdrowia kobiety i jej rodziny.

8. Opracowywaç pakiety tematyczne materia∏ów

informacyjnych i Êrodków dydaktycznych na potrzeby

poradnictwa.

18. Opracowywaç schematy i standardy post´powania piel´gnacyjnego.

9. Wspó∏pracowaç ze Êrodkami masowego przekazu w tworzeniu programów edukacyjnych.

10. Prowadziç czynne poradnictwo na temat planowania rodziny, ze szczególnym uwzgl´dnieniem naturalnych metod planowania rodziny.

19. Monitorowaç dzia∏ania w zakresie Êrodowiskowej opieki po∏o˝niczej.

20. Opracowaç kryteria oceny jakoÊci Êwiadczeƒ.

21. Stosowaç metody wewn´trznej poprawy jakoÊci.

22. Dokumentowaç proces piel´gnowania.

11. Organizowaç poradnictwo przedcià˝owe.

12. Kszta∏towaç i wzmacniaç u kobiet ci´˝arnych

zachowania prozdrowotne.

23. Prowadziç sprawozdawczoÊç medycznà za pomocà dost´pnych metod.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

I

Podstawy poradnictwa

15

—

—

15

II

Planowanie rodziny w ró˝nych

okresach jej rozwoju

45

Poradnia rodzinna

35

80

III

Problemy ˝ycia seksualnego

30

Poradnia pomocy rodzinie lub centrum pomocy dziecku i rodzinie

35

65

IV

Organizacja i prowadzenie szko∏y

dla rodziców

30

Szko∏a dla rodziców1)

15

45

35

35

70

35

V

Opieka w wybranych problemach

po∏o˝niczych

90

Oddzia∏ po∏o˝niczo-noworodkowy

Oddzia∏ cià˝y powik∏anej

Sala porodowa2)

Pracownia ultrasonograficzna

VI

Specyfika pracy po∏o˝nej rodzinnej

60

Praktyka po∏o˝nej rodzinnej

70

130

VII

Edukacja dzieci i m∏odzie˝y

45

Gabinet promocji zdrowia

35

80

365

680

¸àczna liczba godzin

315

265

1) Szko∏a dla rodziców 15 godzin — zaj´cia powinny odbywaç si´ w placówce realizujàcej pe∏ny program szko∏y dla rodzi-

ców w czasie nie krótszym ni˝ 8 tygodni.

2) 50 % czasu przeznaczonego na realizacj´ sta˝u w sali porodowej mo˝na przeznaczyç na odbycie sta˝u w praktyce indy-

widualnej/grupowej po∏o˝nej rodzinnej lub lekarza rodzinnego.

V. Program nauczania

1) scharakteryzowaç etapy planowania rodziny;

MODU¸ I. PODSTAWY PORADNICTWA

2) wyjaÊniç psychospo∏eczny aspekt rodziny;

1. Cel modu∏u

3) scharakteryzowaç metody i Êrodki planowania rodziny;

Przygotowanie po∏o˝nej do samodzielnego i profesjonalnego prowadzenia doradztwa i konsultacji.

4) doradzaç kobietom w wyborze metody i Êrodków

planowania rodziny w zale˝noÊci od ich stanu

zdrowia, wieku i sytuacji ˝yciowej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) wyjaÊniç poj´cia: problem, porada (bezpoÊrednia,

poÊrednia);

5) omówiç wady i zalety ró˝nych metod i Êrodków

planowania rodziny;

6) interpretowaç cykl miesiàczkowy w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i ˝yciowych kobiety;

2) okreÊliç cele poradnictwa;

7) rozpoznawaç objawy p∏odnoÊci w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i ˝yciowych kobiety;

3) omówiç funkcj´ i zakres dzia∏aƒ poradnictwa;

8) scharakteryzowaç zaburzenia rozrodczoÊci;

4) scharakteryzowaç koncepcje poradnictwa;

9) omówiç przyczyny, diagnozowanie i leczenie niep∏odnoÊci;

5) okreÊliç zasady poradnictwa;

6) wskazaç cechy dobrego doradcy i uzasadniç ich

wp∏yw na przebieg procesu poradniczego;

10) stworzyç programy przygotowujàce ma∏˝onków

(partnerów) do zap∏odnienia pozaustrojowego;

7) rozpoznaç sytuacje problemowe;

11) okreÊliç standardy opieki nad ma∏˝onkami (partnerami) z problemami niep∏odnoÊci;

8) okreÊliç dzia∏ania po∏o˝nej rodzinnej w dziedzinie

poradnictwa.

3. TreÊci nauczania

12) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym podejmujàcym opiek´ nad partnerami z problemem

niep∏odnoÊci;

1) podstawowe poj´cia w poradnictwie — porada,

sytuacja problemowa, problem, potrzeba;

13) rozwiàzywaç problemy etyczne zgodnie z zasadami etyki ogólnej i zawodowej;

2) cele, funkcje i zakres dzia∏aƒ poradnictwa;

14) wspieraç emocjonalnie i informacyjnie partnerów

w sytuacjach trudnych;

3) koncepcje poradnictwa — poradnictwo dyrektywne, liberalne, dialogowe i interakcyjne,

4) zasady poradnictwa

a) w∏aÊciwe rozpoznawanie potrzeb,

b) indywidualne podejÊcie do osoby radzàcej si´

i jej problemu;

5) cechy dobrego doradcy;

6) poradnictwo — zakres dzia∏aƒ po∏o˝nej rodzinnej;

15) omówiç przyczyny powodujàce poronienia nawykowe, porody przedwczesne i wady rozwojowe

p∏odu;

16) scharakteryzowaç organizacj´ poradnictwa genetycznego;

17) przedstawiç metody diagnostyczne stosowane

w poradnictwie genetycznym;

18) okreÊliç wskazania do przeprowadzenia badaƒ genetycznych.

7) poradnictwo w zakresie zdrowia.

3. TreÊci nauczania

MODU¸ II. PLANOWANIE RODZINY W

OKRESACH JEJ ROZWOJU

RÓ˚NYCH

1. Cel modu∏u

1) planowanie rodziny — etapy planowania rodziny

a) planowanie ma∏˝eƒstwa, rodziny,

b) planowanie dzietnoÊci rodziny,

Przygotowanie po∏o˝nej do prowadzenia czynnego poradnictwa w zakresie przygotowania rodziny do

pe∏nienia funkcji prokreacyjnej.

2) psychospo∏eczny aspekt rodziny;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3) planowanie pocz´ç

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

c) planowanie funkcji rodziny;

a) naturalne metody sterowania p∏odnoÊcià,

b) hormonalne Êrodki antykoncepcyjne,

c) domaciczne Êrodki antykoncepcyjne,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

d) prezerwatywa,

e) b∏ona pochwowa,

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

f) chemiczne Êrodki antykoncepcyjne;

1) scharakteryzowaç problemy ˝ycia seksualnego;

4) zalety, wady i skutecznoÊç ró˝nych metod antykoncepcyjnych;

5) p∏odnoÊç w ró˝nych sytuacjach zdrowotnych i ˝yciowych kobiety

a) p∏odnoÊç po porodzie,

b) p∏odnoÊç po odstawieniu antykoncepcji hormonalnej i usuni´ciu wk∏adki domacicznej,

c) p∏odnoÊç w okresie premenopauzy;

6) zaburzenia rozrodczoÊci

a) zmniejszona p∏odnoÊç,

b) niep∏odnoÊç — przyczyny, diagnostyka i leczenie;

7) klasyfikacja niep∏odnoÊci

a) niep∏odnoÊç kobieca,

b) niep∏odnoÊç m´ska,

c) niep∏odnoÊç na tle zaburzeƒ psychicznych i seksualnych;

2) omówiç przyczyny problemów ˝ycia seksualnego;

3) rozpoznawaç objawy zaburzeƒ i patologii seksualnych;

4) omówiç czynniki powodujàce zaburzenia i patologie seksualne;

5) wskazaç instytucje i grupy wsparcia dla rodzin,

w których wyst´puje przemoc i patologia seksualna;

6) wskazaç zagro˝enia p∏ynàce z prostytucji;

7) wspó∏pracowaç z innymi osobami i instytucjami

w celu przeciwdzia∏ania przemocy w rodzinie;

8) omówiç metody leczenia zaburzeƒ i patologii seksualnych.

3. TreÊci nauczania

1) zagadnienia wspó∏˝ycia seksualnego w ró˝nych

okresach ˝ycia;

8) rola po∏o˝nej w diagnozowaniu i leczeniu niep∏odnoÊci ma∏˝eƒskiej;

2) problemy ˝ycia seksualnego — ozi´b∏oÊç seksualna, niedostosowanie seksualne, impotencja, bolesne stosunki;

9) zakres i metody edukacji ma∏˝eƒstw (par) z problemem niep∏odnoÊci;

3) przyczyny i objawy problemów ˝ycia seksualnego;

10) zap∏odnienie pozaustrojowe

4) wybrane zagadnienia z zaburzeƒ i patologii seksualnych — homoseksualizm, ekshibicjonizm, sadyzm, masochizm, wspó∏˝ycie grupowe, gwa∏t,

prostytucja;

a) aspekt etyczno-moralny,

b) program przygotowujàcy ma∏˝eƒstwa do zap∏odnienia pozaustrojowego;

11) zapobieganie niep∏odnoÊci;

12) trudnoÊci w urodzeniu zdrowego dziecka

a) poronienia nawykowe,

b) porody przedwczesne,

c) wady rozwojowe p∏odu;

13) poradnictwo genetyczne

a) podstawy genetyki,

5) etiologia zaburzeƒ i patologii seksualnych

a) czynniki kulturowe i Êrodowiskowe,

b) czynniki patogenne,

c) czynniki organiczne, w tym narkotyki, alkohol;

6) przemoc seksualna w rodzinie — molestowanie

seksualne, stosunki kazirodcze, wykorzystywanie

seksualne kobiet;

7) rozpoznawanie problemów seksualnych;

8) leczenie zaburzeƒ i patologii seksualnych

b) dziedziczenie chorób,

a) leczenie farmakologiczne,

c) prenatalna diagnostyka genetyczna,

b) leczenie psychoterapià,

d) organizacja poradnictwa genetycznego.

c) leczenie socjoterapià.

MODU¸ III. PROBLEMY ˚YCIA SEKSUALNEGO

MODU¸ IV. ORGANIZACJA I PROWADZENIE SZKO¸Y

DLA RODZICÓW

1. Cel modu∏u

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do rozpoznawania i udzielania pomocy w sytuacjach przemocy seksualnej i innych patologii seksualnych.

Przygotowanie po∏o˝nej do zorganizowania i prowadzenia zaj´ç szko∏y dla rodziców.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

7) realizacja i ewaluacja programu szko∏y dla rodziców;

8) proces kszta∏cenia w szkole dla rodziców

1) opracowaç za∏o˝enia organizacyjne szko∏y dla rodziców;

a) poj´cie i charakterystyka uczestnika,

2) opracowaç program szko∏y dla rodziców;

c) metody realizacji programu,

3) zapewniç skutecznà reklam´ i nabór kandydatów;

d) zasady kszta∏cenia doros∏ych,

4) zaplanowaç i realizowaç proces nauczania-uczenia

si´, adekwatny do za∏o˝eƒ programowych i potrzeb uczestników;

e) formy pracy,

5) zaplanowaç i realizowaç specjalny program szko∏y

dla rodziców w przypadku cià˝y powik∏anej;

6) udzielaç wsparcia emocjonalnego i informacyjnego;

7) aktywizowaç do samoopieki;

8) komunikowaç si´ z uczestnikami zaj´ç;

9) oceniaç jakoÊç realizowanego programu i przebieg

zaj´ç.

3. TreÊci nauczania

Poz. 1922

b) cele edukacji,

f) Êrodki dydaktyczne.

MODU¸ V. OPIEKA W WYBRANYCH PROBLEMACH

PO¸O˚NICZYCH

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do sprawowania wszechstronnej i ciàg∏ej opieki nad kobietà (i jej rodzinà)

w cià˝y o przebiegu fizjologicznym, w czasie porodu

i po∏ogu oraz pe∏nienia roli propagatora zdrowia i nauczyciela zdrowego stylu ˝ycia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

1) cele i zadania szko∏y dla rodziców;

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

2) za∏o˝enia organizacyjne tworzenia szko∏y dla rodziców;

1) realizowaç opiek´ piel´gniarsko-po∏o˝niczà nad

kobietà w fizjologicznym przebiegu cià˝y;

3) wyposa˝enie placówki;

2) monitorowaç stan ogólny i po∏o˝niczy kobiety ci´˝arnej;

4) wybrane zagadnienia z dziedziny marketingu;

5) organizacja pracy w szkole dla rodziców — podzia∏

na grupy w zale˝noÊci od rozwoju i czasu trwania

cià˝y;

3) monitorowaç rozwój i stan zdrowia dziecka (wykonywaç i interpretowaç mi´dzy innymi badania ultrasonograficzne — USG i kardiotokograficzne —

KTG);

6) budowanie programów z uwzgl´dnieniem treÊci

4) wdra˝aç ci´˝arne i ich otoczenie do samoopieki;

a) higiena psychiczna i fizyczna okresu cià˝y,

b) teorie przywiàzania,

5) wp∏ywaç na kszta∏towanie postaw rodzicielskich

i wspieraç w sytuacjach trudnych;

c) poród aktywny,

6) promowaç zdrowy styl ˝ycia;

d) rola osoby towarzyszàcej w prawid∏owym i powik∏anym przebiegu porodu,

7) przygotowaç kobiet´ i jej otoczenie do odbycia porodu;

e) çwiczenia ogólnokszta∏tujàce i specjalne,

8) sporzàdzaç plan opieki przy wspó∏udziale kobiety

i jej rodziny;

f) program promocji karmienia naturalnego,

g) inicjatywa Szpitala Przyjaznego Dziecku,

h) wspomaganie laktacji,

i) zaburzenia laktacji,

j) opieka nad niemowl´ciem,

k) rozwój niemowl´cia i ma∏ego dziecka,

l) psychiczne i fizyczne zagadnienia okresu po∏ogu,

m) metody sterowania p∏odnoÊcià;

9) ustaliç stopieƒ ryzyka i prognozowaç przebieg cià˝y;

10) zapobiegaç wystàpieniu powik∏aƒ poprzez podejmowanie stosownych dzia∏aƒ zgodnie z kompetencjami;

11) przyjmowaç porody fizjologiczne z uwzgl´dnieniem ró˝nych pozycji rodzàcej;

12) scharakteryzowaç stany zagro˝enia zdrowia i ˝ycia

w okresie cià˝y, porodu i po∏ogu;

13) oceniç jakoÊç opieki oko∏oporodowej;

b) poród rodzinny w warunkach domowych,

14) opracowaç standardy opieki nad kobietà ci´˝arnà,

rodzàcà i po∏o˝nicà;

c) kwalifikowanie kobiet do porodu domowego;

6) prowadzenie porodu domowego

15) otoczyç specjalnym programem opieki kobiety

z grupy ryzyka spo∏ecznego;

a) zabezpieczenie sprz´tu i Êrodków,

16) zorganizowaç samodzielnà praktyk´;

b) przygotowanie psychiczne rodzàcej i rodziny do

porodu,

17) wspó∏dzia∏aç z innymi przedstawicielami zawodów medycznych i niemedycznych.

c) sytuacje nag∏e — nieprzewidziane — sposoby

post´powania,

3. TreÊci nauczania

d) aktywna praca po∏o˝nej w trakcie trwania porodu,

1) monitorowanie przebiegu cià˝y

e) naturalne sposoby ∏agodzenia bólu,

a) metody rozpoznawania wczesnej cià˝y,

f) wybór pozycji rodzàcej podczas porodu,

b) badanie fizykalne i ocena stanu zdrowia kobiety

ci´˝arnej,

g) alternatywne sposoby prowadzenia porodu,

c) ustalanie stopnia ryzyka (po∏o˝nicze, demograficzno-spo∏eczne),

h) kontakt fizyczny i psychiczny matki z dzieckiem,

i) badanie fizykalne i ocena stanu noworodka;

d) cz´stoÊç i charakter wizyt kontrolnych,

7) szczepienia ochronne noworodków;

e) obliczanie przypuszczalnego terminu porodu,

f) promowanie zdrowego stylu ˝ycia w cià˝y,

8) post´powanie w przypadku urodzenia si´ noworodka w z∏ym stanie;

g) badania laboratoryjne i diagnostyczne oraz interpretacja wyników;

9) post´powanie w wybranych sytuacjach wik∏ajàcych cià˝´ i poród

2) monitorowanie stanu zdrowia i rozwoju dziecka

a) cià˝a m∏odocianych,

a) badanie USG i interpretacja wyników,

b) cià˝a mnoga,

b) liczba p∏odów,

c) ci´cie cesarskie;

c) wiek cià˝y,

d) usytuowanie p∏odu w macicy,

e) ocena budowy i dojrza∏oÊci p∏odu,

f) ocena lokalizacji i dojrza∏oÊci ∏o˝yska,

g) iloÊç p∏ynu owodniowego,

h) metody kliniczne (pomiary) — ocena ruchów

p∏odu,

i) metody biofizyczne — KTG (interpretacja zapisów);

3) poradnictwo i edukacja zdrowotna kobiety ci´˝arnej i jej rodziny

10) opieka po∏o˝nej nad rodzàcà, jej dzieckiem i m´˝em w przypadku wspó∏istnienia chorób matki —

choroby matki zale˝ne od cià˝y, choroby matki

niezale˝ne od cià˝y;

11) rola po∏o˝nej w sytuacji niepe∏nosprawnoÊci matki;

12) po∏óg — zmiany w ˝yciu kobiety i jej rodziny po

urodzeniu pierwszego i kolejnego dziecka

a) akceptacja rodzeƒstwa — rola po∏o˝nej,

b) problemy zwiàzane z po∏ogiem,

c) problemy psychologiczne zwiàzane z macierzyƒstwem,

a) psychospo∏eczne problemy okresu cià˝y,

d) utrata dziecka lub wada wrodzona u dziecka,

b) nauka samoopieki,

e) dziecko z wadami rozwojowymi;

c) higiena psychiczna i fizyczna,

d) aktywnoÊç kobiety ci´˝arnej, w tym seksualna;

4) przybli˝anie obrazu dziecka w ÊwiadomoÊci kobiety

a) dialog matki z dzieckiem,

b) kszta∏towanie postaw rodzicielskich;

5) przygotowanie rodziny do odbycia porodu

a) poród rodzinny w warunkach szpitalnych,

13) stany zagro˝enia zdrowia i ˝ycia w okresie cià˝y,

porodu i po∏ogu — dzia∏ania po∏o˝nej;

14) wspó∏praca z lekarzem rodzinnym;

15) jakoÊç opieki w praktyce po∏o˝nej rodzinnej

a) organizacja samodzielnej praktyki po∏o˝nej rodzinnej,

b) tworzenie standardów opieki po∏o˝niczej,

c) ocena skutecznoÊci dzia∏aƒ w∏asnych,

d) monitorowanie jakoÊci opieki, ewaluacja jakoÊci opieki,

e) wspó∏praca z innymi przedstawicielami zawodów medycznych i niemedycznych.

MODU¸ VI. SPECYFIKA PRACY PO¸O˚NEJ RODZINNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do Êwiadczenia opieki

w stanie zdrowia i choroby kobiety oraz jej rodziny.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) okreÊliç obszary pracy po∏o˝nej z rodzinà;

2) omówiç g∏ówne za∏o˝enia b´dàce podstawà opieki nad zdrowiem rodziny;

3) wdra˝aç model wspó∏pracy z rodzinà;

4) scharakteryzowaç zadania po∏o˝nej rodzinnej w relacji z rodzinà, wynikajàce z definicji zdrowia;

5) rozpoznaç w rodzinie czynniki podlegajàce i niepodlegajàce modyfikacji;

Poz. 1922

b) modele wspó∏pracy z rodzinà,

c) zadania po∏o˝nej rodzinnej w zale˝noÊci od

przyj´tej definicji zdrowia;

2) piel´gniarska diagnoza rodzinna do celów profilaktyki i promocji zdrowia w pracy po∏o˝nej

a) diagnoza rodzinna do celów profilaktyki i promocji zdrowia w rodzinach osób zdrowych,

b) poj´cie zdrowia rodziny, jego obszary i wskaêniki na rzecz osób przewlekle chorych i niepe∏nosprawnych;

3) zadania po∏o˝nej rodzinnej w sytuacji choroby

i niepe∏nosprawnoÊci w Êrodowisku domowym;

4) wydolnoÊç rodziny w zakresie sprawowania samoopieki i opieki nad chorym;

5) zastosowanie procesu piel´gnowania w pracy po∏o˝nej z rodzinà

a) etapy procesu piel´gnowania, formu∏owanie

diagnozy piel´gniarskiej,

b) zasady pracy z rodzinà;

6) praca po∏o˝nej w rodzinach, w których wyst´pujà

schorzenia, w tym

a) padaczka,

6) wykonaç zapis rodzinnego wyst´powania chorób

i zaplanowaç dzia∏ania promocyjne i profilaktyczne;

b) reumatoidalne zapalenie stawów,

7) scharakteryzowaç deficyt opieki i omówiç jego

przyczyny;

e) choroby uk∏adu krà˝enia (mia˝d˝yca, zawa∏,

nadciÊnienie t´tnicze),

8) omówiç typy relacji opiekuƒczych w rodzinie (korzystnych i niekorzystnych dla osoby chorej);

f) choroby psychiczne,

9) okreÊliç wydolnoÊç opiekuƒczo-piel´gnacyjnà rodziny i omówiç sposoby praktycznego ich wykorzystania przez po∏o˝nà;

h) choroby o niepomyÊlnym rokowaniu,

c) stwardnienie rozsiane (SM),

d) cukrzyca,

g) schorzenia neurologiczne (udar),

i) inne;

10) omówiç specyfik´ pracy po∏o˝nej w rodzinach

osób chorych;

7) rola po∏o˝nej w pracy z rodzinà uzale˝nionà od alkoholu i innych Êrodków psychotropowych;

11) omówiç zadania po∏o˝nej w opiece nad pacjentami b´dàcymi nosicielami wirusa Human Immunodeficiency Virus (HIV) oraz chorymi na zespó∏ nabytego upoÊledzenia odpornoÊci (AIDS);

8) problemy rodzin uzale˝nionych od alkoholu;

12) wy∏oniç ró˝nice i podobieƒstwa zadaƒ po∏o˝nej

w zale˝noÊci od rodzaju choroby;

13) scharakteryzowaç zadania po∏o˝nej wynikajàce

z pracy z rodzinà uzale˝nionà od alkoholu i Êrodków psychotropowych;

9) zadania po∏o˝nej w opiece nad pacjentami b´dàcymi nosicielami wirusa HIV oraz chorymi na AIDS;

10) standardy post´powania po∏o˝nej we wczesnym

wykrywaniu chorób i w opiece nad rodzinà

a) charakterystyka, cechy standardów, kryteria

oceny standardów,

b) monitorowanie jakoÊci w oparciu o kryteria

standardów.

14) opracowywaç standardy opieki.

MODU¸ VII. EDUKACJA DZIECI I M¸ODZIE˚Y

3. TreÊci nauczania

1) wiedza o Êrodowisku spo∏ecznym jako sk∏adniku

nauk zwiàzanych ze zdrowiem cz∏owieka

a) rodzina jako podmiot pracy po∏o˝nej, obszary

piel´gniarskiej pracy z rodzinà,

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do prowadzenia edukacji

w zakresie zachowaƒ prozdrowotnych ze szczególnym

uwzgl´dnieniem aspektów rozwoju seksualnego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) omówiç problemy zwiàzane z okresem dojrzewania seksualnego m∏odzie˝y;

2) nauczyç dziewcz´ta obserwacji cyklu miesiàczkowego;

3) wskazaç objawy i przyczyny zaburzeƒ wyst´pujàcych w wieku dojrzewania, takich jak anoreksja,

bulimia;

4) prowadziç czynne poradnictwo w zakresie edukacji seksualnej wÊród m∏odzie˝y;

5) wspó∏pracowaç z psychologiem i grupà terapeutycznà;

6) uÊwiadomiç m∏odzie˝y ewentualne konsekwencje

wynikajàce z wczesnego podejmowania kontaktów seksualnych;

7) przygotowaç programy edukacyjne dostosowane

do wieku dzieci i m∏odzie˝y;

Poz. 1922

5) wybrane zagadnienia aktywnoÊci seksualnej m∏odzie˝y

a) inicjacja seksualna,

b) wczesne podejmowanie ˝ycia seksualnego (odpowiedzialnoÊç za siebie i partnera),

c) masturbacja, petting,

d) dziewictwo,

e) wczesne rodzicielstwo — dojrza∏oÊç emocjonalna do pe∏nienia ról rodzicielskich;

6) problemy wynikajàce z

wspó∏˝ycia seksualnego;

wczesnego

podj´cia

7) edukacja seksualna m∏odzie˝y;

8) programy edukacyjne dla m∏odzie˝y szkolnej;

9) wp∏yw formalnych i nieformalnych grup na postawy i zachowania m∏odzie˝y;

10) praca z m∏odzie˝à ze Êrodowisk zagro˝onych narkomanià i patologià spo∏ecznà;

8) wspó∏pracowaç z rodzicami i wychowawcami;

11) grupy wsparcia i samopomocy dla m∏odzie˝y ze

Êrodowisk zagro˝onych narkomanià i patologià

spo∏ecznà;

9) przygotowaç m∏odzie˝ do pe∏nienia ról rodzicielskich;

12) zapobieganie narkomanii i patologii spo∏ecznej.

10) kszta∏towaç wÊród m∏odzie˝y postawy odpowiedzialnoÊci za siebie i potomstwo;

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

11) udzielaç wsparcia i informacji m∏odzie˝y w sprawach trudnych;

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

12) propagowaç odpowiedzialne postawy seksualne;

13) wspó∏pracowaç z m∏odzie˝à ze Êrodowisk zagro˝onych narkomanià i patologià spo∏ecznà;

14) wdra˝aç programy edukacyjne dla dzieci i m∏odzie˝y zapobiegajàce narkomanii.

3. TreÊci nauczania

1) dojrzewanie seksualne dzieci i m∏odzie˝y;

2) edukacja m∏odzie˝y w zakresie problemów wieku

dojrzewania

a) cykl miesiàczkowy w okresie dojrzewania,

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

b) zaburzenia cyklu miesiàczkowego,

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra po∏o˝nictwa;

c) obserwacja zmian w organizmie podczas cyklu

miesiàczkowego,

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa rodzinnego dla po∏o˝nych, po∏o˝niczego, ginekologicznego;

d) przemiana materii a ˝ywienie m∏odzie˝y,

e) zaburzenia pokarmowe: anoreksja, bulimia;

3) choroby przenoszone drogà p∏ciowà, zaka˝enie wirusem HIV;

4) zagadnienia obyczajowe w Êwietle obowiàzujàcego prawa — pornografia, „moda na seks” — seks

w mediach;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 22

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PROMOCJI ZDROWIA

I EDUKACJI ZDROWOTNEJ DLA PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

Celem specjalizacji w dziedzinie promocji zdrowia

i edukacji zdrowotnej dla po∏o˝nych jest przygotowanie do profesjonalnych dzia∏aƒ promocyjnych i prewencyjnych oraz uzyskanie tytu∏u specjalisty w tej

dziedzinie.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 976 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 646 godzin, w tym: zaj´cia teoretyczne 210 godzin, zaj´cia praktyczne 436 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1. Gromadziç, analizowaç i interpretowaç dane dotyczàce zagro˝eƒ zdrowia i ˝ycia kobiety we wszystkich okresach jej ˝ycia.

