Protokół Dodatkowy Między Rzecząpospolitą Polską a Międzynarodową Agencją Energii Atomowej, sporządzony w Wiedniu dnia 30 września 1997 r., do Porozumienia między Rządem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Międzynarodową Agencją Energii Atomowej o stosowaniu zabezpieczeń w związku z Układem o nierozprzestrzenianiu broni jądrowej, podpisanego w Wiedniu dnia 8 marca 1972 r

Nr 15

Warszawa, dnia 3 lutego 2003 r.

TREÂå

Poz.

UMOWA MI¢DZYNARODOWA

145 — Protokó∏ dodatkowy mi´dzy Rzeczàpospolità Polskà a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii

Atomowej, sporzàdzony w Wiedniu dnia 30 wrzeÊnia 1997 r., do Porozumienia mi´dzy

Rzàdem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej o stosowaniu zabezpieczeƒ w zwiàzku z Uk∏adem o nierozprzestrzenianiu broni jàdrowej, podpisanego w Wiedniu dnia 8 marca 1972 r. . . . . . . . . . .

146 — OÊwiadczenie rzàdowe z dnia 5 grudnia 2001 r. w sprawie mocy obowiàzujàcej Protoko∏u dodatkowego mi´dzy Rzeczàpospolità Polskà a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej, sporzàdzonego w Wiedniu dnia 30 wrzeÊnia 1997 r., do Porozumienia mi´dzy Rzàdem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej

o stosowaniu zabezpieczeƒ w zwiàzku z Uk∏adem o nierozprzestrzenianiu broni jàdrowej,

podpisanego w Wiedniu dnia 8 marca 1972 r.

. . . . . . . . . . .

937

986

ROZPORZÑDZENIE

147 — Ministra Finansów z dnia 24 stycznia 2003 r. zmieniajàce rozporzàdzenie w sprawie zasad

rachunkowoÊci i planu kont dla prowadzenia ewidencji podatków i niepodatkowych nale˝noÊci bud˝etowych przez urz´dy skarbowe jako organy podatkowe

. . . . .

986

OBWIESZCZENIE MARSZA¸KA SEJMU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

148 — z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie og∏oszenia jednolitego tekstu ustawy o finansach

publicznych

. . . . . . . . . . . . . . . . . . . .

989

145

PROTOKÓ¸ DODATKOWY MI¢DZY RZECZÑPOSPOLITÑ POLSKÑ A MI¢DZYNARODOWÑ AGENCJÑ ENERGII

ATOMOWEJ,

sporzàdzony w Wiedniu dnia 30 wrzeÊnia 1997 r.,

do Porozumienia mi´dzy Rzàdem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej

o stosowaniu zabezpieczeƒ w zwiàzku z Uk∏adem o nierozprzestrzenianiu broni jàdrowej,

podpisanego w Wiedniu dnia 8 marca 1972 r.

W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej

PREZYDENT RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

podaje do powszechnej wiadomoÊci

W dniu 30 wrzeÊnia 1997 r. w Wiedniu zosta∏ sporzàdzony Protokó∏ dodatkowy mi´dzy Rzeczàpospolità Polskà a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej do Porozumienia mi´dzy Rzàdem Polskiej Rzeczypospolitej

Ludowej a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej o stosowaniu zabezpieczeƒ w zwiàzku z Uk∏adem o nierozprzestrzenianiu broni jàdrowej, podpisanego w Wiedniu dnia 8 marca 1972 r.

Protokó∏ dodatkowy do Porozumienia mi´dzy Rzàdem Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej a Mi´dzynarodowà Agencjà Energii Atomowej o stosowaniu zabezpieczeƒ w zwiàzku z Uk∏adem o nierozprzestrzenianu broni jàdrowej

Protocol additional to the Agreement between the

Polish People`s Republic and the International Atomic

Energy Agency for the application of safeguards in

connection with the Treaty on the Non-Proliferation

of Nuclear Weapons

Poniewa˝ Rzeczpospolita Polska (zwana w dalszej

treÊci protoko∏u „Polskà”) oraz Mi´dzynarodowa

Agencja Energii Atomowej (w dalszej treÊci protoko∏u

zwana „Agencjà”) sà stronami Porozumienia w sprawie stosowania zabezpieczeƒ materia∏ów jàdrowych

Whereas the Republic of Poland (hereinafter

referred to as ”Poland”) and the International Atomic

Energy Agency (hereinafter referred to as the

”Agency”) are parties to an Agreement for the

Application of Safeguards in Connection with the

w zwiàzku z Uk∏adem o nierozprzestrzenianiu broni jàdrowej (w dalszej treÊci protoko∏u zwanego „Porozumieniem o Zabezpieczeniach”), które wesz∏o w ˝ycie

w dniu 11 paêdziernika 1972 r.;

Treaty on the Non-Proliferation of Nuclear Weapons

(hereinafter referred to as the ”Safeguards

Agreement”), which entered into force on 11 October

1972;

majàc ÊwiadomoÊç, ˝e spo∏ecznoÊç mi´dzynarodowa pragnie nadal umacniaç dzia∏ania zmierzajàce

do nierozprzestrzeniania broni jàdrowej na drodze poprawiania skutecznoÊci i sprawnoÊci wprowadzonego

przez Agencj´ systemu zabezpieczeƒ;

aware of the desire of the international community to further enhance nuclear non-proliferation by

strengthening the effectiveness and improving the

efficiency of the Agency’s safeguards system;

pami´tajàc o tym, ˝e Agencja — wprowadzajàc

w ˝ycie system zabezpieczeƒ — musi: unikaç wprowadzania przeszkód w rozwoju ekonomicznym i technologicznym w Polsce lub we wspó∏pracy mi´dzynarodowej w dziedzinie pokojowych zastosowaƒ energii jàdrowej; respektowaç obowiàzujàce przepisy zwiàzane

ze zdrowiem, bezpieczeƒstwem, ochronà fizycznà i innymi przedsi´wzi´ciami bezpieczeƒstwa, a tak˝e prawa cz∏owieka; podejmowaç wszelkie Êrodki ostro˝noÊci konieczne do ochrony tajemnic handlowych, technologicznych i przemys∏owych oraz wszelkich innych

poufnych informacji, które do niej docierajà;

recalling that the Agency must take into account in

the implementation of safeguards the need to: avoid

hampering the economic and technological

development of Poland or international co-operation

in the field of peaceful nuclear activities; respect

health, safety, physical protection and other security

provisions in force and the rights of individuals; and

take every precaution to protect commercial,

technological and industrial secrets as well as other

confidential information coming to its knowledge;

poniewa˝ cz´stotliwoÊç i intensywnoÊç dzia∏aƒ

o których mowa w niniejszym Protokole, b´dzie utrzymywana na mo˝liwie najni˝szym poziomie dajàcym si´

pogodziç z celem, jakim jest poprawienie skutecznoÊci

i sprawnoÊci Agencyjnego systemu zabezpieczeƒ;

whereas the frequency and intensity of activities

described in this Protocol shall be kept to the

minimum consistent with the objective of

strengthening the effectiveness and improving the

efficiency of Agency safeguards;

niniejszym Polska oraz Agencja uzgodni∏y, co nast´puje

now therefore Poland and the Agency have agreed

as follows

Zwiàzek mi´dzy Protoko∏em i Porozumieniem

o Zabezpieczeniach

Relationship between the Protocol

and the Safeguards Agreement

Artyku∏ 1

Article 1

Postanowienia Porozumienia o Zabezpieczeniach

b´dà mieç zastosowanie do niniejszego Protoko∏u

o tyle, o ile dotyczà i sà zgodne z postanowieniami niniejszego Protoko∏u. W przypadkach konfliktu mi´dzy

postanowieniami Porozumienia o Zabezpieczeniach

i postanowieniami niniejszego Protoko∏u stosuje si´

postanowienia niniejszego Protoko∏u.

The provisions of the Safeguards Agreement shall

apply to this Protocol to the extent that they are

relevant to and compatible with the provisions of this

Protocol. In case of conflict between the provisions of

the Safeguards Agreement and those of this Protocol,

the provisions of this Protocol shall apply.

Dostarczanie informacji

Provision of information

Artyku∏ 2

Article 2

a. Polska musi dostarczyç Agencji deklaracj´, zawierajàcà

(i) Ogólny opis i stosowne informacje okreÊlajàce

miejsce prowadzenia wszelkich dzia∏aƒ badawczo-rozwojowych, zwiàzanych z jàdrowym cyklem paliwowym, które nie b´dàc zwiàzane

z wykorzystywaniem materia∏ów jàdrowych, sà

prowadzone w dowolnym miejscu i sà finansowane, dopuszczane lub kontrolowane przez

Polsk´ albo sà prowadzone na rzecz Polski.

(ii) Informacje wskazane przez Agencj´ na podstawie oczekiwaƒ odnoszàcych si´ do poprawy

skutecznoÊci lub sprawnoÊci oraz uzgodnione

z Polskà, a dotyczàce dzia∏aƒ operatorskich

istotnych z punktu widzenia zabezpieczeƒ, prowadzonych w obiektach i w lokalizacjach poza

a. Poland shall provide the Agency with a declaration

containing

(i) A general description of and information

specifying the location of nuclear fuel cycle-related research and development activities

not involving nuclear material carried out

anywhere that are funded, specifically

authorized or controlled by, or carried out on

behalf of, Poland.

(ii) Information identified by the Agency on the

basis of expected gains in effectiveness or

efficiency, and agreed to by Poland, on

operational activities of safeguards relevance

at facilities and locations outside facilities

where nuclear material is customarily used.

terenem obiektów, w których rutynowo sà stosowane materia∏y jàdrowe.

(iii) Ogólny opis ka˝dego budynku dla ka˝dego terenu obiektu, ∏àcznie z opisem jego wykorzystywania oraz — jeÊli nie wynika to z tego opisu — zawartoÊci. Opis powinien zawieraç map´ terenu obiektu.

(iv) Opis skali, na jakà jest prowadzona eksploatacja w ka˝dej lokalizacji, w której prowadzone sà

dzia∏ania wymienione w Aneksie I do niniejszego Protoko∏u.

(v) Informacje okreÊlajàce lokalizacj´, status funkcjonowania obiektu oraz szacowanà rocznà

zdolnoÊç produkcji w odniesieniu do zak∏adów

wydobycia rud uranu oraz zak∏adów produkujàcych koncentraty uranowe oraz koncentraty

toru, a tak˝e sumarycznà wielkoÊç bie˝àcej

rocznej produkcji takich zak∏adów wydobywczych i zak∏adów produkujàcych koncentraty

w Polsce jako ca∏oÊci. Polska na ˝yczenie Agencji dostarczy informacje o bie˝àcej rocznej produkcji w konkretnym zak∏adzie wydobywczym

lub produkujàcym koncentraty. Dostarczenie

tych informacji nie wymaga szczegó∏owej ewidencji materia∏ów jàdrowych.

(vi) Nast´pujàce informacje dotyczàce materia∏ów

wyjÊciowych, które nie osiàgn´∏y sk∏adu i stopnia czystoÊci kwalifikujàcych je do wykorzystania do produkcji paliwa lub do wzbogacenia

izotopowego

(a) iloÊç, sk∏ad chemiczny, sposób wykorzystania lub zamierzony sposób wykorzystania

takiego materia∏u, zarówno jàdrowy, jak

i niejàdrowy, dla ka˝dego miejsca w Polsce,

w którym materia∏ taki znajduje si´ w iloÊci

przekraczajàcej dziesi´ç ton metrycznych

uranu oraz/lub dwadzieÊcia ton metrycznych toru, a tak˝e w odniesieniu do innych

miejsc, w których materia∏y takie znajdujà

si´ w iloÊciach przekraczajàcych jednà ton´

metrycznà, ∏àcznà iloÊç takich materia∏ów

w Polsce jako ca∏oÊci, jeÊli taka ∏àczna iloÊç

przekracza dziesi´ç ton metrycznych uranu

lub dwadzieÊcia ton metrycznych toru. Dostarczenie tych informacji nie wymaga

szczegó∏owej ewidencji materia∏ów jàdrowych.

(b) iloÊç, sk∏ad chemiczny i przeznaczenie takich materia∏ów w ka˝dym przypadku ich

eksportu z Polski w zwiàzku z konkretnymi

zastosowaniami niejàdrowymi w iloÊci

przekraczajàcej

(1) dziesi´ç ton metrycznych uranu, lub —

w przypadku kolejnych transportów

zwiàzanych z eksportem uranu z Polski

do tego samego paƒstwa, z których ˝aden nie przekracza dziesi´ciu ton metrycznych — jeÊli sumaryczna iloÊç uranu wyeksportowana w ciàgu roku przekracza dziesi´ç ton metrycznych;

(2) dwadzieÊcia ton metrycznych toru, lub

— w przypadku kolejnych transportów

zwiàzanych z eksportem toru z Polski do

Poz. 145

(iii) A general description of each building on each

site, including its use and, if not apparent from

that description, its contents. The description

shall include a map of the site.

(iv) A description of the scale of operations for

each location engaged in the activities

specified in Annex I to this Protocol.

(v) Information

specifying

the

location,

operational status and the estimated annual

production capacity of uranium mines and

concentration

plants

and

thorium

concentration plants, and the current annual

production of such mines and concentration

plants for Poland as a whole. Poland shall

provide, upon request by the Agency, the

current annual production of an individual

mine or concentration plant. The provision of

this information does not require detailed

nuclear material accountancy.

(vi) Information regarding source material which

has not reached the composition and purity

suitable for fuel fabrication or for being

isotopically enriched, as follows

(a) The quantities, the chemical composition,

the use or intended use of such material,

whether in nuclear or non-nuclear use, for

each location in Poland at which the

material is present in quantities exceeding

ten metric tons of uranium and/or twenty

metric tons of thorium, and for other

locations with quantities of more than one

metric ton, the aggregate for Poland as a

whole if the aggregate exceeds ten metric

tons of uranium or twenty metric tons of

thorium. The provision of this information

does not require detailed nuclear material

accountancy;

(b) The quantities, the chemical composition

and the destination of each export out of

Poland, of such material for specifically

non-nuclear

purposes

in

quantities

exceeding

(1) Ten metric tons of uranium, or for

successive exports of uranium from

Poland to the same State, each of less

than ten metric tons, but exceeding a

total of ten metric tons for the year;

(2) Twenty metric tons of thorium, or for

successive exports of thorium from

Poland to the same State, each of less

tego samego paƒstwa, z których ˝aden

nie przekracza dziesi´ciu ton metrycznych — jeÊli sumaryczna iloÊç toru wyeksportowana w ciàgu roku przekracza

dwadzieÊcia ton metrycznych;

(c) iloÊç, sk∏ad chemiczny, bie˝àce umiejscowienie oraz przewidywany sposób wykorzystania w odniesieniu do ka˝dorazowego

importu takich materia∏ów do Polski do celów niejàdrowych, w iloÊci przekraczajàcej

(1) dziesi´ç ton metrycznych uranu lub —

w przypadku kolejnych transportów

zwiàzanych z importem uranu do Polski,

z których ˝aden nie przekracza dziesi´ciu ton metrycznych — jeÊli sumaryczna

iloÊç uranu sprowadzona w ciàgu roku

przekracza dziesi´ç ton metrycznych;

(2) dwadzieÊcia ton metrycznych toru lub

— w przypadku kolejnych transportów

zwiàzanych z importem toru do Polski,

z których ˝aden nie przekracza dwudziestu ton metrycznych — jeÊli sumaryczna

iloÊç toru sprowadzona w ciàgu roku

przekracza dwadzieÊcia ton metrycznych;

przy czym przyjmuje si´, ˝e w odniesieniu

do takich materia∏ów przeznaczonych do

wykorzystania niejàdrowego, przekazywanie informacji na ich temat nie jest konieczne od chwili, gdy materia∏y te przybierajà

swà docelowà dla zastosowania niejàdrowego postaç.

(vii) (a) informacje dotyczàce iloÊci, sposobów wykorzystania oraz lokalizacji materia∏ów jàdrowych wy∏àczonych spod dzia∏ania zabezpieczeƒ w zwiàzku z paragrafem 37 „Porozumienia o Zabezpieczeniach”;

(b) informacje dotyczàce iloÊci (mogà to byç

oszacowania) oraz sposobów wykorzystania dla ka˝dej lokalizacji, w której znajdujà

si´ materia∏y jàdrowe wy∏àczone spod

dzia∏ania zabezpieczeƒ w zwiàzku z paragrafem 36(b) Porozumienia o Zabezpieczeniach, ale nieb´dàce jeszcze w docelowej

postaci niejàdrowej, w iloÊciach przekraczajàcych wartoÊci podane w paragrafie 37

Porozumienia o Zabezpieczeniach. Dostarczenie tych informacji nie wymaga szczegó∏owej ewidencji materia∏ów jàdrowych.

(viii) Informacje dotyczàce lokalizacji lub dalszego

przerobu Êrednio- lub wysokoaktywnych odpadów zawierajàcych pluton, uran wysoko

wzbogacony lub uran-233, których zabezpieczanie zosta∏o zakoƒczone w zwiàzku z paragrafem 11 Porozumienia o Zabezpieczeniach.

W niniejszym paragrafie okreÊlenie „dalszy

przerób” nie obejmuje przepakowania odpadów lub ich dalszego przetwarzania niezwiàzanego z rozdzielaniem pierwiastków, w celu ich

przygotowania do przechowywania lub sk∏adowania.

Poz. 145

than twenty metric tons, but exceeding

a total of twenty metric tons for the

year;

(c) The quantities, chemical composition,

current location and use or intended use of

each import into Poland of such material for

specifically non-nuclear purposes in

quantities exceeding

(1) Ten metric tons of uranium, or for

successive imports of uranium into

Poland each of less than ten metric tons,

but exceeding a total of ten metric tons

for the year;

(2) Twenty metric tons of thorium, or for

successive imports of thorium into

Poland each of less than twenty metric

tons, but exceeding a total of twenty

metric tons for the year;

it being understood that there is no

requirement to provide information on

such material intended for a non-nuclear

use once it is in its non-nuclear end-use

form.

(vii) (a) Information regarding the quantities, uses

and locations of nuclear material

exempted from safeguards pursuant to

Article 37 of the Safeguards Agreement;

(b) Information regarding the quantities

(which may be in the form of estimates)

and uses at each location, of nuclear

material exempted from safeguards

pursuant to Article 36(b) of the Safeguards

Agreement but not yet in a non-nuclear

end-use form, in quantities exceeding

those set out in Article 37 of the

Safeguards Agreement. The provision of

this information does not require detailed

nuclear material accountancy.

(viii) Information regarding the location or further

processing of intermediate or high-level waste

containing plutonium, high enriched uranium

or uranium-233 on which safeguards have

been terminated pursuant to Article 11 of the

Safeguards Agreement. For the purpose of

this paragraph, ”further processing” does not

include repackaging of the waste or its further

conditioning not involving the separation of

elements, for storage or disposal.

(ix) Nast´pujàce informacje dotyczàce okreÊlonych urzàdzeƒ i materia∏ów niejàdrowych, wymienionych w Aneksie II

(a) w zwiàzku z ka˝dorazowym wywozem z Polski takich materia∏ów i wyposa˝enia: jego

identyfikacja, iloÊç, miejsce planowanego

wykorzystania w paƒstwie odbierajàcym

oraz data lub oczekiwana data wysy∏ki;

(b) na konkretne ˝àdanie Agencji, potwierdzenie przez Polsk´ jako paƒstwo importujàce

informacji dostarczonych Agencji w zwiàzku z punktem (a) powy˝ej.

(x) Ogólne plany dotyczàce okresu najbli˝szych

dziesi´ciu lat w odniesieniu do rozwijania jàdrowego cyklu paliwowego (w∏àcznie z planowanymi dzia∏aniami badawczo-rozwojowymi,

zwiàzanymi z jàdrowym cyklem paliwowym)

zatwierdzone przez odpowiednie w∏adze

w Polsce.

(ix) The following information regarding specified

equipment and non-nuclear material listed in

Annex II

(a) For each export out of Poland of such

equipment and material: the identity,

quantity, location of intended use in the

receiving State and date or, as appropriate,

expected date, of export;

(b) Upon specific request by the Agency,

confirmation by Poland, as importing State,

of information provided to the Agency in

accordance with paragraph (a) above.

(x) General plans for the succeeding ten-year

period relevant to the development of the

nuclear fuel cycle (including planned nuclear

fuel cycle-related research and development

activities) when approved by the appropriate

authorities in Poland.

b. Polska musi do∏o˝yç wszelkich rozsàdnych staraƒ,

aby dostarczyç Agencji nast´pujàce informacje

b. Poland shall make every reasonable effort to

provide the Agency with the following

information

(i) A general description of and information

specifying the location of nuclear fuel cycle-related research and development activities

not involving nuclear material which are

specifically

related

to

enrichment,

reprocessing of nuclear fuel or the processing

of intermediate or high-level waste containing

plutonium, high enriched uranium or uranium-233 that are carried out anywhere in Poland

but which are not funded, specifically

authorized or controlled by, or carried out on

behalf of, Poland. For the purpose of this

paragraph, ”processing” of intermediate or

high-level waste does not include repackaging

of the waste or its conditioning not involving

the separation of elements, for storage or

disposal.

(i) Ogólny opis i stosowne informacje okreÊlajàce

miejsce prowadzenia dzia∏aƒ badawczo-rozwojowych, zwiàzanych z jàdrowym cyklem paliwowym i niedotyczàcych materia∏ów jàdrowych, które sà jednoznacznie zwiàzane ze

wzbogacaniem, przerobem paliwa jàdrowego

lub przerobem Êrednio- i wysokoaktywnych

odpadów promieniotwórczych zawierajàcych

pluton, uran wysoko wzbogacony albo uran-233, a które sà prowadzone na terytorium Polski, ale nie sà finansowane, specjalnie zatwierdzone lub kontrolowane albo prowadzone na

rzecz Polski. Dla celów niniejszego paragrafu,

okreÊlenie „przerób” Êrednio- i wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych nie obejmuje przepakowania odpadów albo ich niezwiàzanego z rozdzielaniem pierwiastków

przygotowania do przechowywania lub sk∏adowania.

(ii) Ogólny opis dzia∏aƒ oraz wskazanie osób lub

jednostek organizacyjnych prowadzàcych takie dzia∏ania, we wskazanych przez Agencj´

miejscach poza jakàÊ lokalizacjà obiektu, które

Agencja mo˝e jednak uznaç za zwiàzane funkcjonalnie z dzia∏aniami prowadzonymi w tej lokalizacji. Dostarczenie tych informacji nast´puje na wyraêne ˝àdanie Agencji. Informacje te sà

dostarczane w porozumieniu z Agencjà i w odpowiednim terminie.

(ii) A general description of activities and the

identity of the person or entity carrying out

such activities, at locations identified by the

Agency outside a site which the Agency

considers might be functionally related to the

activities of that site. The provision of this

information is subject to a specific request by

the Agency. It shall be provided in consultation

with the Agency and in a timely fashion.

c. Na ˝àdanie Agencji Polska musi dostarczyç uzupe∏nienia lub wyjaÊnienia zwiàzane z dowolnymi informacjami przekazanymi na podstawie zapisów

niniejszego artyku∏u, w zakresie majàcym znaczenie w zwiàzku z zabezpieczeniami.

c. Upon request by the Agency, Poland shall provide

amplifications or clarifications of any information

it has provided under this Article, in so far as

relevant for the purpose of safeguards.

Artyku∏ 3

Article 3

a. Polska musi dostarczyç Agencji informacje wskazane w artykule 2.a.(i), (iii), (iv), (v), (vi)(a), (vii) i (x)

oraz w artykule 2.b.(i) w terminie nieprzekraczajàcym 180 dni od chwili wejÊcia niniejszego Protoko∏u w ˝ycie.

a. Poland shall provide to the Agency the information

identified in Article 2.a.(i), (iii), (iv), (v), (vi)(a), (vii)

and (x) and Article 2.b.(i) within 180 days of the

entry into force of this Protocol.

b. W terminie do 15 maja ka˝dego roku Polska musi

dostarczyç Agencji uaktualnione informacje, o jakich mowa w punkcie a. powy˝ej, odnoszàce si´ do

okresu minionego roku kalendarzowego. Je˝eli

w odniesieniu do informacji przekazanych uprzednio nie zasz∏y ˝adne zmiany, to Polska musi to

stwierdziç.

b. Poland shall provide to the Agency, by 15 May of

each year, updates of the information referred to in

paragraph a. above for the period covering the

previous calendar year. If there has been no

change to the information previously provided,

Poland shall so indicate.

c. W terminie do 15 maja ka˝dego roku Polska musi

dostarczyç Agencji informacje wskazane w artykule 2.a.(vi)(b) oraz (c), odnoszàce si´ do okresu minionego roku kalendarzowego.

c. Poland shall provide to the Agency, by 15 May of

each year, the information identified in Article

2.a.(vi)(b) and (c) for the period covering the

previous calendar year.

d. Co kwarta∏ Polska musi dostarczyç Agencji informacje wskazane w artykule 2.a.(ix)(a). Informacje

te sà przekazywane w terminie nieprzekraczajàcym szeÊçdziesi´ciu dni od ostatniego dnia ka˝dego kwarta∏u.

d. Poland shall provide to the Agency on a quarterly

basis the information identified in Article

2.a.(ix)(a). This information shall be provided

within sixty days of the end of each quarter.

e. Polska musi przekazaç Agencji informacje wskazane w artykule 2.a.(viii) na 180 dni przed dalszym

przerobem, zaÊ do dnia 15 maja ka˝dego roku —

informacje na temat zmian lokalizacji, które zasz∏y

w okresie odpowiadajàcym minionemu rokowi kalendarzowemu.

e. Poland shall provide to the Agency the information

identified in Article 2.a.(viii) 180 days before

further processing is carried out and, by 15 May of

each year, information on changes in location for

the period covering the previous calendar year.

f. Polska oraz Agencja wspólnie muszà uzgodniç termin i cz´stotliwoÊç przekazywania informacji, o jakich mowa w artykule 2.a.(ii).

f. Poland and the Agency shall agree on the timing

and frequency of the provision of the information

identified in Article 2.a.(ii).

g. Polska musi przekazaç Agencji informacje, o których mowa w artykule 2.a.(ix)(b) w ciàgu szeÊçdziesi´ciu dni od przekazania ˝àdania Agencji.

g. Poland shall provide to the Agency the information

in Article 2.a.(ix)(b) within sixty days of the

Agency’s request.

Dost´p uzupe∏niajàcy

Complementary access

Artyku∏ 4

Article 4

W zwiàzku z zapewnieniem uzupe∏niajàcego dost´pu, o jakim mowa w artykule 5 niniejszego Protoko∏u,

majà zastosowanie nast´pujàce postanowienia

The following shall apply in connection with the

implementation of complementary access under

Article 5 of this Protocol

a. Agencji nie wolno weryfikowaç informacji, o jakich

mowa w artykule 2, w sposób mechaniczny lub

systematyczny. Jednak Agencja musi mieç dost´p

do

(i) Ka˝dej lokalizacji, o jakiej mowa w artykule

5.a.(i) lub (ii) na zasadzie selektywnoÊci, aby

wykluczyç niezadeklarowane materia∏y jàdrowe i dzia∏ania;

(ii) Ka˝dej lokalizacji, o jakiej mowa w artykule

5.b lub c., aby okreÊliç stopieƒ poprawnoÊci

i zupe∏noÊci informacji przekazanych na podstawie artyku∏u 2 lub by wyjaÊniç niezgodnoÊç

zwiàzanà z takà informacjà;

(iii) Ka˝dej lokalizacji, o jakiej mowa w artykule

5.a.(iii), w zakresie koniecznym do potwierdzenia przez Agencj´ — w zwiàzku z zabezpieczeniami — deklaracji z∏o˝onej przez Polsk´ o tym,

˝e obiekt lub lokalizacja poza terenem obiektu,

w którym rutynowo wykorzystywano materia∏y jàdrowe, jest w stanie likwidacji.

a. The Agency shall not mechanistically or

systematically seek to verify the information

referred to in Article 2; however, the Agency shall

have access to

(i) Any location referred to in Article 5.a.(i) or (ii)

on a selective basis in order to assure the

absence of undeclared nuclear material and

activities;

(ii) Any location referred to in Article 5.b. or c. to

resolve a question relating to the correctness

and completeness of the information provided

pursuant to Article 2 or to resolve an

inconsistency relating to that information;

(iii) Any location referred to in Article 5.a.(iii) to the

extent necessary for the Agency to confirm, for

safeguards purposes, Poland’s declaration of

the decommissioned status of a facility or

location outside facilities where nuclear

material was customarily used.

b. (i) Poza przypadkami, o jakich mowa w punkcie (ii)

poni˝ej, Agencja musi poinformowaç Polsk´

o ˝àdaniu dost´pu co najmniej z 24-godzinnym

wyprzedzeniem;

(ii) Dla zapewnienia dost´pu do ka˝dego miejsca

w terenie obiektu w zwiàzku z weryfikacjà in-

b. (i) Except as provided in paragraph (ii) below, the

Agency shall give Poland advance notice of access

of at least 24 hours;

(ii) For access to any place on a site that is sought

in conjunction with design information

formacji projektowych albo w zwiàzku z doraênà lub rutynowà inspekcjà na danym terenie

obiektu wyprzedzenie poinformowania o ˝àdaniu dost´pu — jeÊli Agencja tak postanowi —

wynosi co najmniej dwie godziny, jednak

w wyjàtkowych okolicznoÊciach mo˝e to byç

mniej ni˝ dwie godziny.

verification visits or ad hoc or routine

inspections on that site, the period of advance

notice shall, if the Agency so requests, be at

least two hours but, in exceptional

circumstances, it may be less than two hours.

c. Powiadomienie uprzedzajàce jest przekazywane na

piÊmie i podaje powody ˝àdania dost´pu oraz wymienia czynnoÊci, które b´dà przeprowadzone.

c. Advance notice shall be in writing and shall specify

the reasons for access and the activities to be

carried out during such access.

d. W przypadku wàtpliwoÊci lub niezgodnoÊci Agencja musi zapewniç Polsce mo˝liwoÊç z∏o˝enia wyjaÊnieƒ i u∏atwienia rozwiàzania problemu. Mo˝liwoÊç taka jest stwarzana przed za˝àdaniem dost´pu, chyba ˝e Agencja uzna, i˝ opóênienie dost´pu

odbije si´ niekorzystnie dla celu, w zwiàzku z którym za˝àdano dost´pu. W ka˝dym razie Agencja

nie wyciàga ˝adnych wniosków w zwiàzku z wàtpliwoÊcià lub niezgodnoÊcià, dopóki Polska nie

uzyska takiej mo˝liwoÊci.

d. In the case of a question or inconsistency, the

Agency shall provide Poland with an opportunity

to clarify and facilitate the resolution of the

question or inconsistency. Such an opportunity

will be provided before a request for access,

unless the Agency considers that delay in access

would prejudice the purpose for which the access

is sought. In any event, the Agency shall not draw

any conclusions about the question or

inconsistency until Poland has been provided with

such an opportunity.

e. O ile Polska nie wyrazi zgody na inne rozwiàzanie,

to dost´p jest zapewniany podczas normalnych

godzin pracy.

e. Unless otherwise agreed to by Poland, access shall

only take place during regular working hours.

f. Polska musi mieç prawo do spowodowania, ˝e

w czasie inspekcji inspektorom Agencji towarzyszà

jej przedstawiciele, pod warunkiem ˝e nie opóêni

to lub w inny sposób nie utrudni wype∏niania obowiàzków przez inspektorów.

f. Poland shall have the right to have Agency inspectors

accompanied during their access by representatives

of Poland, provided that the inspectors shall not

thereby be delayed or otherwise impeded in the

exercise of their functions.

