Rozporządzenie Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 12 czerwca 2003 r. w sprawie wymagań metrologicznych, którym powinny odpowiadać odważniki

§ 4. 1. Na g´stoÊciomierzu powinny byç zamieszczone w sposób trwa∏y i czytelny w szczególnoÊci

1) nazwa i typ g´stoÊciomierza;

2) numer fabryczny;

Poz. 1083 i 1084

2. B∏´dy graniczne dopuszczalne urzàdzenia do pomiaru temperatury nie powinny przekraczaç iloczynu

b∏´du granicznego dopuszczalnego g´stoÊciomierza

i wspó∏czynnika równego 0,1 °C · m3 · kg–1.

3. Ró˝nica mi´dzy temperaturà cieczy wskazywanà

i rzeczywistà nie powinna przekraczaç iloczynu b∏´du

granicznego dopuszczalnego g´stoÊciomierza i wspó∏czynnika równego 0,2 °C · m3 · kg–1.

3) nazwa lub znak producenta;

4) znak zatwierdzenia typu, je˝eli zosta∏ nadany.

2. Na celi pomiarowej g´stoÊciomierza przeznaczonego do pomiaru g´stoÊci przep∏ywajàcej cieczy nale˝y oznaczyç kierunek przep∏ywu.

§ 5. 1. B∏´dy graniczne dopuszczalne g´stoÊciomierza wynoszà ±10 · n, gdzie n jest rozdzielczoÊcià przyrzàdu, przy czym nie powinny przekraczaç ±1 kg · m-3.

§ 6. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie

14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

J. Hausner

1084

ROZPORZÑDZENIE MINISTRA GOSPODARKI, PRACY I POLITYKI SPO¸ECZNEJ1)

z dnia 12 czerwca 2003 r.

w sprawie wymagaƒ metrologicznych, którym powinny odpowiadaç odwa˝niki

Na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy z dnia 11 maja

2001 r. — Prawo o miarach (Dz. U. Nr 63, poz. 636

i Nr 154, poz. 1800 oraz z 2002 r. Nr 155, poz. 1286

i Nr 166, poz. 1360) zarzàdza si´, co nast´puje

strukcja i charakterystyki metrologiczne sà okreÊlone przez kszta∏t, wymiary, materia∏, wykoƒczenie

powierzchni, wartoÊç nominalnà masy i b∏àd graniczny dopuszczalny;

Rozdzia∏ 1

2) nominalnej masie odwa˝nika, nale˝y przez to rozumieç wartoÊç masy równà 1 x 10n kg lub 2 x 10n kg,

lub 5 x 10n kg, gdzie n jest jednà z liczb: –6, –5, –4,

–3, –2, –1, 0,1;

Przepisy ogólne

§ 1. 1. Rozporzàdzenie okreÊla wymagania metrologiczne, którym powinny odpowiadaç odwa˝niki

klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1, F2 i M1 o wartoÊciach nominalnych masy od 1 mg do 50 kg oraz klasy dok∏adnoÊci M2 o wartoÊciach nominalnych masy od 1 g do

50 kg.

2. Wymienione w ust. 1 odwa˝niki powinny byç

stosowane do zrównowa˝enia masy cia∏a przy u˝yciu

wag nieautomatycznych, których konstrukcja nie zapewnia w inny sposób pomiaru masy, zwanego dalej

„wa˝eniem”.

§ 2. Ilekroç w rozporzàdzeniu jest mowa o

1) odwa˝niku, nale˝y przez to rozumieç przyrzàd pomiarowy, b´dàcy wzorcem miary, którego kon-

3) komplecie odwa˝ników, nale˝y przez to rozumieç

zestawienie okreÊlonych odwa˝ników;

4) b∏´dach granicznych dopuszczalnych odwa˝nika,

nale˝y przez to rozumieç wartoÊci skrajne b∏´dów

okreÊlone w rozporzàdzeniu, które odnoszà si´ do

umownej masy odwa˝nika stosowanego w temperaturze 20 °C (293,15 K) b´dàcej masà odwa˝nika

odniesienia o g´stoÊci 8 000 kg/ m3, który go równowa˝y w powietrzu o g´stoÊci 1,2 kg/m3;

5) odwa˝niku prostopad∏oÊciennym, nale˝y przez to

rozumieç odwa˝nik z korpusem w kszta∏cie zbli˝onym do graniastos∏upa, którego podstawà jest prostokàt;

1) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej kieruje

6) odwa˝niku walcowym, nale˝y przez to rozumieç

odwa˝nik z korpusem w kszta∏cie walca, którego

podstawà jest ko∏o;

dzia∏em administracji rzàdowej — gospodarka, na podstawie § 1 ust. 2 pkt 1 rozporzàdzenia Prezesa Rady Ministrów

z dnia 7 stycznia 2003 r. w sprawie szczegó∏owego zakresu

dzia∏ania Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

(Dz. U. Nr 1, poz. 5).

7) jamie adiustacyjnej, nale˝y przez to rozumieç wybranie w jednym z elementów odwa˝nika umo˝liwiajàce doprowadzenie jego masy do wartoÊci nominalnej w granicach dopuszczalnych b∏´dów.

———————

Rozdzia∏ 2

Konstrukcja, materia∏ i wykonanie odwa˝ników

§ 3. 1. Wymiary i wykonanie odwa˝ników prostopad∏oÊciennych klas dok∏adnoÊci M1 i M2 o wartoÊciach

nominalnych masy od 5 kg do 50 kg okreÊla za∏àcznik

nr 1 do rozporzàdzenia.

2. Wymiary i wykonanie odwa˝ników walcowych

klas dok∏adnoÊci M1 i M2 o wartoÊciach nominalnych

masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do 10 kg okreÊla za∏àcznik nr 2 do rozporzàdzenia.

Poz. 1084

§ 6. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1, F2 i M1

o wartoÊciach nominalnych masy od 1 mg do 1 000 mg

powinny byç wykonane jako

1) blaszki o kszta∏cie

a) trójkàta — odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy: 1 mg, 10 mg, 100 mg, 1000 mg,

b) kwadratu — odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy: 2 mg, 20 mg, 200 mg,

c) pi´ciokàta — odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy: 5 mg, 50 mg, 500 mg lub

2) druciki ukszta∏towane w formie

§ 4. 1. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1 i F2 powinny mieç

1) korpus w kszta∏cie walca lub Êci´tego sto˝ka, zakoƒczony g∏ówkà — w przypadku odwa˝ników o wartoÊciach nominalnych masy od 1 g do 500 g i od

1 kg do 10 kg, z zastrze˝eniem ust. 3;

2) wymiary zewn´trzne jak dla odwa˝ników, o których

mowa w § 3 ust. 2;

3) kszta∏t odpowiedni do sposobu pos∏ugiwania si´

nimi — w przypadku odwa˝ników o wartoÊciach

nominalnych masy 20 kg i 50 kg.

2. W odwa˝nikach, o których mowa w ust. 1 pkt 1

i 2, wysokoÊç korpusu w kszta∏cie walca powinna mieÊciç si´ w zakresie (3/4÷5/4) wartoÊci Êrednicy jego

podstawy, natomiast wysokoÊç korpusu w kszta∏cie

Êci´tego sto˝ka — w zakresie (3/4÷5/4) wartoÊci Êredniej Êrednicy (liczonej jako Êrednia arytmetyczna Êrednic jego podstaw). WysokoÊç g∏ówki powinna mieÊciç

si´ w zakresie (1/2÷1) wartoÊci tych Êrednic.

a) 1 segmentu — odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy: 1 mg, 10 mg, 100 mg, 1 000 mg,

b) 2 segmentów — odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy: 2 mg, 20 mg, 200 mg,

c) 5 segmentów — odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy: 5 mg, 50 mg, 500 mg.

§ 7. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1, F2 i M1

o wartoÊci nominalnej masy 1 g mogà posiadaç kszta∏t

odwa˝nika o wartoÊci nominalnej masy równej zarówno podwielokrotnoÊci, jak i wielokrotnoÊci 1 g.

§ 8. 1. Odwa˝niki powinny byç wykonane z metalu

lub stopu.

2. Metal lub stop, o którym mowa w ust. 1, powinien byç takiej jakoÊci, aby zmiany masy odwa˝ników

wynikajàce ze zu˝ycia w normalnych warunkach u˝ytkowania by∏y pomijalnie ma∏e w stosunku do wartoÊci

b∏´dów granicznych dopuszczalnych dla danej klasy

dok∏adnoÊci.

3. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci E1, E2 i F1 o wartoÊciach nominalnych masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do

10 kg mogà mieç kszta∏t walca bez g∏ówki.

§ 9. Odwa˝nik powinien mieç takà g´stoÊç, aby odchylenie g´stoÊci powietrza o 10 % od wartoÊci przyjmowanej (1,2 kg/m3) nie spowodowa∏o b∏´du przekraczajàcego 1/4 wartoÊci b∏´du granicznego dopuszczalnego.

§ 5. 1. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci E1 i E2 o wartoÊciach nominalnych masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do

50 kg powinny byç wykonane w ca∏oÊci jako jeden element — bez jamy adiustacyjnej.

§ 10. Metal lub stop, z którego sà wykonywane odwa˝niki klas dok∏adnoÊci E1, E2 i F1, powinien byç niemagnetyczny.

2. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci F1, F2, M1 i M2, z zastrze˝eniem ust. 3, o wartoÊciach nominalnych masy

od 1 g do 50 kg, mogà mieç jam´ adiustacyjnà zamkni´tà g∏ówkà lub w inny odpowiedni sposób.

§ 11. OdpornoÊç na korozj´ i odpryskiwanie metalu lub stopu, z którego sà wykonywane odwa˝niki prostopad∏oÊcienne klas dok∏adnoÊci M1 i M2 o wartoÊciach nominalnych masy od 5 kg do 50 kg, powinna

byç co najmniej taka, jakà posiada ˝eliwo szare.

3. Odwa˝niki walcowe klas dok∏adnoÊci M1 i M2

o wartoÊciach nominalnych masy

§ 12. 1. Odwa˝niki walcowe klas dok∏adnoÊci M1

i M2 powinny byç wykonane z materia∏u, którego

1) od 1 g do 10 g — nie powinny mieç jamy adiustacyjnej;

1) g´stoÊç zawiera si´ w przedziale od 7000 kg/m3 do

9500 kg/m3;

2) 20 g i 50 g — mogà mieç jam´ adiustacyjnà;

2) twardoÊç jest co najmniej taka, jakà posiada mosiàdz;

3) od 100 g do 500 g i od 1 kg do 50 kg — powinny

mieç jam´ adiustacyjnà.

4. Obj´toÊç jamy adiustacyjnej nie powinna przekraczaç 1/5 ca∏kowitej obj´toÊci odwa˝nika.

3) odpornoÊç na korozj´ jest co najmniej taka, jakà posiada ˝eliwo szare;

4) kruchoÊç nie przekracza kruchoÊci ˝eliwa szarego.

2. Nie dopuszcza si´ stosowania ˝eliwa szarego jako materia∏u do wykonywania odwa˝ników, o których

mowa w ust. 1, o wartoÊci nominalnej masy mniejszej

ni˝ 100 g.

a) kilogramach — dla wartoÊci nominalnych masy

od 1 kg do 50 kg,

§ 13. 1. Materia∏em stosowanym do adiustacji odwa˝ników klas dok∏adnoÊci F1i F2 z jamà adiustacyjnà

mo˝e byç

3) klas dok∏adnoÊci M1 i M2 — powinny mieç na górnej powierzchni korpusu, z uwzgl´dnieniem ust. 3,

lub g∏ówki naniesionà wartoÊç nominalnà ich masy wyra˝onej w

1) materia∏, z którego wykonane sà odwa˝niki;

2) czysta cyna;

3) molibden.

2. Odwa˝niki klas dok∏adnoÊci M1 i M2 mogà byç

adiustowane o∏owiem w postaci Êrutu.

§ 14. 1. Powierzchnia odwa˝nika, ∏àcznie z jego

podstawami i kraw´dziami, powinna byç ca∏kowicie

g∏adka.

2. Powierzchnia odwa˝ników klas dok∏adnoÊci E1,

E2, F1 i F2 nie powinna wykazywaç porowatoÊci przy

ocenie wzrokowej oraz powinna byç wypolerowana.

b) gramach — dla wartoÊci nominalnych masy od

1 g do 500 g;

a) kilogramach — dla wartoÊci nominalnych masy

od 1 kg do 50 kg,

b) gramach — dla wartoÊci nominalnych masy od

1 g do 500 g.

3. W przypadku odwa˝ników walcowych klas dok∏adnoÊci M1 i M2 o wartoÊciach nominalnych masy

500 g i od 1 kg do 10 kg dopuszcza si´ naniesienie wartoÊci nominalnej masy na powierzchni bocznej korpusu.

4. Odwa˝niki klasy dok∏adnoÊci F2 powinny byç dodatkowo oznaczone du˝à literà „F”.

3. Powierzchnia odwa˝ników prostopad∏oÊciennych klas dok∏adnoÊci M1 i M2 o wartoÊciach nominalnych masy od 5 kg do 50 kg powinna byç porównywalna do powierzchni odwa˝ników z ˝eliwa szarego dok∏adnie odlanych w formie piaskowej.

5. Odwa˝niki klasy dok∏adnoÊci M1 powinny byç

dodatkowo oznaczone du˝à literà „M”.

4. Powierzchnia odwa˝ników walcowych klasy dok∏adnoÊci M1 o wartoÊciach nominalnych masy od 1 kg

do 10 kg powinna byç wypolerowana i nie powinna

wykazywaç porowatoÊci przy ocenie wzrokowej.

§ 17. Odwa˝niki o tej samej wartoÊci nominalnej

masy wyst´pujàce w komplecie po dwa albo trzy, w celu ich rozró˝nienia, powinny byç

5. Powierzchnia odwa˝nika walcowego klasy dok∏adnoÊci M2 mo˝e byç wypolerowana.

§ 15. 1. Powierzchnia odwa˝ników o wartoÊciach

nominalnych masy od 1 g do 500 g i od 1 kg do 50 kg

mo˝e byç zabezpieczona przed korozjà

1) metalowà pow∏okà ochronnà — w przypadku odwa˝ników klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1 i F2;

2) odpowiednià pow∏okà ochronnà — w przypadku

odwa˝ników klas dok∏adnoÊci M1 i M2.

2. Pow∏oka ochronna, o której mowa w ust. 1, powinna byç odporna na Êcieranie i uderzenia.

6. Odwa˝niki klasy dok∏adnoÊci M2 mogà posiadaç

dodatkowo znak identyfikujàcy producenta.

1) oznaczone jednà lub dwiema gwiazdkami albo jednà lub dwiema kropkami — w przypadku odwa˝ników o wartoÊciach nominalnych masy od 1 g do

500 g i od 1 kg do 50 kg oraz odwa˝ników o wartoÊciach nominalnych masy od 1 mg do 1000 mg wykonanych jako blaszki;

2) wykonane z jednym lub dwoma zagi´ciami —

w przypadku odwa˝ników o wartoÊciach nominalnych masy od 1 mg do 1000 mg wykonanych jako

druciki.

§ 18. 1. Oznaczenia na odwa˝nikach prostopad∏oÊciennych powinny byç wkl´s∏e albo wypuk∏e.

2. Oznaczenia na odwa˝nikach walcowych powinny byç

§ 16. 1. Odwa˝niki, o których mowa w § 6, nie powinny mieç ˝adnych oznaczeƒ wartoÊci nominalnej

masy.

1) wygrawerowane albo wybite — w przypadku odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci M1;

2. Odwa˝niki o wartoÊciach nominalnych masy od

1 g do 500 g i od 1 kg do 50 kg

2) wkl´s∏e albo wypuk∏e — w przypadku odwa˝ników

klasy dok∏adnoÊci M2.

1) klas dok∏adnoÊci E1 i E2 — nie powinny mieç ˝adnych oznaczeƒ wartoÊci nominalnych masy;

2) klas dok∏adnoÊci F1 i F2 — powinny mieç naniesionà liczbowà wartoÊç nominalnà masy wyra˝onej

w

§ 19. 1. Pojedyncze odwa˝niki i komplety odwa˝ników klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1 i F2 oraz pojedyncze

odwa˝niki i komplety odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci M1 o wartoÊciach nominalnych masy od 1 mg do

500 mg i od 1 g do 500 g powinny byç przechowywane w skrzynkach.

2. Komplet odwa˝ników powinien umo˝liwiaç wa˝enie ∏adunków o masie w zakresie od masy odwa˝nika o najmniejszej wartoÊci nominalnej do sumy wartoÊci nominalnych mas wszystkich odwa˝ników kompletu z rozdzielczoÊcià równà najmniejszej wartoÊci nominalnej masy odwa˝nika.

Poz. 1084

nych i oznakowane tak, aby wskazywaç na klas´ dok∏adnoÊci znajdujàcych si´ w nich odwa˝ników: E1, E2,

F1, F2 albo M1.

Rozdzia∏ 3

Charakterystyki metrologiczne

3. Sposoby zestawiania odwa˝ników w komplety

okreÊla za∏àcznik nr 3 do rozporzàdzenia.

4. Skrzynki, o których mowa w ust. 1, powinny byç

wykonane z materia∏u zapewniajàcego zachowanie

przez odwa˝niki okreÊlonych wymagaƒ metrologicz-

§ 20. 1. B∏´dy odwa˝ników klas dok∏adnoÊci E1, E2,

F1, F2, M1 i M2 przy legalizacji pierwotnej i b∏´dy odwa˝ników klas dok∏adnoÊci E1, E2, F1, F2 i M1 przy legalizacji ponownej nie powinny przekraczaç wartoÊci b∏´dów granicznych dopuszczalnych podanych w tabeli

2. B∏´dy odwa˝ników klasy dok∏adnoÊci M2 przy legalizacji ponownej nie powinny przekraczaç wartoÊci

Poz. 1084

b∏´dów granicznych dopuszczalnych podanych w tabeli

Rozdzia∏ 4

Przepis koƒcowy

§ 21. Rozporzàdzenie wchodzi w ˝ycie po up∏ywie 14 dni od dnia og∏oszenia.

Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej: J. Hausner

Za∏àczniki do rozporzàdzenia Ministra

Gospodarki, Pracy i Polityki Spo∏ecznej

z dnia 12 czerwca 2003 r. (poz. 1084)

Za∏àcznik nr 1

Za∏àcznik nr 2

Za∏àcznik nr 3

SPOSOBY ZESTAWIANIA ODWA˚NIKÓW W KOMPLETY

WartoÊci nominalne masy odwa˝nika w

kg

g lub mg

10, 10, 20, 50,

1, 1, 2, 5

100, 100, 200, 500,

10, 10, 20, 50,

1, 1, 2, 5

10, 10, 10, 20, 50,

1, 1, 1, 2, 5

100, 100, 100, 200, 500,

10, 10, 10, 20, 50,

1, 1, 1, 2, 5

10, 20, 20, 50,

1, 2, 2, 5

100, 200, 200, 500,

10, 20, 20, 50,

1, 2, 2, 5

10, 10, 20, 20, 50,

1, 1, 2, 2, 5

100, 100, 200, 200, 500,

10, 10, 20, 20, 50,

1, 1, 2, 2, 5