Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 15 października 2003 r. w sprawie egzaminów z języka polskiego jako obcego

§ 11. Cz∏onkowie Komisji i paƒstwowych komisji

egzaminacyjnych w zwiàzku z wykonywaniem powierzonych im obowiàzków otrzymujà diety, zwrot kosztów podró˝y i noclegów, a tak˝e innych wydatków

Poz. 1870 i 1871

okreÊlonych przez Komisj´ odpowiednio do uzasadnionych potrzeb, na zasadach okreÊlonych w przepisach regulujàcych nale˝noÊci przys∏ugujàce pracownikom z tytu∏u podró˝y s∏u˝bowych na obszarze kraju

oraz poza jego granicami, wydanych na podstawie

art. 775 § 2 Kodeksu pracy.

§ 12. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. ¸ybacka

Za∏àcznik do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej

i Sportu z dnia 15 paêdziernika 2003 r. (poz. 1870)

REGULAMIN DZIA¸ANIA PA¡STWOWEJ KOMISJI POÂWIADCZANIA ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO

JAKO OBCEGO

§ 1.1. W sk∏ad Komisji wchodzà przewodniczàcy

i 9 cz∏onków.

2. Komisja spoÊród swoich cz∏onków wyznacza zast´pc´ przewodniczàcego i sekretarza.

3. Zakres zadaƒ wiceprzewodniczàcego okreÊla

przewodniczàcy Komisji.

4. Sekretarz Komisji zapewnia sprawne funkcjonowanie Komisji i wykonywanie przez nià zadaƒ. Szczegó∏owy zakres zadaƒ sekretarza okreÊla przewodniczàcy Komisji.

§ 2. Przewodniczàcy Komisji zwo∏uje posiedzenia

Komisji, przewodniczy jej obradom, reprezentuje jà na

zewnàtrz oraz podpisuje uchwa∏y Komisji.

§ 3. Komisja dzia∏a na posiedzeniach zwo∏ywanych w razie potrzeby, ale nie rzadziej ni˝ dwa razy

w roku. Terminy posiedzeƒ sà ustalane w uzgodnieniu

z dyrektorem Biura UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany Mi´dzynarodowej.

§ 4. Komisja podejmuje decyzje w formie uchwa∏,

które zapadajà zwyk∏à wi´kszoÊcià g∏osów w obecnoÊci co najmniej 2/3 swojego sk∏adu. W przypadku równej liczby g∏osów decyduje g∏os przewodniczàcego.

1871

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA EDUKACJI NARODOWEJ I SPORTU1)

z dnia 15 paêdziernika 2003 r.

w sprawie egzaminów z j´zyka polskiego jako obcego

Na podstawie art. 11d ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia

7 paêdziernika 1999 r. o j´zyku polskim (Dz. U. Nr 90,

poz. 999, z 2000 r. Nr 29, poz. 358, z 2002 r. Nr 144,

poz. 1204 oraz z 2003 r. Nr 73, poz. 661) zarzàdza si´,

co nast´puje

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla szczegó∏owe warunki

i tryb przeprowadzania egzaminów z j´zyka polskiego

———————

1) Minister Edukacji Narodowej i Sportu kieruje dzia∏ami ad-

ministracji rzàdowej — oÊwiata i wychowanie oraz szkolnictwo wy˝sze, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 i 3 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2002 r.

w sprawie szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Edukacji Narodowej i Sportu (Dz. U. Nr 97, poz. 866).

jako obcego oraz wydawania poÊwiadczeƒ znajomoÊci

j´zyka polskiego, wzór poÊwiadczenia, warunki odp∏atnoÊci za przeprowadzanie egzaminów i wydawanie poÊwiadczeƒ, wymagania, jakim powinni odpowiadaç egzaminatorzy paƒstwowych komisji egzaminacyjnych,

a tak˝e standardy wymagaƒ dla poszczególnych poziomów zaawansowania znajomoÊci j´zyka polskiego.

§ 2. 1. Cudzoziemiec lub obywatel polski na sta∏e

zamieszka∏y za granicà ubiegajàcy si´ o przystàpienie

do egzaminu z j´zyka polskiego jako obcego, zwanego

dalej „egzaminem”, sk∏ada wniosek do Paƒstwowej

Komisji PoÊwiadczania ZnajomoÊci J´zyka Polskiego

jako Obcego, zwanej dalej „Komisjà”.

2. O dopuszczeniu do egzaminu rozstrzyga Komisja, a jej przewodniczàcy powiadamia pisemnie osob´, która z∏o˝y∏a wniosek, o rozstrzygni´ciu Komisji.

§ 12. 1. Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie

pozytywnego wyniku z ka˝dej z czterech cz´Êci pisemnej cz´Êci egzaminu oraz z ustnej cz´Êci egzaminu.

3. Osob´ dopuszczonà do egzaminu przewodniczàcy Komisji powiadamia jednoczeÊnie o terminie

i miejscu egzaminu.

2. Ocena z egzaminu jest wystawiana na podstawie sumy punktów uzyskanych z poszczególnych jego

cz´Êci.

§ 3. Egzamin przeprowadza paƒstwowa komisja

egzaminacyjna na jednym z nast´pujàcych poziomów

zaawansowania znajomoÊci j´zyka polskiego: podstawowym, Êrednim ogólnym i zaawansowanym.

3. Ocen´ z egzaminu ustala si´ wed∏ug nast´pujàcej skali: celujàca, bardzo dobra, dobra, dostateczna,

niedostateczna.

§ 4. Standardy wymagaƒ dla poszczególnych poziomów zaawansowania znajomoÊci j´zyka polskiego

okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

4. Kryteria ustalania wyników poszczególnych cz´Êci egzaminu oraz oceny z egzaminu Komisja podaje

do publicznej wiadomoÊci, nie póêniej ni˝ na 14 dni

przed terminem egzaminu.

§ 5. 1. Zestawy zadaƒ i testów egzaminacyjnych do

przeprowadzenia egzaminu zatwierdza przewodniczàcy Komisji, opatrujàc ka˝dy z nich datà, podpisem

i piecz´cià imiennà.

2. Zadania i testy egzaminacyjne oraz ich zestawy

sà przygotowywane, przechowywane i przekazywane

w warunkach uniemo˝liwiajàcych ich nieuprawnione

ujawnienie.

5. Zdajàcy zda∏ egzamin, je˝eli otrzyma∏ z egzaminu ocen´ co najmniej dostatecznà.

6. Wyniki poszczególnych cz´Êci egzaminu oraz

ocen´ z egzaminu przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej wpisuje do protoko∏u egzaminu,

o którym mowa w § 13 ust. 1.

§ 13. 1. Z egzaminu sporzàdza si´ protokó∏.

§ 6. Egzaminatorem paƒstwowej komisji egzaminacyjnej mo˝e byç osoba, która posiada wykszta∏cenie

wy˝sze i co najmniej trzyletni sta˝ pracy w zakresie nauczania j´zyka polskiego jako obcego, a tak˝e odby∏a

szkolenie dla egzaminatorów, organizowane przez Komisj´.

2. Protokó∏ podpisujà przewodniczàcy i cz∏onkowie

paƒstwowej komisji egzaminacyjnej.

§ 7. Przed rozpocz´ciem egzaminu przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej sprawdza to˝samoÊç osoby zdajàcej.

§ 14. Osoba, która nie zda∏a egzaminu, której egzamin zosta∏ przerwany, która nie przystàpi∏a do egzaminu we wskazanym terminie lub odstàpi∏a od egzaminu, mo˝e go zdawaç ponownie.

§ 8. Egzamin sk∏ada si´ z dwóch cz´Êci: pisemnej

i ustnej.

§ 9. Cz´Êç pisemna egzaminu trwa 225 minut

i sk∏ada si´ z czterech cz´Êci

1) cz´Êç pierwsza trwa 30 minut i polega na sprawdzeniu umiej´tnoÊci rozumienia ze s∏uchu;

2) cz´Êç druga trwa 60 minut i polega na sprawdzeniu poprawnoÊci gramatycznej w pos∏ugiwaniu

si´ j´zykiem polskim;

3) cz´Êç trzecia trwa 45 minut i polega na sprawdzeniu umiej´tnoÊci rozumienia tekstów pisanych;

4) cz´Êç czwarta trwa 90 minut i polega na sprawdzeniu umiej´tnoÊci formu∏owania wypowiedzi pisemnej.

§ 10. 1. Cz´Êç ustnà egzaminu przeprowadza si´

w dniu przeprowadzenia cz´Êci pisemnej lub w dniu

nast´pnym. Cz´Êç ustna trwa co najmniej 15 minut.

3. Przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej przekazuje protokó∏ wraz z dokumentacjà z przeprowadzonego egzaminu przewodniczàcemu Komisji.

§ 15. 1. Z obowiàzku zdawania egzaminu jest zwolniona osoba, która ukoƒczy∏a w Polsce studia wy˝sze

na kierunku filologia polska. Zwolnienie jest równoznaczne z posiadaniem znajomoÊci j´zyka polskiego

na poziomie zaawansowanym.

2. Osoba ubiegajàca si´ o zwolnienie z obowiàzku

zdawania egzaminu sk∏ada do Komisji wniosek wraz

z dokumentami potwierdzajàcymi spe∏nienie warunku

okreÊlonego w ust. 1.

3. O zwolnieniu z obowiàzku zdawania egzaminu

rozstrzyga Komisja, w drodze uchwa∏y, a jej przewodniczàcy powiadamia pisemnie osob´ ubiegajàcà si´

o zwolnienie o rozstrzygni´ciu Komisji.

§ 16. 1. Dokumentacj´ dotyczàcà egzaminów przechowuje Biuro UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany Mi´dzynarodowej.

2. W cz´Êci ustnej egzaminu zdajàcy losuje jeden

z przygotowanych zestawów zadaƒ egzaminacyjnych.

2. Biuro UznawalnoÊci Wykszta∏cenia i Wymiany

Mi´dzynarodowej prowadzi ewidencj´ osób przyst´pujàcych do egzaminu.

§ 11. W przypadku stwierdzenia korzystania przez

osob´ zdajàcà z niedozwolonych pomocy lub udost´pniania ich innym zdajàcym przewodniczàcy paƒstwowej komisji egzaminacyjnej przerywa egzamin tej

osobie.

3. Numer, pod którym w ewidencji wpisano osob´

przyst´pujàcà do egzaminu, jest wpisywany w protokole, o którym mowa w § 13 ust. 1, oraz na poÊwiadczeniu znajomoÊci j´zyka polskiego — „Certyfikacie znajomoÊci j´zyka polskiego”, zwanym dalej „certyfikatem”.

§ 17. 1. Osoba, która zda∏a egzamin, otrzymuje certyfikat, którego wzór okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

2. Op∏at´ za egzamin ustala przewodniczàcy Komisji, z uwzgl´dnieniem kosztów przeprowadzenia egzaminu.

2. Osoba, która zosta∏a zwolniona z obowiàzku

zdawania egzaminu, otrzymuje certyfikat, którego

wzór okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

3. Op∏at´ za wydanie certyfikatu ustala przewodniczàcy Komisji, z uwzgl´dnieniem kosztów jego wytworzenia oraz kosztów administracyjnych.

3. Certyfikat jest drukowany na papierze o formacie A4 ze znakiem wodnym oraz mikrodrukiem (mikrotekstem).

4. Certyfikat dor´cza osobie, o której mowa

w ust. 1 albo 2, Biuro UznawalnoÊci Wykszta∏cenia

i Wymiany Mi´dzynarodowej.

§ 18. 1. Egzamin jest odp∏atny.

4. Op∏at´, o której mowa w ust. 2, wnosi si´ przed

dniem rozpocz´cia egzaminu, a op∏at´, o której mowa

w ust. 3 — przed dniem dor´czenia certyfikatu.

§ 19. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Edukacji Narodowej i Sportu: K. ¸ybacka

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Edukacji Narodowej

i Sportu z dnia 15 paêdziernika 2003 r. (poz. 1871)

Za∏àcznik nr 1

STANDARDY WYMAGA¡ DLA POSZCZEGÓLNYCH POZIOMÓW ZAAWANSOWANIA ZNAJOMOÂCI

J¢ZYKA POLSKIEGO

1. Poziom podstawowy — wymagania ogólne

Zdajàcy powinni

— rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje zawarte

w tekstach pisanych i wypowiedziach mówionych, dotyczàce tematów zwiàzanych z ˝yciem

codziennym, czasem wolnym, szko∏à oraz typowymi sytuacjami w pracy, wyra˝one w prosty

sposób,

— umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem w typowych sytuacjach codziennych, w polskich realiach,

w tym zwiàzanych z podró˝owaniem po Polsce,

— umieç napisaç prosty tekst na ogólny, popularny temat, a tak˝e na temat odnoszàcy si´ do ich

w∏asnych zainteresowaƒ,

— umieç krótko opowiedzieç o w∏asnych zainteresowaniach, doÊwiadczeniach, marzeniach i planach, wyraziç i krótko uzasadniç w∏asny poglàd

oraz opisaç zdarzenie z przesz∏oÊci,

— umieç pos∏ugiwaç si´ odmianà oficjalnà i nieoficjalnà j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji,

— znaç najwa˝niejsze konwencje socjokulturowe

stosowane w komunikacji w j´zyku polskim.