2. Rozpoznawaç potrzeby kobiety i jej otoczenia

w zakresie szeroko rozumianej promocji i prewencji.

3. Planowaç i realizowaç dzia∏ania promocyjne

w odniesieniu do kobiety we wszystkich okresach jej

˝ycia.

4. Prowadziç szkolenia z zakresu promocji zdrowia,

profilaktyki i prewencji (pierwotnej oraz wtórnej) dla

piel´gniarek i po∏o˝nych oraz innych cz∏onków zespo∏u terapeutycznego.

5. Nadzorowaç dzia∏ania innych po∏o˝nych prowadzàcych zaj´cia z zakresu promocji zdrowia, prewencji, profilaktyki i edukacji zdrowotnej.

6. Przekazywaç posiadanà wiedz´, w tym wiedz´

na temat szeroko rozumianych skutków zaniedbaƒ

w zakresie promocji zdrowia kobiety.

7. Dostosowaç dzia∏ania promocyjne oraz profilaktyczne prewencji pierwotnej i wtórnej do miejsca, czasu i sytuacji, w jakiej znajduje si´ odbiorca; oceniç trafnoÊç tych poczynaƒ.

8. Motywowaç jednostk´ do stosowania prewencji

pierwotnej i wtórnej w przypadkach zaistnia∏ej ju˝ sytuacji.

9. Motywowaç podopiecznych do zachowaƒ prozdrowotnych.

10. Podejmowaç skutecznà wspó∏prac´ ze Êrodowiskami wspierajàcymi zdrowie i dzia∏ajàcymi na

rzecz umacniania zdrowia i prewencji wtórnej.

11. Podejmowaç decyzje i dokonywaç wyborów

w sprawach zdrowia.

12. Projektowaç i wdra˝aç w∏asne programy promocyjne.

13. Kierowaç dzia∏aniami zespo∏ów promujàcych

zdrowie.

14. Organizowaç konferencje naukowe i promocyjne.

15. Przygotowaç artyku∏ do prasy z dziedziny promocji zdrowia.

16. Przygotowaç materia∏y informacyjne na potrzeby edukacji zdrowotnej.

17. Oceniç dzia∏ania w∏asne i rezultaty dzia∏aƒ zespo∏u ds. promocji zdrowia.

18. Stosowaç elementy badaƒ metodologicznych

w pracy promotora zdrowia.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

1

2

3

4

5

Wybrane aspekty organizacji i zarzàdzania w promocji zdrowia

30

OÊrodek promocji zdrowia

Stacja sanitarno-epidemiologiczna

70

I

Psychologiczny kontekst promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej

30

—

—

II

¸àczna

liczba

godzin

6

2

3

III

Socjologiczny kontekst promocji

zdrowia i edukacji zdrowotnej

40

IV

Promocja zdrowia i edukacja

zdrowotna w praktyce po∏o˝niczej

V

Poz. 1922

5

6

Grupy wsparcia

16

56

60

Oddzia∏ po∏o˝niczy i poradnia laktacyjna

Oddzia∏ patologii cià˝y

70

70

200

Edukacja zdrowotna w zakresie

problemów ginekologicznych

50

Praktyka po∏o˝nej rodzinnej i poradnia „K”

Oddzia∏ ginekologiczny

¸àczna liczba godzin

210

V. Program nauczania

MODU¸ I. WYBRANE ASPEKTY ORGANIZACJI I ZARZÑDZANIA W PROMOCJI ZDROWIA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do opracowywania i realizacji programów oraz efektywnego zarzàdzania

w zakresie promocji zdrowia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) realizowaç za∏o˝enia Narodowego Programu Zdrowia;

2) dzia∏aç zgodnie ze strategiami promocji zdrowia;

3) wdro˝yç strategie kszta∏cenia w przygotowywaniu

dzia∏aƒ edukacyjnych;

4) ustaliç problemy zdrowotne w Êrodowisku lokalnym i krajowym;

5) podejmowaç dzia∏ania motywujàce Êrodowisko

w zakresie umacniania zdrowia;

6) scharakteryzowaç modele programów promocji

zdrowia;

7) budowaç programy promocji zdrowia wed∏ug poznanych schematów (modeli);

4

70

70

190

436

646

14) poprowadziç sesj´ szkoleniowà, korzystajàc z dost´pnych Êrodków dydaktycznych;

15) uczestniczyç w organizowaniu konferencji naukowych i promocyjnych;

16) nawiàzywaç wspó∏prac´ z przedstawicielami ró˝nych instytucji, w tym pozarzàdowych;

17) omówiç zasady finansowania promocji zdrowia;

18) pozyskiwaç sponsorów;

19) okreÊliç rol´ i zadania koordynatora do spraw promocji zdrowia;

20) koordynowaç dzia∏alnoÊç zespo∏u do spraw promocji zdrowia;

21) zorganizowaç oÊrodek promocji zdrowia lub gabinet promocji zdrowia;

22) inicjowaç, planowaç i zarzàdzaç dzia∏aniami w zakresie promocji zdrowia;

23) prowadziç ewaluacj´ podj´tych dzia∏aƒ promocyjnych.

3. TreÊci nauczania

1) promocja zdrowia

a) Narodowy Program Zdrowia i polityka zdrowotna,

b) edukacja zdrowotna spo∏eczeƒstwa,

8) inicjowaç tworzenie i wdra˝anie programów promocyjnych;

9) planowaç zadania w zakresie profilaktyki I stopnia,

II stopnia , III stopnia;

c) dzia∏ania i strategie promocji zdrowia,

d) rola Êrodków masowego przekazu;

2) modele programów promocji zdrowia

10) wykorzystaç modele programów promocji zdrowia na potrzeby Êrodowiska;

a) model planowania ABC,

11) redagowaç pisma promocyjne;

b) model dzia∏ania

(SESAME),

12) przekazywaç wiedz´ promocyjnà;

c) model PRECEDE-PROCEED,

13) przeprowadzaç szkolenia dla promotorek zdrowia

w zakresie merytorycznym i metodycznym;

d) model planowania wed∏ug Barbary Woynarowskiej, Marii Soko∏owskiej;

Êrodowisk

wspierajàcych

3) adoptowanie modeli programów promocji zdrowia

Poz. 1922

MODU¸ II. PSYCHOLOGICZNY KONTEKST PROMOCJI ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ

a) matryca do planowania dzia∏aƒ z zakresu promocji zdrowia,

1. Cel modu∏u

b) model Systemowej Opieki Zdrowotnej Neumana;

Przygotowanie do rozpoznawania i pokonywania

barier w efektywnym komunikowaniu si´ w pracy promotora zdrowia.

4) strategie dzia∏aƒ w pracy promotora zdrowia

a) rozpoznawanie potrzeb Êrodowiska w zakresie

umacniania zdrowia,

b) planowanie,

c) programowanie,

d) motywacja Êrodowiska,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) wykorzystaç umiej´tnoÊci sprawnego komunikowania si´;

e) wdra˝anie,

2) dbaç o dobry przep∏yw informacji w pracy zespo∏u

interdyscyplinarnego;

f) animacja Êrodowiska na rzecz promocji zdrowia,

3) analizowaç komunikowanie si´ matka — dziecko;

g) monitoring,

4) stosowaç metod´ video interaction training (VIT);

h) koordynowanie dzia∏alnoÊcià w tym zakresie,

i) ewaluacja,

j) wspó∏praca mi´dzysektorowa,

k) koszty dzia∏alnoÊci,

l) udzia∏ w tworzeniu polityki zdrowotnej;

5) pomagaç w trudnych emocjonalnie sytuacjach;

6) dobieraç rodzaj pomocy stosownie do oczekiwaƒ;

7) przekonaç podopiecznych do post´powania w∏aÊciwego z punktu widzenia ich zdrowia;

5) systemy promocji zdrowia na poziomie centralnym, wojewódzkim i lokalnym

8) podtrzymywaç w podopiecznych poczucie w∏asnej

wartoÊci i wspó∏odpowiedzialnoÊci za swoje zdrowie;

a) mi´dzysektorowy zespó∏ do spraw promocji

zdrowia,

9) kszta∏towaç poczucie koherencji u siebie i odbiorców;

b) krajowy, wojewódzki, regionalny oÊrodek promocji zdrowia,

10) organizowaç grupy wsparcia, w tym matek karmiàcych, amazonek, grup´ menopauzalnà;

c) oÊrodek (gabinet) promocji zdrowia na poziomie podstawowej opieki zdrowotnej,

11) uczestniczyç w procesach podejmowania decyzji,

dokonywania wyborów w sprawach zdrowia;

d) koordynator (specjalista) do spraw promocji

zdrowia w zak∏adzie pracy,

12) motywowaç podopiecznych do zachowaƒ s∏u˝àcych zdrowiu;

e) dzia∏ lub sekcja promocji zdrowia i oÊwiaty

zdrowotnej w stacjach sanitarno-epidemiologicznych;

13) zapobiegaç zespo∏owi wypalenia zawodowego.

6) sposoby i êród∏a pozyskiwania Êrodków na promocj´ zdrowia

a) fundacje i stowarzyszenia wspierajàce dzia∏ania

w zakresie promocji zdrowia,

b) ustawa z dnia 26 listopada 1998 r. o finansach

publicznych (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, poz. 148,

z póên. zm.),

c) bud˝et centralny, bud˝et wojewódzki, powiatowy, miejski, gminny,

d) Narodowy Fundusz Zdrowia,

e) sponsorzy;

7) organizacja biura (oÊrodka) promocji zdrowia;

8) zarzàdzanie biurem (oÊrodkiem) promocji zdrowia.

3. TreÊci nauczania

1) psychologia zdrowia

a) psychologia zdrowia jako dziedzina zastosowaƒ

praktycznych,

b) wp∏yw osobowoÊci na zdrowie i chorob´,

c) psychologiczne czynniki predysponujàce do

zdrowia i choroby,

d) poczucie koherencji i jego wp∏yw na zdrowie;

2) skuteczne komunikowanie si´

a) spójnoÊç komunikowania si´ (komunikaty werbalne i pozawerbalne),

b) poradnictwo telefoniczne,

c) analizowanie komunikacji obserwowanej w sytuacjach zawodowych,

d) metoda video interaction training (VIT) w prewencji psychopatologii dzieci´cej i profilaktyce

zaburzeƒ wi´zi matka—dziecko,

e) proces doradzania jako zaawansowany poziom

komunikacji,

f) analizowanie zaburzonych relacji w zespo∏ach

interdyscyplinarnych;

3) pomoc psychologiczna

Poz. 1922

10) podejmowaç skutecznà wspó∏prac´ ze Êrodowiskami wspierajàcymi zdrowie i stowarzyszeniami

dzia∏ajàcymi na rzecz umacniania zdrowia i prewencji wtórnej;

11) tworzyç narz´dzia badawcze do oceny zjawisk spo∏ecznych wp∏ywajàcych na zdrowie i chorob´;

12) dokonywaç oceny potrzeb zdrowotnych jednostek

i grup ludzi;

a) pomaganie w rozwoju osobistym,

13) ustalaç standardy, planowaç i zarzàdzaç zmianami;

b) pomaganie w dokonywaniu Êwiadomych wyborów dotyczàcych zdrowia,

14) w∏àczaç si´ w proces zarzàdzania ryzykiem;

c) wzbudzanie motywacji do wdra˝ania zachowaƒ

s∏u˝àcych zdrowiu,

d) grupy wsparcia, cele i zasady funkcjonowania,

e) po∏o˝na jako inicjator grup wsparcia,

f) wsparcie dla po∏o˝nych (zapobieganie zespo∏owi wypalenia zawodowego),

g) pokonywanie barier psychologicznych.

15) oceniç prac´ w∏asnà i dokonaç jej ewaluacji;

16) korzystaç z opracowaƒ Zak∏adu Ubezpieczeƒ Spo∏ecznych (ZUS), G∏ównego Urz´du Statystycznego

(GUS), opracowaƒ badaƒ naukowych, wiedzy zawartej w internecie.

3. TreÊci nauczania

1) funkcje rodziny a zdrowie i choroba

a) zdrowie dziecka w rodzinie,

MODU¸ III. SOCJOLOGICZNY KONTEKST PROMOCJI

ZDROWIA I EDUKACJI ZDROWOTNEJ

b) poziom ˝ycia poszczególnych rodzin a ró˝nice

w zapotrzebowaniu na edukacj´,

1. Cel modu∏u

c) ró˝nice w mo˝liwoÊciach realizowania zdrowego stylu ˝ycia,

Poznanie zagadnieƒ z dziedziny socjologii, które

umo˝liwià po∏o˝nej w∏àczenie si´ w procesy zmian

i pozwolà uwzgl´dniç je w procesie edukacyjnym.

d) rodzina dysfunkcyjna jako szczególny podmiot

oddzia∏ywaƒ edukacyjnych ze strony ró˝nych

Êrodowisk spo∏ecznych;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) omówiç wp∏yw funkcjonowania rodziny na zdrowie jej cz∏onków;

2) opracowywaç programy majàce na celu pomoc rodzinom dysfunkcyjnym;

3) w∏àczaç si´ w dzia∏alnoÊç opiekuƒczà wobec rodzin niemajàcych mo˝liwoÊci wywiàzywania si´ ze

swych funkcji;

4) promowaç zdrowie w rodzinach dotkni´tych uzale˝nieniami;

5) formu∏owaç programy edukacyjne dotyczàce rodzin, których cz∏onkowie sà uzale˝nieni bàdê zagro˝eni uzale˝nieniem;

6) scharakteryzowaç rol´ po∏o˝nej w realizacji programów dotyczàcych uzale˝nieƒ i patologii spo∏ecznych;

7) wykazywaç zale˝noÊç mi´dzy poziomem ˝ycia

a zdrowiem;

8) stosowaç pozytywne socjotechniki w promowaniu

zdrowia;

9) zinterpretowaç spo∏eczne uwarunkowania choroby;

2) zadania po∏o˝nej w ograniczaniu patologii spo∏ecznej

a) wp∏yw uzale˝nieƒ na prokreacj´,

b) ró˝ne formy pomocy dla uzale˝nionych od alkoholu,

c) mo˝liwoÊci w∏àczania si´ po∏o˝nej w ró˝ne programy zapobiegajàce uzale˝nieniom lub zwalczajàce uzale˝nienia,

d) zespó∏ dziecka maltretowanego — zapobieganie,

e) rola po∏o˝nej w udzielaniu pomocy rodzinom;

3) elementy socjologii medycyny

a) funkcjonowanie placówek opieki zdrowotnej

a promowanie zdrowia spo∏eczeƒstwa,

b) po∏o˝na jako reprezentant interesów kobiety, jej

dziecka, rodziny,

c) socjotechniki stosowane w celu wywarcia wp∏ywu na zachowania zdrowotne podopiecznych,

d) socjologiczno-prawne aspekty dokumentacji;

4) nowe tendencje w organizacji pracy instytucji medycznych

a) tworzenie standardów w celu podniesienia jakoÊci opieki (standardy w promocji zdrowia

i edukacji medycznej),

b) zarzàdzanie ryzykiem jako rozwiàzanie, które

mo˝e obni˝yç koszty ewentualnych procesów

prawnych, lecz musi podnieÊç jakoÊç us∏ug,

c) planowanie i wdra˝anie zmian;

5) elementy metodologii badaƒ socjologicznych

Poz. 1922

9) wspieraç kobiet´ w sytuacjach trudnych;

10) wyznaczaç zadania dotyczàce edukowania rodziców w dziedzinie piel´gnowania zdrowia ich dzieci;

11) zrealizowaç sesj´ szkoleniowà;

a) podstawowe poj´cia z dziedziny metodologii

badaƒ socjologicznych,

12) oceniaç efekty swoich dzia∏aƒ edukacyjnych, modyfikowaç je w razie potrzeby;

b) konstruowanie ankiety, rodzaje pytaƒ,

13) koordynowaç organizacj´ szkó∏ rodzenia;

c) zbieranie i opracowywanie materia∏ów badawczych,

14) promowaç karmienie piersià;

d) dokonywanie oceny potrzeb zdrowotnych,

15) podjàç dzia∏ania zmierzajàce do przezwyci´˝enia

trudnoÊci emocjonalnych matek;

e) model do oceny potrzeb zdrowotnych,

f) przydatnoÊç badaƒ socjologicznych w pracy

promotora zdrowia;

6) praca edukacyjna po∏o˝nej z grupami szczególnego ryzyka

a) alkoholicy,

b) narkomani,

16) kszta∏towaç Êwiadome postawy rodzicielskie;

17) propagowaç zdrowy styl ˝ycia spo∏eczeƒstwa.

3. TreÊci nauczania

1) edukacja w nowoczesnym po∏o˝nictwie

a) anga˝owanie kobiety w proces decyzyjny,

c) zaka˝eni wirusem Human Immunodeficiency Virus (HIV).

b) edukacja sposobem na eliminowanie czynników ryzyka lub minimalizowanie zagro˝eƒ

(skutków),

MODU¸ IV. PROMOCJA ZDROWIA I EDUKACJA ZDROWOTNA W PRAKTYCE PO¸O˚NICZEJ

c) edukacja jako jedna z form opieki nad ci´˝arnà

i jej rodzinà,

1. Cel modu∏u

d) dokonywanie oceny potrzeb zdrowotnych kobiet obj´tych opiekà (przed planowanym pocz´ciem, w cià˝y, w po∏ogu);

Przygotowanie po∏o˝nej do organizowania promocji zdrowia i edukacji zdrowotnej w praktyce po∏o˝niczej.

2) Bezpieczne Macierzyƒstwo — program edukacyjny

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) planowanie promocji zdrowia w opiece po∏o˝niczej,

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

b) prewencja pierwotna

w opiece po∏o˝niczej,

1) oceniaç poziom realizacji inicjatywy Bezpieczne

Macierzyƒstwo;

c) anga˝owanie Êrodowiska kobiety w program

Bezpiecznego Macierzyƒstwa;

2) propagowaç po∏o˝nictwo koncentrujàce si´ na kobiecie;

3) promocja zdrowego stylu ˝ycia — wp∏yw na zdrowie kobiety i jej potomstwa

3) dokonaç oceny potrzeb zdrowotnych kobiet w wieku rozrodczym;

4) edukowaç rodzin´ w zakresie zachowaƒ prozdrowotnych;

5) konstruowaç modele racjonalnego ˝ywienia dla

kobiety w cià˝y i w po∏ogu;

6) koordynowaç dzia∏ania personelu w zakresie przygotowania ci´˝arnych i po∏o˝nic do samoopieki;

i

prewencja

wtórna

a) poradnictwo w zakresie racjonalnego ˝ywienia,

b) zapobieganie nadwadze i niedowadze jako

czynnik ryzyka w cià˝y, porodzie, po∏ogu,

c) propagowanie aktywnoÊci fizycznej,

d) u˝ywki a zdrowie;

4) znaczenie karmienia naturalnego dla zdrowia przysz∏ych pokoleƒ

a) zalecenia Âwiatowej Organizacji

(WHO) dotyczàce karmienia piersià,

Zdrowia

7) \przygotowywaç personel do dzia∏aƒ prewencyjnych i edukacyjnych;

b) najcz´stsze przyczyny zaburzeƒ laktacji,

8) rozpoznaç potrzeby psychiczne ci´˝arnych, rodzàcych, po∏o˝nic;

d) kodeks marketingu produktów zast´pujàcych

mleko kobiece;

c) wskazania i mo˝liwoÊci relaktacji,

5) psychologiczne aspekty okresu oko∏oporodowego

a) problemy psychologiczne kobiet w okresie cià˝y, porodu i po∏ogu,

Poz. 1922

wych oraz wyciàgaç wnioski celem doskonalenia

dzia∏aƒ;

b) problemy emocjonalne kobiet w cià˝y,

10) podejmowaç dzia∏ania edukacyjne z uwzgl´dnieniem mo˝liwych do zastosowania pomocy i narz´dzi promocyjnych;

c) rodzaje pomocy stosowanej wobec kobiet (i ich

rodzin) prze˝ywajàcych strat´ dziecka,

11) edukowaç w zakresie samobadania piersi;

d) rozpoznawanie potrzeb rodziny w okresie oko∏oporodowym,

12) motywowaç pacjentki do wykonywania badaƒ

przesiewowych;

e) rola po∏o˝nej w rozpoznawaniu czynników ryzyka depresji po∏ogowej oraz zapobieganiu im,

13) skorelowaç plan procesu piel´gnowania z planem

dzia∏aƒ prewencyjnych;

f) psychozy,

g) kszta∏towanie Êwiadomych postaw rodzicielskich.

14) wspó∏pracowaç w zakresie edukacji zdrowotnej

i promocji zdrowia ze Êrodowiskiem nauczania

i wychowania;

MODU¸ V. EDUKACJA ZDROWOTNA W ZAKRESIE

PROBLEMÓW GINEKOLOGICZNYCH

15) promowaç zdrowy styl ˝ycia wÊród dzieci i m∏odzie˝y oraz ich rodzin;

1. Cel modu∏u

16) w∏àczaç si´ w kszta∏towanie Êwiadomych zachowaƒ seksualnych m∏odzie˝y;

Przygotowanie do dzia∏aƒ edukacyjnych dla personelu piel´gniarsko-po∏o˝niczego. Przekazywanie i stosowanie wiedzy promocyjnej, prewencyjnej i profilaktycznej pacjentkom z problemami ginekologicznymi.

17) wdro˝yç najlepsze metody dokumentowania pracy

promocyjnej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

3. TreÊci nauczania

1) potrzeby edukacyjne kobiet ze schorzeniami ginekologicznymi

a) edukacja w zakresie samopiel´gnacji,

1) gromadziç, analizowaç i interpretowaç dane dotyczàce powstawania i istnienia poszczególnych jednostek chorobowych, dotyczàcych kobiety we

wszystkich okresach ˝ycia;

b) uwarunkowania psychologiczne w okresie oko∏ooperacyjnym,

2) oceniaç i porównywaç sytuacj´ epidemiologicznà

Polski z innym krajami, w odniesieniu do schorzeƒ

ginekologicznych;

2) profilaktyka chorób nowotworowych narzàdu rodnego i piersi

3) rozpoznawaç zapotrzebowanie na profesjonalnà

dzia∏alnoÊç promocyjno-profilaktycznà;

4) zgromadziç istniejàce materia∏y promocyjne majàce zastosowanie w profilaktyce chorób ginekologicznych;

5) przygotowaç plan mo˝liwych do wdro˝enia oddzia∏ywaƒ;

6) planowaç i realizowaç szeroko rozumianà dzia∏alnoÊç promocyjnà w odniesieniu do kobiety w ró˝nych okresach ˝ycia;

7) uzgadniaç sposoby wspó∏pracy z pozosta∏ym personelem medycznym i niemedycznym;

8) przekazywaç wiedz´ z zakresu promocji zdrowia,

prewencji pierwotnej i wtórnej innym piel´gniarkom, po∏o˝nym i innym cz∏onkom zespo∏u terapeutycznego;

9) oceniaç skutecznoÊç podejmowanych dzia∏aƒ promocyjnych i edukacyjnych krótko- i d∏ugofalo-

c) promocja zdrowego stylu ˝ycia;

a) edukacja w zakresie samobadania piersi,

b) badania przesiewowe;

3) charakterystyka okresu menopauzy

a) psychika kobiety w okresie menopauzy,

b) funkcjonowanie organizmu kobiety w okresie

przekwitania;

4) rola i zadania po∏o˝nej w zakresie dzia∏aƒ promocyjnych i prewencyjnych

a) kszta∏cenie personelu medycznego w zakresie

skutecznego oddzia∏ywania promocyjnego

i edukacyjnego na podopiecznych,

b) sposoby nawiàzywania wspó∏pracy ze Êrodowiskiem nauczania i wychowania,

c) w∏àczanie personelu niemedycznego, odpowiedzialnego za wychowanie m∏odzie˝y w dzia∏alnoÊç promocyjnà;

5) najcz´Êciej stosowane metody i narz´dzia pracy

promocyjnej.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´-

Poz. 1922

dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra po∏o˝nictwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie promocji

zdrowia i edukacji zdrowotnej lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie medycyny

odpowiadajàcej dziedzinie b´dàcej przedmiotem

specjalizacji;

4) posiadajà wykszta∏cenie wy˝sze majàce zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje

niezb´dne do realizacji wybranych zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 23

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

GINEKOLOGICZNEGO DLA PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie po∏o˝nej do sprawowania specjalistycznej opieki ginekologiczno-piel´gniarskiej nad kobietà w ró˝nych okresach ˝ycia.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 955 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 625 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 345 godzin, cz´Êç praktyczna 280 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

6. Przygotowaç kobiety do prowadzenia samoobserwacji we wszystkich okresach ˝ycia w celu wczesnego wykrywania i likwidacji czynników ryzyka.

7. Prowadziç czynne poradnictwo dla kobiet ze

schorzeniami ginekologicznymi, zaka˝onych wirusem

human immunodeficiency virus (HIV) oraz chorych na

zespó∏ nabytego upoÊledzenia odpornoÊci (AIDS).

8. Doradzaç kobietom w wyborze metod i Êrodków

antykoncepcyjnych.

9. Scharakteryzowaç problemy osób z niep∏odnoÊcià.

10. Udzielaç wsparcia osobom z problemem niep∏odnoÊci.

11. WyjaÊniç poj´cia norm i patologii seksualnej

oraz omówiç czynniki wp∏ywajàce na ukszta∏towanie

postaw seksualnych.

12. Scharakteryzowaç zaburzenia i patologie seksualne.

1. Przedstawiç za∏o˝enia wskazanych strategii i inicjatyw mi´dzynarodowych w promowaniu zdrowia

kobiet.

13. Wspó∏uczestniczyç w terapii patologii seksualnych.

2. Opracowaç i wdra˝aç programy promujàce

zdrowie.

14. Analizowaç i zapobiegaç problemom kobiet

wykorzystywanych seksualnie.

3. Przygotowaç i realizowaç programy edukacyjne

dla dzieci i m∏odzie˝y na temat dojrzewania;

15. Omówiç aktywnoÊç seksualnà kobiet z uwzgl´dnieniem problemów wynikajàcych z wspó∏istnienia

chorób i niepe∏nosprawnoÊci.

4. Sprawowaç opiek´ po∏o˝niczà nad kobietà

w ró˝nych okresach jej ˝ycia.