Artyku∏ 5

Article 5

Polska musi zapewniç Agencji dost´p do

a.

Poland shall provide the Agency with access to

(i) Dowolnego miejsca na terenie obiektu;

(ii) Ka˝dej lokalizacji wskazanej przez Polsk´ na

podstawie postanowieƒ artyku∏u 2.a.(v)—(viii);

(iii) Ka˝dego zlikwidowanego obiektu lub zlikwidowanej lokalizacji poza zak∏adami, gdzie rutynowo wykorzystywano materia∏y jàdrowe.

a. (i) Any place on a site;

(ii) Any location identified by Poland under

Article 2.a.(v)-(viii);

(iii) Any decommissioned facility or decommissioned location outside facilities where

nuclear material was customarily used.

b. Ka˝dej lokalizacji, wskazanej przez Polsk´ w zwiàzku z postanowieniami artyku∏u 2.a.(i), artyku∏u 2.a.(iv), artyku∏u 2.a.(ix)(b) lub artyku∏u 2.b, innymi ni˝ te, o których mowa w punkcie a.(i) powy˝ej,

przy czym — w przypadku gdy Polska nie jest

w stanie zapewniç takiego dost´pu — musi do∏o˝yç wszelkich staraƒ, aby niezw∏ocznie spe∏niç wymagania Agencji w inny sposób.

b. Any location identified by Poland under Article

2.a.(i), Article 2.a.(iv), Article 2.a.(ix)(b) or Article

2.b, other than those referred to in paragraph a.(i)

above, provided that if Poland is unable to provide

such access, Poland shall make every reasonable

effort to satisfy Agency requirements, without

delay, through other means.

c. Ka˝dej wskazanej przez Agencj´ lokalizacji, innej

ni˝ lokalizacje wymienione w punktach a. i b. powy˝ej, w celu pobrania próbek Êrodowiskowych

odnoszàcych si´ do danej lokalizacji, przy czym —

w przypadku gdy Polska nie jest w stanie zapewniç

takiego dost´pu — musi do∏o˝yç wszelkich staraƒ,

aby niezw∏ocznie spe∏niç wymagania Agencji

w po∏o˝onych w pobli˝u miejscach lub w inny sposób.

c. Any location specified by the Agency, other than

locations referred to in paragraphs a. and b. above,

to carry out location-specific environmental

sampling, provided that if Poland is unable to

provide such access, Poland shall make every

reasonable effort to satisfy Agency requirements,

without delay, at adjacent locations or through

other means.

Artyku∏ 6

Article 6

Wprowadzajàc w ˝ycie artyku∏ 5, Agencja mo˝e

przeprowadziç nast´pujàce dzia∏ania

When implementing Article 5, the Agency may

carry out the following activities

a. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u 5.a.(i)

lub (iii): obserwacje; pobranie próbek Êrodowiskowych; wykorzystanie detektorów promieniowania

i przyrzàdów pomiarowych; wykorzystanie plomb

i innych Êrodków s∏u˝àcych do identyfikacji oraz

do wykrywania naruszenia stanu, wymienionych

w Uzgodnieniach Pomocniczych; inne obiektywne

Êrodki, których technicznà mo˝liwoÊç zastosowania wykazano i na których wykorzystanie zgodzi∏a

si´ Rada Zarzàdzajàcych (nazywana dalej „Radà”),

po przeprowadzeniu konsultacji mi´dzy Agencjà

i Polskà.

a. For access in accordance with Article 5.a.(i) or (iii)

visual observation; collection of environmental

samples; utilization of radiation detection and

measurement devices; application of seals and

other identifying and tamper indicating devices

specified in Subsidiary Arrangements; and other

objective

measures

which

have

been

demonstrated to be technically feasible and the

use of which has been agreed by the Board of

Governors (hereinafter referred to as the ”Board”)

and following consultations between the Agency

and Poland.

b. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u

5.a.(ii): obserwacje; przeliczanie materia∏ów jàdrowych; nieniszczàce pomiary i pobieranie próbek;

wykorzystanie detektorów promieniowania i przyrzàdów pomiarowych; badanie dokumentów odnoszàcych si´ do iloÊci, pochodzenia i przeznaczenia materia∏ów; pobieranie próbek Êrodowiskowych; inne obiektywne Êrodki, których technicznà

mo˝liwoÊç zastosowania wykazano i na których

wykorzystanie zgodzi∏a si´ Rada, po przeprowadzeniu konsultacji mi´dzy Agencjà i Polskà.

b. For access in accordance with Article 5.a.(ii): visual

observation; item counting of nuclear material;

non-destructive measurements and sampling;

utilization of radiation detection and measurement

devices; examination of records relevant to the

quantities, origin and disposition of the material;

collection of environmental samples; and other

objective

measures

which

have

been

demonstrated to be technically feasible and the

use of which has been agreed by the Board and

following consultations between the Agency and

Poland.

c. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u 5.b.

obserwacje; pobieranie próbek Êrodowiskowych;

wykorzystanie detektorów promieniowania i przyrzàdów pomiarowych; badanie istotnych z punktu

widzenia zabezpieczeƒ dokumentów dotyczàcych

produkcji i transportu; inne obiektywne Êrodki,

których technicznà mo˝liwoÊç zastosowania wykazano i na których wykorzystanie zgodzi∏a si´ Rada,

po przeprowadzeniu konsultacji mi´dzy Agencjà

i Polskà.

c. For access in accordance with Article 5.b.: visual

observation; collection of environmental samples;

utilization of radiation detection and measurement

devices; examination of safeguards relevant

production and shipping records; and other

objective

measures

which

have

been

demonstrated to be technically feasible and the

use of which has been agreed by the Board and

following consultations between the Agency and

Poland.

d. Jako metody dost´pu na podstawie artyku∏u 5.c.

pobieranie próbek Êrodowiskowych oraz w przypadku, gdy wyniki nie wyjaÊniajà wàtpliwoÊci lub

niezgodnoÊci zwiàzanych z lokalizacjà wskazanà

przez Agencj´ na podstawie art. 5.c. — wykorzystanie w tej lokalizacji obserwacji, detektorów promieniowania i przyrzàdów pomiarowych, a tak˝e,

po uzgodnieniu mi´dzy Agencjà i Polskà , innych

obiektywnych Êrodków.

d. For access in accordance with Article 5.c.

collection of environmental samples and, in the

event the results do not resolve the question or

inconsistency at the location specified by the

Agency pursuant to Article 5.c., utilization at that

location of visual observation, radiation detection

and measurement devices, and, as agreed by

Poland and the Agency, other objective measures.

Artyku∏ 7

Article 7

a. Na ˝yczenie Polski, Agencja i Polska na podstawie

niniejszego Protoko∏u muszà zorganizowaç dost´p

kontrolowany w taki sposób, aby zapobiegaç

ujawnianiu informacji wra˝liwych z punktu widzenia nieproliferacji, aby spe∏niaç wymogi bezpieczeƒstwa i ochrony fizycznej oraz by chroniç informacje zastrze˝one lub b´dàce tajemnicà handlowà. Taki sposób zorganizowania nie mo˝e przeszkodziç Agencji w prowadzeniu przez nià dzia∏aƒ

koniecznych dla wiarygodnego zapewnienia o braku materia∏ów jàdrowych i dzia∏aƒ w danym miejscu, w∏àcznie z wyjaÊnianiem wàtpliwoÊci dotyczàcych poprawnoÊci i zupe∏noÊci informacji, o jakich

mowa w artykule 2, oraz wszelkich niezgodnoÊci

zwiàzanych z takimi informacjami.

a. Upon request by Poland, the Agency and Poland

shall make arrangements for managed access

under this Protocol in order to prevent the

dissemination

of

proliferation

sensitive

information, to meet safety or physical protection

requirements, or to protect proprietary or

commercially

sensitive

information.

Such

arrangements shall not preclude the Agency from

conducting activities necessary to provide credible

assurance of the absence of undeclared nuclear

material and activities at the location in question,

including the resolution of a question relating to

the correctness and completeness of the

information referred to in Article 2 or of an

inconsistency relating to that information.

b. Dostarczajàc informacji, o jakich mowa w artykule 2, Polska mo˝e poinformowaç Agencj´ o miej-

b. Poland may, when providing the information

referred to in Article 2, inform the Agency of the

scach na terenie obiektu lub innych lokalizacjach,

do których mogà si´ odnosiç postanowienia dotyczàce dost´pu kontrolowanego.

places at a site or location at which managed

access may be applicable.

c. A˝ do wejÊcia w ˝ycie wszelkich koniecznych

Uzgodnieƒ Pomocniczych Polska mo˝e ograniczyç

swà zgod´ jedynie do zgody na dost´p kontrolowany, zorganizowany zgodnie z postanowieniami

punktu a. powy˝ej.

c. Pending the entry into force of any necessary

Subsidiary Arrangements, Poland may have

recourse to managed access consistent with the

provisions of paragraph a. above.

Artyku∏ 8

Article 8

˚adne z postanowieƒ niniejszego Protoko∏u nie

uniemo˝liwia Polsce zaoferowania Agencji dost´pu do

lokalizacji dodatkowych, poza tymi wymienionymi

w artyku∏ach 5 i 9, ani wystàpienia do Agencji z ˝àdaniem przeprowadzenia dzia∏aƒ weryfikujàcych w jakiejÊ konkretnej lokalizacji. Agencja musi niezw∏ocznie

podjàç wszelkie starania, aby uczyniç zadoÊç takiemu

˝àdaniu.

Nothing in this Protocol shall preclude Poland

from offering the Agency access to locations in

addition to those referred to in Articles 5 and 9 or from

requesting the Agency to conduct verification

activities at a particular location. The Agency shall,

without delay, make every reasonable effort to act

upon such a request.

Artyku∏ 9

Article 9

Polska musi zapewniç Agencji dost´p do wskazanych przez Agencj´ lokalizacji w celu pobrania próbek

Êrodowiskowych odnoszàcych si´ do du˝ego obszaru,

przy czym — w przypadku gdy Polska nie jest w stanie

zapewniç takiego dost´pu — musi do∏o˝yç wszelkich

staraƒ, aby niezw∏ocznie spe∏niç wymagania Agencji

w lokalizacjach zast´pczych. Agencji nie wolno wyst´powaç o taki dost´p przed zatwierdzeniem przez Rad´

zamiaru pobrania próbek Êrodowiskowych na du˝ym

obszarze oraz zwiàzanych z tym sposobów post´powania i po konsultacjach mi´dzy Agencjà i Polskà.

Poland shall provide the Agency with access to

locations specified by the Agency to carry out wide-area environmental sampling, provided that if Poland

is unable to provide such access it shall make every

reasonable effort to satisfy Agency requirements at

alternative locations. The Agency shall not seek such

access until the use of wide-area environmental

sampling and the procedural arrangements therefor

have been approved by the Board and following

consultations between the Agency and Poland.

Artyku∏ 10

Article 10

Agencja musi poinformowaç Polsk´ o

The Agency shall inform Poland of

a. Dzia∏aniach prowadzonych na podstawie postanowieƒ niniejszego Protoko∏u, w∏àcznie z tymi, które

dotyczà wszelkich wàtpliwoÊci lub niezgodnoÊci,

na jakie Agencja zwróci∏a uwag´ Polsce — w terminie do szeÊçdziesi´ciu dni od przeprowadzenia

tych dzia∏aƒ przez Agencj´.

a. The activities carried out under this Protocol,

including those in respect of any questions or

inconsistencies the Agency had brought to the

attention of Poland, within sixty days of the

activities being carried out by the Agency.

b. Wynikach dzia∏aƒ zwiàzanych z wszelkimi wàtpliwoÊciami lub niezgodnoÊciami, na jakie Agencja

zwróci∏a uwag´ Polsce — w mo˝liwie najkrótszym

terminie, jednak nie póêniej ni˝ w ciàgu trzydziestu

dni od ustalenia tych wyników przez Agencj´.

b. The results of activities in respect of any questions

or inconsistencies the Agency had brought to the

attention of Poland, as soon as possible but in any

case within thirty days of the results being

established by the Agency.

c. Wnioskach wyciàgni´tych z dzia∏aƒ przeprowadzonych na podstawie postanowieƒ niniejszego Protoko∏u. Informacje o wnioskach sà przekazywane

co roku.

c. The conclusions it has drawn from its activities

under this Protocol. The conclusions shall be

provided annually.

Wyznaczanie inspektorów Agencji

Designation of Agency inspectors

Artyku∏ 11

Article 11

a.

(i) Dyrektor Generalny musi ka˝dorazowo powiadomiç Polsk´ o zatwierdzeniu przez Rad´ pracownika Agencji na stanowisko inspektora do

spraw zabezpieczeƒ. Je˝eli Polska nie zawiadomi Dyrektora Generalnego o odmowie

uznania takiej osoby za inspektora w Polsce

a.

(i) The Director General shall notify Poland of the

Board’s approval of any Agency official as a

safeguards inspector. Unless Poland advises

the Director General of its rejection of such an

official as an inspector for Poland within three

months of receipt of notification of the Board’s

w terminie trzech miesi´cy od otrzymania powiadomienia o zgodzie Rady na t´ nominacj´,

to uznaje si´, ˝e inspektor, którego dotyczy∏o

powiadomienie przes∏ane do Polski, zosta∏ wyznaczony.

(ii) Dyrektor Generalny, dzia∏ajàc na podstawie ˝àdania przedstawionego przez Polsk´ lub z w∏asnej inicjatywy, musi niezw∏ocznie poinformowaç o cofni´ciu nominacji jej pracownika na inspektora w Polsce.

Poz. 145

approval, the inspector so notified to Poland

shall be considered designated to Poland.

(ii) The Director General, acting in response to a

request by Poland or on his own initiative,

shall immediately inform Poland of the

withdrawal of the designation of any official as

an inspector for Poland.

b. Uwa˝a si´, ˝e powiadomienie, o jakim mowa

w punkcie a. powy˝ej, zosta∏o dor´czone Polsce po

up∏ywie siedmiu dni od daty przes∏ania powiadomienia pocztà poleconà z Agencji do Polski.

b. A notification referred to in paragraph a. above

shall be deemed to be received by Poland seven

days after the date of the transmission by

registered mail of the notification by the Agency to

Poland.

Wizy

Visas

Artyku∏ 12

Article 12

W ciàgu jednego miesiàca od otrzymania stosownego wniosku Polska udzieli wymienionemu we

wniosku inspektorowi odpowiednich wielokrotnych

wiz na wjazd/wyjazd oraz /lub tranzytowych, które

umo˝liwià inspektorowi wjazd i przebywanie na terytorium Polski w zwiàzku z wykonywaniem jego obowiàzków. Wszelkie wymagane wizy sà wa˝ne przez

okres co najmniej roku i muszà byç w miar´ potrzeby

przed∏u˝ane tak, aby obejmowa∏y ca∏y okres, na jaki inspektor zosta∏ mianowany do pe∏nienia obowiàzków

w Polsce.

Poland shall, within one month of the receipt of a

request therefor, provide the designated inspector

specified in the request with appropriate multiple

entry/exit and/or transit visas, where required, to

enable the inspector to enter and remain on the

territory of Poland for the purpose of carrying out

his/her functions. Any visas required shall be valid for

at least one year and shall be renewed, as required, to

cover the duration of the inspector’s designation to

Poland.

Uzgodnienia Pomocnicze

Subsidiary Arrangements

Artyku∏ 13

Article 13

a. W przypadku gdy Polska lub Agencja wska˝e na koniecznoÊç okreÊlenia w Uzgodnieniach Pomocniczych, jak nale˝y stosowaç postanowienia niniejszego Protoko∏u, Polska i Agencja uzgodnià takie

Uzgodnienia Pomocnicze w ciàgu dziewi´çdziesi´ciu dni od wejÊcia niniejszego Protoko∏u w ˝ycie,

lub te˝ — jeÊli potrzeba wprowadzenia takich

Uzgodnieƒ Pomocniczych zosta∏a stwierdzona po

wejÊciu niniejszego Protoko∏u w ˝ycie — w ciàgu

dziewi´çdziesi´ciu dni od stwierdzenia takiej potrzeby.

a. Where Poland or the Agency indicates that it is

necessary to specify in Subsidiary Arrangements

how measures laid down in this Protocol are to be

applied, Poland and the Agency shall agree on

such Subsidiary Arrangements within ninety days

of the entry into force of this Protocol or, where the

indication of the need for such Subsidiary

Arrangements is made after the entry into force of

this Protocol, within ninety days of the date of such

indication.

b. Do czasu wejÊcia w ˝ycie wszelkich koniecznych

Uzgodnieƒ Pomocniczych Agencja ma prawo stosowania Êrodków okreÊlonych w niniejszym Protokole.

b. Pending the entry into force of any necessary

Subsidiary Arrangements, the Agency shall be

entitled to apply the measures laid down in this

Protocol.

Systemy komunikowania si´

Communications systems

Artyku∏ 14

Article 14

a. Polska umo˝liwia i chroni swobod´ komunikowania si´ w oficjalnych sprawach Agencji mi´dzy inspektorami Agencji w Polsce i Siedzibà G∏ównà

Agencji oraz/lub Biurami Regionalnymi, w∏àcznie

z prowadzonym przez inspektorów przesy∏aniem

lub przesy∏aniem automatycznym informacji wytwarzanych przez nale˝àce do Agencji urzàdzenia

a. Poland shall permit and protect free communications by the Agency for official purposes

between Agency inspectors in Poland and Agency

Headquarters and/or Regional Offices, including

attended and unattended transmission of

information generated by Agency containment

and/or surveillance or measurement devices. The

zabezpieczajàce i/lub nadzorujàce albo pomiarowe. Agencja, w porozumieniu z Polskà, musi mieç

prawo do wykorzystywania mi´dzynarodowych

systemów komunikacji bezpoÊredniej, w∏àcznie

z systemami satelitarnymi i innymi formami telekomunikacji, których nie stosuje si´ w Polsce. Na

˝àdanie Polski lub Agencji szczegó∏y dotyczàce

wprowadzania w ˝ycie niniejszego paragrafu

w odniesieniu do nadzorowanego lub nienadzorowanego przekazywania informacji wytwarzanych

przez nale˝àce do Agencji urzàdzenia zabezpieczajàce i/lub nadzorujàce albo pomiarowe sà opisane

w Porozumieniach Dodatkowych.

Agency shall have, in consultation with Poland,

the right to make use of internationally established

systems of direct communications, including

satellite

systems

and

other

forms

of

telecommunication, not in use in Poland. At the

request of Poland or the Agency, details of the

implementation of this paragraph with respect to

the attended or unattended transmission of

information generated by Agency containment

and/or surveillance or measurement devices shall

be specified in the Subsidiary Arrangements.

b. Komunikacja i przekazywanie informacji, o jakich

mowa w punkcie a. powy˝ej, muszà w nale˝yty

sposób uwzgl´dniaç potrzeb´ chronienia informacji zastrze˝onych lub tajemnic handlowych albo informacji projektowych, które wed∏ug Polski uwa˝ane sà za szczególnie wra˝liwe.

b. Communication and transmission of information

as provided for in paragraph a. above shall take

due account of the need to protect proprietary or

commercially sensitive information or design

information which Poland regards as being of

particular sensitivity.

Ochrona informacji poufnych

Protection of confidential information

Artyku∏ 15

Article 15

a. Agencja musi utrzymywaç surowy system zapewniajàcy skutecznà ochron´ przed ujawnianiem tajemnic handlowych, technologicznych i przemys∏owych oraz innych przekazywanych jej informacji poufnych, w∏àczajàc w to informacje uzyskane

przez Agencj´ na podstawie wprowadzenia w ˝ycie postanowieƒ niniejszego Protoko∏u.

a. The Agency shall maintain a stringent regime to

ensure effective protection against disclosure of

commercial, technological and industrial secrets

and other confidential information coming to its

knowledge, including such information coming to

the Agency’s knowledge in the implementation of

this Protocol.

b. System, o jakim mowa w punkcie a. powy˝ej, musi obejmowaç — mi´dzy innymi — postanowienia

wià˝àce si´ z

(i) Ogólnymi zasadami i odpowiednimi Êrodkami

dotyczàcymi post´powania z informacjami poufnymi;

(ii) Warunkami zatrudniania personelu, odnoszàcymi si´ do ochrony informacji poufnych;

(iii) Procedurami post´powania w przypadkach

z∏amania lub rzekomego z∏amania poufnoÊci.

b. The regime referred to in paragraph a. above shall

include, among others, provisions relating to

c. System, o jakim mowa w punkcie a. powy˝ej, musi podlegaç zatwierdzaniu i okresowemu przeglàdowi dokonywanemu przez Rad´.

c. The regime referred to in paragraph a. above shall

be approved and periodically reviewed by the

Board.

Aneksy

Annexes

(i) General principles and associated measures

for the handling of confidential information;

(ii) Conditions of staff employment relating to the

protection of confidential information;

(iii) Procedures in cases of breaches or alleged

breaches of confidentiality.

Artyku∏ 16

Article 16

a. Aneksy do niniejszego Protoko∏u muszà stanowiç

jego integralnà cz´Êç. W niniejszym dokumencie,

poza tym, co dotyczy wprowadzania poprawek do

Aneksów, okreÊlenie „Protokó∏” oznacza Protokó∏

i Aneksy ∏àcznie.

a. The Annexes to this Protocol shall be an integral

part thereof. Except for the purposes of

amendment of the Annexes, the term ”Protocol”

as used in this instrument means the Protocol and

the Annexes together.

b. Na wniosek powo∏anej przez Rad´ i z∏o˝onej z ekspertów otwartej grupy roboczej Rada mo˝e dokonaç poprawek w liÊcie czynnoÊci podanej w Aneksie I oraz w liÊcie wyposa˝enia i materia∏ów z Aneksu II. Ka˝da z takich poprawek wchodzi w ˝ycie po

czterech miesiàcach od daty jej przyj´cia przez Rad´.

b. The list of activities specified in Annex I, and the list

of equipment and material specified in Annex II,

may be amended by the Board upon the advice of

an open-ended working group of experts

established by the Board. Any such amendment

shall take effect four months after its adoption by

the Board.

WejÊcie w ˝ycie

Entry into force

Artyku∏ 17

Article 17

Protokó∏ wejdzie w ˝ycie w dniu, w którym Agencja otrzyma od Polski pisemnà notyfikacj´ stwierdzajàcà, ˝e wymagania prawne i/albo konstytucyjne w Polsce dla jego wejÊcia w ˝ycie zosta∏y spe∏nione. Polska

mo˝e, przed datà wejÊcia w ˝ycie Protoko∏u, zadeklarowaç jego tymczasowe obowiàzywanie. Dyrektor Generalny zawiadomi niezw∏ocznie wszystkie paƒstwa

cz∏onkowskie Agencji o ka˝dej deklaracji o stosowaniu

tymczasowym oraz o wejÊciu w ˝ycie Protoko∏u.

This Protocol shall enter into force on the date on

which the Agency receives from Poland written

notification

that

Poland’s

statutory

and/or

constitutional requirements for entry into force have

been met. Poland may, at any date before this Protocol

enters into force, declare that it will apply this Protocol

provisionally. The Director General shall promptly

inform all Member States of the Agency of any

declaration of provisional application of, and of the

entry into force of, this Protocol.

Definicje

Definitions

Artyku∏ 18

Article 18

W rozumieniu niniejszego Protoko∏u

For the purpose of this Protocol

a. Dzia∏ania badawczo-rozwojowe, zwiàzane z jàdrowym cyklem paliwowym oznaczajà takie dzia∏ania,

które sà konkretnie zwiàzane z wszelkimi aspektami dotyczàcymi opracowywania procesów lub

systemów odnoszàcych si´ do którejkolwiek z wymienionych ni˝ej dziedzin

— konwersja (chemiczna) materia∏ów jàdrowych;

— wzbogacanie materia∏ów jàdrowych;

— wytwarzanie paliwa jàdrowego;

— reaktory;

— zestawy krytyczne;

— przerób paliwa jàdrowego;

— przerób (nie dotyczy przepakowania lub niezwiàzanego z rozdzielaniem pierwiastków przygotowania do przechowywania lub sk∏adowania) Êrednio- i wysokoaktywnych odpadów promieniotwórczych zawierajàcych pluton, uran

wysoko wzbogacony lub uran-233,

ale nie obejmuje dzia∏aƒ zwiàzanych z naukowymi

badaniami teoretycznymi lub podstawowymi ani

dzia∏aƒ badawczo-rozwojowych dotyczàcych przemys∏owych zastosowaƒ izotopów promieniotwórczych, zastosowaƒ medycznych, hydrologicznych

i rolniczych, skutków zdrowotnych i Êrodowiskowych oraz ulepszenia obs∏ugi i konserwacji.

a. Nuclear fuel cycle-related research and development activities means those activities which are

specifically related to any process or system

development aspect of any of the following

b. Teren obiektu oznacza obszar wskazany przez Polsk´ w stosownej informacji projektowej obiektu

(w∏àczajàc w to obiekt wycofany z eksploatacji)

oraz w odpowiedniej informacji odnoszàcej si´ do

lokalizacji poza terenem obiektów, gdzie rutynowo

wykorzystuje si´ materia∏y jàdrowe, w∏àczajàc

w to wycofane z eksploatacji lokalizacje poza terenem obiektów, w których rutynowo wykorzystywano materia∏y jàdrowe (jest to ograniczone do

miejsc wyposa˝onych w komory goràce lub takich,

w których prowadzono dzia∏ania zwiàzane z konwersjà zwiàzków uranu wzbogacaniem, wytwarzaniem paliwa lub jego przerobem). OkreÊlenie to

musi objàç równie˝ wszystkie urzàdzenia zlokalizowane wspólnie z obiektem lub lokalizacjà w celu

dostarczenia lub Êwiadczenia istotnych us∏ug,

w∏àcznie z: komorami goràcymi do wykorzystywania materia∏ów napromienionych niezawierajà-

b. Site means that area delimited by Poland in the

relevant design information for a facility, including

a closed-down facility, and in the relevant

information on a location outside facilities where

nuclear material is customarily used, including a

closed-down location outside facilities where

nuclear material was customarily used (this is

limited to locations with hot cells or where

activities related to conversion, enrichment, fuel

fabrication or reprocessing were carried out). It

shall also include all installations, co-located with

the facility or location, for the provision or use of

essential services, including: hot cells for

processing irradiated materials not containing

nuclear material; installations for the treatment,

storage and disposal of waste; and buildings

associated with specified items identified by

Poland under Article 2.a.(iv) above.

