Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 września 2003 r. w sprawie kierowania ruchem drogowym

§ 1. Rozporzàdzenie okreÊla

1) organizacj´ i sposób kierowania ruchem drogowym;

2) osoby upowa˝nione do wykonywania czynnoÊci

zwiàzanych z dawaniem poleceƒ i sygna∏ów

uczestnikom ruchu lub innym osobom znajdujàcym si´ na drodze;

3) okolicznoÊci, szczegó∏owe warunki i sposób wykonywania czynnoÊci, o których mowa w pkt 2.

§ 2. 1. Do kierowania ruchem na drogach sà uprawnione osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1 ustawy

z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym,

zwanej dalej „ustawà”.

2. Do dawania poleceƒ i sygna∏ów uczestnikowi ruchu lub innej osobie znajdujàcej si´ na drodze upowa˝nieni sà ponadto

§ 3. 1. Znaczenie poleceƒ i sygna∏ów podawanych

przez osoby kierujàce ruchem okreÊlajà przepisy

w sprawie znaków i sygna∏ów drogowych oraz urzàdzeƒ bezpieczeƒstwa ruchu.

2. Polecenia i sygna∏y, o których mowa w ust. 1, powinny byç jednoznaczne i zrozumia∏e dla osób, dla których sà przeznaczone.

3. Sposób podawania poleceƒ i sygna∏ów do kierowania ruchem na skrzy˝owaniu przez osoby, o których

mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy, okreÊla za∏àcznik

nr 1 do rozporzàdzenia.

§ 4. 1. Sygna∏y lub polecenia, o których mowa

w § 3, uprawniona osoba podaje za pomocà tarczy do

zatrzymywania pojazdów, a w warunkach niedostatecznej widocznoÊci — latarki wyposa˝onej w Êwiat∏o

czerwone i zielone.

2. Przepis ust. 1 nie dotyczy

1) osoba odpowiedzialna za utrzymanie porzàdku

podczas przemarszu procesji, pielgrzymki lub konduktu pogrzebowego — je˝eli jest to niezb´dne do

zapewnienia ich bezpiecznego przemarszu;

1) osób, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1, 2 i 4 ustawy, kierujàcych ruchem na skrzy˝owaniu i w obr´bie przejazdu kolejowego; osoby te, kierujàc ruchem na skrzy˝owaniu w warunkach niedostatecznej widocznoÊci, mogà u˝ywaç latarki wyposa˝onej w Êwiat∏o czerwone;

2) stra˝ak Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej — podczas

wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z prowadzeniem akcji ratowniczej;

2) osoby nadzorujàcej bezpieczne przejÊcie dzieci

przez jezdni´, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 6

ustawy.

3) umundurowany funkcjonariusz Biura Ochrony Rzàdu

— podczas wykonywania czynnoÊci zwiàzanych z zapewnieniem bezpieczeƒstwa osób ochranianych;

4) umundurowany i odpowiednio oznakowany pracownik nadzoru ruchu komunikacji miejskiej.

3. Osoby, o których mowa w ust. 2 oraz w art. 6

ust. 1 pkt 3—7 ustawy, kierujà ruchem, wydajàc polecenia lub sygna∏y do zatrzymania si´ uczestników ruchu.

———————

1) Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji kieruje dzia-

∏em administracji rzàdowej — sprawy wewn´trzne, na

podstawie § 1 ust. 2 pkt 2 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 marca 2002 r. w sprawie szczegó∏owego

zakresu dzia∏ania Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji (Dz. U. Nr 35, poz. 325 i Nr 58, poz. 533).

2) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zosta∏y

og∏oszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 124, poz. 1152, Nr 130,

poz. 1190, Nr 137, poz. 1302, Nr 149, poz. 1451 i 1452

i Nr 162, poz. 1568.

§ 5. Pracownik kolejowy na przejeêdzie kolejowym,

dla zwrócenia uwagi na podawane za pomocà tarczy

do zatrzymywania pojazdów lub latarki ze Êwiat∏em

czerwonym sygna∏y lub polecenia, mo˝e dodatkowo

u˝ywaç tràbki sygnalizacyjnej lub gwizdka.

§ 6. 1. Osoba nadzorujàca bezpieczne przejÊcie

dzieci przez jezdni´, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 6

ustawy, powinna byç, podczas podawania poleceƒ

i sygna∏ów, wyposa˝ona w

1) ubiór sk∏adajàcy si´ z p∏aszcza i nakrycia g∏owy barwy pomaraƒczowoczerwonej z ˝ó∏tymi elementami odblaskowymi oraz

2) prostokàtnà specjalnà tarcz´ barwy ˝ó∏tej z umieszczonym w polu oÊmiokàtnym znakiem barwy czerwonej z napisem „STOP”.