Braki zdajàcych w zakresie p∏ynnoÊci wypowiedzi,

wymowy i intonacji, s∏ownictwa, poprawnoÊci gramatycznej, a tak˝e ortografii i podstaw interpunkcji

nie mogà w istotny sposób zak∏ócaç skutecznej komunikacji.

2. Poziom podstawowy — wymagania szczegó∏owe

1) rozumienie ze s∏uchu

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni rozumieç pojedyncze wypowiedzi, wypowiedzi w ramach dialogu i rozmowy z udzia∏em kilku osób, d∏u˝sze wypowiedzi monologowe, w tym informacje, prezentacje, og∏oszenia i instrukcje, w zakresie

wskazanym w wykazie funkcji i poj´ç j´zykowych oraz w wykazie tematycznym dla poziomu podstawowego. Rozumienie dotyczy

w szczególnoÊci intencji, tematu oraz konkretnej informacji zawartej w wypowiedzi o przejrzystej strukturze, mówionej w normalnym

tempie, w dobrych warunkach akustycznych,

przy u˝yciu standardowej wymowy i intonacji.

Zdajàcy powinni móc wykazaç si´ umiej´tnoÊcià kontrolowania w∏asnego rozumienia wypowiedzi w celu uzyskania potwierdzenia, czy

w∏aÊciwie zrozumieli treÊç i intencj´ wypowiedzi, oraz umiej´tnoÊcià wyra˝ania proÊby

o powtórzenie, wyjaÊnienie fragmentu wypowiedzi lub zapisanie niezrozumia∏ego s∏owa.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów

— pojedyncze wypowiedzi intencjonalne,

w tym ˝yczenia, gratulacje, kondolencje,

komplementowanie, powitanie, po˝egnanie, podzi´kowanie, proÊb´, propozycj´,

przepraszanie, obiecywanie, zapewnianie,

— pojedyncze

wypowiedzi

tematyczne,

w tym: informacj´, og∏oszenie, pytanie,

— fragmenty

dialogów

intencjonalnych,

w tym: zapraszanie, proponowanie, doradzanie,

— fragmenty dialogów tematycznych, w tym

zakupy, kupowanie biletów, pytanie o drog´, rezerwacj´ pokoju hotelowego,

— krótkie wypowiedzi ciàg∏e intencjonalne,

w tym: uzasadnianie w∏asnego zdania, relacjonowanie wypowiedzi, wyra˝anie opinii, porównywanie,

— krótkie wypowiedzi ciàg∏e tematyczne,

w tym: opowiadanie o sobie, charakteryzowanie osób, przedstawianie atrakcji turystycznych, wra˝enia z podró˝y,

— fragmenty programów radiowych i telewizyjnych,

— fragmenty filmów,

— typowe nagrania na taÊmie magnetofonowej „sekretarki automatycznej”.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— przyjaciel,

— znajomy,

— cz∏onek rodziny,

— turysta,

— obcy,

— uczeƒ,

— nauczyciel,

— student,

— profesor,

— pracownik,

— pracodawca.

2) poprawnoÊç gramatyczna, czyli umiej´tnoÊç

rozpoznawania i stosowania poprawnych form

j´zykowych

a) ogólny opis zakresu umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni umieç rozpoznawaç i stosowaç poprawne gramatycznie formy j´zykowe,

wyra˝ajàce i pozwalajàce na wyra˝anie intencji mówiàcego w zakresie sprecyzowanym

w wykazach: funkcji i poj´ç j´zykowych, zagadnieƒ gramatycznych i tematycznych.

B∏´dy gramatyczne pope∏niane przez zdajàcych w wypowiedziach mówionych i tekstach

pisanych nie powinny uniemo˝liwiaç zrozumienia treÊci i intencji wypowiedzi.

3) rozumienie tekstów pisanych

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Poz. 1871

Zdajàcy powinni rozumieç pojedyncze napisy

i og∏oszenia, fragmenty tekstów d∏ugoÊci jednego akapitu oraz kompletne krótkie teksty

(200–300 s∏ów) w zakresie obj´tym wykazem

funkcji i poj´ç j´zykowych oraz wykazem tematów dla poziomu podstawowego. Zdajàcy

powinni rozumieç ogólny sens tekstu oraz

konkretnych informacji, zawartych w tekstach

drukowanych lub pisanych r´cznie w sposób

czytelny.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów pisanych

— pojedyncze napisy i og∏oszenia intencjonalne typu: Wst´p wzbroniony!, Nie wychylaç si´!, WejÊcie obok,

— pojedyncze napisy i og∏oszenia tematyczne

typu: Sklep czynny od 9 do 18, Remont, Muzeum nieczynne, Godziny przyj´ç: 9—14,

— fragmenty oryginalnych tekstów prasowych, turystycznych, informacyjnych,

w zakresie treÊci okreÊlonych wykazem

funkcji i poj´ç j´zykowych oraz wykazem

tematycznym,

— krótkie kompletne teksty oryginalne prasowe, turystyczne, informacyjne, w zakresie

treÊci obj´tych wykazem funkcji i poj´ç j´zykowych i wykazem tematycznym,

— listy prywatne, kartki pocztowe oraz proste

listy oficjalne i urz´dowe,

— og∏oszenia, rozk∏ady jazdy, jad∏ospisy,

ulotki, broszury i foldery, instrukcje obs∏ugi, reklamy, ostrze˝enia, zakazy i nakazy,

nazwy sklepów, instytucji u˝ytecznoÊci publicznej, warsztatów, urz´dów i towarów,

wpisy w ksià˝ce telefonicznej,

— formularze urz´dowe,

— notatki, informacje, zawiadomienia, proÊby, podzi´kowania, pisane r´cznie.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— przyjaciel,

— znajomy,

— cz∏onek rodziny,

— turysta,

— obcy,

— uczeƒ,

— nauczyciel,

— student,

— profesor,

— pracownik,

— pracodawca,

— klient.

4) pisanie

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni opanowaç relacje g∏oska —

litera, podstawowe zasady ortografii oraz zasady kompozycji tekstów pisanych, ze zwróceniem uwagi na styl oficjalny i nieoficjalny,

w zakresie okreÊlonym wykazem poj´ç i ich

funkcji i wykazem tematycznym dla poziomu

podstawowego. Zdajàcy powinni umieç pos∏ugiwaç si´ zwrotami j´zykowymi charakterystycznymi dla oficjalnej i nieoficjalnej odmiany j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji oraz stosowaç zasady ortografii i interpunkcji w sposób niezak∏ócajàcy w∏aÊciwego

zrozumienia treÊci i intencji tekstu, z zachowaniem podstawowych wymagaƒ dotyczàcych

uk∏adu tekstu.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni umieç pisaç nast´pujàce rodzaje tekstów

— wypracowanie, tekst argumentacyjny, relacja, opowiadanie (150—200 s∏ów),

— streszczenie tekstu êród∏owego z w∏asnym

komentarzem (150—200 s∏ów),

— krótkie ˝yczenia i pozdrowienia (10—20 s∏ów),

— list prywatny (100—150 s∏ów),

— podstawowe formy listów oficjalnych,

— podstawowa forma ˝yciorysu,

— podstawowa forma podania,

— krótka notatka lub pisemna wiadomoÊç zawierajàce informacj´, podzi´kowanie lub

proÊb´,

— formularze urz´dowe.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— przyjaciel,

— znajomy,

— cz∏onek rodziny,

— turysta,

— obcy,

— uczeƒ,

— nauczyciel,

Poz. 1871

5) mówienie

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem polskim w typowych sytuacjach ˝ycia

codziennego oraz zwiàzanych z podró˝owaniem po Polsce. Powinni umieç wyra˝aç funkcje i poj´cia w zakresie przewidzianym w wykazie funkcji i poj´ç j´zykowych w odniesieniu

do tematów wymienionych w wykazie tematycznym dla poziomu podstawowego.

Zdajàcy powinni umieç rozpoczynaç i koƒczyç

rozmow´, w∏àczaç si´ do rozmowy innych

osób i braç w niej aktywny udzia∏, gdy rozmowa dotyczy tematów ogólnych lub zwiàzanych

ze specjalnymi zainteresowaniami zdajàcych.

Powinni umieç kontrolowaç przebieg rozmowy, proszàc, gdy zachodzi potrzeba, o powtórzenie, wyjaÊnienie, przeliterowanie, oraz

upewniajàc si´, czy sà w∏aÊciwie rozumiani

i czy u˝ywajà odpowiednich s∏ów i form.

Powinni umieç stosowaç podstawowe zasady

prowadzenia rozmów telefonicznych po polsku. Powinni umieç krótko opowiedzieç o w∏asnych zainteresowaniach, doÊwiadczeniach,

marzeniach i planach, wyraziç i krótko uzasadniç w∏asny poglàd, a tak˝e opisaç zdarzenie

z przesz∏oÊci.

Zdajàcy powinni umieç streÊciç film lub ksià˝k´, wyraziç o nich swojà opini´ i krótko uzasadniç jà. Powinni umieç streÊciç i skomentowaç przeczytany artyku∏ prasowy. Powinni

umieç wyg∏osiç z w∏aÊciwà intonacjà, po przygotowaniu, krótkà informacj´, podzi´kowanie

lub przemówienie skierowane do grupy s∏uchajàcych.

Wypowiedzi zdajàcych powinny byç na tyle

p∏ynne, aby nie utrudnia∏y komunikacji. Zdajàcy powinni stosowaç zasady wymowy i intonacji pozwalajàce na w∏aÊciwe zrozumienie wyra˝anych intencji oraz treÊci wypowiedzi. Powinni tak˝e umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà lub nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego, odpowiednio do sytuacji. Wp∏yw zasad wymowy j´zyka

rodzimego mo˝e byç odczuwalny, ale nie powinien zak∏ócaç zrozumienia wypowiedzi.

b) rodzaje tekstów (wypowiedzi)

Zdajàcy powinni umieç przedstawiç nast´pujàce

rodzaje tekstów

— krótkà wypowiedê na temat w∏asnych zainteresowaƒ, doÊwiadczeƒ, planów, marzeƒ,

— student,

— streszczenie filmu, ksià˝ki, artyku∏u prasowego, z komentarzem,

— profesor,

— relacj´ z przesz∏oÊci,

— pracownik,

— opini´ na okreÊlony temat, z krótkim uzasadnieniem,

— pracodawca,

— pacjent,

— klient.

— wyg∏oszenie, po przygotowaniu, krótkiego

przemówienia skierowanego do grupy s∏uchajàcych,

— rozmow´ telefonicznà,

— krótki dialog intencjonalny,

— krótki dialog tematyczny,

— minidyskusj´.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— przyjaciel,

— znajomy,

— cz∏onek rodziny,

— turysta,

Poz. 1871

— przedstawianie si´ lub przedstawianie

kogoÊ,

— powitanie,

— stereotypowe formu∏y powitalne,

— po˝egnanie,

— sk∏adanie ˝yczeƒ,

— wyra˝anie uznania, komplementowanie,

— podzi´kowanie,

— przepraszanie,

— zapraszanie,

— przebieg rozmowy

— obcy,

— rozpoczynanie rozmowy, w∏àczanie si´

do rozmowy,

— uczeƒ,

— podtrzymywanie rozmowy,

— nauczyciel,

— kontrolowanie przebiegu rozmowy,

— student,

— koƒczenie wypowiedzi, rozmowy,

— profesor,

— pracownik,

— pracodawca,

— pacjent,

— klient.

d) wymagania w zakresie wymowy dla poziomu

podstawowego

Zdajàcy powinni stosowaç odpowiednie (niezbyt

wolne) tempo wypowiedzi i w∏aÊciwà intonacj´

ca∏ych zdaƒ oznajmujàcych, pytajàcych i wykrzyknikowych.