— conversion of nuclear material,

— enrichment of nuclear material,

— nuclear fuel fabrication,

— reactors,

— critical facilities,

— reprocessing of nuclear fuel,

— processing (not including repackaging or

conditioning not involving the separation of

elements, for storage or disposal) of

intermediate or high-level waste containing

plutonium, high enriched uranium or uranium-233,

but do not include activities related to theoretical

or basic scientific research or to research and

development

on

industrial

radioisotope

applications, medical, hydrological and agricultural applications, health and environmental

effects and improved maintenance.

cych materia∏ów jàdrowych; urzàdzenia do obróbki, przechowywania i sk∏adowania odpadów; oraz

budynki z nimi zwiàzane, w których znajdujà si´

przedmioty wymienione przez Polsk´ na podstawie artyku∏u 2.a.(iv) powy˝ej.

c. Obiekt wycofany z eksploatacji lub wycofana z eksploatacji lokalizacja poza terenem obiektu oznacza

urzàdzenie lub lokalizacj´, gdzie budowle i wyposa˝enie konieczne dla prowadzenia eksploatacji sà

usuni´te lub nieczynne, i które w zwiàzku z tym nie

mo˝e byç wykorzystywane do przechowywania

i nie mo˝e dalej s∏u˝yç do przemieszczania, przetwarzania lub wykorzystywania materia∏ów jàdrowych.

c. Decommissioned facility or decommissioned

location outside facilities means an installation or

location at which residual structures and

equipment essential for its use have been

removed or rendered inoperable so that it is not

used to store and can no longer be used to handle,

process or utilize nuclear material.

d. Obiekt zamkni´ty lub zamkni´ta lokalizacja poza terenem obiektu oznacza urzàdzenie lub lokalizacj´,

gdzie eksploatacja zosta∏a zakoƒczona i skàd usuni´to materia∏y jàdrowe, ale gdzie nie przeprowadzono likwidacji.

d. Closed-down facility or closed-down location

outside facilities means an installation or location

where operations have been stopped and the

nuclear material removed but which has not been

decommissioned.

e. Uran wysoko wzbogacony oznacza uran zawierajàcy 20 % lub wi´cej izotopu uran-235.

e. High enriched uranium means uranium containing

20 percent or more of the isotope uranium-235.

f. Pobranie próbek Êrodowiskowych odnoszàcych si´

do danej lokalizacji oznacza pobranie próbek Êrodowiskowych (np. powietrza, wody, roÊlinnoÊci,

ziemi, próbek z powierzchni) we wskazanej przez

Agencj´ lokalizacji oraz jej najbli˝szym otoczeniu,

w celu umo˝liwienia Agencji wyciàgni´cia wniosków dotyczàcych braku niezadeklarowanych materia∏ów jàdrowych lub dzia∏aƒ zwiàzanych z technikà jàdrowà w okreÊlonej lokalizacji.

f. Location-specific environmental sampling means

the collection of environmental samples (e.g., air,

water, vegetation, soil, smears) at, and in the

immediate vicinity of, a location specified by the

Agency for the purpose of assisting the Agency to

draw conclusions about the absence of undeclared

nuclear material or nuclear activities at the

specified location.

g. Pobranie próbek Êrodowiskowych odnoszàcych si´

do du˝ego obszaru oznacza pobranie próbek Êrodowiskowych (np. powietrza, wody, roÊlinnoÊci,

ziemi, próbek z powierzchni) w szeregu wskazanych przez Agencj´ lokalizacjach, w celu umo˝liwienia Agencji wyciàgni´cia wniosków dotyczàcych braku niezadeklarowanych materia∏ów jàdrowych lub dzia∏aƒ zwiàzanych z technikà jàdrowà na

du˝ym terenie.

g. Wide-area environmental sampling means the

collection of environmental samples (e.g., air,

water, vegetation, soil, smears) at a set of locations

specified by the Agency for the purpose of

assisting the Agency to draw conclusions about

the absence of undeclared nuclear material or

nuclear activities over a wide area.

h. Materia∏ jàdrowy oznacza wszelki materia∏ wyjÊciowy lub specjalny materia∏ rozszczepialny, zgodnie

z definicjà podanà w artykule XX Statutu. OkreÊlenie „materia∏ wyjÊciowy” nie jest stosowane do

rudy lub pozosta∏oÊci po rudzie. Wszelkie ustalenia

Rady, dokonane w ramach artyku∏u XX Statutu

Agencji po wejÊciu niniejszego Protoko∏u w ˝ycie,

które rozszerzajà list´ materia∏ów uznawanych za

materia∏ wyjÊciowy lub za specjalny materia∏ rozszczepialny, b´dà obowiàzywaç w ramach niniejszego Protoko∏u wy∏àcznie po zaakceptowaniu ich

przez Polsk´.

h. Nuclear material means any source or any special

fissionable material as defined in Article XX of the

Statute. The term source material shall not be

interpreted as applying to ore or ore residue. Any

determination by the Board under Article XX of the

Statute of the Agency after the entry into force of

this Protocol which adds to the materials

considered to be source material or special

fissionable material shall have effect under this

Protocol only upon acceptance by Poland.

i. Obiekt oznacza

(i) Reaktor, zestaw krytyczny, zak∏ad przetwarzania, zak∏ad wytwarzania, zak∏ad przerobu, zak∏ad rozdzielania izotopów lub wydzielony

przechowalnik; lub

(ii) Wszelkà lokalizacj´, gdzie zwykle u˝ywany jest

materia∏ jàdrowy w iloÊci przekraczajàcej jeden

kilogram efektywny.

i. Facility means

(i) A reactor, a critical facility, a conversion plant,

a fabrication plant, a reprocessing plant, an

isotope separation plant or a separate storage

installation; or

(ii) Any location where nuclear material in

amounts greater than one effective kilogram is

customarily used.

j. Lokalizacja poza terenami obiektów oznacza wszelkie nieb´dàce obiektem urzàdzenia lub lokalizacje,

j. Location outside facilities means any installation or

location, which is not a facility, where nuclear

gdzie wykorzystywane sà rutynowo materia∏y jàdrowe w iloÊci jednego kilograma efektywnego

lub mniejszej.

(i)

(ii)

material is customarily used in amounts of one

effective kilogram or less.

ANEKS I

ANNEX I

LISTA DZIA¸ALNOÂCI, O KTÓRYCH MOWA

W ARTYKULE 2.a.(iv) PROTOKO¸U

LIST OF ACTIVITIES REFERRED TO IN ARTICLE

2.a.(iv) OF THE PROTOCOL

Wytwarzanie rur wirnikowych do wirówek lub

monta˝ wirówek do rozdzielania gazów.

(i)

Centrifuge rotor tubes means thin-walled

cylinders as described in entry 5.1.1(b) of

Annex II.

Wirówki do rozdzielania gazów to wirówki, jakie

opisano we Wprowadzeniu do punktu 5.1 Aneksu II.

Gas centrifuges means centrifuges as described

in the Introductory Note to entry 5.1 of Annex II.

Wytwarzanie barier dyfuzyjnych.

(ii)

Wytwarzanie lub monta˝ uk∏adów laserowych.

Wytwarzanie lub monta˝ elektromagnetycznych

separatorów izotopów.

(iii)

Wytwarzanie lub monta˝ kolumn lub aparatury

ekstrakcyjnej.

(iv)

Wytwarzanie dysz do separacji aerodynamicznej

lub rur wirowych.

The manufacture or assembly of electromagnetic

isotope separators.

Electromagnetic isotope separators means those

items referred to in entry 5.9.1 of Annex II

containing ion sources as described in 5.9.1(a) of

Annex II.

(v)

OkreÊlenia kolumny lub aparatura ekstrakcyjna

oznaczajà urzàdzenia opisane w punktach 5.6.1,

5.6.2, 5.6.3, 5.6.5, 5.6.6, 5.6.7 oraz 5.6.8 Aneksu II.

(vi)

The manufacture or assembly of laser-based

systems.

Laser-based systems means systems incorporating those items as described in entry 5.7 of Annex II.

Elektromagnetyczne separatory izotopów to

urzàdzenia, o których mowa w punkcie 5.9.1

Aneksu II, zawierajàce êród∏a jonów, jak to opisano w 5.9.1(a) Aneksu II.

(v)

The manufacture of diffusion barriers.

Diffusion barriers means thin, porous filters as

described in entry 5.3.1(a) of Annex II.

Uk∏ady laserowe to uk∏ady zawierajàce elementy

wymienione w punkcie 5.7 Aneksu II.

(iv)

The manufacture of centrifuge rotor tubes or the

assembly of gas centrifuges.

Rury wirnikowe do wirówek to cienkoÊcienne

walce, które opisano w punkcie 5.1.1(b) Aneksu II.

Bariery dyfuzyjne to cienkie, porowate filtry, opisane w punkcie 5.3.1(b) Aneksu II.

(iii)

Poz. 145

The manufacture or assembly of columns or

extraction equipment.

Columns or extraction equipment means those

items as described in entries 5.6.1, 5.6.2, 5.6.3,

5.6.5, 5.6.6, 5.6.7 and 5.6.8 of Annex II.

(vi)

The manufacture of aerodynamic separation

nozzles or vortex tubes.

OkreÊlenia dysze do separacji aerodynamicznej

lub rury wirowe oznaczajà dysze do separacji

i rury wirowe opisane odpowiednio w punktach

5.5.1 oraz 5.5.2 Aneksu II.

Aerodynamic separation nozzles or vortex tubes

means separation nozzles and vortex tubes as

described respectively in entries 5.5.1 and 5.5.2

of Annex II.

(vii) Wytwarzanie lub monta˝ uk∏adów wytwarzajàcych plazm´ uranu.

(vii) The manufacture or assembly of uranium

plasma generation systems.

OkreÊlenie uk∏ady wytwarzajàce plazm´ uranu

oznacza uk∏ady s∏u˝àce do wytwarzania plazmy

uranowej, opisane w punkcie 5.8.3 Aneksu II.

Uranium plasma generation systems means

systems for the generation of uranium plasma as

described in entry 5.8.3 of Annex II.

(viii) Wytwarzanie rur cyrkonowych.

(viii) The manufacture of zirconium tubes.

OkreÊlenie rury cyrkonowe oznacza rury opisane

w punkcie 1.6 Aneksu II.

(ix)

Wytwarzanie lub wzbogacanie ci´˝kiej wody lub

deuteru.

Zirconium tubes means tubes as described in

entry 1.6 of Annex II.

(ix)

OkreÊlenia ci´˝ka woda lub deuter oznaczajà

deuter, ci´˝kà wod´ (tlenek deuteru) i wszelkie inne zwiàzki deuteru, w których stosunek atomów

deuteru do atomów wodoru przekracza 1:5000.

(x) Wytwarzanie grafitu klasy jàdrowej.

The manufacture or upgrading of heavy water or

deuterium.

Heavy water or deuterium means deuterium,

heavy water (deuterium oxide) and any other

deuterium compound in which the ratio of

deuterium to hydrogen atoms exceeds 1:5000.

(x)

The manufacture of nuclear grade graphite.

Grafit klasy jàdrowej oznacza grafit o stopniu czystoÊci lepszym ni˝ 5 cz´Êci na milion równowa˝nika boru oraz o g´stoÊci wi´kszej ni˝ 1.50 g/cm3.

(xi)

Wytwarzanie pojemników na napromienione paliwo.

Pojemnik na napromienione paliwo oznacza pojemnik s∏u˝àcy do transportu i/lub przechowywania napromienionego paliwa, który zapewnia

ochron´ chemicznà, termicznà i radiologicznà

oraz rozprasza wydzielane w paliwie ciep∏o rozpadu podczas za∏adunku, transportu i przechowywania.

(xii) Wytwarzanie reaktorowych pr´tów regulacyjnych.

Poz. 145

Nuclear grade graphite means graphite having a

purity level better than 5 parts per million boron

equivalent and with a density greater than

1.50 g/cm3 .

(xi)

The manufacture of flasks for irradiated fuel.

A flask for irradiated fuel means a vessel for the

transportation and/or storage of irradiated fuel

which provides chemical, thermal and

radiological protection, and dissipates decay

heat during handling, transportation and

storage.

(xii) The manufacture of reactor control rods.

OkreÊlenie reaktorowe pr´ty regulacyjne oznacza pr´ty opisane w punkcie 1.4 Aneksu II.

Reactor control rods means rods as described in

entry 1.4 of Annex II.

(xiii) Wytwarzanie bezpiecznych z punktu widzenia

krytycznoÊci zbiorników i pojemników.

(xiii) The manufacture of criticality safe tanks and

vessels.

OkreÊlenie bezpieczne z punktu widzenia krytycznoÊci zbiorniki i pojemniki oznacza wyposa˝enie

opisane w punktach 3.2 i 3.4 Aneksu II.

Criticality safe tanks and vessels means those

items as described in entries 3.2 and 3.4 of

Annex II.

(xiv) Wytwarzanie urzàdzeƒ do ci´cia napromienionych elementów paliwowych.

(xiv) The manufacture of irradiated fuel element

chopping machines.

OkreÊlenie urzàdzenia do ci´cia napromienionych elementów paliwowych oznacza wyposa˝enie opisane w punkcie 3.1 Aneksu II.

Irradiated fuel element chopping machines

means equipment as described in entry 3.1 of

Annex II.

(xv) Budowa komór goràcych.

OkreÊlenie komora goràca oznacza komor´ lub

po∏àczone mi´dzy sobà komory o ca∏kowitej obj´toÊci równej co najmniej 6 m3 i wyposa˝one

w os∏ony odpowiadajàce co najmniej 0.5 m betonu o g´stoÊci 3.2 g/cm3 lub wi´kszej oraz w urzàdzenia do zdalnego operowania materia∏em tam

si´ znajdujàcym.

(xv) The construction of hot cells.

Hot cells means a cell or interconnected cells

totalling at least 6 m3 in volume with shielding

equal to or greater than the equivalent of 0.5 m

of concrete, with a density of 3.2 g/cm3 or greater,

outfitted with equipment for remote operations.

ANEKS II

ANNEX II

ZESTAWIENIE OKREÂLONEGO WYPOSA˚ENIA

I MATERIA¸ÓW NIEJÑDROWYCH , KTÓRYCH

IMPORT I EKSPORT JEST OBJ¢TY

POWIADAMIANIEM ZGODNIE

Z ARTYKU¸EM 2.a.(ix)

LIST OF SPECIFIED EQUIPMENT AND NON-NUCLEAR MATERIAL FOR THE

REPORTING OF EXPORTS AND IMPORTS

ACCORDING TO ARTICLE 2.a.(ix)

1. Reaktory i wyposa˝enie reaktorów

1. Reactors and equipment therefor

1.1. Kompletne reaktory jàdrowe

1.1. Complete nuclear reactors

Reaktory jàdrowe, zdolne do pracy w warunkach

kontrolowanej, samo podtrzymujàcej ∏aƒcuchowej reakcji rozszczepienia, z wy∏àczeniem reaktorów mocy zerowej , przy czym te ostatnie sà zdefiniowane jako reaktory o projektowej maksymalnej

wydajnoÊci produkcji plutonu nieprzekraczajàcej

100 gramów rocznie.

Nuclear reactors capable of operation so as to

maintain a controlled self-sustaining fission chain

reaction, excluding zero energy reactors, the latter

being defined as reactors with a designed

maximum rate of production of plutonium not

exceeding 100 grams per year.

WyjaÊnienie

Explanatory note

OkreÊlenie „reaktor jàdrowy” zasadniczo obejmuje to, co jest wewnàtrz zbiornika reaktora lub jest

do niego bezpoÊrednio przymocowane, wyposa˝enie regulujàce poziom mocy w rdzeniu oraz elementy, które w warunkach normalnych zawierajà

lub sà w bezpoÊrednim kontakcie albo s∏u˝à do re-

A ”nuclear reactor” basically includes the items

within or attached directly to the reactor vessel,

the equipment which controls the level of power

in the core, and the components which normally

contain or come in direct contact with or control

the primary coolant of the reactor core.

gulowania parametrów ch∏odziwa obiegu pierwotnego rdzenia reaktora.

Nie zamierza si´ zastosowaç wy∏àczania w stosunku do reaktorów, które mo˝na zmodyfikowaç

w sposób umo˝liwiajàcy produkcj´ istotnie przekraczajàcà 100 gramów plutonu rocznie. Reaktory

zaprojektowane z myÊlà o podtrzymywaniu eksploatacji przy znaczàcym poziomie mocy, bez

wzgl´du na ich zdolnoÊç do produkcji plutonu, nie

sà uwa˝ane za „reaktory zerowej energii”.

1.2. Zbiorniki ciÊnieniowe reaktora

It is not intended to exclude reactors which could

reasonably be capable of modification to produce

significantly more than 100 grams of plutonium

per year. Reactors designed for sustained

operation at significant power levels, regardless

of their capacity for plutonium production, are not

considered as ”zero energy reactors”.

1.2. Reactor pressure vessels

Zbiorniki metalowe, jako kompletne jednostki lub

jako ich istotne, fabrycznie wytworzone cz´Êci,

specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do

umieszczania w nich rdzenia reaktora opisanego

w punkcie 1.1. powy˝ej, i które sà zdolne do wytrzymania eksploatacyjnego ciÊnienia ch∏odziwa

obiegu pierwotnego.

Metal vessels, as complete units or as major shop-fabricated parts therefor, which are especially

designed or prepared to contain the core of a

nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above

and are capable of withstanding the operating

pressure of the primary coolant.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Punkt 1.2. obejmuje górnà pokryw´ ciÊnieniowego zbiornika reaktora, jako istotnà, fabrycznie wykonanà cz´Êç zbiornika ciÊnieniowego.

A top plate for a reactor pressure vessel is covered

by item 1.2. as a major shop-fabricated part of a

pressure vessel.

Wyposa˝enie wewn´trzne reaktora (np. kolumny

i p∏yty podtrzymujàce rdzeƒ oraz inne wyposa˝enie wn´trza zbiornika, prowadnice pr´tów regulacyjnych, os∏ony termiczne, przegrody, siatki dystansujàce, dyfuzory itp.) jest zwykle dostarczane

przez dostawc´ reaktora. W pewnych przypadkach

niektóre elementy wyposa˝enia wewn´trznego sà

obj´te procesem wytwarzania zbiornika ciÊnieniowego. Elementy te sà na tyle istotne dla bezpieczeƒstwa i niezawodnoÊci eksploatacji reaktora

(a zatem dla gwarancji udzielanych przez dostawc´ reaktora i jego odpowiedzialnoÊci), ˝e nie jest

praktykowane ich dostarczanie na drodze innej ni˝

w ramach podstawowej umowy dostawy samego

reaktora. A zatem, mimo i˝ oddzielna dostawa takich unikalnych, specjalnie zaprojektowanych

i przygotowanych, krytycznych, du˝ych i kosztownych elementów niekoniecznie by∏aby uznana za

wykraczajàcà poza obszar zainteresowania, to

uwa˝a si´, ˝e taki sposób dostawy jest ma∏o prawdopodobny.

Reactor internals (e.g. support columns and plates

for the core and other vessel internals, control rod

guide tubes, thermal shields, baffles, core grid

plates, diffuser plates, etc.) are normally supplied

by the reactor supplier. In some cases, certain

internal support components are included in the

fabrication of the pressure vessel. These items are

sufficiently critical to the safety and reliability of

the operation of the reactor (and, therefore, to the

guarantees and liability of the reactor supplier), so

that their supply, outside the basic supply

arrangement for the reactor itself, would not be

common practice. Therefore, although the

separate supply of these unique, especially

designed and prepared, critical, large and

expensive items would not necessarily be

considered as falling outside the area of concern,

such a mode of supply is considered unlikely.

1.3. Maszyny za∏adowcze i wy∏adowcze paliwa reaktorowego

1.3. Reactor fuel charging and discharging machines

Wyposa˝enie manipulacyjne, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wk∏adania lub usuwania paliwa do/z reaktora jàdrowego, opisanego

w punkcie 1.1. powy˝ej, które mo˝e byç u˝ywane

podczas pracy reaktora, albo posiadajàce skomplikowane cechy techniczne, umo˝liwiajàce prowadzenie z∏o˝onych operacji prze∏adunku paliwa

przy wy∏àczonym reaktorze, na przyk∏ad takich,

w których w warunkach normalnych paliwo nie

jest bezpoÊrednio widoczne lub nie ma do niego

dost´pu.

Manipulative equipment especially designed or

prepared for inserting or removing fuel in a

nuclear reactor as defined in paragraph 1.1. above

capable of on-load operation or employing

technically sophisticated positioning or alignment

features to allow complex off-load fuelling

operations such as those in which direct viewing

of or access to the fuel is not normally available.

1.4. Reaktorowe pr´ty regulacyjne

Pr´ty specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do regulowania pr´dkoÊci reakcji w reaktorze

jàdrowym, zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej.

1.4. Reactor control rods

Rods especially designed or prepared for the

control of the reaction rate in a nuclear reactor as

defined in paragraph 1.1. above.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Pod tym okreÊleniem rozumie si´, poza cz´Êcià poch∏aniajàcà neutrony, równie˝ struktury podtrzymujàce lub podwieszajàce, o ile sà one dostarczane osobno.

This item includes, in addition to the neutron

absorbing part, the support or suspension

structures therefor if supplied separately.

1.5. Reaktorowe rury ciÊnieniowe

Rury specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wprowadzania do nich elementów paliwowych i ch∏odziwa obiegu pierwotnego w reaktorze

zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej, przy ciÊnieniu roboczym przekraczajàcym 5.1 MPa (740

funtów/cal2).

1.6. Rury cyrkonowe

Metaliczny cyrkon i jego stopy, w postaci rur lub

zestawów rur, w iloÊciach przekraczajàcych 500 kg

w dowolnym 12-miesi´cznym okresie, specjalnie

zaprojektowanych lub przystosowanych do wykorzystania w reaktorze zdefiniowanym w punkcie

1.1. powy˝ej, przy czym stosunek iloÊci hafnu do

cyrkonu jest mniejszy ni˝ 1:500 w cz´Êciach wagowych.

1.7. Pompy ch∏odziwa obiegu pierwotnego

1.5. Reactor pressure tubes

Tubes which are especially designed or prepared

to contain fuel elements and the primary coolant

in a reactor as defined in paragraph 1.1. above at

an operating pressure in excess of 5.1 MPa

(740 psi).

1.6. Zirconium tubes

Zirconium metal and alloys in the form of tubes or

assemblies of tubes, and in quantities exceeding

500 kg in any period of 12 months, especially

designed or prepared for use in a reactor as

defined in paragraph 1.1. above, and in which the

relation of hafnium to zirconium is less than 1:500

parts by weight.

1.7. Primary coolant pumps

Pompy specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wymuszania cyrkulacji ch∏odziwa obiegu

pierwotnego reaktorów jàdrowych zdefiniowanych w punkcie 1.1. powy˝ej.

Pumps especially designed or prepared for

circulating the primary coolant for nuclear

reactors as defined in paragraph 1.1. above.

WyjaÊnienie

Explanatory note

OkreÊlenie „pompy specjalnie zaprojektowane lub

przystosowane” mo˝e obejmowaç skomplikowane uszczelnione lub wielokrotnie uszczelnione

uk∏ady zapobiegajàce wyciekowi ch∏odziwa obiegu pierwotnego, pompy bezd∏awnicowe i pompy

z ko∏em zamachowym. Definicja ta obejmuje pompy z certyfikatem NC-1 lub spe∏niajàce równowa˝ne wymagania.

Especially designed or prepared pumps may

include elaborate sealed or multi-sealed systems

to prevent leakage of primary coolant, canned-driven pumps, and pumps with inertial mass

systems. This definition encompasses pumps

certified to NC-1 or equivalent standards.

2. Materia∏y niejàdrowe do reaktorów

2. Non-nuclear materials for reactors

2.1. Deuter i ci´˝ka woda

2.1. Deuterium and heavy water

Deuter, ci´˝ka woda (tlenek deuteru) i inne zwiàzki

deuteru, w których stosunek atomów deuteru do

atomów wodoru przekracza 1:5000, przeznaczone

do wykorzystania w reaktorze jàdrowym, zdefiniowanym w punkcie 1.1. powy˝ej, w iloÊci przekraczajàcej 200 kg atomów deuteru w ciàgu dowolnego 12-miesi´cznego okresu w dowolnym kraju odbioru.

2.2. Grafit klasy jàdrowej

Deuterium, heavy water (deuterium oxide) and

any other deuterium compound in which the ratio

of deuterium to hydrogen atoms exceeds 1:5000

for use in a nuclear reactor as defined in

paragraph 1.1. above in quantities exceeding

200 kg of deuterium atoms for any one recipient

country in any period of 12 months.

2.2. Nuclear grade graphite

Grafit o stopniu czystoÊci lepszym ni˝ równowa˝ny 5 cz´Êciom boru na milion oraz o g´stoÊci wi´kszej ni˝ 1.50 g/cm3, przeznaczony do stosowania

w reaktorze jàdrowym, zdefiniowanym w punkcie

1.1 powy˝ej, w iloÊci przekraczajàcej 3x104 kg (30

ton metrycznych) w ciàgu dowolnego 12-miesi´cznego okresu w dowolnym kraju odbioru.

Graphite having a purity level better than 5 parts

per million boron equivalent and with a density

greater than 1.50 g/cm3 for use in a nuclear reactor

as defined in paragraph 1.1. above in quantities

exceeding 3 x 104 kg (30 metric tons) for any one

recipient country in any period of 12 months.

Uwaga

Note

Do celów powiadamiania Rzàd ustala, czy eksport

grafitu spe∏niajàcego wymienione wy˝ej warunki

ma, czy te˝ nie ma zwiàzku z wykorzystaniem w reaktorze jàdrowym.

For the purpose of reporting, the Government will

determine whether or not the exports of graphite

meeting the above specifications are for nuclear

reactor use.

3. Zak∏ady przerobu napromienionych elementów paliwowych oraz wyposa˝enie specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystywania

w nich

Wprowadzenie

Poz. 145

3. Plants for the reprocessing of irradiated fuel

elements, and equipment especially designed or

prepared therefor

Introductory note

Podczas przerobu napromienionego paliwa jàdrowego nast´puje oddzielenie plutonu i uranu od silnie promieniotwórczych produktów rozszczepienia

i od innych pierwiastków transuranowych. Do takiego rozdzielenia s∏u˝à ró˝ne procesy techniczne. Jednak z biegiem czasu procesem najcz´Êciej u˝ywanym i najpowszechniej przyj´tym okaza∏a si´ technologia Purex. W procesie Purex nast´puje rozpuszczenie napromienionego paliwa jàdrowego w kwasie azotowym, po czym nast´puje rozdzielenie uranu, plutonu i produktów rozszczepienia na drodze

ekstrakcji, przy u˝yciu roztworu trójbutylofosforanu

w rozpuszczalnikach organicznych.

Reprocessing irradiated nuclear fuel separates

plutonium and uranium from intensely radioactive

fission products and other transuranic elements.

Different technical processes can accomplish this

separation. However, over the years Purex has

become the most commonly used and accepted

process. Purex involves the dissolution of irradiated

nuclear fuel in nitric acid, followed by separation of

the uranium, plutonium, and fission products by

solvent extraction using a mixture of tributyl

phosphate in an organic diluent.

We wszystkich zak∏adach pracujàcych w technologii

Purex wyró˝niamy podobne procesy technologiczne, obejmujàce: ci´cie napromienionych elementów paliwowych, rozpuszczanie paliwa, ekstrakcj´

oraz przechowywanie p∏ynów roboczych. Mo˝e si´

tam te˝ znajdowaç wyposa˝enie do termicznego

odazotowania azotanu uranu, przetwarzania azotanu plutonu w tlenek lub metal oraz do przerobu odpadów ciek∏ych, zawierajàcych produkty rozszczepienia, do postaci umo˝liwiajàcej ich d∏ugotrwa∏e

przechowywanie lub sk∏adowanie. Jednak konkretny rodzaj i konfiguracja wyposa˝enia wype∏niajàcego takie funkcje mogà z ró˝nych przyczyn byç ró˝ne

w ró˝nych zak∏adach stosujàcych technologi´ Purex. Do przyczyn takich nale˝à: rodzaj i iloÊç przerabianego napromienionego paliwa jàdrowego, przewidywany sposób dysponowania odzyskanymi materia∏ami oraz filozofia bezpieczeƒstwa i obs∏ugi

oraz konserwacji, le˝àce u podstaw projektu i budowy zak∏adu.

Purex facilities have process functions similar to

each other, including: irradiated fuel element

chopping, fuel dissolution, solvent extraction, and

process liquor storage. There may also be

equipment for thermal denitration of uranium

nitrate, conversion of plutonium nitrate to oxide or

metal, and treatment of fission product waste liquor

to a form suitable for long term storage or disposal.

However, the specific type and configuration of the

equipment performing these functions may differ

between Purex facilities for several reasons,

including the type and quantity of irradiated nuclear

fuel to be reprocessed and the intended disposition

of the recovered materials, and the safety and

maintenance philosophy incorporated into the

design of the facility.

OkreÊlenie „zak∏ad przerobu napromienionych elementów paliwa jàdrowego” obejmuje wyposa˝enie

oraz komponenty, które w normalnych warunkach

wchodzà w bezpoÊredni kontakt z napromienionym

paliwem i które s∏u˝à do bezpoÊredniej kontroli

przetwarzanych strumieni napromienionego paliwa, g∏ównych materia∏ów jàdrowych i produktów

rozszczepienia.

A ”plant for the reprocessing of irradiated fuel

elements” includes the equipment and components

which normally come in direct contact with and

directly control the irradiated fuel and the major

nuclear material and fission product processing

streams.

Procesy te, obejmujàce równie˝ kompletne uk∏ady

s∏u˝àce do przetwarzania plutonu i do produkcji metalicznego plutonu, mogà byç zidentyfikowane na

podstawie Êrodków przedsi´wzi´tych w celu unikni´cia krytycznoÊci (np. przez zachowanie odpowiedniej geometrii), nara˝enia na promieniowanie

(np. przez zastosowanie os∏on) oraz zagro˝enia substancjami toksycznymi (np. szczelne zamkni´cie).

These processes, including the complete systems

for plutonium conversion and plutonium metal

production, may be identified by the measures

taken to avoid criticality (e.g. by geometry),

radiation exposure (e.g. by shielding), and toxicity

hazards (e.g. by containment).

Do elementów wyposa˝enia, które uwa˝a si´ za obj´te okreÊleniem: „i wyposa˝enie specjalnie zaprojektowane lub przystosowane” do przerobu napromienionych elementów paliwowych, zalicza si´

Items of equipment that are considered to fall within

the meaning of the phrase ”and equipment

especially designed or prepared” for the

reprocessing of irradiated fuel elements include

3.1. Maszyny do ci´cia napromienionych elementów

paliwowych

Poz. 145

3.1. Irradiated fuel element chopping machines

Wprowadzenie

Introductory note

Wyposa˝enie to rozszczelnia koszulki paliwowe

i ods∏ania napromieniony materia∏ jàdrowy,

umo˝liwiajàc jego rozpuszczenie. Najcz´Êciej stosowane sà specjalnie zaprojektowane no˝yce do

ci´cia metalu, chocia˝ mo˝e byç u˝ywane równie˝

bardzo nowoczesne wyposa˝enie, takie jak lasery.

This equipment breaches the cladding of the fuel

to expose the irradiated nuclear material to

dissolution. Especially designed metal cutting

shears are the most commonly employed,

although advanced equipment, such as lasers,

may be used.

Zdalnie sterowane wyposa˝enie, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania

w opisanym powy˝ej zak∏adzie przerobu i przeznaczone do przecinania, ci´cia lub ràbania napromienionych zestawów, wiàzek albo pr´tów paliwa

jàdrowego.

Remotely

operated

equipment

especially

designed or prepared for use in a reprocessing

plant as identified above and intended to cut, chop

or shear irradiated nuclear fuel assemblies,

bundles or rods.

3.2. Zbiorniki do rozpuszczania

3.2. Dissolvers

Wprowadzenie

Introductory note

Poci´te wypalone paliwo jest zwykle umieszczane

w zbiornikach do rozpuszczania. W tych bezpiecznych z punktu widzenia krytycznoÊci zbiornikach

nast´puje rozpuszczenie napromienionych materia∏ów jàdrowych w kwasie azotowym, a inne pozosta∏oÊci usuwa si´ z roztworu roboczego.

Dissolvers normally receive the chopped-up spent

fuel. In these critically safe vessels, the irradiated

nuclear material is dissolved in nitric acid and the

remaining hulls removed from the process

stream.

Bezpieczne z punktu widzenia krytycznoÊci zbiorniki ( np. zbiorniki o ma∏ej Êrednicy, pierÊcieniowe

lub p∏askie), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania w wy˝ej zdefiniowanych zak∏adach przerobu, przeznaczone do rozpuszczania napromienionego paliwa jàdrowego,

które sà odporne na dzia∏anie silnie korozyjnych

cieczy o wysokiej temperaturze i które mogà byç

zdalnie za∏adowywane i obs∏ugiwane.

Critically safe tanks (e.g. small diameter, annular

or slab tanks) especially designed or prepared for

use in a reprocessing plant as identified above,

intended for dissolution of irradiated nuclear fuel

and which are capable of withstanding hot, highly

corrosive liquid, and which can be remotely

loaded and maintained.