2. Sygna∏y lub polecenia dla kierujàcych pojazdami

osoba nadzorujàca bezpieczne przejÊcie dzieci przez

jezdni´ podaje za pomocà tarczy, o której mowa

w ust. 1 pkt 2.

3. Osoba, o której mowa w ust. 1, przed podaniem

sygna∏u do wstrzymania ruchu pojazdów, jest obowiàzana

Poz. 1784

nego Policji; w przypadku szkolenia pracowników kolei

program jest ponadto uzgadniany z zarzàdem kolei.

2. Koszty szkolenia ponosi

1) pracodawca — w przypadku osoby przez niego zatrudnionej;

2) osoba zainteresowana — w innych przypadkach.

1) wejÊç na przejÊcie dla pieszych z uniesionà tarczà,

w sposób niezmuszajàcy kierujàcych do gwa∏townego hamowania; p∏aszczyzna tarczy powinna byç

skierowana w stron´ jadàcych pojazdów;

3. Szkolenie stra˝aków Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej z zakresu, o którym mowa w ust. 1, prowadzi si´

w szko∏ach i oÊrodkach szkolenia Paƒstwowej Stra˝y

Po˝arnej.

2) zezwoliç pieszym na przejÊcie przez jezdni´ dopiero po upewnieniu si´, ˝e pojazdy si´ zatrzyma∏y;

4. Szkolenie praktyczne pracowników kolei z zakresu, o którym mowa w ust. 1, prowadzi si´ w miejscach

uzgodnionych z zarzàdem kolei.

3) zejÊç z przejÊcia dopiero po opuszczeniu jezdni

przez pieszych; oznacza to zezwolenie na kontynuowanie jazdy pojazdów.

4. Szczegó∏owà specyfikacj´ technicznà oraz wzór

p∏aszcza ostrzegawczego, o którym mowa w ust. 1

pkt 1, okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

5. Szczegó∏owà specyfikacj´ technicznà dotyczàcà

znaków do zatrzymywania pojazdów, o których mowa

w ust. 1 pkt 2, okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

§ 7. 1. Osoby, o których mowa w art. 6 ust. 1

pkt 1—3b ustawy, powinny byç, podczas podawania

poleceƒ i sygna∏ów w zakresie kierowania ruchem na

drodze, wyposa˝one w kamizelki barwy ˝ó∏tej z elementami odblaskowymi oraz wyró˝nikiem okreÊlajàcym formacj´, do której przynale˝à — odpowiadajàce

wymaganym warunkom technicznym.

2. Osoby, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 1, 2 i 4

oraz w art. 6 ust. 1 pkt 4, 5 i 7 ustawy, powinny byç,

podczas podawania poleceƒ i sygna∏ów w zakresie kierowania ruchem na drodze, wyposa˝one w kamizelki

barwy pomaraƒczowej z elementami odblaskowymi

oraz wyró˝nikiem okreÊlajàcym przedsi´biorc´, którego sà pracownikami, lub rodzaj wykonywanych czynnoÊci na drodze — odpowiadajàce wymaganym warunkom technicznym.

3. Przepis ust. 2 nie ma zastosowania do osoby,

o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy, o ile polecenia i sygna∏y w zakresie kierowania ruchem na drodze

podaje ona bez wychodzenia z autobusu.

§ 8. Osoby, o których mowa w § 2 ust. 2 pkt 2 i 4

oraz w art. 6 ust. 1 pkt 4—7 ustawy, mogà wykonywaç

czynnoÊci zwiàzane z kierowaniem ruchem drogowym

pod warunkiem ukoƒczenia szkolenia, o którym mowa

w § 9 ust. 1.

§ 9. 1. Szkolenie w zakresie kierowania ruchem drogowym organizuje w∏aÊciwy miejscowo komendant

wojewódzki Policji lub policyjny oÊrodek szkolenia wed∏ug programu okreÊlonego przez Komendanta G∏ów-

5. Potwierdzeniem ukoƒczenia szkolenia jest zaÊwiadczenie wydane przez komendanta wojewódzkiego Policji. Przepisu tego nie stosuje si´ do stra˝aków

Paƒstwowej Stra˝y Po˝arnej.

6. Wa˝noÊç zaÊwiadczenia, o którym mowa

w ust. 5, przed∏u˝a co 12 miesi´cy organ, który je wyda∏.

7. Osoba, która otrzyma∏a zaÊwiadczenie o ukoƒczeniu szkolenia, podlega ponownemu przeszkoleniu

uzupe∏niajàcemu w przypadku wprowadzenia istotnych zmian w przepisach dotyczàcych kierowania ruchem drogowym.

8. Komendant wojewódzki Policji prowadzi ewidencj´ wydanych zaÊwiadczeƒ o ukoƒczeniu szkolenia.

9. Wzór zaÊwiadczenia, o którym mowa w ust. 5,

stanowi za∏àcznik nr 4 do rozporzàdzenia.