5. Przygotowaç kobiety do badaƒ diagnostycznych

stosowanych w ginekologii oraz posiadaç umiej´tnoÊç interpretowania wyników.

16. Przygotowaç pacjentki do zabiegów operacyjnych wykonywanych w ginekologii.

17. Piel´gnowaç oraz wspieraç pacjentki przed i po

operacjach ginekologicznych.

18. Zapobiegaç powik∏aniom zwiàzanym z zabiegiem operacyjnym.

19. Scharakteryzowaç przyczyny i rodzaje chorób

nowotworowych narzàdów p∏ciowych i piersi.

20. Scharakteryzowaç ró˝ne metody leczenia chorób nowotworowych.

21. Wykonywaç badanie fizykalne umo˝liwiajàce

wczesne wykrywanie chorób piersi.

22. Motywowaç kobiety do samobadania piersi.

23. Piel´gnowaç, wspieraç pacjentki przed i po zabiegach chemioterapii i radioterapii.

Poz. 1922

27. Umo˝liwiç zaspokojenie potrzeb duchowych

bez wzgl´du na wyznanie.

28. Trwaç przy umierajàcej i wspieraç jà.

29. Udzielaç wsparcia rodzinie i uszanowaç ˝a∏ob´.

30. Wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym

w procesie rehabilitacji.

31. Kierowaç w∏asnym rozwojem zawodowym.

32. Planowaç i prowadziç doskonalenie zawodowe

po∏o˝nych.

24. Wspó∏pracowaç z rodzinà pacjentki poddanej

terapii.

33. Wspó∏uczestniczyç w opracowywaniu i wdra˝aniu standardów post´powania w piel´gniarstwie ginekologicznym.

25. U∏atwiç pacjentkom kontakt z klubem „amazonek”.

34. Wspó∏uczestniczyç w badaniach naukowych.

26. Zaplanowaç wspó∏prac´ z rodzinà pacjentki.

35. Wspó∏pracowaç z osobami i instytucjami

wspierajàcymi leczenie onkologiczne.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

—

—

30

35

95

35

35

195

I

Wspó∏czesne kierunki opieki nad

kobietà

30

II

Specjalistyczna opieka po∏o˝nej

w poszczególnych okresach ˝ycia

kobiety

60

Poradnia dla kobiet

90

Oddzia∏ ginekologii zachowawczej

Oddzia∏ ginekologii operacyjnej

Poradnia ginekologii wieku rozwojowego

III

Wybrane problemy ginekologiczne — rola i zadania po∏o˝nej

¸àczna

liczba

godzin

35

IV

Wybrane zagadnienia z seksuologii

75

Poradnia rodzinna

70

145

V

Wybrane zagadnienia z onkologii

ginekologicznej

90

Klinika nowotworów narzàdów

p∏ciowych ˝eƒskich

Klinika nowotworów piersi

35

35

160

¸àczna liczba godzin

345

280

625

V. Program nauczania

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

MODU¸ I. WSPÓ¸CZESNE KIERUNKI OPIEKI NAD

KOBIETÑ

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1. Cel modu∏u

1) przedstawiç za∏o˝enia wskazanych strategii i inicjatyw mi´dzynarodowych w promowaniu zdrowia kobiet;

Przygotowanie po∏o˝nej do wartoÊciowania

wspó∏czesnych problemów wynikajàcych z opieki nad

kobietà.

2) zanalizowaç realizacj´ dyrektyw Unii Europejskiej

dotyczàcych wykonywania zawodu po∏o˝nej;

3) uzasadniç donios∏oÊç inicjatyw Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczàcych programów promujàcych zdrowie;

4) prowadziç dzia∏ania profilaktyczne chorób ginekologicznych;

5) przedstawiç stanowisko dotyczàce wspomagania

rozrodu cz∏owieka;

6) okreÊliç funkcje organizacji i stowarzyszeƒ zawodowych dla rozwoju zawodu po∏o˝nej;

7) prognozowaç w∏asny udzia∏ i rozwój zawodowy

w kontekÊcie zmieniajàcej si´ opieki po∏o˝niczo-ginekologicznej;

8) wspó∏pracowaç z ró˝nymi specjalistami;

9) zinterpretowaç uwarunkowania pracy i Êwiadczeƒ

po∏o˝nej.

3. TreÊci nauczania

1) zdrowie kobiet

a) inicjatywy i strategie mi´dzynarodowe dotyczàce ochrony i promocji zdrowia kobiet,

b) system i programy zmierzajàce do ochrony i pot´gowania zdrowia kobiet: zwi´kszenie dost´pu

do us∏ug, informacji i pomocy, wspieranie grup,

organizacji i instytucji dzia∏ajàcych na rzecz kobiet, promowanie i rozpowszechnianie informacji dotyczàcych badaƒ w dziedzinie zdrowia kobiet, finansowanie ochrony zdrowia kobiet,

przeciwdzia∏anie chorobom przenoszonym drogà p∏ciowà i zaka˝eniu HIV, pot´gowanie zdrowia seksualnego i reprodukcyjnego kobiet, idea

bezpiecznego macierzyƒstwa, redukowanie

przemocy wobec kobiet, problem aborcji

w Êwietle ró˝nych wyznaƒ, kierunki rozwoju poradnictwa dla kobiet i poradnictwa rodzinnego,

zadania po∏o˝nej w promowaniu zdrowia kobiet

i w profilaktyce schorzeƒ ginekologicznych;

2) wybrane zagadnienia z dziedziny bioetyki i praw

cz∏owieka

a) wspomaganie rozrodu ludzi,

b) klonowanie istoty ludzkiej,

c) in˝ynieria genetyczna,

d) eksperymenty naukowe dotyczàce ludzi,

e) prawa pacjenta,

f) prawa kobiet;

3) rozwój i promowanie zawodu po∏o˝nej

a) model opieki sprawowany przez po∏o˝nà w kontekÊcie nowoczesnego po∏o˝nictwa i ginekologii,

b) wspó∏praca ró˝nych specjalistów w opiece po∏o˝niczo-ginekologicznej,

c) uwarunkowania jakoÊci pracy po∏o˝nej,

Poz. 1922

d) dzia∏alnoÊç stowarzyszeƒ i organizacji zawodowych w Polsce,

e) wspó∏praca z mi´dzynarodowymi stowarzyszeniami po∏o˝nych.

MODU¸ II. SPECJALISTYCZNA OPIEKA PO¸O˚NEJ

W POSZCZEGÓLNYCH OKRESACH ˚YCIA

KOBIETY

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do pe∏nienia roli doradcy,

konsultanta w ró˝nych okresach ˝ycia kobiety.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) uzasadniç rol´ po∏o˝nej w opiece nad kobietà

w ró˝nych okresach jej ˝ycia;

2) scharakteryzowaç zmiany hormonalne w ró˝nych

okresach ˝ycia kobiety;

3) przedstawiç specyfik´ okresów ˝ycia kobiety;

4) scharakteryzowaç uwarunkowania wyst´powania

wad rozwojowych u kobiet;

5) uczestniczyç w diagnozowaniu i leczeniu wybranych wad rozwojowych narzàdu rodnego;

6) ró˝nicowaç problemy

w wieku rozrodczym;

ginekologiczne

kobiet

7) wyjaÊniç specyfik´ okresu przekwitania;

8) prowadziç edukacj´ zdrowotnà;

9) prowadziç edukacj´ dzieci i m∏odzie˝y dotyczàcà

okresu dojrzewania i wynikajàcych z tego okresu

problemów;

10) przedstawiç zalety i wady ró˝nych metod sterowania p∏odnoÊcià;

11) edukowaç kobiet´ w zakresie planowania pocz´ç;

12) scharakteryzowaç problemy osób z niep∏odnoÊcià;

13) udzielaç wsparcia osobom z problemem niep∏odnoÊci.

3. TreÊci nauczania

1) zmiany hormonalne w okresie noworodkowym,

niemowl´cym i dzieci´cym;

2) charakterystyka okresu dojrzewania (pokwitania)

dojrzewanie biologiczne, dojrzewanie psychiczne;

3) problemy okresu dojrzewania

a) przedwczesne dojrzewanie,

b) opóênione dojrzewanie,

c) brak dojrzewania,

d) zaburzenia miesiàczkowania,

b) diagnostyka i leczenie niep∏odnoÊci,

e) krwawienie mi´dzymiesiàczkowe u m∏odocianych — przyczyny i leczenie;

c) rola po∏o˝nej w diagnozowaniu i leczeniu niep∏odnoÊci,

4) rola i zadania po∏o˝nej w edukacji dzieci i m∏odzie˝y;

5) programy edukacyjne z zakresu dojrzewania;

6) okres dojrza∏oÊci

a) endokrynologia cyklu miesiàczkowego,

b) zaburzenia miesiàczkowania,

d) wsparcie osób z problemem niep∏odnoÊci;

18) zap∏odnienie

i moralne.

pozaustrojowe

aspekty

etyczne

MODU¸ III. WYBRANE PROBLEMY GINEKOLOGICZNE — ROLA I ZADANIA PO¸O˚NEJ

1. Cel modu∏u

c) zespó∏ napi´cia przedmiesiàczkowego,

d) bolesne miesiàczkowanie;

7) specyfika okresu przekwitania i staroÊci

Przygotowanie po∏o˝nej do sprawowania profesjonalnej opieki nad kobietà z wybranymi problemami

ginekologicznymi.

a) etapy okresu przekwitania spowodowane zmianami hormonalnymi,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

b) zespó∏ klimakteryczny — objawy, leczenie,

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

c) zespó∏ pokastracyjny — objawy, leczenie;

8) rola i zadania po∏o˝nej w opiece nad kobietà w ró˝nych okresach ˝ycia;

9) sytuacje trudne w ˝yciu kobiety — wsparcie po∏o˝nej;

10) sterowanie p∏odnoÊcià

a) naturalne metody sterowania p∏odnoÊcià,

b) hormonalne Êrodki antykoncepcyjne,

c) domaciczne Êrodki antykoncepcyjne,

d) mechaniczne Êrodki antykoncepcyjne,

e) chemiczne Êrodki antykoncepcyjne,

f) ubezp∏odnienie;

1) scharakteryzowaç metody badaƒ diagnostycznych

stosowanych w ginekologii;

2) interpretowaç wyniki badaƒ;

3) przedstawiç etiopatogenez´ oraz objawy chorób

ginekologicznych;

4) piel´gnowaç pacjentki z chorobami ginekologicznymi;

5) scharakteryzowaç choroby narzàdów p∏ciowych

u dziewczynek;

6) przygotowaç dziewczynki do badaƒ ginekologicznych;

11) wady i zalety ró˝nych metod sterowania p∏odnoÊcià;

7) konstruowaç programy edukacyjne i profilaktyczne zwiàzane z chorobami przenoszonymi drogà

p∏ciowà;

12) edukacja kobiet w zakresie planowania pocz´ç

(unikanie niechcianej cià˝y);

8) scharakteryzowaç rodzaje operacji ginekologicznych;

13) wady wrodzone narzàdów p∏ciowych

9) przygotowaç pacjentki do zabiegów operacyjnych;

a) etiologia wad narzàdów p∏ciowych,

10) piel´gnowaç pacjentki z problemami urologicznymi;

b) wady jajników,

c) wady macicy i pochwy,

11) rozpoznawaç stany nag∏e w ginekologii.

d) wady zewn´trznych narzàdów p∏ciowych;

3. TreÊci nauczania

14) zaburzenia genetyczne: obojnactwo, zaburzenia

cielesno-p∏ciowe;

15) leczenie wad wrodzonych — rola i zadania po∏o˝nej;

16) problemy kobiet z wadami wrodzonymi;

17) niep∏odnoÊç

a) charakterystyka czynników uniemo˝liwiajàcych

zajÊcie w cià˝´,

1) badania stosowane w ginekologii: cytodiagnostyka, kolposkopia, histeroskopia, laparoskopia, diagnostyka endokrynologiczna, diagnostyka genetyczna;

2) problemy ginekologiczne kobiet (etiologia, patofizjologia): krwawienia, bóle, Êwiàd, up∏awy;

3) choroby narzàdów p∏ciowych u dziewczynek: stany zapalne, urazy, cia∏a obce, zaburzenia rozwojowe i hormonalne;

4) zaka˝enia i zapalenia narzàdów p∏ciowych u kobiet

a) zapalenia narzàdów rodnych, przyczyny i leczenie,

b) zaka˝enia przenoszone drogà kontaktów p∏ciowych,

c) zaka˝enia wirusem HIV;

Poz. 1922

3) scharakteryzowaç rodzaje patologii seksualnych;

4) omówiç czynniki wywo∏ujàce dewiacje seksualne;

5) rozpoznaç problemy partnerów oraz skierowaç ich

do specjalisty;

6) scharakteryzowaç aktywnoÊç seksualnà w ró˝nych

okresach ˝ycia cz∏owieka;

5) rola i zadania po∏o˝nej w profilaktyce chorób infekcyjnych;

7) okreÊliç przyczyny wczesnej aktywnoÊci seksualnej

dzieci i m∏odzie˝y;

6) opieka po∏o˝nej nad kobietà zara˝onà wirusem

HIV;

8) scharakteryzowaç problemy psychologiczne zwiàzane z aktywnoÊcià seksualnà przy wspó∏istniejàcych chorobach i niepe∏nosprawnoÊci;

7) problemy kobiet z zaburzeniami statyki narzàdów

p∏ciowych;

8) urologia ginekologiczna: rola i zadania po∏o˝nej

w opiece nad kobietà z problemami urologicznymi;

9) rodzaje operacji ginekologicznych

a) laparoskopia,

b) operacje wykonywane drogà pochwowà,

9) scharakteryzowaç problemy kobiet wykorzystywanych seksualnie;

10) wspó∏pracowaç w terapii patologii seksualnych;

11) scharakteryzowaç sposoby leczenia zaburzeƒ seksualnych.

3. TreÊci nauczania

c) operacje na sromie,

1) podstawowe terminy stosowane w seksuologii —

granice norm seksualnych i patologii;

d) inne zabiegi ginekologiczne;

2) mechanizmy regulujàce funkcje seksualne;

10) przygotowanie psychofizyczne pacjentek do zabiegu operacyjnego — rola po∏o˝nej;

11) piel´gnowanie pacjentek po zabiegach operacyjnych;

12) sposoby ∏agodzenia napi´cia, l´ku i bólu;

13) rehabilitacja pooperacyjna z uwzgl´dnieniem rodzaju i specyfiki zabiegu;

3) modele seksualnoÊci cz∏owieka;

4) psychospo∏eczne pod∏o˝e seksualnoÊci cz∏owieka

a) kulturowo-obyczajowe pod∏o˝e seksualnoÊci,

b) moda na seks,

c) pornografia,

d) grupy rówieÊnicze;

14) stany nag∏e i zagro˝enia ˝ycia w ginekologii: krwotoki, cià˝a ektopowa, poronienia, wstrzàs;

5) edukacja m∏odzie˝y w zakresie prawid∏owych postaw seksualnych;

15) rola i zadania po∏o˝nej w sytuacji zagro˝enia ˝ycia.

6) aktywnoÊç seksualna w ró˝nych okresach ˝ycia kobiety

MODU¸ IV. WYBRANE ZAGADNIENIA Z SEKSUOLOGII

1. Cel modu∏u

Poznanie seksualnoÊci cz∏owieka we wszystkich fazach ˝ycia i pomaganie w utrzymaniu zdrowia seksualnego.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) zinterpretowaç poj´cie normy i patologii seksualnej;

2) rozpoznaç potrzeby podopiecznych i zaplanowaç

edukacj´ w zakresie prawid∏owych postaw seksualnych;

a) seksualnoÊç dzieci i m∏odzie˝y,

b) aktywnoÊç seksualna w cià˝y,

c) aktywnoÊç seksualna w wieku przekwitania

i starszym,

d) aktywnoÊç seksualna po operacjach ginekologicznych,

e) aktywnoÊç seksualna przy okreÊlonych chorobach i niepe∏nosprawnoÊciach;

7) wp∏yw pierwszego kontaktu seksualnego na kszta∏towanie zachowaƒ seksualnych;

8) problemy wynikajàce z wczesnego rozpocz´cia

wspó∏˝ycia seksualnego;

9) problemy kobiet zwiàzane z aktywnoÊcià seksualnà;

10) problemy ˝ycia seksualnego: ozi´b∏oÊç seksualna,

niedostosowanie seksualne, bolesne stosunki, pochwica;

11) przyczyny oraz objawy problemów ˝ycia seksualnego;

12) czynniki powodujàce zaburzenia i patologi´ seksualnà

a) czynniki kulturowo-Êrodowiskowe,

b) czynniki psychologiczne,

c) czynniki organiczne, w tym alkohol, narkotyki;

13) wybrane zagadnienia zaburzeƒ i patologii seksualnej: homoseksualizm, wspó∏˝ycie grupowe, prostytucja;

14) sposoby rozpoznawania zaburzeƒ i patologii spo∏ecznej;

15) sposoby leczenia zaburzeƒ i patologii seksualnej

leczenie farmakologiczne, psychoterapia, socjoterapia;

16) przemoc seksualna: gwa∏t, stosunki kazirodcze,

wykorzystywanie seksualne kobiet;

17) problemy kobiet wykorzystywanych seksualnie;

18) rola i zadania po∏o˝nej w opiece nad kobietà wykorzystywanà seksualnie, zgwa∏conà;

19) wspó∏udzia∏ po∏o˝nej w terapii kobiet wykorzystywanych seksualnie.

MODU¸ V. WYBRANE ZAGADNIENIA Z ONKOLOGII

GINEKOLOGICZNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do sprawowania kompleksowej opieki nad kobietà z chorobà nowotworowà

narzàdu rodnego i piersi.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

Poz. 1922

8) mobilizowaç do dzia∏aƒ rehabilitacyjnych po zabiegu;

9) wykonaç badanie piersi i nauczyç pacjentk´ samobadania;

10) motywowaç pacjentki do comiesi´cznego badania

piersi;

11) wyjaÊniç przyczyny obrz´ku limfatycznego;

12) przeprowadziç çwiczenia i masa˝ u∏atwiajàcy odp∏yw ch∏onki;

13) zinterpretowaç reakcje psychiczne pacjentek po

zabiegu mastektomii;

14) wspieraç emocjonalnie kobiety po zabiegu mastektomii;

15) doradziç w zakresie stylu ˝ycia po zabiegach leczniczych;

16) scharakteryzowaç skutki uboczne leczenia i wskazaç mo˝liwoÊci ich ∏agodzenia;

17) scharakteryzowaç leki stosowane w chemioterapii,

sposoby podawania i objawy uboczne;

18) wskazaç grupy wsparcia;

19) stosowaç metody ∏agodzenia bólu;

20) umo˝liwiç zaspokojenie potrzeby opieki duchowej

bez wzgl´du na wyznanie;

21) udzieliç wsparcia rodzinie w okresie ˝a∏oby.

3. TreÊci nauczania

1) epidemiologia oraz etiologia chorób nowotworowych narzàdów p∏ciowych ˝eƒskich i piersi;

2) wykrywanie i rozpoznawanie chorób nowotworowych;

3) profilaktyka chorób nowotworowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

a) wczesna diagnostyka

przedrakowe),

1) kszta∏towaç wzorzec zdrowego trybu ˝ycia;

b) programy edukacyjne dotyczàce zdrowego stylu ˝ycia, higieny ˝ycia;

2) wyodr´bniç grupy ryzyka zachorowania na nowotwór;

nowotworów

4) nowotwory narzàdów p∏ciowych ˝eƒskich

3) scharakteryzowaç rodzaje nowotworów i okreÊliç

rokowanie;

a) nowotwory szyjki macicy,

4) scharakteryzowaç sposoby leczenia w zale˝noÊci

od rodzaju zmiany;

c) nowotwory jajnika,

5) zaplanowaç i wdro˝yç proces piel´gnowania pacjentki z okreÊlonym rodzajem nowotworu;

e) nowotwory sromu,

6) wskazaç kobietom odpowiednie badania profilaktyczne;

7) nawiàzaç kontakt z pacjentkà przed i po zabiegu

operacyjnym;

(stany

b) nowotwory trzonu macicy,

d) nowotwory pochwy,

f) nowotwory jajowodów;

5) sposoby leczenia nowotworów narzàdów p∏ciowych ˝eƒskich

a) leczenie operacyjne,

b) radioterapia,

c) chemioterapia,

d) immunoterapia;

6) powik∏ania i dzia∏anie uboczne zwiàzane z leczeniem nowotworów;

Poz. 1922

c) problem bólu, leczenie farmakologiczne i niefarmakologiczne,

d) opieka paliatywna;

19) znaczenie i sposoby udzielania pomocy psychologicznej

a) choroba jako stres,

7) Êrodki ostro˝noÊci przy pracy z materia∏em promieniotwórczym (ska˝enie, zgon w czasie napromieniowania);

b) ogólne zasady wsparcia psychicznego chorych

i ich rodzin,

8) okresy pó∏trwania izotopów i drogi ich wydalania;

d) ∏agodzenie emocji ujemnych zwiàzanych

z otrzymaniem niepomyÊlnej diagnozy,

9) leki stosowane w chemioterapii

a) wskazania i przeciwwskazania do chemioterapii,

c) ocena stanu psychicznego chorych,

e) przygotowanie psychiczne pacjentki do ró˝nych

form terapii i walki z nowotworem,

c) dzia∏ania uboczne,

f) znaczenie grup wsparcia w rehabilitacji fizycznej

i psychicznej pacjentek z chorobà nowotworowà,

d) edukacja i wsparcie kobiet w trakcie chemioterapii;

g) problemy psychiczne kobiet „okaleczonych” leczeniem chirurgicznym chorób nowotworowych,

b) sposoby podawania leków w chemioterapii,

10) piel´gnowanie pacjentki z nowotworami narzàdów p∏ciowych z uwzgl´dnieniem specyfiki piel´gnowania przed i po terapii;

h) znaczenie pozytywnego myÊlenia dla powrotu

do zdrowia,

11) wspó∏praca z rodzinà pacjentki poddanej terapii;

j) techniki relaksacyjne,

12) epidemiologia i etiologia nowotworów piersi;

i) wsparcie rodzin po zgonie najbli˝szych,

k) metody ∏agodzenia niepokoju, l´ku, bólu.

13) rola po∏o˝nej w nauce samobadania piersi;

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

14) wczesna diagnostyka: mammografia, termografia,

biopsja, badanie ultrasonograficzne (USG), tomografia komputerowa (TG);

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

15) objawy i metody leczenia chorób nowotworowych

piersi;

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

16) mastektomia

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

a) przygotowanie do mastektomii,

b) piel´gnowanie po mastektomii,

c) rehabilitacja kobiet po mastektomii,

d) wp∏yw zabiegu mastektomii na stan psychiczny

kobiet,

e) wsparcie kobiet po mastektomii,

f) sposoby protezowania i rodzaje protez,

g) opieka nad pacjentkà po odtworzeniu piersi,

h) zasady i cele dzia∏ania klubu „Amazonki”;

17) rehabilitacja kobiet po operacji nowotworu piersi;

18) chora z zaawansowanym procesem nowotworowym — faza terminalna

a) organizacja opieki z zaspokojeniem potrzeb

biopsychospo∏ecznych,

b) sposoby piel´gnowania chorych z uwzgl´dnieniem objawów chorobowych pochodzàcych

z poszczególnych uk∏adów,

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa ginekologicznego, w dziedzinie piel´gniarstwa onkologicznego;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 24

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

PO¸O˚NICZEGO DLA PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

Przygotowanie po∏o˝nej do sprawowania kompleksowej, ciàg∏ej i samodzielnej opieki po∏o˝niczej

nad rodzinà w okresie prokreacji.

11. Rozpoznawaç problemy m∏odzie˝y i rodziców

w opiece przedkoncepcyjnej oraz podejmowaç stosowne dzia∏ania edukacyjne.

12. Uczestniczyç w profilaktyce i promocji zdrowia

m∏odzie˝y i rodziców.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 095 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 765 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 435 godzin, cz´Êç praktyczna 330 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1. Przedstawiç rol´ i zadania opieki przedkoncepcyjnej w przygotowaniu do odpowiedzialnego rodzicielstwa.

2. Opisaç koncepcje i modele promocji zdrowia.

3. OkreÊliç cele, zadania i metody oddzia∏ywaƒ

edukacyjnych na m∏odzie˝ i rodziców.

4. Omówiç formy, metody i Êrodki przygotowania

rodziny oczekujàcej dziecka do porodu naturalnego

w poradni dla kobiet (K), szkole dla rodziców lub w toku indywidualnej opieki po∏o˝niczej.

13. Wspó∏uczestniczyç w realizacji opieki nad ma∏˝onkami z problemem niep∏odnoÊci.

14. Opracowaç program szko∏y dla rodziców lub

program opieki indywidualnej oraz formy, metody

i Êrodki jego realizacji w toku przygotowania rodziców

do Êwiadomego rodzicielstwa.

15. Planowaç zgodnie ze standardami opiek´ po∏o˝niczà i sprawowaç jà samodzielnie nad ci´˝arnà, rodzàcà, po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em w prawid∏owo

przebiegajàcej cià˝y, porodzie, po∏ogu oraz przy dobrym stanie dziecka.

16. Wspó∏dzia∏aç w zespole terapeutycznym — podejmujàcym opiek´ nad ci´˝arnà, rodzàcà, po∏o˝nicà,

jej dzieckiem, m´˝em — w przypadku patologii przebiegu porodu lub zaburzeƒ w stanie zdrowia dziecka,

zgodnie z aktualnà wiedzà.

17. Zapobiegaç powik∏aniom w przebiegu cià˝y,

porodu i po∏ogu ze strony matki i dziecka, podejmujàc

stosowne dzia∏ania.

18. Wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym

i interdyscyplinarnym w sprawowaniu opieki nad rodzàcà i jej m´˝em w przypadku wspó∏istnienia chorób

matki.

19. Organizowaç prac´ w∏asnà i podleg∏ego zespo-

5. Opisaç zasady opieki nad rodzicami w okresie

prokreacji.

6. Przedstawiç zasady samodzielnej, zindywidualizowanej i ciàg∏ej opieki po∏o˝niczej nad ci´˝arnà, rodzàcà, po∏o˝nicà z dzieckiem i jej m´˝em zgodnie z aktualnà wiedzà.

∏u.

20. Monitorowaç jakoÊç opieki na podstawie kryteriów standardów.

21. Planowaç i realizowaç dzia∏ania edukacyjne

w stosunku do rodziców i personelu medycznego.

7. OkreÊliç standardy opieki profesjonalnej w fizjologicznym i patologicznym przebiegu cià˝y, porodu

i po∏ogu.

22. Prowadziç dokumentacj´ procesu piel´gnowania.

8. Scharakteryzowaç aktualne metody post´powania piel´gnacyjno-leczniczego w przebiegu cià˝y, porodu i po∏ogu w przypadku wspó∏istnienia chorób

matki.