3.3. Ekstraktory rozpuszczalnikowe i wyposa˝enie

ekstraktorów rozpuszczalnikowych

3.3. Solvent extractors

equipment

and

solvent

extraction

Wprowadzenie

Introductory note

Ekstraktory rozpuszczalnikowe przyjmujà zarówno

pochodzàcy ze zbiorników do rozpuszczania roztwór napromienionego paliwa, jak i roztwór organiczny, s∏u˝àcy do rozdzielenia uranu, plutonu

i produktów rozszczepienia. Wyposa˝enie ekstraktorów jest na ogó∏ tak zaprojektowane, by mog∏o

spe∏niaç surowe kryteria eksploatacyjne, takie jak

d∏ugotrwa∏y czas eksploatacji bez obs∏ugi i konserwacji lub mo˝liwoÊç dokonania ∏atwej wymiany,

prostota i ∏atwoÊç eksploatacji i sterowania, elastycznoÊç w stosunku do zmian warunków eksploatacji.

Solvent extractors both receive the solution of

irradiated fuel from the dissolvers and the organic

solution which separates the uranium, plutonium,

and fission products. Solvent extraction

equipment is normally designed to meet strict

operating parameters, such as long operating

lifetimes with no maintenance requirements or

adaptability to easy replacement, simplicity of

operation and control, and flexibility for variations

in process conditions.

Ekstraktory rozpuszczalnikowe, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane, takie jak kolumny

z wype∏nieniem lub kolumny pulsacyjne, mieszalniki-odstojniki lub ekstraktory wirówkowe, stosowane w zak∏adach przerobu napromienionego paliwa. Ekstraktory muszà byç odporne na korozyjne

dzia∏anie kwasu azotowego. Ekstraktory rozpuszczalnikowe sà na ogó∏ produkowane z zachowaniem niezwykle ostrych standardów (obejmujàcych techniki specjalnego spawania, kontroli, zapewnienia jakoÊci i kontroli jakoÊci), z nierdzewnej

stali o niskiej zawartoÊci w´gla, z tytanu, cyrkonu

lub z innych materia∏ów o wysokiej jakoÊci.

Especially designed or prepared solvent

extractors such as packed or pulse columns, mixer

settlers or centrifugal contactors for use in a plant

for the reprocessing of irradiated fuel. Solvent

extractors must be resistant to the corrosive effect

of nitric acid. Solvent extractors are normally

fabricated to extremely high standards (including

special welding and inspection and quality

assurance and quality control techniques) out of

low carbon stainless steels, titanium, zirconium,

or other high quality materials.

3.4. Zbiorniki do trzymania lub przechowywania substancji chemicznych

Poz. 145

3.4. Chemical holding or storage vessels

Wprowadzenie

Introductory note

Na etapie ekstrakcji rozpuszczalnikowej powstajà

trzy g∏ówne strumienie przetwarzanych cieczy.

W dalszym przerobie ka˝dego z trzech strumieni

wykorzystuje si´ nast´pujàce zbiorniki lub zbiorniki przechowawcze

Three main process liquor streams result from the

solvent extraction step. Holding or storage vessels

are used in the further processing of all three

streams, as follows

(a) Czysty roztwór azotanu uranu jest zag´szczany

na drodze odparowania i poddawany procesowi odazotowania, gdzie jest przetwarzany na

tlenek uranu. Ten tlenek jest ponownie wykorzystywany w jàdrowym cyklu paliwowym.

(a) The pure uranium nitrate solution is

concentrated by evaporation and passed to a

denitration process where it is converted to

uranium oxide. This oxide is re-used in the

nuclear fuel cycle.

(b) Silnie promieniotwórczy roztwór produktów

rozszczepienia jest na ogó∏ zag´szczany na drodze odparowania i przechowywany jako zag´szczony roztwór. Ten zag´szczony roztwór

mo˝e byç poddany dalszemu odparowaniu

i przetworzeniu na postaç odpowiednià do

przechowywania lub sk∏adowania.

(b) The intensely radioactive fission products

solution is normally concentrated by

evaporation and stored as a liquor

concentrate. This concentrate may be

subsequently evaporated and converted to a

form suitable for storage or disposal.

(c) Czysty roztwór azotanu plutonu jest zag´szczany i przechowywany do czasu jego przekazania

do dalszych etapów przetwarzania. W szczególnoÊci zbiorniki lub zbiorniki przechowawcze

roztworów plutonu sà tak projektowane, aby

uniknàç problemów zwiàzanych z krytycznoÊcià, a wynikajàcych ze zmian st´˝enia oraz postaci tego strumienia.

(c) The pure plutonium nitrate solution is

concentrated and stored pending its transfer to

further process steps. In particular, holding or

storage vessels for plutonium solutions are

designed to avoid criticality problems resulting

from changes in concentration and form of this

stream.

Zbiorniki lub zbiorniki przechowawcze, zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania

w zak∏adzie przerobu napromienionego paliwa.

Zbiorniki takie muszà byç odporne na korozyjne

dzia∏anie kwasu azotowego. Zbiorniki takie sà na

ogó∏ wykonywane z materia∏ów takich, jak nierdzewna stal o niskiej zawartoÊci w´gla, tytan, cyrkon lub inne materia∏y o wysokiej jakoÊci. Zbiorniki takie mogà byç zaprojektowane i zbudowane

w sposób umo˝liwiajàcy ich zdalnà eksploatacj´

i obs∏ug´ i mogà mieç nast´pujàce cechy s∏u˝àce

regulowaniu krytycznoÊci jàdrowej

Especially designed or prepared holding or

storage vessels for use in a plant for the

reprocessing of irradiated fuel. The holding or

storage vessels must be resistant to the corrosive

effect of nitric acid. The holding or storage vessels

are normally fabricated of materials such as low

carbon stainless steels, titanium or zirconium, or

other high quality materials. Holding or storage

vessels may be designed for remote operation

and maintenance and may have the following

features for control of nuclear criticality

(1) Êciany lub struktury wewn´trzne wykonane

z materia∏u o zawartoÊci co najmniej 2% równowa˝nika boru; lub

(1) walls or internal structures with a boron

equivalent of at least two per cent, or

(2) maksymalna Êrednica zbiornika cylindrycznego równa 175 mm (7 cali); lub

(2) a maximum diameter of 175 mm (7 in) for

cylindrical vessels, or

(3) maksymalna szerokoÊç zbiornika p∏askiego lub

pierÊcieniowego równa 75 mm (3 cale).

(3) a maximum width of 75 mm (3 in) for either a

slab or annular vessel.

3.5. Uk∏ad przetwarzania azotanu plutonu na tlenek

Wprowadzenie

W wi´kszoÊci zak∏adów przetwarzania ten koƒcowy proces polega na przemianie roztworu azotanu

plutonu na dwutlenek plutonu. Podstawowe funkcje wykonywane na tym etapie to: przechowywanie i regulowanie parametrów substancji wejÊciowej, wytràcanie oraz rozdzielanie substancji sta∏ych/cieczy, wypalanie, post´powanie z produktem, wentylacja, post´powanie z odpadami oraz

sterowanie procesem technologicznym.

Kompletne uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub

przystosowane do przerobu azotanu plutonu na

3.5. Plutonium nitrate to oxide conversion system

Introductory note

In most reprocessing facilities, this final process

involves the conversion of the plutonium nitrate

solution to plutonium dioxide. The main functions

involved in this process are: process feed storage

and adjustment, precipitation and solid/liquor

separation,

calcination,

product

handling,

ventilation, waste management, and process

control.

Complete systems especially designed or

prepared for the conversion of plutonium nitrate

tlenek plutonu, w szczególnoÊci przystosowane

w taki sposób, aby uniknàç skutków krytycznoÊci

i promieniowania oraz zminimalizowaç zagro˝enia toksyczne.

3.6. Uk∏ad do wytwarzania metalicznego plutonu

z tlenku plutonu

Poz. 145

to plutonium oxide, in particular adapted so as to

avoid criticality and radiation effects and to

minimize toxicity hazards.

3.6. Plutonium oxide to metal production system

Wprowadzenie

Introductory note

Proces ten, który mo˝na powiàzaç z zak∏adem

przerobu paliwa, obejmuje fluorowanie dwutlenku plutonu na ogó∏ za pomocà wysoce korozyjnego fluorowodoru, celem otrzymania fluorku plutonu, redukowanego nast´pnie przy u˝yciu metalicznego wapnia o wysokim stopniu czystoÊci, w wyniku czego powstaje metaliczny pluton oraz ˝u˝el

fluorku wapnia. Podstawowe funkcje wykonywane na tym etapie to: fluorowanie (np. przy u˝yciu

wyposa˝enia wyprodukowanego ze szlachetnego

metalu lub takim metalem wy∏o˝onego), redukcja

metalu (np. przy u˝yciu tygli ceramicznych), oddzielenie ˝u˝la, post´powanie z produktem, wentylacja, post´powanie z odpadami oraz sterowanie procesem technologicznym.

This process, which could be related to a

reprocessing facility, involves the fluorination of

plutonium dioxide, normally with highly corrosive

hydrogen fluoride, to produce plutonium fluoride

which is subsequently reduced using high purity

calcium metal to produce metallic plutonium and

a calcium fluoride slag. The main functions

involved in this process are: fluorination (e.g.

involving equipment fabricated or lined with a

precious metal), metal reduction (e.g. employing

ceramic crucibles), slag recovery, product

handling, ventilation, waste management and

process control.

Kompletne uk∏ady, specjalnie zaprojektowane lub

przystosowane do wytwarzania metalicznego plutonu, w szczególnoÊci przystosowane w taki sposób, aby uniknàç skutków krytycznoÊci i promieniowania oraz zminimalizowaç zagro˝enia toksyczne.

Complete systems especially designed or

prepared for the production of plutonium metal, in

particular adapted so as to avoid criticality and

radiation effects and to minimize toxicity hazards.

4. Zak∏ady wytwarzania elementów paliwowych

4. Plants for the fabrication of fuel elements

OkreÊlenie „zak∏ad wytwarzania elementów paliwowych” obejmuje wyposa˝enie

A ”plant for the fabrication of fuel elements”

includes the equipment

(a) które w warunkach normalnych jest w bezpoÊrednim kontakcie lub bezpoÊrednio s∏u˝y do

przetwarzania lub sterowania przep∏ywem przetwarzanego materia∏u jàdrowego; lub

(a) Which normally comes in direct contact with, or

directly processes, or controls, the production

flow of nuclear material, or

(b) które zamyka materia∏ jàdrowy w koszulce.

(b) Which seals the nuclear material within the

cladding.

5. Zak∏ady rozdzielania izotopów uranu oraz zaprojektowane lub przystosowane dla nich wyposa˝enie,

inne ni˝ przyrzàdy analityczne

5. Plants for the separation of isotopes of uranium and

equipment, other than analytical instruments,

especially designed or prepared therefor

Elementy wyposa˝enia, które uwa˝a si´ za obj´te

okreÊleniem „wyposa˝enie zaprojektowane lub

przystosowane, inne ni˝ przyrzàdy analityczne”,

a s∏u˝àce do rozdzielania izotopów uranu, obejmuje

Items of equipment that are considered to fall within

the meaning of the phrase ”equipment, other than

analytical instruments, especially designed or

prepared” for the separation of isotopes of uranium

include

5.1. Wirówki gazowe i zespo∏y oraz komponenty specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do

wykorzystania w wirówkach gazowych

5.1. Gas centrifuges and assemblies and components

especially designed or prepared for use in gas

centrifuges

Wprowadzenie

Introductory note

Wirówka gazowa zwykle jest zbudowana z cienkoÊciennego walca (walców) o Êrednicy mi´dzy

75 mm (3 cale) i 400 mm (16 cali), wokó∏ którego

wytworzona jest pró˝nia, i który wiruje z du˝à

pr´dkoÊcià obwodowà, rz´du 300 m/s lub wi´kszà,

przy czym oÊ centralna znajduje si´ w pozycji pionowej. Dla osiàgni´cia du˝ej pr´dkoÊci materia∏y

s∏u˝àce do budowy cz´Êci wirujàcych muszà si´

charakteryzowaç du˝à wartoÊcià stosunku wytrzyma∏oÊci do g´stoÊci; zespó∏ wirnika, a zatem i jego

poszczególne elementy muszà byç wyprodukowane z bardzo ma∏à tolerancjà, aby zminimalizowaç

The gas centrifuge normally consists of a thinwalled cylinder(s) of between 75 mm (3 in) and

400 mm (16 in) diameter contained in a vacuum

environment and spun at high peripheral speed of

the order of 300 m/s or more with its central axis

vertical. In order to achieve high speed the

materials of construction for the rotating

components have to be of a high strength to

density ratio and the rotor assembly, and hence its

individual components, have to be manufactured

to very close tolerances in order to minimize the

unbalance. In contrast to other centrifuges, the

niewywa˝enie. W przeciwieƒstwie do innych wirówek wirówki gazowe s∏u˝àce do wzbogacania uranu charakteryzujà si´ tym, ˝e w komorze wirnika

wyst´pujà wirujàce przegrody tarczowe oraz stacjonarny uk∏ad rur do doprowadzania i wyprowadzania gazowego UF6 i posiadajàcy co najmniej

trzy oddzielne linie, z których dwie sà po∏àczone

z czerpakami wychodzàcymi z osi obrotu w stron´

obwodu komory wirnika. W cz´Êci pró˝niowej

znajduje si´ kilka krytycznych elementów, które

nie wirujà i które — mimo ˝e sà specjalnie projektowane — nietrudno jest wykonaç; ich wykonanie

nie wymaga u˝ycia unikalnych materia∏ów. Jednak zak∏ad wykorzystujàcy wirówki potrzebuje du˝ej liczby takich elementów, a zatem ich iloÊç mo˝e stanowiç wa˝nà wskazówk´ co do ich ostatecznego zastosowania.

5.1.1. Sk∏adniki wirujàce

Poz. 145

gas centrifuge for uranium enrichment is

characterized by having within the rotor chamber

a rotating disc-shaped baffle(s) and a stationary

tube arrangement for feeding and extracting the

UF6 gas and featuring at least 3 separate channels,

of which 2 are connected to scoops extending

from the rotor axis towards the periphery of the

rotor chamber. Also contained within the vacuum

environment are a number of critical items which

do not rotate and which although they are

especially designed are not difficult to fabricate

nor are they fabricated out of unique materials. A

centrifuge facility however requires a large

number of these components, so that quantities

can provide an important indication of end use.

5.1.1. Rotating components

(a) Kompletne zestawy wirnikowe

(a) Complete rotor assemblies

Walce cienkoÊcienne lub kilka wzajemnie po∏àczonych cienkoÊciennych walców, wyprodukowane z jednego lub kilku materia∏ów o du˝ej

wartoÊci stosunku wytrzyma∏oÊci do g´stoÊci,

opisanych w wyjaÊnieniu do niniejszej cz´Êci.

W przypadku wzajemnie po∏àczonych walców,

walce sà po∏àczone za pomocà elastycznych

mieszków lub pierÊcieni, jak to opisano w punkcie 5.1.1.(c) poni˝ej. Wirnik, w swojej ostatecznej

postaci, jest wyposa˝ony w wewn´trznà przegrod´ (przegrody) oraz ko∏paki na koƒcach, jak

to opisano w punktach 5.1.1.(d) i (e) poni˝ej. Jednak mo˝e si´ zdarzyç, ˝e kompletny zestaw jest

dostarczony w postaci nie w pe∏ni zmontowanej.

Thin-walled cylinders, or a number of interconnected thin-walled cylinders, manufactured

from one or more of the high strength to density ratio materials described in the explanatory

note to this Section. If interconnected, the cylinders are joined together by flexible bellows or

rings as described in section 5.1.1.(c) following.

The rotor is fitted with an internal baffle(s) and

end caps, as described in section 5.1.1.(d) and (e)

following, if in final form. However the complete assembly may be delivered only partly assembled.

(b) Rury wirnika

(b) Rotor tubes

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

walce cienkoÊcienne o gruboÊci 12 mm (0.5 cala) lub mniejszej, o Êrednicy mi´dzy 75 mm (3 cale) i 400 mm (16 cali), wyprodukowane z jednego lub kilku materia∏ów o du˝ej wartoÊci stosunku wytrzyma∏oÊci do g´stoÊci, opisanych

w wyjaÊnieniu do niniejszej cz´Êci.

Especially designed or prepared thin-walled

cylinders with thickness of 12 mm (0.5 in) or less,

a diameter of between 75 mm (3 in) and 400 mm

(16 in), and manufactured from one or more of

the high strength to density ratio materials

described in the explanatory note to this

Section.

(c) PierÊcienie lub mieszki

(c) Rings or Bellows

Elementy specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do lokalnego podtrzymywania rur

wirnika lub do po∏àczenia razem pewnej liczby

rur. Mieszek jest krótkim walcem o gruboÊci

Êcian równej 3 mm (0.12 cala) lub mniejszej,

o Êrednicy mi´dzy 75 mm (3 cale) i 400 mm

(16 cali), majàcy zwoje i wytworzony z jednego

z materia∏ów o wysokiej wartoÊci stosunku wytrzyma∏oÊci do g´stoÊci, które opisano w wyjaÊnieniu do niniejszej cz´Êci.

Components especially designed or prepared to

give localized support to the rotor tube or to join

together a number of rotor tubes. The bellows is

a short cylinder of wall thickness 3 mm (0.12 in)

or less, a diameter of between 75 mm (3 in) and

400 mm (16 in), having a convolute, and

manufactured from one of the high strength to

density ratio materials described in the

explanatory note to this Section.

(d) Przegrody

(d) Baffles

Elementy w kszta∏cie tarczy o Êrednicy mi´dzy 75

mm (3 cale) i 400 mm (16 cali), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do zamocowania

wewnàtrz rury wirnika, w celu oddzielenia komory startowej od g∏ównej komory rozdzielania oraz

— w niektórych przypadkach — w celu wspomagania cyrkulacji gazowego UF6 wewnàtrz g∏ów-

Disc-shaped components of between 75 mm

(3 in) and 400 mm (16 in) diameter especially

designed or prepared to be mounted inside the

centrifuge rotor tube, in order to isolate the take-off chamber from the main separation chamber

and, in some cases, to assist the UF6 gas

circulation within the main separation chamber

nej komory rozdzielania w rurze wirnika; wytworzone z jednego z materia∏ów o wysokiej wartoÊci stosunku wytrzyma∏oÊci do g´stoÊci, które

opisano w wyjaÊnieniu do niniejszej cz´Êci.

of the rotor tube, and manufactured from one of

the high strength to density ratio materials

described in the explanatory note to this

Section.

(e) Ko∏paki górne/Ko∏paki dolne

(e) Top caps/Bottom caps

Elementy w kszta∏cie tarczy o Êrednicy mi´dzy

75 mm (3 cale) i 400 mm (16 cali), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane tak, ˝e pasujà

do koƒców rury wirnika, a zatem zamykajà UF6

w obr´bie rury wirnika; w pewnych przypadkach

s∏u˝à do podtrzymywania, utrzymywania lub zamykania (jako zintegrowana cz´Êç) górnej p∏aszczyzny noÊnej (ko∏pak górny) albo do podtrzymywania silnika i dolnej p∏aszczyzny noÊnej (ko∏pak dolny); wytworzone z jednego z materia∏ów

o wysokiej wartoÊci stosunku wytrzyma∏oÊci do

g´stoÊci, które opisano w wyjaÊnieniu do niniejszej cz´Êci.

Disc-shaped components of between 75 mm

(3 in) and 400 mm (16 in) diameter especially

designed or prepared to fit to the ends of the

rotor tube, and so contain the UF6 within the

rotor tube, and in some cases to support, retain

or contain as an integrated part an element of

the upper bearing (top cap) or to carry the

rotating elements of the motor and lower

bearing (bottom cap), and manufactured from

one of the high strength to density ratio

materials described in the explanatory note to

this Section.

WyjaÊnienie

explanatory note

Materia∏ami stosowanymi do wytwarzania wirujàcych cz´Êci wirówki sà

The materials used for centrifuge rotating

components are

(a) Martenzytyczna stal starzejàca si´ (maraging), o wytrzyma∏oÊci na rozciàganie równej

2.05 x 109 N/m2 (300 000 funtów na cal kwadratowy) lub wi´kszej;

(a) Maraging steel capable of an ultimate tensile

strength of 2.05 x 109 N/m2 (300,000 psi) or

more;

(b) Stopy aluminium o wytrzyma∏oÊci na rozciàganie równej 0.46 x 109 N/m2 (67000 funtów

na cal kwadratowy) lub wi´kszej;

(b) Aluminium alloys capable of an ultimate

tensile strength of 0.46 x 109 N/m2 (67,000

psi) or more;

(c) Materia∏y o budowie w∏ókien, mo˝liwe do

stosowania w konstrukcjach kompozytowych, o w∏aÊciwym module spr´˝ystoÊci

równym co najmniej 12.3x106 m oraz o wytrzyma∏oÊci

w∏aÊciwej

na

rozciàganie

0.3x106 m lub wi´kszej („w∏aÊciwy modu∏

spr´˝ystoÊci” to modu∏ Younga, wyra˝ony

w jednostkach N/m2, podzielony przez ci´˝ar

w∏aÊciwy wyra˝ony w N/m3; „wytrzyma∏oÊç

w∏aÊciwa na rozciàganie” to wytrzyma∏oÊç na

rozciàganie wyra˝ona w N/m2, podzielona

przez ci´˝ar w∏aÊciwy wyra˝ony w N/m3).

(c) Filamentary materials suitable for use in

composite structures and having a specific

modulus of 12.3 x 106 m or greater and a

specific ultimate tensile strength of

0.3 x 106 m or greater (‘Specific Modulus’ is

the Young’s Modulus in N/m2 divided by the

specific weight in N/m3; ‘Specific Ultimate

Tensile Strength’ is the ultimate tensile

strength in N/m2 divided by the specific

weight in N/m3).

5.1.2. Elementy statyczne

5.1.2. Static components

(a) Magnetyczne elementy noÊne

(a) Magnetic suspension bearings

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane zespo∏y noÊne, z∏o˝one z magnesu pierÊcieniowego,

zawieszonego w obudowie wype∏nionej czynnikiem t∏umiàcym. Obudowa jest wytworzona z materia∏u odpornego na dzia∏anie UF6 (patrz wyjaÊnienie do cz´Êci 5.2.). Ten magnes sprz´ga si´ z rdzeniem lub drugim magnesem zainstalowanym na

ko∏paku opisanym w cz´Êci 5.1.1.e.). Magnes mo˝e

mieç kszta∏t pierÊcienia o stosunku obwodu zewn´trznego do wewn´trznego równym lub mniejszym ni˝ 1.6:1. Magnes mo˝e byç w postaci o poczàtkowej

wartoÊci

przenikalnoÊci

równej

0.15 H/m (120000 w jednostkach CGS), albo o remanencji równej 98.5% lub wi´kszej, albo o magnetyzacji przekraczajàcej 80 kJ/m3 (107 oerstedów). Poza zwyk∏ymi w∏aÊciwoÊciami materia∏owymi konieczne jest równie˝ spe∏nienie warunku,

˝eby odchylenie osi magnetycznych od osi geometrycznych by∏o ograniczone do bardzo ma∏ych war-

Especially designed or prepared bearing

assemblies consisting of an annular magnet

suspended within a housing containing a

damping medium. The housing will be

manufactured from a UF6-resistant material (see

explanatory note to Section 5.2.). The magnet

couples with a pole piece or a second magnet

fitted to the top cap described in Section

5.1.1.(e). The magnet may be ring-shaped with a

relation between outer and inner diameter

smaller or equal to 1.6:1. The magnet may be in

a form having an initial permeability of 0.15 H/m

(120,000 in CGS units) or more, or a remanence

of 98.5% or more, or an energy product of

greater than 80 kJ/m3 (107 gauss-oersteds). In

addition to the usual material properties, it is a

prerequisite that the deviation of the magnetic

axes from the geometrical axes is limited to very

small tolerances (lower than 0.1 mm or 0.004 in)

toÊci tolerancji (mniejszych ni˝ 0.1 mm lub

0.004 cala) lub stawia si´ szczególne wymagania

co do jednorodnoÊci materia∏u, z którego zbudowany jest magnes.

or that homogeneity of the material of the

magnet is specially called for.

(b) ¸o˝yska/T∏umiki drgaƒ

(b) Bearings/Dampers

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

∏o˝yska, sk∏adajàce si´ z zespo∏ów czop/panewka, zamocowanych na t∏umiku drgaƒ. Czop jest

na ogó∏ zbudowany jako wa∏ z utwardzonej stali, z jednej strony zakoƒczony pó∏kulà, a z drugiej

z mo˝liwoÊcià zamocowania do ko∏paka dolnego, jak wspomniano w punkcie 5.1.1.(e). Mo˝liwe jest równie˝ po∏àczenie wa∏u z ∏o˝yskiem hydrodynamicznym. Panewka ma kszta∏t tabletki

z pó∏kulistym wg∏´bieniem na jednej z powierzchni. Elementy te sà cz´sto dostarczane

osobno, niezale˝nie od t∏umika drgaƒ.

Especially designed or prepared bearings

comprising a pivot/cup assembly mounted on a

damper. The pivot is normally a hardened steel

shaft with a hemisphere at one end with a means

of attachment to the bottom cap described in

section 5.1.1.(e) at the other. The shaft may

however have a hydrodynamic bearing

attached. The cup is pellet-shaped with a

hemispherical indentation in one surface. These

components are often supplied separately to the

damper.

(c) Pompy molekularne

(c) Molecular pumps

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

walce, o spiralnych bruzdach wykonanych metodà obróbki skrawaniem powierzchni wewn´trznych lub metodà wyciskania oraz otworach wykonanych metodà obróbki skrawaniem powierzchni wewn´trznych. Typowe wymiary to: 75

mm (3 cale) do 400 mm (16 cali) dla Êrednicy wewn´trznej, 10 mm (0.4 cala) lub wi´cej dla gruboÊci Êcian, przy d∏ugoÊci równej lub wi´kszej ni˝

Êrednica. Bruzdy majà na ogó∏ przekrój prostokàtny i g∏´bokoÊç 2 mm (0.08 cala) lub wi´kszà.

Especially designed or prepared cylinders

having internally machined or extruded helical

grooves and internally machined bores. Typical

dimensions are as follows: 75 mm (3 in) to

400 mm (16 in) internal diameter, 10 mm (0.4 in)

or more wall thickness, with the length equal to

or greater than the diameter. The grooves are

typically rectangular in cross-section and 2 mm

(0.08 in) or more in depth.

(d) Stojany silnika

(d) Motor stators

Stojany o kszta∏cie pierÊcieniowym, specjalnie

zaprojektowane lub przystosowane do silników

synchronicznych o du˝ej pr´dkoÊci z uzwojeniem wielofazowym, pracujàce w warunkach

pró˝ni z cz´stotliwoÊcià z zakresu 600—2000 Hz

i mocà z zakresu 50—1000 VA. Stojan sk∏ada si´

z uzwojenia wielofazowego nawini´tego na laminowany kad∏ub ˝elazny, zbudowany z cienkich warstw, na ogó∏ o gruboÊci 2.0 mm

(0.08 cala) lub mniejszej.

Especially designed or prepared ring-shaped

stators for high speed multiphase AC hysteresis

(or reluctance) motors for synchronous

operation within a vacuum in the frequency

range of 600 — 2000 Hz and a power range of

50 — 1000 VA. The stators consist of multi-phase

windings on a laminated low loss iron core

comprised of thin layers typically 2.0 mm

(0.08 in) thick or less.

(e) Obudowa wirówki/ odbiorów

(e) Centrifuge housing/recipients

Elementy specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do umieszczenia w nich zespo∏u rur

wirnika wirówki gazowej. Obudowa sk∏ada si´ ze

sztywnego walca o Êcianach o gruboÊci do

30 mm (1.2 cala), o koƒcach poddanych precyzyjnej obróbce dla zamocowania ∏o˝ysk oraz

z jednà lub wi´kszà liczbà kryz mocujàcych. Poddane obróbce koƒce sà wzajemnie równoleg∏e

i sà prostopad∏e do wzd∏u˝nej osi walca z dok∏adnoÊcià do 0.05 stopnia. Mo˝e te˝ byç obudowa typu „plaster miodu”, w celu pomieszczenia

kilku rur wirnika. Obudowy sà wykonywane

z materia∏ów odpornych na korozj´ wywo∏ywanà dzia∏aniem UF6 lub sà zabezpieczane przy

u˝yciu takich materia∏ów.

Components especially designed or prepared to

contain the rotor tube assembly of a gas

centrifuge. The housing consists of a rigid

cylinder of wall thickness up to 30 mm (1.2 in)

with precision machined ends to locate the

bearings and with one or more flanges for

mounting. The machined ends are parallel to

each other and perpendicular to the cylinder’s

longitudinal axis to within 0.05 degrees or less.

The housing may also be a honeycomb type

structure to accommodate several rotor tubes.

The housings are made of or protected by

materials resistant to corrosion by UF6.

(f) Odprowadzenia zbierajàce

(f) Scoops

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

rury o Êrednicy wewn´trznej do 12 mm (0.5 cala), s∏u˝àce do odprowadzania gazowego UF6

z wn´trza rury wirnika za pomocà rurki pi´trzàcej

Especially designed or prepared tubes of up to

12 mm (0.5 in) internal diameter for the

extraction of UF6 gas from within the rotor tube

by a Pitot tube action (that is, with an aperture

Pitota (czyli w sytuacji, gdy szczelina jest zwrócona w stron´ okr´˝nego ruchu gazu wewnàtrz

rury wirnika, na przyk∏ad dzi´ki zagi´ciu koƒca

ustawionej promieniowo rury), które mogà byç

zamocowane w centralnym uk∏adzie ekstrakcji

gazu. Rury sà wykonywane z materia∏ów odpornych na korozj´ wywo∏ywanà dzia∏aniem UF6

lub sà zabezpieczane przy u˝yciu takich materia∏ów.

facing into the circumferential gas flow within

the rotor tube, for example by bending the end

of a radially disposed tube) and capable of being

fixed to the central gas extraction system. The

tubes are made of or protected by materials

resistant to corrosion by UF6.