§ 10. 1. Dotychczasowe programy szkolenia w zakresie kierowania ruchem drogowym mogà byç u˝ywane do czasu opracowania nowych, nie d∏u˝ej jednak

ni˝ przez 12 miesi´cy od dnia wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia.

2. ZaÊwiadczenia wydane na mocy dotychczas

obowiàzujàcych przepisów zachowujà wa˝noÊç na

okres, na jaki zosta∏y wydane. Przepis § 9 ust. 6 stosuje si´ odpowiednio.

3. Przepis ust. 2 nie dotyczy zaÊwiadczeƒ wydanych

pilotom pojazdów nienormatywnych.

§ 11. Traci moc rozporzàdzenie Ministra Spraw Wewn´trznych i Administracji z dnia 4 maja 1999 r. w sprawie kierowania ruchem drogowym (Dz. U. Nr 48,

poz. 481 oraz z 2000 r. Nr 97, poz. 1061).

§ 12. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Spraw Wewn´trznych i Administracji

K. Janik

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra Spraw Wewn´trznych

i Administracji z dnia 17 wrzeÊnia 2003 r. (poz. 1784)

Za∏àcznik nr 1

SPOSÓB PODAWANIA SYGNA¸ÓW I POLECE¡ DO KIEROWANIA RUCHEM NA SKRZY˚OWANIU

§ 1. 1. Przed podj´ciem kierowania ruchem drogowym policjant jest obowiàzany powiadomiç dy˝urnego stanowiska kierowania Policji o przystàpieniu do

wykonania czynnoÊci. Natomiast je˝eli kierowanie podejmuje ˝o∏nierz, Policj´ powiadamia jego prze∏o˝ony

lub oficer dy˝urny jednostki wojskowej.

2. Podejmujàc kierowanie policjant lub ˝o∏nierz,

o którym mowa w ust. 1, zwany dalej „kierujàcym ruchem”, powinien zajàç miejsce na skrzy˝owaniu zapewniajàce jego dobrà widocznoÊç i bezpieczeƒstwo

oraz sprawne i skuteczne wykonywanie czynnoÊci

zwiàzanych z kierowaniem ruchem.

3. Je˝eli przez skrzy˝owanie przebiegajà tory tramwajowe, miejsce kierowania powinno byç w miar´

mo˝liwoÊci usytuowane poza nimi, przy uwzgl´dnieniu warunków okreÊlonych w ust. 2.

§ 2. 1. Je˝eli kierowanie ruchem podejmuje jednoczeÊnie kilku policjantów lub ˝o∏nierzy, to jeden z nich,

zwany dalej „wiodàcym”, powinien zajàç takie miejsce, z którego b´dzie mia∏ warunki do obserwacji ruchu w ca∏ym rejonie kierowania, a jednoczeÊnie sam

b´dzie widoczny dla pozosta∏ych.

a) prawà r´kà od wyprostowanego ramienia w kierunku nadje˝d˝ajàcych pojazdów do lewego

barku na wysokoÊci twarzy, zginajàc r´k´ w ∏okciu i utrzymujàc d∏oƒ pionowo, stronà zewn´trznà do nadje˝d˝ajàcych pojazdów (rys. 2a,

2b i 2c),

b) lewà r´kà od wyprostowanego ramienia w kierunku nadje˝d˝ajàcych pojazdów, zginajàc jà za

siebie tak, aby d∏oƒ znalaz∏a si´ na wysokoÊci lewego ucha (rys. 3a, 3b i 3c).

3. W celu wykonania zmiany kierunku ruchu kierujàcy ruchem wybiera najdogodniejszy moment, a nast´pnie

1) podnosi prawà r´k´ przodem do góry tak, aby d∏oƒ

znalaz∏a si´ powy˝ej g∏owy, a r´ka by∏a lekko zgi´ta w ∏okciu (rys. 4a, 4b i 4c); podczas podnoszenia

r´ki i po zakoƒczeniu tej czynnoÊci policjant (˝o∏nierz) upewnia si´, czy wszyscy uczestnicy ruchu

zastosowali si´ do sygna∏u zabraniajàcego wjazdu

i wejÊcia na skrzy˝owanie;

2) wykonuje zwrot o 90° w lewo lub prawo z podniesionà prawà r´kà do góry i po upewnieniu si´, ˝e

wszyscy opuÊcili skrzy˝owanie;

2. Osoby, o których mowa w ust. 1, powinny dostosowaç zmiany kierunku ruchu do sygna∏ów podawanych przez kierujàcego wiodàcego.

3) wyciàga poziomo obie r´ce w bok na wysokoÊç

barków (rys. 5);

§ 3. Sygna∏y podawane przez kierujàcego ruchem

powinny byç zrozumia∏e i jednoznaczne, tak aby

uczestnicy ruchu drogowego mogli je w por´ zauwa˝yç i do nich si´ zastosowaç.