23. Podejmowaç dzia∏ania diagnostyczne i interpretowaç ich wyniki.

9. Wskazaç nowoczesne metody diagnostyczne

stosowane w po∏o˝nictwie.

10. WyjaÊniç zasady komunikowania si´ interpersonalnego i wspierania psychicznego rodziców w sytuacjach typowych oraz trudnych emocjonalnie lub

nieprzewidzianych.

24. Wykorzystywaç najnowsze osiàgni´cia nauki

i techniki.

25. Wspó∏uczestniczyç w prowadzeniu badaƒ naukowych na rzecz rozwoju zawodu, podnoszenia jakoÊci opieki po∏o˝niczej i jej upowszechniania.

26. Samodzielnie podejmowaç decyzje zgodnie

z kompetencjami po∏o˝nej.

27. Komunikowaç si´ z rodzicami w okresie prokreacji.

29. Rozwiàzywaç trudne problemy etyczne zgodnie z zasadami etyki ogólnej i zawodowej.

28. Wspieraç psychicznie rodziców lub samotnà

matk´ w sytuacjach typowych, trudnych emocjonalnie

i nieprzewidzianych.

30. Integrowaç Êrodowisko zawodowe poprzez aktywne uczestnictwo w dzia∏alnoÊci organizacji i stowarzyszeƒ zawodowych oraz towarzystw naukowych.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

—

—

15

15

45

I

Wspó∏czesne kierunki opieki nad

kobietà

15

II

Organizacja i prowadzenie Szko∏y

dla rodziców

30

Szko∏a dla rodziców

130

Poradnia K lub Poradnia planowania rodziny

Oddzia∏ rozrodczoÊci

Oddzia∏ perinatologii lub cià˝y

powik∏anej

Oddzia∏ intensywnego nadzoru

prenatalnego

III

IV

V

Opieka nad rodzinà w okresie

prokreacji

Opieka nad rodzàcà, jej dzieckiem

i m´˝em

Opieka nad po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em

¸àczna liczba godzin

130

Blok porodowy z salà porodów

rodzinnych

130

Oddzia∏ po∏o˝niczo-noworodkowy

Oddzia∏ intensywnej opieki po∏o˝niczej

Oddzia∏ intensywnej opieki neonatologicznej

435

V. Program nauczania

MODU¸ I. WSPÓ¸CZESNE KIERUNKI OPIEKI NAD

KOBIETÑ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do wartoÊciowania

wspó∏czesnych problemów w opiece nad kobietà.

¸àczna

liczba

godzin

35

35

270

35

35

70

200

35

35

235

35

330

765

pagujàcych: bezpieczne macierzyƒstwo, Szpital

Przyjazny Dziecku, karmienie piersià;

4) przedstawiç stanowisko dotyczàce wspomagania

rozrodu cz∏owieka;

5) okreÊliç funkcje organizacji i stowarzyszeƒ zawodowych w rozwoju zawodu po∏o˝nej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

6) prognozowaç i planowaç w∏asny udzia∏ i rozwój

zawodowy w kontekÊcie nowoczesnego po∏o˝nictwa;

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

7) zinterpretowaç uwarunkowania

i Êwiadczeƒ po∏o˝nej.

1) przedstawiç za∏o˝enia wskazanych strategii i inicjatyw mi´dzynarodowych w promowaniu zdrowia kobiet;

3. TreÊci nauczania

jakoÊci

pracy

1) zdrowie kobiet

2) zanalizowaç realizacj´ dyrektyw Unii Europejskiej

dotyczàcych wykonywania zawodu po∏o˝nej;

a) inicjatywy i strategie mi´dzynarodowe ochrony

i promocji zdrowia kobiet,

3) uzasadniç znaczenie inicjatyw Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO) dotyczàcych programów pro-

b) system i programy zmierzajàce do ochrony

i pot´gowania zdrowia kobiet: zwi´kszenie do-

st´pu do us∏ug, informacji i pomocy, wspieranie grup, organizacji i instytucji dzia∏ajàcych na

rzecz kobiet, rozpowszechnianie informacji

i promowanie badaƒ w dziedzinie zdrowia kobiet, finansowanie ochrony zdrowia kobiet,

przeciwdzia∏anie chorobom przenoszonym drogà p∏ciowà i zaka˝eniu wirusem Human Immunodeficiency Virus (HIV), pot´gowanie zdrowia

seksualnego i reprodukcyjnego kobiet, idea

bezpiecznego macierzyƒstwa, redukowanie

przemocy wobec kobiet, problem aborcji

w Êwietle ró˝nych wyznaƒ, kierunki rozwoju poradnictwa dla kobiet i poradnictwa rodzinnego;

2) zdrowie dziecka

a) upowszechnianie programu promocji karmienia

naturalnego,

Poz. 1922

3) zapewniç skutecznà reklam´ i nabór kandydatów;

4) zaplanowaç i realizowaç proces nauczania-uczenia

si´ adekwatny do za∏o˝eƒ programowych i potrzeb uczestników;

5) zaplanowaç i realizowaç specjalny program szko∏y

dla rodziców w przypadku cià˝y powik∏anej;

6) udzielaç wsparcia emocjonalnego i informacyjnego;

7) aktywizowaç do samoopieki;

8) komunikowaç si´ z uczestnikami zaj´ç;

9) oceniaç jakoÊç realizowanego programu i przebieg

zaj´ç.

b) inicjatywa Szpitala Przyjaznego Dziecku — propagowanie idei, za∏o˝enia organizacyjno-programowe,

3. TreÊci nauczania

c) rozwój i zadania psychologii i pedagogiki perinatalnej,

2) za∏o˝enia organizacyjne tworzenia szko∏y dla rodziców;

d) dziecko w Êwietle prawa;

3) wyposa˝enie placówki;

3) wybrane zagadnienia z dziedziny bioetyki i praw

cz∏owieka

1) cele i zadania szko∏y dla rodziców;

4) wybrane zagadnienia z dziedziny marketingu;

b) klonowanie istoty ludzkiej,

5) organizacja pracy w szkole dla rodziców — podzia∏

na grupy w zale˝noÊci od rozwoju i czasu trwania

cià˝y;

c) in˝ynieria genetyczna,

6) budowanie programów z uwzgl´dnieniem treÊci

a) wspomaganie rozrodu ludzi,

d) eksperymenty naukowe dotyczàce ludzi;

4) rozwój i promowanie zawodu po∏o˝nej

a) model opieki sprawowany przez po∏o˝nà w kontekÊcie nowoczesnego po∏o˝nictwa,

b) wspó∏praca ró˝nych specjalistów w opiece po∏o˝niczej,

c) uwarunkowania jakoÊci pracy po∏o˝nej,

d) dzia∏alnoÊç stowarzyszeƒ i organizacji zawodowych w Polsce — wspó∏praca z mi´dzynarodowymi organizacjami i stowarzyszeniami zawodowymi po∏o˝nych.

MODU¸ II. ORGANIZACJA I PROWADZENIE SZKO¸Y

DLA RODZICÓW

1. Cel modu∏u

Przygotowanie po∏o˝nej do zorganizowania i prowadzenia zaj´ç szko∏y dla rodziców.

a) higiena psychiczna i fizyczna okresu cià˝y,

b) teorie przywiàzania,

c) poród aktywny,

d) rola osoby towarzyszàcej w prawid∏owym i powik∏anym przebiegu porodu,

e) çwiczenia ogólnokszta∏tujàce i specjalne,

f) program promocji karmienia naturalnego,

g) inicjatywa Szpitala Przyjaznego Dziecku,

h) wspomaganie laktacji, zaburzenia laktacji,

i) opieka nad niemowl´ciem,

j) rozwój niemowl´cia i ma∏ego dziecka,

k) psychiczne i fizyczne zagadnienia okresu po∏ogu,

l) metody sterowania p∏odnoÊcià;

7) realizacja i ewaluacja programu szko∏y dla rodziców;

8) proces kszta∏cenia w szkole dla rodziców

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

a) poj´cie i charakterystyka uczestnika,

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

b) cele edukacji,

1) opracowaç za∏o˝enia organizacyjne szko∏y dla rodziców;

d) zasady kszta∏cenia doros∏ych,

2) opracowaç program szko∏y dla rodziców;

f) Êrodki dydaktyczne.

c) metody realizacji programu,

e) formy pracy,

MODU¸ III. OPIEKA NAD

PROKREACJI

— 13579 —

RODZINÑ

W

OKRESIE

1. Cel modu∏u

Aktualizacja, doskonalenie i nabycie nowych

umiej´tnoÊci intelektualnych i praktycznych oraz modyfikacja postawy w celu podniesienia jakoÊci opieki

nad rodzicami i dzieckiem w okresie prokreacji.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) kszta∏towaç pozytywne postawy wobec zdrowia,

jego promocji i profilaktyki chorób dotyczàce

p∏ciowoÊci, dojrzewania, postaw i aktywnoÊci seksualnej, przygotowania do rodzicielstwa;

2) uczestniczyç w opracowywaniu programów promocji zdrowia, realizowaç je i oceniaç ich skutecznoÊç;

3) okreÊliç metody oddzia∏ywaƒ zgodne z przyj´tym

programem przygotowania do rodzicielstwa oraz

potrzebami podopiecznych, a w szczególnoÊci

efektywnego regulowania p∏odnoÊci;

4) wspó∏pracowaç z osobami i instytucjami dzia∏ajàcymi na rzecz zdrowia kobiety, dziecka, rodziny,

spo∏eczeƒstwa;

5) podejmowaç dzia∏ania diagnostyczne majàce na

celu wczesne rozpoznanie cià˝y;

6) okreÊliç i tworzyç standardy opieki nad ma∏˝onkami w okresie przedkoncepcyjnym, wspma∏˝onkami z problemem niep∏odnoÊci oraz nad rodzinà

i dzieckiem w fizjologicznym przebiegu cià˝y, powik∏anym przebiegu cià˝y i w przypadku chorób

wspó∏istniejàcych z cià˝à;

7) planowaç zgodnie ze standardami opieki i samodzielnie realizowaç proces piel´gnowania w stosunku do ma∏˝onków w okresie przedkoncepcyjnym oraz rodziców i dziecka w prawid∏owo przebiegajàcej cià˝y;

8) zapobiegaç powik∏aniom w przebiegu cià˝y poprzez podejmowanie stosownych dzia∏aƒ zgodnie

z kompetencjami po∏o˝nej;

9) wspó∏pracowaç z zespo∏em terapeutycznym podejmujàcym opiek´ nad ma∏˝onkami z problemem

niep∏odnoÊci;

10) wspó∏dzia∏aç w zespole terapeutycznym podejmujàcym opiek´ nad rodzicami i dzieckiem w przypadku przebiegu cià˝y powik∏anej;

11) wspó∏pracowaç z cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego i interdyscyplinarnego w realizacji opieki

nad rodzicami i dzieckiem w przypadku wspó∏istnienia chorób z cià˝à;

12) komunikowaç si´ z rodzicami oraz cz∏onkami zespo∏ów terapeutycznych i interdyscyplinarnych

Poz. 1922

w trakcie sprawowania opieki nad rodzinà w okresie prokreacji;

13) wspieraç emocjonalnie i informacyjnie rodziców,

samotnà matk´, kobiet´ spodziewajàcà si´ niechcianego dziecka w sytuacjach typowych, trudnych bàdê nieprzewidzianych;

14) rozwiàzywaç trudne problemy etyczne zgodnie

z zasadami etyki ogólnej i zawodowej;

15) oceniaç dzia∏ania w∏asne i podleg∏ego personelu

oraz rezultaty dzia∏aƒ podj´tych w zespole terapeutycznym;

16) odpowiadaç za jakoÊç wykonanych us∏ug;

17) podejmowaç dzia∏ania diagnostyczne i interpretowaç uzyskane wyniki;

18) wykonywaç i interpretowaç cià˝owe zapisy kardiotokograficzne (KTG);

19) wykonywaç i interpretowaç wyniki badania ultrasonograficznego (USG) dotyczàce oceny usytuowania i dojrza∏oÊci dziecka, ∏o˝yska oraz iloÊci

p∏ynu owodniowego;

20) realizowaç funkcj´ dydaktyczno-wychowawczà

w stosunku do personelu medycznego;

21) prowadziç dzia∏ania edukujàce wobec ma∏˝onków

w okresie przedkoncepcyjnym, ma∏˝onków z problemem niep∏odnoÊci oraz rodziców w czasie

trwania cià˝y fizjologicznej, cià˝y powik∏anej

i w przypadku wspó∏istnienia chorób matki;

22) edukowaç rodzin´ w dziedzinie samoopieki i opieki nad dzieckiem;

23) wspó∏dzia∏aç w badaniach naukowych na rzecz

podnoszenia jakoÊci opieki po∏o˝niczej.

3. TreÊci nauczania

1) przygotowanie rodziny do pe∏nienia funkcji prokreacyjnej

a) edukacja zdrowotna w opiece przedkoncepcyjnej: p∏ciowoÊç i dojrzewanie, postawy seksualne i ich uwarunkowania, przygotowanie do pe∏nienia ról rodzicielskich,

b) programy promocji zdrowia, profilaktyki chorób

oraz wad rozwojowych p∏odu w opiece przedkoncepcyjnej,

c) udzia∏ po∏o˝nej w dzia∏aniach diagnostyczno-leczniczych i korekcyjnych w opiece przedkoncepcyjnej,

d) metody sterowania p∏odnoÊcià oraz ich wp∏yw

na zdrowie kobiety i rodziny,

e) odpowiedzialnoÊç w ˝yciu seksualnym; problem przerwania cià˝y w aspekcie etyczno-moralnym i sferze psychosomatycznej,

f) choroby przenoszone drogà p∏ciowà i zaka˝enia

HIV,

g) zasady i techniki komunikowania si´ z rodzinà

w opiece przedkoncepcyjnej,

h) zasady i metody tworzenia standardów opieki

przedkoncepcyjnej,

i) organizacja i ocena pracy w sprawowaniu opieki przedkoncepcyjnej;

2) opieka nad ma∏˝onkami z problemem niep∏odnoÊci

a) niep∏odnoÊç — niep∏odnoÊç kobieca i m´ska, jej

przyczyny, aspekt psychologiczno-socjologiczny niep∏odnoÊci ma∏˝eƒskiej,

b) nowoczesne metody diagnozowania i leczenia

niep∏odnoÊci ma∏˝eƒskiej,

4) wybrane problemy w przebiegu cià˝y

a) ocena czynników ryzyka cià˝owego,

b) post´powanie diagnostyczne i profilaktyczno-lecznicze w przypadku cià˝y powik∏anej: poronieniem, cià˝à pozamacicznà, zaÊniadem groniastym, zagro˝onej porodem przedwczesnym,

przedwczesnym odp∏yni´ciem p∏ynu owodniowego, ∏o˝yskiem przodujàcym, ∏o˝yskiem

przedwczeÊnie odklejajàcym si´, nieprawid∏owà iloÊcià p∏ynu owodniowego, cià˝à przeterminowanà i przenoszonà, wewnàtrzmacicznà

Êmiercià p∏odu, niewydolnoÊcià szyjkowà, cià˝à

mnogà, wiekiem matki, obcià˝onym wywiadem

po∏o˝niczym,

c) rozród wspomagany,

c) terapia wewnàtrzmaciczna p∏odu,

d) zap∏odnienie in vitro — aspekt etyczno-moralny,

program przygotowujàcy ma∏˝onków do zap∏odnienia in vitro,

d) przygotowanie i piel´gnowanie

w przypadku cià˝y powik∏anej,

e) wspó∏udzia∏ po∏o˝nej w diagnozowaniu i leczeniu niep∏odnoÊci ma∏˝eƒskiej,

f) komunikowanie si´ i wspieranie ma∏˝onków

z problemem niep∏odnoÊci,

g) zakres i metody edukacji ma∏˝onków z problemem niep∏odnoÊci,

h) zasady i metody tworzenia standardów opieki

nad ma∏˝onkami z problemem niep∏odnoÊci,

i) organizacja i ocena pracy zespo∏u terapeutycznego w sytuacji leczenia niep∏odnoÊci ma∏˝eƒskiej,

Poz. 1922

ci´˝arnej

e) monitorowanie stanu p∏odu,

f) zagro˝enia dla ci´˝arnej i p∏odu wynikajàce z powik∏aƒ w przebiegu cià˝y,

g) intensywny nadzór stanu ogólnego i po∏o˝niczego ci´˝arnej w cià˝y powik∏anej,

h) udzia∏ po∏o˝nej w profilaktyce i czynnoÊciach

diagnostyczno-leczniczych w przypadku powik∏anego przebiegu cià˝y,

i) rola po∏o˝nej w opiece nad ci´˝arnà w stanach

zagro˝enia ˝ycia,

j) nowoczesna aparatura stosowana w diagnozowaniu i leczeniu niep∏odnoÊci;

j) proces piel´gnowania rodziny, w przypadku wystàpienia cià˝y powik∏anej, uwzgl´dniajàcy obowiàzujàce standardy opieki po∏o˝niczej,

3) opieka nad rodzicami i dzieckiem w fizjologicznym

przebiegu cià˝y

k) przygotowanie rodziców do zabiegów po∏o˝niczych,

a) monitorowanie stanu ogólnego i po∏o˝niczego

ci´˝arnej oraz stanu zdrowia i rozwoju p∏odu

w przebiegu cià˝y fizjologicznej,

l) komunikowanie si´ z rodzinà i udzielanie wsparcia emocjonalnego w przebiegu cià˝y powik∏anej,

b) nowoczesne metody s∏u˝àce rozpoznawaniu

wczesnej cià˝y,

m) edukacja rodziców w zakresie przedstawienia

przyczyn wystàpienia powik∏aƒ i mo˝liwoÊci terapii,

c) interpretacja badania USG,

d) wykonywanie i interpretacja zapisu KTG,

e) dokumentowanie przebiegu cià˝y,

f) samodzielna, zindywidualizowana i ciàg∏a opieka nad ci´˝arnà, jej dzieckiem i m´˝em,

g) edukacja rodziców w poradni dla kobiet, szkole

dla rodziców i w toku indywidualnej opieki po∏o˝niczej,

h) zasady i metody tworzenia standardów opieki

po∏o˝niczej,

i) organizacja pracy i ocena jakoÊci opieki w prawid∏owym przebiegu cià˝y,

j) nowoczesna aparatura diagnostyczna stosowana w perinatologii,

k) wspó∏uczestniczenie w terapii wewnàtrzmacicznej p∏odu przy zastosowaniu USG;

n) organizacja i ocena pracy w∏asnej w zespole terapeutycznym w sytuacji intensywnej terapii,

o) nowoczesna aparatura diagnostyczna stosowana w perinatologii (badanie USG, KTG) i intensywnej terapii;

5) opieka nad rodzicami i p∏odem w przypadku chorób wspó∏istniejàcych z cià˝à

a) ocena mo˝liwoÊci wystàpienia powik∏aƒ w przebiegu cià˝y w przypadku istnienia chorób niepo∏o˝niczych,

b) nowoczesne metody post´powania diagnostycznego i profilaktyczno-leczniczego w przebiegu cià˝y w przypadku wspó∏istnienia chorób

wynikajàcych z reakcji organizmu kobiety na

cià˝´: gestozy, cholestazy, konfliktu serologicznego,

c) nowoczesne metody post´powania diagnostycznego i preferowane leczenie w przypadku

wspó∏istnienia chorób niepo∏o˝niczych: chorób

uk∏adu sercowo-naczyniowego, uk∏adu oddechowego, gruczo∏ów dokrewnych, uk∏adu moczowego, uk∏adu trawiennego, zakrzepowo-zatorowych, zakaênych, infekcyjnych, uk∏adu nerwowego, uk∏adu kostnego, nowotworowych,

oczu oraz urazów i niedokrwistoÊci,

d) zagro˝enia dla ci´˝arnej i p∏odu w przypadku

wspó∏istnienia chorób niepo∏o˝niczych u matki,

e) rola po∏o˝nej w monitorowaniu przebiegu cià˝y

przy wspó∏istnieniu chorób niepo∏o˝niczych,

f) proces piel´gnowania rodziny w przypadku

chorób wspó∏istniejàcych z cià˝à,

Poz. 1922

5) wspó∏dzia∏aç w zespole terapeutycznym podejmujàcym opiek´ nad rodzàcà, jej dzieckiem i m´˝em

w przypadku patologii przebiegu porodu;

6) wspó∏pracowaç z cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego i interdyscyplinarnego w realizacji opieki

nad rodzàcà, jej dzieckiem i m´˝em w przypadku

wspó∏istnienia chorób matki;

7) komunikowaç si´ z rodzàcà, jej m´˝em oraz

z cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego i interdyscyplinarnego w czasie porodu;

8) wspieraç psychicznie rodzàcà i jej m´˝a lub matk´

samotnà w sytuacjach typowych, nieprzewidzianych lub trudnych emocjonalnie;

9) rozwiàzywaç trudne etycznie problemy zgodnie

z zasadami etyki ogólnej i zawodowej,

g) udzia∏ po∏o˝nej w dzia∏aniach diagnostycznych

i profilaktyczno-leczniczych podejmowanych

w stosunku do ci´˝arnej i p∏odu w przypadku

wspó∏istnienia choroby matki,

10) organizowaç prac´ w∏asnà i podleg∏ego personelu;

h) edukacja rodziców w zakresie ich wspó∏udzia∏u

w procesie piel´gnacyjno-leczniczym w przypadku wspó∏istnienia choroby matki,

11) oceniç jakoÊç dzia∏aƒ w∏asnych i podleg∏ego personelu oraz rezultaty dzia∏aƒ podj´tych przez zespó∏ terapeutyczny;

i) komunikowanie si´ z rodzicami i udzielanie

wsparcia emocjonalnego w sytuacjach trudnych,

12) podejmowaç dzia∏ania diagnostyczne i interpretowaç uzyskane wyniki;

j) organizacja pracy zespo∏u interdyscyplinarnego

sprawujàcego opiek´ nad rodzicami i p∏odem

w przypadku wspó∏istnienia cià˝y z chorobà

matki,

k) specjalistyczna aparatura diagnostyczna.

MODU¸ IV. OPIEKA NAD RODZÑCÑ, JEJ DZIECKIEM

I M¢˚EM

1. Cel modu∏u

Aktualizacja, doskonalenie i nabycie nowych

umiej´tnoÊci intelektualnych i praktycznych oraz modyfikacja postawy w celu zapewnienia optymalnej jakoÊci opieki po∏o˝niczej nad rodzàcà, jej dzieckiem

i m´˝em.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

13) wspó∏uczestniczyç w prowadzeniu badaƒ naukowych dotyczàcych podnoszenia jakoÊci opieki po∏o˝niczej;

14) planowaç, a w czasie porodu realizowaç dzia∏ania

edukacyjne wobec rodziców;

15) realizowaç funkcj´ dydaktyczno-wychowawczà

w stosunku do personelu medycznego;

16) samodzielnie wykonywaç i interpretowaç zapisy

badania KTG;

17) sprawowaç intensywny nadzór nad matkà i dzieckiem w sytuacjach zagro˝enia ˝ycia.

3. TreÊci nauczania

1) opieka nad rodzàcà, jej dzieckiem i m´˝em w fizjologicznym przebiegu porodu

a) poród naturalny a poród aktywny,

b) poród w wodzie,

1) okreÊliç i tworzyç standardy opieki nad rodzàcà, jej

dzieckiem i m´˝em w fizjologii i patologii porodu;

c) samodzielna, zindywidualizowana i ciàg∏a opieka po∏o˝nicza w warunkach szpitalnych, Êrodowisku domowym lub domu narodzin,

2) planowaç zgodnie ze standardami opieki i samodzielnie realizowaç proces piel´gnowania dla rodzàcej, jej dziecka i m´˝a w prawid∏owo przebiegajàcym porodzie,

d) wskazania, warunki i metody preindukcji porodu,

3) prognozowaç przebieg porodu;

4) zapobiegaç powik∏aniom w przebiegu porodu ze

strony matki i dziecka poprzez podejmowanie stosownych dzia∏aƒ zgodnie z kompetencjami po∏o˝nej;

e) monitorowanie stanu ogólnego i po∏o˝niczego

rodzàcej w poszczególnych okresach porodu,

f) monitorowanie stanu dziecka w czasie porodu,

g) proces piel´gnowania rodzàcej, jej dziecka i m´˝a w czasie porodu o czasie, przed terminem

i z cià˝y biologicznie przenoszonej,

h) ∏agodzenie bólu porodowego: metody naturalne (w tym niekonwencjonalne), znieczulenie zewnàtrzoponowe,

i) dokumentowanie przebiegu porodu oraz procesu piel´gnowania,

j) zasady i metody tworzenia standardów opieki

po∏o˝niczej,

k) metody psychologicznego oddzia∏ywania na rodziców w celu tworzenia korzystnych warunków

do odbycia porodu,

l) formy i metody edukacji rodziców w czasie porodu,

m) organizacja i ocena pracy w∏asnej i zespo∏u terapeutycznego w sytuacji typowej i w przypadku porodu nag∏ego,

n) kardiotokografia, ultrasonografia Êródporodowa;

2) opieka nad rodzàcà, jej dzieckiem i m´˝em w porodzie powik∏anym

a) wskazania, warunki i metody indukcji,

l)

Poz. 1922

organizacja i ocena pracy w∏asnej i zespo∏u terapeutycznego w sytuacji intensywnej terapii,

m) aparatura stosowana w sytuacji intensywnej

opieki;

3) opieka nad rodzàcà, jej dzieckiem i m´˝em w przypadku wspó∏istnienia chorób matki

a) czynniki ryzyka cià˝owego a poród,

b) nowoczesne metody post´powania diagnostyczno-leczniczego w czasie porodu, w przypadku wspó∏istnienia chorób wynikajàcych z reakcji organizmu kobiety na cià˝´: gestozy (nadciÊnienia indukowanego cià˝à), cholestazy, immunizacji Rh,

c) nowoczesne metody post´powania diagnostyczno-po∏o˝niczego w czasie porodu w przypadku chorób niepo∏o˝niczych: chorób uk∏adu

sercowo-naczyniowego,

zakrzepowo-zatorowych, uk∏adu oddechowego, gruczo∏ów dokrewnych, uk∏adu moczowego, uk∏adu pokarmowego, zakaênych, infekcyjnych, uk∏adu nerwowego, uk∏adu kostnego, nowotworowych

oraz cukrzycy i niedokrwistoÊci,

b) powik∏ania przebiegu porodu zale˝ne od: nieprawid∏owej budowy miednicy kostnej rodzàcej, nieprawid∏owego usytuowania p∏odu

w macicy; zaburzeƒ: w przebiegu mechanizmu

porodowego, czynnoÊci skurczowej mi´Ênia

macicy, w rozwieraniu si´ cz´Êci pochwowej

szyjki macicy, w funkcjonowaniu, oddzielaniu

i wydalaniu ∏o˝yska, wypadni´cia p´powiny

i cz´Êci drobnych p∏odu,

d) niebezpieczeƒstwa dla rodzàcej i dziecka wynikajàce ze wspó∏istnienia chorób,

c) nieprawid∏owy przebieg porodu uwarunkowany

zaburzeniami stanu zdrowia dziecka,

g) udzia∏ po∏o˝nej w diagnostyce i terapii rodzàcej

i dziecka w przypadku wspó∏istnienia z cià˝à

chorób matki,

d) rola po∏o˝nej w profilaktyce powik∏aƒ porodowych,

e) udzia∏ po∏o˝nej w prowadzeniu intensywnego

nadzoru stanu ogólnego i po∏o˝niczego rodzàcej oraz dzia∏aƒ terapeutycznych w stanach zagro˝enia ˝ycia,

f) intensywny nadzór stanu zdrowia dziecka oraz

terapia wewnàtrzmaciczna i pourodzeniowa —

udzia∏ po∏o˝nej,

g) proces piel´gnowania rodzàcej, jej dziecka i m´˝a w porodzie powik∏anym,

h) post´powanie po∏o˝nej w przygotowaniu rodzàcej i jej m´˝a do porodu zabiegowego, zabiegów i operacji po∏o˝niczych,

i) rola po∏o˝onej podczas porodu: zabiegowego,

z po∏o˝enia p∏odu pod∏u˝nego miednicowego,

z cià˝y mnogiej, z cià˝y martwej, przy zabiegach

i operacjach po∏o˝niczych,

j) wybrane metody komunikowania si´ z rodzicami w przypadku porodu powik∏anego — udzielanie wsparcia,

k) okreÊlone metody i zakres edukacji rodziców

w patologii przebiegu porodu,

e) monitorowanie stanu matki i dziecka oraz post´pu porodu w przypadku wspó∏istnienia z cià˝à chorób matki,

f) proces piel´gnowania rodzàcej, jej dziecka i m´˝a w sytuacji chorób matki wspó∏istniejàcych

z cià˝à,

h) edukacja rodziców wdra˝ajàca ich do wspó∏udzia∏u w procesie piel´gnacyjno-leczniczym,

i) okreÊlone metody komunikowania si´ z rodzicami w sytuacji trudnej emocjonalnie — sposoby

rozwiàzywania,

j) organizacja i ocena pracy zespo∏u interdyscyplinarnego sprawujàcego opiek´ nad rodzàcà ze

wspó∏istniejàcà chorobà, jej dzieckiem i m´˝em,

k) nowoczesna aparatura stosowana w monitorowaniu stanu matki i dziecka.