5.2. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady pomocnicze, wyposa˝enie i komponenty

przeznaczone dla zak∏adów wzbogacania stosujàcych wirówki gazowe

5.2. Especially designed or prepared auxiliary

systems, equipment and components for gas

centrifuge enrichment plants

Wprowadzenie

Introductory note

Uk∏ady pomocnicze, wyposa˝enie i komponenty

przeznaczone dla zak∏adów wzbogacania stosujàcych wirówki gazowe sà to uk∏ady przemys∏owe,

konieczne, aby doprowadziç UF6 do wirówek, aby

po∏àczyç poszczególne wirówki ze sobà w celu

utworzenia kaskad (lub stopni) umo˝liwiajàcych

osiàganie coraz wy˝szych stopni wzbogacenia

oraz by wydobyç z wirówek „produkt” i „pozosta∏oÊci” UF6, a tak˝e wyposa˝enie niezb´dne do nap´dzania wirówek lub do sterowania obiektem.

The

auxiliary

systems,

equipment

and

components for a gas centrifuge enrichment plant

are the systems of plant needed to feed UF6 to the

centrifuges, to link the individual centrifuges to

each other to form cascades (or stages) to allow

for progressively higher enrichments and to

extract the ‘product’ and ‘tails’ UF6 from the

centrifuges, together with the equipment required

to drive the centrifuges or to control the plant.

W normalnych warunkach UF6 jest odparowywany z postaci sta∏ej przy u˝yciu ogrzewanych autoklawów i w postaci gazowej jest rozprowadzany

do wirówek za pomocà rurociàgu kolektora kaskady. Wyp∏ywajàce z kaskady gazowe strumienie

„produktu” i „pozosta∏oÊci” UF6 mogà byç przenoszone rurociàgiem kolektora kaskady do zimnych pu∏apek (pracujàcych w temperaturze oko∏o

203 K czyli –70°C), gdzie ulegajà kondensacji przed

ich przes∏aniem do odpowiednich pojemników

s∏u˝àcych do ich transportu lub przechowywania.

Ze wzgl´du na to, ˝e w zak∏adzie wzbogacania pracuje wiele tysi´cy ustawionych w kaskady wirówek, to znajduje si´ tam wiele kilometrów rurociàgów z tysiàcami po∏àczeƒ spawanych, przy zachowaniu sporego stopnia powtarzalnoÊci uk∏adu

i rozmieszczenia. Wyposa˝enie, komponenty

i uk∏ady rurociàgów sà wytwarzane z przestrzeganiem bardzo wysokich standardów w odniesieniu

do zachowania pró˝ni i stopnia czystoÊci.

Normally UF6 is evaporated from the solid using

heated autoclaves and is distributed in gaseous

form to the centrifuges by way of cascade header

pipework. The ‘product’ and ‘tails’ UF6 gaseous

streams flowing from the centrifuges are also

passed by way of cascade header pipework to cold

traps (operating at about 203 K (-70°C)) where they

are condensed prior to onward transfer into

suitable containers for transportation or storage.

Because an enrichment plant consists of many

thousands of centrifuges arranged in cascades

there are many kilometers of cascade header

pipework, incorporating thousands of welds with

a substantial amount of repetition of layout. The

equipment, components and piping systems are

fabricated to very high vacuum and cleanliness

standards.

5.2.1. Uk∏ady zasilania/ Uk∏ady odprowadzania produktu i pozosta∏oÊci

5.2.1. Feed systems/product and tails withdrawal

systems

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady technologiczne, obejmujàce

Especially designed

systems including

or

prepared

process

Autoklawy (lub stacje) zasilajàce, stosowane do

podawania UF6 do kaskad wirówek pod ciÊnieniem do 100 kPa (15 funtów na cal kwadratowy)

z pr´dkoÊcià 1 kg/godz. lub wi´kszà;

Desublimatory (lub zimne pu∏apki), stosowane

do usuwania UF6 z kaskad pod ciÊnieniem do

3 kPa (0.5 funta na cal kwadratowy). Desublimatory mogà byç ch∏odzone do 203 K (–70°C)

i ogrzewane do 343 K (70°C);

Stacje „produktu” i „pozosta∏oÊci”, stosowane

do zamykania UF6 w pojemnikach.

Takie rurociàgi i wyposa˝enie zak∏adu sà ca∏kowicie wykonane z materia∏ów odpornych na ko-

Feed autoclaves (or stations), used for passing

UF6 to the centrifuge cascades at up to 100 kPa

(15 psi) and at a rate of 1 kg/h or more;

Desublimers (or cold traps) used to remove UF6

from the cascades at up to 3 kPa (0.5 psi)

pressure. The desublimers are capable of being

chilled to 203 K (–70°C) and heated to 343 K

(70°C);

‘Product’ and ‘Tails’ stations used for trapping

UF6 into containers.

This plant, equipment and pipework is wholly

made of or lined with UF6-resistant materials

rozj´ powodowanà dzia∏aniem UF6 lub sà zabezpieczane przy u˝yciu takich materia∏ów (patrz

wyjaÊnienie do niniejszej cz´Êci) i sà wytwarzane z zachowaniem bardzo wysokich standardów

w odniesieniu do zachowania pró˝ni i stopnia

czystoÊci.

5.2.2. Uk∏ady rurociàgów i rur rozga∏´ênych

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

rurociàgi i rury rozga∏´êne do przesy∏ania UF6

pomi´dzy kaskadami wirówek. Sieç rurociàgów

tworzy zwykle uk∏ad „potrójnego” kolektora,

w którym ka˝da wirówka jest pod∏àczona do jednej z rur rozga∏´ênych. Prowadzi to wi´c do istotnej powtarzalnoÊci formy. Sieç rurociàgów jest

w ca∏oÊci wykonana z materia∏ów odpornych na

dzia∏anie UF6 (patrz wyjaÊnienie do niniejszej

cz´Êci), z zachowaniem bardzo wysokich standardów w odniesieniu do zachowania pró˝ni

i stopnia czystoÊci.

5.2.3. Spektrometry masowe UF6/êród∏a jonów

Poz. 145

(see explanatory note to this section) and is

fabricated to very high vacuum and cleanliness

standards.

5.2.2. Machine header piping systems

Especially designed or prepared piping systems

and header systems for handling UF6 within the

centrifuge cascades. The piping network is

normally of the ‘triple’ header system with each

centrifuge connected to each of the headers.

There is thus a substantial amount of repetition

in its form. It is wholly made of UF6-resistant

materials (see explanatory note to this section)

and is fabricated to very high vacuum and

cleanliness standards.

5.2.3. UF6 mass spectrometers/ion sources

Spektrometry masowe magnetyczne lub kwadrupolowe, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do pobierania w systemie „on-line”

próbek materia∏u wejÊciowego, produktu lub

pozosta∏oÊci ze strumieni gazowego UF6 oraz

charakteryzujàce si´ wszystkimi z podanych ni˝ej cech

Especially designed or prepared magnetic or

quadrupole mass spectrometers capable of

taking ‘on-line’ samples of feed, product or tails,

from UF6 gas streams and having all of the

following characteristics

1. Równa jednoÊci zdolnoÊç rozdzielcza dla mas

atomowych przekraczajàcych 320;

1. Unit resolution for atomic mass unit greater

than 320;

2. èród∏a jonów zbudowane z nichromu lub wy∏o˝one nichromem albo niklowane lub pokryte stopem Monela;

2. Ion sources constructed of or lined with

nichrome or monel or nickel plated;

3. Jonizacja wywo∏ana bombardowaniem elektronami;

3. Electron bombardment ionization sources;

4. Uk∏ad zbierania odpowiedni do prowadzenia

analizy izotopowej.

4. Having a collector system suitable for isotopic

analysis.

5.2.4. Zmieniacze cz´stotliwoÊci

5.2.4. Frequency changers

Zmieniacze cz´stotliwoÊci (nazywane te˝ konwerterami lub inwerterami), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do zasilania stojanów silnika, zdefiniowanych w punkcie 5.1.2.(d),

lub cz´Êci, komponenty i podzespo∏y takich

zmieniaczy cz´stotliwoÊci, charakteryzujàce si´

wszystkimi z podanych ni˝ej cech

Frequency changers (also known as converters

or invertors) especially designed or prepared to

supply motor stators as defined under 5.1.2.(d),

or parts, components and sub-assemblies of

such frequency changers having all of the

following characteristics

1. Wielofazowy pràd wyjÊciowy o cz´stotliwoÊci

od 600 do 2000 Hz;

1. A multiphase output of 600 to 2000 Hz;

2. Du˝a stabilnoÊç (regulacja cz´stotliwoÊci z dok∏adnoÊcià lepszà od 0.1%);

2. High stability (with frequency control better

than 0.1%);

3. Ma∏e odkszta∏cenie harmoniczne (mniej ni˝

2%); oraz

3. Low harmonic distortion (less than 2%); and

4. SprawnoÊç przekraczajàca 80%.

4. An efficiency of greater than 80%.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Wymienione wy˝ej urzàdzenia albo wchodzà w bezpoÊredni kontakt z gazem technologicznym UF6, albo s∏u˝à do bezpoÊredniego sterowania wirówkami

i przep∏ywem gazu z wirówki do wirówki oraz z kaskady do kaskady.

The items listed above either come into direct

contact with the UF6 process gas or directly control

the centrifuges and the passage of the gas from

centrifuge to centrifuge and cascade to cascade.

Do materia∏ów odpornych na korozyjne dzia∏anie

UF6 nale˝à: stal nierdzewna, aluminium, stopy aluminium, nikiel lub stopy zawierajàce 60% lub wi´cej

niklu.

Materials resistant to corrosion by UF6 include

stainless steel, aluminium, aluminium alloys, nickel

or alloys containing 60% or more nickel.

5.3. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

zespo∏y i komponenty wykorzystywane w zak∏adach wzbogacania metodà dyfuzji gazowej

5.3. Especially designed or prepared assemblies and

components for use in gaseous diffusion

enrichment

Wprowadzenie

Introductory note

W metodzie rozdzielania izotopów uranu z zastosowaniem dyfuzji gazowej g∏ównymi zespo∏ami

technologicznymi sà: specjalna porowata bariera

do dyfuzji gazu, wymiennik ciep∏a do ch∏odzenia

gazu (ogrzanego podczas spr´˝ania), zawory

uszczelniajàce i zawory sterujàce oraz rurociàgi.

Poniewa˝ technologia dyfuzji gazowej wykorzystuje szeÊciofluorek uranu (UF6), wi´c ca∏e wyposa˝enie, rurociàgi i powierzchnie oprzyrzàdowania (majàce stycznoÊç z gazem) muszà byç wykonane z materia∏ów odpornych na stycznoÊç z UF6.

Zak∏ad stosujàcy dyfuzj´ gazowà wykorzystuje

pewnà liczb´ takich zespo∏ów, a zatem iloÊç mo˝e

stanowiç wa˝nà wskazówk´ co do ostatecznego

wykorzystania.

In the gaseous diffusion method of uranium

isotope separation, the main technological

assembly is a special porous gaseous diffusion

barrier, heat exchanger for cooling the gas (which

is heated by the process of compression), seal

valves and control valves, and pipelines.

Inasmuch as gaseous diffusion technology uses

uranium hexafluoride (UF6), all equipment,

pipeline and instrumentation surfaces (that come

in contact with the gas) must be made of materials

that remain stable in contact with UF6. A gaseous

diffusion facility requires a number of these

assemblies, so that quantities can provide an

important indication of end use.

5.3.1. Gazowe bariery dyfuzyjne

5.3.1. Gaseous diffusion barriers

(a) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane cienkie, porowate filtry, o rozmiarach porów od 100 do 1000 Å (angstremów), gruboÊci 5 mm (0.2 cala) lub mniejszej, zaÊ w postaci rurowej o Êrednicy 25 mm (1 cal) lub mniejszej, wykonane z materia∏ów metalicznych,

ceramicznych lub polimerów, odpornych na

korozj´ wywo∏ywanà przez UF6 oraz

(a) Especially designed or prepared thin, porous

filters, with a pore size of 100—1,000 Å

(angstroms), a thickness of 5 mm (0.2 in) or

less, and for tubular forms, a diameter of

25 mm (1 in) or less, made of metallic,

polymer or ceramic materials resistant to

corrosion by UF6, and

(b) specjalnie przygotowane zwiàzki lub proszki,

s∏u˝àce do wytwarzania takich filtrów. Takie

zwiàzki lub proszki obejmujà nikiel lub stopy

zawierajàce 60% lub wi´cej niklu, tlenek glinowy lub odporne na dzia∏anie UF6 poddane

zupe∏nemu fluorowaniu polimery w´glowodorowe o stopniu czystoÊci 99.9% lub wi´kszym, o rozmiarach czàstek mniejszych ni˝

10 mikronów oraz o wysokim stopniu jednorodnoÊci rozmiarów czàstek, które przygotowano specjalnie do wytwarzania gazowych

barier dyfuzyjnych.

(b) especially prepared compounds or powders

for the manufacture of such filters. Such

compounds and powders include nickel or

alloys containing 60 per cent or more nickel,

aluminium oxide, or UF6-resistant fully

fluorinated hydrocarbon polymers having a

purity of 99.9 per cent or more, a particle size

less than 10 microns, and a high degree of

particle size uniformity, which are especially

prepared for the manufacture of gaseous

diffusion barriers.

5.3.2. Obudowy uk∏adów dyfuzyjnych

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

hermetycznie uszczelniane zbiorniki w kszta∏cie

walca o Êrednicy wi´kszej ni˝ 300 mm (12 cali)

i d∏ugoÊci przekraczajàcej 900 mm (35 cali), lub

zbiorniki prostopad∏oÊcienne o porównywalnych rozmiarach, posiadajàce jedno z∏àcze wlotowe i dwa wylotowe, których Êrednice przekraczajà 50 mm (2 cale), s∏u˝àce do umieszczenia

w nich gazowej bariery dyfuzyjnej, wykonane

lub wy∏o˝one materia∏em odpornym na dzia∏anie UF6 i przeznaczone do zamontowania w pozycji poziomej lub pionowej.

5.3.3. Spr´˝arki i dmuchawy gazu

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

spr´˝arki osiowe, wirnikowe lub wyporowe, lub

dmuchawy gazu o zdolnoÊci zasysania UF6 rów-

5.3.2. Diffuser housings

Especially designed or prepared hermetically

sealed cylindrical vessels greater than 300 mm

(12 in) in diameter and greater than 900 mm

(35 in) in length, or rectangular vessels of

comparable dimensions, which have an inlet

connection and two outlet connections all of

which are greater than 50 mm (2 in) in diameter,

for containing the gaseous diffusion barrier,

made of or lined with UF6-resistant materials

and designed for horizontal or vertical

installation.

5.3.3. Compressors and gas blowers

Especially designed or prepared axial,

centrifugal,

or

positive

displacement

compressors, or gas blowers with a suction

nej 1 m3/min lub wi´kszej, z ciÊnieniem wylotowym do kilkuset kPa (100 funtów na cal kwadratowy), przewidziane do d∏ugotrwa∏ej pracy

w Êrodowisku UF6, wyposa˝one lub nie w silnik

elektryczny odpowiedniej mocy, a tak˝e pojedyncze zespo∏y do monta˝u takich spr´˝arek

i dmuchaw gazu. Takie spr´˝arki i dmuchawy gazu majà stosunek ciÊnieƒ o wartoÊci od 2:1 do 6:1

i sà wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 lub wy∏o˝one takimi materia∏ami.

5.3.4. Uszczelnienia wa∏ów rotacyjnych

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uszczelnienia pró˝niowe, ze z∏àczami wlotu i wylotu, s∏u˝àce do uszczelnienia wa∏u ∏àczàcego

wirnik spr´˝arki lub dmuchawy gazu z silnikiem

nap´dowym w celu zapewnienia niezawodnego

uszczelnienia, zapobiegajàcego przenikaniu powietrza do wype∏nionej gazem UF6 komory spr´˝arki lub dmuchawy. Takie uszczelnienia sà zwykle zaprojektowane tak, by zapewniç, ˝e przeciek

gazu buforowego jest mniejszy ni˝ 1000 cm3/min

(60 cali3/min).

5.3.5. Wymienniki ciep∏a do ch∏odzenia UF6

Poz. 145

volume capacity of 1 m3/min or more of UF6, and

with a discharge pressure of up to several

hundred kPa (100 psi), designed for long-term

operation in the UF6 environment with or

without an electrical motor of appropriate

power, as well as separate assemblies of such

compressors

and

gas

blowers.

These

compressors and gas blowers have a pressure

ratio between 2:1 and 6:1 and are made of, or

lined with, materials resistant to UF6.

5.3.4. Rotary shaft seals

Especially designed or prepared vacuum seals,

with seal feed and seal exhaust connections, for

sealing the shaft connecting the compressor or

the gas blower rotor with the driver motor so as

to ensure a reliable seal against in-leaking of air

into the inner chamber of the compressor or gas

blower which is filled with UF6. Such seals are

normally designed for a buffer gas in-leakage

rate of less than 1000 cm3/min (60 in3/min).

5.3.5. Heat exchangers for cooling UF6

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

wymienniki ciep∏a, wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 (oprócz stali nierdzewnej) lub wy∏o˝one takimi materia∏ami, albo

z miedzi albo z dowolnej kombinacji tych metali

i przeznaczone do utrzymania zwiàzanych z przeciekiem zmian ciÊnienia poni˝ej wartoÊci 10 Pa

(0.0015 funtów na cal kwadratowy) na godzin´

przy ró˝nicy ciÊnieƒ równej 100 kPa (15 funtów

na cal kwadratowy).

Especially

designed

or

prepared

heat

exchangers made of or lined with UF6-resistant

materials (except stainless steel) or with copper

or any combination of those metals, and

intended for a leakage pressure change rate of

less than 10 Pa (0.0015 psi) per hour under a

pressure difference of 100 kPa (15 psi).

5.4. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady pomocnicze, wyposa˝enie i komponenty

stosowane w zak∏adach wzbogacania metodà dyfuzji gazowej

5.4. Especially designed or prepared auxiliary

systems, equipment and components for use in

gaseous diffusion enrichment

Wprowadzenie

Introductory note

Uk∏ady pomocnicze, wyposa˝enie i komponenty

przeznaczone dla zak∏adów wzbogacania metodà

dyfuzji gazowej sà to uk∏ady przemys∏owe, konieczne, by doprowadziç UF6 do zespo∏ów dyfuzji

gazowej, by po∏àczyç poszczególne zespo∏y ze sobà w celu utworzenia kaskad (lub stopni) umo˝liwiajàcych osiàganie coraz wy˝szych stopni wzbogacenia oraz by wydobyç z kaskad „produkt”

i „pozosta∏oÊci”UF6. Ze wzgl´du na du˝à bezw∏adnoÊç kaskad dyfuzyjnych ka˝de przerwanie pracy

kaskad, a zw∏aszcza ich wy∏àczenie, wià˝e si´ z powa˝nymi skutkami. A zatem w zak∏adzie wzbogacania metodà dyfuzji gazowej bardzo istotne jest

Êcis∏e i ciàg∏e utrzymywanie warunków pró˝ni we

wszystkich uk∏adach technologicznych, automatyczne zapobieganie awariom oraz precyzyjne, automatyczne sterowanie przep∏ywem gazu. To

wszystko powoduje, ˝e zak∏ad powinien byç wyposa˝ony w liczne specjalne uk∏ady pomiarowe,

regulujàce i sterujàce.

The

auxiliary

systems,

equipment

and

components for gaseous diffusion enrichment

plants are the systems of plant needed to feed UF6

to the gaseous diffusion assembly, to link the

individual assemblies to each other to form

cascades (or stages) to allow for progressively

higher enrichments and to extract the ‘product’

and ‘tails’ UF6 from the diffusion cascades.

Because of the high inertial properties of diffusion

cascades, any interruption in their operation, and

especially their shut-down, leads to serious

consequences. Therefore, a strict and constant

maintenance of vacuum in all technological

systems, automatic protection from accidents,

and precise automated regulation of the gas flow

is of importance in a gaseous diffusion plant. All

this leads to a need to equip the plant with a large

number of special measuring, regulating and

controlling systems.

W normalnych warunkach UF6 jest odparowywany z walców umieszczonych w autoklawach,

i w postaci gazowej jest odprowadzany do punktu

Normally UF6 is evaporated from cylinders placed

within autoclaves and is distributed in gaseous

form to the entry point by way of cascade header

wejÊcia za pomocà rurociàgu i rur rozga∏´ênych

kaskady. Wyp∏ywajàce z punktu wyjÊcia gazowe

strumienie „produktu” i „pozosta∏oÊci” UF6 mogà

byç przenoszone rurociàgiem kolektora kaskady

albo do zimnych pu∏apek albo do stacji spr´˝ania,

gdzie gaz UF6 ulega skropleniu przed umieszczeniem w odpowiednich pojemnikach s∏u˝àcych do

jego transportu lub przechowywania. Ze wzgl´du

na to, ˝e w zak∏adzie wzbogacania metodà dyfuzji

gazowej pracuje wiele ustawionych w kaskady zespo∏ów dyfuzji gazowej, to znajduje si´ tam wiele

kilometrów rurociàgów rozga∏´ênych z tysiàcami

po∏àczeƒ spawanych, przy zachowaniu sporego

stopnia powtarzalnoÊci uk∏adu i rozmieszczenia.

Wyposa˝enie, komponenty i uk∏ady rurociàgów sà

wytwarzane z przestrzeganiem bardzo wysokich

standardów w odniesieniu do zachowania pró˝ni

i stopnia czystoÊci.

pipework. The ‘product’ and ‘tails’ UF6 gaseous

streams flowing from exit points are passed by

way of cascade header pipework to either cold

traps or to compression stations where the UF6

gas is liquefied prior to onward transfer into

suitable containers for transportation or storage.

Because a gaseous diffusion enrichment plant

consists of a large number of gaseous diffusion

assemblies arranged in cascades, there are many

kilometers of cascade header pipework,

incorporating thousands of welds with substantial

amounts of repetition of layout. The equipment,

components and piping systems are fabricated to

very high vacuum and cleanliness standards.

5.4.1. Uk∏ady zasilania/uk∏ady odprowadzania produktu i pozosta∏oÊci

5.4.1. Feed systems/product and tails withdrawal

systems

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady technologiczne, mogàce pracowaç pod

ciÊnieniem 300 kPa (45 funtów na cal kwadratowy) lub ni˝szym, obejmujàce

Especially designed or prepared process

systems, capable of operating at pressures of

300 kPa (45 psi) or less, including

Autoklawy (lub stacje) zasilajàce, stosowane do

podawania UF6 do kaskad dyfuzji gazowej;

Feed autoclaves (or systems), used for passing

UF6 to the gaseous diffusion cascades;

Desublimatory (lub zimne pu∏apki), stosowane

do usuwania UF6 z kaskad dyfuzji gazowej;

Desublimers (or cold traps) used to remove UF6

from diffusion cascades;

Stacje skraplania, gdzie gaz UF6 z kaskady jest

spr´˝any i och∏adzany i przechodzi w postaç ciek∏à;

Liquefaction stations where UF6 gas from the

cascade is compressed and cooled to form liquid

UF6;

Stacje „produktu” i „pozosta∏oÊci”, s∏u˝àce do

odprowadzania UF6 do pojemników.

‘Product’ or ‘tails’ stations used for transferring

UF6 into containers.

5.4.2. Uk∏ady rurociàgów i rur rozga∏´ênych

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady rurociàgów i rur rozga∏´ênych, s∏u˝àce do

przesy∏ania UF6 w obr´bie kaskady dyfuzji gazowej. Rurociàg taki tworzy zwykle uk∏ad „podwójnego” kolektora, w którym ka˝da komórka jest

po∏àczona z ka˝dym z kolektorów.

5.4.3. Uk∏ady pró˝niowe

5.4.2. Header piping systems

Especially designed or prepared piping systems

and header systems for handling UF6 within the

gaseous diffusion cascades. This piping network

is normally of the ”double” header system with

each cell connected to each of the headers.

5.4.3. Vacuum systems

(a) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane rozga∏´zienia pró˝niowe, komory pró˝niowe i pompy pró˝niowe o wydajnoÊci ssania

równej 5 m3/min (175 stóp szeÊciennych/min)

lub wi´kszej.

(a) Especially designed or prepared large

vacuum manifolds, vacuum headers and

vacuum pumps having a suction capacity of

5 m3/min (175 ft3/min) or more.

(b) Pompy pró˝niowe specjalnie zaprojektowane do pracy w atmosferze zawierajàcejUF6,

wykonane z aluminium, niklu lub stopów zawierajàcych ponad 60% niklu, lub wy∏o˝one

takimi materia∏ami. Mogà to byç pompy wirowe lub wyporowe, mogà byç wyposa˝one

w uszczelnienia wykonane z fluoropochodnych w´glowodorów i mogà mieç specjalne

ciecze robocze.

(b) Vacuum pumps especially designed for

service in UF6-bearing atmospheres made of,

or lined with, aluminium, nickel, or alloys

bearing more than 60% nickel. These pumps

may be either rotary or positive, may have

displacement and fluorocarbon seals, and

may have special working fluids present.

5.4.4. Specjalne zawory odcinajàce i sterujàce

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

zawory odcinajàce, sterowane r´cznie lub automatycznie, oraz mieszkowe zawory sterujàce,

5.4.4. Special shut-off and control valves

Especially designed or prepared manual or

automated shut-off and control bellows valves

made of UF6-resistant materials with a diameter

wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie

UF6, o Êrednicy od 40 do 1500 mm (1.5 do 59 cali), instalowane w uk∏adach g∏ównych i pomocniczych pracujàcych w zak∏adach wzbogacania

metodà dyfuzji gazowej.

5.4.5. Spektrometry masowe UF6/êród∏a jonów

Poz. 145

of 40 to 1500 mm (1.5 to 59 in) for installation in

main and auxiliary systems of gaseous diffusion

enrichment plants.

5.4.5. UF6 mass spectrometers/ion sources

Spektrometry masowe magnetyczne lub kwadrupolowe, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do pobierania w systemie „on-line”

próbek materia∏u wejÊciowego, produktu lub

pozosta∏oÊci ze strumieni gazowego UF6 oraz

charakteryzujàce si´ wszystkimi z podanych ni˝ej cech

Especially designed or prepared magnetic or

quadrupole mass spectrometers capable of

taking ”on-line” samples of feed, product or

tails, from UF6 gas streams and having all of the

following characteristics

1. Równa jednoÊci zdolnoÊç rozdzielcza dla mas

atomowych przekraczajàcych 320;

1. Unit resolution for atomic mass unit greater

than 320;

2. èród∏a jonów zbudowane z nichromu lub wy∏o˝one nichromem albo niklowane lub pokryte stopem Monela;

2. Ion sources constructed of or lined with

nichrome or monel or nickel plated;

3. Jonizacja wywo∏ana bombardowaniem elektronami;

3. Electron bombardment ionization sources;

4. Uk∏ad zbierania odpowiedni do prowadzenia

analizy izotopowej.

4. Collector system suitable for isotopic analysis.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Wymienione wy˝ej urzàdzenia albo wchodzà

w bezpoÊredni kontakt z gazem technologicznym UF6, albo s∏u˝à do bezpoÊredniego sterowania przep∏ywem gazu w kaskadzie. Wszystkie

powierzchnie, które bezpoÊrednio stykajà si´

z gazem technologicznym, sà wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 albo wy∏o˝one takimi materia∏ami. Dla celów niniejszej cz´Êci, odnoszàcej si´ do urzàdzeƒ wykorzystywanych przy dyfuzji gazowej, do materia∏ów odpornych na korozyjne dzia∏anie UF6 nale˝à: stal nierdzewna, aluminium, stopy aluminium, nikiel

lub stopy zawierajàce 60% lub wi´cej niklu oraz

odporne na dzia∏anie UF6 poddane zupe∏nemu

fluorowaniu polimery w´glowodorowe.

The items listed above either come into direct

contact with the UF6 process gas or directly

control the flow within the cascade. All surfaces

which come into contact with the process gas

are wholly made of, or lined with, UF6-resistant

materials. For the purposes of the sections

relating to gaseous diffusion items the materials

resistant to corrosion by UF6 include stainless

steel, aluminium, aluminium alloys, aluminium

oxide, nickel or alloys containing 60% or more

nickel and UF6-resistant fully fluorinated

hydrocarbon polymers.

5.5. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady, wyposa˝enie i komponenty, stosowane

w zak∏adach wzbogacania metodà aerodynamicznà

5.5. Especially designed or prepared systems,

equipment and components for use in

aerodynamic enrichment plants

Wprowadzenie

Introductory note

W procesach wzbogacania metodà aerodynamicznà mieszanina gazowego UF6 i lekkiego gazu (wodór lub hel) podlega spr´˝aniu, a nast´pnie przechodzi przez zespo∏y rozdzielajàce, w których rozdzielenie nast´puje na skutek powstania du˝ych

si∏ odÊrodkowych dzi´ki geometrii zakrzywionych

Êcianek. Opracowano dwa rodzaje takich procesów: proces rozdzielania metodà dyszowà oraz

proces rozdzielania metodà rurek wirowych.

W obu przypadkach g∏ówne komponenty stopnia

rozdzielania obejmujà: walcowe zbiorniki, b´dàce

obudowami specjalnych elementów rozdzielajàcych (dysz lub rurek wirowych), spr´˝arki gazu

oraz wymienniki ciep∏a, odprowadzajàce ciep∏o

spr´˝ania. Zak∏ad stosujàcy metod´ aerodynamicznà potrzebuje wielu takich stopni, a wi´c ich

iloÊç mo˝e byç wa˝nym wskaênikiem planowane-

In aerodynamic enrichment processes, a mixture

of gaseous UF6 and light gas (hydrogen or helium)

is compressed and then passed through

separating elements wherein isotopic separation

is accomplished by the generation of high

centrifugal forces over a curved-wall geometry.

Two processes of this type have been successfully

developed: the separation nozzle process and the

vortex tube process. For both processes the main

components of a separation stage include

cylindrical vessels housing the special separation

elements (nozzles or vortex tubes), gas

compressors and heat exchangers to remove the

heat of compression. An aerodynamic plant

requires a number of these stages, so that

quantities can provide an important indication of

end use. Since aerodynamic processes use UF6,

go ostatecznego wykorzystania. Ze wzgl´du na to,

˝e w procesach aerodynamicznych wykorzystywany jest UF6, to ca∏e wyposa˝enie, rurociàgi i powierzchnie oprzyrzàdowania (majàce stycznoÊç

z gazem) muszà byç wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6.

all equipment, pipeline and instrumentation

surfaces (that come in contact with the gas) must

be made of materials that remain stable in contact

with UF6.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Wymienione wy˝ej urzàdzenia albo wchodzà

w bezpoÊredni kontakt z gazem technologicznym

UF6, albo s∏u˝à do bezpoÊredniego sterowania

przep∏ywem gazu w kaskadzie. Wszystkie powierzchnie, które bezpoÊrednio stykajà si´ z gazem technologicznym, sà wykonane z materia∏ów

odpornych na dzia∏anie UF6 albo zabezpieczane

takimi materia∏ami. Dla celów niniejszej cz´Êci, odnoszàcej si´ do urzàdzeƒ wykorzystywanych w aerodynamicznych metodach wzbogacania, do materia∏ów odpornych na korozyjne dzia∏anie UF6 nale˝à: miedê, stal nierdzewna, aluminium, stopy

aluminium, nikiel lub stopy zawierajàce 60% lub

wi´cej niklu oraz odporne na dzia∏anie UF6 poddane zupe∏nemu fluorowaniu polimery w´glowodorowe.

