Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 26 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego

§ 1. Organ wykonujàcy orzeczenie mo˝e w post´powaniu wykonawczym zarzàdziç przeprowadzenie

wywiadu Êrodowiskowego przez komend´ powiatowà

(miejskà) lub rejonowà Policji, w∏aÊciwà ze wzgl´du na

miejsce zamieszkania lub pobytu skazanego. Je˝eli wywiad taki dotyczy skazanego b´dàcego ˝o∏nierzem

w czynnej s∏u˝bie wojskowej, przeprowadza go dowódca jednostki wojskowej lub terenowa jednostka organizacyjna ˚andarmerii Wojskowej, w∏aÊciwi ze

wzgl´du na miejsce po∏o˝enia jednostki wojskowej,

w której skazany pe∏ni czynnà s∏u˝b´ wojskowà.

§ 2. 1. Przeprowadzajàcy wywiad Êrodowiskowy

powinien zebraç informacje dotyczàce

1) sytuacji rodzinnej i majàtkowej skazanego;

2) êróde∏ utrzymania skazanego;

3) zachowaƒ skazanego, zw∏aszcza Êwiadczàcych

o naruszeniu przez niego porzàdku prawnego,

a w przypadku ˝o∏nierza w czynnej s∏u˝bie wojskowej — równie˝ o naruszeniu dyscypliny wojskowej;

4) wykonywania przez skazanego obowiàzków na∏o˝onych przez sàd.

2. Organ zarzàdzajàcy przeprowadzenie wywiadu

Êrodowiskowego mo˝e zleciç zebranie tak˝e innych in———————

1) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 1997 r. Nr 160, poz. 1083, z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z 2000 r.

Nr 60, poz. 701 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071

i Nr 111, poz. 1194, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 200,

poz. 1679 oraz z 2003 r. Nr 111, poz. 1061 i Nr 142,

poz. 1380.

formacji ni˝ okreÊlone w ust. 1, je˝eli taka potrzeba wy∏oni si´ w post´powaniu wykonawczym.

3. Wynik wywiadu Êrodowiskowego oprócz informacji, o których mowa w ust. 1 i 2, powinien zawieraç

imi´, nazwisko, dat´ urodzenia i aktualny adres zamieszkania skazanego, oznaczenie organu oraz osoby,

która wywiad przeprowadzi∏a, wskazanie êróde∏ uzyskania informacji oraz dat´ sporzàdzenia i podpis osoby sporzàdzajàcej.

§ 3. Informacje, o których mowa w § 2 ust. 1 i 2,

mo˝na zebraç w szczególnoÊci we w∏aÊciwych terenowych organach administracji rzàdowej i samorzàdu terytorialnego, w miejscu pracy lub nauki skazanego,

w jednostce wojskowej, w której skazany pe∏ni czynnà

s∏u˝b´ wojskowà, w organizacjach spo∏ecznych, do

których nale˝y, a tak˝e u osoby, w stowarzyszeniu, organizacji lub instytucji, pod której dozór oddano skazanego.

§ 4. Wywiad Êrodowiskowy powinien byç przeprowadzony w terminie 14 dni od dnia otrzymania zarzàdzenia o jego przeprowadzeniu, chyba ˝e w zarzàdzeniu okreÊlono inny termin.

§ 5. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 wrzeÊnia 2003 r.2)

Minister SprawiedliwoÊci: w z. J. ¸ankiewicz

———————

2) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia traci

moc rozporzàdzenie Ministra SprawiedliwoÊci z dnia

26 sierpnia 1998 r. w sprawie okreÊlenia innych ni˝ kurator

sàdowy organów powo∏anych do przeprowadzenia wywiadu Êrodowiskowego, jego zakresu oraz trybu przeprowadzania (Dz. U. Nr 113, poz. 726).