MODU¸ V. OPIEKA NAD PO¸O˚NICÑ, JEJ DZIECKIEM

I M¢˚EM

1. Cel modu∏u

Sprawowanie profesjonalnej opieki nad po∏o˝nicà,

jej dzieckiem i m´˝em w chorobie i stanach zagro˝enia

˝ycia w po∏ogu.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania po∏o˝na powinna

1) okreÊliç i opracowaç standardy opieki nad po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em w fizjologii i patologii

po∏ogu;

2) planowaç zgodnie ze standardami opieki i samodzielnie realizowaç opiek´ w stosunku do po∏o˝nicy, jej dziecka i m´˝a w prawid∏owo przebiegajàcym po∏ogu;

3) oceniaç skutecznoÊç i jakoÊç opieki po∏o˝niczej;

4) zapobiegaç powik∏aniom u po∏o˝nicy;

5) dokonaç oceny stanu zdrowia dziecka i potencjalnych zagro˝eƒ;

Poz. 1922

c) monitorowanie i ocena stanu dziecka po porodzie,

d) samodzielne, zindywidualizowane i ciàg∏e piel´gnowanie po∏o˝nicy, jej dziecka i m´˝a,

e) komunikowanie si´ po∏o˝nej z rodzicami,

f) udzielanie wsparcia w celu tworzenia korzystnych warunków do odbycia po∏ogu,

g) edukacja rodziców,

h) dokumentowanie przebiegu po∏ogu oraz procesu piel´gnowania,

i) metody i zasady samoopieki kobiety w po∏ogu,

6) wykonaç szczepienia ochronne noworodka;

j) program karmienia naturalnego,

7) podejmowaç dzia∏ania w stanach zagro˝enia ˝ycia

noworodka;

k) zasady i metody tworzenia standardów opieki

w po∏ogu,

8) wspó∏dzia∏aç z cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego

i interdyscyplinarnego w realizacji opieki nad po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em w przypadku patologii po∏ogu i wspó∏istnienia chorób matki;

l) standardy opieki w po∏ogu,

9) komunikowaç si´ z po∏o˝nicà, jej m´˝em oraz

cz∏onkami zespo∏u terapeutycznego i interdyscyplinarnego;

10) wspieraç psychicznie po∏o˝nic´ i jej m´˝a lub matk´ samotnà w sytuacjach typowych lub trudnych

emocjonalnie czy nieprzewidzianych;

11) u∏atwiaç prze˝ywanie etapów ˝a∏oby po stracie

dziecka;

12) rozwiàzywaç trudne etycznie problemy zgodnie

z zasadami etyki ogólnej i zawodowej,

13) organizowaç prac´ w∏asnà i podleg∏ego personelu;

m) metody regulacji urodzeƒ;

2) opieka nad po∏o˝nicà w patologicznym przebiegu

po∏ogu

a) nieprawid∏owy przebieg po∏ogu uwarunkowany: nieprawid∏owà inwolucjà macicy, nadmiernym krwawieniem w po∏ogu, rozst´pem spojenia ∏onowego, obra˝eniami kana∏u rodnego, zatrzymaniem odchodów, zaburzeniami w przebiegu laktacji, zaka˝eniami po∏ogowymi, zaka˝eniami ogólnymi,

b) udzia∏ po∏o˝nej w opiece nad po∏o˝nicà w stanach zagro˝enia ˝ycia,

c) edukacja rodziców — przyczyny i mo˝liwoÊci terapii w patologii przebiegu po∏ogu,

d) monitorowanie stanu ogólnego i po∏o˝niczego

pacjentki i stanu dziecka po ci´ciu cesarskim,

14) oceniç dzia∏ania w∏asne i podleg∏ego personelu

oraz rezultaty dzia∏aƒ podj´tych w zespole terapeutycznym;

e) proces piel´gnowania po∏o˝nicy, jej dziecka

i m´˝a po ci´ciu cesarskim uwzgl´dniajàcy obowiàzujàce standardy opieki po∏o˝niczej,

15) podejmowaç dzia∏ania diagnostyczne i interpretowaç uzyskane wyniki;

f) organizacja pracy zespo∏u interdyscyplinarnego

sprawujàcego opiek´ nad po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em w powik∏anym przebiegu po∏ogu

lub w przypadku zaburzeƒ zdrowia dziecka;

16) planowaç i realizowaç edukacj´ wobec rodziców

w po∏ogu;

17) edukowaç po∏o˝nic´ w dziedzinie samoopieki

i opieki nad dzieckiem;

18) wspieraç nawiàzywanie kontaktów matki z dzieckiem i ojca z dzieckiem.

3) opieka nad noworodkiem

a) badanie fizykalne: ocena poszczególnych uk∏adów, badania dodatkowe i interpretacja wyników,

3. TreÊci nauczania

b) badania przesiewowe: badanie s∏uchu, ocena

stawów biodrowych, wczesna diagnostyka chorób metabolicznych,

1) opieka nad po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em w fizjologicznym przebiegu po∏ogu i przy dobrym stanie dziecka

c) szczepienia ochronne noworodka,

a) wspó∏czesna organizacja oddzia∏u po∏o˝niczo-noworodkowego,

b) monitorowanie stanu ogólnego i po∏o˝niczego

w po∏ogu,

d) metody i Êrodki piel´gnacji skóry i b∏on Êluzowych,

e) zaburzenia zdrowia dziecka we wczesnym okresie poporodowym: noworodek z niskà masà

urodzeniowà, stany zagro˝enia ˝ycia noworod-

ka, noworodek z problemami hematologicznymi, dziecko z zaburzonym metabolizmem i gospodarkà hormonalnà, noworodek z chorobà

zakaênà,

f) udzia∏ po∏o˝nej w czynnoÊciach diagnostycznych i profilaktyczno-leczniczych podejmowanych w stosunku do po∏o˝nicy w przypadku istnienia chorób niepo∏o˝niczych,

f) stany zagro˝enia ˝ycia: reanimacja i resuscytacja, niewydolnoÊç krà˝eniowo-oddechowa, bezdech noworodka — diagnostyka, zapobieganie,

post´powanie, kontrola parametrów ˝yciowych,

g) edukacja rodziców w zakresie ich wspó∏udzia∏u

w procesie piel´gnacyjno-leczniczym w przypadku istnienia chorób niepo∏o˝niczych,

g) problemy piel´gnacyjne noworodków z wadami wrodzonymi,

h) piel´gnacja noworodków w nag∏ych stanach

chirurgicznych,

i) problemy kliniczne i piel´gnacyjne noworodków

z infekcjà,

j) transport noworodka,

k) komunikowanie si´ z rodzicami w sytuacji nieprzewidzianej, udzielenie wsparcia;

4) opieka nad po∏o˝nicà, jej dzieckiem i m´˝em

w przypadku wspó∏istnienia chorób matki

a) post´powanie diagnostyczne i profilaktyczno-lecznicze w po∏ogu, w przypadku wspó∏istnienia chorób wynikajàcych z reakcji organizmu

kobiety na cià˝´: gestozy (nadciÊnienia indukowanego cià˝à), cholestazy, immunizacji Rh oraz

chorób niepo∏o˝niczych: chorób uk∏adu sercowo-naczyniowego, uk∏adu oddechowego, gruczo∏u dokrewnego, uk∏adu moczowego, uk∏adu

trawiennego, zakrzepowo-zatorowych, wàtroby,

zakaênych, infekcyjnych, uk∏adu nerwowego,

uk∏adu kostnego, nowotworowych, cukrzycy,

niedokrwistoÊci,

h) komunikowanie si´ z rodzicami w sytuacjach

trudnych emocjonalnie — udzielanie wsparcia,

i) organizacja pracy zespo∏u interdyscyplinarnego

sprawujàcego opiek´ nad po∏o˝nicà z istniejàcà

chorobà niepo∏o˝niczà,

j) specjalistyczna aparatura diagnostyczna stosowana w monitorowaniu stanu po∏o˝nicy i jej

dziecka.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

b) post´powanie diagnostyczne i profilaktyczne

w po∏ogu nad po∏o˝nicà z obni˝onym nastrojem, depresjà lub psychozà poporodowà,

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

c) opieka nad matkà (po∏o˝nicà) i jej rodzinà w sytuacjach szczególnych — opieka nad matkà samotnà, m∏odocianà, po urodzeniu dziecka z wadami wrodzonymi, po stracie dziecka,

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa po∏o˝niczego lub w dziedzinie pokrewnej;

d) niebezpieczeƒstwa dla po∏o˝nicy i dziecka wynikajàce ze wspó∏istnienia chorób,

e) proces piel´gnowania po∏o˝nicy, jej dziecka

i m´˝a w sytuacji istnienia niepo∏o˝niczych chorób matki,

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 25

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

NEONATOLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK I PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

II. Czas trwania specjalizacji

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawowania kompleksowej opieki nad noworodkiem

zdrowym, chorym i wymagajàcym intensywnego

nadzoru.

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 080 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym

wynosi 330 godzin.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi 750 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 365 godzin, cz´Êç praktyczna 385 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1. Omówiç kierunki rozwoju piel´gniarstwa neonatologicznego.

2. Scharakteryzowaç organizacj´ opieki piel´gniarskiej w neonatologii.

3. Organizowaç prac´ zespo∏u piel´gniarskiego

w opiece nad noworodkiem.

4. Opracowywaç i wdra˝aç standardy opieki nad

noworodkiem w ró˝nych stanach.

Poz. 1922

12. Organizowaç grupy wsparcia dla kobiet karmiàcych.

13. Udzielaç wsparcia kobietom z nietypowymi

problemami laktacyjnymi.

14. Wskazaç sposoby efektywnej piel´gnacji noworodków chorych i z niskà masà urodzeniowà.

15. Scharakteryzowaç zasady ˝ywienia jelitowego

i pozajelitowego noworodków.

16. Zapewniç profesjonalnà opiek´ noworodkom

w stanach ci´˝kich leczonych na oddzia∏ach intensywnej terapii neonatologicznej (OITN).

17. Edukowaç rodziców w zakresie piel´gnacji noworodka zdrowego i z problemami zdrowotnymi.

18. Wspó∏uczestniczyç w dzia∏aniach ratujàcych

˝ycie noworodka.

5. Doradzaç innym piel´gniarkom, po∏o˝nym w zakresie doboru metod i Êrodków s∏u˝àcych piel´gnowaniu noworodka zdrowego, chorego i w stanach zagro˝enia ˝ycia.

19. Wdra˝aç i realizowaç programy majàce na celu zmniejszenie umieralnoÊci oko∏oporodowej noworodków.

6. Omówiç i wspó∏uczestniczyç w badaniach diagnostycznych stosowanych w neonatologii.

20. Prowadziç wczesnà rehabilitacj´ noworodka.

7. Wspó∏uczestniczyç w diagnostyce prenatalnej.

21. Wykonywaç wysokospecjalistyczne zabiegi

piel´gnacyjne.

8. Wykonaç badanie fizykalne i oceniç stan zdrowia noworodka.

9. Prowadziç szczepienia ochronne noworodków.

10. Promowaç karmienie naturalne.

11. Zapobiegaç zaburzeniom laktacyjnym.

22. Wspó∏pracowaç z rodzinà i udzielaç wsparcia

w sytuacjach trudnych.

23. Zaplanowaç i realizowaç edukacj´ zdrowotnà

matek, rodziców.

24. Monitorowaç jakoÊç opieki nad noworodkiem.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

STA˚

Teoria —

liczba

godzin

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

1

2

3

4

5

6

I

Organizacja opieki i epidemiologia w piel´gniarstwie neonatologicznym

30

—

—

30

II

140

Oddzia∏ cià˝y powik∏anej

Oddzia∏ po∏o˝niczo-noworodkowy

Oddzia∏ patologii noworodka

35

Rola i zadania piel´gniarki, po∏o˝nej w opiece nad noworodkiem

III

Opieka piel´gniarska nad noworodkiem z urazem oko∏oporodowym i z wadà wrodzonà

35

Oddzia∏ chirurgii noworodka lub

Oddzia∏ pooperacyjny

35

70

IV

Opieka piel´gniarska nad noworodkiem przedwczeÊnie urodzonym i z niskà masà urodzeniowà

35

Oddzia∏ wczeÊniaków

35

70

1

2

3

4

5

6

V

Opieka piel´gniarska nad noworodkiem chorym

35

—

—

35

VI

Opieka piel´gniarska nad noworodkiem w stanach zagro˝enia ˝ycia

90

Oddzia∏ intensywnej terapii neonatologicznej (OITN)

105

195

¸àczna liczba godzin

365

385

750

V. Program nauczania

MODU¸ I. ORGANIZACJA OPIEKI I EPIDEMIOLOGIA

W PIEL¢GNIARSTWIE NEONATOLOGICZNYM

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do pe∏nienia

roli lidera w piel´gniarstwie neonatologicznym.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) omówiç kierunki rozwoju piel´gniarstwa neonatologicznego;

2) scharakteryzowaç organizacj´ opieki piel´gniarskiej w neonatologii;

3) omówiç rozwój i formy organizacji medycyny perinatalnej;

4) nawiàzywaç wspó∏prac´ ze stowarzyszeniami zawodowymi;

5) wspó∏uczestniczyç w opracowywaniu standardów

zapobiegania zaka˝eniom wewnàtrzszpitalnym;

6) promowaç programy ograniczajàce wskaênik porodów przedwczesnych, hipotrofii noworodków

oraz umieralnoÊci oko∏oporodowej;

3) organizacja opieki piel´gniarskiej w neonatologii,

cele, zadania i struktura organizacyjna opieki nad

noworodkiem;

4) zadania i funkcje oÊrodków I, II i III stopnia referencyjnoÊci;

5) zaka˝enia wewnàtrzszpitalne, epidemiologia zaka˝eƒ, standardy post´powania, zasady sanitarno-epidemiologiczne, metody i Êrodki dezynfekcji,

ocena skutecznoÊci dzia∏aƒ;

6) programy ograniczajàce wskaênik porodów przedwczesnych, hipotrofii oraz umieralnoÊci oko∏oporodowej noworodków;

7) wspó∏praca w zespole interdyscyplinarnym;

8) opracowywanie standardów opieki piel´gniarskiej

nad noworodkiem, budowanie standardów, ocena

i analiza standardów, modyfikowanie standardów,

ocena jakoÊci opieki piel´gniarskiej w neonatologii;

9) problemy etyczne w neonatologii (wybrane zagadnienia);

10) doskonalenie zawodowe piel´gniarek, po∏o˝nych

w dziedzinie piel´gniarstwa neonatologicznego;

11) za∏o˝enia programów: „Szpital Przyjazny Dziecku”, „Program Poprawy Opieki Perinatalnej w Polsce”, „Bezpieczne Macierzyƒstwo”.

7) opracowywaç standardy opieki piel´gniarskiej nad

noworodkiem;

MODU¸ II. ROLA I ZADANIA PIEL¢GNIARKI, PO¸O˚NEJ W OPIECE NAD NOWORODKIEM

8) analizowaç problemy etyczne w neonatologii;

1. Cel modu∏u

9) planowaç i prowadziç doskonalenie zawodowe

piel´gniarek, po∏o˝nych neonatologicznych;

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawowania opieki nad noworodkiem oraz kobietà w okresie

oko∏oporodowym.

10) stosowaç idee programów: „Szpital Przyjazny

Dziecku” i „Bezpieczne Macierzyƒstwo”;

11) realizowaç w miejscu pracy za∏o˝enia „Programu

Poprawy Opieki Perinatalnej w Polsce”.

3. TreÊci nauczania

1) rozwój piel´gniarstwa neonatologicznego w Polsce i na Êwiecie, kierunki rozwoju piel´gniarstwa

neonatologicznego;

2) rozwój i formy organizacji medycyny perinatalnej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) scharakteryzowaç przyczyny zaburzeƒ w fizycznym

i psychicznym rozwoju dziecka w okresie prenatalnym;

2) omówiç znaczenie edukacji prozdrowotnej w okresie przedkoncepcyjnym dla zdrowia dziecka;

3) wymieniç znaczenie i metody diagnostyki prenatalnej;

4) zanalizowaç ró˝nice pomi´dzy organizmem noworodka a organizmem cz∏owieka doros∏ego;

5) promowaç karmienie naturalne;

6) rozwiàzywaç problemy laktacyjne;

7) omówiç skutki sztucznego ˝ywienia noworodka;

8) wykonaç badanie fizykalne i oceniç stan zdrowia

noworodka;

9) oceniç stopieƒ dojrza∏oÊci noworodka;

10) rozpoznawaç noworodki z grup ryzyka;

11) rozpoznawaç u noworodka objawy zagro˝enia ˝ycia;

12) zaplanowaç i modyfikowaç opiek´ nad noworodkiem po porodzie w zale˝noÊci od jego stanu zdrowia;

13) wspó∏uczestniczyç w wykonywaniu badaƒ przesiewowych;

14) przedstawiç normy podstawowych badaƒ laboratoryjnych u noworodka;

15) monitorowaç stan zdrowia noworodka przy pomocy aparatury stosowanej w oddzia∏ach neonatologicznych;

16) wspó∏uczestniczyç w wykonywaniu badaƒ i zabiegów stosowanych w oddzia∏ach neonatologicznych;

17) stosowaç zasady transportu noworodka;

18) stosowaç zasady podawania leków u noworodków;

19) stosowaç zasady przetaczania krwi i preparatów

krwiopochodnych u noworodków;

20) stosowaç metody wspierajàce rozwój noworodka;

21) podjàç dzia∏ania ∏agodzàce stres i ból u noworodka;

22) edukowaç rodziców w zakresie opieki nad noworodkiem;

d) wybrane choroby wynikajàce z reakcji organizmu kobiety na cià˝´ (nadciÊnienie indukowane

cià˝à, cholestaza, uk∏ad grupowy Rh-immunizacja, choroba hemolityczna),

e) zewn´trzne czynniki teratogenne (promieniowanie, leki, u˝ywki, Êrodki chemiczne);

2) specyfika organizmu noworodka

a) mechanizmy adaptacyjne,

b) odpornoÊç,

c) termoregulacja,

d) ˝ywienie,

e) gospodarka wodno-elektrolitowa,

f) wybrane zagadnienia z psychologii prenatalnej;

3) badanie fizykalne i ocena stanu zdrowia noworodka;

4) ocena dojrza∏oÊci noworodka;

5) rozpoznawanie noworodków z grup ryzyka, ocena

parametrów ˝yciowych;

6) objawy zagro˝enia ˝ycia;

7) problematyka zwiàzana z karmieniem naturalnym;

8) opieka nad noworodkiem po porodzie: w szpitalu,

w domu;

9) badania przesiewowe, badanie stawów biodrowych, badanie w kierunku wykrywania chorób

metabolicznych, badanie s∏uchu;

10) badania diagnostyczne noworodka oraz interpretacja wyników;

11) monitorowanie stanu zdrowia dziecka przy pomocy aparatury stosowanej w oddzia∏ach neonatologicznych, analizator tlenowy, oksymetr pulsacyjny,

monitorowanie pracy serca, temperatury, oddechu;

12) wybrane zabiegi wykonywane w oddzia∏ach neonatologicznych

a) iniekcje domi´Êniowe,

b) pobieranie krwi do badaƒ z t´tnicy promieniowej i z innych t´tnic,

c) cewnikowanie naczyƒ p´powinowych,

23) wspieraç rodziców w sytuacjach trudnych.

d) zak∏adanie wlewów kroplowych,

3. TreÊci nauczania

e) tlenoterapia,

1) wp∏yw przebiegu okresu prenatalnego na rozwój

i zdrowie noworodka

a) wybrane zagadnienia z psychologii prenatalnej,

b) higiena okresu przedkoncepcyjnego i cià˝y,

c) wybrane choroby niepo∏o˝nicze matki (cukrzyca, choroby uk∏adu sercowo-naczyniowego,

choroby nowotworowe, choroby uk∏adu moczowego, zaburzenia hormonalne, zaka˝enia),

Poz. 1922

f) fototerapia,

g) toaleta drzewa oskrzelowego,

h) zak∏adanie zg∏´bnika do ˝o∏àdka,

i) pobieranie moczu do badaƒ,

j) pobieranie wymazów;

13) transport noworodka, transport wewnàtrzszpitalny, transport in utero, transport do oÊrodka nadrz´dnego;

14) wspieranie dziecka w rozwoju, komunikacja i kontakt z dzieckiem i rodzicami, znaczenie dotyku, system „rooming-in”, metoda kangura;

d) niedro˝noÊci przewodu pokarmowego,

15) stres i ból noworodka, kontekst psychologiczny,

kontekst fizyczny, dzia∏ania piel´gniarskie i zapobieganie;

g) przepukliny oponowo-rdzeniowej;

16) edukacja rodziców w zakresie opieki nad dzieckiem;

17) farmakoterapia okresu noworodkowego, leki stosowane u noworodków, zasady przygotowywania

leków, zasady ∏àcznego podawania leków, drogi

podawania leków;

18) leczenie krwià i preparatami krwiopochodnymi,

zasady przetaczania, powik∏ania;

19) post´powanie piel´gniarskie w przypadku zgonu

noworodka.

MODU¸ III. OPIEKA PIEL¢GNIARSKA NAD NOWORODKIEM Z URAZEM OKO¸OPORODOWYM

I Z WADÑ WRODZONÑ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawowania opieki nad noworodkiem z urazem oko∏oporodowym i z wadà wrodzonà.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

e) martwiczego zapalenia jelit,

f) przepukliny p´powinowej i gastroschizy,

2) piel´gnowanie noworodka z urazami oko∏oporodowymi

a) skóry i tkanki podskórnej,

b) uk∏adu kostnego,

c) oÊrodkowego uk∏adu nerwowego,

d) obwodowego uk∏adu nerwowego,

e) oka,

f) narzàdów jamy brzusznej;

3) udzia∏ piel´gniarki, po∏o˝nej w specjalistycznych

badaniach diagnostycznych;

4) udzia∏ piel´gniarki, po∏o˝nej w zabiegach wykonywanych u noworodka;

5) udzia∏ piel´gniarki, po∏o˝nej w rehabilitacji noworodka;

6) komunikacja, wspieranie i edukacja rodziców

dziecka z wadà wrodzonà i urazem oko∏oporodowym.

MODU¸ IV. OPIEKA PIEL¢GNIARSKA NAD NOWORODKIEM PRZEDWCZEÂNIE URODZONYM I Z NISKÑ MASÑ URODZENIOWÑ

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1. Cel modu∏u

1) rozpoznawaç objawy urazu oko∏oporodowego

i wady wrodzonej;

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawowania opieki nad noworodkiem przedwczeÊnie urodzonym i z niskà masà urodzeniowà.

2) scharakteryzowaç problemy piel´gnacyjne noworodka z urazem oko∏oporodowym i z wadà wrodzonà;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

3) opracowywaç i wdra˝aç standardy piel´gnowania

noworodka z urazem oko∏oporodowym i z wadà

wrodzonà;

4) modyfikowaç dzia∏ania piel´gnacyjne stosownie

do stanu zdrowia noworodka;

5) przygotowaç noworodka do specjalistycznych badaƒ diagnostycznych;

6) zapewniç noworodkowi opiek´ w czasie i po badaniu, zabiegu diagnostycznym;

7) wspó∏uczestniczyç we wczesnej rehabilitacji;

8) udzielaç rodzicom wsparcia emocjonalnego;

9) edukowaç rodziców w zakresie piel´gnacji.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) omówiç przyczyny wczeÊniactwa i wewnàtrzmacicznego zahamowania wzrastania;

2) scharakteryzowaç epidemiologi´ umieralnoÊci

oko∏oporodowej wczeÊniaków i noworodków z niskà masà urodzeniowà;

3) scharakteryzowaç problemy piel´gnacyjne;

4) opracowywaç i wdra˝aç standardy post´powania

z wczeÊniakiem i noworodkiem z niskà masà urodzeniowà;

5) modyfikowaç dzia∏ania piel´gnacyjne stosownie

do stanu zdrowia dziecka;

3. TreÊci nauczania

6) wspó∏uczestniczyç w badaniach, zabiegach i rehabilitacji;

1) piel´gnowanie noworodka z wadami wrodzonymi

7) podejmowaç dzia∏ania ratujàce ˝ycie dziecka;

b) przetoki prze∏ykowo-tchawiczej,

8) udzielaç rodzicom wsparcia emocjonalnego i informacyjnego;

c) przepony,

9) edukowaç rodziców w zakresie piel´gnacji.

a) twarzoczaszki i szyi,

3. TreÊci nauczania

b) uk∏adu sercowo-naczyniowego,

1) programy zapobiegania porodom przedwczesnym, hipotrofii i umieralnoÊci oko∏oporodowej;

c) hematologicznymi,

2) piel´gnowanie noworodków przedwczeÊnie urodzonych i z niskà masà urodzeniowà — problemy

wynikajàce z niedojrza∏oÊci i zaburzeƒ funkcjonowania

a) uk∏adu oddechowego,

b) uk∏adu sercowo-naczyniowego,

c) termoregulacji,

d) uk∏adu nerwowego,

e) uk∏adu pokarmowego,

f) gospodarki wodno-elektrolitowej,

g) uk∏adu immunologicznego;

3) piel´gnowanie noworodka z niedokrwistoÊcià;

4) opieka piel´gniarska nad noworodkiem we wstrzàsie oko∏oporodowym;

5) wczesna rehabilitacja i wspieranie w rozwoju;

6) ˝ywienie dojelitowe i pozajelitowe;

7) przewidywanie rozwoju dziecka z wewnàtrzmacicznym zahamowaniem wzrastania i przedwczeÊnie urodzonego.