4) prawà r´kà zgi´tà w ∏okciu wykonuje ruch ∏ukiem

przed sobà (d∏oƒ na wysokoÊci twarzy) do lewego

barku; jednoczeÊnie lewà r´k´ zgina w ∏okciu i kieruje w gór´ za siebie na wysokoÊç lewego ucha, po

czym obie r´ce opuszcza w dó∏ wzd∏u˝ tu∏owia

(rys. 6).

§ 4. 1. Kierujàcy ruchem powinien wejÊç na skrzy˝owanie w taki sposób, aby by∏ widoczny dla wszystkich uczestników ruchu, nie zak∏ócajàc ruchu pojazdów

i pieszych.

2. Po wejÊciu na skrzy˝owanie kierujàcy ruchem

przyjmuje pozycj´ zgodnà z odbywajàcym si´ ruchem,

czyniàc to w nast´pujàcy sposób

1) pozycja podstawowa: linia barków wskazuje otwarty kierunek ruchu, r´ce opuszczone wzd∏u˝ tu∏owia, g∏owa wykonuje zwroty w lewo i prawo, nogi

w lekkim rozkroku (rys. 1a i 1b);

2) gesty upewniajàce uczestników ruchu o utrzymaniu kierunku i przyspieszajàce przejazd pojazdów

wykonuje

CzynnoÊci opisane w pkt 3 i 4 wykonuje si´ tylko raz.

4. Otwarcia wjazdów lub wejÊç na skrzy˝owanie

mo˝na dokonaç równie˝ w cyklu niesymetrycznym, je˝eli wynika to z sytuacji ruchowej, np. na jednym przejÊciu piesi nie zdà˝yli opuÊciç jezdni.

5. W celu przyspieszenia przejazdu pojazdów nale˝y wykonaç takie gesty, jak w ust. 2 pkt 2 lit. a i b.

6. Kierujàcy ruchem w celu zwrócenia uwagi kierujàcych i pieszych na podawane sygna∏y mo˝e u˝ywaç

gwizdka s∏u˝bowego.

§ 5. 1. Cz´stotliwoÊç zmian kierunku ruchu powinna byç dostosowana do nat´˝enia ruchu na drodze

oraz rodzaju i liczby nadje˝d˝ajàcych pojazdów, tak aby

nie dopuÊciç do blokowania skrzy˝owania.

2. Kierujàcy ruchem w miar´ mo˝liwoÊci powinien

umo˝liwiç w pierwszej kolejnoÊci przejazd pojazdom

komunikacji zbiorowej (tramwaje, autobusy, trolejbusy) oraz pojazdom d∏ugim, ci´˝kim i powolnym.

§ 6. 1. W celu zatrzymania pojazdu nadje˝d˝ajàcego z lewej strony kierujàcy ruchem wyciàga w bok lewà r´k´ zgi´tà w ∏okciu, przedrami´ i d∏oƒ skierowane

w gór´, d∏oƒ zwrócona wewn´trznà stronà w kierunku

zatrzymywanych pojazdów (rys. 7).

2. Zatrzymanie pojazdu nadje˝d˝ajàcego z prawej

strony nast´puje przez podniesienie prawej r´ki, tak

aby rami´ i przedrami´ tworzy∏y kàt zbli˝ony do prostego, a wewn´trzna strona d∏oni by∏a zwrócona

w kierunku zatrzymywanych pojazdów; d∏oƒ powinna

znajdowaç si´ na wysokoÊci g∏owy lub nieco wy˝ej

(rys. 8).

§ 7. 1. W przypadku sprowadzania pojazdu do kierujàcego ruchem na lini´ osi skrzy˝owania (na kierunku otwartym) kierujàcy ruchem powinien wykonaç r´kà ruch po ∏uku w p∏aszczyênie pionowej, zginajàc r´k´

harmonijnie w ∏okciu, nadgarstku i samej d∏oni

(rys. 9a i 9b).

2. Innym sygna∏em wyra˝onym tà samà r´kà (ca∏à

d∏onià) mo˝e on wskazaç miejsce na skrzy˝owaniu do

chwilowego zatrzymania pojazdu.

§ 8. Chcàc otworzyç ruch w kierunku w prawo przy

ruchu zamkni´tym, kierujàcy ruchem czyni to ruchem

r´ki po ∏uku (od prawej do lewej strony) w p∏aszczyênie

poziomej.

