Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 października 2003 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu nadawania uprawnień inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach rentgenowskich stosujących aparaty rentgenowskie o energii promieniowania do 300 keV w celach medycznych

§ 1. Uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach rentgenowskich stosujàcych aparaty rentgenowskie o energii promieniowania do

300 keV w celach medycznych, zwanego dalej „inspektorem”, mo˝na nadaç osobie, która spe∏nia wymagania okreÊlone w art. 7 ust. 5 pkt 1, 2 i 4 ustawy

z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe, a tak˝e

1) posiada sta˝ pracy przy êród∏ach promieniowania

rentgenowskiego, co najmniej

a) 3-letni — w przypadku osób posiadajàcych wykszta∏cenie Êrednie,

b) roczny — w przypadku osób posiadajàcych wykszta∏cenie wy˝sze, z zastrze˝eniem § 5 ust. 2;

2) ukoƒczy∏a szkolenie, o którym mowa w § 2, z zastrze˝eniem § 5 ust. 2;

3) zda∏a egzamin, o którym mowa w § 5.

§ 2. 1. Szkolenie dla osób ubiegajàcych si´ o nadanie uprawnieƒ inspektora, zwane dalej „szkoleniem”,

prowadzone jest wed∏ug szczegó∏owego programu

szkolenia, w sposób zapewniajàcy nabycie wiedzy

i umiej´tnoÊci niezb´dnych do pe∏nienia obowiàzków

w zakresie ochrony radiologicznej.

2. Szkolenie prowadzone jest w formie wyk∏adów,

çwiczeƒ obliczeniowych oraz çwiczeƒ laboratoryjnych.

3. Szczegó∏owy program szkolenia okreÊla za∏àcznik nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 3. 1. Jednostka zamierzajàca prowadziç szkolenie

zg∏asza ten zamiar G∏ównemu Inspektorowi Sanitarnemu, na co najmniej 2 miesiàce przed rozpocz´ciem

szkolenia.

2. Do zg∏oszenia, o którym mowa w ust. 1, do∏àcza

si´

———————

1) Minister Zdrowia kieruje dzia∏em administracji rzàdowej

— zdrowie, na podstawie § 1 ust. 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie

szczegó∏owego zakresu dzia∏ania Ministra Zdrowia (Dz. U.

Nr 93, poz. 833).

2) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 2001 r. Nr 100, poz. 1085 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r.

Nr 74, poz. 676 i Nr 135, poz. 1145 oraz z 2003 r. Nr 80,

poz. 717 i Nr 124, poz. 1152.

1) informacj´ dotyczàcà kwalifikacji kadry wyk∏adowców;

2) informacj´ o zapewnianych warunkach lokalowych;

3) wykaz zapewnianego wyposa˝enia dydaktycznego.

§ 4. 1. Kierownik jednostki przeprowadzajàcej

szkolenie wydaje uczestnikowi szkolenia dokument

potwierdzajàcy ukoƒczenie szkolenia, stanowiàcy

podstaw´ dopuszczenia do egzaminu, o którym mowa

w § 5.

2. Dokument, o którym mowa w ust. 1, zachowuje

wa˝noÊç przez okres 6 miesi´cy od dnia jego wystawienia.

3. Po up∏ywie terminu, o którym mowa w ust. 2,

osoba ubiegajàca si´ o nadanie uprawnieƒ inspektora

jest obowiàzana do ponownego udzia∏u w szkoleniu.

§ 5. 1. Po ukoƒczeniu szkolenia osoba ubiegajàca

si´ o nadanie uprawnieƒ inspektora przyst´puje do

egzaminu z zakresu obj´tego szczegó∏owym programem szkolenia, zwanego dalej „egzaminem”.

2. Do egzaminu mogà przystàpiç tak˝e osoby, które nie ukoƒczy∏y szkolenia, je˝eli w dniu z∏o˝enia wniosku o dopuszczenie do egzaminu do G∏ównego Inspektora Sanitarnego posiada∏y wa˝ne zaÊwiadczenie

o nadaniu uprawnieƒ inspektora lub je˝eli posiadajà

1) wykszta∏cenie wy˝sze w dziedzinie nauk przyrodniczych lub technicznych, w szczególnoÊci w dziedzinie medycyny, fizyki lub chemii;

2) co najmniej roczny sta˝ pracy przy aparatach rentgenowskich stosowanych w celach medycznych.