MODU¸ V. OPIEKA PIEL¢GNIARSKA NAD NOWORODKIEM CHORYM

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawowania opieki nad noworodkiem chorym.

Poz. 1922

d) metabolicznymi i gospodarki wodno-elektrolitowej,

e) neurologicznymi,

f) w przebiegu ˝ó∏taczki patologicznej;

2) piel´gnowanie noworodka w chorobach infekcyjnych;

3) piel´gnowanie noworodka matki zaka˝onej wirusowym zapaleniem wàtroby;

4) piel´gnowanie noworodka matki zaka˝onej wirusem HIV;

5) piel´gnowanie noworodka z posocznicà;

6) piel´gnowanie noworodka matki uzale˝nionej.

MODU¸ VI. OPIEKA PIEL¢GNIARSKA NAD NOWORODKIEM W STANACH ZAGRO˚ENIA

˚YCIA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawowania opieki nad noworodkiem w stanach zagro˝enia

˝ycia.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) organizowaç prac´ na oddziale intensywnej terapii

neonatologicznej;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) scharakteryzowaç problemy piel´gnacyjne;

2) zaplanowaç i realizowaç proces piel´gnowania noworodka;

3) przygotowaç noworodka do badaƒ diagnostycznych i zabiegów;

4) modyfikowaç post´powanie piel´gnacyjne stosownie do stanu zdrowia dziecka;

5) rozpoznawaç objawy g∏odu narkotycznego u noworodka oraz zaplanowaç i realizowaç opiek´ nad

nim;

6) edukowaç rodziców w zakresie piel´gnacji;

7) udzielaç rodzicom porad i wsparcia.

3. TreÊci nauczania

1) piel´gnowanie noworodka chorego z wybranymi

zaburzeniami

a) uk∏adu oddechowego,

2) wspó∏uczestniczyç w inwazyjnych badaniach diagnostycznych;

3) rozpoznawaç objawy zagro˝enia ˝ycia noworodka;

4) zaplanowaç i zrealizowaç dzia∏ania piel´gnacyjne

w stanach zagro˝enia ˝ycia;

5) podjàç dzia∏ania resuscytacyjno-reanimacyjne;

6) stosowaç zasady farmakoterapii na oddziale intensywnej terapii neonatologicznej;

7) prowadziç profilaktyk´ powik∏aƒ po intubacji;

8) stosowaç tlenoterapi´;

9) monitorowaç ból u noworodka;

10) wspó∏dzia∏aç w rehabilitacji noworodka;

11) udzielaç wsparcia rodzicom dzieci leczonych na

oddziale intensywnej terapii neonatologicznej;

12) opracowaç i wdra˝aç standardy opieki piel´gniarskiej nad noworodkiem leczonym na oddziale intensywnej terapii neonatologicznej;

13) oceniaç jakoÊç podj´tych dzia∏aƒ piel´gniarskich;

14) doskonaliç umiej´tnoÊci rozwiàzywania problemów i podejmowania decyzji;

15) udzielaç wsparcia innym piel´gniarkom i po∏o˝nym zatrudnionym na oddziale intensywnej terapii neonatologicznej.

3. TreÊci nauczania

rodkiem), rozedma, niedodma, dysplazja oskrzelowo-p∏ucna;

13) farmakoterapia na OITN (dawki, drogi i techniki

podawania, obserwacja i skutki uboczne)

a) narkotyki i inne Êrodki przeciwbólowe,

b) leki dzia∏ajàce na uk∏ad krà˝enia (antyarytmiki,

rozszerzajàce naczynia krwionoÊne, katecholaminy, glikozydy nasercowe),

1) organizacja pracy piel´gniarek i po∏o˝nych na oddziale intensywnej terapii neonatologicznej;

c) Êrodki znieczulajàce miejscowo,

2) monitorowanie czynnoÊci ˝yciowych noworodków

w stanach zagro˝enia ˝ycia;

e) antybiotykoterapia,

3) badania specjalistyczne noworodka w stanach zagro˝enia ˝ycia, przygotowanie do badania, wykonanie badania i interpretacja wyników;

4) niewydolnoÊç krà˝eniowo-oddechowa jako jedna

z najcz´stszych przyczyn stanów zagro˝enia ˝ycia

u noworodka (przyczyny, leczenie i piel´gnowanie);

5) problemy kliniczne i piel´gnacyjne w chorobach

uk∏adu oddechowego, respiratory distress syndrome (RDS) — leczenie surfaktantem, zespó∏ Morganiego, Adamsa i Stockesa (MAS), zapalenie

p∏uc;

6) problemy kliniczne i piel´gnacyjne w wybranych

stanach wymagajàcych interwencji chirurgicznej

a) zaroÊni´cie nozdrzy tylnych,

b) Zespó∏ Piere-Robin,

c) niedro˝noÊç przewodu pokarmowego,

d) przepuklina przeponowa,

e) przepuklina rdzeniowa,

f) zmartwiajàce zapalenie jelita cienkiego i okr´˝nicy (NEC),

Poz. 1922

d) sedacja na OITN,

f) zastosowanie barbituranów;

14) percepcja bólu u noworodka i jego monitorowanie;

15) rehabilitacja noworodków na OITN;

16) standaryzacja Êwiadczeƒ piel´gniarskich na OITN;

17) ˝ywienie noworodków w stanach zagro˝enia ˝ycia;

18) formy wsparcia stosowane dla rodziców dzieci leczonych na OITN;

19) dylematy etyczne na OITN.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

g) wytrzewienie,

h) wady wrodzone serca;

7) wstrzàs (rodzaje, post´powanie);

8) problemy kliniczne i piel´gnacyjne w wybranych

zaburzeniach neurologicznych prowadzàcych do

stanów zagro˝enia ˝ycia;

9) resuscytacja i reanimacja noworodków;

10) intubowanie noworodków, dobór sprz´tu i technika intubacji noworodka, powik∏ania po przed∏u˝onej respiratoterapii, profilaktyka powik∏aƒ pointubacyjnych;

11) tlenoterapia noworodka, st´˝enie tlenu, czas pobytu w Êrodowisku o wysokiej zawartoÊci tlenu, powik∏ania po tlenoterapii i ich profilaktyka;

12) noworodki z powik∏aniami po sztucznej wentylacji,

odma op∏ucnowa (drena˝, post´powanie z nowo-

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa neonatologicznego lub w dziedzinie pokrewnej;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 26

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE PIEL¢GNIARSTWA

EPIDEMIOLOGICZNEGO DLA PIEL¢GNIAREK I PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

14. Analizowaç procedury szpitalne.

Celem specjalizacji jest uzyskanie przez piel´gniark´, po∏o˝nà specjalistycznych kwalifikacji w dziedzinie

piel´gniarstwa epidemiologicznego i uzyskanie tytu∏u

specjalisty.

15. Uczestniczyç w planowaniu opieki piel´gniarskiej nad pacjentem zaka˝onym.

16. Doradzaç na temat warunków izolacji w stosunku do osób zaka˝onych i podlegajàcych ochronie.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 015 godzin dydaktycznych.

17. Prognozowaç i rozwiàzywaç problemy wynikajàce ze specyfiki zaka˝eƒ w szczególnych obszarach

ryzyka.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym

wynosi 330 godzin.

18. Opracowywaç ogniska epidemiologiczne.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym wynosi 685 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 405 godzin, cz´Êç praktyczna 280 godzin.

19. Wspó∏dzia∏aç z organami inspekcji sanitarnej

w celu rozpoznawania i likwidacji epidemicznego wystàpienia zaka˝eƒ szpitalnych.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1. OkreÊliç zadania epidemiologii we wspó∏czesnej

medycynie, oceniç wp∏yw rozwoju, struktury biologicznej i spo∏ecznej populacji na stan zdrowia ludnoÊci.

2. Stosowaç narz´dzia badawcze w epidemiologii.

3. Przeprowadzaç dochodzenia epidemiologiczne.

4. ObjaÊniaç etiologi´, diagnostyk´ i zasady leczenia wybranych chorób zakaênych.

5. Omówiç aktualnie obowiàzujàce normy prawne.

6. Przedstawiç organizacj´ i zadania s∏u˝by sanitarno-epidemiologicznej w kraju.

7. Sprawowaç skuteczny nadzór nad stanem sanitarno-epidemiologicznym zak∏adu.

8. Opracowaç program profilaktyki i zwalczania zaka˝eƒ w szpitalu.

9. Wdra˝aç standardy higieniczne i nadzorowaç

ich przestrzeganie.

10. Wdra˝aç metody zapobiegajàce powstawaniu

i szerzeniu si´ zaka˝eƒ szpitalnych.

11. Nadzorowaç procesy dezynfekcji i sterylizacji.

20. Omówiç rol´ i zadania piel´gniarki, po∏o˝nej

epidemiologicznej w zespole kontroli zaka˝eƒ.

21. Formu∏owaç standardy dotyczàce kontroli zaka˝eƒ szpitalnych.

22. Dokonywaç oceny jakoÊci pod kàtem wyst´powania zaka˝eƒ szpitalnych.

23. OkreÊliç standardy w zakresie kontroli zaka˝eƒ

szpitalnych.

24. OkreÊliç kryteria oraz metody pomiaru i oceny

standardów.

25. Dokonaç modyfikacji standardu w zale˝noÊci

od potrzeb.

26. Diagnozowaç i oceniaç potrzeby Êrodowiska

dotyczàce wprowadzania zmian.

27. Oceniaç skutecznoÊç wdra˝anych zmian.

28. Wspó∏pracowaç z inspekcjà sanitarnà.

29. Aktywnie uczestniczyç w procesie ca∏oÊciowego zarzàdzania jakoÊcià w zak∏adzie s∏u˝by zdrowia.

30. Opracowaç standardy w zakresie zapobiegania

zaka˝eniom.

31. Analizowaç koszty zwiàzane z profilaktykà

i zwalczaniem zaka˝eƒ.

32. Rozpoznawaç i mierzyç jakoÊç us∏ug zwiàzanych z kontrolà zaka˝eƒ.

12. Wykorzystywaç programy komputerowe w celu rejestracji i monitorowania zaka˝eƒ szpitalnych.

33. Propagowaç metody zapewniajàce bezpieczeƒstwo pacjenta i personelu w sytuacji zagro˝enia epidemiologicznego.

13. OkreÊlaç czynniki ryzyka zaka˝eƒ wÊród pacjentów i personelu.

34. Planowaç wyposa˝enie piel´gniarskich stanowisk pracy.

35. Doradzaç w wyborze Êrodków ochrony osobistej w zale˝noÊci od konkretnej sytuacji.

cowników w zakresie problematyki zaka˝eƒ szpitalnych.

36. Wspó∏pracowaç ze s∏u˝bami medycyny pracy

w zakresie ochrony zdrowia pracowników.

39. Stosowaç w praktyce akty prawne regulujàce

post´powanie w zakresie ograniczania zaka˝eƒ szpitalnych, chorób zakaênych i ochrony zdrowia personelu.

37. Podejmowaç dzia∏ania na rzecz przestrzegania

przepisów bezpieczeƒstwa i higieny pracy (BHP).

38. Opracowywaç programy kszta∏cenia wewnàtrzzak∏adowego dla poszczególnych grup pra-

40. Wspó∏uczestniczyç w realizacji badaƒ naukowych w piel´gniarstwie i wykorzystywaç wyniki badaƒ w dzia∏alnoÊci praktycznej.

IV. Plan nauczania

Lp.

Teoria —

liczba

godzin

MODU¸

STA˚

placówka

liczba

godzin

¸àczna

liczba

godzin

Pracownia mikrobiologiczna

Stacja sanitarno-epidemiologiczna

35

45

Centralna sterylizacja

35

80

III

Wybrane zagadnienia ryzyka zaka˝eƒ szpitalnych

140

Oddzia∏ intensywnej terapii

Oddzia∏ zakaêny

Blok operacyjny

Oddzia∏ pediatrii lub neonatologii

35

35

35

35

280

IV

Organizacja pracy piel´gniarki,

po∏o˝nej epidemiologicznej

140

Zespó∏ zaka˝eƒ szpitalnych

35

175

¸àczna liczba godzin

405

280

685

Podstawy piel´gniarstwa epidemiologicznego

80

II

Program ograniczania

w szpitalu

I

zaka˝eƒ

V. Program nauczania

MODU¸ I. PODSTAWY PIEL¢GNIARSTWA

MIOLOGICZNEGO

EPIDE-

5) opracowaç program profilaktyki zaka˝eƒ i wdra˝aç

zasady zapobiegania chorobom zakaênym i zaka˝eniom szpitalnym;

6) rejestrowaç i monitorowaç zaka˝enia szpitalne

z wykorzystaniem programów komputerowych.

1. Cel modu∏u

Poznanie roli i zadaƒ epidemiologii i mikrobiologii

oraz metod zapobiegania szerzeniu si´ zaka˝eƒ szpitalnych we wspó∏czesnej medycynie.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) scharakteryzowaç prawid∏owà mikroflor´ organizmu cz∏owieka;

2) scharakteryzowaç drobnoustroje oraz ich udzia∏

w powstawaniu zaka˝eƒ szpitalnych;

3) omówiç mechanizmy odpowiedzialne za szerzenie

si´ zaka˝eƒ szpitalnych;

4) przeprowadziç dochodzenie

i analiz´ epidemiologicznà;

150

35

epidemiologiczne

3. TreÊci nauczania

1) mikrobiologia i epidemiologia

a) mikrobiologia wody, ˝ywnoÊci i powietrza,

b) prawid∏owa mikroflora organizmu cz∏owieka

i jej rola w patogenezie zaka˝eƒ szpitalnych,

c) charakterystyka wybranych grup drobnoustrojów chorobotwórczych (czynniki warunkujàce

chorobotwórczoÊç, zjadliwoÊç, enzymy, toksyny, inwazyjnoÊç),

d) wra˝liwoÊç drobnoustrojów chorobotwórczych

na antybiotyki, chemioterapeutyki i Êrodki dezynfekcyjne,

e) podstawy immunologii i immunopatologii (odpornoÊç humoralna i komórkowa, nadwra˝liwoÊç, autoalergia, immunosupresja),

f) metody badaƒ w epidemiologii,

g) planowanie badaƒ epidemiologicznych,

Poz. 1922

10) opracowaç program edukacji personelu w zakresie

higieny szpitalnej;

h) zasady analizy epidemiologicznej,

11) monitorowaç procesy sterylizacyjne;

i) organizacja i zadania Paƒstwowej Inspekcji Sanitarnej,

12) omówiç celowoÊç stosowania poszczególnych

metod sterylizacji;

j) podstawy epidemiologii chorób zakaênych;

13) okreÊliç warunki transportu i przechowywania sterylnego sprz´tu;

2) profilaktyka zaka˝eƒ szpitalnych

a) rozwój profilaktyki zaka˝eƒ szpitalnych,

14) nadzorowaç segregacj´ odpadów u êróde∏ ich powstawania;

b) akty prawne regulujàce post´powanie zwiàzane

z powstawaniem, szerzeniem si´ i zwalczaniem

chorób zakaênych i zaka˝eƒ szpitalnych,

15) prowadziç nadzór nad usuwaniem i unieszkodliwianiem odpadów medycznych;

c) odpowiedzialnoÊç prawna dyrekcji szpitala, personelu, chorych i osób odwiedzajàcych w kontroli zaka˝eƒ szpitalnych,

d) rejestracja i monitorowanie zaka˝eƒ szpitalnych,

e) metody zapobiegania szerzeniu si´ zaka˝eƒ

szpitalnych.

MODU¸ II. PROGRAM OGRANICZANIA

W SZPITALU

16) omówiç zasady bezpiecznego usuwania odpadów

szpitalnych;

17) okreÊliç zadania fachowego nadzoru dotyczàce

wymagaƒ budowlanych i funkcjonalnych pomieszczeƒ i urzàdzeƒ zak∏adu opieki zdrowotnej

(szpital, przychodnia);

18) omówiç problemy klimatyzacji w obiektach ochrony zdrowia.

ZAKA˚E¡

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do prowadzenia profilaktyki, nadzoru i monitorowania dzia∏aƒ

w zakresie higieny szpitalnej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) opracowaç plan higieny dla celów opieki i piel´gnacji pacjenta wymagajàcego izolacji;

2) wdro˝yç zasady post´powania w przypadku izolacji chorego;

3) podaç przyk∏ady chorób wymagajàcych izolacji

wed∏ug kategorii zalecanych przez Centrum Kontroli Chorób (Center Diseases Control);

4) przedstawiç metody likwidacji dróg przenoszenia

zaka˝eƒ szpitalnych;

5) opracowaç i wdro˝yç w szpitalu procedury dekontaminacji ràk;

6) opracowaç i wdro˝yç procedury post´powania

aseptycznego przy zabiegach;

7) opracowaç procedury higieniczne i modyfikowaç

je w zale˝noÊci od potrzeb;

8) prowadziç kontrol´ zu˝ycia Êrodków dezynfekcyjnych;

9) analizowaç koszty zu˝ycia Êrodków dezynfekcyjnych;

3. TreÊci nauczania

1) zasady utrzymania higieny w szpitalu

a) standardy w zakresie higieny szpitalnej,

b) organizacja

w szpitalu,

systemu

utrzymania

czystoÊci

c) organizacja transportu wewn´trznego,

d) higiena kuchni centralnej i kuchenki oddzia∏owej,

e) pralnia szpitalna i zasady post´powania z bieliznà,

f) dezynsekcje i deratyzacje w szpitalu,

g) opracowywanie i analiza protoko∏ów kontroli

Êrodowiska szpitala;

2) dzia∏ania higieniczne w zakresie piel´gnacji

a) dekontaminacja ràk, skóry i Êluzówek chorego,

b) kontrola zaka˝eƒ szpitalnych w zakresie: pobierania krwi i p∏ynów ustrojowych, kaniulacji naczyƒ, wstrzykni´ç i wlewów do˝ylnych, odsysania wydzieliny z dróg oddechowych, drena˝u,

wykonywania opatrunków, cewnikowania p´cherza moczowego, karmienia przez zg∏´bnik,

c) procedury przechowywania, przygotowywania

i podawania leków,

d) przestrzeganie zasad higieny osobistej pacjentów,

e) opieka nad pacjentem le˝àcym;

3) dezynfekcja i sterylizacja

a) metody dezynfekcji w szpitalu,

b) dobór i zasady bezpiecznego stosowania Êrodków dezynfekcyjnych,

MODU¸ III. WYBRANE ZAGADNIENIA RYZYKA ZAKA˚E¡ SZPITALNYCH

c) post´powanie ze sprz´tem endoskopowym,

1. Cel modu∏u

d) kontrola zu˝ycia Êrodków dezynfekcyjnych,

e) przygotowanie narz´dzi i materia∏ów do sterylizacji,

Poznanie czynników etiologicznych, epidemiologicznych oraz postaci klinicznych zaka˝eƒ na oddzia∏ach szpitalnych.

f) metody sterylizacji i monitorowanie procesów

sterylizacyjnych,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

g) organizacja ró˝nych systemów sterylizacji, analiza kosztów,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

h) zasady transportu i przechowywania sterylnego

instrumentarium i materia∏ów, opakowania sterylizacyjne,

1) okreÊliç rol´ nadzoru bakteriologicznego;

2) scharakteryzowaç epidemiczne wystàpienie zaka˝enia szpitalnego;

i) regulacje prawne dotyczàce architektury placówek ochrony zdrowia i technologii dezynfekcji

i sterylizacji;

3) omówiç czynniki warunkujàce wystàpienie zachorowaƒ epidemicznych w szpitalu;

4) organizacja zaopatrzenia szpitala w materia∏y medyczne i sprz´t dekontaminacyjny

4) monitorowaç zachorowania epidemiczne wÊród

pacjentów i personelu;

a) regulacje prawne dotyczàce zaopatrzenia szpitala w sprz´t medyczny i organizowania przetargów — ustawa o zamówieniach publicznych,

5) podjàç rutynowe post´powanie w przypadku podejrzenia lub wystàpienia zachorowaƒ epidemicznych;

b) przygotowanie specyfikacji przedmiotu zamówienia,

6) oceniç potencjalne ryzyko rozprzestrzeniania si´

zachorowaƒ;

c) racjonalne planowanie zakupu i zu˝ycia sprz´tu

medycznego i Êrodków higieny,

7) zaproponowaç dzia∏ania, jakie nale˝y podjàç podczas zachorowaƒ epidemicznych w szpitalu;

d) analiza kosztów procedur medycznych i higienicznych;

8) omówiç kategorie czystoÊci miejsca operacyjnego;

5) post´powanie z odpadami

9) oceniç ryzyko wystàpienia zaka˝enia rany pooperacyjnej u pacjenta;

a) regulacje prawne dotyczàce post´powania z odpadami,

10) omówiç powik∏ania powstajàce w wyniku nieprawid∏owego stosowania wlewów do˝ylnych;

b) podzia∏ odpadów powstajàcych w zak∏adach

opieki zdrowotnej,

11) przedstawiç êród∏a zaka˝eƒ uk∏adu oddechowego

i dróg moczowych na oddziale szpitalnym;

c) segregacja odpadów u êróde∏ ich powstawania,

12) opracowaç standard w zakresie profilaktyki zaka˝eƒ uk∏adu oddechowego, dróg moczowych i innych;

d) sposoby gromadzenia, usuwania i unieszkodliwiania odpadów medycznych,

e) utylizacja odpadów,

f) gospodarka odpadami w szpitalach w aspekcie

nowoczesnych tendencji Êwiatowych;

6) wymagania funkcjonalne i budowlane dla szpitali

a) regulacje prawne dotyczàce wymagaƒ ogólnych, jakim powinny odpowiadaç pod wzgl´dem fachowym i sanitarnym pomieszczenia

i urzàdzenia zak∏adu opieki zdrowotnej,

b) regulacje prawne dotyczàce wymagaƒ szczególnych, jakim powinny odpowiadaç pod

wzgl´dem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urzàdzenia szpitalne,

c) nowoczesna technika klimatyzacji dla obiektów

s∏u˝by zdrowia.

13) omówiç grupy drobnoustrojów odpowiedzialnych

za zaka˝enia;

14) omówiç czynniki ryzyka zaka˝eƒ szpitalnych;

15) scharakteryzowaç wirusy wywo∏ujàce ró˝ne typy

wirusowego zapalenia wàtroby;

16) przedstawiç drogi szerzenia si´ wirusowego zapalenia wàtroby;

17) edukowaç personel w zakresie ochrony w∏asnej

i pacjentów przed zaka˝eniem;

18) podjàç dzia∏ania majàce na celu ograniczenie rozprzestrzeniania si´ zaka˝eƒ;

19) omówiç sposoby ochrony przed zaka˝eniem

w Êrodowisku szpitalnym;

20) scharakteryzowaç drogi szerzenia si´ nabytego zespo∏u upoÊledzenia odpornoÊci (AIDS);

21) scharakteryzowaç poznane metody kontroli zaka˝enia ludzkiego wirusa niedoboru odpornoÊci

(HIV);

22) omówiç post´powanie piel´gniarki ukierunkowane na zapobieganie zaka˝eniom na oddziale pediatrycznym;

23) przeanalizowaç drogi rozprzestrzeniania si´ zaka˝eƒ na oddziale pediatrycznym;

24) scharakteryzowaç najcz´Êciej wyst´pujàce schorzenia zakaêne na oddziale pediatrycznym;

25) okreÊliç zasady izolacji dziecka na oddziale;

26) omówiç organizacj´ pracy na bloku operacyjnym;

27) przedstawiç standardy post´powania aseptycznego i antyseptycznego na bloku operacyjnym;

28) rozpoznawaç drogi szerzenia si´ zaka˝eƒ na bloku

operacyjnym;

29) przedstawiç etiologi´ i czynniki wystàpienia zaka˝eƒ na oddziale dializ i transplantologii;

30) oceniç êród∏a zaka˝eƒ w gabinetach i na oddzia∏ach stomatologicznych.