§ 9. W celu przepuszczenia pojazdów jadàcych

z lewej strony i skr´cajàcych w lewo bez obje˝d˝ania

kierujàcego ruchem wykonuje on nast´pujàce czynnoÊci

1) ustala odpowiedni moment do zatrzymania pojazdów; przyspiesza ruch tych, którzy znajdujà si´ blisko skrzy˝owania (patrz gesty okreÊlone w § 4

ust. 2 pkt 2);

2) wydaje polecenie zatrzymania si´ zgodnie z zasadami okreÊlonymi w § 6 ust. 2;

3) po upewnieniu si´, ˝e kierujàcy pojazdami zauwa˝yli sygna∏ i stosujà si´ do niego (np. zatrzymali

si´), wyciàga prawà r´k´ lekko zgi´tà w ∏okciu

przed siebie (d∏oƒ w p∏aszczyênie pionowej, palce

z∏àczone) i wysuwa lewà nog´ do przodu

(rys. 10a i 10b);

4) po uzyskaniu pewnoÊci, ˝e pojazdy zatrzyma∏y si´,

odwraca g∏ow´ w kierunku pojazdów skr´cajàcych

w lewo, wyciàga lewà r´k´ w bok, wskazujàc pojazd skr´cajàcy, i ∏ukiem w p∏aszczyênie poziomej,

Poz. 1784

poruszajàc jà w kierunku nadgarstka prawej r´ki,

daje polecenie opuszczenia skrzy˝owania w lewo

(rys. 11a i 11b);

5) ruchy wykonywane lewà r´kà powinny byç powtarzane, aby ka˝dy skr´cajàcy w lewo widzia∏ je

i przyspiesza∏ jazd´, w miar´ jak stajà si´ one szybkie i energiczne;

6) po skr´ceniu pojazdów w lewo powinno si´ zmieniç kierunek ruchu na poprzeczny.

§ 10. W celu przepuszczenia pojazdów jadàcych

z prawej strony i skr´cajàcych w lewo bez obje˝d˝ania

kierujàcego ruchem wykonuje on nast´pujàce czynnoÊci

1) zatrzymuje pojazdy nadje˝d˝ajàce z lewej strony

przez podniesienie pionowo w bok lewej r´ki, zgi´tej w ∏okciu pod kàtem prostym, tak aby wewn´trzna strona d∏oni (palce z∏àczone) by∏a zwrócona do

nadje˝d˝ajàcych pojazdów (rys. 12);

2) prawà r´kà wskazuje pierwszy pojazd skr´cajàcy

w lewo z prawej strony i przenoszàc jà górà za siebie na wysokoÊci prawej cz´Êci karku — zezwala na

skr´cenie w lewo za sobà (rys. 13a i 13b);

3) ruchy wykonywane prawà r´kà powinny byç powtarzane, aby ka˝dy skr´cajàcy w lewo widzia∏ je

i przyspiesza∏ jazd´, w miar´ jak stajà si´ one szybkie i energiczne.

§ 11. Przepisy § 9 i 10 stosuje si´ odpowiednio przy

podawaniu sygna∏ów innym kierujàcym w rozumieniu

przepisów ustawy.

§ 12. 1. Je˝eli do skrzy˝owania zbli˝ajà si´ pojazdy

z dwóch przeciwnych kierunków i zamierzajà skr´ciç

w lewo, kierujàcy ruchem powinien oceniç, z którego

kierunku nadje˝d˝ajàce pojazdy b´dà potrzebowa∏y

wi´cej czasu na opuszczenie skrzy˝owania, i tym pojazdom umo˝liwiç przejazd w pierwszej kolejnoÊci. Pojazdy nadje˝d˝ajàce z drugiego kierunku mogà w tym czasie samodzielnie opuÊciç skrzy˝owanie bàdê opuÊciç je

w momencie, gdy kierujàcy ruchem stoi z podniesionà

r´kà do góry (co oznacza majàcà nastàpiç zmian´ dotychczas podawanych sygna∏ów).

2. Je˝eli warunki bezpieczeƒstwa i szerokoÊç jezdni (skrzy˝owania) na to pozwalajà, to kierujàcy ruchem

mo˝e przepuÊciç pojazdy skr´cajàce w lewo w dwóch

lub wi´cej rz´dach.

§ 13. 1. Ruch pojazdów skr´cajàcych w lewo nale˝y ubezpieczaç przed ewentualnà kolizjà z pojazdami

jadàcymi prosto. Ubezpieczenie takie kierujàcy ruchem mo˝e wykonaç na przemian, raz dla skr´cajàcych

w lewo z jego lewej strony, drugi raz dla skr´cajàcych

w lewo z jego prawej strony. Ubezpieczenie takie kierujàcy ruchem wykonuje tylko dla pojazdów skr´cajàcych w lewo z jednego kierunku.

2. Po rozpocz´ciu ruchu pojazdów skr´cajàcych

w lewo kierujàcy ruchem mo˝e w tym czasie podawaç

tak˝e inne znaki dodatkowe, np. przyspieszenie ruchu

pojazdów, zezwolenie na skr´cenie w prawo przy ruchu zamkni´tym itp.