§ 6. 1. Komisj´ egzaminacyjnà, która przygotowuje i przeprowadza egzamin, powo∏uje G∏ówny Inspektor Sanitarny na wniosek jednostki przeprowadzajàcej

szkolenie.

2. Komisja egzaminacyjna sk∏ada si´ z co najmniej

3 osób, w tym przewodniczàcego oraz sekretarza komisji.

3. W sk∏ad komisji egzaminacyjnej wchodzà osoby

posiadajàce wy˝sze wykszta∏cenie w dziedzinie nauk

przyrodniczych lub technicznych, w szczególnoÊci

w dziedzinie medycyny, fizyki lub chemii.

4. Komisja egzaminacyjna podejmuje decyzje zwyk∏à wi´kszoÊcià g∏osów w obecnoÊci co najmniej

3 cz∏onków, w tym przewodniczàcego. W przypadku

równej liczby g∏osów decyduje g∏os przewodniczàcego.

3) numer ewidencyjny PESEL, je˝eli osoba zainteresowana go posiada;

§ 7. 1. Egzamin jest przeprowadzany w obecnoÊci

co najmniej 3 cz∏onków komisji, w tym przewodniczàcego.

4) numer i seri´ dowodu osobistego lub innego dokumentu potwierdzajàcego to˝samoÊç;

2. Egzamin sk∏ada si´ z cz´Êci

1) pisemnej, obejmujàcej test z∏o˝ony co najmniej

z 30 pytaƒ;

2) ustnej, obejmujàcej co najmniej 3 pytania.

3. Cz´Êç pisemna egzaminu trwa odpowiednio do

liczby pytaƒ, nie krócej ni˝ 60 minut w przypadku testu

z∏o˝onego z 30 pytaƒ.

4. Warunkiem dopuszczenia do cz´Êci ustnej egzaminu jest uzyskanie z jego cz´Êci pisemnej co najmniej 70 % poprawnych odpowiedzi.

5. Komisja egzaminacyjna mo˝e zwolniç kandydata z cz´Êci ustnej egzaminu, je˝eli z cz´Êci pisemnej

uzyska∏ on co najmniej 90 % poprawnych odpowiedzi.

6. Z przeprowadzonego egzaminu komisja egzaminacyjna sporzàdza protokó∏. Wzór protoko∏u okreÊla

za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

7. Osobie, która zda∏a egzamin, komisja egzaminacyjna wydaje dokument stwierdzajàcy zdanie egzaminu.

8. Osoba, która nie zda∏a egzaminu, mo˝e w terminie 6 miesi´cy od dnia egzaminu wystàpiç do G∏ównego Inspektora Sanitarnego z wnioskiem o wyznaczenie terminu ponownego egzaminu.

§ 8. 1. Wniosek o nadanie uprawnieƒ inspektora

sk∏ada si´ do G∏ównego Inspektora Sanitarnego w terminie 18 miesi´cy od dnia zdania egzaminu.

2. Wniosek zawiera

1) imi´ i nazwisko;

2) dat´ i miejsce urodzenia;

5) adres do korespondencji.

3. Do wniosku do∏àcza si´

1) odpisy (kopie) dyplomów lub Êwiadectw potwierdzajàcych posiadane wykszta∏cenie;

2) dokumenty potwierdzajàce posiadanie wymaganego sta˝u pracy, o którym mowa w § 1 pkt 1;

3) dokument stwierdzajàcy zdanie egzaminu;

4) orzeczenie lekarskie o braku przeciwwskazaƒ do

pracy w warunkach nara˝enia;

5) oÊwiadczenie o posiadaniu pe∏nej zdolnoÊci do

czynnoÊci prawnych.

§ 9. 1. G∏ówny Inspektor Sanitarny wydaje osobie,

której nada∏ uprawnienia, zaÊwiadczenie o nadaniu

uprawnieƒ inspektora.