Wa˝na jest te˝ odpowiednia wymowa zestrojów

akcentowych, tzn. ∏àczenie s∏ów jednosylabowych w grupy (np. nie wiem, nie mam, ze mnà,

od nas; jad´ na wieÊ, wychodz´ za mà˝) albo

przy∏àczanie s∏ów jednosylabowych do s∏ów akcentowanych (np. kocham jà, widz´ go). Zdajàcy

powinni w∏aÊciwie akcentowaç wyrazy obce typu gramatyka oraz formy czasu przesz∏ego i trybu przypuszczajàcego. Powinni w∏aÊciwie wymawiaç g∏osk´ y w opozycji do i oraz e, g∏oski

à i ´, g∏oski dziàs∏owe szumiàce, twarde sz, ˝, rz,

cz, d˝ w opozycji do ciszàcych, mi´kkich Ê, ê, ç,

dê, ƒ, g∏osk´ r w opozycji do l oraz ∏ w opozycji

do l, a tak˝e grupy spó∏g∏oskowe.

B∏´dy zdajàcych w zakresie wymowy i intonacji

nie powinny uniemo˝liwiaç zrozumienia sensu

i intencji wypowiedzi.

6) wykaz funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu

podstawowego

Zdajàcy powinni rozumieç i umieç wyra˝aç nast´pujàce funkcje i poj´cia j´zykowe

a) funkcje

— kontakty spo∏eczne

— nawiàzywanie kontaktu,

— przekazywanie informacji

— nawiàzywanie, definiowanie, identyfikowanie,

— uzasadnianie,

— okreÊlanie celu, przeznaczenia,

— relacjonowanie wypowiedzi w∏asnych

lub osób trzecich,

— obietnica, oferta

— obiecywanie, zapewnianie,

— oferowanie zrobienia czegoÊ,

— zajmowanie stanowiska

— wyra˝anie opinii, przekonania,

— wyra˝anie wa˝noÊci,

— wyra˝anie niepewnoÊci,

— przytakiwanie, aprobata,

— negacja, dezaprobata,

— uczucia i nastroje

— wyra˝anie sympatii i antypatii,

— wyra˝anie nadziei, troski i zmartwienia,

— wyra˝anie ˝yczenia,

— wyra˝anie radoÊci,

i wspó∏czucia,

˝alu,

smutku

— wyra˝anie upodobania,

— wyra˝anie zadowolenia i niezadowolenia,

— wyra˝anie oboj´tnoÊci, dystansu,

— wyra˝anie rozczarowania,

— inicjowanie rozmowy, dzia∏ania lub ich zaniechania

— pytanie, wezwanie do mówienia,

— proÊba, wezwanie do dzia∏ania,

— proÊba o przyzwolenie i przyzwalanie,

Poz. 1871

e) ˝ycie codzienne

— proponowanie, przyjmowanie i odrzucanie propozycji,

— czynnoÊci codzienne,

— doradzanie i odradzanie,

— przedmioty codziennego u˝ytku,

— zabranianie,

— miary, iloÊci, pieniàdze,

b) poj´cia ogólne

— wyra˝anie cechy, w∏aÊciwoÊci, stanu w odniesieniu do rzeczy, procesów, faktów, osób,

— wyra˝anie posiadania, przynale˝noÊci,

— wyra˝anie relacji w przestrzeni (miejsce

i kierunek),

— sklepy, us∏ugi, warsztaty,

— Êrodki komunikacji,

— prawa i obowiàzki,

f) jedzenie, picie, palenie

— lokale gastronomiczne,

— ˝ywnoÊç, dania, potrawy,

— wyra˝anie relacji czasowych,

— napoje,

— wyra˝anie sposobu,

— palenie,

— wyra˝anie mo˝liwoÊci, zdolnoÊci,

g) zdrowie

— wyra˝anie koniecznoÊci,

— higiena osobista,

— wyra˝anie warunku i konsekwencji,

— samopoczucie,

— porównywanie.

— choroba, wypadek,

7) wykaz tematyczny dla poziomu podstawowego

h) Êrodowisko naturalne

Zdajàcy powinni rozumieç wypowiedzi ustne

i pisemne oraz umieç wyra˝aç si´ w mowie i piÊmie na nast´pujàce tematy

— roÊliny i zwierz´ta,

a) cz∏owiek

— imi´ i nazwisko, adres, stan rodzinny, p∏eç,

wiek, data i miejsce urodzenia,

— przynale˝noÊç narodowa lub paƒstwowa,

j´zyk,

— szko∏a, wykszta∏cenie,

— zawód, zaj´cie,

— wyglàd, cz´Êci cia∏a,

— rodzina i stosunki osobiste,

— sposób sp´dzania wolnego czasu — rozrywki, hobby, sport,

b) mieszkanie

— krajobraz,

— pogoda, klimat,

i) tematy ogólnego zainteresowania

— warunki ˝ycia, poziom ˝ycia,

— Êrodki masowego przekazu, aktualne informacje.

8) wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu podstawowego

Zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie stosowaç nast´pujàce regu∏y gramatyczne

a) fleksja imienna

— odmiana rzeczowników przez przypadki

w liczbie pojedynczej i mnogiej

— rodzaj, po∏o˝enie i wielkoÊç mieszkania lub

domu,

— odmiana rzeczowników rodzaju m´skiego koƒczàcych si´ na spó∏g∏osk´,

— rodzaje pomieszczeƒ,

— odmiana rzeczowników rodzaju m´skiego zakoƒczonych na –a lub –o,

— mieszkanie w hotelu, domu wczasowym,

pensjonacie,

— urzàdzenie i wyposa˝enie mieszkania,

— odmiana rzeczowników rodzaju m´skiego zakoƒczonych na –anin,

— koszty zwiàzane z mieszkaniem, czynsz,

op∏aty,

— odmiana rzeczowników rodzaju ˝eƒskiego zakoƒczonych na –a lub –i,

— rodzaj, po∏o˝enie i wielkoÊç miejscowoÊci,

— odmiana rzeczowników rodzaju ˝eƒskiego zakoƒczonych na spó∏g∏osk´,

— instytucje u˝ytecznoÊci publicznej, zabytki,

atrakcje turystyczne,

— odmiana rzeczowników rodzaju nijakiego zakoƒczonych na –o lub –e,

c) miejsca

d) praca

— warunki pracy, czas pracy, urlop,

— p∏ace,

— zwiàzki zawodowe,

— odmiana rzeczowników rodzaju nijakiego zakoƒczonych na –um,

— odmiana rzeczowników nieregularnych

typu: dziecko, tydzieƒ, rok; oko, ucho,

r´ka, przyjaciel, pieniàdz, cz∏owiek,

— przymiotnikowa odmiana rzeczowników typu chory, podró˝ny, imion zakoƒczonych na –y, –i, w tym: Antoni,

Jerzy oraz nazwisk zakoƒczonych na

–ski, –cki, –ska, –cka,

— formy mianownika liczby mnogiej rodzaju m´skoosobowego typu: studenci, profesorowie, rolnicy,

— mechanizm odmiany rzeczowników

— alternacje samog∏oskowe i spó∏g∏oskowe zachodzàce w temacie (przyk∏ady

pies: psa, dzieƒ: dnia, ch∏opiec: ch∏opca; Bóg: do Boga, wybór: wyboru;

wzór: wzoru; miasto: w mieÊcie, Kraków: w Krakowie; obiad: po obiedzie;

mà˝: m´˝a; Marek: Marka; pieniàdze

pieni´dzy),

— odmiana zaimków przez przypadki w liczbie pojedynczej i mnogiej

— odmiana zaimków osobowych: ja, ty,

on, ona, ono; my, wy, oni, one,

— odmiana

zaimków

wskazujàcych,

w tym: ten, ta, to, ci, te,

— odmiana zaimków dzier˝awczych: mój,

moja, moje; twój, twoja, twoje; nasz,

nasza, nasze; wasz, wasza, wasze; pana, pani, paƒstwa,

— odmiana zaimków pytajàcych, w tym

kto, co; jaki, jaka, jakie; który, która, które; czyj, czyja, czyje,

— odmiana zaimków nieokreÊlonych

ktoÊ, coÊ, jakiÊ, któryÊ, czyjÊ; ka˝dy,

— odmiana zaimków przeczàcych: nikt,

nic, ˝aden,

— odmiana przymiotników przez przypadki

w liczbie pojedynczej i mnogiej

— odmiana przymiotników zakoƒczonych

w rodzaju m´skim na –y, w tym: dobry,

ma∏y, ciasny, du˝y lub –i, w tym: tani,

polski, lekki, d∏ugi,

— odmiana przymiotników zakoƒczonych

w rodzaju ˝eƒskim na –a, w tym: dobra,

ma∏a, ciasna, du˝a, tania, polska, lekka,

d∏uga,

— odmiana przymiotników zakoƒczonych

w rodzaju nijakim na –e, w tym: dobre,

ma∏e, ciasne, du˝e, tanie, polskie, lekkie, d∏ugie,

— formy mianownika liczby mnogiej rodzaju m´skoosobowego, w tym: dobrzy, mali, duzi, polscy, inni,

— odmiana liczebników przez przypadki

— odmiana liczebników g∏ównych, w tym

jeden, jedna, jedno; dwa, dwaj, dwóch,

dwie; trzy, dziesi´ç, dwadzieÊcia pi´ç,

sto, tysiàc,

Poz. 1871

— odmiana przymiotnikowa liczebników

porzàdkowych, w tym: pierwszy, pierwsza, pierwsze, pierwsi; drugi, druga,

drugie, drudzy; dziesiàty, dziesiàta,

dziesiàte,

— przypadki

— mianownik liczby pojedynczej i mnogiej

— mianownik w funkcji podmiotu

w zdaniach typu: Student czyta

ksià˝k´.

— mianownik jako forma orzecznika

w orzeczeniu imiennym w zdaniach

typu: Ta dziewczyna jest ∏adna. Mój

brat to lekarz.

— dope∏niacz liczby pojedynczej i mnogiej

— dope∏niacz jako forma dope∏nienia

bli˝szego po czasownikach zaprzeczonych w zdaniach typu: Nie znam

tej studentki.

— dope∏niacz wyra˝ajàcy przynale˝noÊç w zdaniach typu: To jest ksià˝ka Ewy.

— dope∏niacz po okreÊleniu miary i iloÊci w zdaniach typu: Prosz´ kupiç

butelk´ piwa, litr mleka.

— dope∏niacz po liczebnikach g∏ównych (od 5 wzwy˝ i nieokreÊlonych)

w zdaniach typu: Ona ma du˝o pieni´dzy. Mam tu pi´ç ksià˝ek.

— dope∏niacz w wyra˝eniach przyimkowych po przyimkach: u, z, ze, dla,

do, od, ode, obok, bez w zdaniach

typu: Jad´ z Krakowa do Warszawy.

Piotr mieszka u mnie. To jest prezent dla Marka.

— dope∏niacz w datach okreÊlajàcych

dzieƒ, miesiàc i rok w zdaniach typu

Renia urodzi∏a si´ 10 (dziesiàtego)

grudnia 1962 (tysiàc dziewi´çset

szeÊçdziesiàtego drugiego) roku.

— dope∏niacz w zdaniach bezosobowych po formach: nie ma, nie by∏o,

nie b´dzie, brak w zdaniach typu: Nie

ma Andrzeja. Jutro nie b´dzie zaj´ç.

Brak cukru.

— biernik liczby pojedynczej i mnogiej

— biernik jako dope∏nienie bli˝sze po

czasownikach przechodnich w zdaniach typu: Pisz´ list.

— biernik w wyra˝eniach przyimkowych po przyimkach: na, o, po,

przez, przeze, w, we, za w zdaniach

typu: Id´ na uniwersytet. Prosz´

przejÊç przez rynek. Spotkanie jest

we wtorek. Spotkamy si´ za godzin´.

— miejscownik liczby pojedynczej i mnogiej

— miejscownik w wyra˝eniach przyimkowych okreÊlajàcych miejsce i czas

czynnoÊci po przyimkach: na, o, po,

przy, w, we w zdaniach typu: B´d´

w Polsce w przysz∏ym roku. Spotkamy si´ w biurze o godzinie piàtej.

— miejscownik w wyra˝eniach przyimkowych okreÊlajàcych przedmiot,

o którym si´ mówi, myÊli, w zdaniach typu: Rozmawiamy o Krakowie. MyÊl´ o Ewie.

— miejscownik w wyra˝eniach przyimkowych precyzujàcych rok lub miesiàc w zdaniach typu: Przyjad´

w maju. Przyjecha∏em na studia

w zesz∏ym roku.

— narz´dnik liczby pojedynczej i mnogiej

— narz´dnik jako forma orzecznika wyra˝onego rzeczownikiem po czasownikach: byç, zostaç w zdaniach typu

Ewa jest studentkà. Ewa jest dobrà

studentkà.