3. Po wykonaniu czynnoÊci, o których mowa

w ust. 1 i 2, kierujàcy ruchem powinien zmieniç kierunek ruchu.

Poz. 1784

go ruchu pojazdów i pieszych. W tym celu daje kilka sygna∏ów gwizdkiem, z jednoczesnym podniesieniem

prawej r´ki do góry, dajàc sygna∏ „uwaga” (rys. 4c).

2. Kierujàcy ruchem mo˝e przy tym zatrzymywaç

pomocniczo lewà r´kà pieszych lub pojazdy zbli˝ajàce

si´ z okreÊlonego kierunku.

§ 14. 1. Je˝eli do skrzy˝owania zbli˝a si´ pojazd

uprzywilejowany, kierujàcy ruchem powinien zapewniç mu bezpieczny przejazd poprzez zatrzymanie ca∏e-

§ 15. Podczas kierowania ruchem kierujàcy ruchem

mo˝e poruszaç si´ po skrzy˝owaniu, nie zmieniajàc

jednak pozycji cia∏a w stosunku do obowiàzujàcego

w danym czasie kierunku ruchu.

Rys. 1a

Rys. 1b

Rys. 2a

Rys. 2b

Rys. 2c

Rys. 3a

Rys. 3b

Rys. 3c

Rys. 4a

Rys. 4b

Rys. 4c

Rys. 5

Rys. 6

Rys. 7

Rys. 8

Rys. 9a

Rys. 9b

Rys. 10a

Rys. 10b

Rys. 11a

Rys. 11b

Rys. 12

Rys. 13a

Poz. 1784

Rys. 13b

Za∏àcznik nr 2

SZCZEGÓ¸OWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA DOTYCZÑCA P¸ASZCZY OSTRZEGAWCZYCH DLA OSÓB

UPRAWNIONYCH DO WSTRZYMANIA RUCHU POJAZDÓW W CELU UMO˚LIWIENIA BEZPIECZNEGO

PRZEKROCZENIA JEZDNI DZIECIOM I OSOBOM NIEPE¸NOSPRAWNYM

1. Przedmiot specyfikacji

Przedmiotem szczegó∏owej specyfikacji technicznej sà techniczne i u˝ytkowe wymagania dotyczàce

wykonania p∏aszczy ostrzegawczych, zwanych dalej

„p∏aszczami”, dla osób uprawnionych do wstrzymania

ruchu pojazdów w celu umo˝liwienia bezpiecznego

przekroczenia jezdni dzieciom i osobom niepe∏nosprawnym.

2. Ogólne warunki dotyczàce materia∏ów

Materia∏y u˝yte do produkcji p∏aszczy powinny

charakteryzowaç si´ wysokà jakoÊcià, trwa∏oÊcià, odblaskowoÊcià oraz mieç odpowiednià kolorystyk´.

Wszystkie materia∏y zastosowane w produkcji powinny zapewniç co najmniej 2-letni okres u˝ywalnoÊci

umieszczonych na p∏aszczach znaków, bez wyraênego

pogorszenia walorów funkcjonalnych.

3. Warunki techniczne dotyczàce materia∏ów

P∏aszcze powinny byç wykonane z przewiewnego,

elastycznego, nienasiàkliwego, trwa∏ego materia∏u,

umo˝liwiajàcego korzystanie z ubioru w ka˝dych warunkach atmosferycznych. Materia∏ nie mo˝e wykazywaç zmian koloru przez okres za∏o˝onej, minimum

dwuletniej, trwa∏oÊci eksploatacyjnej.

P∏aszcze powinny byç wykonane w kolorze pomaraƒczowoczerwonym fluorescencyjnym, zgodnie z danymi zawartymi w tabeli nr 2.

Elementy odblaskowe naszyte na p∏aszcz powinny

byç wykonane z materia∏ów odblaskowych fluorescencyjnych ˝ó∏tych, wed∏ug parametrów tabeli nr 3, charakteryzujàcych si´ bardzo dobrà widzialnoÊcià w ró˝nych porach dnia, trudnych warunkach atmosferycznych oraz w nocy (intensywnie widoczne w Êwiat∏ach

reflektorów samochodowych). Kolor materia∏u w dzieƒ,

jak i oÊwietlonego w nocy powinien byç taki sam.

Minimalny wspó∏czynnik odblaskowoÊci elementów naszytych na p∏aszcz nie mo˝e byç ni˝szy ni˝ okreÊlony w tabeli nr 1. Dla folii zadrukowanej wymagane

jest spe∏nienie parametrów zawartych w tabeli nr 1 minimum w 30 %. OdblaskowoÊç materia∏u nie mo˝e si´

obni˝yç w czasie opadów atmosferycznych.

4. Warunki wykonania p∏aszczy

P∏aszcze powinny byç wykonane z materia∏ów, których parametry okreÊlono w ust. 3.