1496

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOÂCI

z dnia 26 sierpnia 2003 r.

w sprawie sposobu, zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego

Na podstawie art. 36 ustawy z dnia 6 czerwca

1997 r. — Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90,

poz. 557, z póên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. 1. Nadzór nad legalnoÊcià i prawid∏owoÊcià

przebiegu wykonywania kary pozbawienia wolnoÊci,

kary aresztu, tymczasowego aresztowania, zatrzyma-

———————

1) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 160, poz. 1083, z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 60,

poz. 701 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071 i Nr 111, poz. 1194, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 200, poz. 1679 oraz

z 2003 r. Nr 111, poz. 1061 i Nr 142, poz. 1380.

nia oraz Êrodka zabezpieczajàcego zwiàzanego

z umieszczeniem w zak∏adzie zamkni´tym, a tak˝e kar

porzàdkowych i Êrodków przymusu skutkujàcych pozbawienie wolnoÊci, zwany dalej „nadzorem penitencjarnym”, sprawuje s´dzia penitencjarny sàdu okr´gowego, w którego okr´gu wykonywane sà te kary lub

Êrodki.

2. Nadzór penitencjarny sprawuje si´ równie˝ nad

wykonywaniem kary aresztu wojskowego, tymczasowego aresztowania zastosowanego przez sàd wojskowy, jak równie˝ zatrzymania i kary ograniczenia wolnoÊci wykonywanej w wydzielonej jednostce wojskowej.

Nadzór ten sprawuje wojskowy s´dzia penitencjarny

wojskowego sàdu garnizonowego, w którego okr´gu

wykonywane sà te kary lub Êrodki.

3. W wydzielonym pomieszczeniu Policji lub Stra˝y

Granicznej, o którym mowa w art. 251 § 1 ustawy z dnia

6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny wykonawczy, nadzór

penitencjarny sprawuje s´dzia penitencjarny, a w wydzielonym pomieszczeniu aresztu garnizonowego —

wojskowy s´dzia penitencjarny.

4. Przepis ust. 3 stosuje si´ odpowiednio do nadzoru penitencjarnego sprawowanego w pomieszczeniach przeznaczonych dla osób zatrzymanych.

§ 2. 1. Nadzór penitencjarny sprawowany w zak∏adzie karnym przez s´dziego penitencjarnego sàdu

okr´gowego lub wojskowego s´dziego penitencjarnego wojskowego sàdu garnizonowego, zwanego dalej

„s´dzià penitencjarnym”, polega na kontroli i ocenie,

w szczególnoÊci

1) legalnoÊci wykonywania orzeczonej kary, legalnoÊci osadzenia i przebywania skazanych w zak∏adach karnych oraz ich zwalniania z tych zak∏adów;

2) wykonywania zadaƒ penitencjarnych i dzia∏alnoÊci

resocjalizacyjnej zak∏adu karnego oraz przebiegu

procesu resocjalizacji skazanych, zw∏aszcza przestrzegania praw i obowiàzków skazanych oraz zasadnoÊci i skutecznoÊci stosowanych metod i Êrodków oddzia∏ywania penitencjarnego, prawid∏owoÊci i terminowoÊci dokonywania okresowych ocen

post´pów w resocjalizacji i opiniowania skazanych;

3) dzia∏alnoÊci zak∏adu karnego w zakresie rozpoznawania osobowoÊci skazanych, zw∏aszcza przeprowadzania badaƒ psychologicznych i psychiatrycznych oraz gromadzenia informacji dotyczàcych

osoby skazanego;

4) kwalifikowania skazanych do w∏aÊciwych systemów wykonywania kary, ustalania indywidualnych programów oddzia∏ywania oraz sposobu ich

realizacji;

5) kwalifikowania skazanych jako niebezpiecznych;

6) prawid∏owoÊci zaliczenia skazanych do odpowiednich grup i podgrup klasyfikacyjnych, kierowania

do w∏aÊciwych zak∏adów karnych, rozmieszczania

Poz. 1496

wewnàtrz tych zak∏adów, jak równie˝ dokonywania

zmian w tym zakresie;