— narz´dnik wyra˝ajàcy narz´dzie

czynnoÊci w zdaniach typu: Jad´ autobusem, a on jedzie pociàgiem.

Prosz´ pisaç o∏ówkiem!

— narz´dnik w wyra˝eniach przyimkowych po przyimkach: z, ze, za, nad,

pod, przed, mi´dzy w zdaniach typu

Jad´ do Polski z mamà. Samochód

stoi przed domem.

— celownik liczby pojedynczej i mnogiej

— celownik

zaimków

osobowych

w zdaniach typu: Ten film bardzo mi

si´ podoba. Jest ci zimno?

— celownik rzeczowników ˝ywotnych

jako dope∏nienie dalsze w zdaniach

typu: Da∏em Ewie kwiaty.

b) odmiana czasowników

— czasowniki niedokonane i dokonane,

— strona czynna i zwrotna (formy osobowe)

— tryb oznajmujàcy

— czas teraêniejszy czasowników niedokonanych,

— czas przesz∏y czasowników dokonanych i niedokonanych,

— czas przysz∏y czasowników niedokonanych i dokonanych,

— tryb przypuszczajàcy,

— tryb rozkazujàcy,

— nieosobowe formy czasownikowe

— formy typu: mo˝na, trzeba, wolno, warto, nale˝y, powinno si´,

Poz. 1871

— formy typu: mówi si´,

— formy typu: nie ma, nie by∏o, nie b´dzie,

— po∏àczenie

czasowników

modalnych,

w tym: chc´, mog´, musz´ z bezokolicznikiem,

— czasowniki ruchu (system oparty na opozycji znaczeniowej iÊç: jechaç),

— konstrukcja: mieç + bezokolicznik,

c) derywacja

— tworzenie i funkcje syntaktyczne przys∏ówków odprzymiotnikowych,

— stopniowanie przymiotników i u˝ycie syntaktyczne stopni

— stopieƒ równy i wy˝szy w zdaniach typu: Ona jest tak ∏adna jak Ewa. Ewa jest

∏adniejsza od Basi. Ewa jest ∏adniejsza

ni˝ Basia. Ten temat jest bardziej interesujàcy od tamtego. Ten temat jest bardziej interesujàcy ni˝ tamten.

— stopieƒ najwy˝szy w zdaniach typu: Zosia jest naj∏adniejsza ze wszystkich

dziewczàt.

— stopniowanie przys∏ówków i u˝ycie syntaktyczne stopni

— stopieƒ równy i wy˝szy w zdaniach typu: Marek pisze tak ∏adnie jak AdaÊ.

AdaÊ pisze ∏adniej od Roberta. AdaÊ pisze ∏adniej ni˝ Robert. Marek pisze bardziej interesujàco od Roberta. Marek pisze bardziej interesujàco ni˝ Robert.

— stopieƒ najwy˝szy w zdaniach typu

AdaÊ pisze naj∏adniej ze wszystkich

uczniów.

— nazwy mieszkaƒców krajów oraz przymiotniki tworzone od nazw krajów,

d) leksykologia

— podzia∏ wyrazów na cz´Êci mowy,

— zró˝nicowanie formalne

i przys∏ówków,

przymiotników

— system zaimków dzier˝awczych: mój, twój,

jego, jej, nasz, wasz, ich; swój; pana, pani,

paƒstwa,

e) sk∏adnia

— zdania pojedyncze rozwini´te

— zdania oznajmujàce typu: Robert jest

Polakiem. Zosia ma s∏ownik.

— zdania pytajàce

— pytania o rozstrzygni´cie rozpoczynane

partyku∏à czy w zdaniach typu: Czy on

jest Francuzem?

— mo˝liwoÊç opuszczania partyku∏y czy

w zdaniach typu: Masz bilety do kina?

— pytania o informacj´ typu: Skàd on

jest? Gdzie mieszkasz?

nika z okolicznikiem, w zdaniach typu

Robert b´dzie u mnie na imieninach.

— pytania niezale˝ne i zale˝ne typu: Czy

to ma sens? Jak myÊlisz, czy to ma

sens? Nie wiem, czy to ma sens.

— podwójna i potrójna negacja w zdaniu pojedynczym w zdaniach typu: Nic nie wiem!

Nic nie powiem. On nigdy niczego nie rozumie!

— wyra˝anie cz´Êci zdania pojedynczego

— podmiot wyra˝ony mianownikiem,

— podmiot wyra˝ony rzeczownikiem

w po∏àczeniu z liczebnikiem typu dwa

i typu pi´ç,

— zdania bezpodmiotowe typu: Mówi si´,

˝e...

— wyra˝anie orzeczenia

— orzeczenie proste w zdaniu typu: Marek

studiuje j´zyk angielski. i z∏o˝one

w zdaniu typu: Adam jest ambitnym

studentem.

— orzeczenie imienne z orzecznikiem

w mianowniku (w zdaniu typu: Ewa jest

mi∏a.),

w narz´dniku (w zdaniu typu: Ewa jest

dobrà studentkà.),

— wyra˝anie dope∏nienia

— dope∏nienie bli˝sze wyra˝ane biernikiem w zdaniach typu: Znam Renat´.

— dope∏nienie bli˝sze wyra˝ane dope∏niaczem po czasownikach zaprzeczonych w zdaniach typu: Nie znam Renaty.

— dope∏nienie dalsze w zdaniach typu

Marek daje kwiaty Renacie.

— zwiàzek rzàdu — forma rzeczownika

(przypadek) postulowana przez czasownik w zdaniach typu: Marek kupi∏

gazet´.

— przydawka jako okreÊlenie rzeczownika

— zwiàzek zgody — przydawka wyra˝ona przymiotnikiem powtarzajàcym

kategorie

gramatyczne

rzeczownika, w zdaniach typu: Robert ma mi∏à

˝on´.

— zwiàzek rzàdu — przydawka wyra˝ona

rzeczownikiem w dope∏niaczu, w zdaniach typu: Robert zna ˝on´ Adama.

— szyk przydawki przymiotnej,

— okolicznik jako okreÊlenie czasownika

— okolicznik wyra˝ony przys∏ówkiem

(zwiàzek przynale˝noÊci) w zdaniach

typu: Marek mówi dobrze po angielsku.

— okolicznik wyra˝ony wyra˝eniem przyimkowym, w zdaniach typu: Robert b´dzie w Polsce w sierpniu.

— okolicznik wyra˝ony zwiàzkiem znaczeniowym, zwanym zwiàzkiem przynale˝noÊci, jako po∏àczenie czasow-

— szyk negacji i negacji podwójnej w zdaniach typu: Ja si´ nie denerwuj´! Ja si´

nigdy nie denerwuj´!

— zdania bezpodmiotowe typu: Mówi si´.

Mówi si´, ˝e jutro nie b´dzie wody.

— ró˝ne funkcje zaimka si´,

— zdania z∏o˝one wspó∏rz´dnie ze spójnikami: i, a, ale, albo, lub, lecz, wi´c, jednak,

— zdania z∏o˝one podrz´dnie

— po∏àczone zaimkiem

— forma zaimka który, u˝ywanego

w roli wskaênika zespolenia,

— po∏àczone spójnikiem: jak, aby, poniewa˝, bo, chocia˝, choç, dlatego ˝e, kiedy,

gdy, gdyby, to, jeÊli, je˝eli, to, ˝e, ˝eby,

— zdania typu: Marek chce, ˝ebym,

˝ebyÊ, ˝eby, ˝ebyÊmy, ˝ebyÊcie,

˝eby...

— typy okresów warunkowych w j´zyku polskim,

— brak „nast´pstwa i zgody czasów”

w j´zyku polskim,

— interpunkcja zdania z∏o˝onego: u˝ywanie

przecinka przed zaimkami wzgl´dnymi

i spójnikami wyst´pujàcymi w roli wskaêników zespolenia.

3. Poziom Êredni ogólny — wymagania ogólne

Zdajàcy powinni

— rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje, dotyczàce tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych — w∏àcznie z tematami specjalistycznymi, ÊciÊle zwiàzanymi z ich w∏asnymi zainteresowaniami, wyra˝one w tekstach pisanych i wypowiedziach mówionych o skomplikowanej strukturze,

— umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem polskim w sposób p∏ynny i spontaniczny, pozwalajàcy na swobodnà komunikacj´ z rodzimymi u˝ytkownikami

j´zyka we wszystkich sytuacjach ˝ycia codziennego,

— umieç pisaç d∏u˝sze teksty na ró˝norodne tematy, wyra˝aç i uzasadniaç w nich w∏asny punkt widzenia, a tak˝e przeprowadzaç analiz´ porównawczà,

— umieç wypowiadaç si´ obszernie na interesujàce ich tematy, relacjonowaç zdarzenia z przesz∏oÊci, braç ograniczony udzia∏ w dyskusji, tak˝e w sytuacji oficjalnej,

— umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà i nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji, a tak˝e u˝ywaç popularnych wyra˝eƒ idiomatycznych,

— znaç wi´kszoÊç konwencji socjokulturowych,

stosowanych w komunikacji w j´zyku polskim.

Braki zdajàcych w zakresie wymowy i intonacji, s∏ownictwa, poprawnoÊci gramatycznej oraz ortografii nie

mogà wp∏ywaç na skutecznoÊç komunikacji.

4. Poziom Êredni ogólny — wymagania szczegó∏owe

1) poprawnoÊç gramatyczna, czyli umiej´tnoÊç

rozpoznawania i stosowania poprawnych form

j´zykowych

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni umieç rozpoznawaç i stosowaç poprawne gramatycznie formy j´zykowe,

wyra˝ajàce i pozwalajàce na wyra˝anie intencji w zakresie obj´tym wykazem funkcji i poj´ç

j´zykowych dla poziomu Êredniego ogólnego,

w odniesieniu do tematów i sytuacji okreÊlonych w wykazie tematycznym dla tego poziomu. Zakres wymagaƒ poprawnoÊci gramatycznej precyzuje wykaz zagadnieƒ gramatycznych dla poziomu Êredniego ogólnego,

stanowiàcy gramatyk´ podstawowà j´zyka

polskiego. Obejmuje on wszystkie zagadnienia wyst´pujàce na poziomie podstawowym, poszerzone o ich nowe funkcje syntaktyczne, a tak˝e formy rzadziej wyst´pujàce

w tekstach, ale umo˝liwiajàce ich zró˝nicowanie stylistyczne w zale˝noÊci od typu i stylu.

Majàc do wyboru kilka sposobów syntaktycznego wyra˝enia tej samej informacji, zdajàcy

powinni umieç wybraç jeden z nich w zale˝noÊci od typu tworzonego tekstu (mówiony —

pisany, nieoficjalny — oficjalny, prywatny —

urz´dowy — prasowy) i jego stylu. Wyst´pujàce w tekstach i wypowiedziach zdajàcych

b∏´dy gramatyczne nie powinny mieç wp∏ywu

na skutecznoÊç komunikacji.

2) rozumienie ze s∏uchu

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje wypowiedzi mówionych w sytuacjach okreÊlonych wykazem funkcji i poj´ç

j´zykowych i wykazem tematycznym dla poziomu Êredniego ogólnego. Wypowiedzi mogà dotyczyç tematów ogólnych, konkretnych

i abstrakcyjnych, znanych i nieznanych zdajàcym, a tak˝e tematów specjalistycznych, ÊciÊle zwiàzanych z w∏asnymi zainteresowaniami

zdajàcych. TreÊci mogà byç wypowiadane

w naturalnym tempie i mogà mieç dosyç

skomplikowanà struktur´.

Zdajàcy powinni rozumieç najwa˝niejsze treÊci popularnych form polskich programów radiowych i telewizyjnych (dzienników, reporta˝y, seriali, rozmów, dyskusji, wywiadów). Po-

Poz. 1871

winni rozumieç wypowiedzi, aby móc prowadziç swobodny dialog z jednà osobà oraz móc

wziàç ograniczony udzia∏ w rozmowie z wieloma rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka polskiego. Powinni wykazaç si´ umiej´tnoÊcià stosowania form wypowiedzi pozwalajàcych na

u∏atwienie zrozumienia, takich jak: rozumienie

z kontekstu, kontrolowanie przebiegu rozmowy, upewnianie si´ co do w∏aÊciwego rozumienia, proÊba o dodatkowe wyjaÊnienie.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje wypowiedzi

— pojedyncze wypowiedzi intencjonalne i tematyczne,

— wypowiedzi w ramach dialogu i rozmowy

z udzia∏em wielu osób, w tym: rozmowy telefoniczne, wywiady radiowe i telewizyjne,

fragmenty seriali telewizyjnych i programów typu wywiad-rozmowa,

— krótsze wypowiedzi ciàg∏e, w tym: instrukcje, reklamy, informacje, informacje na temat aktualnych wydarzeƒ, fragmenty

dzienników radiowych i telewizyjnych, informacje podawane przez megafon w supermarketach, na dworcach kolejowych

i autobusowych,

— d∏u˝sze wypowiedzi ciàg∏e, w tym: wyk∏ady

i prezentacje na tematy ogólne, komentarze

i reporta˝e radiowe i telewizyjne, fragmenty filmów dokumentalnych i fabularnych.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— znajomy,

— przyjaciel,

— cz∏onek rodziny,

— klient, kupujàcy,

— petent,

— sprzedawca, sprzedajàcy,

— wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie),

— pacjent,

— uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— uprawiajàcy sport,

— widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy,

— konsument,

— kierowca,

— w∏aÊciciel pojazdu,

— uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— ofiara przest´pstwa,

— telefonujàcy.