3. TreÊci nauczania

1) kliniczne postacie zaka˝eƒ

a) zaka˝enia uk∏adu moczowego — drobnoustroje

odpowiedzialne za zaka˝enia uk∏adu moczowego, czynniki ryzyka wp∏ywajàce na zaka˝enia

dróg moczowych, patomechanizm zaka˝eƒ

uk∏adu moczowego, piel´gnowanie i post´powanie z pacjentem z zaka˝eniem uk∏adu moczowego, profilaktyka zaka˝eƒ uk∏adu moczowego,

b) zaka˝enia uk∏adu oddechowego — êród∏a zaka˝eƒ górnych i dolnych dróg oddechowych, drogi szerzenia si´ zaka˝eƒ uk∏adu oddechowego

na oddziale szpitalnym, etiologia i epidemiologia zapalenia p∏uc i op∏ucnej, gruêlica, profilaktyka zaka˝eƒ uk∏adu oddechowego,

c) wirusowe zapalenie wàtroby — typy wirusów

hepatotropowych, drogi szerzenia si´ wirusowego zapalenia wàtroby w Êrodowisku szpitalnym, ochrona personelu i pozosta∏ych pacjentów przed zaka˝eniem, profilaktyka wirusowego

zapalenia wàtroby,

d) AIDS: drogi szerzenia si´ zaka˝enia HIV, metody

kontroli — podstawowe testy krwi, post´powanie poekspozycyjne, sposoby ochrony przed zaka˝eniem pacjenta i personelu,

e) cytomegalia,

f) zaka˝enia drogà kaniulizacji naczyƒ: wk∏ucia obwodowe, wk∏ucia centralne,

g) posocznica — przyczyny uogólnionego zaka˝enia, powik∏ania wielonarzàdowe, post´powanie

w przypadku wstrzàsu septycznego,

Poz. 1922

h) zaka˝enia ran — czynniki etiologiczne, czynniki

ryzyka, rany operacyjne, rany oparzeniowe, odle˝yny,

i) inne zaka˝enia — drena˝e jam cia∏a jako czynniki ryzyka, zaka˝enia koÊci i stawów, zaka˝enia

wszczepionych protez, implantów, dializa

otrzewnowa;

2) wybrane zagadnienia dotyczàce zaka˝eƒ szpitalnych

a) opieka pediatryczna — specyfika pracy piel´gniarki pediatrycznej w zakresie zaka˝eƒ, czynniki ryzyka zaka˝eƒ na oddzia∏ach neonatologicznych i intensywnej terapii noworodka, najcz´stsze postacie zaka˝eƒ na oddzia∏ach pediatrycznych, diagnostyka i epidemiologia zaka˝eƒ

noworodków,

post´powanie

piel´gniarki

w przypadku stwierdzenia zaka˝enia dziecka na

oddziale, profilaktyka zaka˝eƒ,

b) organizacja i funkcjonowanie bloku operacyjnego (profilaktyka zaka˝eƒ) — êród∏a zaka˝enia na

bloku operacyjnym zwiàzane z wyposa˝eniem

sali operacyjnej, Êrodowisko sali operacyjnej,

drogi rozprzestrzeniania si´ zaka˝eƒ, organizacja pracy na bloku operacyjnym, plan pracy,

standardy post´powania aseptycznego i antyseptycznego, nadzór bakteriologiczny, szczególne zalecenia epidemiologiczne,

c) oddzia∏ intensywnej terapii — êród∏a i drogi szerzenia si´ zaka˝eƒ szpitalnych, najcz´stsze czynniki etiologiczne zaka˝eƒ na oddzia∏ach intensywnej terapii, zagadnienia szczepów metycylinoopornych (MRSA) i innych szczególnie opornych, powik∏ania po przed∏u˝onej respiratoterapii (zapalenia p∏uc u chorych sztucznie wentylowanych), system monitorowania zaka˝eƒ, stosowane procedury (aseptyczne, antyseptyczne,

organizacyjne i porzàdkowe), izolacja pacjentów w warunkach oddzia∏u intensywnej terapii,

profilaktyka zaka˝eƒ w oddziale intensywnej terapii,

d) zaka˝enia u chorych z obni˝onà odpornoÊcià —

zaka˝enia zwiàzane z transplantacjà narzàdów

(czynniki ryzyka, êród∏a zaka˝eƒ, postacie kliniczne, infekcje wczesne i póêne), zaka˝enia

u chorych z przeszczepem szpiku (infekcje

w czasie neutropenii — przed zabiegiem, infekcje wczesne i póêne po przeszczepie), zaka˝enia

wyst´pujàce u chorych ze schorzeniami nowotworowymi, czynniki obni˝ajàce odpornoÊç

chorego, kolonizacja florà szpitalnà, czynniki

etiologiczne, zapobieganie zaka˝eniom,

e) zaka˝enia w stomatologii: êród∏a zaka˝eƒ w stomatologii, zapobieganie zaka˝eniom,

f) pracownia endoskopii: zasady organizacji pracy

w pracowni endoskopowej, infekcje szerzàce

si´ drogà endoskopii, zapobieganie zaka˝eniom,

g) oddzia∏ dializ — czynniki ryzyka wystàpienia zaka˝eƒ szpitalnych na oddziale dializ, zagadnienia uzdatniania wody, reutylizacja dializatorów,

zapobieganie zaka˝eniom.

MODU¸ IV. ORGANIZACJA PRACY PIEL¢GNIARKI,

PO¸O˚NEJ EPIDEMIOLOGICZNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawnego organizowania pracy w zakresie monitorowania

i kontroli zaka˝eƒ szpitalnych.

dy tworzenia narz´dzi oceny, techniki oceny, wdra˝anie zmian, rola piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej we wprowadzaniu zmiany, metody planowania i ewaluacji zmian;

3) kontrola zaka˝eƒ

a) rejestrowanie i monitorowanie zaka˝eƒ,

b) nadzór ca∏oÊciowy i jego dokumentowanie,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

c) nadzór celowany i wybiórczy,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

d) metody prowadzenia nadzoru,

1) scharakteryzowaç system kontroli zaka˝eƒ szpitalnych w Polsce i w wybranych krajach;

2) omówiç cele, struktur´, zadania i kompetencje zespo∏u do spraw kontroli zaka˝eƒ;

Poz. 1922

e) rozpoznawanie i rejestrowanie zaka˝eƒ szpitalnych,

f) analiza i ocena zebranych danych,

g) wykorzystanie kryteriów standardów do oceny

kontroli zaka˝eƒ szpitalnych,

h) rejestracja zaka˝eƒ wyst´pujàcych w szpitalu,

3) scharakteryzowaç rol´ i zadania piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej;

i) komputerowa rejestracja zaka˝eƒ i analiza danych,

4) okreÊliç zadania fachowego nadzoru w zapobieganiu zaka˝eniom szpitalnym;

j) organizacja i funkcjonowanie systemu rejestracji i monitorowania zaka˝eƒ,

5) wdra˝aç zasady zapobiegania zaka˝eniom szpitalnym;

k) zasady gromadzenia, rejestrowania i analizowania informacji w oparciu o funkcjonujàce

w szpitalu systemy bazy danych,

6) wykorzystaç wiedz´ do rozwiàzywania problemów

w miejscu pracy;

7) korzystaç z programów komputerowych dla celów

rejestracji i monitorowania zaka˝eƒ.

l) wykorzystywanie programów komputerowych

w pracy piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej,

m) zasady przedstawiania danych nadzoru;

3. TreÊci nauczania

1) metodyka pracy

a) systemy kontroli zaka˝eƒ szpitalnych w krajach

wysoko rozwini´tych, za∏o˝enia polityki zdrowotnej Âwiatowej Organizacji Zdrowia (WHO)

i innych organizacji wspó∏pracujàcych na rzecz

zdrowia,

b) program kontroli zaka˝eƒ szpitalnych,

c) organizacja i zadania zespo∏u do spraw kontroli

zaka˝eƒ,

d) kompetencje piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej i innych cz∏onków zespo∏u,

e) rola i zadania piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej w zespole,

f) wdra˝anie zasad i procedur post´powania w zakresie zapobiegania i kontroli zaka˝eƒ,

g) prowadzenie nadzoru,

h) monitorowanie higieny szpitalnej,

i) wspó∏praca z zespo∏ami terapeutycznymi funkcjonujàcymi na terenie szpitala,

j) edukacja pracowników,

k) metody pracy piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej;

2) monitorowanie procesu pracy: jakoÊç w pracy piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej, pomiar jakoÊci us∏ug zwiàzanych z kontrolà zaka˝eƒ szpitalnych, standardy i kryteria, metody pomiaru, zasa-

4) epidemiczne wyst´powanie zaka˝eƒ szpitalnych

a) post´powanie w przypadku wykrycia na oddziale zaka˝eƒ lub nosicielstwa,

b) dzia∏ania piel´gniarki, po∏o˝nej epidemiologicznej w przypadku wystàpienia epidemicznego

zaka˝enia szpitalnego, post´powanie w przypadku niepotwierdzonej epidemii,

c) post´powanie w przypadku potwierdzonej epidemii,

d) metody izolacji stosowane w przypadku opieki

nad zaka˝onymi pacjentami,

e) dochodzenie epidemiologiczne, badania bakteriologiczne,

f) stosowanie procedur kontrolnych podczas epidemii,

g) zg∏aszanie przypadków zaka˝eƒ do stacji sanitarno-epidemiologicznej,

h) przygotowanie raportów po wystàpieniu epidemii;

5) zagadnienia ryzyka i odpowiedzialnoÊci zawodowej w zakresie bezpieczeƒstwa i higieny pracy

a) wyposa˝enie piel´gniarskich stanowisk pracy,

b) ochrona personelu i pacjentów przed zaka˝eniem,

c) profilaktyka swoista — znaczenie szczepieƒ i immunoglobulin w zapobieganiu zaka˝eniom

szpitalnym, eliminacja nosicielstwa,

d) stosowanie odzie˝y ochronnej przez personel

szpitala,

e) bezpieczeƒstwo pacjenta i personelu podczas

zagro˝eƒ epidemiologicznych,

f) zadania s∏u˝by medycyny pracy.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

Poz. 1922

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie piel´gniarstwa epidemiologicznego;

3) posiadajà specjalizacj´ lekarskà w dziedzinie medycyny odpowiadajàcà dziedzinie piel´gniarstwa

b´dàcej przedmiotem specjalizacji;

4) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

Za∏àcznik nr 27

RAMOWY PROGRAM BLOKU SPECJALISTYCZNEGO SPECJALIZACJI W DZIEDZINIE ORGANIZACJI

I ZARZÑDZANIA DLA PIEL¢GNIAREK I PO¸O˚NYCH

I. Cel kszta∏cenia

Kszta∏towanie i rozwijanie praktycznych umiej´tnoÊci kierowniczych oraz przekazanie piel´gniarkom,

po∏o˝nym uzupe∏niajàcej wiedzy niezb´dnej do

sprawnego zarzàdzania w systemie opieki zdrowotnej

i wspó∏uczestniczenia w osiàganiu celów tego systemu.

II. Czas trwania specjalizacji

1. ¸àczna liczba godzin wynosi 1 030 godzin dydaktycznych.

2. ¸àczna liczba godzin w bloku ogólnozawodowym wynosi 330 godzin.

1) organizator ma prawo zrezygnowaç z realizacji

modu∏u bloku ogólnozawodowego: V. Organizacja

i zarzàdzanie z elementami ekonomiki ochrony

zdrowia, VII. Ocena stanu zdrowia i badanie fizykalne, XI. Informatyka i statystyka w praktyce piel´gniarki i po∏o˝nej;

2) w przypadku rezygnacji ze wskazanych modu∏ów

czas trwania bloku ogólnozawodowego wynosi

135 godzin;

3) pozosta∏y do dyspozycji czas proponuje si´ wykorzystaç na zwi´kszenie liczby godzin i çwiczeƒ

w bloku specjalistycznym, w module X. Informatyka i statystyka w zak∏adach opieki zdrowotnej oraz

innych, uwzgl´dniajàc istniejàce preferencje

uczestników szkolenia.

3. ¸àczna liczba godzin w bloku specjalistycznym

wynosi 700 godzin, w tym: cz´Êç teoretyczna 560 godzin, cz´Êç praktyczna 140 godzin.

III. Wykaz umiej´tnoÊci

kszta∏cenia

b´dàcych

przedmiotem

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1. Scharakteryzowaç g∏ówne kierunki zmian systemowych w ochronie zdrowia w Polsce i przewidywane skutki tych zmian.

2. Zró˝nicowaç systemy opieki zdrowotnej na

Êwiecie (wskazaç ich zalety i wady).

3. Scharakteryzowaç cechy rynku us∏ug zdrowotnych w Polsce.

4. OkreÊliç kryteria jakoÊci Êwiadczeƒ medycznych.

5. OkreÊlaç priorytety w dzia∏aniu.

6. Tworzyç i wdra˝aç standardy praktyki zawodowej.

7. OkreÊliç istot´ zarzàdzania strategicznego w zak∏adach opieki zdrowotnej oraz barier z tym zwiàzanych.

8. Przygotowaç umow´ o udzielanie Êwiadczeƒ

zdrowotnych zgodnie z wymogami formalnoprawnymi.

9. Stosowaç nowoczesne techniki selekcji przy doborze pracowników i tworzeniu zespo∏ów.

10. Dokonaç analizy obsady stanowisk piel´gniarskich i opracowaç plan zatrudnienia (obejmujàcy liczb´ zatrudnionych i ich kompetencje).

11. OkreÊliç zwiàzek pomi´dzy jakoÊcià pracy

a gratyfikacjà.

12. Przeprowadziç diagnoz´ funkcjonowania organizacji.

13. Zapewniç warunki do dialogu mi´dzy wspó∏pracownikami.

14. Stworzyç przejrzysty system oceny i motywowania pracowników w kierowanym zespole.

Poz. 1922

19. Prowadziç negocjacje i rozwiàzywaç konflikty.

20. Kierowaç ludêmi w procesie zmian i skutecznie

si´ z nimi komunikowaç.

21. Korzystaç z informacji statystycznych pod kàtem oceny i planowania zapotrzebowania na Êwiadczenia piel´gniarskie.

22. Korzystaç z baz danych.

15. Dokonaç pomiaru efektywnoÊci pracy.

16. Scharakteryzowaç zadania i funkcje kontroli.

23. Pos∏ugiwaç si´ programami komputerowymi

u˝ywanymi w zak∏adach opieki zdrowotnej.

17. Dokonaç wyodr´bnienia bud˝etu na Êwiadczenia piel´gniarskie.

24. Planowaç kszta∏cenie i rozwój podleg∏ego personelu.

18. Omówiç zasady alokacji Êrodków finansowych

w samodzielnych zak∏adach opieki zdrowotnej.

25. Opracowaç biznesplan dla zak∏adu opieki zdrowotnej.

IV. Plan nauczania

Lp.

MODU¸

Liczba godzin

I

Systemy ochrony zdrowia na Êwiecie

45

II

Transformacja systemu ochrony zdrowia w Polsce

60

III

Rynek potrzeb zdrowotnych i finansowanie zak∏adów opieki zdrowotnej

65

IV

Podstawy zarzàdzania

60

V

Kierowanie zasobami ludzkimi w zak∏adach opieki zdrowotnej

75

VI

Diagnoza funkcjonowania zak∏adu opieki zdrowotnej

45

VII

Kierowanie zmianami

45

VIII

Negocjacje i rozwiàzywanie konfliktów

45

IX

Wybrane zagadnienia prawa pracy w zak∏adach opieki zdrowotnej

45

X

Informatyka i statystyka w zak∏adach opieki zdrowotnej

75

Teoria — liczba godzin

Lp.

I

STA˚

560

Liczba godzin

Wzorcowa placówka ochrony zdrowia lecznictwa otwartego lub zamkni´tego

Sta˝ — liczba godzin

4) charakterystyka europejskich systemów narodowej s∏u˝by zdrowia

V. Program nauczania

MODU¸ I. SYSTEMY

ÂWIECIE

Poz. 1922

OCHRONY

ZDROWIA

NA

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do samodzielnej i krytycznej analizy rozwiàzaƒ organizacyjnych we wspó∏czesnych systemach opieki zdrowotnej

oraz mo˝liwoÊci wykorzystania doÊwiadczeƒ innych

paƒstw w procesie reformy polskiego systemu opieki

zdrowotnej.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) wykazaç zale˝noÊci pomi´dzy systemami ochrony

zdrowia a politykà spo∏eczno-ekonomicznà paƒstwa;

2) wyjaÊniç rol´ paƒstwa, samorzàdu i innych instytucji publicznych oraz organizacji pozarzàdowych

w rozwiàzywaniu problemów zdrowotnych spo∏eczeƒstwa;

3) scharakteryzowaç kryteria efektywnoÊci dzia∏ania

systemu opieki zdrowotnej;

4) scharakteryzowaç i porównaç ró˝norodne systemy

opieki zdrowotnej na Êwiecie;

5) scharakteryzowaç uprawnienia pacjenta do przys∏ugujàcych mu Êwiadczeƒ zdrowotnych w poszczególnych systemach opieki zdrowotnej;

6) omówiç za∏o˝enia transformacji systemu opieki

zdrowotnej w Polsce;

7) wskazaç mo˝liwoÊci wykorzystania doÊwiadczeƒ

zagranicznych w przekszta∏ceniach systemowych

w ochronie zdrowia w Polsce.

3. TreÊci nauczania

1) system ochrony zdrowia w strukturze spo∏ecznej

a) system opieki zdrowotnej w Wielkiej Brytanii,

b) systemy narodowej s∏u˝by zdrowia w Szwecji

i Danii,

c) systemy zbli˝one i upodabniajàce si´: Hiszpania, Grecja, Portugalia, Irlandia;

5) pluralistyczny system opieki zdrowotnej Stanów

Zjednoczonych

a) ubezpieczenia pracownicze,

b) programy rzàdowe Medicare i Medicap,

c) Organizacja Podtrzymywania Zdrowia;

6) systemy opieki zdrowotnej w by∏ych krajach bloku

wschodniego i kierunki ich przeobra˝eƒ;

7) charakterystyka systemu opieki zdrowotnej w Polsce przed i po dniu 1 stycznia 1999 r.;

8) porównanie systemów opieki zdrowotnej, tendencje, podobieƒstwa i cechy ró˝nicujàce;

9) mo˝liwoÊci wykorzystania doÊwiadczeƒ zagranicznych w procesie reformy polskiego systemu opieki zdrowotnej

a) porównania i ocena rozwiàzaƒ organizacyjnych,

b) wspó∏czesne kierunki reform systemów opieki

zdrowotnej (prywatyzacja us∏ug zdrowotnych,

decentralizacja, konkurencja na rynku us∏ug

medycznych, racjonowanie opieki zdrowotnej

a dost´pnoÊç Êwiadczeƒ zdrowotnych, rachunek kosztów).

MODU¸ II. TRANSFORMACJA SYSTEMU OCHRONY

ZDROWIA W POLSCE

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do aktywnego wspó∏uczestniczenia w procesie transformacji systemu ochrony zdrowia w Polsce.

a) system ochrony zdrowia a system zabezpieczenia spo∏ecznego,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

b) polityka zdrowotna jako element sk∏adowy polityki spo∏eczno-ekonomicznej paƒstwa;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

2) kryteria efektywnoÊci dzia∏ania systemu opieki

zdrowotnej i wskaêniki jego pomiaru

1) omówiç za∏o˝enia i kierunki reformy systemu

ochrony zdrowia;

a) dost´pnoÊç i kompleksowoÊç Êwiadczeƒ zdrowotnych,

2) omówiç organizacj´ i podstawy prawne funkcjonowania systemu powszechnego ubezpieczenia

zdrowotnego;

b) ciàg∏oÊç i jakoÊç opieki zdrowotnej,

c) satysfakcja pacjentów i personelu medycznego;

3) charakterystyka europejskich systemów opieki

zdrowotnej finansowanych w oparciu o ubezpieczenia zdrowotne — system opieki zdrowotnej

w Niemczech, we Francji, w Szwajcarii;

3) przedstawiç zadania Narodowego Funduszu Zdrowia, jako podmiotu finansujàcego Êwiadczenia

zdrowotne;

4) scharakteryzowaç rol´ i zadania samorzàdu terytorialnego w realizacji polityki zdrowotnej;

5) scharakteryzowaç

w Polsce;

— 13600 —

rynek

Êwiadczeniodawców

6) omówiç zasady prywatyzacji w sektorze opieki

zdrowotnej;

7) omówiç podstawy prawne, organizacj´ i finansowanie samodzielnego publicznego zak∏adu opieki

zdrowotnej;

Poz. 1922

a) programy akredytacji szpitali,

b) standardy i procedury akredytacyjne.

MODU¸ III. RYNEK POTRZEB ZDROWOTNYCH I FINANSOWANIE

ZAK¸ADÓW

OPIEKI

ZDROWOTNEJ

1. Cel modu∏u

8) wskazaç ró˝nice w organizacji i funkcjonowaniu

samodzielnego zak∏adu opieki zdrowotnej i jednostki bud˝etowej;

Przygotowanie kierowniczej kadry do oceny rynku

potrzeb zdrowotnych i podejmowania wyboru form

prowadzenia dzia∏alnoÊci piel´gniarskiej.

9) wskazaç mo˝liwoÊci i korzyÊci z komercjalizacji

rynku Êwiadczeniodawców;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

10) przedstawiç zalety i wady systemu opieki zdrowotnej w Polsce;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

11) scharakteryzowaç program akredytacji szpitali

w Polsce;

1) okreÊliç zapotrzebowanie na us∏ugi piel´gniarskie

na podstawie znajomoÊci danych demograficznych, epidemiologicznych i spo∏ecznych;

12) przedstawiç zakres standardów akredytacji szpitala.

3. TreÊci nauczania

1) system powszechnego ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce — podstawy prawne, za∏o˝enia Narodowego Funduszu Zdrowia;

2) rola i zadania samorzàdu terytorialnego w realizacji polityki zdrowotnej;

3) prywatyzacja w sektorze opieki zdrowotnej

2) planowaç us∏ugi zdrowotne w aspekcie popytu,

poda˝y i posiadanych zasobów;

3) formu∏owaç oferty i przygotowywaç programy

promocyjne Êwiadczeƒ zdrowotnych do okreÊlonych odbiorców;

4) pos∏ugiwaç si´ podstawowymi poj´ciami z zakresu finansów, rachunkowoÊci i ekonomiki zdrowia;

5) kierowaç procesem Êwiadczenia us∏ug zdrowotnych, monitorujàc i racjonalizujàc koszty;

a) prywatyzacja materialna (przekazywanie Êrodków trwa∏ych, mienia),

6) korzystaç z technik badawczych w analizowaniu

rynku potrzeb zdrowotnych;

b) prywatyzacja funkcjonalna (przekazywanie publicznych zadaƒ);

7) promowaç us∏ugi piel´gniarskie i medyczne;

4) rynek dostawców us∏ug zdrowotnych

a) publiczne zak∏ady opieki zdrowotnej,

b) niepubliczne zak∏ady opieki zdrowotnej;

5) samodzielne publiczne zak∏ady opieki zdrowotnej

a) prawne podstawy funkcjonowania,

b) zarzàdzanie finansami;

6) analiza porównawcza jednostki bud˝etowej i jednostki samodzielnej;

7) alternatywne formy opieki zdrowotnej

a) zak∏ady opiekuƒczo-lecznicze,

b) zak∏ady opiekuƒczo-piel´gnacyjne,

c) hospicjum;

8) prywatyzacja w s∏u˝bie zdrowia — bariery i kierunki rozwoju;

9) zalety i wady systemu opieki zdrowotnej w Polsce;

10) akredytacja jako zewn´trzny system oceny jakoÊci

8) scharakteryzowaç podstawy finansowania opieki

zdrowotnej;

9) dokonywaç wyboru formy prowadzenia dzia∏alnoÊci piel´gniarskiej (medycznej) i budowaç biznesplan dla praktyki piel´gniarskiej, zak∏adu opieki

zdrowotnej, oddzia∏u, w zale˝noÊci od sytuacji rynkowej;

10) przygotowaç bud˝et samodzielnej praktyki piel´gniarskiej;

11) wyodr´bniç bud˝et na us∏ugi piel´gniarskie z bud˝etu kompleksowych us∏ug medycznych;

12) przedstawiç zasady zawierania umów o udzielanie

Êwiadczeƒ zdrowotnych zawarte pomi´dzy Funduszem a Êwiadczeniodawcà;

13) przygotowaç umow´ o udzielanie Êwiadczeƒ zdrowotnych;

14) korzystaç z systemu monitorowania rynku zdrowotnego;

15) okreÊliç zasady rejestru popytu na us∏ugi medyczne.

3. TreÊci nauczania

1) rynek potrzeb zdrowotnych

a) êród∏a informacji o potrzebach zdrowotnych,

b) demograficzna i epidemiologiczna struktura zapotrzebowania na opiek´ zdrowotnà — gromadzenie i przetwarzanie wtórnych danych przygotowywanych przez jednostki opieki zdrowotnej, raporty wydzia∏ów zdrowia dotyczàce liczby wykonywanych us∏ug medycznych, formularze sprawozdawcze tworzone dla G∏ównego

Urz´du Statystycznego i Ministerstwa Zdrowia,

dane z roczników statystycznych, dokonywanie

analiz zewn´trznych, analiza czynników majàcych wp∏yw na zdrowie, zwiàzanych ze Êrodowiskiem i stylem ˝ycia (ska˝enie Êrodowiska,

ha∏as, czynniki socjalne, brak aktywnoÊci fizycznej, oty∏oÊç, na∏ogi: palenie tytoniu, picie alkoholu i inne), techniki badaƒ rynkowych (badania

rynkowe standaryzowane, grupy fokusowe, wywiady indywidualne, badania etnograficzne,

obserwacja zachowaƒ),

c) poznanie priorytetów zdrowotnych i za∏o˝eƒ polityki zdrowotnej w regionie,

d) badania wewn´trzne prowadzone przez jednostki opieki zdrowotnej okreÊlajàce popyt i poda˝ na us∏ugi zdrowotne w otoczeniu — analizy

wykonanych us∏ug zdrowotnych, badania poziomu satysfakcji pacjentów z oferowanych

Êwiadczeƒ, okreÊlanie zapotrzebowania na

us∏ugi piel´gniarskie w Êrodowisku zamieszkania, nauczania, pracy oraz w stacjonarnym zak∏adzie opieki zdrowotnej,

Poz. 1922

c) zalety i wady sposobów op∏acania wykonanych

Êwiadczeƒ zdrowotnych,

d) procedury wysokospecjalistyczne finansowane

z bud˝etu paƒstwa,

e) wykaz us∏ug standardowych,

f) dop∏aty pacjentów za us∏ugi ponadstandardowe,

g) udzia∏ samorzàdów terytorialnych w finansowaniu opieki zdrowotnej;

3) zarzàdzanie finansami w zak∏adzie opieki zdrowotnej

a) wybrane elementy rachunkowoÊci — rachunkowoÊç zarzàdcza, rachunkowoÊç finansowa,

b) koszty i ich rodzaje,

c) zasady ewidencji kosztów,

d) rachunki kosztów w publicznych zak∏adach

opieki zdrowotnej,

e) nowoczesne technologie medyczne a koszty,

f) bud˝et zak∏adu piel´gnacyjno-opiekuƒczego, indywidualnej i grupowej praktyki piel´gniarskiej;

4) monitorowanie rynku zdrowotnego;

5) rejestr us∏ug medycznych.

MODU¸ IV. PODSTAWY ZARZÑDZANIA

1. Cel modu∏u

e) obserwowanie i analizowanie rynku obecnych

oraz potencjalnych us∏ugodawców — rola cen

w kszta∏towaniu popytu i poda˝y,

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawnego funkcjonowania w organizacji i osiàgania za∏o˝onych celów.

f) dostosowywanie bie˝àcej dzia∏alnoÊci do obserwowanych i przewidywanych zmian na rynku us∏ugobiorców oraz us∏ugodawców,

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

g) opracowanie strategii utrzymania aktualnych

i pozyskiwania nowych us∏ugobiorców;

2) reforma finansowania w polskim systemie ochrony zdrowia

a) Narodowy Fundusz Zdrowia jako podmiot finansujàcy Êwiadczenia zdrowotne — Êwiadczenia w ramach ubezpieczenia zdrowotnego,

umowy o udzielanie Êwiadczeƒ zdrowotnych,

zasady udzielania Êwiadczeƒ zdrowotnych, zasady sprawowania nadzoru i kontroli nad realizacjà umów,

b) metody i sposoby op∏acania Êwiadczeƒ zdrowotnych z zakresu — podstawowej opieki zdrowotnej, lecznictwa zamkni´tego, ambulatoryjnego lecznictwa stacjonarnego, stomatologii,

pomocy doraênej, Êwiadczenia zak∏adów opiekuƒczo-leczniczych, zak∏adów piel´gnacyjno-opiekuƒczych, hospicjów, lecznictwa sanatoryjnego,

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) scharakteryzowaç podstawowe kierunki zmian

w teorii i praktyce zarzàdzania;

2) okreÊliç istot´ zarzàdzania i organizacji;

3) wskazaç najcz´stsze b∏´dy pope∏niane w zarzàdzaniu strategicznym;

4) omówiç istot´ zarzàdzania operacyjnego i strategicznego;

5) okreÊliç wp∏yw kultury organizacyjnej na osiàganie

celów w organizacji;

6) opracowaç program poprawy jakoÊci Êwiadczeƒ

zdrowotnych;

7) wskazaç ró˝nic´ pomi´dzy zarzàdzaniem i kierowaniem;

8) opracowaç biznesplan zak∏adu opieki zdrowotnej;

9) motywowaç pracowników i powiàzaç motywowanie z gratyfikacjà za prac´;

10) wykorzystywaç ró˝norodne czynniki w motywowaniu pracowników;

11) omówiç obszary kontroli oraz powiàzaç kontrol´

z planowaniem;

12) opracowaç system kontroli;

13) oceniç skutecznoÊç kontroli.