7) ró˝nicowania sposobu i warunków wykonywania

kary pozbawienia wolnoÊci, kary aresztu i kary

aresztu wojskowego;

8) ustalonego w zak∏adzie karnym porzàdku i dyscypliny;

9) wykorzystywania pracy jako Êrodka oddzia∏ywania

penitencjarnego, przestrzegania przepisów dotyczàcych czasu, bezpieczeƒstwa i higieny pracy, kierowania w pierwszej kolejnoÊci do odp∏atnego zatrudnienia zobowiàzanych do Êwiadczeƒ alimentacyjnych, a tak˝e skazanych majàcych szczególnie

trudnà sytuacj´ materialnà, osobistà lub rodzinnà,

oraz prawid∏owoÊci ustalania nale˝noÊci za prac´;

10) kierowania skazanych do nauczania ogólnego i zawodowego, jak równie˝ przestrzegania ustalonych

zasad szkolenia i samokszta∏cenia;

11) organizowania czasu wolnego skazanych, zw∏aszcza organizowania zaj´ç kulturalno-oÊwiatowych,

zaj´ç wychowania fizycznego i sportowych, oraz

pobudzania aktywnoÊci spo∏ecznej skazanych;

12) prawid∏owoÊci przyznawania nagród, ulg i zezwoleƒ na czasowe opuszczenie zak∏adu karnego oraz

wymierzania kar dyscyplinarnych i wykorzystywania ich jako Êrodka oddzia∏ywania penitencjarnego;

13) wspó∏dzia∏ania ze spo∏eczeƒstwem, zw∏aszcza

z zak∏adami pracy zatrudniajàcymi skazanych, placówkami oÊwiatowo-wychowawczymi i rodzinami skazanych, zw∏aszcza m∏odocianych, oraz pozyskiwania ich do udzia∏u w procesie wychowawczym;

14) przestrzegania praw skazanych w zakresie korzystania z praktyk i pos∏ug religijnych, uczestniczenia

w prowadzonym nauczaniu religii i udzia∏u w dzia∏alnoÊci charytatywnej i spo∏ecznej koÊcio∏a lub innego zwiàzku wyznaniowego;

15) warunków bytowych skazanych, stanu opieki medycznej i stanu sanitarnego;

16) prawid∏owoÊci i terminowoÊci za∏atwiania próÊb,

skarg i wniosków skazanych;

17) kolejnoÊci wykonywania orzeczeƒ, jak równie˝ prawid∏owoÊci zawiadamiania o przystàpieniu do wykonania orzeczenia lub o braku mo˝liwoÊci przystàpienia do jego wykonywania oraz przesy∏ania obliczenia kary;

18) prawid∏owoÊci i terminowoÊci realizacji Êwiadczeƒ

alimentacyjnych oraz innych nale˝noÊci stwierdzonych tytu∏em wykonawczym;

19) przestrzegania przepisów o bezpieczeƒstwie w zak∏adzie karnym, w tym przepisów dotyczàcych u˝ycia broni, si∏y fizycznej i Êrodków przymusu bezpoÊredniego;

20) prawid∏owoÊci post´powania administracji zak∏adu karnego w razie ujawnienia pope∏nienia przest´pstwa, a tak˝e w wypadkach buntów, samouszkodzeƒ i zgonów;

21) zakresu, terminowoÊci i trafnoÊci podejmowanych

czynnoÊci majàcych na celu przygotowanie skazanego do ˝ycia po zwolnieniu z zak∏adu karnego;

22) udzielania pomocy postpenitencjarnej, zw∏aszcza

w zakresie uzyskania przez skazanego dokumentów to˝samoÊci, znalezienia pracy i zakwaterowania po zwolnieniu z zak∏adu karnego, a tak˝e pomocy w ustaleniu niezdolnoÊci do pracy i prawa do

renty z tytu∏u tej niezdolnoÊci.