3) rozumienie tekstów pisanych

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni umieç czytaç ze zrozumieniem teksty w tempie oko∏o 110 s∏ów na minut´ i rozumieç (bez pomocy s∏ownika) ogólny sens tekstu i szczegó∏owo pojedyncze napisy, fragmenty tekstów oraz ca∏e teksty oryginalne napisane w ró˝nych stylach i formach

(drukowane i pisane r´cznie) z zakresu okreÊlonego w wykazie funkcji i poj´ç j´zykowych

i w wykazie tematycznym.

Powinni rozumieç najwa˝niejsze treÊci i intencje, dotyczàce tematów ogólnych, konkretnych i abstrakcyjnych, znanych sobie i nieznanych, a tak˝e tematów specjalistycznych, ÊciÊle zwiàzanych z ich w∏asnymi zainteresowaniami, zawarte w popularnych formach tekstów u˝ytkowych, prasowych, literackich,

urz´dowych.

Zdajàcy powinni znaç najwa˝niejsze konwencje i sformu∏owania stosowane w listach prywatnych i oficjalnych, a tak˝e w pismach i formularzach urz´dowych. Powinni umieç stosowaç techniki czytania u∏atwiajàce rozumienie

tekstów, takie jak: rozumienie kontekstowe,

czytanie pobie˝ne, szybkie wyszukiwanie wa˝nej informacji,

b) rodzaje tekstów

Poz. 1871

— notatki prasowe,

— horoskopy,

— przepisy kulinarne,

— listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, pisma urz´dowe (d∏ugoÊci oko∏o jednej strony formatu A4),

— popularne formularze,

— teksty ciàg∏e — ca∏e lub fragmenty (teksty

prasowe, informacyjne, reklamowe, literackie) d∏ugoÊci 1—1,5 strony formatu A4.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— znajomy,

— przyjaciel,

— cz∏onek rodziny,

— klient, kupujàcy,

— petent,

— sprzedawca, sprzedajàcy,

— wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie),

— pacjent,

Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów pisanych

— uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student,

— pojedyncze wypowiedzi pisemne intencjonalne i tematyczne

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— informacje typu: Wydawanie posi∏ków

mi´dzy 7—9 i 13—15,

— pracownik, podw∏adny,

— uprawiajàcy sport,

— widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy,

— nakazy typu: Po wejÊciu niezw∏ocznie

skasuj bilet!

— konsument,

— zakazy typu: Palenie surowo wzbronione!

— w∏aÊciciel pojazdu,

— ostrze˝enia typu: Uwaga! Piesi!

— uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— szyldy typu: Akcesoria rowerowe, Konfekcja m´ska,

— ofiara przest´pstwa.

— og∏oszenia typu: Szczeni´ta — kundelki

oddam w dobre r´ce.

— informacje o repertuarze kin i teatrów

typu: Film pol. b.o.,

— kierowca,

4) pisanie

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

— instrukcje, w tym instrukcje obs∏ugi,

Zdajàcy egzamin na poziomie Êrednim ogólnym powinni umieç poprawnie planowaç,

komponowaç i redagowaç krótkie kompletne

teksty (15—20 s∏ów), d∏u˝sze (50—80 s∏ów)

sformalizowane teksty, takie jak listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, a tak˝e krótsze

(120—160 s∏ów) i d∏u˝sze (250—300 s∏ów) formy kreatywne (wypracowania) wymagajàce

np. przeprowadzenia wywodu argumentacyjnego z uzasadnieniem czy analizy porównawczej. W tekstach powinni umieç pos∏ugiwaç

si´ oficjalnà i nieoficjalnà odmianà j´zyka polskiego oraz stylem i formami gramatycznymi

odpowiednio do sytuacji.

— opisy w∏aÊciwoÊci towarów, lekarstw,

wraz z piktogramami,

Zdajàcy powinni umieç poprawnie wype∏niaç

formularze urz´dowe. Braki zdajàcych w za-

— teksty jednoakapitowe

— teksty informacyjne (z katalogów, ulotek i informatorów, dotyczàcych kultury,

sportu, handlu, us∏ug, pogody, edukacji, turystyki),

— teksty reklamowe,

— og∏oszenia prasowe oraz notatki, informacje, zawiadomienia i og∏oszenia pisane r´cznie,

kresie s∏ownictwa, ortografii i poprawnoÊci

gramatycznej nie powinny mieç wp∏ywu na

skutecznoÊç komunikacji. Pismo r´czne zdajàcych powinno byç czytelne.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni umieç pisaç nast´pujàce rodzaje tekstów

— og∏oszenie, reklama, skarga, reklamacja,

za˝alenie, protest, odwo∏anie od decyzji

(15—20 s∏ów),

— notatka, zaproszenie, zawiadomienie, ˝yczenia, pozdrowienia, kondolencje (15—20

s∏ów),

— podanie (50—60 s∏ów),

— ˝yciorys (50—60 s∏ów),

— list motywacyjny (60—80 s∏ów),

— odpowiedê na og∏oszenie (60—80 s∏ów),

— streszczenie tekstu prasowego o obj´toÊci

strony formatu A4 (80—100 s∏ów),

— komentarz, opinia o filmie, ksià˝ce, wydarzeniu,

— charakteryzowanie osoby (120—150 s∏ów),

— relacja, w tym: z podró˝y, z koncertu, z wakacji,

— list (i odpowiedê na list) prywatny oficjalny

i nieoficjalny (150—160 s∏ów),

— krótki referat — tekst do wyg∏oszenia (oko∏o 250 s∏ów),

— opis,

— opowiadanie,

— tekst argumentacyjny,

— wypracowanie, w tym analiza porównawcza (250—300 s∏ów),

— formularze urz´dowe.

c) role komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— znajomy,

— przyjaciel,

— cz∏onek rodziny,

— klient, kupujàcy,

— petent,

— sprzedawca, sprzedajàcy,

— wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie),

— uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— konsument,

Poz. 1871

— kierowca,

— w∏aÊciciel pojazdu,

— uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— Êwiadek, ofiara przest´pstwa.

5) mówienie

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy powinni mówiç w sposób p∏ynny

i spontaniczny, pozwalajàcy na dosyç swobodnà komunikacj´ z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka we wszystkich sytuacjach ˝ycia codziennego, w tym w typowych sytuacjach

zwiàzanych z edukacjà i pracà. Powinni umieç

prowadziç swobodnà rozmow´ z jednym lub

kilkoma rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka polskiego.

Zdajàcy powinni umieç prowadziç rozmowy

telefoniczne prywatne i oficjalne. Powinni

umieç wypowiadaç si´ dosyç obszernie na interesujàce ich tematy, relacjonowaç zdarzenia

z przesz∏oÊci, a tak˝e braç ograniczony udzia∏

w dyskusji, tak˝e w sytuacji oficjalnej. Powinni umieç w∏àczyç si´ do dyskusji.

Zdajàcy powinni umieç wyg∏osiç z w∏aÊciwà

intonacjà, po krótkim przygotowaniu, krótki

referat na tematy ogólne, skierowany do grupy s∏uchajàcych, oraz odpowiedzieç na kilka

pytaƒ dotyczàcych swojej wypowiedzi. Powinni umieç streÊciç i skomentowaç ksià˝k´

lub publikacj´ prasowà. Powinni umieç przytoczyç czyjàÊ wypowiedê i ustosunkowaç si´

do niej.

W swoich wypowiedziach zdajàcy powinni

umieç w∏aÊciwie stosowaç popularne wyra˝enia idiomatyczne. Powinni umieç stosowaç —

odpowiednio do sytuacji: styl, formy gramatyczne i konwencje socjokulturowe, w∏aÊciwe

dla komunikacji w j´zyku polskim. Tak˝e odpowiednio do sytuacji powinni umieç pos∏ugiwaç si´ oficjalnà i nieoficjalnà odmianà j´zyka

polskiego.

Zdajàcy powinni umieç stosowaç wyra˝enia

i zwroty korygujàce i u∏atwiajàce wypowiedê,

takie jak: zast´powanie nieznanych s∏ów opisem, upewnianie si´ co do poprawnoÊci u˝ycia s∏ów, form i struktur, parafrazowanie, u˝ywanie zwrotów pozwalajàcych na zastanowienie si´.

Braki zdajàcych w zakresie s∏ownictwa, wymowy i intonacji oraz poprawnoÊci gramatycznej nie powinny wp∏ywaç na skutecznoÊç

komunikacji.

b) rodzaje wypowiedzi

Zdajàcy powinni umieç wypowiadaç si´ w nast´pujàcych formach

— krótka wypowiedê na zadany temat, w tym

prezentacja w∏asnych zainteresowaƒ, historia w∏asnej rodziny, opinia na kontrowersyjny temat, streszczenie i komentarz

do filmu, ksià˝ki, artyku∏u prasowego, tekstu literackiego; relacja z wydarzenia,

— rozmowa telefoniczna z zastosowaniem

zwrotów charakterystycznych dla oficjalnej i nieoficjalnej odmiany j´zyka polskiego,

— krótki referat, a po jego wyg∏oszeniu —

udzielenie odpowiedzi na pytania go dotyczàce,

— dialog intencjonalny, w tym: reklamacja,

protest, pocieszanie kogoÊ,

— dialog tematyczny, w tym: wra˝enia z wakacji, opis rodzinnego miasta,

— dyskusja,

c) sytuacje komunikacyjne

Poz. 1871

nej, wypowiadanej w tempie szybkim, od wymowy oficjalnej, starannej, wypowiadanej

w tempie wolnym.

Wypowiedzi zdajàcych powinno cechowaç

Êrednio szybkie tempo i w∏aÊciwa intonacja,

a tak˝e stosowanie upraszczania grup spó∏g∏oskowych w obr´bie pojedynczych s∏ów

oraz na granicy s∏ów.

6) wykaz funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu

Êredniego ogólnego

Zdajàcy powinni rozumieç i umieç wyra˝aç

wszystkie funkcje i poj´cia j´zykowe obj´te ich

wykazem dla poziomu podstawowego, nast´pujàco poszerzonym

a) funkcje

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— powitanie, po˝egnanie, formu∏y grzecznoÊciowe, przedstawianie si´,

— obcy,

— nawiàzywanie kontaktu, zwracanie si´ do

odbiorcy,

— turysta,

— znajomy,

— przyjaciel,

— pytanie o informacj´, udzielanie informacji,

— definiowanie, identyfikowanie,

— cz∏onek rodziny,

— relacjonowanie wypowiedzi w∏asnych lub

osób trzecich,

— klient, kupujàcy,

— proÊba, odmowa; obietnica, zapewnienie,

— petent,

— propozycja dzia∏ania, zgoda, odrzucenie

propozycji,

— sprzedawca, sprzedajàcy,

— wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie),

— pacjent,

— uczàcy, uczàcy si´, wyk∏adowca, student,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— uprawiajàcy sport,

— widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy,

— konsument,

— doradzanie i odradzanie,

— polecanie, zabranianie, nakazywanie i zakazywanie,

— wyra˝anie opinii,

w dyskusji,

przekonania,

udzia∏

— perswazja, argumentacja,

— potwierdzenie, zaprzeczenie,

— ostrzeganie, wyra˝anie groêby,

— przepraszanie, wybaczanie,

— kierowca,

— wyra˝anie niezadowolenia, z∏oÊci, oburzenia,

— w∏aÊciciel pojazdu,

— wyra˝anie zmartwienia, pocieszanie,

— uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— wyra˝anie obawy, strachu, l´ku,

— Êwiadek, ofiara przest´pstwa,

— wyra˝anie krytyki i reagowanie na krytyk´,

— telefonujàcy.