P∏aszcze powinny byç wykonane w jednym, uniwersalnym dla osób ró˝nego wzrostu rozmiarze. D∏ugoÊç p∏aszczy nie mo˝e byç mniejsza ni˝ 1 050 mm.

P∏aszcze powinny posiadaç naramienniki poprawiajàce widocznoÊç osoby stojàcej bokiem do obserwatora.

Poz. 1784

W przedniej cz´Êci p∏aszcza powinien byç umieszczony odblaskowy znak „DZIECI”, wykonany w zestawieniu kolorów czerwonego, czarnego i ˝ó∏tego fluorescencyjnego.

W tylnej górnej cz´Êci p∏aszcza powinien byç

umieszczony znak „STOP” w wymiarze oÊmiokàta

wpisanego w ko∏o o Êrednicy 350 mm (±30 mm), wykonany w zestawieniu kolorów czerwonego i ˝ó∏tego

fluorescencyjnego.

Z przodu i z ty∏u p∏aszcza nale˝y umieÊciç odblaskowe ˝ó∏te fluorescencyjne pasy o szerokoÊci 35—50 mm,

z przodu po dwa pod i nad znakiem, z ty∏u dwa pod znakiem.

Warunki, jakie powinny spe∏niaç materia∏y do wykonania p∏aszczy

Tabela nr 1. Minimalne wartoÊci powierzchniowego wspó∏czynnika odblasku w cd · Ix–1 · m–2 dla materia∏u odblaskowego klasy drugiej

Kàt oÊwietlenia

Kàt obserwacji

5°

20°

30°

40°

12’

330

290

180

65

20’

250

200

170

60

1°

25

15

12

10

1°30’

10

7

5

4

Tabela nr 2. Barwa materia∏u pod∏o˝owego

Barwa

fluorescencyjna

pomaraƒczowoczerwona

fluorescencyjna czerwona

Wspó∏rz´dne chromatycznoÊci

punktów naro˝nych

x

y

0,610

0,390

0,544

0,376

0,579

0,341

0,655

0,344

0,655

0,344

0,579

0,341

0,606

0,314

0,690

0,310

Minimalny

wspó∏czynnik

luminancji

β min

0,40

0,25

Tabela nr 3. Barwa materia∏ów o w∏asnoÊciach kombinowanych

Barwa

fluorescencyjna

˝ó∏ta

Wspó∏rz´dne chromatycznoÊci

punktów naro˝nych

x

y

0,387

0,610

0,356

0,494

0,398

0,452

0,460

0,54

Minimalny

wspó∏czynnik

luminancji

β min

0,70

Tabele opracowane na podstawie normy europejskiej The European Standard EN 471:1994 posiadajàcej status Polskiej Normy

PN EN 471:1994, która sk∏ada si´ z narodowej ok∏adki oraz polskiego t∏umaczenia normy europejskiej EN 471:1994.

WZÓR P¸ASZCZA OSTRZEGAWCZEGO

przód p∏aszcza

ty∏ p∏aszcza

Za∏àcznik nr 3

SZCZEGÓ¸OWA SPECYFIKACJA TECHNICZNA DOTYCZÑCA ZNAKÓW DO ZATRZYMYWANIA POJAZDÓW

DLA OSÓB UPRAWNIONYCH DO WSTRZYMYWANIA RUCHU POJAZDÓW W CELU UMO˚LIWIENIA

BEZPIECZNEGO PRZEKROCZENIA JEZDNI DZIECIOM I OSOBOM NIEPE¸NOSPRAWNYM

1. Przedmiot specyfikacji

Przedmiotem szczegó∏owej specyfikacji technicznej sà techniczne i u˝ytkowe wymagania dotyczàce

wykonania specjalistycznych znaków do zatrzymywania pojazdów, zwanych dalej „znakami”, dla osób

uprawnionych do wstrzymywania ruchu pojazdów

w celu u∏atwienia przejÊcia przez jezdni´ dzieciom

i osobom niepe∏nosprawnym.

2. Ogólne warunki dotyczàce materia∏ów

dnia, trudnych warunkach atmosferycznych oraz w nocy (intensywnie widoczne w Êwiat∏ach reflektorów samochodowych). Kolor materia∏u w dzieƒ, jak i oÊwietlonego w nocy powinien byç taki sam.

Minimalny wspó∏czynnik odblaskowoÊci znaków

nie mo˝e byç ni˝szy ni˝ okreÊlony w tabeli nr 1. Dla folii zadrukowanej wymagane jest spe∏nienie parametrów zawartych w tabeli nr 1 minimum w 30 %.

4. Warunki wykonania

Materia∏y u˝yte do produkcji znaków powinny charakteryzowaç si´ wysokà jakoÊcià, trwa∏oÊcià, odblaskowoÊcià oraz mieç odpowiednià kolorystyk´.