2. Przepisy ust. 1 stosuje si´ odpowiednio do nadzoru penitencjarnego w aresztach Êledczych, z tym ˝e

nadzór ten powinien uwzgl´dniaç równie˝ potrzeb´ zabezpieczenia prawid∏owego toku post´powania karnego, przestrzegania w stosunku do tymczasowo aresztowanych niezb´dnej w tym zakresie izolacji oraz zapobiegania wzajemnej ich demoralizacji i zapewnienia

bezpieczeƒstwa w areszcie.

3. Nadzór penitencjarny sprawowany przez s´dziego penitencjarnego w pomieszczeniach, o których mowa w art. 251 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. — Kodeks karny wykonawczy, oraz w pomieszczeniach przeznaczonych dla osób zatrzymanych obejmuje odpowiednio zakres okreÊlony w ust. 1, a nadto kontrol´

i ocen´

1) okresu pobytu osadzonych w tych pomieszczeniach;

2) prawid∏owoÊci rozmieszczenia osadzonych w pomieszczeniach, niezb´dnego dla utrzymania porzàdku i zapobie˝enia wzajemnej ich demoralizacji;

3) stanu zabezpieczenia technicznego i wyposa˝enia

pomieszczeƒ, w których przebywajà osadzeni.

§ 3. 1. Nadzór penitencjarny sprawowany przez s´dziego penitencjarnego nad wykonywaniem Êrodka

zabezpieczajàcego zwiàzanego z umieszczeniem

sprawcy w zamkni´tym zak∏adzie psychiatrycznym lub

leczenia odwykowego polega na kontroli i ocenie

1) legalnoÊci umieszczenia i przebywania sprawców

w zak∏adach oraz ich zwalniania z tych zak∏adów;

2) warunków, w jakich przebywajà sprawcy, a w szczególnoÊci warunków bytowych, stanu opieki medycznej i stanu sanitarnego oraz zasad post´powania z nimi w zak∏adzie;

3) Êrodków przedsi´wzi´tych w celu uniemo˝liwienia

sprawcom umieszczonym w zak∏adzie ucieczki z tego zak∏adu;

4) przestrzegania obowiàzku zawiadamiania sàdu

o stanie zdrowia sprawcy umieszczonego w zak∏adzie i post´pach w leczeniu lub terapii oraz o braku

potrzeby dalszego pozostawania sprawcy w zak∏adzie.

Poz. 1496

2. Przepisy ust. 1 stosuje si´ odpowiednio przy

sprawowaniu nadzoru penitencjarnego nad wykonywaniem tymczasowego aresztowania w postaci

umieszczenia w zak∏adzie leczniczym, jak równie˝ przy

sprawowaniu takiego nadzoru w zak∏adzie leczniczym,

w którym przebywajà osoby pozbawione wolnoÊci na

obserwacji w zwiàzku z prowadzonym post´powaniem

karnym.

3. Przepisy ust. 1 stosuje si´ odpowiednio przy

sprawowaniu nadzoru penitencjarnego w publicznych

zak∏adach opieki zdrowotnej, w których umieszczone

sà osoby pozbawione wolnoÊci.

§ 4. 1. S´dzia penitencjarny sprawuje nadzór penitencjarny

1) przeprowadzajàc okresowe wizytacje jednostek

kontrolowanych lub wizytacje doraêne obejmujàce

ca∏okszta∏t spraw podlegajàcych kontroli i ocenie

albo wybrane zagadnienia;

2) wydajàc zalecenia powizytacyjne oraz kontrolujàc

prawid∏owoÊç i terminowoÊç ich realizacji;

3) wydajàc decyzje i zarzàdzenia w przypadkach przewidzianych w ustawie;

4) podejmujàc inne niezb´dne czynnoÊci.

2. Wizytacje okresowe przeprowadza si´ nie rzadziej ni˝ raz w roku.

§ 5. 1. W razie stwierdzenia w toku wykonywania

nadzoru penitencjarnego istotnych uchybieƒ w dzia∏aniu organu orzekajàcego lub wykonujàcego orzeczenie, s´dzia penitencjarny podejmuje niezw∏ocznie,

w granicach swoich uprawnieƒ, stosowne czynnoÊci

zmierzajàce do usuni´cia tych uchybieƒ.