— wyra˝anie ˝alu, dezaprobaty, rozczarowania,

d) wymagania w zakresie wymowy dla poziomu

Êredniego ogólnego

Zdajàcy powinni opanowaç wymow´ polskà

nie tylko w zakresie grup s∏ów czy pojedynczych zdaƒ, lecz tak˝e umiej´tnoÊci budowania replik w trakcie dialogu oraz umiej´tnoÊci

budowania monologu i wypowiedzi narracyjnej. Powinni opanowaç nie tylko wymow´

g∏osek polskich, które warunkujà przekazywanie znaczeƒ, jak to ma miejsce na poziomie

podstawowym, ale tak˝e ich warianty, zale˝nie od kontekstu. Wià˝e si´ to z umiej´tnoÊcià

odró˝niania wymowy potocznej, niestaran-

— wyra˝anie mo˝liwoÊci, niemo˝liwoÊci, koniecznoÊci,

b) poj´cia ogólne

— wyra˝anie cechy, w∏aÊciwoÊci, stanu w odniesieniu do rzeczy, faktów i osób,

— wyra˝anie relacji w przestrzeni (miejsce

i kierunek),

— wyra˝anie relacji czasowych,

— wyra˝anie warunku i konsekwencji,

— porównywanie.

7) wykaz tematyczny dla poziomu Êredniego ogólnego

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç teksty

i wypowiedzi w odniesieniu do wszystkich tematów z wykazu tematycznego dla poziomu podstawowego, ze szczególnym, poszerzonym uwzgl´dnieniem nast´pujàcych zakresów tematycznych

a) ludzie

— wyglàd, cechy charakteru,

Poz. 1871

— relaks, w tym: p∏ywanie, jazda konna, aerobik, jogging,

g) zakupy

— rodzaje sklepów,

— sposoby p∏acenia rachunków, w tym: gotówka, karty kredytowe, raty, kredyt, leasing,

— zakupy z katalogu, z ofert telewizyjnych,

sprzeda˝ sieciowa,

— historia rodziny, pochodzenie,

— produkty — sk∏ad i w∏aÊciwoÊci, informacja, promocja i reklama,

— konflikty, problemy rodzinne, mi´dzyludzkie i mi´dzypokoleniowe,

— reklamacje,

— cudzoziemiec wÊród Polaków — stereotypy,

b) mieszkanie

— opis mieszkania,

— wyposa˝enie, urzàdzenie,

— lokalizacja, rachunki, koszty, awarie i drobne naprawy,

h) potrawy i napoje

— posi∏ki i napoje,

— lokale gastronomiczne,

— przepisy i zwyczaje kulinarne,

— dieta, sposób od˝ywiania si´,

i) stan zdrowia i opieka lekarska

— rynek mieszkaniowy w Polsce, wynajmowanie lokalu,

— cz´Êci cia∏a,

— rodzaje w∏asnoÊci lokalowej,

— wizyta u lekarza,

c) us∏ugi

— opis stanu zdrowia,

— nag∏e wypadki,

— remont, sprzàtanie, naprawy,

— apteka,

— pralnia chemiczna,

— diagnostyka (badania, analizy),

— fryzjer, kosmetyczka, gabinety odnowy biologicznej, si∏ownia, sauna,

— profilaktyka,

— warsztat samochodowy, stacja obs∏ugi,

stacja benzynowa,

— fotograf, wypo˝yczalnia video, biblioteka,

bank, poczta,

d) edukacja

— systemy edukacji, rodzaje szkó∏, kierunki

studiów,

— stopnie naukowe i administracyjne,

— system szkolnictwa w Polsce, egzaminy, testy,

e) praca

j) podró˝e i Êrodki transportu

— komunikacja miejska, w tym: po∏àczenia,

przesiadki, objazdy,

— komunikacja krajowa i mi´dzynarodowa,

w tym: po∏àczenia, przesiadki, objazdy,

— wycieczki i pobyty zorganizowane przez

biura podró˝y,

— turystyka indywidualna, hotel, kemping,

pensjonat, kwatery prywatne, pokoje goÊcinne, agroturystyka,

k) przyroda i Êrodowisko

— Êwiat roÊlin i zwierzàt,

— rynek pracy, zawody, stanowiska,

— klimat, pory roku, pogoda,

— poszukiwanie pracy, poszukiwanie pracowników,

— problemy ekologiczne,

— kwalifikacje, wymagania,

— prawo pracy, urlop, renty, emerytury, bezrobocie, zasi∏ki,

f) czas wolny, kultura, rozrywki, sport

— rodzaje rozrywki, w tym: teatr, kino, muzea,

koncerty,

— zainteresowania, kolekcjonerstwo, hobby,

— sposoby sp´dzania wolnego czasu, w tym

∏owienie ryb, uprawianie ogrodu, majsterkowanie,

— dyscypliny sportowe, zawody,

l) nauka i technika

— rozwój techniki,

— komputeryzacja,

— motoryzacja,

— telekomunikacja,

— badania naukowe,

— odkrycia i wynalazki,

m) media

— prasa,

— radio,

— telewizja,

n) tradycje, zwyczaje, Êwi´ta

— uroczystoÊci rodzinne,

— uroczystoÊci koÊcielne,

— uroczystoÊci paƒstwowe,

— zwyczaje ogólnopolskie,

o) „ciemne strony ˝ycia”

— przest´pczoÊç,

— uzale˝nienia,

— organy Êcigania,

— wymiar sprawiedliwoÊci,

p) tematy ogólnego zainteresowania

— polityka, ekonomia, religia, obyczaje,

— problemy dyskusyjne, w tym: kara Êmierci,

eutanazja, aborcja, klonowanie.

8) wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu Êredniego ogólnego

Zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie stosowaç

wszystkie regu∏y gramatyczne obj´te wykazem

zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla

poziomu podstawowego, poszerzone o ich nowe

funkcje syntaktyczne oraz formy rzadziej wyst´pujàce w tekstach, ale umo˝liwiajàce ich zró˝nicowanie stylistyczne w zale˝noÊci od typu i stylu, a w szczególnoÊci

— odmian´ rzeczowników, przymiotników, zaimków i liczebników przez przypadki w liczbie

pojedynczej i mnogiej wed∏ug wzorów deklinacji m´skiej, ˝eƒskiej, nijakiej i mieszanej,

— znajomoÊç funkcji syntaktycznych przypadków centralnych (mianownika, dope∏niacza,

biernika i miejscownika) oraz peryferycznych

(narz´dnika, celownika, wo∏acza),

— odmian´ rzeczowników o rozszerzanym temacie typu: imi´ (imi-eni-a, imi-on-a), kamieƒ (kamie-ni-a) i zwierz´ (zwierz-´ci-a, zwierz-´t- a),

— odmian´ polskich nazw w∏asnych typu: KoÊciuszko, Zimny, Nowakowa, Nowakówna

(nazwiska) i Bia∏ystok, Chy˝ne, Zakopane (nazwy miejscowoÊci),

— odmian´ rzeczowników nieregularnych typu

ksiàdz, ksià˝´, chrzest; tak˝e tych, których formy

zale˝à od znaczenia, w tym: ucho — uszy jako

cz´Êç cia∏a, ale ucha jako cz´Êci naczyƒ i toreb,

— umiej´tnoÊç stosowania niektórych form deklinacyjnych w zale˝noÊci od typu tekstu i stylu wypowiedzi, w tym form mianownika u˝ywanych zamiast wo∏acza w j´zyku mówionym: Zosia! Piotrek! Mama! i form wo∏acza

u˝ywanych obowiàzkowo w j´zyku pisanym

i w kontaktach oficjalnych: Droga Zosiu! Kochana Mamo! Panie profesorze! Szanowny

Panie Profesorze!

— koniugacj´ czasowników regularnych i nieregularnych, tak˝e tych, których odmiana zale˝y

Poz. 1871

od znaczenia, typu: wieêç (ja wioz´, ty wieziesz; wioz∏em); wieÊç (ja wiod´, ty wiedziesz;

wiod∏em),

— odmian´ czasowników w trybie oznajmujàcym (czasy: teraêniejszy, przesz∏y i przysz∏y

czasowników dokonanych i niedokonanych),

przypuszczajàcym i rozkazujàcym,

— odmian´ czasowników w stronie czynnej,

zwrotnej i biernej (tworzenie form strony biernej, ich nacechowanie stylistyczne i zakres

u˝ycia w zdaniach typu: Kazimierz Wielki za∏o˝y∏ Akademi´ Krakowskà w roku 1364. Akademia Krakowska zosta∏a za∏o˝ona przez Kazimierza Wielkiego w 1364 roku.),

— tworzenie i u˝ycie nieosobowych form czasownika: imies∏owów przymiotnikowych

(czynnych na -àcy i biernych na -ony, -ny, -ty)

oraz imies∏owów przys∏ówkowych (wspó∏czesnych na -àc i uprzednich na -wszy, -∏szy),

— u˝ycie form imies∏owowych w ramach synonimii syntaktycznej typu

Ten student, zdajàcy dziÊ egzamin ustny, w∏aÊnie wyszed∏. / Ten student, który zdawa∏ dziÊ

egzamin ustny, w∏aÊnie wyszed∏.

Wróciwszy do domu, zabra∏a si´ szybko do

odrabiania lekcji. / Po powrocie do domu zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Kiedy

wróci∏a do domu, zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Wróci∏a do domu, a potem zabra∏a si´ szybko do odrabiania lekcji. / Wróci∏a do domu i zabra∏a si´ szybko do odrabiania

lekcji; Zap∏acony przez ojca rachunek by∏ bardzo wysoki. / Rachunek, który zosta∏ zap∏acony przez ojca, by∏ bardzo wysoki. / Rachunek,

który zap∏aci∏ ojciec, by∏ bardzo wysoki.

— wzory sk∏adniowe czasowników polskich, tak˝e wtedy, gdy wzór zale˝y od znaczenia czasownika, typu: wydaç — 1.„zap∏aciç”: kto wydaje co na co, na kogo, np. Adam wydaje du˝o pieni´dzy na ˝ycie; wydaç — 2.„zwróciç,

przydzieliç”: kto wydaje co komu, np. Kelnerka wyda∏a mi 25 z∏otych reszty; wydaç —

3.„zdradziç, ujawniç”: kto wydaje kogo, co

przed kim, np. W czasie rozprawy z∏odziej wyda∏ swoich wspólników; wydaç — 4.„oddaç za

˝on´”: kto wydaje kogo za mà˝ za kogo, np.

Mama jest bardzo zadowolona, bo wydaje

swojà najm∏odszà córk´ za cudzoziemca; wydaç — 5.„naraziç na coÊ”: kto wydaje kogo, co

na co, np. Wszyscy opuÊcili go i wydali na

pewnà zgub´.

— umiej´tnoÊç budowania zdaƒ z∏o˝onych ze

zdaniami podrz´dnymi rozpoczynanymi zaimkami wzgl´dnymi typu który i spójnikami, jak

w przyk∏adzie: Ch∏opak, na którego czeka∏aÊ

przez tyle lat, nigdy ju˝ nie wróci. Postanowi∏

nie wracaç, gdy˝/poniewa˝/dlatego ˝e/bo czu∏

si´ przez ciebie zdominowany.

— umiej´tnoÊç przekszta∏cania zdaƒ pojedynczych w jedno zdanie z∏o˝one typu: Michel

przyjecha∏ rok temu do Polski. Chcia∏ tu studiowaç slawistyk´. / Michel przyjecha∏ rok temu do Polski dlatego, ˝e chcia∏ tu studiowaç

slawistyk´.

— umiej´tnoÊç przekszta∏cania zdaƒ z∏o˝onych

w zdania pojedyncze typu: Kolega namawia∏

nas, ˝ebyÊmy wyjechali wczeÊnie. / Kolega

namawia∏ nas na wczesny wyjazd.

— umiej´tnoÊç u˝ywania imies∏owów przys∏ówkowych w zdaniach,

— umiej´tnoÊç budowania okresów warunkowych — rzeczywistych (jak w zdaniach typu

Je˝eli tak bardzo chcesz, pójdziemy w sobot´

na koncert Maryli Rodowicz.), mo˝liwych (typu: JeÊli zdam / JeÊlibym zda∏ wszystkie egzaminy w czerwcu, pojad´ na wakacje do

W∏och.) i nierzeczywistych (typu: Gdybym

wiosnà wi´cej pracowa∏, skoƒczy∏bym ju˝ prac´ magisterskà, ale poniewa˝ tak si´ nie sta∏o,

wcià˝ musz´ nad nià pracowaç.),

— umiej´tnoÊç budowania zdaƒ wielokrotnie

z∏o˝onych,

— umiej´tnoÊç u˝ywania mowy niezale˝nej (jej

wyk∏adników formalnych),

— umiej´tnoÊç u˝ywania mowy zale˝nej (jej formalnych wyk∏adników),

— umiej´tnoÊç przekszta∏cania mowy niezale˝nej w zale˝nà,

— umiej´tnoÊç u˝ywania w tekstach odpowiednich konstrukcji poznanych w ramach synonimii syntaktycznej.