Poz. 1922

11) kontrola i jej znaczenie w realizacji celów: obszary

kontroli, etapy procesu kontroli, skutecznoÊç kontroli.

MODU¸ V. KIEROWANIE ZASOBAMI LUDZKIMI W ZAK¸ADACH OPIEKI ZDROWOTNEJ

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do efektywnego pozyskiwania i racjonalnego wykorzystywania

zasobów ludzkich w zarzàdzaniu organizacjà.

3. TreÊci nauczania

1) kierunki zmian w teorii i praktyce zarzàdzania;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2) sprawnoÊç organizacji;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

3) etyka i zarzàdzanie;

1) organizowaç stanowiska pracy;

4) kultura organizacji i jej uwarunkowania

2) okreÊlaç zapotrzebowanie na pracowników;

a) poziomy kultury organizacji,

b) wp∏yw kultury organizacji na sprawnoÊç funkcjonowania,

3) planowaç zatrudnienie, dostosowywaç liczb´

i kompetencje pracowników do celów organizacji

i zadaƒ na okreÊlonych stanowiskach pracy;

c) strategia zmiany kulturowej;

4) opracowaç strategi´ pozyskiwania pracowników;

5) projektowanie organizacji

a) proces budowy organizacji,

b) rodzaje modeli organizacji,

c) rozmieszczenie zadaƒ, uprawnieƒ i odpowiedzialnoÊci;

6) zarzàdzanie operacyjne

a) pomiar efektywnoÊci pracy,

b) efektywnoÊç organizacji,

c) algorytmizacja dzia∏aƒ,

5) korzystaç z ró˝norodnych metod rekrutacji, doboru i selekcji pracowników;

6) przydzielaç, nadzorowaç i oceniaç dzia∏ania pracowników;

7) zapewniç organizacji w okreÊlonym miejscu i czasie odpowiednià liczb´ kompetentnych pracowników;

8) wykorzystywaç zasady racjonalnego kierowania

zasobami ludzkimi;

9) omówiç sposoby utrzymania zasobów ludzkich.

d) analiza „wàskich garde∏”,

e) prognozowanie i techniki prognostyczne;

7) zarzàdzanie strategiczne

a) analiza strategiczna zak∏adu,

b) poziomy strategii,

3. TreÊci nauczania

1) kierowanie zasobami ludzkimi jako elementy planu strategicznego

a) zasady i metody zarzàdzania,

b) ocena efektywnoÊci zarzàdzania;

c) wdra˝anie strategii,

d) biznesplan zak∏adu opieki zdrowotnej;

8) zarzàdzanie jakoÊcià

2) strategia pozyskiwania pracowników

a) planowanie zatrudnienia na ró˝nych szczeblach

zarzàdzania,

a) istota jakoÊci i jej znaczenie dla organizacji,

b) rekrutacja wewn´trzna i zewn´trzna,

b) kompleksowe zarzàdzanie jakoÊcià, narz´dzia

Total Quality Management (TQM),

c) przygotowanie oferty pracy,

c) rola kierownictwa i pracowników w podnoszeniu

jakoÊci;

d) agencje doradztwa personalnego;

3) kariera i rozwój pracownika w organizacji

9) przywództwo, kierowanie i style kierowania;

a) profile kompetencji (wiedzy, umiej´tnoÊci, doÊwiadczenia, postaw),

10) motywacja i jej znaczenie w procesie pracy: teorie

motywacji, elementy systemu, strategie motywowania;

b) kierowanie kompetencjami pracowników,

c) strategie kszta∏cenia;

4) ocenianie pracowników w organizacji

a) dobór kryteriów i metod oceniania,

b) powiàzanie ocen z systemem motywowania;

5) kreowanie polityki p∏acowej i innych sk∏adników

motywowania w zak∏adzie opieki zdrowotnej;

Poz. 1922

c) przygotowanie planu dzia∏aƒ krótko- i d∏ugoterminowych;

5) kryteria oceny przyj´tej strategii;

6) weryfikacja strategii;

6) organizowanie stanowisk pracy pionu piel´gniarskiego w zak∏adzie opieki zdrowotnej;

7) wdra˝anie strategii dostosowywania celów zak∏adu opieki zdrowotnej i sposobów ich realizacji do

rynku potrzeb.

7) marketing personalny;

MODU¸ VII. KIEROWANIE ZMIANAMI

8) nadzór personelu.

MODU¸ VI. DIAGNOZA FUNKCJONOWANIA ZAK¸ADU OPIEKI ZDROWOTNEJ

1. Cel modu∏u

1. Cel modu∏u

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawnego kierowania zmianami.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do diagnozowania stanu organizacji zak∏adu opieki zdrowotnej

oraz identyfikowania i rozwiàzywania problemów.

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

1) zidentyfikowaç podstawowe problemy i zagro˝enia funkcjonowania organizacji;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

2) zdiagnozowaç gotowoÊç organizacji do zmiany;

1) okreÊliç misj´ zak∏adu opieki zdrowotnej;

3) zdiagnozowaç gotowoÊç cz∏onków zespo∏ów do

zmiany;

2) okreÊliç stopieƒ realizacji celów na piel´gniarskich

stanowiskach pracy w zak∏adach opieki zdrowotnej;

4) wprowadziç zmiany w celu poprawy jakoÊci;

3) okreÊliç dostosowanie dzia∏aƒ na piel´gniarskich

stanowiskach pracy do potrzeb pacjentów;

4) przeprowadziç diagnoz´ funkcjonowania wybranej

cz´Êci zak∏adu opieki zdrowotnej;

5) okreÊliç i zhierarchizowaç problemy funkcjonowania zak∏adu opieki zdrowotnej;

5) scharakteryzowaç wp∏yw kultury organizacji na dynamik´ zmian;

6) kierowaç zasobami ludzkimi w procesie zmian;

7) organizowaç skutecznà komunikacj´ w procesie

zmian.

3. TreÊci nauczania

6) pos∏ugiwaç si´ wybranymi technikami organizatorskimi.

1) diagnoza gotowoÊci organizacji do zmian;

3. TreÊci nauczania

2) proces zmian oraz metodologia jego przygotowania i realizacji;

1) okreÊlenie misji zak∏adu opieki zdrowotnej;

3) czynniki warunkujàce powodzenie zmian;

2) analiza szans i zagro˝eƒ oraz silnych i s∏abych

stron zak∏adu opieki zdrowotnej

4) czynniki utrudniajàce zmiany;

a) ocena otoczenia (identyfikacja szans i zagro˝eƒ),

b) ocena wewn´trzna (okreÊlenie silnych i s∏abych

stron);

5) wp∏yw kultury organizacyjnej na proces zmiany;

6) reakcje organizacji na koniecznoÊç zmian: zmiany

dostosowawcze, zmiany planowane, ludzie, grupy, sieci i zespo∏y w procesach zmian;

3) okreÊlenie strategicznych problemów zak∏adów

opieki zdrowotnej;

7) kierowanie procesem zmian;

4) wypracowanie strategii rozwiàzania problemów

8) kierowanie aspektami emocjonalnymi w procesie

zmian;

a) okreÊlenie praktycznych sposobów rozwiàzania

problemów,

b) identyfikacja barier i okreÊlenie sposobów ich

omijania i ∏agodzenia,

9) restrukturyzacja: istota, metodologia przygotowania i realizacji, warunki powodzenia, adaptacja

pracowników do zmian (wewnàtrz organizacji,

w otoczeniu);

10) zmiana a proces ciàg∏ej poprawy jakoÊci Êwiadczeƒ.

MODU¸ VIII. NEGOCJACJE

KONFLIKTÓW

I

MODU¸ IX. WYBRANE

ZAGADNIENIA

PRACY

W

ZAK¸ADACH

ZDROWOTNEJ

Poz. 1922

PRAWA

OPIEKI

ROZWIÑZYWANIE

1. Cel modu∏u

1. Cel modu∏u

Poznanie przez piel´gniark´, po∏o˝nà istoty i zasad

prawa pracy w zak∏adzie opieki zdrowotnej.

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do sprawnego kierowania konfliktami w organizacji i prowadzenia

negocjacji.

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) analizowaç procesy negocjacji;

2) obserwowaç zachowanie ludzi i zespo∏ów w trakcie negocjacji;

3) przygotowaç siebie i zespó∏ do prowadzenia negocjacji;

4) prowadziç negocjacje;

5) dobraç strategi´ i taktyk´ negocjowania do sytuacji negocjacyjnej;

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) omówiç podstawy prawne dzia∏ania zak∏adów

opieki zdrowotnej;

2) wymieniç najwa˝niejsze akty wykonawcze do ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. — Kodeks pracy

(Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94, z póên. zm.);

3) omówiç zasady rozwiàzywania umów o prac´

i uprawnienia zwiàzków zawodowych w tym zakresie;

4) scharakteryzowaç rodzaje uk∏adów zbiorowych;

5) okreÊliç obowiàzki pracodawcy i pracownika

w Êwietle obowiàzujàcych przepisów prawnych;

6) dzia∏aç skutecznie w roli mediatora;

6) omówiç zasady odpowiedzialnoÊci materialnej

pracownika;

7) wykorzystaç sytuacj´ konfliktowà do doskonalenia

organizacji.

7) scharakteryzowaç stosowane mechanizmy przeciwdzia∏ajàce bezrobociu;

3. TreÊci nauczania

8) omówiç zasady tworzenia zak∏adowego funduszu

Êwiadczeƒ socjalnych;

1) spo∏eczne konteksty i kultura negocjacji;

2) proces negocjacji — charakterystyka, uwarunkowania;

3) uwarunkowania si∏y i skutecznoÊci w negocjacjach

ró˝nego typu;

4) charakterystyka dobrego negocjatora — przygotowanie i trening;

5) strategie i taktyki negocjacji;

6) zespo∏y negocjacyjne — role i warunki skutecznego dzia∏ania;

7) typowe b∏´dy negocjacyjne;

8) specyfika i zró˝nicowanie negocjacji w polskim

systemie opieki zdrowotnej;

9) piel´gniarka jako negocjator z koniecznoÊci i z wyboru;

10) konflikty, rodzaje, uwarunkowania, konsekwencje;

11) sposoby i techniki radzenia sobie z konfliktami,

konstruktywne wykorzystywanie konfliktu;

12) kierowanie konfliktami — konflikt a rozwój i przetrwanie organizacji.

9) interpretowaç i stosowaç przepisy prawne;

10) dobraç przepis prawny rozstrzygajàcy konkretnà

sytuacj´, zw∏aszcza zwiàzanà z uprawnieniami

i obowiàzkami pracowników.

3. TreÊci nauczania

1) przedmiot i zakres prawa pracy — podstawowe

sfery regulacji

a) Kodeks pracy a ustawy zwiàzkowe: podstawowe ustawy zwiàzkowe i zakres ich regulacji,

b) akty wykonawcze do Kodeksu pracy,

c) zakres zastosowania Kodeksu pracy i ustaw

zwiàzkowych w dzia∏alnoÊci zak∏adu opieki

zdrowotnej: przepisy bezwzgl´dnie i wzgl´dnie

obowiàzujàce,

d) sposoby nawiàzania stosunku pracy: umowa

o prac´ i jej rodzaje, powo∏anie, mianowanie,

wybór,

e) zastosowanie i rola umów cywilnoprawnych

w funkcjonowaniu zak∏adu opieki zdrowotnej

umowa zlecenia, umowa o dzie∏o, umowa

o udzielaniu Êwiadczeƒ zdrowotnych, inne

umowy cywilnoprawne,

f) umowa o prac´ a umowy cywilnoprawne: podobieƒstwa i ró˝nice,

b) obowiàzki pracownika w Êwietle przepisów prawa pracy, zakaz konkurencji;

g) sposoby rozwiàzania stosunku pracy: porozumienie stron, wypowiedzenie stosunku pracy

a wypowiedzenie dotychczasowych warunków

pracy i p∏acy, rozwiàzanie stosunku pracy bez

wypowiedzenia,

5) odpowiedzialnoÊç materialna pracownika za szkody wyrzàdzone pracodawcy

h) szczególne zasady rozwiàzywania stosunków

pracy z przyczyn dotyczàcych zak∏adu pracy: zakres zastosowania ustawy, wymogi proceduralne w zakresie zwolnieƒ grupowych, uprawnienia pracownicze,

i) uprawnienia zwiàzków zawodowych w zakresie

polityki kadrowej samodzielnego publicznego

zak∏adu opieki zdrowotnej w Êwietle Kodeksu

pracy i ustawy z dnia 28 grudnia 1989 r. o szczególnych zasadach rozwiàzywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn dotyczàcych zak∏adu pracy (Dz. U. z 2002 r. Nr 112, poz. 980,

z póên. zm.);

j) podstawowe przepisy kodeksu pracy w zakresie

wynagradzania pracowników za prac´ i inne

Êwiadczenia pracownicze: zasady kszta∏towania

polityki wynagrodzeƒ, ochrona wynagrodzeƒ

pracowniczych;

k) zak∏adowy regulamin wynagrodzeƒ: procedura

przygotowania, rola zwiàzków zawodowych;

l) istota i funkcje polityki p∏acowej w samodzielnych zak∏adach opieki zdrowotnej;

m) ochrona pracownika w Êwietle ustawy z dnia

29 grudnia 1993 r. o ochronie roszczeƒ pracowniczych w razie niewyp∏acalnoÊci pracodawcy

(Dz. U. z 2002 r. Nr 9, poz. 85, z póên. zm.);

2) uk∏ad zbiorowy pracy

a) rodzaje uk∏adów zbiorowych pracy: uk∏ad ponadzak∏adowy i uk∏ad zak∏adowy,

b) procedura przygotowania zak∏adowego uk∏adu

pracy: rola pracodawcy, zwiàzków zawodowych;

3) rozpatrywanie sporów o roszczenia ze stosunku

pracy

a) post´powanie pojednawcze w zak∏adzie pracy

procedura powo∏ywania komisji pojednawczych, procedura post´powania przed komisjami pojednawczymi, zakres uprawnieƒ komisji

— sprawy wy∏àczone z w∏aÊciwoÊci komisji,

b) tryb post´powania przed sàdami pracy: organizacja sàdów pracy, w∏aÊciwoÊci,

c) procedura post´powania przed sàdami pracy,

koszty sàdowe;

4) podstawowe obowiàzki pracodawcy i pracownika

a) obowiàzki pracodawcy w Êwietle Kodeksu pracy i innych przepisów,

a) odpowiedzialnoÊç pracownika w Êwietle Kodeksu pracy a odpowiedzialnoÊç cywilna pracownika zak∏adu opieki zdrowotnej,

b) odpowiedzialnoÊç pracownika za mienie powierzone,

c) zasady wspólnej odpowiedzialnoÊci materialnej,

d) odpowiedzialnoÊç porzàdkowa pracownika,

e) procedura wymierzania kar porzàdkowych,

f) uprawnienia pracodawcy i pracownika;

6) szczególna ochrona pracy kobiet i pracowników

m∏odocianych

a) ochrona pracy kobiet: prace wzbronione, urlopy

macierzyƒskie, urlopy wychowawcze, uprawnienia kobiet wychowujàcych dzieci, ochrona

stosunku pracy,

b) ochrona pracowników m∏odocianych: czas pracy, urlopy wypoczynkowe, ochrona zdrowia, inne uprawnienia;

7) czas pracy i urlopy wypoczynkowe

a) podstawowe przepisy o czasie pracy,

b) sposoby organizowania czasu pracy, praca

w godzinach nadliczbowych, w niedziele i Êwi´ta,

c) urlopy pracownicze: uprawnienia pracodawcy

i pracownika;

8) tryb rozwiàzywania sporów zbiorowych

a) istota sporu zbiorowego; spór zbiorowy a indywidualne roszczenie ze stosunku pracy,

b) procedura i mechanizmy rozwiàzywania sporów zbiorowych: rokowania, mediacje i arbitra˝,

strajk — wymogi prawne i legalnoÊç strajku;

9) mechanizmy przeciwdzia∏ania bezrobociu

a) organizacja dodatkowych miejsc pracy z Funduszu Pracy i zasady udzielania po˝yczek,

b) organizacja prac interwencyjnych,

c) zasady korzystania z zasi∏ków dla bezrobotnych,

zasi∏ków przedemerytalnych i zasi∏ków szkoleniowych, dzia∏ania os∏onowe;

10) podstawowe uprawnienia pracownicze w razie

choroby i macierzyƒstwa

a) charakterystyka ustawy z dnia 13 paêdziernika

1998 r. o systemie ubezpieczeƒ spo∏ecznych

(Dz. U. Nr 137, poz. 887, z póên. zm.),

b) charakterystyka ustawy z dnia 1 grudnia 1994 r.

o zasi∏kach rodzinnych, piel´gnacyjnych i wychowawczych (Dz. U. z 1998 r. Nr 102, poz. 651,

z póên. zm.),

c) charakterystyka ustawy z dnia 30 paêdziernika

2002 r. o ubezpieczeniu spo∏ecznym z tytu∏u wypadków przy pracy i chorób zawodowych

(Dz. U. z 2002 r. Nr 199, poz. 1673, z póên. zm.);

11) zak∏adowy fundusz Êwiadczeƒ socjalnych; ustawa

z dnia 4 marca 1994 r. o zak∏adowym funduszu

Êwiadczeƒ socjalnych (Dz. U. z 1996 r. Nr 70,

poz. 335, z póên. zm.);

Poz. 1922

a) obserwacja statystyczna,

b) zliczanie i grupowanie danych,

c) prezentacja materia∏u statystycznego: tabele,

wykresy, diagramy i histogramy;

4) opisowa analiza zjawisk statystycznych: Êrednia

arytmetyczna, harmoniczna, geometryczna i dominanta, miary zmiennoÊci, miary asymetrii,

wskaêniki struktury i nat´˝enia;

5) analiza dynamiki zjawisk;

6) rodzaje szeregów dynamicznych

12) ewolucja rozwiàzaƒ prawnych w zakresie prawa

pracy.

a) przyrosty absolutne i wzgl´dne,

MODU¸ X. INFORMATYKA I STATYSTYKA W ZAK¸ADACH OPIEKI ZDROWOTNEJ

c) Êrednie tempo zmian zjawisk w czasie;

b) wskaêniki dynamiki,

7) analiza wspó∏zale˝noÊci zjawisk masowych

1. Cel modu∏u

a) sposoby stwierdzania zale˝noÊci korelacyjnej,

Przygotowanie piel´gniarki, po∏o˝nej do wykorzystywania danych statystycznych w planowaniu, ocenianiu i usprawnianiu organizacji opieki zdrowotnej.

b) wspó∏czynniki korelacji;

2. Wykaz umiej´tnoÊci wynikowych

W wyniku realizacji treÊci nauczania piel´gniarka,

po∏o˝na powinna

1) planowaç i prowadziç badania statystyczne;

2) dokonaç liczbowej charakterystyki oraz prezentacji

materia∏u statystycznego w postaci tabel i wykresów;

3) analizowaç dynamik´ zjawisk masowych, w tym

obliczania wskaêników dynamiki;

4) stwierdziç zale˝noÊci korelacyjne pomi´dzy zmiennymi;

5) pos∏ugiwaç si´ sprz´tem komputerowym w zakresie niezb´dnym do gromadzenia i opracowania

danych statystycznych oraz prowadzenia prac biurowych, w tym korzystania z poczty elektronicznej

i przesy∏ania danych poprzez sieç komputerowà;

6) pos∏ugiwaç si´ aplikacjami stosowanymi w zak∏adach s∏u˝by zdrowia w zakresie niezb´dnym do

wprowadzania, modyfikowania, sortowania i wyszukiwania danych oraz sporzàdzania raportów

i zestawieƒ danych;

7) wnioskowaç na podstawie badaƒ statystycznych.

3. TreÊci nauczania

1) podstawowe poj´cia statystyczne;

2) planowanie badaƒ statystycznych: rodzaje i etapy

badaƒ statystycznych, dobór próby, narz´dzia badawcze;

3) prowadzenie i opracowanie badaƒ statystycznych

8) wnioskowanie statystyczne: hipotezy statystyczne,

przedzia∏y ufnoÊci;

9) podstawowe oprogramowanie komputerów: Êrodowisko Windows, charakterystyka komputerowych baz danych;

10) programy komputerowe u˝ywane w jednostkach

ochrony zdrowia

a) system ewidencji ruchu chorych,

b) skomputeryzowana historia choroby,

c) system analizy kosztów,

d) system kadr,

e) system p∏ac,

f) system obs∏ugi aptek;

11) zastosowanie komputerów w pracach biurowych

a) zasady edycji dokumentów,

b) sporzàdzanie tabel i zestawieƒ,

c) przesy∏anie danych przez sieç komputerowà,

d) poczta elektroniczna.

VI. Kwalifikacje kadry dydaktycznej

1. Organizator kszta∏cenia zapewnia w przedmiotowej dziedzinie kszta∏cenia wyk∏adowców posiadajàcych

1) tytu∏ naukowy profesora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

2) stopieƒ naukowy doktora habilitowanego w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów;

3) stopieƒ naukowy doktora w dziedzinie odpowiadajàcej tematyce wyk∏adów.

2. Wyk∏adowcami mogà byç osoby majàce nie

mniej ni˝ pi´cioletni sta˝ zawodowy w dziedzinie b´dàcej przedmiotem specjalizacji, doÊwiadczenie dydaktyczne oraz spe∏niajà co najmniej jeden z warunków

1) posiadajà tytu∏ zawodowy magistra piel´gniarstwa, magistra po∏o˝nictwa;

Poz. 1922 i 1923

2) posiadajà tytu∏ specjalisty w dziedzinie organizacji

i zarzàdzania;

3) posiadajà ukoƒczone studia wy˝sze na kierunku

majàcym zastosowanie w ochronie zdrowia lub inne kwalifikacje niezb´dne do realizacji wybranych

zagadnieƒ.

1923

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 29 paêdziernika 2003 r.

w sprawie kszta∏cenia podyplomowego piel´gniarek i po∏o˝nych

Na podstawie art. 10u ustawy z dnia 5 lipca 1996 r.

o zawodach piel´gniarki i po∏o˝nej (Dz. U. z 2001 r.

Nr 57, poz. 602 i Nr 89, poz. 969 oraz z 2003 r. Nr 109,

poz. 1029) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) szczegó∏owe warunki i tryb odbywania kszta∏cenia

podyplomowego przez piel´gniarki i po∏o˝ne;

2) warunki i tryb przeprowadzania egzaminu paƒstwowego, o którym mowa w art.10r ust.1 ustawy

z dnia 5 lipca 1996 r. o zawodach piel´gniarki i po∏o˝nej, zwanej dalej „ustawà”;

3) wysokoÊç wynagrodzenia cz∏onków paƒstwowej

komisji egzaminacyjnej, o którym mowa

w art. 10r ust. 4 ustawy.

§ 3. Do szkolenia specjalizacyjnego, zwanego dalej

„specjalizacjà”, mo˝e przystàpiç piel´gniarka, po∏o˝na, która

1) posiada prawo wykonywania zawodu;

2) posiada co najmniej dwuletni sta˝ pracy w zawodzie;

3) zosta∏a dopuszczona do specjalizacji przez komisj´

kwalifikacyjnà, o której mowa w § 5.

§ 4. 1. Piel´gniarka, po∏o˝na ubiegajàca si´ o rozpocz´cie specjalizacji sk∏ada wniosek o dopuszczenie

do specjalizacji do organizatora kszta∏cenia w terminie

przez niego wyznaczonym.

2. Do wniosku do∏àcza si´

§ 2. 1. Piel´gniarka, po∏o˝na zatrudniona na podstawie umowy o prac´ odbywa kszta∏cenie podyplomowe na swój wniosek, na podstawie skierowania

wydanego przez pracodawc´ do organizatora kszta∏cenia podyplomowego, zwanego dalej „organizatorem kszta∏cenia”.

1) dokument potwierdzajàcy posiadanie co najmniej

dwuletniego sta˝u pracy w zawodzie;

2. Piel´gniarka, po∏o˝na mo˝e odbywaç kszta∏cenie podyplomowe równie˝ bez skierowania, o którym

mowa w ust.1, na podstawie umowy zawartej z organizatorem kszta∏cenia.

3) w przypadku, o którym mowa w § 2 ust. 1 — tak˝e

skierowanie wydane przez pracodawc´.

3. Do piel´gniarki, po∏o˝nej odbywajàcej kszta∏cenie podyplomowe na podstawie skierowania wydanego przez pracodawc´ stosuje si´ przepisy rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej oraz Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 12 paêdziernika 1993 r.

w sprawie zasad i warunków podnoszenia kwalifikacji

zawodowych i wykszta∏cenia ogólnego doros∏ych

(Dz. U. Nr 103, poz. 472), w zakresie dotyczàcym

zwrotu kosztów kszta∏cenia i uprawnieƒ urlopowych.

———————

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie

szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U.

Nr 93, poz. 833).

2) w przypadku ubiegania si´ o skrócenie okresu

trwania specjalizacji — dokument potwierdzajàcy

spe∏nienie jednego z warunków okreÊlonych w § 6

ust. 2;

§ 5. 1. W celu dopuszczenia piel´gniarki, po∏o˝nej

do specjalizacji organizator kszta∏cenia powo∏uje komisj´ kwalifikacyjnà, która przeprowadza post´powanie kwalifikacyjne.

2. W sk∏ad komisji kwalifikacyjnej wchodzà

1) dwaj przedstawiciele organizatora kszta∏cenia,

w tym kierownik specjalizacji, o którym mowa

w § 8 ust. 1, jako przewodniczàcy;

2) przedstawiciel okr´gowej rady piel´gniarek i po∏o˝nych, w∏aÊciwej ze wzgl´du na miejsce prowadzenia kszta∏cenia podyplomowego, a w przypadku gdy organizatorem kszta∏cenia jest okr´gowa

izba piel´gniarek i po∏o˝nych, utworzona przez nià

spó∏ka handlowa, w której posiada ona udzia∏y lub