The items listed in this section either come into

direct contact with the UF6 process gas or directly

control the flow within the cascade. All surfaces

which come into contact with the process gas are

wholly made of or protected by UF6-resistant

materials. For the purposes of the section relating

to aerodynamic enrichment items, the materials

resistant to corrosion by UF6 include copper,

stainless steel, aluminium, aluminium alloys,

nickel or alloys containing 60% or more nickel and

UF6-resistant fully fluorinated hydrocarbon

polymers.

5.5.1. Dysze rozdzielajàce

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

dysze rozdzielajàce lub zespo∏y s∏u˝àce do ich

monta˝u. Dysze rozdzielajàce sk∏adajà si´ ze

szczelinowych, zakrzywionych kana∏ów o promieniu krzywizny mniejszym ni˝ 1 mm (typowa

wartoÊç to od 0.1 do 0.05 mm), odpornych na

wywo∏ywanà przez UF6 korozj´ i z ostrzem w dyszy, które rozdziela przep∏ywajàcy przez dysz´

gaz na dwie frakcje.

5.5.2. Rurki wirowe

5.5.1. Separation nozzles

Especially designed or prepared separation

nozzles and assemblies thereof. The separation

nozzles consist of slit-shaped, curved channels

having a radius of curvature less than 1 mm

(typically 0.1 to 0.05 mm), resistant to corrosion

by UF6 and having a knife-edge within the nozzle

that separates the gas flowing through the

nozzle into two fractions.

5.5.2. Vortex tubes

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

rurki wirowe oraz zespo∏y s∏u˝àce do ich monta˝u. Rurki wirowe majà kszta∏t walca lub sto˝kowy, sà wykonane z materia∏ów odpornych na korozyjne dzia∏anie UF6, majà Êrednic´ od 0.5 cm

do 4 cm, wartoÊç stosunku d∏ugoÊci do Êrednicy

20:1 lub mniejszà oraz posiadajà jeden lub wi´cej stycznych wlotów. Rurki te mogà byç wyposa˝one w koƒcówki typu dyszowego, zarówno

z jednego, jak i z obu koƒców.

Especially designed or prepared vortex tubes

and assemblies thereof. The vortex tubes are

cylindrical or tapered, made of or protected by

materials resistant to corrosion by UF6, having a

diameter of between 0.5 cm and 4 cm, a length

to diameter ratio of 20:1 or less and with one or

more tangential inlets. The tubes may be

equipped with nozzle-type appendages at either

or both ends.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Gaz zasilajàcy wchodzi do jednego z koƒców rurki wirowej wzd∏u˝ stycznej lub przez zawirowywacz albo w licznych po∏o˝eniach stycznych le˝àcych na obrze˝u rurki.

The feed gas enters the vortex tube tangentially

at one end or through swirl vanes or at

numerous tangential positions along the

periphery of the tube.

5.5.3. Spr´˝arki i dmuchawy gazu

5.5.3. Compressors and gas blowers

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

osiowe, wirnikowe lub wyporowe spr´˝arki albo

dmuchawy gazu, wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 lub wy∏o˝one takimi materia∏ami, o zdolnoÊci zasysania mieszaniny UF6

/gaz noÊny (wodór lub hel) równej 2 m3/min lub

wi´kszej.

Especially designed or prepared axial,

centrifugal

or

positive

displacement

compressors or gas blowers made of or

protected by materials resistant to corrosion by

UF6 and with a suction volume capacity of

2 m3/min or more of UF6/carrier gas (hydrogen

or helium) mixture.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Takie spr´˝arki i dmuchawy gazu majà na ogó∏

stosunek ciÊnieƒ o wartoÊci mi´dzy 1.2:1 i 6:1.

These compressors and gas blowers typically

have a pressure ratio between 1.2:1 and 6:1.

5.5.4. Uszczelnienia wa∏ów obrotowych

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uszczelnienia wa∏ów obrotowych, ze z∏àczami

wlotu i wylotu, s∏u˝àce do uszczelnienia wa∏u ∏àczàcego wirnik spr´˝arki lub dmuchawy gazu

z silnikiem nap´dowym w celu zapewnienia niezawodnego uszczelnienia, zapobiegajàcego wyciekaniu gazu technologicznego lub przenikaniu

powietrza albo gazu uszczelniajàcego do wewn´trznej komory spr´˝arki lub dmuchawy, wype∏nionej mieszaninà UF6 /gaz noÊny.

5.5.5. Wymienniki ciep∏a do ch∏odzenia UF6

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

wymienniki ciep∏a, wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 (oprócz stali nierdzewnej) lub zabezpieczone takimi materia∏ami.

5.5.6. Obudowy elementów rozdzielajàcych

Poz. 145

5.5.4. Rotary shaft seals

Especially designed or prepared rotary shaft

seals, with seal feed and seal exhaust

connections, for sealing the shaft connecting the

compressor rotor or the gas blower rotor with

the driver motor so as to ensure a reliable seal

against out-leakage of process gas or in-leakage

of air or seal gas into the inner chamber of the

compressor or gas blower which is filled with a

UF6/carrier gas mixture.

5.5.5. Heat exchangers for gas cooling

Especially

designed

or

prepared

heat

exchangers made of or protected by materials

resistant to corrosion by UF6.

5.5.6. Separation element housings

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

obudowy, wykonane z materia∏ów odpornych

na dzia∏anie UF6 (oprócz stali nierdzewnej) lub

zabezpieczone takimi materia∏ami, s∏u˝àce do

umieszczania w nich rurek wirowych lub dysz

rozdzielajàcych.

Especially designed or prepared separation

element housings, made of or protected by

materials resistant to corrosion by UF6, for

containing vortex tubes or separation nozzles.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Takie obudowy mogà byç zbiornikami w kszta∏cie walca, o Êrednicy przekraczajàcej 300 mm

oraz o d∏ugoÊci ponad 900 mm; mogà to byç prostopad∏oÊciany o porównywalnych rozmiarach

i mogà byç instalowane w pozycji poziomej lub

pionowej.

These housings may be cylindrical vessels

greater than 300 mm in diameter and greater

than 900 mm in length, or may be rectangular

vessels of comparable dimensions, and may be

designed for horizontal or vertical installation.

5.5.7. Uk∏ady zasilania/uk∏ady odprowadzania produktu i pozosta∏oÊci

5.5.7. Feed systems/product and tails withdrawal

systems

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady technologiczne stosowane w zak∏adach

wzbogacania, wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 (oprócz stali nierdzewnej)

lub zabezpieczone takimi materia∏ami, obejmujàce

Especially designed or prepared process

systems or equipment for enrichment plants

made of or protected by materials resistant to

corrosion by UF6, including

(a) Autoklawy zasilajàce, piece lub uk∏ady stosowane do podawania UF6 do ciàgów technologicznych wzbogacania;

(a) Feed autoclaves, ovens, or systems used for

passing UF6 to the enrichment process;

(b) Desublimatory (lub zimne pu∏apki), stosowane do usuwania UF6 z ciàgów technologicznych wzbogacania przed przekazaniem gazu

do podgrzania;

(b) Desublimers (or cold traps) used to remove

UF6 from the enrichment process for

subsequent transfer upon heating;

(c) Stacje skraplania lub zestalania, gdzie gaz

UF6 jest usuwany z ciàgów technologicznych

wzbogacania metodà spr´˝ania i skraplania

lub zestalania;

(c) Solidification or liquefaction stations used to

remove UF6 from the enrichment process by

compressing and converting UF6 to a liquid

or solid form;

(d) Stacje „produktu” i „pozosta∏oÊci”, s∏u˝àce

do odprowadzania UF6 do pojemników.

(d) ‘Product’ or ‘tails’ stations used

transferring UF6 into containers.

5.5.8. Uk∏ady rurociàgów i rur rozga∏´ênych

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady rurociàgów i rur rozga∏´ênych, wykonane

z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 lub zabezpieczone takimi materia∏ami, s∏u˝àce do

przesy∏ania UF6 w obr´bie kaskady aerodynamicznej. Taki rurociàg tworzy zwykle uk∏ad „podwójnej rury rozga∏´zionej”, w którym ka˝dy

for

5.5.8. Header piping systems

Especially designed or prepared header piping

systems, made of or protected by materials

resistant to corrosion by UF6, for handling UF6

within the aerodynamic cascades. This piping

network is normally of the ‘double’ header

design with each stage or group of stages

connected to each of the headers.

stopieƒ lub grupa stopni jest po∏àczona z ka˝dym z kolektorów.

5.5.9. Uk∏ady pró˝niowe i pompy pró˝niowe

5.5.9. Vacuum systems and pumps

(a) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane uk∏ady pró˝niowe o wydajnoÊci ssania

równej 5 m3/min lub wi´kszej, sk∏adajàce si´

z manometrów pró˝niowych, kolektorów

pró˝niowych i pomp pró˝niowych, zaprojektowane do pracy w atmosferze zawierajàcej UF6.

(a) Especially designed or prepared vacuum

systems having a suction capacity of

5 m3/min or more, consisting of vacuum

manifolds, vacuum headers and vacuum

pumps, and designed for service in UF6bearing atmospheres,

(b) Pompy pró˝niowe specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do pracy w atmosferze

zawierajàcej UF6, wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 lub zabezpieczone

takimi materia∏ami. Pompy takie mogà mieç

uszczelnienia wykonane z fluoropochodnych

w´glowodorów i wykorzystywaç specjalne

ciecze robocze.

(b) Vacuum pumps especially designed or

prepared for service in UF6-bearing

atmospheres and made of or protected by

materials resistant to corrosion by UF6.

These pumps may use fluorocarbon seals

and special working fluids.

5.5.10. Specjalne zawory odcinajàce i sterujàce

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

zawory odcinajàce sterowane r´cznie lub automatycznie oraz mieszkowe zawory sterujàce,

wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6, o Êrednicy od 40 do 1500 mm, instalowane w uk∏adach g∏ównych i pomocniczych

pracujàcych w zak∏adach wzbogacania metodà

aerodynamicznà.

5.5.11. Spektrometry masowe UF6/êród∏a jonów

5.5.10. Special shut-off and control valves

Especially designed or prepared manual or

automated shut-off and control bellows valves

made of or protected by materials resistant to

corrosion by UF6 with a diameter of 40 to

1500 mm for installation in main and auxiliary

systems of aerodynamic enrichment plants.

5.5.11. UF6 mass spectrometers/ion sources

Spektrometry masowe magnetyczne lub kwadrupolowe, specjalnie zaprojektowane lub

przystosowane do pobierania w systemie „on-line” próbek materia∏u wejÊciowego, „produktu” lub „pozosta∏oÊci” ze strumieni gazowego

UF6 oraz charakteryzujàce si´ wszystkimi z podanych ni˝ej cech

Especially designed or prepared magnetic or

quadrupole mass spectrometers capable of

taking ‘on-line’ samples of feed, ‘product’ or

‘tails’, from UF6 gas streams and having all of

the following characteristics

1. Równa jednoÊci zdolnoÊç rozdzielcza dla

mas atomowych przekraczajàcych 320;

1. Unit resolution for mass greater than 320;

2. èród∏a jonów zbudowane z nichromu lub wy∏o˝one nichromem albo niklowane lub pokryte stopem Monela;

2. Ion sources constructed of or lined with

nichrome or monel or nickel plated;

3. Jonizacja wywo∏ana bombardowaniem elektronami;

3. Electron bombardment ionization sources;

4. Uk∏ad zbierania odpowiedni do prowadzenia

analizy izotopowej.

4. Collector

analysis.

5.5.12. Uk∏ady rozdzielania UF6/gazu noÊnego

system

suitable

for

isotopic

5.5.12. UF6/carrier gas separation systems

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady technologiczne do oddzielania UF6 od

gazu noÊnego (wodoru lub helu).

Especially designed or prepared process

systems for separating UF6 from carrier gas

(hydrogen or helium).

WyjaÊnienie

Explanatory note

Takie uk∏ady sà przeznaczone do zmniejszania

zawartoÊci UF6 w gazie noÊnym do 1 cz´Êci na

milion lub mniej i mogà obejmowaç wyposa˝enie takie, jak

These systems are designed to reduce the UF6

content in the carrier gas to 1 ppm or less and

may incorporate equipment such as

(a) Niskotemperaturowe wymienniki ciep∏a i niskotemperaturowe separatory, zdolne do

osiàgania temperatury –120°C lub ni˝szej;

lub

(a) Cryogenic

heat

exchangers

and

cryoseparators capable of temperatures of

–120°C or less, or

(b) Niskotemperaturowe urzàdzenia ch∏odzàce,

zdolne do osiàgania temperatury –120oC

lub ni˝szej; lub

(b) Cryogenic refrigeration units capable of

temperatures of –120°C or less, or

(c) Dysze rozdzielajàce lub zestawy rurek wirowych, s∏u˝àce do oddzielenia UF6 od gazu

noÊnego; lub

(c) Separation nozzle or vortex tube units for

the separation of UF6 from carrier gas, or

(d) Pu∏apki przechwytujàce UF6, zdolne do wytwarzania temperatury –20°C lub ni˝szej.

(d) UF6 cold traps capable of temperatures of

–20°C or less.

5.6. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady, wyposa˝enie i komponenty, stosowane

w zak∏adach wzbogacania metodà wymiany chemicznej lub wymiany jonowej

5.6. Especially designed or prepared systems,

equipment and components for use in chemical

exchange or ion exchange enrichment plants

Wprowadzenie

Introductory note

Niewielka ró˝nica masy mi´dzy izotopami uranu

powoduje powstanie niewielkich zmian w stanach

równowagi dla reakcji chemicznych. Takie zmiany

mogà byç wykorzystane do rozdzielania izotopów.

Opracowano dwa procesy technologiczne, którymi sà: wymiana chemiczna ciecz-ciecz oraz wymiana jonowa cia∏o sta∏e-ciecz.

The slight difference in mass between the

isotopes of uranium causes small changes in

chemical reaction equilibria that can be used as a

basis for separation of the isotopes. Two

processes have been successfully developed

liquid-liquid chemical exchange and solid-liquid

ion exchange.

W procesie wymiany chemicznej ciecz-ciecz, niemieszajàce si´ fazy ciek∏e (wodna i organiczna)

wchodzà w kontakt w postaci przeciwbie˝nych

strumieni, dajàc efekt kaskadowy tysi´cy stopni

rozdzielania. Faza wodna sk∏ada si´ z chlorku uranu w roztworze kwasu chlorowodorowego; faza

organiczna to roztwór do ekstrakcji, zawierajàcy

chlorek uranu w rozpuszczalniku organicznym.

Kontaktorami w kaskadzie rozdzielajàcej mogà

byç kolumny wymiany ciecz-ciecz (np. kolumny

pulsacyjne z pó∏kami sitowymi) lub cieczowe kontaktory wirówkowe. Przemiany chemiczne (utlenianie i redukcja) muszà zachodziç na obu koƒcach

kaskady rozdzielajàcej, aby po obu stronach zapewniç spe∏nienie wymogów odwrócenia kierunku strumienia. Wa˝nym zagadnieniem jest unikni´cie ska˝enia strumieni technologicznych pewnymi jonami metalicznymi. W zwiàzku z tym stosuje si´ kolumny i rurociàgi wykonane z tworzyw

sztucznych lub wy∏o˝one takimi materia∏ami (w∏àczajàc w to polimery fluoropochodnych w´glowodorów) oraz/lub wy∏o˝one szk∏em.

In the liquid-liquid chemical exchange process,

immiscible liquid phases (aqueous and organic)

are countercurrently contacted to give the

cascading effect of thousands of separation

stages. The aqueous phase consists of uranium

chloride in hydrochloric acid solution; the organic

phase consists of an extractant containing

uranium chloride in an organic solvent. The

contactors employed in the separation cascade

can be liquid-liquid exchange columns (such as

pulsed columns with sieve plates) or liquid

centrifugal contactors. Chemical conversions

(oxidation and reduction) are required at both

ends of the separation cascade in order to provide

for the reflux requirements at each end. A major

design concern is to avoid contamination of the

process streams with certain metal ions. Plastic,

plastic-lined (including use of fluorocarbon

polymers) and/or glass-lined columns and piping

are therefore used.

W procesach wymiany jonowej, zachodzàcych

w substancjach w stanie sta∏ym i ciek∏ym, wzbogacenie nast´puje na drodze adsorpcji/desorpcji

na powierzchni specjalnej, bardzo szybko dzia∏ajàcej ˝ywicy jonowymiennej lub substancji adsorbujàcej. Roztwór uranu w kwasie chlorowodorowym

oraz inne Êrodki chemiczne sà przepuszczane

przez kolumny wzbogacajàce w kszta∏cie walca,

zawierajàce adsorbujàce warstwy wype∏niajàce.

W procesie ciàg∏ym konieczne jest zastosowanie

systemu zwrotnego, dla uwolnienia uranu z adsorbenta i przywrócenia go do strumienia cieczy, aby

umo˝liwiç odbiór „produktu” i „pozosta∏oÊci”.

Nast´puje to przy wykorzystaniu odpowiednich

Êrodków chemicznych redukcyjnych/utleniajàcych, które sà w pe∏ni odzyskiwane w oddzielnych

obiegach zewn´trznych i które mogà byç odzyskiwane cz´Êciowo w samych kolumnach separacji

izotopowej. ObecnoÊç w procesie goràcych roztworów kwasu chlorowodorowego o du˝ych st´-

In the solid-liquid ion-exchange process,

enrichment is accomplished by uranium

adsorption/desorption on a special, very fast-acting, ion-exchange resin or adsorbent. A

solution of uranium in hydrochloric acid and other

chemical agents is passed through cylindrical

enrichment columns containing packed beds of

the adsorbent. For a continuous process, a reflux

system is necessary to release the uranium from

the adsorbent back into the liquid flow so that

‘product’ and ‘tails’ can be collected. This is

accomplished with the use of suitable

reduction/oxidation chemical agents that are fully

regenerated in separate external circuits and that

may be partially regenerated within the isotopic

separation columns themselves. The presence of

hot concentrated hydrochloric acid solutions in

the process requires that the equipment be made

of or protected by special corrosion-resistant

materials.

˝eniach powoduje, ˝e wyposa˝enie technologiczne musi byç wykonane ze specjalnych, odpornych

na korozj´ materia∏ów lub musi byç takimi materia∏ami zabezpieczane.

5.6.1. Kolumny wymienne ciecz-ciecz (wymiana chemiczna)

5.6.1. Liquid-liquid

exchange)

exchange

columns

(Chemical

Przeciwpràdowe kolumny wymienne ciecz-ciecz, z doprowadzaniem mocy mechanicznej

(tzn. kolumny pulsacyjne z pó∏kami sitowymi

oraz kolumny wyposa˝one w wewn´trzne mieszarki turbinowe), specjalnie zaprojektowane

lub przystosowane do wzbogacania uranu na

drodze procesów wymiany chemicznej. Ze

wzgl´du na zapewnienie odpornoÊci na dzia∏anie st´˝onych roztworów kwasu chlorowodorowego te kolumny oraz ich wyposa˝enie wewn´trzne sà wykonywane z odpowiednich tworzyw sztucznych (jak np. polimery fluoropochodnych w´glowodorów) albo ze szk∏a, lub sà zabezpieczane za pomocà takich materia∏ów. Przewiduje si´, ˝e czas przebywania w kolumnie jest

krótki (30 sekund lub mniej).

Countercurrent liquid-liquid exchange columns

having mechanical power input (i.e., pulsed

columns with sieve plates, reciprocating plate

columns, and columns with internal turbine

mixers), especially designed or prepared for

uranium enrichment using the chemical

exchange process. For corrosion resistance to

concentrated hydrochloric acid solutions, these

columns and their internals are made of or

protected by suitable plastic materials (such as

fluorocarbon polymers) or glass. The stage

residence time of the columns is designed to be

short (30 seconds or less).

5.6.2. Kontaktory wirówkowe ciecz-ciecz (wymiana

chemiczna)

5.6.2. Liquid-liquid centrifugal contactors (Chemical

exchange)

Kontaktory wirówkowe ciecz-ciecz, specjalnie

zaprojektowane lub przystosowane do wzbogacania uranu na drodze procesów wymiany chemicznej. Ze wzgl´du na zapewnienie odpornoÊci

na dzia∏anie st´˝onych roztworów kwasu chlorowodorowego te kolumny oraz ich wyposa˝enie

wewn´trzne sà wykonywane z odpowiednich

tworzyw sztucznych (jak np. polimery fluoropochodnych w´glowodorów) albo ze szk∏a, lub sà

zabezpieczane za pomocà takich materia∏ów.

Przewiduje si´, ˝e czas przebywania w kontaktorze wirówkowym jest krótki (30 sekund lub

mniej).

Liquid-liquid centrifugal contactors especially

designed or prepared for uranium enrichment

using the chemical exchange process. Such

contactors use rotation to achieve dispersion of

the organic and aqueous streams and then

centrifugal force to separate the phases. For

corrosion

resistance

to

concentrated

hydrochloric acid solutions, the contactors are

made of or are lined with suitable plastic

materials (such as fluorocarbon polymers) or

are lined with glass. The stage residence time of

the centrifugal contactors is designed to be short

(30 seconds or less).

5.6.3. Uk∏ady i wyposa˝enie do redukcji uranu (wymiana chemiczna)

5.6.3. Uranium reduction systems and equipment

(Chemical exchange)

(a) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane elektrochemiczne komory redukcyjne, s∏u˝àce do redukcji uranu z jednego stanu walencyjnego w inny, podczas wzbogacania

uranu na drodze procesów wymiany chemicznej. Materia∏ komór, wchodzàcy w kontakt z roztworami technologicznymi, musi

byç odporny na korozj´ wywo∏ywanà dzia∏aniem st´˝onych roztworów kwasu chlorowodorowego.

(a) Especially

designed

or

prepared

electrochemical reduction cells to reduce

uranium from one valence state to another

for uranium enrichment using the chemical

exchange process. The cell materials in

contact with process solutions must be

corrosion

resistant

to

concentrated

hydrochloric acid solutions.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Katodowy przedzia∏ komory musi byç tak zaprojektowany, ˝eby zapobiegaç ponownemu utlenieniu uranu do wy˝szego stanu walencyjnego.

W celu zatrzymania uranu w przedziale katodowym komora musi byç wyposa˝ona w nieprzepuszczalnà membran´, zbudowanà ze specjalnego materia∏u kationo-wymiennego. Katoda

jest zbudowana z odpowiedniego sta∏ego materia∏u przewodzàcego (np. grafit).

The cell cathodic compartment must be

designed to prevent re-oxidation of uranium to

its higher valence state. To keep the uranium in

the cathodic compartment, the cell may have an

impervious diaphragm membrane constructed

of special cation exchange material. The

cathode consists of a suitable solid conductor

such as graphite.

(b) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane uk∏ady po stronie produktu koƒcowego

(b) Especially designed or prepared systems at

the product end of the cascade for taking the

kaskady, s∏u˝àce do odbierania U4+ ze strumienia cieczy organicznej, regulowania st´˝enia kwasu oraz zasilania elektrochemicznych komór redukcyjnych.

Poz. 145

U4+ out of the organic stream, adjusting the

acid concentration and feeding to the

electrochemical reduction cells.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Te uk∏ady sk∏adajà si´ z wyposa˝enia do ekstrakcji rozpuszczalnikowej, s∏u˝àcego do odprowadzania U4+ ze strumienia cieczy organicznej do

roztworu wodnego, wyposa˝enia do odparowywania oraz/lub innego wyposa˝enia s∏u˝àcego

do regulowania wspó∏czynnika pH roztworu,

a tak˝e pomp i innych urzàdzeƒ przenoszàcych,

s∏u˝àcych do zasilania elektrochemicznych komór redukcyjnych. Wa˝nym zagadnieniem jest

unikanie ska˝enia strumienia wodnego pewnymi jonami metalicznymi. W zwiàzku z tym cz´Êci,

które wchodzà w kontakt ze strumieniem technologicznym, sà wykonane z odpowiednich materia∏ów (takich jak szk∏o, polimery fluoropochodnych w´glowodorów, siarczan polifenylowy, sulfon polieterowy i grafit nasycony ˝ywicà)

lub zabezpieczane za pomocà takich materia∏ów.

These systems consist of solvent extraction

equipment for stripping the U4+ from the organic

stream into an aqueous solution, evaporation

and/or other equipment to accomplish solution

pH adjustment and control, and pumps or other

transfer

devices

for

feeding

to

the

electrochemical reduction cells. A major design

concern is to avoid contamination of the

aqueous stream with certain metal ions.

Consequently, for those parts in contact with the

process stream, the system is constructed of

equipment made of or protected by suitable

materials (such as glass, fluorocarbon polymers,

polyphenyl sulfate, polyether sulfone, and resin-impregnated graphite).

5.6.4. Uk∏ady przygotowania materia∏u zasilajàcego

(wymiana chemiczna)

5.6.4. Feed preparation systems (Chemical exchange)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady do wytwarzania wysoko oczyszczonych

roztworów zasilajàcych chlorku uranu w zak∏adach rozdzielania izotopów uranu metodà wymiany chemicznej.

Especially designed or prepared systems for

producing high-purity uranium chloride feed

solutions for chemical exchange uranium

isotope separation plants.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Takie uk∏ady sk∏adajà si´ z wyposa˝enia s∏u˝àcego do rozpuszczania, ekstrakcji rozpuszczalnikowej i/lub wymiany jonowej (oczyszczanie) oraz

komór elektrochemicznych do redukcji uranu

U6+ lub U4+ do U3+. Uk∏ady takie wytwarzajà roztwory chlorku uranu zawierajàce jedynie kilka

cz´Êci na milion domieszek metalicznych, takich

jak chrom, ˝elazo, wanad, molibden i inne kationy dwuwartoÊciowe lub o wi´kszej wartoÊciowoÊci. Materia∏y konstrukcyjne, z których buduje si´ te cz´Êci uk∏adu, które s∏u˝à do przetwarzania wysoko oczyszczonego U3+, obejmujà szk∏o,

polimery fluoropochodnych w´glowodorów,

siarczan polifenylowy, sulfon polieterowy i grafit wy∏o˝ony tworzywem sztucznym i nasycony

˝ywicà.

These systems consist of dissolution, solvent

extraction and/or ion exchange equipment for

purification and electrolytic cells for reducing

the uranium U6+ or U4+ to U3+. These systems

produce uranium chloride solutions having only

a few parts per million of metallic impurities

such

as

chromium,

iron,

vanadium,

molybdenum and other bivalent or higher multivalent cations. Materials of construction for

portions of the system processing high-purity

U3+ include glass, fluorocarbon polymers,

polyphenyl sulfate or polyether sulfone plastic-lined and resin-impregnated graphite.

5.6.5. Uk∏ady utleniania uranu (wymiana chemiczna)

5.6.5. Uranium

exchange)

oxidation

systems

(Chemical

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady s∏u˝àce do utleniania U3+ do U4+, w celu

ponownego przekazania do kaskady rozdzielania izotopów uranu w procesie wzbogacania

metodà wymiany chemicznej.

Especially designed or prepared systems for

oxidation of U3+ to U4+ for return to the uranium

isotope separation cascade in the chemical

exchange enrichment process.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Takie uk∏ady mogà zawieraç wyposa˝enie takie,

jak

These systems may incorporate equipment such

as

(a) Wyposa˝enie do kontaktowania chloru i tlenu

ze Êciekami wodnymi pochodzàcymi z urzàdzeƒ do rozdzielania izotopów, oraz do wydo-

(a) Equipment for contacting chlorine and

oxygen with the aqueous effluent from the

isotope separation equipment and extracting

bywania otrzymywanego U4+ do strumienia

organicznego, zwracanego z ostatniego stopnia kaskady (stopnia „produktu”).

the resultant U4+ into the stripped organic

stream returning from the product end of the

cascade,

(b) Wyposa˝enie do oddzielania od kwasu chlorowodorowego wody w taki sposób, ˝e woda

i st´˝ony kwas chlorowodorowy mogà byç

ponownie wprowadzone do procesu technologicznego w odpowiednich miejscach.

(b) Equipment that separates water from

hydrochloric acid so that the water and the

concentrated hydrochloric acid may be

reintroduced to the process at the proper

locations.

5.6.6. Szybko dzia∏ajàce ˝ywice jono-wymienne /substancje adsorbujàce (wymiana jonowa)

5.6.6. Fast-reacting ion exchange resins/adsorbents

(ion exchange)

Szybko dzia∏ajàce ˝ywice jono-wymienne lub

substancje adsorbujàce, specjalnie przeznaczone lub przystosowane do u˝ycia w procesie

wzbogacania uranu metodà wymiany jonowej,

obejmujà porowate ˝ywice makrosiatkowe i/lub

struktury b∏onkowe, w których czynne zespo∏y

wymiany chemicznej sà ograniczone do pow∏oki na oboj´tnej, porowatej powierzchni podtrzymujàcej, oraz inne struktury z∏o˝one, o dowolnej

odpowiedniej postaci, równie˝ w postaci czàstek

lub w∏ókien. Takie ˝ywice jono-wymienne lub

substancje adsorbujàce majà Êrednic´ 0.2 mm

lub mniejszà, i muszà byç chemicznie odporne

na dzia∏anie st´˝onego kwasu chlorowodorowego oraz muszà byç wystarczajàco odporne fizycznie, by nie ulegaç degradacji w kolumnach

wymiennych. ˚ywice/adsorbenty sà specjalnie

opracowane tak, by osiàgaç bardzo szybkà wymian´ izotopów uranu (podczas tempa wymiany

poni˝ej 10 sekund) i mogà pracowaç w temperaturze z zakresu od 100°C do 200°C.