5. Poziom zaawansowany — wymagania ogólne

Zdajàcy powinni

— bez trudnoÊci rozumieç wszystkie teksty pisane

i wypowiedzi mówione w j´zyku polskim, odnoszàce si´ do zagadnieƒ, o których posiadajà

wiedz´,

— umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem polskim w sposób

p∏ynny i spontaniczny, we wszystkich sytuacjach

komunikacji z rodzimymi u˝ytkownikami j´zyka,

— umieç bez trudnoÊci wypowiadaç si´, prowadziç

dialog i braç udzia∏ w dyskusji, odnoszàc si´

w wyczerpujàcy i spójny sposób do ka˝dego zagadnienia, o którym posiadajà wiedz´,

— umieç pisaç d∏u˝sze teksty na tematy ogólne

(wypracowania) oraz teksty u˝ytkowe (pisma oficjalne),

— umieç pos∏ugiwaç si´ j´zykiem precyzyjnie, rozró˝niajàc odcienie znaczeniowe i stosujàc wyra˝enia idiomatyczne,

— umieç pos∏ugiwaç si´ odmianà oficjalnà i nieoficjalnà j´zyka polskiego odpowiednio do sytuacji,

— znaç stosowane w komunikacji w j´zyku polskim

konwencje socjokulturowe.

Poz. 1871

Zdajàcy nie powinni pope∏niaç istotnych b∏´dów

w zakresie wymowy i intonacji, poprawnoÊci gramatycznej oraz ortografii.

6. Poziom

zaawansowany

szczegó∏owe

—

wymagania

1) poprawnoÊç gramatyczna, czyli umiej´tnoÊç

rozpoznawania i stosowania poprawnych form

j´zykowych

Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym

powinni umieç u˝ywaç poprawnych form gramatycznych obejmujàcych ca∏à gramatyk´ j´zyka polskiego, w tym tak˝e form rzadko wyst´pujàcych. Majàc do wyboru kilka sposobów syntaktycznego wyra˝ania tej samej informacji, powinni umieç wybraç jeden z nich w zale˝noÊci od typu tworzonego tekstu (mówiony — pisany; nieoficjalny — oficjalny; prywatny — urz´dowy —

prasowy — radiowy) i jego stylu.

Zakres wymagaƒ gramatycznych precyzuje wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych

dla poziomu zaawansowanego. Wykaz obejmuje

wszystkie formy gramatyczne i konstrukcje sk∏adniowe wyst´pujàce we wspó∏czesnym j´zyku

polskim, tak˝e takie, które pojawiajà si´ w nim

rzadko. Oznacza to, ˝e zdajàcy na tym poziomie

powinni wykazywaç si´ indywidualnym stylem

mówienia i pisania po polsku.

2) rozumienie ze s∏uchu

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni rozumieç bez trudnoÊci treÊç

i intencj´ wszystkich rodzajów wypowiedzi

mówionych, tak˝e tych, które zawierajà wyra˝enia nacechowane, idiomatyczne, potoczne

i regionalne. Wypowiedzi mogà byç mówione

w naturalnym, indywidualnym, a wi´c dosyç

szybkim tempie, tak˝e w ró˝nych warunkach

odbioru.

Zdajàcy powinni rozumieç wypowiedzi

w stopniu pozwalajàcym na swobodny dialog

z jednym rozmówcà oraz na udzia∏ w rozmowie i dyskusji wielu rodzimych u˝ytkowników

j´zyka. Powinni rozumieç bez trudnoÊci treÊç

polskich programów radiowych i telewizyjnych, a tak˝e filmów. Powinni bez trudnoÊci

rozumieç wyk∏ady, odczyty i prezentacje na tematy ogólne oraz specjalistyczne, o których

posiadajà wiedz´.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje wypowiedzi

— pojedyncze wypowiedzi intencjonalne i tematyczne,

— krótsze wypowiedzi ciàg∏e, w tym: komunikaty radiowe, zapowiedzi i og∏oszenia podawane przez megafon, fragmenty programów radiowych i telewizyjnych,

— d∏u˝sze teksty ciàg∏e

Poz. 1871

b) rodzaje tekstów

— wyk∏ady, odczyty i prezentacje na temat

ogólny lub popularno-naukowy,

Zdajàcy powinni rozumieç nast´pujàce rodzaje tekstów

— przemówienia okolicznoÊciowe,

— pojedyncze wypowiedzi pisemne intencjonalne i tematyczne, w tym: informacje, nakazy i zakazy, ostrze˝enia, szyldy, og∏oszenia, reklamy,

— programy radiowe i telewizyjne, filmy kinowe (fragmenty)

— dzienniki, wiadomoÊci i sprawozdania

sportowe, reklamy,

— reporta˝e, programy i filmy dokumentalne,

— komentarze do aktualnych wydarzeƒ,

dyskusje, wywiady, rozmowy,

— konkursy, zagadki, popularne programy

satyryczne,

— seriale, filmy fabularne,

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— cz∏onek rodziny, przyjaciel, znajomy,

— kupujàcy, sprzedajàcy, wynajmujàcy mieszkanie (lokal),

— telefonujàcy,

— klient, petent, pacjent,

— uczàcy si´, student, nauczyciel, wyk∏adowca,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— widz, s∏uchacz, uprawiajàcy sport, kibic,

— krótkie teksty, w tym: informacje, og∏oszenia, reklamy, instrukcje, opisy, notatki prasowe, notatki i og∏oszenia pisane r´cznie,

— teksty ca∏e lub fragmenty tekstów prasowych, u˝ytkowych i literackich, w tym

— opowiadanie, relacja, opis, narracja,

— reporta˝, felieton, wywiad, recenzja filmowa,

— instrukcja obs∏ugi, informacja o towarze, tekst reklamowy,

— tekst wyk∏adu popularno-naukowego,

— tekst przemówienia okolicznoÊciowego,

— komentarz redakcyjny,

— wiadomoÊci bie˝àce,

— informacje kulturalne i popularno-naukowe,

— listy prywatne, oficjalne i nieoficjalne,

— pisma i formularze urz´dowe,

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— kierowca, w∏aÊciciel pojazdu, uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— cz∏onek rodziny, przyjaciel, znajomy,

— Êwiadek, ofiara przest´pstwa.

— kupujàcy, sprzedajàcy, wynajmujàcy mieszkanie (lokal),

3) rozumienie tekstów pisanych

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni rozumieç treÊç i intencj´ (tak˝e

wyra˝ane w sposób poÊredni, aluzyjny, ironiczny i ˝artobliwy) wszystkich rodzajów tekstów pisanych (drukowanych i pisanych r´cznie) — listów prywatnych i pism urz´dowych, tekstów prasowych, u˝ytkowych i literackich — tak˝e tych, które zawierajà wyra˝enia nacechowane, idiomatyczne, potoczne

i regionalne.

Powinni znaç wszystkie konwencje i rozumieç

idiomatyczne sformu∏owania stosowane w listach prywatnych, oficjalnych i nieoficjalnych, a tak˝e w pismach i formularzach urz´dowych. Powinni umieç biegle stosowaç

techniki u∏atwiajàce rozumienie tekstów,

w tym: rozumienie kontekstowe, czytanie pobie˝ne, szybkie wyszukiwanie wa˝nej informacji.

— klient, petent, pacjent,

— uczàcy si´, student, nauczyciel, wyk∏adowca,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— czytelnik,

— kierowca, w∏aÊciciel pojazdu, uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— Êwiadek, ofiara przest´pstwa.

4) pisanie

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni umieç poprawnie komponowaç

i redagowaç krótkie kompletne teksty (30—60

s∏ów), d∏u˝sze (100—150 s∏ów) sformalizowane teksty, w tym listy prywatne oficjalne i nieoficjalne, a tak˝e d∏u˝sze (350—400 s∏ów) formy kreatywne (wypracowania) wymagajàce

przeprowadzenia wywodu argumentacyjnego

z uzasadnieniem, klasyfikacji lub analizy porównawczej. Powinni umieç zredagowaç tekst

referatu i przemówienia okolicznoÊciowego

do wyg∏oszenia oraz tekst listu oficjalnego b´dàcego odpowiedzià na pismo urz´dowe.

— klient, petent, pacjent,

W tekstach zdajàcy powinni umieç w∏aÊciwie

pos∏ugiwaç si´ odmianà oficjalnà i nieoficjalnà j´zyka polskiego oraz konwencjami stylistycznymi i ortograficznymi — odpowiednio

do sytuacji. Powinni pos∏ugiwaç si´ j´zykiem

precyzyjnie, stosujàc wyra˝enia idiomatyczne,

aluzyjne, ironiczne, ˝artobliwe, wykazujàc si´

znajomoÊcià odcieni znaczeniowych s∏ów.

— kierowca, w∏aÊciciel pojazdu, uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

Zdajàcy powinni umieç poprawnie wype∏niaç

wszystkie formularze urz´dowe. Braki zdajàcych w zakresie s∏ownictwa, ortografii i poprawnoÊci gramatycznej, w tym zw∏aszcza

sk∏adniowej, mogà byç jedynie sporadyczne

i marginalne. Pismo r´czne zdajàcych powinno byç czytelne.

b) rodzaje tekstów

Zdajàcy powinni umieç pisaç nast´pujàce rodzaje tekstów

— og∏oszenie, reklama, skarga, reklamacja,

za˝alenie, protest (30—60 s∏ów),

— notatka, zaproszenie, zawiadomienie, ˝yczenia, kondolencje (30—60 s∏ów),

— odpowiedê na og∏oszenie (60—80 s∏ów),

— podanie (60—100 s∏ów),

— ˝yciorys, ˝yciorys naukowy (60—100 s∏ów),

— list motywacyjny (100—150 s∏ów),

— streszczenie tekstu prasowego o obj´toÊci

strony formatu A4 (100—150 s∏ów),

— komentarz, recenzja, opinia o filmie, ksià˝ce, tekÊcie, wydarzeniu (100—150 s∏ów),

— relacja z podró˝y lub wydarzenia (300—400

s∏ów),

— list (i odpowiedê na list) prywatny oficjalny

i nieoficjalny oraz odpowiedê na pismo

urz´dowe (150—200 s∏ów),

— referat, tekst przemówienia okolicznoÊciowego — do wyg∏oszenia (oko∏o 300 s∏ów),

— tekst narracyjny, argumentacyjny, klasyfikujàcy (300—400 s∏ów),

— wypracowanie, w tym analiza porównawcza (300—400 s∏ów),

— formularze urz´dowe.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— cz∏onek rodziny, przyjaciel, znajomy,

— kupujàcy, sprzedajàcy, wynajmujàcy (lokal),

— uczàcy si´, student, nauczyciel, wyk∏adowca,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— Êwiadek, ofiara przest´pstwa.

5) mówienie

a) ogólny opis umiej´tnoÊci

Zdajàcy egzamin na poziomie zaawansowanym powinni umieç u˝ywaç j´zyka w sposób

p∏ynny i spontaniczny, pozwalajàcy na ca∏kowicie swobodnà komunikacj´ z rodzimymi

u˝ytkownikami j´zyka polskiego we wszystkich sytuacjach. Powinni umieç prowadziç

swobodny dialog z jednà osobà, a tak˝e braç

pe∏ny udzia∏ w rozmowie wielu rodzimych

u˝ytkowników j´zyka. Zdajàcy powinni umieç

prowadziç wszystkie rodzaje rozmów telefonicznych. Powinni umieç wypowiadaç si´ obszernie i precyzyjnie na interesujàce ich tematy, relacjonowaç zdarzenia z przesz∏oÊci, a tak˝e móc braç udzia∏ w dyskusji lub jà poprowadziç — na równi z innymi uczestnikami, tak˝e

w sytuacji oficjalnej.

Zdajàcy powinni umieç wyg∏osiç z w∏aÊciwà

intonacjà referat i przemówienie okolicznoÊciowe, skierowane do grupy s∏uchajàcych,

oraz odpowiedzieç na pytania, tak˝e tzw.

„trudne” i „zaczepne”, dotyczàce swojej wypowiedzi. Powinni umieç streÊciç i skomentowaç obejrzany film, przeczytanà ksià˝k´ lub

publikacj´ prasowà. Powinni umieç przytoczyç

czyjàÊ wypowiedê i ustosunkowaç si´ do niej.