2. Wzór zaÊwiadczenia okreÊla za∏àcznik nr 3 do

rozporzàdzenia.

3. G∏ówny Inspektor Sanitarny prowadzi ewidencj´ wydanych zaÊwiadczeƒ.

§ 10. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

7 dni od dnia og∏oszenia.3)

Minister Zdrowia: L. Sikorski

———————

3) Niniejsze rozporzàdzenie by∏o poprzedzone zarzàdzeniem

Ministra Zdrowia i Opieki Spo∏ecznej z dnia 16 lipca 1988 r.

w sprawie zakresu oraz zasad szkolenia osób odpowiedzialnych za stan ochrony przed promieniowaniem jonizujàcym w pracowniach rentgenowskich (M.P. Nr 25,

poz. 223), które utraci∏o moc z dniem 1 stycznia 2003 r. na

podstawie art. 137 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. —

Prawo atomowe (Dz. U. z 2001 r. Nr 3, poz. 18, Nr 100, poz.

1085 i Nr 154, poz. 1800, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 135,

poz. 1145 oraz z 2003 r. Nr 80, poz. 717 i Nr 124, poz. 1152).

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Zdrowia

z dnia 21 paêdziernika 2003 r. (poz. 1847)

Za∏àcznik nr 1

SZCZEGÓ¸OWY PROGRAM SZKOLENIA

DLA OSÓB UBIEGAJÑCYCH SI¢ O NADANIE UPRAWNIE¡ INSPEKTORA

I. Podstawowe poj´cia z zakresu fizyki jàdrowej

— 2 godz.

1) budowa atomu;

1. Zjawisko promieniotwórczoÊci

3) rodzaje promieniowania;

2) prawo rozpadu promieniotwórczego;

4) w∏aÊciwoÊci promieniowania;

5) promieniotwórczoÊç naturalna;

6) promieniotwórczoÊç sztuczna.

Poz. 1847

III. WielkoÊci i jednostki stosowane w ochronie radiologicznej. Dawki promieniowania jonizujàcego —

2 godz.

1. Jednostki i dawki

2. Promieniowanie rentgenowskie

1) zjawisko oraz mechanizm powstawania promieniowania rentgenowskiego;

2) oddzia∏ywanie promieniowania elektromagnetycznego z materià

a) zjawisko fotoelektryczne,

b) efekt Comptona,

c) tworzenie par;

3) os∏abienie i poch∏anianie promieniowania X;

ca∏kowity wspó∏czynnik poch∏aniania;

4) filtracja promieniowania rentgenowskiego.

II. Zasady dzia∏ania aparatu rentgenowskiego — 2 godz.

1. Rodzaje aparatów rentgenowskich.

2. Elementy zestawu rentgenowskiego

1) generator wysokiego napi´cia;

2) lampa rentgenowska;

3) stolik rozdzielczy;

4) Êcianki, statyw;

5) detektor obrazu (b∏ona, ekran, tor wizyjny, radiografia cyfrowa).

3. Powstawanie obrazu rentgenowskiego

1) sposoby otrzymywania obrazu;

2) folie wzmacniajàce;

3) wzmacniacz obrazu, tor wizyjny;

4) zapis obrazu;

5) pami´ciowe p∏yty obrazowe;

1) uk∏ad SI a jednostki stosowane w ochronie radiologicznej;

2) aktywnoÊç êród∏a promieniotwórczego;

3) dawka ekspozycyjna; kerma;

4) dawka poch∏oni´ta;

5) moc dawki.

2. Dawki graniczne

1) poj´cia ogólne;

2) dawka poch∏oni´ta (w tkance lub narzàdzie),

dawka równowa˝na;

3) dawka skuteczna (efektywna);

4) obcià˝ajàca dawka równowa˝na;

5) obcià˝ajàca dawka skuteczna (efektywna);

6) osobniczy równowa˝nik dawki;

7) wartoÊci dawek granicznych, ograniczniki.

IV. Obliczanie dawek i wymaganych gruboÊci os∏on

wokó∏ êróde∏ promieniowania rentgenowskiego

— 2 godz.