Fast-reacting ion exchange resins or adsorbents

especially designed or prepared for uranium

enrichment using the ion exchange process,

including porous macroreticular resins, and/or

pellicular structures in which the active chemical

exchange groups are limited to a coating on the

surface of an inactive porous support structure,

and other composite structures in any suitable

form including particles or fibers. These ion

exchange resins/adsorbents have diameters of

0.2 mm or less and must be chemically resistant

to concentrated hydrochloric acid solutions as

well as physically strong enough so as not to

degrade in the exchange columns. The

resins/adsorbents are especially designed to

achieve very fast uranium isotope exchange

kinetics (exchange rate half-time of less than

10 seconds) and are capable of operating at a

temperature in the range of 100°C to 200°C.

5.6.7. Kolumny wymiany jonowej (wymiana jonowa)

Kolumny walcowe o Êrednicy wi´kszej ni˝ 1000

mm, s∏u˝àce do umieszczania w nich i podtrzymywania wype∏nieƒ warstwowych z jono-wymiennych ˝ywic/adsorbentów, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wzbogacania

uranu metodà wymiany jonowej. Takie kolumny

sà wytwarzane z materia∏ów odpornych na korozj´ pod dzia∏aniem st´˝onego kwasu chlorowodorowego (np. tytan lub tworzywa sztuczne z fluoropochodnych w´glowodorów) lub sà zabezpieczane za pomocà takich materia∏ów; mogà

byç eksploatowane w temperaturze od 100°C do

200°C oraz przy ciÊnieniu powy˝ej 0.7 MPa (102

funty na cal kwadratowy).

5.6.8. Uk∏ady zwrotne wymiany jonowej (wymiana jonowa)

5.6.7. Ion exchange columns (Ion exchange)

Cylindrical columns greater than 1000 mm in

diameter for containing and supporting packed

beds of ion exchange resin/adsorbent,

especially designed or prepared for uranium

enrichment using the ion exchange process.

These columns are made of or protected by

materials (such as titanium or fluorocarbon

plastics) resistant to corrosion by concentrated

hydrochloric acid solutions and are capable of

operating at a temperature in the range of 100°C

to 200°C and pressures above 0.7 MPa (102 psi).

5.6.8. Ion exchange reflux systems (Ion exchange)

(a) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane chemiczne albo elektrochemiczne uk∏ady

redukcyjne, s∏u˝àce do odzyskiwania chemicznych Êrodków redukujàcych, stosowanych w kaskadach wzbogacania uranu metodà wymiany jonowej.

(a) Especially designed or prepared chemical or

electrochemical reduction systems for

regeneration of the chemical reducing

agent(s) used in ion exchange uranium

enrichment cascades.

(b) Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane chemiczne albo elektrochemiczne uk∏ady

utleniajàce, s∏u˝àce do odzyskiwania chemicznych Êrodków utleniajàcych, stosowanych w kaskadach wzbogacania uranu metodà wymiany jonowej.

(b) Especially designed or prepared chemical or

electrochemical oxidation systems for

regeneration of the chemical oxidizing

agent(s) used in ion exchange uranium

enrichment cascades.

WyjaÊnienie

Explanatory note

W procesie wzbogacania metodà wymiany jonowej jako kation redukujàcy mo˝na wykorzystaç,

na przyk∏ad trójwartoÊciowy tytan (Ti3+), a wtedy

uk∏ad redukcyjny b´dzie odzyskiwaç Ti3+ na drodze redukcji Ti4+.

The ion exchange enrichment process may use,

for example, trivalent titanium (Ti3+) as a

reducing cation in which case the reduction

system would regenerate Ti3+ by reducing Ti4+.

W procesie mo˝na wykorzystaç, na przyk∏ad trójwartoÊciowe ˝elazo (Fe3+), a wtedy uk∏ad utleniajàcy b´dzie odzyskiwaç Fe3+ na drodze utleniania Fe2+.

The process may use, for example, trivalent iron

(Fe3+) as an oxidant in which case the oxidation

system would regenerate Fe3+ by oxidizing Fe2+.

5.7. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady, wyposa˝enie i komponenty, stosowane

w zak∏adach wzbogacania metodà laserowà

5.7. Especially designed or prepared systems,

equipment and components for use in laser-based

enrichment plants

Wprowadzenie

Introductory note

Uk∏ady stosowane obecnie do wzbogacania uranu

z wykorzystaniem laserów mogà byç podzielone

na dwie grupy: te, w których czynnikiem technologicznym jest para uranu atomowego, oraz te,

w których czynnikiem technologicznym jest para

zwiàzków chemicznych uranu. Nazewnictwo stosowane zwyczajowo do takich procesów obejmuje: kategoria pierwsza — rozdzielanie izotopów za

pomocà lasera dzia∏ajàcego na par´ atomowà

(AVLIS lub SILVA); kategoria druga — rozdzielanie

izotopów za pomocà lasera dzia∏ajàcego na par´

molekularnà (MLIS lub MOLIS) oraz reakcje chemiczne wywo∏ane przez selektywnà, laserowà aktywacj´ izotopów (CRISLA). Uk∏ady, wyposa˝enie

i komponenty, stosowane w zak∏adach wzbogacania za pomocà laserów obejmujà: (a) urzàdzenia

do zasilania parà uranu metalicznego (do selektywnej fotojonizacji) lub urzàdzenia do zasilania

parà zwiàzków uranu (do dysocjacji fotochemicznej lub aktywacji chemicznej); (b) urzàdzenia do

zbierania metalicznego uranu wzbogaconego i zubo˝onego jako „produktu” i „pozosta∏oÊci” w kategorii pierwszej, oraz urzàdzenia do zbierania

zwiàzków zdysocjowanych lub po przereagowaniu jako „produktów” i materia∏u niezmienionego

jako „odpadów” w kategorii drugiej; (c) technologiczne uk∏ady laserowe do selektywnego wzbudzania uranu-235; oraz (d) wyposa˝enie do przygotowania substancji wejÊciowych i do konwersji

produktu. Z∏o˝ona spektroskopia atomów uranu

oraz zwiàzków uranu mo˝e wymagaç zastosowania dowolnej liczby istniejàcych technologii laserowych.

Present systems for enrichment processes using

lasers fall into two categories: those in which the

process medium is atomic uranium vapor and

those in which the process medium is the vapor of

a uranium compound. Common nomenclature for

such processes include: first category — atomic

vapor laser isotope separation (AVLIS or SILVA);

second category — molecular laser isotope

separation (MLIS or MOLIS) and chemical reaction

by isotope selective laser activation (CRISLA). The

systems, equipment and components for laser

enrichment plants embrace: (a) devices to feed

uranium-metal vapor (for selective photoionization) or devices to feed the vapor of a

uranium compound (for photo-dissociation or

chemical activation); (b) devices to collect

enriched and depleted uranium metal as ‘product’

and ‘tails’ in the first category, and devices to

collect dissociated or reacted compounds as

‘product’ and unaffected material as ‘tails’ in the

second category; (c) process laser systems to

selectively excite the uranium-235 species; and (d)

feed preparation and product conversion

equipment. The complexity of the spectroscopy of

uranium atoms and compounds may require

incorporation of any of a number of available laser

technologies.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Wiele wymienianych w tej cz´Êci pozycji wchodzi

w bezpoÊredni kontakt z parà uranu metalicznego

lub ciek∏ym uranem metalicznym albo z gazem

technologicznym, sk∏adajàcym si´ z UF6 albo

z mieszaniny UF6 z innymi gazami. Wszystkie powierzchnie stykajàce si´ z uranem lub z UF6 sà wykonane z materia∏ów odpornych na korozj´ lub zabezpieczone za pomocà takich materia∏ów. Dla celów niniejszej cz´Êci, odnoszàcej si´ do wzbogacania metodà laserowà, materia∏y odporne na korozj´ pod wp∏ywem dzia∏ania uranu metalicznego

lub stopów uranu w postaci pary lub ciek∏ej obejmujà powleczony tlenkiem itrowym grafit i tantal;

Many of the items listed in this section come into

direct contact with uranium metal vapor or liquid

or with process gas consisting of UF6 or a mixture

of UF6 and other gases. All surfaces that come into

contact with the uranium or UF6 are wholly made

of or protected by corrosion-resistant materials.

For the purposes of the section relating to laser-based enrichment items, the materials resistant

to corrosion by the vapor or liquid of uranium

metal or uranium alloys include yttria-coated

graphite and tantalum; and the materials resistant

to corrosion by UF6 include copper, stainless steel,

aluminium, aluminium alloys, nickel or alloys

materia∏y zaÊ odporne na korozj´ pod wp∏ywem

dzia∏ania UF6 obejmujà miedê, stal nierdzewnà,

aluminium, stopy aluminium, nikiel lub stopy zawierajàce co najmniej 60% niklu oraz odporne na

dzia∏anie UF6 poddane zupe∏nemu fluorowaniu

polimery w´glowodorowe.

5.7.1. Uk∏ady wytwarzania par uranu (AVLIS)

Poz. 145

containing 60 % or more nickel and UF6-resistant

fully fluorinated hydrocarbon polymers.

5.7.1. Uranium vaporization systems (AVLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady wytwarzania par uranu, zawierajàce

dzia∏ka elektronowe du˝ej mocy, o mocy wydawanej w tarczy powy˝ej 2.5 kW/cm.

Especially designed or prepared uranium

vaporization systems which contain highpower

strip or scanning electron beam guns with a

delivered power on the target of more than

2.5 kW/cm.

5.7.2. Uk∏ady manipulowania ciek∏ym uranem metalicznym (AVLIS)

5.7.2. Liquid uranium metal handling systems (AVLIS)

Uk∏ady do manipulowania ciek∏ymi metalami

specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

do manipulowania stopionym uranem lub ciek∏ymi stopami uranu, sk∏adajàce si´ z tygli i urzàdzeƒ ch∏odzàcych tygle.

Especially designed or prepared liquid metal

handling systems for molten uranium or

uranium alloys, consisting of crucibles and

cooling equipment for the crucibles.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Tygle i inne cz´Êci takich uk∏adów, stykajàce si´

ze stopionym uranem lub stopami uranu, sà wykonywane z materia∏ów o nale˝ytej odpornoÊci

na korozj´ i ˝aroodpornych. Takie materia∏y

obejmujà tantal, grafit powleczony tlenkiem itrowym, grafit powleczony innymi tlenkami ziem

rzadkich lub ich mieszaninami.

The crucibles and other parts of this system that

come into contact with molten uranium or

uranium alloys are made of or protected by

materials of suitable corrosion and heat

resistance. Suitable materials include tantalum,

yttria-coated graphite, graphite coated with

other rare earth oxides or mixtures thereof.

5.7.3. Zespo∏y zbierania „produktu” i „pozosta∏oÊci”

uranu metalicznego (AVLIS)

5.7.3. Uranium metal ‘product’ and ‘tails’ collector

assemblies (AVLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

zespo∏y zbierania „produktu” i „pozosta∏oÊci”

uranu metalicznego w postaci ciek∏ej lub sta∏ej.

Especially designed or prepared ‘product’ and

‘tails’ collector assemblies for uranium metal in

liquid or solid form.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Elementy takich uk∏adów sà wykonywane z materia∏ów ˝aroodpornych i odpornych na korozj´

pod wp∏ywem dzia∏ania par uranu metalicznego

lub ciek∏ego uranu metalicznego (takich jak grafit powleczony tlenkiem itrowym lub tantal)

i mogà obejmowaç rury, zawory, ∏àczniki, „kana∏y Êciekowe”, urzàdzenia zasilajàce, wymienniki

ciep∏a i kolektory p∏ytowe, odpowiednie dla stosowanej metody rozdzielania: magnetycznej,

elektrostatycznej lub innej.

Components for these assemblies are made of

or protected by materials resistant to the heat

and corrosion of uranium metal vapor or liquid

(such as yttria-coated graphite or tantalum) and

may include pipes, valves, fittings, ‘gutters’,

feed-throughs, heat exchangers and collector

plates for magnetic, electrostatic or other

separation methods.

5.7.4. Obudowy modu∏ów rozdzielajàcych (AVLIS)

5.7.4. Separator module housings (AVLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

walcowe lub prostopad∏oÊcienne zbiorniki,

w których znajduje si´ êród∏o par uranu metalicznego, dzia∏ko elektronowe oraz kolektory „produktu” i „pozosta∏oÊci”.

Especially designed or prepared cylindrical or

rectangular vessels for containing the uranium

metal vapor source, the electron beam gun, and

the ‘product’ and ‘tails’ collectors.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Obudowy takie majà wiele otworów przelotowych, przeznaczonych dla zasilania energià elektrycznà i wodà, okien dla wiàzki laserowej, pod∏àczeƒ pomp pró˝niowych oraz dla diagnostyki

i dla monitorowania oprzyrzàdowania. Przewidziano mo˝liwoÊç ich otwierania i zamykania

w celu odnowienia wyposa˝enia wewn´trznego.

These housings have multiplicity of ports for

electrical and water feed-throughs, laser beam

windows, vacuum pump connections and

instrumentation diagnostics and monitoring.

They have provisions for opening and closure to

allow refurbishment of internal components.

5.7.5. Dysze rozpr´˝ania naddêwi´kowego (MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

dysze rozpr´˝ania naddêwi´kowego, s∏u˝àce do

ch∏odzenia mieszaniny UF6 i gazu noÊnego do

temperatury 150 K lub ni˝szej, które sà odporne

na korozj´ pod wp∏ywem dzia∏ania UF6.

5.7.6. Kolektory produktu — pi´ciofluorku uranu

(MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

kolektory produktu — pi´ciofluorku uranu (UF5)

— w postaci sta∏ej, z∏o˝one z filtrów, kolektorów

pi´trzàcych lub kolektorów cyklonowych, albo

z po∏àczenia obu tych typów, które sà odporne

na dzia∏anie Êrodowiska UF5/ UF6.

5.7.7. Spr´˝arki UF6/gazu noÊnego (MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

spr´˝arki do spr´˝ania mieszanin UF6/gaz noÊny,

przewidziane do d∏ugotrwa∏ej eksploatacji

w Êrodowisku UF6. Cz´Êci takich spr´˝arek, które majà stycznoÊç z gazem technologicznym, sà

wykonane z materia∏ów odpornych na korozj´

pod wp∏ywem dzia∏ania UF6, albo sà za pomocà

takich materia∏ów zabezpieczone.

5.7.8. Uszczelnienia wa∏ów obrotowych (MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uszczelnienia wa∏ów obrotowych, z po∏àczeniami wlotu i wylotu gazu uszczelniajàcego, s∏u˝àce do uszczelnienia wa∏u ∏àczàcego wirnik spr´˝arki z silnikiem nap´dzajàcym, aby w niezawodny sposób zapobiegaç wyciekowi gazu technologicznego lub przedostaniu si´ powietrza lub gazu uszczelniajàcego do komory wewn´trznej

spr´˝arki, wype∏nionej mieszaninà UF6/gaz noÊny.

5.7.9. Uk∏ady fluorowania (MLIS)

Poz. 145

5.7.5. Supersonic expansion nozzles (MLIS)

Especially designed or prepared supersonic

expansion nozzles for cooling mixtures of UF6

and carrier gas to 150 K or less and which are

corrosion resistant to UF6.

5.7.6. Uranium

(MLIS)

pentafluoride

product

collectors

Especially designed or prepared uranium

pentafluoride (UF5) solid product collectors

consisting of filter, impact, or cyclone-type

collectors, or combinations thereof, and which

are corrosion resistant to the UF5/UF6

environment.

5.7.7. UF6/carrier gas compressors (MLIS)

Especially designed or prepared compressors

for UF6/carrier gas mixtures, designed for long

term operation in a UF6 environment. The

components of these compressors that come

into contact with process gas are made of or

protected by materials resistant to corrosion by

UF6.

5.7.8. Rotary shaft seals (MLIS)

Especially designed or prepared rotary shaft

seals, with seal feed and seal exhaust

connections, for sealing the shaft connecting the

compressor rotor with the driver motor so as to

ensure a reliable seal against out-leakage of

process gas or in-leakage of air or seal gas into

the inner chamber of the compressor which is

filled with a UF6/carrier gas mixture.

5.7.9. Fluorination systems (MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady, s∏u˝àce do fluorowania UF5 (w postaci

sta∏ej) do UF6 (postaç gazowa).

Especially designed or prepared systems for

fluorinating UF5 (solid) to UF6 (gas).

WyjaÊnienie

Explanatory note

Takie uk∏ady s∏u˝à do fluorowania zebranego

w postaci proszku UF5 do UF6, który nast´pnie

jest zbierany w pojemnikach jako produkt koƒcowy lub jest przekazywany do urzàdzeƒ MLIS jako substancja wejÊciowa w celu dalszego wzbogacenia. W jednym podejÊciu reakcja fluorowania mo˝e zachodziç w obr´bie uk∏adu rozdzielania izotopów, gdzie reakcja i odzyskiwanie zachodzà bezpoÊrednio w kolektorach „produktu”.

W innym podejÊciu proszek UF5 mo˝e byç usuwany/przenoszony z kolektorów „produktu” do

odpowiednich zbiorników reakcyjnych (np. reaktor ze z∏o˝em fluidalnym, reaktor Êlimakowy lub

wie˝a spalania) i tam poddawany fluorowaniu.

W obu tych podejÊciach wykorzystuje si´ wyposa˝enie s∏u˝àce do przechowywania i przenoszenia fluoru (lub innych odpowiednich Êrodków

s∏u˝àcych do fluorowania) oraz do zbierania

i przenoszenia UF6.

These systems are designed to fluorinate the

collected UF5 powder to UF6 for subsequent

collection in product containers or for transfer as

feed to MLIS units for additional enrichment. In

one approach, the fluorination reaction may be

accomplished within the isotope separation

system to react and recover directly off the

‘product’ collectors. In another approach, the

UF5 powder may be removed/transferred from

the ‘product’ collectors into a suitable reaction

vessel (e.g., fluidized-bed reactor, screw reactor

or flame tower) for fluorination. In both

approaches, equipment for storage and transfer

of fluorine (or other suitable fluorinating agents)

and for collection and transfer of UF6 are used.

5.7.10. Spektrometry masowe UF6 /êród∏a jonów

(MLIS)

Poz. 145

5.7.10. UF6 mass spectrometers/ion sources (MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

spektrometry masowe magnetyczne lub kwadrupolowe, zdolne do pobierania w systemie

„on-line” próbek ze strumieni zasilajàcych,

„produktu” i „pozosta∏oÊci” gazowego UF6

oraz posiadajàcych wszystkie wymienione ni˝ej cechy

Especially designed or prepared magnetic or

quadrupole mass spectrometers capable of

taking ‘on-line’ samples of feed, ‘product’ or

‘tails’, from UF6 gas streams and having all of

the following characteristics

1. Równa jednoÊci zdolnoÊç rozdzielcza dla

mas atomowych przekraczajàcych 320;

1. Unit resolution for mass greater than 320;

2. èród∏a jonów zbudowane z nichromu lub wy∏o˝one nichromem albo niklowane lub pokryte stopem Monela;

2. Ion sources constructed of or lined with

nichrome or monel or nickel plated;

3. Jonizacja wywo∏ana bombardowaniem elektronami;

3. Electron bombardment ionization sources;

4. Uk∏ad zbierania odpowiedni do prowadzenia

analizy izotopowej.

4. Collector

analysis.

system

suitable

for

isotopic

5.7.11. Uk∏ady zasilania/uk∏ady odprowadzania produktu i pozosta∏oÊci (MLIS)

5.7.11. Feed systems/product and tails withdrawal

systems (MLIS)

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady technologiczne stosowane w zak∏adach

wzbogacania, wykonane z materia∏ów odpornych na dzia∏anie UF6 lub zabezpieczone takimi

materia∏ami, obejmujàce

Especially designed or prepared process

systems or equipment for enrichment plants

made of or protected by materials resistant to

corrosion by UF6, including

(a) Autoklawy zasilajàce, piece lub uk∏ady stosowane do podawania UF6 do ciàgów technologicznych wzbogacania;

(a) Feed autoclaves, ovens, or systems used for

passing UF6 to the enrichment process

(b) Desublimatory (lub zimne pu∏apki), stosowane do usuwania UF6 z ciàgów technologicznych wzbogacania przed przekazaniem

do podgrzania;

(b) Desublimers (or cold traps) used to remove

UF6 from the enrichment process for

subsequent transfer upon heating;

(c) Stacje skraplania lub zestalania, gdzie UF6

jest usuwany z ciàgów technologicznych

wzbogacania metodà spr´˝ania i skraplania

lub zestalania;

(c) Solidification or liquefaction stations used

to remove UF6 from the enrichment process

by compressing and converting UF6 to a

liquid or solid form;

(d) Stacje „produktu” i „pozosta∏oÊci”, s∏u˝àce

do odprowadzania UF6 do pojemników.

(d) ‘Product’ or ‘tails’ stations used

transferring UF6 into containers.

5.7.12. Uk∏ady rozdzielania UF6/gazu noÊnego (MLIS)

5.7.12. UF6/carrier gas separation systems (MLIS)

for

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady technologiczne s∏u˝àce do oddzielania

UF6 od gazu noÊnego. Gazem noÊnym mo˝e

byç azot, argon lub inny gaz.

Especially designed or prepared process

systems for separating UF6 from carrier gas.

The carrier gas may be nitrogen, argon, or

other gas.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Uk∏ady te mogà obejmowaç wyposa˝enie takie

jak

These systems may incorporate equipment

such as

(a) Niskotemperaturowe wymienniki ciep∏a lub

niskotemperaturowe separatory, zdolne do

osiàgania temperatury –120°C lub ni˝szej;

lub

(a) Cryogenic

heat

exchangers

or

cryoseparators capable of temperatures of

–120°C or less, or

(b) Niskotemperaturowe urzàdzenia ch∏odzàce,

zdolne do osiàgania temperatury –120°C

lub ni˝szej; lub

(b) Cryogenic refrigeration units capable of

temperatures of –120°C or less, or

(c) Zimne pu∏apki przechwytujàce UF6, zdolne

do wytwarzania temperatury –20°C lub ni˝szej.

(c) UF6 cold traps capable of temperatures of

–20°C or less.

5.7.13. Uk∏ady laserowe (AVLIS, MLIS i CRISLA)

Poz. 145

5.7.13. Laser systems (AVLIS, MLIS and CRISLA)

Lasery lub uk∏ady laserów, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do rozdzielania izotopów uranu.

Lasers or laser systems especially designed or

prepared for the separation of uranium

isotopes.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Uk∏ad laserów w procesie AVLIS na ogó∏ sk∏ada

si´ z dwóch laserów: laser par miedzi i laser

barwiàcy. Uk∏ad laserów w procesie MLIS zwykle sk∏ada si´ z lasera CO2 lub ekscymerowego

oraz z wieloprzelotowej komory optycznej, wyposa˝onej na obu koƒcach w obrotowe zwierciad∏a. W ka˝dym z tych procesów, podczas

d∏u˝szych okresów eksploatacji, lasery lub

uk∏ady laserów wymagajà stosowania stabilizatora widma cz´stotliwoÊci.

The laser system for the AVLIS process usually

consists of two lasers: a copper vapor laser and

a dye laser. The laser system for MLIS usually

consists of a CO2 or excimer laser and a multipass optical cell with revolving mirrors at both

ends. Lasers or laser systems for both

processes require a spectrum frequency

stabilizer for operation over extended periods

of time.

5.8. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady, wyposa˝enie i komponenty, stosowane

w zak∏adach wzbogacania metodà rozdzielania

plazmy

5.8. Especially designed or prepared systems,

equipment and components for use in plasma

separation enrichment plants

Wprowadzenie

Introductory note

W procesie rozdzielania plazmy, plazma jonów

uranu przechodzi przez pole elektryczne, dostrojone do cz´stotliwoÊci rezonansowej jonów uranu-235, dzi´ki czemu jony takie w preferencyjny sposób poch∏aniajà energi´ i zwi´kszajà Êrednic´ orbit Êrubowych, po których si´ poruszajà. Jony poruszajàce si´ po torach o du˝ej Êrednicy sà chwytane, prowadzàc w ten sposób do powstania produktu wzbogaconego w U-235. Plazma, utworzona

metodà jonizacji par uranu, jest zamykana w komorze pró˝niowej, w której istnieje silne pole magnetyczne, wytworzone przez magnes nadprzewodzàcy. G∏ówne uk∏ady technologiczne dla takiego procesu obejmujà uk∏ad wytwarzania plazmy

uranowej, modu∏ rozdzielajàcy wyposa˝ony

w magnes nadprzewodzàcy oraz uk∏ady do odprowadzania metalu, s∏u˝àce do zbierania „produktu”

i „pozosta∏oÊci”.

In the plasma separation process, a plasma of

uranium ions passes through an electric field

tuned to the U-235 ion resonance frequency so

that they preferentially absorb energy and

increase the diameter of their corkscrew-like

orbits. Ions with a large-diameter path are trapped

to produce a product enriched in U-235. The

plasma, which is made by ionizing uranium vapor,

is contained in a vacuum chamber with a high-strength magnetic field produced by a

superconducting magnet. The main technological

systems of the process include the uranium

plasma generation system, the separator module

with superconducting magnet and metal removal

systems for the collection of ‘product’ and ‘tails’.

5.8.1. Mikrofalowe êród∏a mocy i anteny

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

mikrofalowe êród∏a mocy i anteny, s∏u˝àce do

wytwarzania lub przyspieszania jonów i charakteryzujàce si´ nast´pujàcymi cechami: cz´stotliwoÊç wi´ksza ni˝ 30 GHz oraz Êrednia moc na

wyjÊciu wi´ksza ni˝ 50 kW przy wytwarzaniu jonów.

5.8.2. Cewki wzbudzajàce jony

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

cewki wzbudzajàce cz´stotliwoÊci radiowej, dla

cz´stotliwoÊci przekraczajàcych 100 kHz i zdolne

do pracy przy Êredniej mocy 40 kW lub wi´kszej.

5.8.3. Uk∏ady wytwarzania plazmy uranowej

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady do wytwarzania plazmy uranowej, które

mogà zawieraç dzia∏ka elektronowe du˝ej mocy,

o mocy wydawanej w tarczy powy˝ej 2.5 kW/cm.

5.8.1. Microwave power sources and antennae

Especially designed or prepared microwave

power sources and antennae for producing or

accelerating ions and having the following

characteristics: greater than 30 GHz frequency

and greater than 50 kW mean power output for

ion production.

5.8.2. Ion excitation coils

Especially designed or prepared radio frequency

ion excitation coils for frequencies of more than

100 kHz and capable of handling more than

40 kW mean power.

5.8.3. Uranium plasma generation systems

Especially designed or prepared systems for the

generation of uranium plasma, which may

contain high-power strip or scanning electron

beam guns with a delivered power on the target

of more than 2.5 kW/cm.

5.8.4. Uk∏ady s∏u˝àce do post´powania z ciek∏ym uranem metalicznym

Poz. 145

5.8.4. Liquid uranium metal handling systems

Uk∏ady do manipulowania ciek∏ymi metalami,

specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

do post´powania ze stopionym uranem lub ciek∏ymi stopami uranu, sk∏adajàce si´ z tygli i urzàdzeƒ ch∏odzàcych tygle.

Especially designed or prepared liquid metal

handling systems for molten uranium or

uranium alloys, consisting of crucibles and

cooling equipment for the crucibles.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Tygle i inne cz´Êci takich uk∏adów, stykajàce si´

ze stopionym uranem lub stopami uranu, sà wykonywane z materia∏ów o nale˝ytej odpornoÊci

na korozj´ i ˝aroodpornych. Takie materia∏y

obejmujà tantal, grafit powleczony tlenkiem itrowym, grafit powleczony innymi tlenkami ziem

rzadkich lub ich mieszaninami.

The crucibles and other parts of this system that

come into contact with molten uranium or

uranium alloys are made of or protected by

materials of suitable corrosion and heat

resistance. Suitable materials include tantalum,

yttria-coated graphite, graphite coated with

other rare earth oxides or mixtures thereof.

5.8.5. Zespo∏y zbierania „produktu” i „pozosta∏oÊci”

uranu metalicznego

5.8.5. Uranium metal ‘product’ and ‘tails’ collector

assemblies

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

zespo∏y s∏u˝àce do zbierania „produktu” i „pozosta∏oÊci” uranu metalicznego w postaci sta∏ej.

Elementy takich uk∏adów sà wykonywane z materia∏ów ˝aroodpornych i odpornych na korozj´

pod wp∏ywem dzia∏ania par uranu metalicznego

lub ciek∏ego uranu metalicznego, takich jak grafit powleczony tlenkiem itrowym lub tantal.

Especially designed or prepared ‘product’ and

‘tails’ collector assemblies for uranium metal in

solid form. These collector assemblies are made

of or protected by materials resistant to the heat

and corrosion of uranium metal vapor, such as

yttria-coated graphite or tantalum.

5.8.6. Obudowy modu∏ów rozdzielajàcych

5.8.6. Separator module housings

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

walcowe lub prostopad∏oÊcienne zbiorniki,

w których znajduje si´ êród∏o plazmy uranowej,

cewki wzbudzajàce cz´stotliwoÊci radiowej oraz

kolektory „produktu” i „pozosta∏oÊci”.

Cylindrical vessels especially designed or

prepared for use in plasma separation

enrichment plants for containing the uranium

plasma source, radio-frequency drive coil and

the ‘product’ and ‘tails’ collectors.

WyjaÊnienie

Explanatory note

Obudowy takie majà wiele otworów przelotowych, przeznaczonych dla zasilania energià elektrycznà, dla pod∏àczeƒ pomp dyfuzyjnych oraz

dla diagnostyki i monitorowania oprzyrzàdowania. Przewidziano mo˝liwoÊç ich otwierania i zamykania w celu odnowienia wyposa˝enia wewn´trznego. Sà one wytwarzane z odpowiednich materia∏ów niemagnetycznych, takich jak

stal nierdzewna.

These housings have a multiplicity of ports for

electrical feed-throughs, diffusion pump

connections and instrumentation diagnostics

and monitoring. They have provisions for

opening and closure to allow for refurbishment

of internal components and are constructed of a

suitable non-magnetic material such as stainless

steel.

5.9. Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

uk∏ady, wyposa˝enie i komponenty, stosowane

w zak∏adach wzbogacania metodà elektromagnetycznà

5.9. Especially designed or prepared systems,

equipment and components for use in

electromagnetic enrichment plants

Wprowadzenie

Introductory note

W procesach elektromagnetycznych jony metalicznego uranu, wytworzone w procesie jonizacji

soli wejÊciowych (na ogó∏ UCl4), sà przyspieszane

i przechodzà przez pole magnetyczne, pod wp∏ywem którego jony ró˝nych izotopów poruszajà si´

po ró˝nych torach. Podstawowe sk∏adniki elektromagnetycznego separatora jonów obejmujà: pole

magnetyczne, s∏u˝àce do zmiany kierunku/rozdzielenia izotopowej wiàzki jonów, êród∏o jonów

z w∏asnym uk∏adem przyspieszajàcym oraz uk∏ad

zbierajàcy rozdzielone jony. Uk∏ady pomocnicze

w tej metodzie obejmujà: uk∏ad zasilania magnesu, uk∏ad wysokiego napi´cia do zasilania êród∏a

jonów, uk∏ad pró˝niowy oraz rozbudowane uk∏ady

In the electromagnetic process, uranium metal

ions produced by ionization of a salt feed material

(typically UCl4) are accelerated and passed

through a magnetic field that has the effect of

causing the ions of different isotopes to follow

different paths. The major components of an

electromagnetic isotope separator include: a

magnetic field for ion-beam diversion/separation

of the isotopes, an ion source with its acceleration

system, and a collection system for the separated

ions. Auxiliary systems for the process include the

magnet power supply system, the ion source

high-voltage power supply system, the vacuum

system, and extensive chemical handling systems

przystosowane do post´powania ze Êrodkami chemicznymi, s∏u˝àce do odzyskiwania produktu oraz

do oczyszczania/ponownego wykorzystywania

sk∏adników.

5.9.1. Elektromagnetyczne separatory izotopów

Poz. 145

for recovery of product and cleaning/recycling of

components.

5.9.1. Electromagnetic isotope separators

Elektromagnetyczne separatory izotopów, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do

rozdzielania izotopów uranu, a tak˝e ich wyposa˝enie i komponenty, w∏àczajàc w to

Electromagnetic isotope separators especially

designed or prepared for the separation of

uranium isotopes, and equipment and

components therefor, including

(a) èród∏a jonów

(a) Ion sources

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

pojedyncze lub wielokrotne êród∏a jonów uranu,

sk∏adajàce si´ ze êród∏a par, jonizatora oraz akceleratora wiàzki, zbudowanych z odpowiednich

materia∏ów, takich jak grafit, stal nierdzewna lub

miedê, i zdolnych do wytworzenia wiàzki jonów

o nat´˝eniu ca∏kowitym 50 mA lub wi´kszym.

Especially designed or prepared single or

multiple uranium ion sources consisting of a

vapor source, ionizer, and beam accelerator,

constructed of suitable materials such as

graphite, stainless steel, or copper, and capable

of providing a total ion beam current of 50 mA

or greater.

(b) Kolektory jonów

(b) Ion collectors

Kolektory p∏ytowe, sk∏adajàce si´ z dwóch lub

wi´cej szczelin i kieszeni, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do zbierania wiàzek

uranu odpowiednio wzbogaconego i zubo˝onego, i wykonane z odpowiednich materia∏ów, takich jak grafit lub stal nierdzewna.

Collector plates consisting of two or more slits

and pockets especially designed or prepared for

collection of enriched and depleted uranium ion

beams and constructed of suitable materials

such as graphite or stainless steel.

(c) Obudowy pró˝niowe

(c) Vacuum housings

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

obudowy pró˝niowe elektromagnetycznych separatorów uranu, zbudowane z odpowiednich

materia∏ów niemagnetycznych, takich jak stal

nierdzewna, i przewidziane do eksploatacji przy

ciÊnieniu równym 0.1 Pa lub ni˝szym.

Especially designed or prepared vacuum

housings

for

uranium

electromagnetic

separators, constructed of suitable non-magnetic materials such as stainless steel and

designed for operation at pressures of 0.1 Pa or

lower.

WyjaÊnienie

Obudowy sà przeznaczone do umieszczenia

w nich êróde∏ jonów, kolektorów p∏ytowych

i ch∏odzonych wodà wk∏adek. Przystosowano je

do pod∏àczenia pomp dyfuzyjnych i przewidziano mo˝liwoÊç ich otwierania i zamykania w celu

wymontowania i ponownego zainstalowania

znajdujàcych si´ w nich komponentów.

(d) Nabiegunniki magnesów

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

nabiegunniki magnesów o Êrednicy przekraczajàcej 2 m, stosowane do utrzymywania sta∏ego

pola magnetycznego w elektromagnetycznym

separatorze izotopów oraz do transferu pola magnetycznego pomi´dzy sàsiadujàcymi ze sobà

separatorami.

Explanatory note

The housings are specially designed to contain

the ion sources, collector plates and water-cooled liners and have provision for diffusion

pump connections and opening and closure for

removal and reinstallation of these components.

5.9.2. Uk∏ady zasilania wysokiego napi´cia

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

wysokonapi´ciowe systemy zasilajàce êród∏a jonów, wykazujàce wszystkie wymienione ni˝ej cechy: zdolnoÊç do pracy ciàg∏ej, napi´cie na wyjÊciu 20 000 V lub wy˝sze, nat´˝enie pràdu na

wyjÊciu 1 A lub wi´ksze, oraz mo˝liwoÊç regulowania w okresie 8 godzin napi´cia z dok∏adnoÊcià lepszà ni˝ 0.01%.

5.9.3. Uk∏ady zasilania magnesów

Specjalnie zaprojektowane lub przystosowane

êród∏a zasilania magnesów pràdem sta∏ym o du-

(d) Magnet pole pieces

Especially designed or prepared magnet pole

pieces having a diameter greater than 2 m used

to maintain a constant magnetic field within an

electromagnetic isotope separator and to

transfer the magnetic field between adjoining

separators.

5.9.2. High voltage power supplies

Especially designed or prepared high-voltage

power supplies for ion sources, having all of the

following characteristics: capable of continuous

operation, output voltage of 20,000 V or greater,

output current of 1 A or greater, and voltage

regulation of better than 0.01% over a time

period of 8 hours.

5.9.3. Magnet power supplies

Especially designed or prepared high-power,

direct current magnet power supplies having all

˝ej mocy, charakteryzujàce si´ wszystkimi podanymi ni˝ej cechami: zdolne do ciàg∏ego wytwarzania pràdu o nat´˝eniu na wyjÊciu 500 A lub

wi´kszym przy napi´ciu 100 V lub wi´kszym,

oraz przy mo˝liwoÊci regulowania w okresie

8 godzin nat´˝enia lub napi´cia z dok∏adnoÊcià

lepszà ni˝ 0.01%.

of the following characteristics: capable of

continuously producing a current output of

500 A or greater at a voltage of 100 V or greater

and with a current or voltage regulation better

than 0.01% over a period of 8 hours.

6. Zak∏ady produkujàce ci´˝kà wod´, deuter i zwiàzki

deuteru oraz wyposa˝enie specjalnie dla nich projektowane lub przystosowywane

6. Plants for the production of heavy water, deuterium

and deuterium compounds and equipment

especially designed or prepared therefor

Wprowadzenie

Introductory note

Ci´˝ka woda mo˝e byç produkowana przy wykorzystaniu ró˝nych procesów. Dwa z nich, które okaza∏y

si´ mo˝liwe do wykorzystania komercyjnego, to

proces wymiany woda-siarkowodór (proces GS)

oraz proces wymiany amoniak-wodór.

Heavy water can be produced by a variety of

processes. However, the two processes that have

proven to be commercially viable are the water-hydrogen sulphide exchange process (GS process)

and the ammonia-hydrogen exchange process.

Proces GS opiera si´ na wymianie wodoru i deuteru pomi´dzy wodà i siarkowodorem, zachodzàcej

w uk∏adzie wie˝ eksploatowanych w taki sposób, ˝e

ich cz´Êç górna jest zimna, a cz´Êç dolna — goràca.

Woda przep∏ywa w wie˝ach z góry w dó∏, a gazowy

siarkowodór — z do∏u w gór´. Uk∏ad perforowanych

pó∏ek u∏atwia mieszanie si´ gazu i wody. Deuter

w niskiej temperaturze przechodzi do wody, a w wysokiej temperaturze — do siarkowodoru. Gaz lub

woda, wzbogacone w deuter, sà odbierane z wie˝

pierwszego stopnia w miejscu po∏àczenia obszaru

goràcego i zimnego, a proces ten jest powtarzany

w kolejnych wie˝ach. Produkt powstajàcy na ostatnim etapie, woda wzbogacona do 30% w deuter, jest

przesy∏any do uk∏adu destylacyjnego w celu wyprodukowania ci´˝kiej wody klasy reaktorowej, tzn.

99.75% tlenku deuteru. Proces wymiany amoniak-wodór umo˝liwia ekstrakcj´ deuteru z gazu syntezowego na drodze kontaktu z ciek∏ym amoniakiem

w obecnoÊci katalizatora. Gaz syntezowy jest wprowadzany do wie˝ wymiennych i do konwertora

amoniaku. W wie˝ach gaz p∏ynie z do∏u do góry,

podczas gdy ciek∏y amoniak przep∏ywa z góry w dó∏.

Deuter jest usuwany z wodoru w gazie syntezowym

i gromadzony w amoniaku. Nast´pnie amoniak

przep∏ywa do krakera amoniakowego na dnie wie˝y,

natomiast gaz przep∏ywa do konwertera amoniakowego na jej szczycie. Dalsze wzbogacanie nast´puje

w kolejnych stopniach procesu, a ci´˝ka woda klasy

reaktorowej jest wytwarzana w wykonywanej na koniec destylacji. Zasilajàcy gaz syntezowy mo˝e byç

wytwarzany w zak∏adzie produkcji amoniaku, który

z kolei mo˝e byç zbudowany w zwiàzku z budowà zak∏adu wzbogacania metodà wymiany amoniak-wodór. W procesie wymiany amoniak-wodór êród∏em

zasilania deuterem mo˝e byç zwyk∏a woda.

The GS process is based upon the exchange of

hydrogen and deuterium between water and

hydrogen sulphide within a series of towers which

are operated with the top section cold and the

bottom section hot. Water flows down the towers

while the hydrogen sulphide gas circulates from the

bottom to the top of the towers. A series of

perforated trays are used to promote mixing

between the gas and the water. Deuterium migrates

to the water at low temperatures and to the

hydrogen sulphide at high temperatures. Gas or

water, enriched in deuterium, is removed from the

first stage towers at the junction of the hot and cold

sections and the process is repeated in subsequent

stage towers. The product of the last stage, water

enriched up to 30% in deuterium, is sent to a

distillation unit to produce reactor grade heavy

water, i.e., 99.75% deuterium oxide. The ammonia-hydrogen exchange process can extract deuterium

from synthesis gas through contact with liquid

ammonia in the presence of a catalyst. The

synthesis gas is fed into exchange towers and to an

ammonia converter. Inside the towers the gas flows

from the bottom to the top while the liquid ammonia

flows from the top to the bottom. The deuterium is

stripped from the hydrogen in the synthesis gas and

concentrated in the ammonia. The ammonia then

flows into an ammonia cracker at the bottom of the

tower while the gas flows into an ammonia

converter at the top. Further enrichment takes place

in subsequent stages and reactor grade heavy water

is produced through final distillation. The synthesis

gas feed can be provided by an ammonia plant that,

in turn, can be constructed in association with a

heavy water ammonia-hydrogen exchange plant.

The ammonia-hydrogen exchange process can also

use ordinary water as a feed source of deuterium.

Wiele z podstawowych urzàdzeƒ, stanowiàcych wyposa˝enie zak∏adów produkujàcych ci´˝kà wod´

metodà GS lub przy u˝yciu procesów wymiany

amoniak-wodór, jest wykorzystywane równie˝ w kilku sektorach przemys∏ów chemicznego i naftowego.

Dotyczy to w szczególnoÊci niewielkich zak∏adów

stosujàcych metod´ GS. Jednak niewiele z tych

urzàdzeƒ mo˝na dostaç jako wyroby gotowe. Procesy GS i wymiany amoniak-wodór wymagajà pos∏u-

Many of the key equipment items for heavy water

production plants using GS or the ammonia-hydrogen exchange processes are common to

several segments of the chemical and petroleum

industries. This is particularly so for small plants

using the GS process. However, few of the items are

available ”off-the-shelf”. The GS and ammoniahydrogen processes require the handling of large

quantities of flammable, corrosive and toxic fluids

giwania si´ du˝ymi iloÊciami ∏atwopalnych, powodujàcych korozj´ i toksycznych p∏ynów w warunkach podwy˝szonego ciÊnienia. W zwiàzku z tym,

ustalajàc wytyczne projektowania i standardy eksploatacji dla zak∏adów i wyposa˝enia wykorzystujàcych takie procesy, nale˝y zwróciç szczególnà uwag´ na dobór materia∏ów oraz specyfikacje, dzi´ki

którym zapewnia si´ d∏ugotrwa∏à eksploatacj´ takich zak∏adów i wyposa˝enia z zachowaniem wysokich wartoÊci wspó∏czynników odnoszàcych si´ do

bezpieczeƒstwa i niezawodnoÊci. Wybór skali zale˝y

przede wszystkim od potrzeb i czynników ekonomicznych. Zatem wi´kszoÊç takich urzàdzeƒ jest dopasowywana do wymagaƒ stawianych przez odbiorc´.

at elevated pressures. Accordingly, in establishing

the design and operating standards for plants and

equipment using these processes, careful attention

to the materials selection and specifications is

required to ensure long service life with high safety

and reliability factors. The choice of scale is

primarily a function of economics and need. Thus,

most of the equipment items would be prepared

according to the requirements of the customer.

Wreszcie nale˝y wspomnieç, ˝e zarówno w odniesieniu do procesów GS, jak i wymiany amoniak-wodór, poszczególne urzàdzenia niezaprojektowane

specjalnie z myÊlà o wytwarzaniu ci´˝kiej wody, mogà byç wykorzystane do zbudowania uk∏adów specjalnie przeznaczonych lub przystosowanych do

produkcji ci´˝kiej wody. Przyk∏adami takich uk∏adów

mogà byç: uk∏ad katalizujàcy, stosowany w procesie

wymiany amoniak-wodór, oraz uk∏ady destylacji

wody, stosowane w obu metodach do ostatecznego

wzbogacania ci´˝kiej wody do osiàgni´cia parametrów klasy reaktorowej.

Finally, it should be noted that, in both the GS and

the ammonia-hydrogen exchange processes, items

of equipment which individually are not especially

designed or prepared for heavy water production

can be assembled into systems which are especially

designed or prepared for producing heavy water.

The catalyst production system used in the

ammonia-hydrogen exchange process and water

distillation systems used for the final concentration

of heavy water to reactor-grade in either process are

examples of such systems.

Sk∏adniki wyposa˝enia, które sà albo specjalnie zaprojektowane albo przystosowane do wytwarzania

ci´˝kiej wody przy u˝yciu procesu wymiany albo

woda-siarkowodór albo amoniak-wodór, obejmujà

The items of equipment which are especially

designed or prepared for the production of heavy

water utilizing either the water-hydrogen sulphide

exchange process or the ammonia-hydrogen

exchange process include the following

6.1. Wie˝e wymienne woda-siarkowodór

Wie˝e wymienne, zbudowane z dobrego gatunku

stali w´glowej (np. ASTM A516) o Êrednicach od

6 m (20 stóp) do 9 m (30 stóp), które mogà byç eksploatowane przy ciÊnieniu wi´kszym od lub równym 2 MPa (300 funtów na cal kwadratowy)

i z naddatkiem na korozj´ równym 6 mm lub wi´kszym, specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wytwarzania ci´˝kiej wody z wykorzystaniem procesu wymiany woda-siarkowodór.

6.2. Dmuchawy i spr´˝arki

Jednostopniowe, niskociÊnieniowe (0.2 MPa lub

30 funtów na cal kwadratowy) odÊrodkowe dmuchawy lub spr´˝arki, s∏u˝àce do cyrkulacji gazowego siarkowodoru (tzn. gazu zawierajàcego ponad

70% H2S), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania w produkcji ci´˝kiej wody na drodze wymiany woda-siarkowodór. Takie

dmuchawy lub spr´˝arki majà przepustowoÊç co

najmniej 56 m3/sekund´ (120 000 SCFM) podczas

eksploatacji pod ciÊnieniem ssania co najmniej 1.8

MPa (260 funtów na cal kwadratowy) i sà wyposa˝one w uszczelnienia umo˝liwiajàce zastosowanie

do mokrego H2S.

6.3. Wie˝e wymienne amoniak-wodór

Wie˝e wymienne amoniak-wodór, o wysokoÊci co

najmniej 35 m (114.3 stopy) i Êrednicach od

1.5 m (4.9 stopy) do 2.5 m (8.2 stóp), przystosowane do eksploatacji przy ciÊnieniu przekraczajàcym

6.1. Water — Hydrogen Sulphide Exchange Towers

Exchange towers fabricated from fine carbon steel

(such as ASTM A516) with diameters of 6 m (20 ft)

to 9 m (30 ft), capable of operating at pressures

greater than or equal to 2 MPa (300 psi) and with

a corrosion allowance of 6 mm or greater,

especially designed or prepared for heavy water

production utilizing the water-hydrogen sulphide

exchange process.

6.2. Blowers and Compressors

Single stage, low head (i.e., 0.2 MPa or 30 psi)

centrifugal blowers or compressors for hydrogen-sulphide gas circulation (i.e., gas containing more

than 70% H2S) especially designed or prepared for

heavy water production utilizing the water-hydrogen sulphide exchange process. These

blowers or compressors have a throughput

capacity greater than or equal to 56 m3/second

(120,000 SCFM) while operating at pressures

greater than or equal to 1.8 MPa (260 psi) suction

and have seals designed for wet H2S service.

6.3. Ammonia-Hydrogen Exchange Towers

Ammonia-hydrogen exchange towers greater

than or equal to 35 m (114.3 ft) in height with

diameters of 1.5 m (4.9 ft) to 2.5 m (8.2 ft) capable

of operating at pressures greater than 15 MPa

15 MPa (2225 funtów na cal kwadratowy), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wytwarzania ci´˝kiej wody metodà wymiany amoniak-wodór. Takie wie˝e sà wyposa˝one przynajmniej

w jeden ko∏nierzowy otwór osiowy o Êrednicy

równej Êrednicy cz´Êci walcowej, umo˝liwiajàcy

montowanie lub usuwanie wyposa˝enia wewn´trznego wie˝y.

6.4. Wyposa˝enie wewn´trzne wie˝y i pompy poszczególnych stopni

Wyposa˝enie wewn´trzne wie˝ oraz pompy poszczególnych stopni, specjalnie zaprojektowane

lub przystosowane do instalowania w wie˝ach do

wytwarzania ci´˝kiej wody metodà wymiany wodór-amoniak. Wyposa˝enie wewn´trzne wie˝

obejmuje specjalnie zaprojektowane kontaktory

poszczególnych stopni, które wspomagajà dobry

kontakt gaz/ciecz. Pompy poszczególnych stopni

obejmujà specjalnie zaprojektowane pompy g∏´binowe, zapewniajàce cyrkulacj´ ciek∏ego amoniaku w kontaktowym wyposa˝eniu wewn´trznym wie˝ poszczególnych stopni.

6.5. Krakery amoniakowe

Krakery amoniakowe przystosowane do eksploatacji przy ciÊnieniu przekraczajàcym 3 MPa (450

funtów na cal kwadratowy), specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wytwarzania ci´˝kiej

wody z wykorzystaniem procesu wymiany amoniak-wodór.

6.6. Analizatory absorpcji w podczerwieni

Analizatory absorpcji w podczerwieni, zdolne do

analizowania w systemie „on-line” wartoÊci stosunku wodór/deuter, przy st´˝eniu deuteru nie

mniejszym ni˝ 90%.

6.7. Palniki katalityczne

Palniki katalityczne s∏u˝àce do przemiany wzbogaconego deuteru w postaci gazowej w ci´˝kà wod´,

specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do

wytwarzania ci´˝kiej wody metodà wymiany amoniak-wodór.

7. Zak∏ady konwersji zwiàzków i wyposa˝enie specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do wykorzystania w nich

Poz. 145

(2225 psi) especially designed or prepared for

heavy water production utilizing the ammonia-hydrogen exchange process. These towers also

have at least one flanged axial opening of the

same diameter as the cylindrical part through

which the tower internals can be inserted or

withdrawn.

6.4. Tower Internals and Stage Pumps

Tower internals and stage pumps especially

designed or prepared for towers for heavy water

production utilizing the ammonia-hydrogen

exchange process. Tower internals include

especially designed stage contactors which

promote intimate gas/liquid contact. Stage pumps

include especially designed submersible pumps

for circulation of liquid ammonia within a

contacting stage internal to the stage towers.

6.5. Ammonia Crackers

Ammonia crackers with operating pressures

greater than or equal to 3 MPa (450 psi) especially

designed or prepared for heavy water production

utilizing

the

ammoniahydrogen

exchange

process.

6.6. Infrared Absorption Analyzers

Infrared absorption analyzers capable of ”on-line”

hydrogen/deuterium

ratio

analysis

where

deuterium concentrations are equal to or greater

than 90%.

6.7. Catalytic Burners

Catalytic burners for the conversion of enriched

deuterium gas into heavy water especially

designed or prepared for heavy water production

utilizing the ammonia-hydrogen exchange

process.

7. Plants for

equipment

therefor

the conversion of uranium and

especially designed or prepared

Wprowadzenie

Introductory note

Zak∏ady i uk∏ady do konwersji zwiàzków mogà s∏u˝yç do prowadzenia jednej lub wi´kszej liczby przemian jednych zwiàzków chemicznych w inne, w∏àczajàc w to: przerób koncentratów rud uranowych

w UO3, przemian´ UO3 w UO2, przemian´ tlenków

uranu w UF4 lub UF6, przemian´ UF4 w UF6, przemian´ UF6 w UF4, przemian´ UF4 w uran metaliczny

oraz przemian´ fluorków uranu w UO2. Wiele kluczowych elementów wyposa˝enia zak∏adów przetwarzania uranu jest wykorzystywane w ró˝nych

dzia∏ach przemys∏u chemicznego. Na przyk∏ad wyposa˝enie takie mo˝e obejmowaç: piece, obrotowe

piece do wypalania, reaktory ze z∏o˝em fluidalnym,

reaktory z wie˝ami spalania, wirówki cieczy, kolumny destylacyjne oraz kolumny ekstarkcyjne ciecz-ciecz. Jednak tylko nieliczne z tych urzàdzeƒ mogà

Uranium conversion plants and systems may

perform one or more transformations from one

uranium chemical species to another, including

conversion of uranium ore concentrates to UO3,

conversion of UO3 to UO2, conversion of uranium

oxides to UF4 or UF6, conversion of UF4 to UF6,

conversion of UF6 to UF4, conversion of UF4 to

uranium metal, and conversion of uranium

fluorides to UO2. Many of the key equipment items

for uranium conversion plants are common to

several segments of the chemical process industry.

For example, the types of equipment employed in

these processes may include: furnaces, rotary kilns,

fluidized bed reactors, flame tower reactors, liquid

centrifuges, distillation columns and liquid-liquid

extraction columns. However, few of the items are

byç osiàgalne jako wyroby gotowe. Wi´kszoÊç

z nich jest przygotowywana zgodnie z wymogami

i specyfikacjami odbiorcy. W pewnych przypadkach

w projekcie i przy budowie nale˝y uwzgl´dniç w∏aÊciwoÊci korozyjne pewnych u˝ywanych substancji

chemicznych (HF, F2, ClF3 oraz fluorki uranu). Wreszcie nale˝y zauwa˝yç, ˝e w odniesieniu do wszystkich

procesów konwersji zwiàzków poszczególne urzàdzenia niezaprojektowane specjalnie do takich celów mogà byç wykorzystane do zbudowania uk∏adów specjalnie przeznaczonych lub przystosowanych do konwersji zwiàzków.

available ”off-the-shelf”; most would be prepared

according to the requirements and specifications of

the customer. In some instances, special design and

construction considerations are required to address

the corrosive properties of some of the chemicals

handled (HF, F2, ClF3, and uranium fluorides).

Finally, it should be noted that, in all of the uranium

conversion processes, items of equipment which

individually are not especially designed or prepared

for uranium conversion can be assembled into

systems which are especially designed or prepared

for use in uranium conversion.

7.1. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji koncentratów rud uranowych

w UO3

7.1. Especially designed or prepared systems for the

conversion of uranium ore concentrates to UO3

WyjaÊnienie

Explanatory note

Przemiana koncentratów rud uranowych w UO3

mo˝e polegaç na rozpuszczeniu rudy w kwasie

azotowym i wydobywaniu oczyszczonego azotanu

uranylu za pomocà rozpuszczalnika takiego, jak

fosforan trójbutylowy. Nast´pnie azotan uranylu

podlega konwersji w UO3 za pomocà albo zat´˝enia i denitryfikacji albo neutralizowania gazowym

amoniakiem dla uzyskania dwuuranianu amonowego na drodze filtrowania, suszenia i kalcynacji.

Conversion of uranium ore concentrates to UO3

can be performed by first dissolving the ore in

nitric acid and extracting purified uranyl nitrate

using a solvent such as tributyl phosphate. Next,

the uranyl nitrate is converted to UO3 either by

concentration and denitration or by neutralization

with gaseous ammonia to produce ammonium

diuranate with subsequent filtering, drying, and

calcining.

7.2. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UO3 w UF6

7.2. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UO3 to UF6

WyjaÊnienie

Explanatory note

Przemiana UO3 w UF6 mo˝e zachodziç bezpoÊrednio, metodà fluorowania. Taki proces wymaga êród∏a gazowego fluoru lub trójfluorku chloru.

Conversion of UO3 to UF6 can be performed

directly by fluorination. The process requires a

source of fluorine gas or chlorine trifluoride.

7.3. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UO3 w UO2

7.3. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UO3 to UO2

WyjaÊnienie

Explanatory note

Przemiana UO3 w UO2 mo˝e zachodziç bezpoÊrednio, metodà redukcji UO3 za pomocà gazu krakowego amoniaku lub wodoru.

Conversion of UO3 to UO2 can be performed

through reduction of UO3 with cracked ammonia

gas or hydrogen.

7.4. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UO2 w UF4

7.4. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UO2 to UF4

WyjaÊnienie

Explanatory note

Konwersja UO2 w UF4 mo˝e byç prowadzona metodà reakcji chemicznej UO2 z gazowym fluorowodorem (HF) w temperaturze 300—500°C.

Conversion of UO2 to UF4 can be performed by

reacting UO2 with hydrogen fluoride gas (HF) at

300-500°C.

7.5. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UF4 w UF6

7.5. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UF4 to UF6

WyjaÊnienie

Explanatory note

Konwersja UF4 w UF6 jest prowadzona na drodze

reakcji egzotermicznej z fluorem, zachodzàcej

w reaktorze wie˝owym. UF6 jest skraplany z goràcych gazów wyp∏ywajàcych, po przepuszczeniu

strumienia wyp∏ywajàcego przez zimnà pu∏apk´,

och∏odzonà do –10°C. Taki proces wymaga êród∏a

gazowego fluoru.

Conversion of UF4 to UF6 is performed by

exothermic reaction with fluorine in a tower

reactor. UF6 is condensed from the hot effluent

gases by passing the effluent stream through a

cold trap cooled to -10°C. The process requires a

source of fluorine gas.

7.6. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UF4 w metaliczny U

WyjaÊnienie

Konwersja UF4 w metaliczny U jest prowadzona

metodà redukcji magnezem (du˝e partie) lub wap-

7.6. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UF4 to U metal

Explanatory note

Conversion of UF4 to U metal is performed by

reduction with magnesium (large batches) or

niem (ma∏e partie). Reakcja zachodzi w temperaturze powy˝ej punktu topnienia uranu (1130°C).

calcium (small batches). The reaction is carried

out at temperatures above the melting point of

uranium (1130°C).

7.7. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UF6 w UO2

7.7. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UF6 to UO2

WyjaÊnienie

Explanatory note

Konwersj´ UF6 w UO2 mo˝na przeprowadziç na

drodze jednego z trzech procesów. W pierwszym

z nich UF6 jest redukowany i poddawany hydrolizie do UO2 przy wykorzystaniu wodoru i pary wodnej. W drugim UF6 jest hydrolizowany metodà rozpuszczenia w wodzie, a w celu wytràcenia dwuuranianu amonowego dodaje si´ amoniak; dwuuranian jest redukowany wodorem do UO2 przy temperaturze 820°C. W trzecim z procesów UF6, CO2

i NH3 sà mieszane ze sobà w wodzie, co prowadzi

do wytràcenia w´glanu uranylu amonowego. W´glan uranylu amonowego jest mieszany z parà

wodnà i wodorem w temperaturze 500—600°C,

dajàc UO2.

Conversion of UF6 to UO2 can be performed by

one of three processes. In the first, UF6 is reduced

and hydrolyzed to UO2 using hydrogen and

steam. In the second, UF6 is hydrolyzed by

solution in water, ammonia is added to precipitate

ammonium diuranate, and the diuranate is

reduced to UO2 with hydrogen at 820°C. In the

third process, gaseous UF6, CO2, and NH3 are

combined in water, precipitating ammonium

uranyl carbonate. The ammonium uranyl

carbonate is combined with steam and hydrogen

at 500—600°C to yield UO2.

Konwersja UF6 w UO2 cz´sto stanowi pierwszy

etap technologiczny w zak∏adzie wytwarzania paliwa.

UF6 to UO2 conversion is often performed as the

first stage of a fuel fabrication plant.

7.8. Uk∏ady specjalnie zaprojektowane lub przystosowane do konwersji UF6 w UF4

7.8. Especially designed or prepared systems for the

conversion of UF6 to UF4

WyjaÊnienie

Explanatory note

Konwersj´ UF6 w UF4 prowadzi si´ metodà redukcji wodorem.

Conversion of UF6 to UF4 is performed by

reduction with hydrogen.

Po zapoznaniu si´ z powy˝szym Protoko∏em, w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej oÊwiadczam, ˝e

— zosta∏ on uznany za s∏uszny zarówno w ca∏oÊci, jak i ka˝de z postanowieƒ w nim zawartych,

— jest przyj´ty, ratyfikowany i potwierdzony,

— b´dzie niezmiennie zachowywany.

Na dowód czego wydany zosta∏ akt niniejszy, opatrzony piecz´cià Rzeczypospolitej Polskiej.

Dano w Warszawie dnia 9 marca 2000 r.

Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej: A. KwaÊniewski

L.S.

Prezes Rady Ministrów: J. Buzek