W swoich wypowiedziach zdajàcy powinni

pos∏ugiwaç si´ indywidualnym, bogatym j´zykiem, wykazujàc znajomoÊç odcieni znaczeniowych s∏ów, wyra˝eƒ potocznych i idiomatycznych, emocjonalnych, aluzyjnych, ironicznych i ˝artobliwych. Powinni znaç i umieç stosowaç konwencje socjokulturowe charakterystyczne dla komunikacji mówionej w j´zyku

polskim, a tak˝e u˝ywaç oficjalnej i nieoficjalnej odmiany j´zyka, odpowiednio do sytuacji.

Braki zdajàcych w zakresie s∏ownictwa i poprawnoÊci gramatycznej powinny byç jedynie

sporadyczne i marginalne. Wymowa i intonacja zdajàcych mo˝e zdradzaç ich j´zyk rodzimy

jedynie jako informacja o ich regionalnym pochodzeniu, nie mo˝e jednak os∏abiaç p∏ynnoÊci i swobody komunikacji.

Zdajàcy powinni umieç biegle stosowaç wyra˝enia i zwroty korygujàce i u∏atwiajàce wypowiedê poprzez zast´powanie opisem nieznanych s∏ów i wyra˝eƒ, w p∏ynny, niezauwa˝alny dla s∏uchajàcych sposób, przez parafrazowanie i u˝ywanie zwrotów pozwalajàcych na

zastanowienie si´ nad dalszym ciàgiem wypowiedzi.

b) rodzaje tekstów (wypowiedzi)

Zdajàcy powinni umieç formu∏owaç nast´pujàce rodzaje wypowiedzi

— krótka wypowiedê na zadany temat, w tym

interpretacja sentencji, cytatu, fragmentu

tekstu, prezentacja w∏asnych zainteresowaƒ, historia w∏asnej rodziny, opinia na

kontrowersyjny temat (krytyczna, ironiczna, ˝artobliwa lub emocjonalna), streszczenie i krytyczny komentarz do filmu, ksià˝ki,

artyku∏u prasowego, tekstu literackiego; relacja (obiektywna, emocjonalna lub ˝artobliwa) z wydarzenia,

Poz. 1871

6) wykaz funkcji i poj´ç j´zykowych dla poziomu

zaawansowanego

Zdajàcy powinni rozumieç i umieç wyra˝aç

wszystkie funkcje i poj´cia j´zykowe obj´te ich

wykazem dla poziomu podstawowego i Êredniego ogólnego, ze zwróceniem specjalnej uwagi

na nast´pujàce zagadnienia

— relacjonowanie,

— uzasadnianie,

— przedstawianie tematu,

— porównywanie,

— rozmowa telefoniczna (wszystkie rodzaje),

— wyra˝anie opinii, przekonania,

— wyg∏oszenie, po przygotowaniu, referatu

i odpowiedê na pytania dotyczàce jego tekstu,

— rozpoczynanie rozmowy, w∏àczanie si´ do rozmowy,

— wyg∏oszenie, po przygotowaniu, przemówienia okolicznoÊciowego,

— podtrzymywanie rozmowy.

— dialog intencjonalny, w tym: reklamacja,

protest, skarga, pocieszanie kogoÊ,

— dialog tematyczny, w tym: wywiad, wymiana wra˝eƒ z wakacji, rozmowa na temat rodzinnego miasta, porada, udzielanie informacji,

— dyskusja.

c) sytuacje komunikacyjne

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç wypowiedzi, wyst´pujàc jako

— obcy,

— turysta,

— znajomy,

— przyjaciel,

— cz∏onek rodziny,

— klient, kupujàcy,

— petent,

— kontrolowanie przebiegu rozmowy,

7) wykaz tematyczny dla poziomu zaawansowanego

Zdajàcy powinni rozumieç i formu∏owaç teksty

i wypowiedzi na wszystkie tematy zawarte w katalogach tematycznych poziomu podstawowego

i Êredniego ogólnego, ze zwróceniem szczególnej uwagi na nast´pujàce zakresy tematyczne

a) ludzie, w tym: konflikty, problemy rodzinne,

mi´dzyludzkie, mi´dzypokoleniowe i etniczne,

b) edukacja, w tym porównanie systemów edukacji w ró˝nych krajach,

c) praca, w tym: rynek pracy, trudnoÊci zwiàzane

z poszukiwaniem pracy,

d) kultura, w tym: teatr, kino, wystawy, koncerty

jako wydarzenia kulturalne,

e) sport, w tym: igrzyska olimpijskie, zawody,

mecze,

— sprzedawca, sprzedajàcy,

f) problematyka zdrowotna, w tym: choroby jako problemy spo∏eczne — AIDS, narkomania,

— wynajmujàcy (samochód, lokal, mieszkanie),

g) podró˝e, w tym: relacje, informatory, katalogi,

teksty reklamowe,

— pacjent,

h) przyroda i Êrodowisko, w tym problemy ekologiczne: zanieczyszczenie Êrodowiska, gospodarka zasobami leÊnymi, zwierz´ta i roÊliny zagro˝one zag∏adà,

— uczeƒ, nauczyciel, wyk∏adowca, student,

— pracownik, podw∏adny,

— pracodawca, prze∏o˝ony,

— uprawiajàcy sport,

— widz, czytelnik, s∏uchacz, kibic sportowy,

— konsument,

— kierowca,

— w∏aÊciciel pojazdu,

— uczestnik wypadku drogowego, kolizji,

— Êwiadek, ofiara przest´pstwa,

— telefonujàcy.

i) nauka i technika, w tym: problemy ekonomiczne i spo∏eczne zwiàzane z badaniami naukowymi, rozwojem techniki i wynalazkami, pozytywne i negatywne strony komputeryzacji,

j) media, w tym spo∏eczna rola prasy, radia i telewizji,

k) tradycje, zwyczaje, Êwi´ta, w tym: uroczystoÊci rodzinne, religijne, paƒstwowe — porównanie ich obchodów w Polsce i w innych krajach,

l) aktualne problemy spo∏eczne i ekonomiczne,

w tym: kryzysy gospodarcze, kl´ski ˝ywio∏owe, przest´pczoÊç, dzia∏alnoÊç organów Êcigania i wymiaru sprawiedliwoÊci.

8) wykaz zagadnieƒ gramatycznych i sk∏adniowych dla poziomu zaawansowanego

Zdajàcy powinni umieç poprawnie stosowaç

wszystkie formy gramatyczne i konstrukcje sk∏adniowe wyst´pujàce we wspó∏czesnym j´zyku

polskim, tak˝e takie, które pojawiajà si´ w nim

rzadko. Zdajàcy egzamin na tym poziomie powinni wykazaç si´ indywidualnym stylem mówienia i pisania po polsku.

Wykaz zagadnieƒ gramatycznych dla tego poziomu obejmuje wszystkie zagadnienia zawarte

w wykazach dla poziomu podstawowego i Êredniego ogólnego oraz zagadnienia o najwy˝szym

stopniu trudnoÊci, w tym

— znajomoÊç ograniczeƒ w odmianie rzeczowników zbiorowych typu: ptactwo, listowie, typu

˝elazo, wiedza, ch∏opstwo, kwiecie, typu: drzwi,

sanie, usta, m´ty oraz ich u˝ycia w zdaniu,

— znajomoÊç u˝ycia przypadków po rzadko u˝ywanych czasownikach, w tym narz´dnika po

czasownikach litowaç si´, ubolewaç, p∏akaç

w zdaniach typu: Matka ubolewa∏a nad losem

syna.

— znajomoÊç u˝ycia przypadków w ró˝nych odmianach polszczyzny, w tym u˝ycie wo∏acza

z nazwiskami w polszczyênie potocznej typu

Pani Nowakowa! Panie Kowalski! lub wo∏acza

nazw w∏asnych w poezji typu: Litwo, ojczyzno

moja!

— znajomoÊç rodzaju i odmiany rzadko u˝ywanych rzeczowników typu: goleƒ, torbiel,

— znajomoÊç odmiany, w tym ograniczeƒ w odmianie rzeczowników zapo˝yczonych typu: bikini, big-band, bizneswoman/businesswoman,

— u˝ycie w zdaniach przymiotników typu: ciekaw, pe∏en, gotów, rad, Êwiadom, wart, wesó∏, zdrów,

— sk∏adnia liczebników w zdaniach: w po∏àczeniach z rzeczownikami i czasownikami,

— znajomoÊç liczebników zbiorowych i ich

sk∏adni,

— u˝ycie liczebników zbiorowych w grupach liczebnikowych,

— znajomoÊç odmiany i sk∏adni liczebników

oba, obydwa, dwaj, obaj, obydwaj, oboje,

obydwoje; trzej, czterej,

— u˝ycie zaimków ˝aden i ka˝dy w liczbie pojedynczej w zdaniach typu: Ka˝dy ze studentów

zg∏osi∏ si´ na egzamin. / Wszyscy studenci

zg∏osili si´ na egzamin. ˚aden ze studentów

nie zg∏osi∏ si´ na egzamin. / Nikt nie zg∏osi∏ si´

na egzamin.

Poz. 1871

— u˝ycie zaimka si´ w zdaniach, w tym w wyra˝eniach frazeologicznych z wyrazem samo: To

si´ rozumie samo przez si´.

— odmiana czasowników nieregularnych typu

trzeç, drzeç, zawrzeç; dàç, ciàç, giàç, klàç, pojàç; mieliç, mleç,

— u˝ycie form koniugacyjnych w ró˝nych odmianach polszczyzny, w tym form 1. osoby trybu

rozkazujàcego w wyra˝eniach potocznych typu

Niech si´ tobà naciesz´! Niech ci´ uÊciskam!

— u˝ycie form trybu przypuszczajàcego nieosobowych form czasowników na -no, -to w zdaniach typu: Gdybym tego nie zrobi∏, mówiono

by o mnie êle.

— znajomoÊç rzadkich par aspektowych typu

odpisywaç: poodpisywaç, zapisywaç: pozapisywaç i ich u˝ycia w zdaniach,

— znajomoÊç czasowników z prefiksami nadajàcymi im szczególne znaczenie, w tym wysoki

stopieƒ intensywnoÊci akcji: napracowaç si´,

nagadaç si´ do woli lub wyra˝ajàcych osiàgni´cie celu mimo trudnoÊci: dodzwoniç si´,

dop∏ynàç do brzegu, dopraç bielizn´,

— znajomoÊç czasowników dwuaspektowych typu: kazaç, Êlubowaç, ich odmiany i u˝ycia

w zdaniach,

— znajomoÊç sk∏adni rzeczowników odczasownikowych w wyra˝eniach typu: lokomotywa

gwi˝d˝e — gwizd lokomotywy, importowaç

towary — import towarów, handlowaç narkotykami — handel narkotykami, m∏odzie˝ pochwali∏a kogoÊ — pochwa∏a m∏odzie˝y, m∏odzie˝ zosta∏a pochwalona — pochwa∏a m∏odzie˝y,

— u˝ycie imies∏owów przymiotnikowych i przymiotników posiadajàcych identyczne formy

typu: przera˝ony, przera˝ony czym,

— znajomoÊç skrótowców typu: NBP, KUL, UJ,

POLFA, POLMOS, ich pisowni i odmiany,

— znajomoÊç elementów s∏owotwórstwa jako

zabiegu pozwalajàcego na rozumienie sensu

wyrazów, grup wyrazowych i zdaƒ, w tym rozumienie neologizmów literackich,

— znajomoÊç budowy i funkcji znaczeniowo-stylistycznej zdaƒ bezpodmiotowych dotyczàcych zjawisk meteorologicznych, przyrodniczych, wra˝eƒ zmys∏owych, stanów psychicznych i fizjologicznych,

— umiej´tnoÊç pos∏ugiwania si´ zdaniami wielokrotnie z∏o˝onymi i ich transformacji,

— umiej´tnoÊç budowania tekstu spójnego wewn´trznie, zawierajàcego wskaêniki nawiàzania wewn´trznego,

— rozpoznawanie stylu wypowiedzi: artystycznego, naukowego, dziennikarskiego, urz´dowego, potocznego.

Za∏àcznik nr 2

WZÓR „CERTYFIKATU ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO”

mp.

Za∏àcznik nr 3

WZÓR „CERTYFIKATU ZNAJOMOÂCI J¢ZYKA POLSKIEGO”

mp.

2. Osobom przygotowujàcym analizy i opracowania na potrzeby egzaminów przys∏uguje wynagrodzenie w wysokoÊci do 250 % stawki.

3. WysokoÊç wynagrodzenia osób wykonujàcych zadania na zlecenie Komisji, o których mowa

w ust. 1 i 2, ustala przewodniczàcy Komisji w oparciu

o kryteria ustalone przez Komisj´.