1. Obliczanie dawek promieniowania jonizujàcego.

2. Os∏ony przed promieniowaniem X.

3. Obliczanie gruboÊci os∏on przed promieniowaniem rentgenowskim.

V. Podstawy detekcji promieniowania. Przyrzàdy dozymetryczne — 2 godz.

1. Sposoby pomiaru promieniowania jonizujàcego.

2. Detektory gazowe

6) panele obrazowe;

1) komora jonizacyjna;

7) inne metody rejestracji obrazów rentgenowskich.

2) licznik proporcjonalny;

4. Wymagania ochrony przed promieniowaniem

zwiàzane z budowà i dzia∏aniem zestawu rentgenowskiego

3) licznik Geigera-Müllera.

3. Detektory scyntylacyjne.

4. Detektory pó∏przewodnikowe.

1) przys∏ony g∏´binowe i kszta∏t wiàzki promieniowania;

2) filtry dodatkowe;

3) kratki przeciwrozproszeniowe;

4) dobór parametrów ekspozycji (ró˝ne rodzaje

automatów AEC, ABC itp.);

5. Dok∏adnoÊci metod dozymetrycznych.

VI. Ocena nara˝enia. Kontrola dawek otrzymywanych

przez pracowników — 2 godz.

1. Istota kontroli otrzymywanych dawek. Organizacja

sprawowania kontroli.

2. Podstawy prawne kontroli dawek

5) warunki eksploatacji zestawu rentgenowskiego;

1) pomiary kontrolne dawek indywidualnych;

6) os∏ony przed promieniowaniem.

2) pomiary dozymetryczne w Êrodowisku pracy.

3. Metody wykonywania pomiarów dawek indywidualnych

1) metoda fotometryczna;

2) inne metody pomiarów.

VII. Dzia∏anie promieniowania jonizujàcego na materi´ ˝ywà — 2 godz.

1. Efekty dzia∏ania na poziomie molekularnym.

2. Efekty dzia∏ania na poziomie komórki.

Poz. 1847

6) elektryczne parametry ekspozycji;

7) parametry emisji lampy rentgenowskiej;

8) stosowanie fluoroskopii;

9) folie wzmacniajàce;

10) ciemnia fotograficzna;

11) obrazowanie cyfrowe;

12) zarzàdzanie jakoÊcià.

3. Efekty dzia∏ania na poziomie organizmu.

XI. Warunki bezpiecznego stosowania promieniowania jonizujàcego w celach medycznych — 4 godz.

4. Wzgl´dna skutecznoÊç biologiczna ró˝nych rodzajów promieniowania.

1. Podstawowe zasady bezpiecznego stosowania promieniowania jonizujàcego w rentgenodiagnostyce.

VIII. Dzia∏anie promieniowania jonizujàcego na organizm cz∏owieka — 2 godz.

2. Program zapewnienia jakoÊci w rentgenodiagnostyce

1. Nast´pstwa deterministyczne.

2. Nast´pstwa stochastyczne

1) nowotwory popromienne — ryzyko wywo∏ania;

2) badania epidemiologiczne nad wywo∏ywaniem

nowotworów popromiennych; mierniki i modele epidemiologiczne.

3. Dziedziczne nast´pstwa napromienienia.

IX. Nara˝enie i ochrona osób pracujàcych przy obs∏udze aparatów rentgenowskich — 2 godz.

1. Sposoby i Êrodki zapewniajàce bezpieczeƒstwo

pracy przy wykorzystywaniu promieniowania jonizujàcego.

1) przygotowanie zak∏adu radiologicznego do

wprowadzenia programu;

2) program zapewnienia jakoÊci w odniesieniu do

a) dzia∏ania aparatu rentgenowskiego,

b) obrazowania,

c) mammografii;

3) program zapewnienia jakoÊci w odniesieniu do

aparatów rentgenowskich stosowanych w gabinetach stomatologicznych;

4) program zapewnienia jakoÊci w ciemni fotograficznej;

5) analiza zdj´ç odrzuconych.

2. Obserwowane poziomy ekspozycji zawodowej.

3. Kryteria w∏aÊciwego wykonywania badaƒ rentgenowskich.

X. Ekspozycja medyczna — nara˝enie pacjentów

w diagnostyce rentgenowskiej — 2 godz.