2. W przypadku zarzàdzenia, w razie potrzeby,

zwolnienia osoby pozbawionej wolnoÊci niezgodnie

z prawem, s´dzia penitencjarny niezw∏ocznie przesy∏a

dyrektorowi zak∏adu karnego lub aresztu Êledczego

stosowne zarzàdzenie wraz z nakazem zwolnienia.

§ 6. 1. Po zakoƒczeniu wizytacji s´dzia penitencjarny zapoznaje dyrektora jednostki kontrolowanej z wynikami wizytacji, umo˝liwiajàc mu ustosunkowanie si´

do dokonanych ustaleƒ i zaleceƒ powizytacyjnych.

2. W miar´ potrzeby, zw∏aszcza je˝eli w toku wizytacji stwierdzono istotne uchybienia w dzia∏alnoÊci

kontrolowanej jednostki lub zastrze˝enia co do realizowanych przez nià zaleceƒ, o terminie i przedmiocie

czynnoÊci, o której mowa w ust. 1, zawiadamia si´ w∏aÊciwy organ nadrz´dny nad kontrolowanà jednostkà.

§ 7. 1. Z przebiegu wizytacji s´dzia penitencjarny

sporzàdza sprawozdanie, które powinno zawieraç

w szczególnoÊci: wskazanie terminu przeprowadzenia

wizytacji oraz zakresu czasowego i tematycznego wizytacji, szczegó∏owà ocen´ pracy wizytowanej jednostki

i stwierdzone uchybienia, ocen´ sposobu wykonania

zaleceƒ zwiàzanych z poprzednià wizytacjà, ustalenie

wyników przeprowadzonej wizytacji wraz z zalecenia-

mi powizytacyjnymi, zmierzajàcymi do usuni´cia

stwierdzonych uchybieƒ i zapobie˝enia ich powstawaniu. S´dzia penitencjarny wyznacza termin do poinformowania go o zakresie i sposobie wykonania zaleceƒ

powizytacyjnych.

2. Sprawozdanie, o którym mowa w ust. 1, przechowuje si´ we w∏aÊciwym sàdzie okr´gowym lub

wojskowym sàdzie garnizonowym, jego odpis zaÊ

przesy∏a, w terminie 14 dni od zakoƒczenia wizytacji,

dyrektorowi kontrolowanej jednostki, a w razie potrzeby równie˝ w∏aÊciwemu organowi nadrz´dnemu

nad tà jednostkà, w celu podj´cia stosownych czynnoÊci.

3. Odpisy sprawozdania przesy∏a si´ Ministrowi

SprawiedliwoÊci oraz odpowiednio Ministrowi Obrony

Narodowej lub ministrowi w∏aÊciwemu do spraw we-

Poz. 1496 i 1497

wn´trznych albo ministrowi w∏aÊciwemu do spraw

zdrowia.

§ 8. S´dzia penitencjarny, w miar´ potrzeby, udziela odpowiedniej pomocy administracji nadzorowanych jednostek, zw∏aszcza w zakresie stosowania przepisów prawa.

§ 9. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie z dniem

1 wrzeÊnia 2003 r.2)

Minister SprawiedliwoÊci: w z. J. ¸ankiewicz

———————

2) Z dniem wejÊcia w ˝ycie niniejszego rozporzàdzenia traci

moc rozporzàdzenie Ministra SprawiedliwoÊci z dnia

12 sierpnia 1998 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu i trybu sprawowania nadzoru penitencjarnego (Dz. U. Nr 111,

poz. 698).

1497

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOÂCI

z dnia 26 sierpnia 2003 r.

w sprawie trybu post´powania w∏aÊciwych organów w wypadku, gdy liczba osadzonych w zak∏adach

karnych lub aresztach Êledczych przekroczy w skali kraju ogólnà pojemnoÊç tych zak∏adów

Na podstawie art. 248 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca

1997 r. — Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90,

poz. 557, z póên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´puje

§ 1. 1. W wypadku gdy liczba osadzonych zakwaterowanych w zak∏adach karnych i aresztach Êledczych

oraz podleg∏ych im oddzia∏ach zewn´trznych, zwanych

dalej „zak∏adami”, przekroczy w skali kraju ogólnà pojemnoÊç tych zak∏adów, Dyrektor Generalny S∏u˝by

Wi´ziennej, w terminie 7 dni od dnia przekroczenia pojemnoÊci, przedstawia informacj´ o tym, zwanà dalej

„informacjà”, Ministrowi SprawiedliwoÊci, dyrektorom okr´gowym S∏u˝by Wi´ziennej oraz dyrektorom

zak∏adów.

2. Minister SprawiedliwoÊci przekazuje informacj´

ministrowi w∏aÊciwemu do spraw wewn´trznych oraz

Ministrowi Obrony Narodowej, a tak˝e prezesom sàdów apelacyjnych i wojskowych sàdów okr´gowych,

prokuratorom apelacyjnym i wojskowym prokuratorom okr´gowym.

§ 2. 1. Po otrzymaniu informacji dyrektor okr´gowy

S∏u˝by Wi´ziennej oraz dyrektor zak∏adu jest obowià———————

1) Zmiany wymienionej ustawy zosta∏y og∏oszone w Dz. U.

z 1997 r. Nr 160, poz. 1083, z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z 2000 r.

Nr 60, poz. 701 i Nr 120, poz. 1268, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071

i Nr 111, poz. 1194, z 2002 r. Nr 74, poz. 676 i Nr 200,

poz. 1679 oraz z 2003 r. Nr 111, poz. 1061 i Nr 142,

poz. 1380.

zany, ka˝dy w zakresie swojego dzia∏ania, podjàç czynnoÊci majàce na celu przystosowanie pomieszczeƒ niewliczanych do pojemnoÊci zak∏adu do wymogów cel

mieszkalnych.

2. Na dodatkowe cele mieszkalne, o których mowa

w ust. 1, nie mogà byç przeznaczone pomieszczenia,

które sà niezb´dne dla zachowania prawid∏owego

funkcjonowania zak∏adu.

3. W dodatkowych celach mieszkalnych zakwaterowuje si´ osadzonych na czas okreÊlony po przekroczeniu pojemnoÊci zak∏adu.

4. W wypadku wykorzystania miejsc zakwaterowania w dodatkowych celach mieszkalnych osadzonych

mo˝na umieÊciç w warunkach, w których powierzchnia

w celi na jednà osob´ wynosi mniej ni˝ 3 m2.

§ 3. Dyrektor okr´gowy S∏u˝by Wi´ziennej informuje Dyrektora Generalnego S∏u˝by Wi´ziennej, w ustalonych przez niego terminach, jednak˝e nie rzadziej ni˝

raz na 7 dni, o liczbie osadzonych zakwaterowanych

w podleg∏ych mu zak∏adach, liczbie miejsc oraz ich wykorzystaniu w pomieszczeniach, o których mowa w § 2,

a tak˝e o liczbie osadzonych umieszczonych w warunkach, w których powierzchnia w celi mieszkalnej na

jednà osob´ wynosi mniej ni˝ 3 m2.

§ 4. W wypadku gdy liczba osadzonych zakwaterowanych w zak∏adach przekroczy w skali kraju ogólnà

pojemnoÊç tych zak∏adów, prezes sàdu apelacyjnego

1495

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA SPRAWIEDLIWOÂCI

z dnia 26 sierpnia 2003 r.

w sprawie okreÊlenia innych ni˝ kurator sàdowy organów powo∏anych do przeprowadzenia wywiadu

Êrodowiskowego, jego zakresu oraz trybu przeprowadzania

Na podstawie art. 14 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca

1997 r. — Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90,

poz. 557, z póên. zm.1)) zarzàdza si´, co nast´puje