Wszystkie materia∏y zastosowane w produkcji powinny zapewniç co najmniej 2-letni okres u˝ywalnoÊci znaków, bez wyraênego pogorszenia walorów funkcjonalnych.

Tarcz´ znaku nale˝y wykonaç jako znak „STOP”

(oÊmiokàt wpisany w ko∏o o Êrednicy 350 mm), umieszczony w polu o kszta∏cie kwadratu o boku 500 mm

(±10 mm). Zarówno znak „STOP”, jak i kwadratowe pole, na którym ma byç umieszczony, powinny byç wykonane lub pokryte materia∏em odblaskowym z minimalnym wspó∏czynnikiem odblaskowoÊci okreÊlonym

w tabeli nr 1.

3. Warunki techniczne dotyczàce materia∏ów

Kolor t∏a znaku „STOP” — czerwony. Kolor napisu

i obwódki znaku „STOP” oraz kwadratowego pola —

˝ó∏ty fluorescencyjny (tabela nr 3). TreÊç znaku powinna byç naniesiona metodà sitodruku na podk∏ad odblaskowy.

Tarcze znaków powinny byç pokryte lub wykonane

z materia∏ów odblaskowych fluorescencyjnych ˝ó∏tych, wed∏ug parametrów tabeli nr 3, charakteryzujàcych si´ bardzo dobrà widzialnoÊcià w ró˝nych porach

Znak powinien byç wykonany jako obustronny,

o identycznych parametrach dla ka˝dej strony.

Poz. 1784

nego lub lekkiego stopu metalu. Kolor s∏upka powinien

byç czerwony, szary lub bia∏y.

Tarcza znaku nie mo˝e mieç ostrych kraw´dzi i powinna cechowaç si´ niezb´dnà sztywnoÊcià eksploatacyjnà.

Znak powinien posiadaç certyfikat wydany na podstawie przepisów ustawy z dnia 3 kwietnia 1993 r. o badaniach i certyfikacji (Dz. U. Nr 55, poz. 250, z 1994 r.

Nr 27, poz. 96, z 1997 r. Nr 104, poz. 661 i Nr 121,

poz. 770, z 1999 r. Nr 70, poz. 776, z 2001 r. Nr 43,

poz. 489 i Nr 89, poz. 991 oraz z 2002 r. Nr 111,

poz. 1194, Nr 130, poz.1112 i Nr 135, poz. 1145).

Tarcza znaku powinna byç umieszczona na s∏upku

o Êrednicy nie wi´kszej ni˝ 30 mm, o d∏ugoÊci 1 500 mm,

liczàc od dolnej kraw´dzi tarczy znaku. Dopuszcza si´

wykonanie s∏upka z trwa∏ego drewna, tworzywa sztucz-

Warunki, jakie powinny spe∏niaç materia∏y do wykonania znaków

Tabela nr 1. Minimalne wartoÊci powierzchniowego wspó∏czynnika odblasku w cd · Ix–1 · m–2 dla materia∏u odblaskowego klasy drugiej

Kàt oÊwietlenia

Kàt obserwacji

5°

20°

30°

40°

12’

330

290

180

65

20’

250

200

170

60

1°

25

15

12

10

1°30’

10

7

5

4

Tabela nr 2. Barwa materia∏u pod∏o˝owego

Barwa

fluorescencyjna

pomaraƒczowoczerwona

fluorescencyjna czerwona

Wspó∏rz´dne chromatycznoÊci

punktów naro˝nych

x

y

0,610

0,390

0,544

0,376

0,579

0,341

0,655

0,344

0,655

0,344

0,579

0,341

0,606

0,314

0,690

0,310

Minimalny

wspó∏czynnik

luminancji

β min

0,40

0,25

Tabela nr 3. Barwa materia∏ów o w∏asnoÊciach kombinowanych

Barwa

fluorescencyjna

˝ó∏ta

Wspó∏rz´dne chromatycznoÊci

punktów naro˝nych

x

y

0,387

0,610

0,356

0,494

0,398

0,452

0,460

0,54

Minimalny

wspó∏czynnik

luminancji

β min

0,70

Tabele opracowane na podstawie normy europejskiej The European Standard EN 471:1994 posiadajàcej status Polskiej Normy

PN EN 471:1994, która sk∏ada si´ z narodowej ok∏adki oraz polskiego t∏umaczenia normy europejskiej EN 471:1994.

WZÓR TARCZY

Za∏àcznik nr 4

1784

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAW WEWN¢TRZNYCH I ADMINISTRACJI1)

z dnia 17 wrzeÊnia 2003 r.

w sprawie kierowania ruchem drogowym

Na podstawie art. 6 ust. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. — Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2003 r.

Nr 58, poz. 515, z póên. zm.2)) zarzàdza si´, co nast´puje