4. Ochrona kobiet ci´˝arnych w warunkach rentgenowskiej ekspozycji medycznej.

1. Diagnostyka rentgenowska jako êród∏o otrzymywanej dawki promieniowania jonizujàcego.

5. Warunki stosowania promieniowania jonizujàcego

w radiologii interwencyjnej.

2. Ekspozycja pacjentów na promieniowanie X przy

ró˝nych typach badaƒ.

3. OdpowiedzialnoÊç personelu medycznego wobec

pacjentów z tytu∏u u˝ycia promieniowania jonizujàcego.

4. Czynniki wp∏ywajàce na wartoÊç dawki otrzymywanej przez pacjenta. Sposoby ograniczania zb´dnego napromieniania

XII. Zasady systemu ochrony przed promieniowaniem jonizujàcym. Organizacja ochrony radiologicznej w Polsce — 2 godz.

1. Geneza wspó∏czesnego systemu ochrony radiologicznej. Warunki funkcjonowania systemu ochrony radiologicznej.

2. Podzia∏ odpowiedzialnoÊci. Rola Paƒstwowej Inspekcji Sanitarnej.

1) wielkoÊç napromienianego pola;

2) os∏anianie narzàdów i cz´Êci cia∏a;

3. Uzasadnienie stosowania promieniowania jonizujàcego.

3) odleg∏oÊç ogniska lampy od powierzchni skóry

pacjenta;

4. Optymalizacja ochrony radiologicznej.

4) ca∏kowita filtracja promieniowania X;

5. Zezwolenia wydawane na podstawie ustawy

z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe.

5) stosowanie materia∏ów o niskim wspó∏czynniku poch∏aniania;

6. System ochrony radiologicznej w Polsce.

XIII. Krajowe i europejskie przepisy prawa z zakresu

ochrony radiologicznej — 2 godz.

1. Przepisy krajowe

1) ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe;

2) rozporzàdzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja

2002 r. w sprawie dawek granicznych promieniowania jonizujàcego (Dz. U. Nr 111, poz. 969

oraz z 2003 r. Nr 38, poz. 333);

3) rozporzàdzenie Ministra Zdrowia z dnia 24 grudnia 2002 r. w sprawie warunków bezpiecznego

stosowania promieniowania jonizujàcego w celach medycznych oraz sposobu wykonywania

kontroli wewn´trznej nad przestrzeganiem tych

warunków (Dz. U. Nr 241, poz. 2098);

4) rozporzàdzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 wrzeÊnia 2003 r. w sprawie szczegó∏owych warunków bezpiecznej pracy z aparatami rentgenow-

Poz. 1847

skimi o energii promieniowania do 300 keV stosowanymi w celach medycznych (Dz. U. Nr 173,

poz. 1681);

5) rozporzàdzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 paêdziernika 2003 r. w sprawie szczegó∏owych warunków i trybu nadawania uprawnieƒ inspektora ochrony radiologicznej w pracowniach rentgenowskich stosujàcych aparaty rentgenowskie o energii promieniowania do 300 keV w celach medycznych (Dz. U. Nr 188, poz. 1847);

6) inne.

2. Przepisy europejskie i zalecenia mi´dzynarodowe.

XIV. Obowiàzki inspektora ochrony radiologicznej

w pracowni rentgenowskiej — 2 godz.

XV. Zaj´cia seminaryjne — 2 godz.

Razem wyk∏adów i çwiczeƒ — 32 godz.

Za∏àcznik nr 2

WZÓR

Za∏àcznik nr 3

WZÓR

1847

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA ZDROWIA1)

z dnia 21 paêdziernika 2003 r.

w sprawie szczegó∏owych warunków i trybu nadawania uprawnieƒ inspektora ochrony radiologicznej

w pracowniach rentgenowskich stosujàcych aparaty rentgenowskie o energii promieniowania do 300 keV

w celach medycznych

Na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 listopada 2000 r. — Prawo atomowe (Dz. U. z 2001 r. Nr 3,

poz. 18, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje